ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2053</id>
    <revision>
      <id>1435503</id>
      <parentid>1429893</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102150" sha1="sp223ozzgmwlx10z9i968zgt2eqc90b" xml:space="preserve">{{otherpeople}}
  
{{Infobox Person
| name        = ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್
| image       = Bill Gates at the European Commission - 2025 - P067383-987995 (cropped).jpg
| caption     = 
| birth_date  = {{birth date and age|1955|10|28}}
| birth_place = [[ಸಿಯಾಟಲ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]],[[ಯು.ಎಸ್.ಎ]]
| occupation  = ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ &lt;br/&gt; ಬಿಲ್ &amp; ಮೆಲಿಂದಾ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ
 | networth = {{loss}}72 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್(2013)&lt;ref name=&quot;networth&quot;&gt;{{cite web
 | title = ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 400 ಶ್ರೀಮಂತ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ - 2009 (ಆಂಗ್ಲ ವರದಿ)
 | publisher = [[Forbes]]
 | date  = 2009-09-30
 | url = http://www.forbes.com/lists/2009/54/rich-list-09_William-Gates-III_BH69.html
 | accessdate = 2009-10-02 }}&lt;/ref&gt;
| spouse      = [[ಮೆಲಿಂದಾ ಗೇಟ್ಸ್]] (1994-೨೦೨೧-೦೫-೦೩)
| children    = ಜೆನಿಫರ್ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗೇಟ್ಸ್ (ಹು.1996) &lt;br/&gt; ರೋರಿ ಜಾನ್ ಗೇಟ್ಸ್ (ಹು.1999) &lt;br/&gt; ಫೋಬ್ ಅಡೆಲ್ ಗೇಟ್ಸ್(ಹು.2002)
| alma_mater  = [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](ಪದವಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದು - 1975) 
| website     = [http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/default.mspx ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ]
| signature   = Bill Gates signature.svg
}}
'''ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ &quot;ಬಿಲ್‌&quot; ಗೇಟ್ಸ್‌ III'''  (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28, 1955ರಲ್ಲಿ ಜನನ)&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=11}}&lt;/ref&gt; ರವರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಅಮೆರಿಕದ]] [[ಪ್ರಭಾವಿ ಉದ್ಯಮಿ]] , [[ಪರೋಪಕಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್‌ ಅಲೆನ್‌]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ತಾವೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]] ಎಂಬ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಕಂಪನಿಯ [[ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]].&lt;ref name=&quot;chapman&quot;&gt;{{cite news
|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5i8aV1bK5vmwLaw9wYr9nY5bFc4YA
|first=Glenn
|last=Chapman
|title=Bill Gates Signs Off
|date=2008-06-27
|work=Agence France-Presse
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080630070506/http://afp.google.com/article/ALeqM5i8aV1bK5vmwLaw9wYr9nY5bFc4YA|archivedate=2008-06-30}}&lt;/ref&gt; 
ಇವರು [[100 ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರ ಪಟ್ಟಿ|ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತರಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬರೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.reuters.com/article/rbssTechMediaTelecomNews/idUSN1748882920080917
|title=Bill Gates tops U.S. wealth list 15 years in a row
|first=Phil 
|last=Wahba
|date=2008-09-17
|accessdate=2008-11-06
|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 2009 ರವರೆಗಿನ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;networth&quot; /&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ|CEO]] ಹಾಗೂ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ|ಮುಖ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ]]ನಂತಹ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಂಪನಿಯ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಟಾಕು|ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಟಾಕ್‌]]ನ ಪೈಕಿ ಶೇ 8ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಅತಿಡೊಡ್ಡ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಷೇರುದಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಗೇಟ್ಸ್‌ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಷೇರು ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ SEC ಫಾರ್ಮ್‌ 4 ಫೈಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.&lt;/ref&gt;     
ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಅವರು ಲೇಖಕ ಇಲ್ಲವೇ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

[[ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]] ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಒಬ್ಬರು.ಹಲವರು ಇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರಾದರೂ, ಇವರ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾಕ್ಮತೆಯ-ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಉದ್ಯಮದೊಳಗಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿವೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕುರಿತಾದ ಟೀಕೆ|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಕುರಿತಾದ ಟೀಕೆ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ).&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=459}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harv|Lesinski|2006|p=96}}&lt;/ref&gt;

ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರದ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, [[ಬಿಲ್ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಬಿಲ್‌ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ದ ಮೂಲಕ ಹಲವು ದತ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಧನ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು [[ಪರೋಪಕಾರ|ಪರೋಪಕಾರಿ]] ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

2000ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಕೇವಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದ ಇವರು ಮುಖ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಎಂಬ ನೂತನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ತಾವು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ [[ಬಿಲ್ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಬಿಲ್‌ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ 2006ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.  
ಇವರು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು [[ಮುಖ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ]]ರಾಗಿದ್ದ [[ರೇ ಓಝೀ]]ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ದ [[ಕ್ರೇಗ್‌ ಮುಂಡೀ|ಕ್ರೇಗ್ ಮುಂಡೀ]]ಯವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು.  2008ರ ಜೂನ್‌ 27 ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ  ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ದುಡಿಮೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು. ಈಗ ಅವರು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಅಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

== ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ==
[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಮೆರಿಕದವ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], ದಲ್ಬೈಒದ್ [[ಜರ್ಮನ್‌ ಅಮೆರಿಕದವ|ಜರ್ಮನ್]], [[ಇರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕದವ|ಐರಿಷ್]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಅಮೆರಿಕದವ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್]] ತಲೆಮಾರಿನ [[ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಗೇಟ್ಸ್‌, Sr.|ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಗೇಟ್ಸ್, Sr.]] ಮತ್ತು [[ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್|ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]] ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನ [[ಸಿಯಾಟಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.wargs.com/other/gates.html ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ರ ಪೂರ್ವಜರು]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = Scottish Americans | publisher = albawest.com | url = http://www.albawest.com/scottish-americans.html | accessdate = 2009-04-29 | archive-date = 2008-05-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080511172722/http://www.albawest.com/scottish-americans.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  ಇವರದು ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬ; ಇವರ ತಂದೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರ ತಾಯಿ [[ಫಸ್ಟ್‌ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌|ಫಸ್ಟ್‌ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ವೇ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ವೇ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಜೆ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಗೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ (ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ನೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬರು ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಲಿಬ್ಬಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬರು ತಂಗಿ ಇದ್ದಾರೆ. 
ಇವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೆಸರಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಲಿಯಂ ಗೇಟ್ಸ್‌ III ಅಥವಾ &quot;ಟ್ರೇ&quot; ಎಂದೇ ಅವರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದಿದ್ದ III ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=15}}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಮಗ ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬುದು ಗೇಟ್ಸ್ ಪೋಷಕರ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=47}}&lt;/ref&gt;

ಇವರು ತಮ್ಮ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಮೀಸಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಾದರು&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=24}}&lt;/ref&gt;. 
ಇವರು ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಶಾಲೆಯ ಮದರ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌, ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್‌ 
ಕೊಕ್ಕ್ಗ್ಕ್[[ಗುಜರಿ ಮಾರಾಟ]]ದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ASR-33]] [[ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್‌]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಾಧನ|ಸಾಧನ‌]] ಮತ್ತು ‌[[ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌|ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]](GE) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಮಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=27}}&lt;/ref&gt; 
ಗೇಟ್ಸ್‌ [[BASIC ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ|BASIC]]ನಲ್ಲಿ GE ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ಯ್ರಾಮ್‌ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇವರಿಗೆ ಗಣಿತ ತರಗತಿಗಳಿಂದ ವಿಯಾಯಿತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಇದೇ ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದು [[ಟಿಕ್‌-ಟ್ಯಾಕ್‌-ಟೋ]] ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೌಕದಾಟದ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಕುಳಿತು ಬಳಕೆದಾರರು ಆಟಗಳನ್ನಾಡಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿತು. ಈ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು) ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಇದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಪರಿಯಿಂದ ಗೇಟ್ಸ್‌ರವರು ಮೋಡಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. 
ತನ್ನ ವಿಚಾರ ಮಂಥನದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅವರು ಆ ಕುರಿತು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಈ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟುತನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂಥಾದ್ದೇನೋ ಇತ್ತು&quot; ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;dlzsnr&quot;&gt;{{harv|Gates|1996|p=12}}&lt;/ref&gt; ಮದರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ದೇಣಿಗೆ ಖಾಲಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌|DEC]] [[ಪ್ರೋಗ್ಯ್ರಾಮ್‌ ಮಾಡಲಾದ 
ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕಾರಕ |PDP]] [[ಮಿನಿಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು.
ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[PDP-10]], ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೆಂಟರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ (CCC)ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಗೇಟ್ಸ್‌, [[ಪಾಲ್‌ ಅಲೆನ್‌|ಪಾಲ್‌ ಅಲೆನ್]]‌, [[ರಿಕ್ ವೀಲ್ಯಾಂಡ್]]‌, ಮತ್ತು ಕೆಂಟ್‌ ಇವಾನ್ಸ್‌ರವರ ಮೇಲೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹೇರಿತ್ತು. ಉಚಿತವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌|ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ]]ನಲ್ಲಿದ್ದ ನ್ಯೂನತೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದುಹಾಕಿದ ನಂತರ ಈ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಹೇರಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=34}}&lt;/ref&gt;

ನಿಷೇಧದ ಅವಧಿ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತಮಗೆ ಬೇಕಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಕಾಲಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ CCCಯ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದುಕೊಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಈ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮುಂದಿಟ್ಟರು.

ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್‌ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲು, CCCಯ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳ [[ಮೂಲ ಸಂಕೇತ]]ಗಳನ್ನು (ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[FORTRAN]], LISP ಹಾಗೂ [[ಯಂತ್ರಭಾಷೆ]] (ಮೆಷೀನ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌)ಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು.

CCC ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಇವರ ಸಂಬಂಧವು ಕಂಪನಿ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವವರೆಗೂ, ಅಂದರೆ, 1970ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದರ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ಇಂಕ್‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, [[COBOL]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಳದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ (ಪೇ ರೋಲ್‌) ಪ್ರೋಗ್ಯ್ರಾಮ್‌ ಒಂದನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಹಾಗೂ ರಾಯಧನವನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿತು.ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದನಂತರ, ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಶಾಲೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ನ್ನು ಬರೆದರು.ಬಹುತೇಕ ಹುಡುಗಿಯರೇ ತುಂಬಿದ್ದ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಕೂರಿಸಲೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ನಂತರ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, &quot;ನಾನು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಯಂತ್ರವೊಂದರಿಂದ ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;dlzsnr&quot; /&gt; ತಮ್ಮ 17ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌, [[ಇಂಟೆಲ್‌ 8008|ಇಂಟೆಲ್ 8008]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ [[ಸಂಚಾರಿ ಕೇಂದ್ರ|ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಕೌಂಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸ್ನೇಹಿತ ಅಲೆನ್‌ ಜೊತೆ ಸೇರಿ [[ಟ್ರ್ಯಾಫ್‌-ಓ-ಡಾಟ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{harv|Gates|1996|p=14}}&lt;/ref&gt; 
1973ರ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ U.S.ನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ದೂತನಾಗಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.ushpaa.org/history.php &quot;ಕಾಂಗ್ರೆಷ್ಯನಲ್‌ ಪೇಜ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150501122214/http://www.ushpaa.org/history.php |date=2015-05-01 }}, 
ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹೌಸ್‌ ಪೇಜ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕ &quot;ಪೇಜ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಹಲವು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಇತರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜಾನ್‌ ಡಿಂಗೆಲ್‌, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು CEO ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಹೌಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾದ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಕೆ. ಆಂಡರ್ಸನ್‌&quot;&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bill Gates public domain mugshot.jpg|thumb|220px|1977ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಾಗ ತೆಗೆದ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ನ ಮುಖದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]
ಗೇಟ್ಸ್‌‌ 1973ರಲ್ಲಿ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 
ಇವರು[[SAT]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://theweekmagazine.com/article.aspx?id=803 | title=The new—and improved?—SAT | accessdate=2006-05-23 | publisher=The Week Magazine | archive-date=2006-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060510205250/http://theweekmagazine.com/article.aspx?id=803 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 1600ಕ್ಕೆ 1590 ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ 1973ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿದರು.&lt;ref name=&quot;wzxoxv&quot;&gt;{{harv|Gates|1996|p=15}}&lt;/ref&gt; 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ SAT ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 1590 ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರ [[ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಮಾಣ|IQ]] ಅಂದಾಜು 170&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eskimo.com/~miyaguch/MCReport/mcreport.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-12 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113030643/http://www.eskimo.com/~miyaguch/MCReport/mcreport.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಂಶ ಆಗಿನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿದಾಂಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;http://www.forbes.com/forbes/1997/1013/6008040a_2.html&lt;/ref&gt; ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌, [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಬಾಲ್ಮರ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರದ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಇವರೇ ಮುಂದೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ CEO ಆಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಸ್‌ ಪಾಪಡಿಮಿಟ್ರಿಯೋ|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಸ್‌‌ ಪ್ಯಾಪಡಿಮಿಟ್ರಿಯೊ]] ಎಂಬುವವರರನ್ನೂ ಇದೇ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಗೇಟ್ಸ್ ಮುಂದೆ [[ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌ ಸಾರ್ಟಿಂಗ್‌]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರಕ ಸೂತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;gatespapadimitriou&quot;&gt;{{cite journal | last1=Gates | first1=William | last2=Papadimitriou | first2=Christos| year=1979 | title=Bounds for sorting by prefix reversal | journal=[[Discrete mathematics]] | volume=27 | pages=47–57 | doi=10.1016/0012-365X(79)90068-2}}&lt;/ref&gt; 
ಇವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;lmxgxg&quot;&gt;{{harv|Gates|1996|p=19}}&lt;/ref&gt; ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಶಾಲೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. 
ಪಾಲ್‌ ಅಲೆನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗೇಟ್ಸ್‌, 1974ರ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಹನಿವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{harv|Wallace|1993|59}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಇಂಟೆಲ್‌ 8080]] [[CPU]] ಆಧಾರಿತ [[MITS ಆಲ್ಟೇರ್‌ 8800]]  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಗೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್‌, ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ಸಕಾಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{harv|Gates|1996|p=18}}&lt;/ref&gt;
ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಗೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ತನ್ನದೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;lmxgxg&quot; /&gt;

== ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ==
{{main|History of Microsoft|Microsoft}}

=== BASIC ===
[[ಚಿತ್ರ:Altair 8800 Computer.jpg|thumb|200px|right|ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ MITS ಆಲ್ಟೇರ್‌ 8800 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ [51]]]
''[[ಪಾಪುಲರ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌|ಪಾಪುಲರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ತನ್ನ 1975ರ ಜನವರಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಟೇರ್‌ 8800]] ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಓದಿದ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಹೊಸ ಮೈಕ್ರೋಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಮೈಕ್ರೋ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌|ಮೈಕ್ರೋ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] (MITS) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಾವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅದೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[BASIC]] ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;keyevents&quot;&gt;{{cite paper | title=Microsoft Visitor Center Student Information: Key Events in Microsoft History | url=http://download.microsoft.com/download/1/3/0/130dd86a-a196-4700-b577-521c4cf5cec1/key_events_in_microsoft_history.doc | publisher=[[Microsoft]] | format=.DOC | accessdate=2008-02-18 | archive-date=2008-02-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080226224212/http://download.microsoft.com/download/1/3/0/130dd86a-a196-4700-b577-521c4cf5cec1/key_events_in_microsoft_history.doc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್‌ ಬಳಿ ಆಲ್ಟೇರ್‌ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತವನ್ನೂ ಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲ. MITSನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಷ್ಟೇ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. MITS ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಎಚ್. ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್|ಎಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]] ಇವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಇವರು ಮಿನಿಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಾಗುವ ಆಲ್ಟೇರ್‌ [[ಎಮ್ಯುಲೇಟರ್|ಎಮ್ಯುಲೇಟರ್‌]] ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ BASIC ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್‌ ಅನ್ನು ಆಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. 
ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ MITSನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಅಮೋಘ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಿತಲ್ಲದೆ, ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್‌ಗಳನ್ನು [[ಆಲ್ಟೇರ್‌ BASIC]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸುವ ಕುರಿತು MITSನೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಾಲ್‌ ಅಲೆನ್‌ ಅವರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ MITS ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;thocp1&quot;&gt;{{cite web | title=Microsoft history | publisher=The History of Computing Project | url=http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm | accessdate=2008-03-31 | archive-date=2008-05-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080514211138/http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ MITS ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಿಂದ 1975ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗೈರುಹಾಜರಿ ರಜೆ|ಗೈರುಹಾಜರಿ ರಜೆ‌]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.  
ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್‌ ತಮ್ಮ [[ಪಾಲುದಾರಿಕೆ]]ಯನ್ನು &quot;ಮೈಕ್ರೋ-ಸಾಫ್ಟ್‌&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆದರು.&lt;ref name=&quot;thocp1&quot; /&gt;
ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರಿನ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಅಡ್ಡಗೆರೆಯನ್ನು(-) ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ 1976ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 25ರಂದು &quot;ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌&quot; ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಾಪಾರನಾಮವನ್ನು ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;thocp1&quot; /&gt; ಇದಾದ ನಂತರ, ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಗೇಟ್ಸ್‌ರವರು ಮತ್ತೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]]ನ BASIC ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ನಕಲೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರ ಮಧ್ಯೆ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿ, ಅನಧಿಕೃತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. 1976ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ MITS ಸುದ್ದಿಪತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರ|ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೊಂದು ಮುಕ್ತ ಪತ್ರ]] ವನ್ನು ಬರೆದರು. ಹಣ ಪಾವತಿಯಾಗದೆ MITS ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಆ ಪತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=81}}&lt;/ref&gt;
ಈ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರ ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಪಖ್ಯಾತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. 
ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ 1976ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ MITS ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ಯ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;thocp1&quot; /&gt; 1979ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌ನಿಂದ [[ಬೆಲ್ಲೆವ್ಯೂ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಬೆಲ್ಲೆವ್ಯೂ]] ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಕಚೇರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;keyevents&quot;/&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌‌ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೂ ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮುಂದುವರಿಸಿದರಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಆರಂಭದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಬರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇವರೇ ಸ್ವತಃ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;waterloo&quot;&gt;{{cite speech|url=http://www.microsoft.com/billgates/speeches/2005/10-13Waterloo.aspx|last=Gates|first=Bill|title=Remarks by Bill Gates|date=2005-10-13|location=Waterloo, Ontario|accessdate = 2008-03-31}} (META redirects to [http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/speeches/2005/10-13Waterloo.aspx http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/speeches/2005/10-13Waterloo.aspx])&lt;/ref&gt;

=== IBM ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ===
1980ರಲ್ಲಿ [[IBM]] ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮುಂಬರುವ [[IBM PC]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ BASIC ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್‌ ಬರೆದುಕೊಡುವಂತೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ತಮಗೆ ಒಂದು [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌|ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು IBMನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[CP/M]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ತಯಾರಕರಾಗಿದ್ದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ|ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್]](DRI) ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/forbes/2002/1223/258_print.html|title=Pioneers Die Broke|publisher=[[Forbes]]|author=Maiello, John Steele Gordon Michael|date=2002-12-23|accessdate=2008-03-31|archive-date=2008-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412203559/http://www.forbes.com/forbes/2002/1223/258_print.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ IBM ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಅವರ ಕೈಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.  
IBM ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಾಕ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಸ್‌, ಗೇಟ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಒಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಗೇಟ್ಸ್‌ CP/Mಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದ [[86-DOS]] (QDOS) ಎಂಬ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು PCಯ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಯಂತ್ರಾಂಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದಕ್ಕೆ [[ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು|ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್]]‌(SCP)ನ [[ಟಿಮ್‌ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್‌|ಟಿಮ್‌ ಪೀಟರ್ಸನ್‌]] ಎಂಬುವವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. SCP ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಏಕೈಕ ಪರವಾನಗಿ ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಯಿತು. ತದನಂತರ 86-DOSನ ಪೂರ್ಣ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ತಾನೇ ಪಡೆಯಿತು. PCಗೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ ನಂತರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ ಅದನ್ನು IBMಗೆ [[IBM PC-DOS|PC-DOS]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿ, ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ 50,000$ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೇಲಿನ [[ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ]]ವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇತರ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮಾರಾಟಗಾರರು IBM ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{harv|Gates|1996|p=54}}&lt;/ref&gt;
ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಯೇಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು [[MS-DOS]]ನ ಮಾರಾಟದಿಂದಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.&lt;ref&gt;{{harv|Manes|1994|p=193}}&lt;/ref&gt;

=2== ವಿಂಡೋಸ್‌ ===
1981ರ ಜೂನ್‌ 25ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದರನ್ವಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಮರುಸಂಘಟಿತಗೊಂಡು, ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಅವರನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;keyevents&quot; /&gt;
ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ನ ಮೊದಲ ಬಿಡಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 1985ರ ನವೆಂಬರ್‌ 20ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[OS/2]] ಹೆಸರಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು [[IBM]]ನೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 
ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಸ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಳಗೊಳಗೇ ಹಾಳಾಯಿತು.

1991ರ ಮೇ 16ರಂದು ಆಂತರಿಕ ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ ಗೇಟ್ಸ್‌, OS/2 ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು [[ವಿಂಡೋಸ್‌ NT]] [[ಕೇಂದ್ರಭಾಗ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಕೆರ್ನೆಲ್‌]]ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bralyn.net/etext/literature/bill.gates/challenges-strategy.txt | title=May 16, 1991 internal strategies memo from Bill Gates | publisher=Bralyn|accessdate=2008-04-04}}&lt;/ref&gt;

=== ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ===
1975ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ 2006ವರೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ತಾವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ದೃಢವಾದ ಅತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಇವರು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಹುರುಪಿನೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋದರು.

ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಹಿರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪರನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಭೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್‌ ವಿವರಣೆಗಳು ಇವರನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳವುದಾದರೆ, ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪದತಃ ಕಲಹಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ವ್ಯವಹಾರದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುವಂತಹ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರಿಗೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;rensin&quot;&gt;{{cite journal|first=David|last=Rensin|title=The Bill Gates Interview|year=1994|journal=Playboy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.microsoft.com/presspass/exec/steve/churchillclub.mspx | title=Steve Ballmer Speech Transcript&amp;nbsp;— Church Hill Club | first=Steve|last=Ballmer | date=1997-10-09 | publisher=[[Microsoft]] | accessdate=2008-03-31}}&lt;/ref&gt;
ವಿಷಯವೊಂದರ ನಿರೂಪಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಧ್ಯೆ ಬಾಯಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, &quot;ಇಂಥಾ ಅವಿವೇಕದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನೆಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;time GOS&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.time.com/time/gates/gates5.html | first=Walter | last=Isaacson | title=The Gates Operating System | publisher=[[Time (magazine)|Time]] | date=1997-01-13 | accessdate=2008-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000619090559/http://www.time.com/time/gates/gates5.html|archivedate=2000-06-19}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ವಾಗ್ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, &quot;ನಿಮ್ಮ [[ಅಯ್ಕೆ (ವಾಣಿಜ್ಯ)|ಕೆಲಸಗಳನ್ನು]] ಬಿಟ್ಟು ನೀವೇಕೆ [[ಶಾಂತಿ ಪಡೆ]]ಯನ್ನಾದರೂ ಸೇರಬಾರದು?&quot; ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಗದರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.breakingwindows.net/1link3.htm | title=Breaking Windows | publisher=[[The Wall Street Journal]] | author=Bank, David | date=1999-02-01 | accessdate=2008-03-31 | archive-date=2012-07-29 | archive-url=https://archive.is/20120729/http://www.breakingwindows.net/1link3.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಗೇಟ್ಸ್‌ರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದವರು, ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;time GOS&quot; /&gt; ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ &quot;ನಾನಿದನ್ನು ವಾರಾಂತ್ಯದೊಳಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;chapman&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pdc97&quot;&gt;{{cite speech | url=http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/speeches/1997/pdc.aspx | first=Bill | last=Gates | title=Remarks by Bill Gates | location=[[San Diego, California]] | date=1997-09-26 | accessdate=2008-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;herbold&quot;&gt;{{cite book|first=Robert|year=2004|last=Herbold|title=The Fiefdom Syndrome: The Turf Battles That Undermine Careers and Companies - And How to Overcome Them|url=https://archive.org/details/fiefdomsyndromet00herb}}&lt;/ref&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ರವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇವರು ಕಂಪನಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ದಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.  ಇವರು [[TRS-80, ಮಾಡೆಲ್‌ 100 ಲೈನ್‌|TRS-80 ಮಾಡೆಲ್‌ 100 ಲೈನ್‌]] ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ವಿತರಿಸುವ ತನಕವೂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.&lt;ref name=&quot;pdc97&quot; /&gt;  ಲೋಕೋಪಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಗಳಿಂದ ಬೇರೊಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದರ ಕುರಿತಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು 2006ರ ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಇಬ್ಬರು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದರು. ದೈನಂದಿನ ಅಡಳಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ರೇ ಓಝೀ]]ಯವರಿಗೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ಕ್ರೇಗ್‌ ಮುಂಡೀ]]ಯವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;mscorpnews&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.microsoft.com/presspass/press/2006/jun06/06-15CorpNewsPR.mspx | title=Microsoft Announces Plans for July 2008 Transition for Bill Gates | publisher=[[Microsoft]]|date=2006-06-15}}&lt;/ref&gt;

=== ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ವಿರೋಧಿ ದಾವೆ ===
[[File:Bill Gates - United States v. Microsoft.jpg|thumb|250px|right|1998ರ ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವುದು 
]]
{{see|United States Microsoft antitrust case|European Union Microsoft competition case}}
ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ [[ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು|ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳ]]ಮೇಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು|ಟ್ರಸ್ಟ್‌‌ ವಿರೋಧಿ]] ದಾವೆ ಹೂಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ರವರ ಅನುಮೋದನೆಯಿತ್ತು.1998ರ ''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ v. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ v. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]]''  ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಇದೊಂದು ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಹಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಬರೆದರು. 
ವರದಿಯಲ್ಲಿನ &quot;ಸ್ಪರ್ಧಿಸು&quot;, &quot;ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ&quot; ಮತ್ತು &quot;ನಾವು&quot; ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಕ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬೋಯೀಸ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ವಾಗ್ವಾದ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-30|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9811/17/judgelaugh.ms.idg/index.html|title=Gates deposition makes judge laugh in court|publisher=[[CNN]]|date=1998-11-17}}&lt;/ref&gt;''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್‌''  ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

{{quotation|Early rounds of his deposition show him offering obfuscatory answers and saying 'I don't recall,' so many times that even the presiding judge had to chuckle. Worse, many of the technology chief's denials and pleas of ignorance were directly refuted by prosecutors with snippets of e-mail Gates both sent and received.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-30|url=http://www.businessweek.com/1998/48/b3606125.htm|title=Microsoft's Teflon Bill|publisher=[[BusinessWeek]]|date=1998-11-30|archive-date=1999-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/19991202035458/http://www.businessweek.com/1998/48/b3606125.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

ತಮ್ಮ ಪದಗಳ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಬೋಯೀಸ್‌ರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಷ್ಟೇ ತಾವು ತಡೆದದ್ದು ಎಂದು ನಂತರ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೇಳಿದರು. 
ಕೈಫಿಯತ್ತನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, &quot;ನಾನು ಬೋಯಿಸ್‌ನನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದೆನಾ?... 
ನಾನು ನನ್ನ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. 
ಬೋಯೀಸ್‌ ಮೇಲೆ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಒರಟುತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅದೆಷ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;truth&quot;&gt;{{cite journal|last=Heilemann|first=John|title=The Truth, The Whole Truth, and Nothing But The Truth|date=2000-11-01|journal=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|accessdate=2008-03-31|month=May|author=Chen, Hy; Wu, Js; Hyland, B; Lu, Xd; Chen, Jj|volume=46|issue=|pages=833|pmid=18509686|doi=10.1007/s11517-008-0355-6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120223190125/http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|archivedate=2012-02-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಗೇಟ್ಸ್ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು [[ಶರ್ಮನ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ವಿರೋಧಿ ಕಾಯಿದೆ]]ಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;truth&quot; /&gt;

=== ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ===
ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಾದರೂ ತಾವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ [[ಜೆರ್ರಿ ಸಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌]] ಸಹತಾರೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಸಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಮಾಲ್‌ ರಿಯಾಯಿತಿ ಪಾದರಕ್ಷೆ ಅಂಗಡಿ (ಶೂ ಸರ್ಕಸ್‌)ಯೊಂದರ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪಾದರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಪರಿಚಿತರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ 90 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಮಾತುಕತೆಯೇ ಈ ಜಾಹೀರಾತು. ಮಾರಾಟಗಾರ, ಗೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರು 1977ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ರಿಯಾಯಿತಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುತ್ತಾರೆ,&lt;ref&gt;[http://www.thesmokinggun.com/mugshots/gatesmug1.html ದಿ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್‌ ಗನ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ]&lt;/ref&gt;

ಅವರು ಮಾಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಇತರೆ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವಿರಾ ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರನ್ನು ಸ್ಟಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗೇಟ್ಸ್ ಅದಕ್ಕೆ ಹೌದು ಎಂದಾಗ, ಸಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಬಳಕೆಯೋಗ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪಥದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹೌದು ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ನದೇ ಆಗಿರುವ &quot;ನಥಿಂಗ್‌&quot; (''[[ಸಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌]]'' ) ಎನ್ನುವ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ತೋರುತ್ತಿರುವ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://adblog.msnbc.msn.com/archive/2008/09/08/1362333.aspx |title=MSNBC ಆಡ್‌ಬ್ಲಾಗ್‌ ಸೈಟ್‌ |access-date=2009-11-12 |archive-date=2010-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505180146/http://adblog.msnbc.msn.com/archive/2008/09/08/1362333.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಸರಣಿಯ ಎರಡನೇ ಜಾಹೀರಾತುನಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವಿದೆ.ಅದು ಕೂಡ ಸತ್ತ್ಯ

== ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಂತರದ ದಿನಗಳು ==
ಮೈಕ್ಟೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟನಂತರ, ಗೇಟ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಪರೋಪಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. 1964ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ನೆಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫೇಮನ್‌|ರಿಚರ್ಡ್ ಫೆನ್‌ಮನ್]] ಎನ್ನುವರು [[ಭೌತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಲಕ್ಷಣ|ದಿ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕಲ್‌ ಲಾ‌]] ಎನ್ನುವ ಶಿರೋನಾಮೆಯ [[ಪ್ರಚಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ|ಪ್ರಚಾರ ಉಪನ್ಯಾಸ]] ಮಾಲೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು BBC ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವಿಡಿಯೋ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ [[ಟುವ ಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10286732-56.html |title=CNET ಟುವ ಯೊಜನೆ  |access-date=2009-11-12 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.is/20120713/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10286732-56.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.softpedia.com/news/Access-Project-Tuva-for-Free-Courtesy-of-Bill-Gates-116778.shtml ಸಾಫ್ಟ್‌ಪೀಡಿಯ]&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
[[File:Bill og Melinda Gates 2009-06-03 (bilde 01).JPG|thumb|ಬಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಜೂನ್‌ 2009.
]]
ಗೇಟ್ಸ್‌,[[ಡಲ್ಲಾಸ್‌, TX|ದಲ್ಲಾಸ್‌]]ನವರಾದ [[ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌|ಮೆಲಿಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಅವರನ್ನು 1994ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. 
ಇವರಿಗೆ ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ಕ್ಯಾಥರಿನ್‌ (1996), ರೋರಿ ಜಾನ್‌ (1999) ಮತ್ತು ಫೋಬೆ ಅಡೆಲೆ (2002) ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. 
[[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ರ ನಿವಾಸ|ಗೇಟ್ಸ್‌ ದಂಪತಿಗಳ ಮನೆ]]ಯು [[ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆ|ಮಣ್ಣಿನ ಛಾವಣಿಯ ಮನೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವೊಂದಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಮೆಡಿನ,ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಮೆಡಿನ]]ನಗರದದಲ್ಲಿರುವ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸರೋವರ]]ವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡುವಂತಿದೆ. 
[[ಕಿಂಗ್‌ ಕೌಂಟಿ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌|ಕಿಂಗ್‌ ಕೌಂಟಿ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2006ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಈ ಆಸ್ತಿಯ (ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಮನೆ ) ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯವು 125 ದಶಲಕ್ಷ$ ಹಾಗೂ ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ 991,000$ನಷ್ಟಿದೆ.

66,000 ಚದರ ಅಡಿಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ 60 ಅಡಿಯ ಒಂದು ಈಜುಕೊಳ, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, 2500 ಚದರ ಅಡಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು 1000 ಚದರ ಅಡಿಗಳ ಊಟದ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/03/11/billionaire-homes-expensive-billionaires-2009-lifestyle-real-estate-homes_3.html?thisSpeed=30000 |title=Forbes.com ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ, ಗೇಟ್ಸ್‌ರವ ಮೆಡಿನಾದ ಕವರೇಜ್‌ |access-date=2009-11-12 |archive-date=2012-09-06 |archive-url=https://archive.is/20120906/http://www.forbes.com/2009/03/11/billionaire-homes-expensive-billionaires-2009-lifestyle-real-estate-homes_3.html?thisSpeed=30000 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಡಾ ವಿಂಚಿ]] ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ [[ಕೋಡೆಕ್ಸ್‌ ಲೆಸೆಸ್ಟರ್‌|ಕೋಡೆಕ್ಸ್‌ ಲೆಸ್ಟರ್‌]]ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದನ್ನು 1994ರ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ 30.8 ದಶಲಕ್ಷ $ಗೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{harv|Lesinski|2006|p=74}}&lt;/ref&gt; ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅತ್ಯಾಸಕ್ತಿಯ ಓದುಗ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರ ಮನೆಯ ಒಳಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಬೈ|ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಬೈ]] ಕೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಉಕ್ತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
|last = Paterson
|first = Thane
|title = Advice for Bill Gates: A Little Culture Wouldn't Hurt
|publisher = Business Week
|date = 2000-06-13 
|url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/june2000/nf00613b.htm
|accessdate = 2008-04-28}}&lt;/ref&gt;  [[ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌|ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]], [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/default.aspx?tab=biography|title=Bill Gates: Chairman|publisher=Microsoft Corporation|year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Profile: Bill Gates|publisher=BBC news|year=2004|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3428721.stm}}&lt;/ref&gt;

&quot;[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 400]]&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1993ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್''  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ &quot;[[ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತರ]]&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1995 ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1999ರಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ 101 ಬಿಲಿಯನ್ $ನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇವರನ್ನು &quot;ಸೆಂಟಿಬಿಲಿಯನೇರ್‌&quot; ಎಂದು ಕರೆದವು.&lt;ref&gt;{{harv|Fridson|2001|p=113}}&lt;/ref&gt;   [[ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಗುಳ್ಳೆ|ಡಾಟ್‌ ಕಾಮ್‌ ಗುಳ್ಳೆ]] ಒಡೆದ ನಂತರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಷೇರು ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ದತ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಇವರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಹಿಡುವಳಿಯ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯವು ಕುಸಿಯಿತು. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ತಾವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತ ಆಗಬಾರದಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯಿತು, ಇದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bolger|first=Joe|date=2006-05-05|title=I wish I was not the richest man in the world, says Bill Gates|publisher=[[The Times]]|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/united_states/article713434.ece|accessdate=2008-03-31|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923194553/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/united_states/article713434.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೊರಗೂ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವು 2006ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ 616,667 $ನಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಮತ್ತು 350,000 $ನಷ್ಟು ಬೋನಸ್‌ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 966,667 $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Microsoft 2006 Proxy Statement | url=http://www.microsoft.com/msft/reports/proxy2006.mspx | publisher=[[Microsoft]] | date=2007-10-06 | accessdate=2008-02-14}}&lt;/ref&gt;[[ಕೋರ್ಬಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇವರು 1989ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 
ಇವರ ಬಹುದಿನಗಳ ಸ್ನೇಹಿತ [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌]]ರವರು ಮು‌ಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಹೂಡಿಕಾ ಕಂಪನಿಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ [[ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ|ನಿರ್ದೇಶಕ]]ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Fried | first=Ina | date=2004-12-14 | title=Gates joins board of Buffett's Berkshire Hathaway | url=http://www.news.com/Gates-joins-board-of-Buffetts-Berkshire-Hathaway/2100-1014_3-5491312.html | publisher=[[CNET]] | accessdate=2008-03-31 | archive-date=2013-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131216194251/http://www.news.com/Gates-joins-board-of-Buffetts-Berkshire-Hathaway/2100-1014_3-5491312.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
೩, ಮೇ, ೨೦೨೧ ರಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಡಿವೋರ್ಸ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://www.cnbc.com/2021/05/03/bill-gates-and-melinda-gates-are-splitting-up.html, Bill Gates and Melinda Gates are splitting up after 27 years,-Jordan novel,cnbc.com]&lt;/ref&gt;
=== ಲೋಕೋಪಕಾರ ===
[[ಚಿತ್ರ:Millennium Development Goals - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2008.jpg|right|thumb|'ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಗೆ ಕರೆ (ಕಾಲ್‌ ಟು ಆಕ್ಷನ್‌) (CTA)' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೋನೋ, ಜೋರ್ಡಾನ್‌ನ ರಾಣಿ ರೇನಿಯಾ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌, ನೈಜಿರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಯಾರ್‌ ಅದುವ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗಣ್ಯರೊಂದಿಗಿರುವ ಗೇಟ್ಸ್‌ 250 px (ಬಲದಿಂದ ಎರಡನೆಯವರು).]]
{{see| Bill &amp; Melinda Gates Foundation}}
ಇವರ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಚಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ, ಇತರರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಆಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಡಿ. ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್‌]] ಅವರ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಗೇಟ್ಸ್‌, ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್‌. ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 1994ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಷೇರುಗಳ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾರಿದರು. 2000ರಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮೂರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ [[ಬಿಲ್ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಬಿಲ್‌ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]] ಎಂಬ ದತ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು [[ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (ಮಾನವಿಕಗಳು)|ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ]]ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬೃಹತ್‌ [[ದತ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-01|url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=6919139|title=Flat-pack accounting |publisher=[[The Economist]]|date=2006-05-11 }}&lt;/ref&gt; 
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹಣವು [[ವೆಲ್ಕಂ ಟ್ರಸ್ಟ್|ವೆಲ್‌ಕಮ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌]]ನಂತಹ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ [[ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯಲಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-01|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3913581.stm|title=Bill Gates: billionaire philanthropist |publisher=[[BBC News]]|date=2005-01-25|author=Cronin, Jon }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-01|url=http://www.gatesfoundation.org/AboutUs/OurWork/OurApproach/|title=Our Approach to Giving|publisher=[[Bill &amp; Melinda Gates Foundation]]|archive-date=2008-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080404212231/http://www.gatesfoundation.org/AboutUs/OurWork/OurApproach/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
[[ಡೇವಿಡ್‌ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್‌]] ಅವರ ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅತೀವವಾದ ಪರೋಪಕಾರಿ ಗುಣ ಇವರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ತಂದೆ, ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್‌ ಅವರನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, [[ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್‌ ಕುಟುಂಬ]]ದ ಪರೋಪಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ದಾನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;bill foundation&quot;&gt;{{cite paper | title=2005 Annual Report | format=PDF | publisher=[[Rockefeller Brothers Fund]] | url=http://www.rbf.org/usr_doc/2005_Annual_Review.pdf | date=2006-01-01 | accessdate=2008-02-14 | archive-date=2008-02-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080216010301/http://www.rbf.org/usr_doc/2005_Annual_Review.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2007ರವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಬಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅಮೆರಿಕದ ಉದಾರ ಪರೋಪಕಾರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವರು 28 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://bwnt.businessweek.com/interactive%5Freports/philanthropy%5Findividual/ 50 ಅತಿ ಉದಾರಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111021707/http://bwnt.businessweek.com/interactive%5Freports/philanthropy%5Findividual/ |date=2010-01-11 }}.&lt;/ref&gt;

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಟೀಕೆಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದೆ. ತನ್ನ [[ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಲಾಭ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ತನ್ನ ವಿತರಣೆಯಾಗಿಲ್ಲದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈಗಾಗಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಇದೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಬಡತನವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾಳುಗೆಡವುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರದ ಔಷಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.&lt;ref&gt;[http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-gatesx07jan07,0,6827615.story ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ನ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಕವಿದ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ಮೋಡ], ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 7 ಜನವರಿ, 2006&lt;/ref&gt;  
ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2003517601_gatesinvest10.html ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ನಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಅವಲೋಕನ], ದಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 10 ಜನವರಿ 2007 
&lt;/ref&gt;  ಇದು ತರುವಾಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಕಂಪನಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಮತ ಚಲಾವಣೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ತರುವಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.statesman.com/news/content/news/stories/nation/01/14/14gates.html ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ನಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ದಿ ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಮನ್‌, 14 ಜನವರಿ 2007&lt;/ref&gt;

=== ಮಾನ್ಯತೆ ===
''[[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರನ್ನು [[:ಟೈಮ್‌ 100: ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು#20ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಭಾಗಳೆರಡನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದವರು.|20ನೇ ಶತಮಾನವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ 100 ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು]] ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ [[ಟೈಮ್‌ 100|2004, 2005, ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿನ 100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಗೇಟ್ಸ್‌, ಇವರ ಪತ್ನಿ [[ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌|ಮೆಲಿಂಡ]] ಮತ್ತು [[U2]] ರಾಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹಾಡುಗಾರ [[ಬೋನೋ|ಬೊನೊ]] ಇವರನ್ನು ಇವರ ಜನೋಪಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ 2005ರ [[ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ|ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] ಎಂದು ''ಟೈಮ್‌''  ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗೌರವಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{harv|Lesinski|2006|p=102}}&lt;/ref&gt; 2006ರ‍ಲ್ಲಿ, &quot;ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಹೀರೋಗಳು&quot; ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಥಪಡಿಸಲು ನಡೆದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | author= Cowley, Jason | title=Heroes of our time&amp;nbsp;— the top 50 | url=http://www.newstatesman.com/200605220016 | publisher=[[New Statesman]] | date=2006-06-22 | accessdate=2008-02-17}}&lt;/ref&gt; ''[[ದಿ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್‌ (UK)|ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ 1999ರ ಪವರ್‌ ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ''ಚೀಫ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌''  1994ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ವರ್ಷದ CEO ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ''ಟೈಮ್‌''  1998ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ &quot;ಟಾಪ್‌ 50 ಸೈಬರ್‌ ಇಲೈಟ್‌&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. 1999ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಪ್‌ಸೈಡ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಅಪ್‌ಸೈಡ್‌]]''  ಇಲೈಟ್‌ 100ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]]'' ಯು 2001ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ &quot;ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ 100 ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಶೀಲ ಜನ&quot;ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-30|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/457951.stm|title=Gates 'second only to Blair' |publisher=[[BBC News]]|date=1999-09-26}}&lt;/ref&gt;

2000ದಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{cite press release | language=[[Dutch language|Dutch]] | title=''Eredoctoraat Universiteit Nyenrode voor Wim Kok'' | url=http://www.nyenrode.nl/news/news_full.cfm?publication_id=599 | publisher=[[Nyenrode Business Universiteit]] | date=2003-08-13 | accessdate=2008-02-18 | archive-date=2008-02-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080218131826/http://www.nyenrode.nl/news/news_full.cfm?publication_id=599 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[ದಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ‍್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]]ನ [[ಬ್ರೂಕೆಲೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ನೆನ್ರೋಡ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಟ್‌]]; 2002ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವೀಡನ್‌]]ನ [[ಸ್ಕಾಕ್‌ಹೋಮ್‌‌|ಸ್ಟಾ‌ಕ್‌ಹೋಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಯಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]; 2005ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ [[ಟೋಕಿಯೋ|ಟೋಕ್ಯೋ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ವಾಸೆಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]; 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ]]ದ [[ಬೀಜಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಿಂಘುವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tsinghua.edu.cn/eng__news.php?id=1370 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-12 |archive-date=2012-07-12 |archive-url=https://archive.is/20120712/http://news.tsinghua.edu.cn/eng__news.php?id=1370 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;; 2007ರಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite news | author=Hughes, Gina | title=Bill Gates Gets Degree After 30 Years | url=https://tech.yahoo.com/blog/hughes/13653 | publisher=[[Yahoo!]] | date=2007-06-08 | accessdate=2008-02-18 | archive-date=2007-12-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071227044031/http://tech.yahoo.com/blog/hughes/13653 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]; ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web | author=Svärd, Madeleine | title=Bill Gates honored with a doctor's cap | url=http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=130&amp;a=47838&amp;l=en&amp;newsdep=130 | publisher=[[Karolinska Institutet]] | date=2008-01-24 | accessdate=2008-02-18 | archive-date=2008-02-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080219175039/http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=130&amp;a=47838&amp;l=en&amp;newsdep=130 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟೆಟ್‌]] ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{cite news | author=University of Cambridge | title=The Chancellor in Cambridge to confer Honorary Degrees | url=http://www.admin.cam.ac.uk/news/dp/2009061204 | publisher=[[University of Cambridge]] | date=2009-06-12 | accessdate=2009-08-20 | archive-date=2012-07-17 | archive-url=https://archive.is/20120717/http://www.admin.cam.ac.uk/news/dp/2009061204 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು ಗೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ [[ಗೌರವ ಪದವಿ|ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು‌]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ.
ಇವರು [[ಪೆಕಿಂಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಗೌರವ ಟ್ರಸ್ಟೀ ಆಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article2098235.ece |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-12 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611221948/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article2098235.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ II|ರಾಣಿ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ II]] ಅವರಿಂದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ#ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾದ]] [[ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಎಂಪೈರ್‌|ನೈಟ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಡರ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಎಂಪೈರ್‌]] (KBE) ಆಗಿಯೂ ಗೇಟ್ಸ್‌ ನೇಮಕಗೊಂಡರು&lt;ref&gt;{{cite news | title=Knighthood for Microsoft's Gates | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3428673.stm | publisher=[[BBC News]] | date=2005-03-02 | accessdate=2008-02-18}}&lt;/ref&gt;. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರ|ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ''[[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್ ಅವರ ಹೂವಿನ ನೊಣ|ಎರಿಸ್ಟಾಲಿಸ್‌ ಗೇಟ್ಸಿ]]''  ಎಂಬ ಹೂವಿನ ನೊಣಕ್ಕೆ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Thompson, F. Christian | title=Bill Gates' Flower Fly ''Eristalis gatesi'' Thompson | url=http://www.sel.barc.usda.gov/Diptera/syrphid/gates.htm | publisher=The Diptera Site | date=1999-08-19 | accessdate=2008-02-18 | archive-date=2008-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080212030504/http://www.sel.barc.usda.gov/Diptera/syrphid/gates.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ &quot;''ಅನ್‌ ಪೇಸ್‌ ಡೆ ಲೆಕ್ಟೋರೆಸ್‌'' &quot; ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಪರೋಪಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಗೆ [[ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಝ್ಟೆಕ್‌ ಈಗಲ್‌|ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಝ್‌ಟೆಕ್‌ ಈಗಲ್‌]] ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://diariooficial.segob.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=4936346|accessdate=2008-03-30|publisher=[[Diario Oficial de la Federación]]|title=Proclamation of the Award}}&lt;/ref&gt; 
=== ಹೂಡಿಕೆಗಳು ===
* ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತು [[ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿರುವ [[ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ ಹೂಡಿಕೆಗಳು LLC|ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ LLC]]ಯನ್ನು ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಕಿರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, WA]]ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* [[bgC3]]ಎಂಬ ಹೊಸ ಚಿಂತನಾ-ಚಿಲುಮೆಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* [[ಕೋರ್ಬಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಇಮೇಜ್‌ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಗೇಟ್ಸ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
ಗೇಟ್ಸ್‌ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:

* ''[[ದಿ ರೋಡ್‌ ಅಹೆಡ್‌]]''  (1995)
* ''[[ಬಿಸೆನೆಸ್‌ @ ದಿ ಸ್ಪೀಡ್‌ ಆಫ್‌ ಥಾಟ್‌]]''  (1999)

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
ಚೈತನ್ಯ ಇನ್ಫೋ-ಸಿಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೆಂಟರ್ ಮುದ್ಗಲ್

== ಆಕರಗಳು ==

* {{citation|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|first=Martin|last=Fridson|year=2001|publisher=[[John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0471416177}}
* {{citation|title=The Road Ahead|last=Gates|first=Bill |year=1996 |publisher=[[Penguin Books]] |isbn=0140260404 }}
* {{citation|title=Bill Gates (Biography (a &amp; E))|first=Jeanne M.|last=Lesinski|year=2006|publisher=[[A&amp;E Television Networks]]|isbn=0822570270}}
* {{citation|title =Gates: How Microsoft's Mogul Reinvented an Industry and Made Himself The Richest Man in America|isbn = 0671880748|year =1994|publisher =[[Touchstone Pictures]]|last=Manes|first=Stephen}}
* {{citation|first=James|last=Wallace|year=1993|title=Hard Drive: Bill Gates and the Making of the Microsoft Empire|publisher=HarperCollins Publishers|location=New York}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
* [http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=11622119 ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ನ ಅರ್ಥ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಯುಗವೂ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ]&quot;, ''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌]]'' , ಜೂನ್‌ 28, 2008
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks|Bill Gates}}
* [http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/bio.mspx Microsoft.com ನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಲ್‌‌ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ]
* [http://www.forbes.com/static/bill2005/LIRBH69.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್: ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತರು]
* [http://www.gatesfoundation.org/ ಬಿಲ್ &amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]
* [http://money.cnn.com/2006/03/30/news/newsmakers/gates_howiwork_fortune/index.htm ಹೌ ಐ ವರ್ಕ್: ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915155246/https://money.cnn.com/2006/03/30/news/newsmakers/gates_howiwork_fortune/index.htm |date=2020-09-15 }}
* [http://www.ted.com/talks/view/id/451 TED ಮಾತುಕತೆಗಳು: ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಇದೀಗ ]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2009ರಲ್ಲಿ [[TED (ಸಮ್ಮೇಳನ)|TED]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದು. 
* [http://www.kingofmarble-shmatko.com/engver/w150z.html ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲತೆ.]

{{start box}}
{{s-hon}}
{{succession box|
before=[[Warren Buffett]]|
title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]|
years=1996–2007|
after= [[Warren Buffett]]}}
{{succession box|
before=[[Warren Buffett]]|
title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]|
years=2009–|
after=Incumbent}}
{{end box}}

{{Microsoft Executives}}
{{Time Persons of the Year 2001-2025}}
{{Berkshire Hathaway}}

{{Persondata
|NAME=Gates, William Henry, III
|ALTERNATIVE NAMES=Gates, Bill
|SHORT DESCRIPTION=Business entrepreneur
|DATE OF BIRTH=October 28, 1955
|PLACE OF BIRTH=[[Seattle]], [[Washington]]
|DATE OF DEATH= 
|PLACE OF DEATH= }}
{{DEFAULTSORT:Gates, Bill}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪರೋಪಕಾರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಿಲ್‌ &amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆನರರಿ ನೈಟ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಎಂಪೈರ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಗ್ರಾಹಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಿತೋಷಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಜನತೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಕಿಂಗ್‌ ಕೌಂಟಿ ಜನತೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ಜನತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]]
[[ವರ್ಗ:1955ರ ಪೀಳಿಗೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು]]</text>
      <sha1>sp223ozzgmwlx10z9i968zgt2eqc90b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೈನಸ್ ಟೋರ್ವಾಲ್ಡ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2073</id>
    <revision>
      <id>1435552</id>
      <parentid>1362831</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2471" sha1="acktqgp19u2rgc7rjxmd025d6fg0gk3" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:LinuxCon Europe Linus Torvalds 03 (cropped).jpg|right|thumb|ಲೈನಸ್ ಟೋರ್ವಾಲ್ಡ್ಸ್]]
'''ಲೈನಸ್ ಟೋರ್ವಾಲ್ಡ್ಸ್''' (ಹುಟ್ಟು: [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮]], [[೧೯೬೯]]) [[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ ಖ್ಯಾತ [[ತಂತ್ರಾಂಶ]] ಬರಹಗಾರ. ಇವರು [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]] [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಧನ]] [[ಲಿನಕ್ಸ್]]ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು.
== ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [http://www.cs.helsinki.fi/u/torvalds/ ಲೈನಸ್ನ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050312065256/http://www.cs.helsinki.fi/u/torvalds/ |date=2005-03-12 }}
* [http://catb.org/~esr/faqs/linus/ ಅನಧಿಕೃತ ಲೈನಸ್ ಟೋರ್ವಾಲ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಶ್ಣೋತ್ತರ ಪಟ್ಟಿ]
* [https://web.archive.org/web/20130821202827/http://www.wired.com/wired/archive/11.11/linus_pr.html ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವದ ನಾಯಕ - (ವಯರ್ಡ್ ವಾರ್ತೆಗಳು)]
* [http://www.cs.vu.nl/~ast/brown/ ಲಿನಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಎಂಡ್ರಿವ್ ಎಸ್ ಟೆನೆಂನ್ಬೊಂ (೨೦೦೪)]
* ಸಂದರ್ಶನಗಳು
** [http://www.linuxjournal.com/article.php?sid=2736 ''ಲಿನಕ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020226222251/http://www.linuxjournal.com/article.php?sid=2736 |date=2002-02-26 }} - ೧, ಮಾರ್ಚ್, ೧೯೯೪
** [http://www.linuxjournal.com/article/3655 ''ಲಿನಕ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್''] - ೧, ನವೆಂಬರ್, ೧೯೯೯
** [https://web.archive.org/web/20121102093546/http://www.wired.com/wired/archive/11.07/40torvalds.html ''ವಯರ್ಡ್ ಮ್ಯಗಝೀನ್''] - ಜುಲೈ ೨೦೦೩
** [http://www.businessweek.com/technology/content/aug2004/tc20040818_1593.htm &quot;ಬಿಸ್ನೆಸ್ ವೀಕ್&quot;] - ೧೮, ಅಗಸ್ಟ್, ೨೦೦೪
** [https://web.archive.org/web/20140221043851/http://www.wired.com/wired/archive/13.02/microsoft.html ''ಮೈಕ್ರೊಸೊಫ್ಟ್ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರ'']

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ ಅಗ್ರಗಾಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]]</text>
      <sha1>acktqgp19u2rgc7rjxmd025d6fg0gk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2173</id>
    <revision>
      <id>1435574</id>
      <parentid>1432104</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="262817" sha1="m0i6b8p7agzrcfhqapebzr1xqza44ua" xml:space="preserve">{{use dmy dates}}
{{Infobox Country
|native_name = {{lang|la|Confoederatio Helvetica}} {{languageicon|la|[[Latin|la]]}} &lt;br /&gt; {{lang|de|Schweizerische Eidgenossenschaft}} {{languageicon|de|[[Swiss-German language|de]]}}  &lt;br /&gt; {{lang|fr|Confédération suisse}} {{languageicon|fr|[[French language|fr]]}} &lt;br /&gt;{{lang|it|Confederazione Svizzera}} {{languageicon|it|[[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|it]]}} &lt;br /&gt; {{lang|rm|Confederaziun svizra}} {{languageicon|rm|[[Romansh language|rm]]}} 
|conventional_long_name = Swiss Confederation
|common_name = Switzerland 
|image_flag = Flag of Switzerland (Pantone).svg
|image_coat = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg
|image_map = Location Switzerland Europe.png 
|map_caption = {{map caption|location_color=green|region=[[Europe]]|region_color=dark grey|legend=Location Switzerland Europe.png}}
|national_motto = ''(unofficial)'' &quot;[[One for all, all for one]]&quot;&lt;br /&gt;{{lang-de|Einer für alle, alle für einen}}&lt;br /&gt;{{lang-fr|Un pour tous, tous pour un}}&lt;br /&gt;{{lang-it|Uno per tutti, tutti per uno}}
|national_anthem = &quot;[[Swiss Psalm|Schweizerpsalm]]&quot;{{spaces|2}}&lt;small&gt;(German)&lt;br /&gt;&quot;''Swiss Psalm''&quot;&lt;/small&gt;
|official_languages = [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]],&lt;br /&gt;[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]],&lt;br /&gt;[[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]],&lt;br /&gt;[[Romansh language|Romansh]]&lt;ref&gt;[http://www.admin.ch/ch/d/sr/101/a4.html?lang=en Federal Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101024339/http://www.admin.ch/ch/d/sr/101/a4.html?lang=en |date=1 ನವೆಂಬರ್ 2009 }}, article 4, &quot;National languages&quot; : ''National languages'' are German, French, Italian and Romansh; [http://www.admin.ch/org/polit/00083/index.html?lang=en Federal Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919134534/http://www.admin.ch/org/polit/00083/index.html?lang=en |date=19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 }}, article 70, &quot;Languages&quot;, paragraph 1: The ''official languages'' of the Confederation are German, French and Italian. Romansh shall be an official language for communicating with persons of Romansh language.&lt;/ref&gt;
|demonym = Swiss
|capital = [[ಚಿತ್ರ:CHE Bern COA.svg|20px]] [[Bern]]&lt;ref&gt;''De jure'' &quot;federal city&quot;; ''de facto'' capital. Because of historical federalist sensibilities, Swiss law does not designate a formal capital, and some federal institutions such as courts are located in other cities.&lt;/ref&gt;
|latd=46 |latm=57 |latNS=N |longd=7 |longm=27 |longEW=E
|largest_city = [[ಚಿತ್ರ:Wappen Zürich matt.svg||20px]] [[Zürich]]
|legislature = [[Federal Assembly of Switzerland|Federal Assembly]]
|upper_house = [[Swiss Council of States|Council of States]]
|lower_house = [[National Council of Switzerland|National Council]]
|government_type = [[Direct democracy]]&lt;br /&gt;[[Federation|Federal]] [[parliamentary republic]]
|leader_title1 = [[Swiss Federal Council|Federal Council]]
|leader_name1 = &lt;!--Ordered by seniority:--&gt;[[Moritz Leuenberger|M. Leuenberger]] &lt;br /&gt;[[Pascal Couchepin|P. Couchepin]]&lt;br /&gt;[[Micheline Calmy-Rey|M. Calmy-Rey]] &lt;br /&gt;[[Hans-Rudolf Merz|H.-R. Merz]] &lt;small&gt;([[President of the Confederation (Switzerland)|Pres. 09]])&lt;/small&gt; &lt;br /&gt;[[Doris Leuthard|D. Leuthard]]  &lt;small&gt;([[Vice President|V]][[President of the Confederation (Switzerland)|P 09]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Eveline Widmer-Schlumpf|E. Widmer-Schlumpf]]&lt;br /&gt;[[Ueli Maurer|U. Maurer]]
|leader_title2 = [[Federal Chancellor of Switzerland|Federal Chancellor]]
|leader_name2 = &lt;!--Ordered by seniority:--&gt;[[Corina Casanova|C. Casanova]]
|area_sq_mi = 15,940 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank = 136th
|area_magnitude = 1 E10
|area_km2 = 41,284
|percent_water = 4.2
|population_estimate = 7,725,200&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand.html|title=Bevölkerungsstand und -entwicklung|date=2009|work=Statistik Schweiz |publisher=Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|language=German|accessdate=2009-06-25}}&lt;/ref&gt;
|population_growth (2009) = +1.4%
|population_estimate_year = 2009
|population_estimate_rank = 94th
|population_density_km2 = 186.5
|population_density_sq_mi = 477.4 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 65st
|population_census = 7,593,500
|population_census_year = 2007
|GDP_PPP = $312.753 billion&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=146&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=40&amp;pr.y=5 |title=Switzerland|publisher=International Monetary Fund|accessdate=22 April 2009}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_year = 2008
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $42,783&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank = 7th
|GDP_nominal = $492.595 billion&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_rank = 
|GDP_nominal_year = 2008
|GDP_nominal_per_capita = $67,384&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 4th
|HDI_year = 2006
|HDI = {{increase}} 0.955&lt;ref&gt;[http://hdrstats.undp.org/en/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_CHE.html HDI of Switzerland]. Retrieved 10 July 2009.&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 10th
|HDI_category = &lt;span style=&quot;color:#009900;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|Gini = 33.7
|Gini_year = 2000
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;
|sovereignty_type = [[Independence]]
|established_event1 = [[History of Switzerland|Foundation date]]
|established_event2 = [[Treaty of Basel (1499)|''de facto'']]
|established_event3 = [[Peace of Westphalia|Recognized]]
|established_event4 = [[Restauration (Switzerland)|Restored]]
|established_event5 = [[Switzerland as a federal state|Federal state]]
|established_date1 = 1 August&lt;ref&gt;Traditional. The [[Federal Charter]] only mentions &quot;early August&quot; and the treaty is a renewal of an older one, now lost.&lt;/ref&gt; 1291
|established_date2 = 22 September 1499
|established_date3 = 24 October 1648
|established_date4 = 7 August 1815
|established_date5 = 12 September 1848&lt;ref&gt;A [http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48.htm solemn declaration of the Tagsatzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714130910/http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48.htm |date=14 ಜುಲೈ 2016 }} declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A [http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48-2.htm resolution of the Tagsatzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714130818/http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48-2.htm |date=14 ಜುಲೈ 2016 }} of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the [[Swiss Federal Council|Federal Council]], which took place on 16 November 1848.&lt;/ref&gt;
|currency = [[Swiss franc]]
|currency_code = CHF
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|drives_on                    = right 
|cctld = [[.ch]]
|calling_code = [[+41]]
|footnotes =
}}

'''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌''' ({{lang-de|[[:wikt:Schweiz|die Schweiz]]}} &lt;ref&gt;[[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಸ್ಕ್ವೆಜ್‌''  ಅಥವಾ ''ಸ್ಕ್ವಿಜ್''  ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ (ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೂಡ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; {{lang-fr|[[:wikt:Suisse|la Suisse]]}}, {{lang-it|[[:wikt:Svizzera|Svizzera]]}}, {{lang-rm|Svizra}}), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಸ್ವಿಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ''' ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆ|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಕಾನ್‌ಪೊಡೆರೇಷ್ಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ'', ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆ|ISO]] ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದತ್ತ ಸಂಕೇತಗಳು‌#ರಾಷ್ಟ್ರ|CH ಮತ್ತು CHE]]ಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ), ಸುತ್ತಲೂ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತ|ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾದ]] [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ]] ಸುಮಾರು 7.7 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2009ರಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 41,285&amp;nbsp;km²ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]]ನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾಗುವ 26 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಬರ್ನ್‌]] ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಎರಡು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಾನಗರ|ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾನಗರಗಳಾದ]] [[ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]]ಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಕನಿಷ್ಟ ತಲಾವಾರು GDP $67,384ನ್ನು ಹೊಂದಿ [[ತಲಾ]] [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]ದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ [[ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt; ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಜಿನೀವಾಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಉನ್ನತ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.citymayors.com/features/quality_survey.html ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌ ನಗರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರಗಳೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ]&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ನು]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಲೀಚ್‌ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌|ಲಿಯೆಕ್‌ಟೆನ್ಸ್ಟೀನ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ಗಳನ್ನು ಗಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ [[ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ]] ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ—1815ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿಲ್ಲ — ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ ಸಮಿತಿ|ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌]], [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಕಚೇರಿ|U.N.ನ ಎರಡು ಐರೋಪ್ಯ ಶಾಖೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆತಿಥೇಯನಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಭಾಗವಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ, ಇದು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ|ಷೆಂಗನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಜರ್ಮನ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌, ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮನ್ಷ್‌]] ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಹುಭಾಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಔಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರು ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ {{lang|de|Schweizerische [[Eidgenossenschaft]]}}, ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|fr|Confédération suisse}}, ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ {{lang|it|Confederazione Svizzera}} ಮತ್ತು ರೋಮಾನ್ಷ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|rm|Confederaziun svizra}} ಎಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯು 1291ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ; [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ]]ವನ್ನು ಅಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ==
''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌''  ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರು [[ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರು|ಸ್ವಿಸ್‌]]ನ [[16ನೇ ಶತಮಾನ|16ರಿಂದ]] [[19ನೇ ಶತಮಾನ|19ನೇ]] ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರೂಪಾಂತರ ''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌''  ಪದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[[OED]] [http://www.etymonline.com/index.php?term=Swiss ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಬ್ಧಕೋಶ] ವನ್ನು etymonline.com.ಗೆ 2009-06-25ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲ ಪದ ''ಸ್ವಿಸ್''  ಎಂಬುದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಿಂದ ಕಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ''{{lang|fr|Suisse}}'', 16ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿದೆ. ''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌''  ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌ ಜರ್ಮನ್‌|ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌]] ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು ''{{lang|gsx|Schwiizer}}'', ''[[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]]''  ಅದರ [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ ವಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಟ್ಟೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಹಳೆಯ ಉನ್ನತ ಜರ್ಮನ್‌]] ''{{lang|goh|Suittes}}''  ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಥಳನಾಮವನ್ನು [[972]]ರಲ್ಲೇ ದೃಢೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಹುಶಃ &quot;ದಹಿಸಲು&quot;''{{lang|goh|suedan}}''  ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ದಹಿಸಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು&lt;ref&gt;ರೂಮ್‌‌‌, ಆಡ್ರಿಯಾನ್‌. ''ಪ್ಲೇಸ್‌ ನೇಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌''. ಲಂಡನ್‌: ಮ್ಯಾಕ್‌ಫಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಂ., ಇಂಕ್‌., 1997.&lt;/ref&gt; ನೆನಪಿಸಲು ಇರಬಹುದು. ಈ ಹೆಸರು ನಂತರ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ''ಒಂದು ಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ''  ಬಳಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 1499ರ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಇದು ಇಡೀ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಇದೇ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಹೆಸರು ''{{lang|gsx|Schwiiz}}''  ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ(ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ''{{lang|gsx|d'Schwiiz}}'', ಆದರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ''{{lang|gsx|Schwiiz}}''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ).
 
ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ನ [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರಳಿ [[ನವ-ಲ್ಯಾಟಿನ್‌|ನವೀನ-ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಹೆಸರಾದ ''ಕಾನ್‌ಫೊಡರೇಷಿಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ''  ಎಂಬುದನ್ನು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದಂತೆ|ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯಾದ 1848ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
[[ರೋಮನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ರೋಮನ್‌ ಯುಗದ]] ಮುನ್ನ [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ [[ಸೆಲ್ಟ್ಸ್‌|ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''[[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]''  ಎಂಬುದು ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ''ಹೆಲ್ವೆಟೀ''  ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ರಸ್ಕನ್‌]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಬದ್ಧವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 300 BC ಕಾಲದ ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;R.C. ದಿ ಮರಿನಿಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ, ''ಗ್ಲಿ ಎಟ್ರುಷಿ ಅ ನಾರ್ಡ್‌ ದೆಲ್‌ ಪೊ'', ಮನ್ಟೋವ, 1986.&lt;/ref&gt; ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಇತಿಹಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು 2ನೇ ಶತಮಾನ BCಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ, [[ಪೋಸಿಡೊನಿಯಸ್‌]] ರಚಿತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಜೋಹಾನ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್‌ ವೇಸನ್‌ಬಕ್‌ ಎಂಬಾತನ 1672ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ''[[ಹೆಲ್ವೇಷಿಯಾ|ಹೆಲ್ವೆಟಿಯಾ]]''  ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
== ಇತಿಹಾಸ ==
1848ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಪ್ರಸಕ್ತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ. 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪೂರ್ವಿಕರು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಡಿಲ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 
=== ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ ===
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹುಗಳು 150,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;&gt;swissworld.orgನಲ್ಲಿ [http://www.swissworld.org/en/history/prehistory_to_romans/prehistoric_times/ ಚರಿತ್ರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419174957/http://www.swissworld.org/en/history/prehistory_to_romans/prehistoric_times/ |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 }} 2009-06-27ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ [[ಗ್ಯಾಕ್‌ಲಿಂಗೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕೃಷಿ ನೆಲೆಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಪರಿಚಿತ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 5300 BCಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt;
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಗೊತ್ತಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂದರೆ [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟಟ್‌‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಹಾಲ್‌ಸ್ಟಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು]]. ಲಾ ಟೆನೆ [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಸರೋವರ]]ದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಖನನ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]]ದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು [[450 BC]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ,&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt; [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌|ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆ|ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌]] ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದೆಂದರೆ [[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]. 58ನೇ ಇಸವಿ BCಯಲ್ಲಿ, [[ಬಿಬ್ರಾಕ್ಟ್‌‌ನ ಕಾಳಗ|ಬಿಬ್ರಾಕ್ಟ್‌‌ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್‌ ಸೀಜರ್‌]]'ನ ಸೇನೆಯು ಹೆಲ್ವೆಟೀಯನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt; 15 BC ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ ಎರಡನೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ, [[ಟಿಬೆರಿಯಸ್‌‌|ಟಿಬೆರಿಯಸ್‌]] I, ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದರ, [[ನೇರೊ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್‌ ಡ್ರುಸ್ಸಸ್‌|ಡ್ರೂಸಸ್‌]], ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]ಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶ—ನಂತರದ ''ಕಾನ್‌ಫೊಡರೇಷಿಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ'' ದ ನಾಮ ಮಾತ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ —ಮೊದಲು ರೋಮ್‌ನ [[ಗಲ್ಲಿಯ ಬೆಲ್ಜಿಕಾ|ಗಲ್ಲಿಯಾ ಬೆಲ್ಜಿಕಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಗಿನ ತನ್ನ [[ಉನ್ನತ ಜರ್ಮೇನಿಯಾ|ಜರ್ಮೇನಿಯಾ ಸುಪೀರಿಯರ್‌]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು [[ರಯೇಶ್ಯಾ]] ಎಂಬ [[ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ರೋಮ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು. 
[[ಚಿತ್ರ:Theater Kaiseraugst.jpg|thumb|left|ಕ್ರಿ.ಪೂ ೪೪ರಲ್ಲಿ ರೈನ್‌‌ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಗಸ್ಟ ರೌರಿಕ ಒಂದು ಮೊದಲ ರೋಮನ್‌ ವಸಾಹತು ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]]
[[ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ, [[4ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಿಂದ, ಆಧುನಿಕ-ಕಾಲದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಹರವಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬರ್ಗಂಡಿಯನ್‌ ಅರಸರ]] ಸೀಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿ]]ಗಳು [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಸ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[5ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರೆ, [[ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಗಳು ‌|ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ]] [[8ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಯಾ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ-ಕಾಲದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅಲೆಮಾನ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಬರ್ಗಂಡಿ (ಪ್ರದೇಶ)|ಬರ್ಗಂಡಿ]] ಅಧಿಪತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt; [[6ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವು, 504 ADಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೋವಿಸ್‌‌ I|ಕ್ಲೋವಿಸ್‌ I]]ನ [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಟೋಲ್‌‌ಬಿಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಬರ್ಗಂಡಿಯನ್ನರ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
[[6ನೇ ಶತಮಾನ|6ನೇ]], [[7ನೇ ಶತಮಾನ|7ನೇ]] ಮತ್ತು [[8ನೇ ಶತಮಾನ|8ನೇ]] ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದವು ([[ಮೆರೊವಿಂಜಿಯನ್ಸ್‌|ಮೆರೊವಿಂಜಿಯನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾರೋಲಿಂಜಿಯನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ಯಾರೋಲಿಂಜಿಯನ್‌]] ಅಧಿಪತ್ಯಗಳು). ಆದರೆ [[ಮಹಾನ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌|&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಮಹಾನ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌&lt;/span&gt;]]ನ ನೇತೃತ್ವದ ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನಂತರ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ [[ವರ್ಡನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಿಂದಾಗಿ 843ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt; ಪ್ರಸಕ್ತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಈಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು [[ಮಧ್ಯ ಫ್ರಾನ್ಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಫ್ರಾನ್ಷಿಯಾ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದವು. [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] 1000 ADಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ಮರು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt;[[1200]]ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು [[ಸವಾಯ್‌ ಮನೆ|ಸೆವಾಯ್]]‌, [[ಝಹ್ರಿಂಗರ್‌‌|ಝಹ್ರಿಂಗರ್‌]], [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಿಬರ್ಗ್‌ ಕೌಂಟ್‌ಗಳು|ಕಿಬರ್ಗ್‌]] ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Early&quot;/&gt; ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ([[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]], [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]], ನಂತರ ''ವಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಟೆನ್‌''  ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಅಂಟರ್‌ವಾಲ್ಡನ್‌‌|ಅಂಟರ್‌ವಾಲ್ಡನ್‌]]ಗಳು) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. 1264 ADಯಲ್ಲಿ ಕಿಬರ್ಗ್‌ ರಾಜವಂಶವು ಕುಸಿದಾಗ, ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್‌ [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ರುಡಾಲ್ಫ್‌ I|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರುಡಾಲ್ಫ್‌ I]]ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ (1273ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ) ಪೂರ್ವ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

=== ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ===
[[ಚಿತ್ರ:Schweiz Frühmia Adel.svg|thumb|250px|ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೦೦ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮನೆತನಗಳು]]
[[ಹಳೆ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು]] ಮಧ್ಯ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಣಿವೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿ([[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ|ಸುಂಕ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]])ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಇನ್ನಿತರ ಮೈತ್ರಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದಾದರೂ, [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗ|ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯ]]ಗಳಾದ [[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]], [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]], ಮತ್ತು [[ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[1291ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಪತ್ರ]]ವು ಒಕ್ಕೂಟ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;schwabe&quot;&gt;ಶ್ವಬೆ ಅಂಡ್ ಕಂ.: ''ಗೆಷಿಛೆ ದರ್ ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌‌ ಅಂಡ್ ದರ್ ಷ್ವಿಜೆರ್‌'', ಶ್ವಬೆ ಅಂಡ್ ಕಂ 1986/2004. ಪದ್ಧತಿ ISBN 3-7965-2067-7 {{de icon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Brief&quot;&gt;2009-06-22ರಂದು[http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chhist.html ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಮೀಕ್ಷೆ ] admin.chನಲ್ಲಿ, ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Bundesbrief.jpg|thumb|left|1291ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಪತ್ರ]]
1353ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೂಲ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು]] ಎಂದರೆ [[ಗ್ಲೇರಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಗ್ಲಾರಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಝಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‍‌|ಝಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌‌|ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು, [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ನ್‌]] ನಗರರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ [[15ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ &quot;ಹಳೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ&quot;ವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಈ ವಿಸ್ತರಣವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; 1460ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೂರಾ ಪರ್ವತಗಳವರೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್‌ಗಳ ([[ಸೆಂಪಾಕ್ ಕಾಳಗ‌|ಸೆಂಪಾಕ್‌ ಕಾಳಗ]], ನ್ಯಾಫೆಲ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾಳಗ) [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿ]]ಯ [[ದಿಟ್ಟ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌|ದಿಟ್ಟ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌]] ಮೇಲಿನ 1470ರಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ಕೂಲಿ ಸಿಪಾಯಿಗಳು|ಸ್ವಿಸ್ ಕೂಲಿ ಸಿಪಾಯಿ]]ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.1499ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲ್ಲನ್‌ I, ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್‌ I]]ನ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜಯವು [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದೊಳಗೆ ''ವಸ್ತುತಃ '' ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt;
ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮುಂಚಿನ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಜೇಯತೆಯ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ [[ಹಳೆ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸ್ತರಣೆ]] ಮಾಡುವಾಗ 1515ರಲ್ಲಿ [[ಮಾರಿಗ್ನಾನೋ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಿಸ್ ಸೋಲು ಹಿನ್ನಡೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ &quot;ಧೀರ&quot; ಯುಗದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; [[ಝ್ವಿಂಗ್ಲಿ]]ಯ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ‌|ಸುಧಾರಣೆ]]ಯ ಯಶಸ್ಸು ಕೆಲ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 1529 ಮತ್ತು 1531ರಲ್ಲಿ (''ಕಪ್ಪೆಲರ್‌ ಕ್ರೀಗ್‌'' ) ಅಂತರ-ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ನಂತರವೇ, 1648ರಲ್ಲಿ, [[ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲಿಯಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ [[ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ]]({{lang|fr|''ancien régime''}})ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು. 
ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ [[ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಪೂರ್ವ ಆಧುನಿಕ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ|ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿತನ]]ವು [[ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[1653ರ ಸ್ವಿಸ್ ರೈತರ ದಂಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ, [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಂ|ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಮುಂದುವರಿದು, 1656 ಮತ್ತು 1712ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವಿಲ್‌ಮರ್ಗನ್‌ ಕಾಳಗಗಳು|ವಿಲ್‌ಮರ್ಗನ್‌ ಕಾಳಗಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt;

=== ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಯುಗ ===
[[ಚಿತ್ರ:Acte de Médiation mg 0643.jpg|right|thumb|ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಾಯಿದೆಯು ಹಳೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌ನ ಪ್ರಯತ್ನ.]]
1798ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸೇನೆಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಏಕೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇರಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಏಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮುಲ್‌ಹಾಸನ್‌ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ಟೆಲ್ಲಿನಾ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಎಂದೆನಿಸಿದ ಹೊಸ [[ಆಳ್ವಿಕೆ ಪದ್ದತಿ|ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವು, ಬಹಳವೇ ಅಪಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿದೇಶೀ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ನಾಶವಾಗಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌  ಪರಾಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌ ದಂಗೆಯನ್ನು 1798ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನೆಯು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ ಸಂಗತಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌  ಸೇನೆಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಸೇನೆಯ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಇದ್ದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.[[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ, [[ರಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ಸೇನೆಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌  ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ಪರ ಹೋರಾಡಲು ಸ್ವಿಸ್ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. 1803ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನೆಪೋಲಿಯನ್ I|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌]] ಎರಡೂ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕರೆಸಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಾಯಿದೆ]]ಯು ಜಾರಿಯಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು 19 ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜಕೀಯದ ಬಹುಪಾಲು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. 
1815ರಲ್ಲಿ [[ವಿಯೆನ್ನಾದ ಸಭೆ|ವಿಯೆನ್ನಾದ ಆಡಳಿತ]] ಸ್ವಿಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವಿಸ್ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಸ್ವಿಸ್ ಪಡೆಗಳು 1860ರ [[ಗೇಟಾನ ಮುತ್ತಿಗೆ(1860)|ಗೇಟಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದವರೆಗೂ ವಿದೇಶೀ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು [[ವಲಾಯಿಸ್‌|ವಲಾಯಿಸ್‌‌]], [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಆಗಿನಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಗಡಿಗಳು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ.

=== ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ದೇಶ ===
[[ಚಿತ್ರ:Bern, Federal Palace, 1857.jpg|thumb|left|ಬರ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಒಕ್ಕೂಟ ಅರಮನೆ (1857).]] ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್, ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಟಗ್‌ಸಟ್ಸುಂಗ್‌‌|ಟಾಗ್ಸಾಟ್ಸುಂಗ್‌]] (ಹಿಂದಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ)ನ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ವಹಿಸಿದ ಮೂರು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1848ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನೇ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷಿಕರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಿರುವುದರಿಂದ, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{HDS|10102|Bundesstadt}}&lt;/ref&gt;
ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅಧಿಕಾರ [[ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌)|ಪುರ್ನಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. 1839ರ ಜ್ಯೂರಿಪುಟ್ಷ್‌ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, 1847ರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ(ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೇಗ್‌)ವನ್ನು ರಚಿಸಲು ನೋಡಿದಾಗ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಈ ಕಲಹವು ನೂರರ ಆಸುಪಾಸಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀವಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ಕೆಲ ವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ  [[ತಿರುಗುಬಾಣವಾದ ಆಕ್ರಮಣ|ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ತಿರುಗುಬಾಣ]]ವಾದುದರಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವು.  19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೇಗ್‌ನ ದಂಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾದರೂ ಸ್ವಿಸ್ ಜನರ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.
ಈ ಯುದ್ಧವು ಇಡೀ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಐರೋಪ್ಯ ನೆರೆಹೊರೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಬಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌, ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌, ಪ್ರಗತಿಪರ ಇಲ್ಲವೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಾವುದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡರು.
ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು|ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೋಲಾಹಲ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಗಳಿಂದ ನಲುಗು]]ತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ಸ್ವಿಸ್‌ ಜನರು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೇರಿಕದ ಶೈಲಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಂದು [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿ ಉಳಿದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು. ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದವರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆಯೊಂದಿಗೆ (ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್‌ ಕಂಟೋನ್‌), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು [[ಮೇಲ್ಮನೆ]] ( [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]], ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಹಾಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೆಳ ಮನೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಯೆಂದು ([[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು) ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವುದೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ|ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ]] ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೀಕೃತ ತೂಕ ಮಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅಳತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1850ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್|ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌]] ಅನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಏಕೈಕ ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅನುಚ್ಛೇದವು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿದರೂ, ಆಗಲೂ [[ಸಿಸಿಲೀಸ್‌ನ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ II|ಎರಡು ಸಿಸಿಲೀಸ್‌ನ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ II]]ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ [[ಗೇಟಾ ಮುತ್ತಿಗೆ (1860)|1860ರ ಗೇಟಾನ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ವಿಸ್ ಜನರು ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಡಿದರು.
[[ಚಿತ್ರ:Gotthard Eröffnungszug Bellinzona.jpg|thumb|1882ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಗಾತ್ಥರ್ಡ್ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗವು, ಟಿಕಿನೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]]
ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಯು ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;HistoiredelaSuisse&quot;&gt;''ಹಿಸ್ಟೋರಿಯೆ ದೆ ಲಾ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ'', ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಫ್ರಗ್ನಿರೆ, ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣಿಸಿತು. 1872ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪರೇಖೆಯು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ 1874ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅನುಜ್ಞಾತ್ಮಕ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.1891ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿರುವ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ದೃಢವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt;
=== ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:VZ Kipfenschlucht 1900.jpg|thumb|left|19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಇಲ್ಲಿ ರೈಲು ಝರ್ಮತ್ತ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ (1891).]]
ಎರಡೂ [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ವಿಶ್ವಸಮರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]]ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಇಲ್ಲಿಯಿಚ್‌ ಉಲ್ಯಾನೊವ್‌ ([[ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ್‌]])ಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಆತ 1917ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದ.&lt;ref&gt;ನೋಡಿರಿ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ ಲೆನಿನ್‌]]&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಸ್ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯು 1917ರ [[ಗ್ರಿಮ್‌-ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ ವ್ಯವಹಾರಗಳು|ಗ್ರಿಮ್‌-ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ ವ್ಯವಹಾರ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರೂ, ಈ ವಿರೋಧವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. 1920ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಬಂಧನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಲೀಗ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ವಿಶ್ವಸಮರ IIರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]], ಜರ್ಮನ್ನ&lt;ref&gt;''ಲೆಟ್ಸ್‌ ಸ್ವಾಲೊ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌''  ಕ್ಲಾಸ್‌ ಯು‌ರ್ನರ್‌ (ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2002).&lt;/ref&gt; ರು ಈ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಲು ದೀರ್ಘ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಸೇನಾಬಲದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ ವಿರೋಧ, ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಮಾತುಕತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ದಾಳಿ ನಡೆಯದಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಅದೃಷ್ಟ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪುಟ್ಟ [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ]]ವು ಮಾಡಿದ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ತೃತೀಯ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು, ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರರನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸುವಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜನರಲ್‌ [[ಹೆನ್ರಿ ಗುಸನ್‌]]ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಾಯೀ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರಂತರ ಸವೆಸುವ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ರೆದೈತ್|ರೀಡ್ಯುಟ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸದೃಢ ಉತ್ತಮ ಆಯುಧ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮಾದರಿಯ ನೂತನ ಯುದ್ಧನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಡೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಜಿನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌]] ಸಂಘಟನೆಯು ಈ ತರಹದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. 
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮವನ್ನು [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ದೇಶಗಳು|ಆಕ್ಸಿಸ್‌]] ದೇಶಗಳೆರಡೂ ದಿಗ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. [[ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಜರ್ಮನಿಯ ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣದ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು [[ವಿಚಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವೊಂದನ್ನು 1942ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿತು. ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 104,000 ಮಂದಿ ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 300,000 ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು [[ಹೇಗ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು (1899 ಮತ್ತು 1907)|ಹೇಗ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ''ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆ'' ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿತು. ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ 60,000 ಜನರು ನಾಜಿಗಳ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ 26,000ರಿಂದ 27,000 ಮಂದಿ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀತಿಗಳು ವಾದವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.&lt;ref&gt;[http://www.uek.ch/en/ ಬರ್ಗಿಯರ್‌ ಮಂಡಳಿಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿ], ಪುಟ 117.&lt;/ref&gt; ಯುದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಸ್ ವಾಯುದಳವು ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿತಲ್ಲದೇ 11 ಒಳನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಲುಫ್ಟ್‌ವಾಫ್ಫೆ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು 1940ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು. ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ ಯುದ್ಧನೀತಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇನ್ನಿತರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿತು. ಸಮರದಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಬಾಂಬರ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1944-45ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಾಂಬರ್‌ ವಿಮಾನಗಳು ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್‌ ಸ್ವಿಸ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ [[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]] ( 40 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ), [[ಸ್ಟೇನ್‌ ಆಮ್‌ ರೇಯ್ನ್‌]], [[ವಾಲ್ಸ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ವಾಲ್ಸ್‌]], [[ರಫ್ಸ್|ರಫ್ಸ್‌‌]] (18 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು)ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು 1945ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 4ರಂದು [[ಬಸೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಖ್ಯಾತ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundeshaus COA Jura.jpg|thumb|left|ಜೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕೋಠಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಮನೆಯ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್ 1978ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1979ರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.]]
1959ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸ್ವಿಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು [[ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು]] ಪಡೆದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 1971&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ರಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ವಿರೋಧದ ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ [[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌|ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಈ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು]] ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಹುಬೇಗ ಏರಿದರು. ಏಳು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರ [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]ದ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಕೊಪ್‌]] ಎಂಬಾಕೆ 1987-1989ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ [[ರುತ್‌ ಡ್ರೇಫಸ್‌‌|ರುತ್‌ ಡ್ರೇಫಸ್‌]]ರು 1999ನೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು 1998ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. 
(ಸ್ವಿಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಏಳು ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ). ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮಿಷೆಲಿನ್‌ ಕಾಲ್ಮಿ-ರೇ]] ಎಂಬಾಕೆ ಉಚ್ಚ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೇರಿದರು. ಆಕೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷಿಕ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ ಆದ (ಜೆನ್‌ಫ್‌ ಎಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಜಿನರ್ವಾ ಎಂದು ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ) [[ಜೆನೆವ್‌‌|ಜೆನೆವ್‌]]ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಮೂಲದವರು. ಆಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಏಳು ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ/ಉಚ್ಚ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಎಂದರೆ, [[ಆರ್ಗಾವ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌‌|ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಎವೆಲಿನ್‌ ವಿಡ್ಮರ್‌-ಷ್ಲುಂಫ್‌]]ರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ಯುರೋಪ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ|&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಯೂರೋಪ್‌ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ&lt;/span&gt;]]ಗೆ 1963ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಬರ್ನ್‌]] ಜನರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು [[ಜ್ಯೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೊಸದೊಂದು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ  ರಚಿಸಿಕೊಂಡವು. 1999ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 18ರಂದು ಜನಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt;[[ಚಿತ್ರ:20020717 Expo Neuenburg 15.JPG|thumb|2002ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ]]
2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಪವಿತ್ರ ಪೀಠ(ಆಸ್ಥಾನ)|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌]] ಮಾತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರದ ಕೊನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ಐರೋಪ್ಯ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟ|EFTA]]ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ]]ದ ಸದಸ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು 1992ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1992&lt;ref name=&quot;Brief&quot;/&gt; ರಲ್ಲಿ EEAಯು ತಿರಸ್ಕೃತವಾದಾಗಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ EEAಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ EU ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಜನಸಮುದಾಯದಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ  ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾದುದರಿಂದ ಈ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅರ್ಜಿಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸನವು EUಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ  ಹಾಗೆ  ಬಹಳಷ್ಟು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆ ಅನೇಕ [[ಇಬ್ಬಗೆಯ ವಾದ|ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಲೀಚ್‌ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]ಗಳು 1995ರಲ್ಲಿ  ಇದರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಪಡೆದ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ EU ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2005ರ ಜೂನ್‌ 5ರಂದು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು 55% ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಮತದಾರರು ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಇದನ್ನು EU ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ, ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅಥವಾ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ]]ಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತವಿದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
== ರಾಜಕೀಯ ==
[[ಚಿತ್ರ:Bundesrat der Schweiz 2009.jpg|thumb|೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕರಾದ ಮಾರೆರ್‌‌, ಮಿಷೆಲಿನ್‌ ಕಾಲ್ಮಿ-ರೇ, ಮೊರಿಟ್ಜ್ ಲ್ಯುಎನ್‌ಬರ್ಜರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾನ್ಸ್‌-ರುಡಾಲ್ಫ್‌ ಮರ್ಜ್‌, ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌ (ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ), ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ಕಷೆಪನ್‌, ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಎವೆಲಿನ್‌ ವಿಡ್ಮರ್‌-ಷ್ಲುಂಫ್‌. ಒಕ್ಕೂಟ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೊರಿನ ಕ್ಯಾಸನೋವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.]]
1848ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ಆಧುನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಶಾಸನಾಧಾರ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹಳೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Politics&quot;&gt;^ [http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chpoli.html ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] admin.chನಲ್ಲಿ, 2009-06-22ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt; 1999ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳಿದ್ದವು. ಅವೆಂದರೆ :&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/topics/counz/infoch/chpoli.html |title=Political System |publisher=Federal Department of Foreign Affairs}}&lt;/ref&gt; ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಸಂಸತ್ತು (ಶಾಸಕಾಂಗ), ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ (ಕಾರ್ಯಾಂಗ) ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (ನ್ಯಾಯಾಂಗ).
[[ಚಿತ್ರ:Swiss parlement house South 001.jpg|thumb|left|ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸತ್ತು‌ (ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸತ್ತು) ಮತ್ತು ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ(ಕಾರ್ಯಾಂಗ) ಇರುವ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಅರಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.]]
[[ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಸತ್ತು]] ಎರಡು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ 46 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ (ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಸೇರಿದಂತೆ) [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಮಿತಿ]], ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ [[ಅನುಪಾತಾಧರಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 200 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳು ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸತ್ತು|ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನ ಸಭೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ|ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ, ನಾಗರಿಕರು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಮಸೂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು [[ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ|ಶಾಸನಹಕ್ಕು]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ನೇರ ಪ್ರಜಾ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Politics&quot;/&gt;
[[ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಂಡಳಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ]]ಯು ಒಕ್ಕೂಟ [[ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಡಳಿತ|ಒಕ್ಕೂಟ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಒಕ್ಕೂಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೇತಾರ]]ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಏಳು ಮಂದಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಸಭೆಯು [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ]] ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರನ್ನಾಗಿ ಶಾಸನಸಭೆಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Politics&quot;/&gt;
1959ರಿಂದ ಸ್ವಿಸ್ ಸರಕಾರವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯದ ಬಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.  
1959ರಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ 2 ಸ್ಥಾನಗಳು CVP/PDCಗೆ, 2 ಸ್ಥಾನಗಳು SPS/PSSಗೆ, 2 ಸ್ಥಾನಗಳು FDP/PRDಗೆ ಮತ್ತು 1 ಸ್ಥಾನ SVP/UDCಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು &quot;ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರ&quot;ವೆಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. 
[[2007ರ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ ಚುನಾವಣೆ|2007ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿಯ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದವು :

:[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷ|ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (SPS/PSS)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು, 
::[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷ|ಉದಾರವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (FDP/PRD)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು,
:::[[ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಗೆ (SVP/UDC)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು,&lt;ref&gt;SVP/UDC, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (BDP/PBD) ಎಲ್ಲ ಸಭಾಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಒಡಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. 2009ರಂತೆ, [[ಉಯೆಲಿ ಮಾರೆರ್‌|ಯೂಲಿ ಮಾರೆರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, SVP/UDC ಮತ್ತು BDP/PBD ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಸೀಟನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;/ref&gt;
::::[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (CVP/PDC)]] 1 ಸ್ಥಾನ.
[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಇತರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

=== ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ===
[[ಚಿತ್ರ:Landsgemeinde Glarus 2006.jpg|thumb|ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಜೆಮಿನೈಡ್‌ ಎಂಬುದು ಹಳೆ ರೀತಿಯ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ. ಈಗಲೂ ಎರಡು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ]]
ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರೀಕರು ಮೂರು ಹಂತದ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ : ಅವೆಂದರೆ ಪಂಗಡ, ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಹಂತಗಳು. 1848ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನವು [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ ([[ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇದರ ಭಾಗವಾದುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ''ಅರೆ-ನೇರ''  ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಪೌರ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದಸ್ತೈವಜುಗಳು, (''ವೊಲ್ಕ್ಸರೆಚ್ಟ್‌'', ''ಡ್ರಾಯಿಟ್ಸ್‌ ಸಿವಿಕ್ಸ್‌'' ), ''ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಶಾಸನಹಕ್ಕು'' ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ''ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು''  ದಾಖಲಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇವೆರಡೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Politics&quot;/&gt;
ನಾಗರೀಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ''ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ'' ಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಶಾಸನವೊಂದನ್ನು ಅದು ಅಂಗೀಕೃತವಾದ 100 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವ 50,000 ಮಂದಿಯ ಸಹಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತ|ಸರಳ ಬಹುಮತ]]ದ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರು ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ತಿರಸ್ಕಾರ ಸೂಚಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಎಂಟು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನದ ವಿರುದ್ಧ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕೋರುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಹಾ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;Politics&quot;/&gt;

ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ''ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು'' ಗಳು ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮುಖಾಂತರ 18 ತಿಂಗಳುಗಳೊಳಗೆ 100,000 ಮತದಾರರ ಸಹಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು   ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ [[ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಗಳನ್ನೂ ಸಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;1999ರಿಂದ,ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.&lt;/ref&gt; ಸಂಸತ್ತು ಹೀಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಪೂರಕ ಪ್ರತಿ-ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳು ಅಂಗೀಕೃತವಾದರೆ ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಆದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮತ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಆಂತರಿಕ ಮತಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ [[ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಬಹುಮತ|ಉಭಯ ಬಹುಮತ]] ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.&lt;ref&gt;ಪ್ರಮುಖ ಮತ ಆರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು#ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳ ಮತಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮ 23 ಕಂಟೋನಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮತಗಳು ದೊರೆತವು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಟ್ರೆಮ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಬ್ಲೆ; ಲೆಕೋರ್ಸ್‌; ಎಟ್‌ ಆಲ್‌. (2004) ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು. ಟೊರಂಟೊ: ನೆಲ್ಸನ್‌.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಟರ್ನರ್‌‌; ಬರ್ರಿ (2001). ಹೇಳಿಕೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕ. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಮ್ಯಾಕ್‌ ಮಿಲನ್‌ ಮುದ್ರಣ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ಆರ್ಥರ್‌ (2006). ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2005-2006. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌: Cq ಪ್ರೆಸ್‌.&lt;/ref&gt;
=== ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ===
ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ 26 ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:&lt;ref name=&quot;Politics&quot;/&gt;
{{Switzerland Cantons Labelled Map|float=left}}
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: auto; text-align:right; font-size:75%; width:40%; background:F5F5F5; &quot; |- align=center style=&quot;background:lavender; font-weight:bold;&quot; 
 ! !! ಕ್ಯಾಂಟನ್ !! ರಾಜಧಾನಿ !! !! ಕ್ಯಾಂಟನ್ !! ರಾಜಧಾನಿ 
|- 
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Aargau matt.svg|10px|border]]|| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; align=left |'''[[ಆರ್ಗಾವ್‌]]'''  || align=left | [[ಆರಾವ್‌‌|ಆರಾವ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Nidwald-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |*'''[[ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಸ್ಟಾನ್ಸ್|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಗಳು]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|10px|border]]|| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; align=left |*'''[[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಆಸ್ಸರ್‌ಹೋಡೆನ್‌]]'''  || align=left | [[ಹೆರಿಸಾವ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Obwald-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |*'''[[ಓಬ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌ಡೆನ್‌|ಓಬ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಸಾರ್ನೆನ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg|10px]]|| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; align=left |*'''[[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ (ಪಟ್ಟಣ)|ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Schaffhouse-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]]
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|- 
align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |[[ಚಿತ್ರ:Wappen Basel-Stadt matt.svg|10px|border]] || align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |*'''[[ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರ]]'''  || align=left| [[ಬಸೆಲ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:CHE Schwyz SZ COA.svg|10px]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | '''[[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]] ''' || align=left| [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:BaleCampagne-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |*'''[[ಬಸೆಲ್‌ -ರಾಷ್ಟ್ರ|ಗ್ರಾಮೀಣ-ಬಸೆಲ್‌]] ''' || align=left| [[ಲೀಸ್ಟಲ್‌]]|| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Solothurn-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌]] ''' || align=left| [[ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:CHE Bern COA.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಬರ್ನ್‌]] '''  || align=left| [[ಬರ್ನ್|ಬರ್ನ್‌]]  || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್|ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Freiburg matt.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌]] '''  || align=left| [[ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Thurgovie-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಥುರ್ಗೌ]]'''  || align=left| [[ಫ್ರಾನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|- 
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |[[ಚಿತ್ರ:Wappen Genf matt.svg|10px|border]] || align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]]'''  || align=left| [[ಜಿನಿವಾ|ಜಿನೀವಾ]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |[[ಚಿತ್ರ:Tessin-coat of arms.svg|10px|border]] || align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಟಿಕಿನೊ]]'''  || align=left| [[ಬೆಲ್ಲಿನ್‌ಜೋನಾ]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Glaris-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಗ್ಲಾರಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಗ್ಲೇರಸ್‌]] ''' || align=left| [[ಗ್ಲಾರಸ್‌|ಗ್ಲೇರಸ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Uri matt.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]]'''  || align=left| [[ಆಲ್ಟ್‌ಡಾರ್ಫ್‌, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಆಲ್ಟ್‌ಡಾರ್ಫ್‌]]
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:CHE Graubünden COA.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]]'''  || align=left| [[ಚುರ್|ಛುರ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Wallis matt.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ವಲಾಯಿಸ್‌]]'''  || align=left| [[ಸಿಯಾನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸಿಯಾನ್‌]]
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Jura-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಜೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಾ]]'''  || align=left| [[ಡೆಲೆಮಾಂಟ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Waadt matt.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ವಾಡ್|ವಾಡ್‌‌]]'''  || align=left| [[ಲಾಸನ್ನೆ]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Lucerne-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಲ್ಯೂಸರ್ನೆ]]'''  || align=left| [[ಲ್ಯೂಸರ್ನ‌್‌|ಲ್ಯೂಸರ್ನೆ]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Zug-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಝಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಝುಗ್‌]]'''  || align=left| [[ಝಗ್|ಝುಗ್‌]] 
|-
!style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; colspan=&quot;6&quot;|
|-
| align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:CHE Canton de Neuchâtel COA.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]]'''  || align=left| [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]] || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Zürich matt.svg|10px|border]]|| align=left style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; |'''[[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ''' || align=left| [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] 
 |}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;&lt;small&gt; [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಓರ್ವ ಶಾಸಕ (ಇಬ್ಬರ ಬದಲಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ([[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು#ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] [[ಅರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ).&lt;/small&gt;
ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 15,000ದಿಂದ (ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌) 1,253,500ದ ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ (ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ), ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 37&amp;nbsp;km²ರಿಂದ (ಬಸೆಲ್‌ -ಸ್ಟಾಡ್ಟ್‌) 7,105&amp;nbsp;km²ವರೆಗೆ (ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌) ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು 2,889 ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನೊಳಗೇ ಎರಡು [[ಪರಾಧೀನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ : [[ಬುಸಿಂಗೆನ್‌]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ, [[ಇಟಲಿಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌|ಕ್ಯಾಂಪಿಯೋನೆ ಡಿ'ಇಟಾಲಿಯಾ]] ಇಟಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದ್ದ [[ವೋರಾರ್ಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 1919ರ ಮೇ 11ರಂದು ನಡೆದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 80%ಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.  ಆದರೂ, ಈ ವಿಲೀನವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಥಮ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ]], [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ Iರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಮಿತ್ರದೇಶಗಳು]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು|ಸ್ವಿಸ್‌ ಉದಾರವಾದಿ]]ಗಳು, ಸ್ವಿಸ್-ಇಟಾಲಿಯನ್‌ರು ([[ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಶೀಯರು‌, ನಕ್ಷೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) ಮತ್ತು [[ರೊಮ್ಯಾಂಡಿ|ರೋಮಂಡ್‌ಗಳು]] (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಶೀಯರು‌, ನಕ್ಷೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) ಮುಂತಾದವರು ತಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.c2d.ch/?entit=10&amp;vote=101&amp;lang= |title=unige.ch - ವಿಶ್ವದ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ  |access-date=24 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |archive-date=5 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105105300/http://www.c2d.ch/?entit=10&amp;vote=101&amp;lang= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ===
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸೇನಾ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಮೈತ್ರಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದೆ. 1515ರಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ವಿಸ್ತರಣೆ]]ಯಾದ ನಂತರದಿಂದ ಅಲಿಪ್ತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Neutrality&quot;&gt;[http://www.swissworld.org/en/politics/foreign_policy/neutrality_and_isolationism/ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾನೀತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620111347/http://www.swissworld.org/en/politics/foreign_policy/neutrality_and_isolationism/ |date=20 ಜೂನ್ 2009 }} ಯನ್ನು swissworld.orgನಲ್ಲಿ, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಕೇವಲ 2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;Neutrality&quot;/&gt; ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Neutrality&quot;/&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರು [[1990ರ ದಶಕ|1990ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ]]ದಿಂದಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Neutrality&quot;/&gt;

ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]], ಭಾಗಶಃ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 1863ರಲ್ಲಿ [[ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌|ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಈಗಲೂ ಅದರ ಸಾಂಘಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಅದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. [[ಜಿನೀವಾ]]ನಲ್ಲಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರಸರಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ ಸಹಾ, ಜಿನೀವಾ ನಗರವು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಲೀಗ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌]]‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಜಿನೀವಾ ಅನೇಕ UN ಉಪಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ([[WHO]]), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟ([[ITU]]) ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸುಮಾರು 200 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Neutrality&quot;/&gt;

ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್‌‌ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಂತಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ [[ಲಾಸನ್ನೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಮಿತಿ]], ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[FIFA]] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಘಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ), ಮತ್ತು [[UEFA]] (ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ).

[[ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ವು [[ಜಿನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ದಾವೋಸ್‌|ಡಾವೋಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರನ್ನೂ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಸ್ವಿಸ್ ಶಸ್ತ್ರ ಸನ್ನದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:F-18 steigt.jpg|thumb|left|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ F/A-18 ಹಾರ್ನೆಟ್‌ ವಿಮಾನ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು.]]
ಪದಾತಿ ದಳ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ವಾಯುದಳ|ವಾಯುದಳ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾದಳಗಳು|ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾ ಪಡೆ]]ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ದಾಖಲಾತಿ|ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿದವರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ]]. ವೃತ್ತಿಪರ ಸೈನಿಕರ ಸೇನಾಪಡೆಯ 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಇದ್ದು, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಬಲವಂತದಿಂದ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 20ರಿಂದ 34(ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 50) ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಯ ನಾಗರಿಕರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾದ|ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ]] ಇಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೇನಾ ಗಸ್ತು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವೆಟಿಕನ್|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯ [[ಸ್ವಿಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಪಹರೆದಾರಿಕೆ]] ಬಿಟ್ಟರೆ ಇತರೆ ವಿದೇಶೀ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸ್ವಿಸ್‌ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301042301/http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/ |date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430182555/http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸೇನಾರಹಿತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಮೂಹ|GSoA]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹಸಿರು ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] [http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430182555/http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಕರಿಸಿದವು.&lt;/ref&gt; [[ದಾಖಲಾತಿ|ಸೇನೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಲೇಬೇಕೆಂಬ ನಿಬಂಧನೆ]] ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷ ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅವರು 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆದೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯುವ ಸ್ವಿಸ್‌ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸೇವೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯದವರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸೇವೆಯೂ ಸಹಾ ಲಭ್ಯ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nzz.ch/nachrichten/schweiz/zwei_drittel_der_rekruten_diensttauglich_1.687233.html |title=Zwei Drittel der Rekruten diensttauglich (Schweiz, NZZ Online) |format= |work= |accessdate=23 February 2009}}&lt;/ref&gt; ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಮಂದಿ 18ರಿಂದ 21 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. &quot;ಸೇನೆ  XXI&quot; ಎಂಬ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಮತದ ಮೇರೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, &quot;ಸೇನೆ  95&quot; ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಗಣನೆಯನ್ನು 400,000ರಿಂದ 200,000ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 120,000 ಮಂದಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರೆ 80,000 ಮಂದಿ ಮೀಸಲು ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದವರು.&lt;ref&gt;[http://www.vbs.admin.ch/internet/vbs/de/home/documentation/armeezahlen/eff.html ಅರ್ಮಿಜಹೆಲ್ನ್ www.vbs.admin.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909112719/http://www.vbs.admin.ch/internet/vbs/de/home/documentation/armeezahlen/eff.html |date=9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 }} (ಜರ್ಮನ್‌)&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:SKdt-Fahrzeug - Schweizer Armee - Steel Parade 2006.jpg|thumb|ಮಿಲಿಟರಿ ಪೆರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ MOWAG ಈಗಲ್ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು]]
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇದುವರೆವಿಗೆ ಮೂರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು 1870-71ರ [[ಪ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಷ್ಯನ್‌ ಯುದ್ಧ|ಫ್ರಾಂಕೋ-ಪ್ರಷ್ಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1914ರಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್‌ ಘೋಷಣೆಯಾದ [[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಎರಡನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 1939ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಮೂರನೇ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದುದಾಗಿತ್ತು; ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ [[ಹೆನ್ರಿ ಗುಸನ್‌|ಹೆನ್ರಿ ಗ್ಯುಸೆನ್‌]] ಅವರನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೇನೆಯು ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಸೇನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ನಿಯೋಗಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಸ್ವಿಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು [[ಓನಿಕ್ಸ್‌ (ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|ಓನಿಕ್ಸ್‌]] ಗೂಢಚಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿದೆ.

[[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇಲ್ಲವೇ ಸಮಗ್ರ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನೇ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು ([[ಸೇನಾಪಡೆ ರಹಿತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಮೂಹ|ಸೇನಾಪಡೆ ರಹಿತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಾಗಿ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡಿ]]). 1989ರ ನವೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆದಾಗ ಈ ವಿಚಾರ ಸೋಲು ಕಂಡರೂ ಸಹಾ, ಈ ಬಗೆಗೆ ಜನರ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;''ಲ್‌'ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ದೆ ಲಾ ಪೊಲಿಟಿಕೆ ದೆ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈ ದೆ ಲಾ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ''  (&quot;ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪಾಲಿಸೀಸ್&quot;) ಮ್ಯಾನ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ರಾಷ್‌ [http://www.nato.int/docu/revue/1993/9306-05.htm http://www.nato.int/docu/revue/1993/9306-05.htm]&lt;/ref&gt; ಹಿಂದೆಯೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಆದರೆ [[9/11 ದಾಳಿಗಳು|9/11 ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು 77%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳಿಂದ ಸೋಲು ಕಂಡಿತು.

== ಭೂಗೋಳ ==
[[ಚಿತ್ರ:Satellite image of Switzerland in September 2002.jpg|thumb|250px|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]
[[ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಕೇವಲ  41,285 [[ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌]]ಗಳ (15,940 [[ಚದರ ಮೈಲಿ|ಚ ಮೈ]]) ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Geo&quot;&gt;[http://www.swissworld.org/en/geography/swiss_geography/contrasts/ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301012055/http://www.swissworld.org/en/geography/swiss_geography/contrasts/ |date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2015 }} ವನ್ನು swissworld.org, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಸರಾಸರಿ [[ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ|ಜನಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌(622/ಚ ಮೈ)ಗೆ 240 ಮಂದಿಯ ಹಾಗೆ  ಸುಮಾರು 7.6&amp;nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Geo&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Landscape&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chgeog.html|title=Landscape and Living Space |date=2007-07-31|work=Federal Department of Foreign Affairs|publisher=Federal Administration admin.ch|accessdate=2009-06-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maps&quot;&gt;ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಯಂಚಲಿ‌ ಭೂಪಟವು [http://www.swissinfo-geo.org/ swissinfo-geo.org] ಅಥವಾ [http://www.swissgeo.ch/ swissgeo.ch] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ; ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಯಂಚಲಿ‌ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರವು [http://map.search.ch/ map.search.ch] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಆದರೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಮೇಲ್ಕಂಡ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊನೆಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳೂ ಇರುವ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು.&lt;ref name=&quot;Geo&quot;/&gt;
{{Multiple image
 | align     = left
 | direction = vertical
 | width     = 180
 | image1    = Hauteroute.jpg
 | caption1  = 
 | image2    = Val Trupchun.jpg
 | caption2  = 
 | image3    = Panoramic view from Mount Pilatus of Lake Lucerne, Mount Rigi, Lake Zug and the city of Lucerne.jpg 
 | caption3  = Contrasted landscapes between the 4,000 metres of the high Alps ([[Matterhorn]] on the left), the [[Swiss National Park|National Park]] and the plateau at [[Lake Lucerne]]
}}

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮೂರು ವಿಧದ ಮೂಲಭೂತ &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಭೂಲಕ್ಷಣ&lt;/span&gt;ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ  [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]], [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಅಥವಾ &quot;ಮಧ್ಯನಾಡು&quot;, ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಜೂರಾ ಪರ್ವತಗಳು|ಜ್ಯೂರಾ ಪರ್ವತಗಳು]].&lt;ref name=&quot;Geo&quot;/&gt; ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪರ್ವತಗಳು ಸುಮಾರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 60%ನಷ್ಟು  ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಶೃಂಗಗಳಲ್ಲಿ, 4,634 ಮೀಟರ್‌(15,203 [[30.48 cm|ಅಡಿ]])ಗಳ  &lt;ref name=&quot;Geo&quot;/&gt; ಎತ್ತರವಿರುವ [[ಡುಪೋರ್‌ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌]] ಅತಿ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಹಿಮನದಿ]] ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಐರೋಪ್ಯ ನದಿಗಳಾದ [[ರೈನ್‌|ರೈನ್]]‌, [[ರೋನ್‌ ನದಿ|ರೋನ್]]‌, [[ಇನ್‌ ನದಿ|ಇನ್]]‌, [[ಆರೆ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ ನದಿ|ಟಿಕಿನೊ]] ನದಿಗಳ ಮೂಲತೊರೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಸರೋವರಗಳಾದ [[ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರ]] (ಲಾಕ್‌ ಲೆಮನ್‌), [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಸರೋವರ]], [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಸರೋವರ]], ಮತ್ತು [[ಸರೋವರ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್ಸ್|ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್ಸ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Geo&quot;/&gt;

{{Multiple image
 | align     = right
 | direction = vertical
 | width     = 180
 | image1    = Aletschhorn from Konkordiaplatz.jpg
 | caption1  = 
 | image2    = Barme.jpg 
 | caption2  = 
 | image3    = Lago di Lugano3.jpg
 | caption3  = Contrasted climates between the valleys of the [[Aletsch Glacier]] (most glaciated area in western Eurasia&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/1037/ Swiss Alps Jungfrau-Aletsch] unesco.org&lt;/ref&gt;), the Alpine foothills of [[Champéry]] and the southern canton of Ticino ([[Lake Lugano]])
}}

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪರ್ವತವೆಂದರೆ [[ವಲಾಯಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌]] (4,478&amp;nbsp;ಮೀ) ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪೈನ್ನೈನ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಪೆನ್ನೈನ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್]]‌. ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಡುಪೋರ್‌ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌]] (4,634 ಮೀ), [[ಡೊಮ್‌ (ಮಿಷಬೆಲ್)|ಡಾಮ್‌]] (4,545 ಮೀ) ಮತ್ತು [[ವೇಯಿಸ್‌ಹಾರ್ನ್‌]] (4,506 ಮೀ). ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳಿರುವ [[ಲಾಟರ್‌ಬ್ರುನೆನ್|ಲಾಟರ್‌ಬ್ರುನೆನ್‌]] ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿರುವ [[ಬರ್ನೀಸ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಬರ್ನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]] ಭಾಗವು 72 ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಜುಂಗ್‌ಫ್ರಾವ್‌]] (4,158 ಮೀ) ಮತ್ತು [[ಐಗರ್‌]], ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರೋಪಮವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ [[St. ಮೊರಿಟ್ಜ್|St. ಮೋರಿಟ್ಜ್‌]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಎಂಗಡಿನ್|ಎಂಗಾಡಿನ್‌]] ಕಣಿವೆಯಿದೆ; ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಬರ್ನಿನಾ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]]ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೃಂಗವೆಂದರೆ [[ಪಿಜ್‌ ಬರ್ನಿನಾ]] (4,049&amp;nbsp;ಮೀ).&lt;ref name=&quot;geography&quot;&gt;{{cite book | last = Herbermann | first = Charles George | coauthors = | title = The Catholic Encyclopedia | publisher = Encyclopedia Press |year=1913 | location = | pages = [https://archive.org/details/catholicencyclo05herbgoog/page/358 358] | url =https://archive.org/details/catholicencyclo05herbgoog| doi = | id = | isbn = }}&lt;/ref&gt;

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 30% ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮಧ್ಯನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಉನ್ನತ ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವಿರುವ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯವನ್ನು, ಭಾಗಶಃ ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ಪಶುಹಿಂಡುಗಳಿರುವ ಮುಕ್ತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆಯುವ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇದು ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಮಹಾನಗರಗಳೂ ಸಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref name=&quot;geography&quot;/&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ [[ಸರೋವರ ಜಿನೀವಾ|ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರ]](ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಕ್‌ ಲೆಮನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ)ವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. [[ರೋನ್‌ ನದಿ]]ಯು ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಿಸ್ [[ಹವಾಗುಣ]]ವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಗುಣ|ಸಮಶೀತೋಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪರ್ವತದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಪರೀತ ಶೈತ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಹವಾಗುಣ]]ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಪ್ರದೇಶ&lt;ref name=&quot;Climate&quot;&gt;[118] ^ [http://www.about.ch/geography/climate/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಹವಾಗುಣ] about.ch, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆವರ್ತಕ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಹಾಗೂ ಮೇಯುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.  ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಹಿಮವರ್ಷ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇತ್ತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಡ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬನಿಗಳಿಂದಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.  ಇಟಲಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಬೀಸು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ [[ತೆಂಕಣ ಬಿಸಿಗಾಳಿ|ಫಾನ್]]‌&lt;ref name=&quot;Climate&quot;/&gt; ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಾತಾವರಣದ ವಿದ್ಯಮಾನವು ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. [[ವಲಾಯಿಸ್‌|ವಲಾಯಿಸ್]]‌‌&lt;ref name=&quot;Climate&quot;/&gt; ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕೇಸರಿ]] ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಅನೇಕ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌ ಸಹಾ ಒಣ ಹವಾಗುಣ&lt;ref name=&quot;Climate&quot;/&gt; ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ದ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ನ ಶೃಂಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಲಿದ್ದರೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಜೋರು ಮಳೆಯೂ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Climate&quot;/&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಂಪಾದ ಹವೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಿಮಪಾತವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಶರತ್ಕಾಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಣ ಋತುವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಹವಾಗುಣದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕ.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಇತರೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳ ಭೇಟಿಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಶಕರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸಾಲು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಭಾಗ{{convert|1000|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಪಶುಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೇಯುವಿಕೆಯಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒತ್ತಡದ ಇಳಿಕೆ.

== ವಾಣಿಜ್ಯ ==
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. 
ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌]]ನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎರಡನೇ ಉನ್ನತ ಐರೋಪ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು [[ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)|ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ 2008ರ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ತಲಾ  [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್‌, ನಾರ್ವೆ, ಕತಾರ್‌, ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್‌  ಮತ್ತು ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ಗಳ ನಂತರ 6ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Zurich-panorama2.jpg|thumb|left|ಗ್ರೇಟರ್‌ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಪ್ರದೇಶ, 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು 150,000 ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಜೀವನ ಮಟ್ಟದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. [126]]]
[[ಚಿತ್ರ:Engadine.jpg|thumb|left|ಎಂಗಾಡಿನ್‌ ಕಣಿವೆಯಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಕೈಗಾರೀಕೃತ ಆಲ್ಪೈನ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ]]

[[ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ]]ಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದರೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ತಲಾ GDPಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 15ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-ವಿಶ್ವ -factbook/rankorder/2004rank.html CIA World Factbook]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ  ವಿಶ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವರದಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ- ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವರದಿ]&lt;/ref&gt; [[20ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸ&lt;ref name=&quot;westeuro&quot;&gt;{{cite book | last = Taylor &amp; Francis Group | first = | coauthors = | title = Western Europe | publisher = Routledge |year=2002 | location = | pages = [https://archive.org/details/westerneurope2000000unse/page/645 645]–646 | url =https://archive.org/details/westerneurope2000000unse| doi = | id = | isbn = 1857431529 }}&lt;/ref&gt; ದೊಂದಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು 95,000 [[CHF]] ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೋಲಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 81,000 USD (ನವೆಂ. 2008ರ ವಿನಿಮಯ ದರದಂತೆ)ರಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಂತಹಾ ಶ್ರೀಮಂತ [[U.S. ರಾಜ್ಯ|ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ]] ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://en.wikipedia.org/wiki/Median_household_income#International_statistics ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ]&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Omega Speedmaster Rueckseite-2.jpg|thumb|upright|ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [132] (ಓಮೇಗಾ ''ಸ್ಪೀಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌''ಅನ್ನು, NASAದವರು ಅಪೊಲೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು)]]

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅನೇಕ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ಲೆನ್‌ಕೋರ್‌]], [[ನೆಸ್ಲೆ]], [[ನೊವಾರ್ಟಿಸ್|ನೊವಾರ್ಟಿಸ್‌]], [[ಹಾಫ್‌ಮನ್‌-ಲಾ ರೋಕೆ]], [[ABB ಏಷಿಯಾ ಬ್ರೌನ್‌ ಬೊವೆರಿ|ABB]] ಮತ್ತು [[ಅಡೆಕ್ಕೋ]]ಗಳು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.swissinfo.ch/eng/business/detail/Six_Swiss_companies_make_European_Top_100.html?siteSect=161&amp;sid=7174196&amp;cKey=1161172317000|title=Six Swiss companies make European Top 100|date=18 October 2008|publisher=swissinfo.ch|accessdate=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಉಳಿದ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[UBS AG]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳು]], [[ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸ್ಯೂಸ್ಸೆ]], [[ಸ್ವಿಸ್ ರೇ]], ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾಚ್‌ ಸಮೂಹ]]. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಶಕ್ತವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;westeuro&quot;/&gt;

[[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ|ರಾಸಾಯನಿಕ]], [[ಔಷಧೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ]], [[ಅಳತೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಭೂ ವ್ಯವಹಾರ|ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ]], [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]], [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]], ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕೆಂದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕುಗಳ 34%ರಷ್ಟು), ಯಂತ್ರಗಳು/ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳು (20.9%ರಷ್ಟು), ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಅಳತೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು/ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು (16.9%ರಷ್ಟು).&lt;ref name=&quot;yearbook2008&quot;/&gt; ರಫ್ತಾಗುವ ಸೇವೆಗಳು ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕುಗಳ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;yearbook2008&quot;&gt;ಸ್ವಿಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಾರ್ಷಿಕಪುಸ್ತಕ 2008 [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ]]&lt;/ref&gt;

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು  3.8 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ [[ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವು ಜೂನ್‌ 2000ರಲ್ಲಿನ 1.7%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, 3.9%ರಷ್ಟು ಶೃಂಗ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿತು. ಇದು ಭಾಗಶಃ 2003ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಿಂದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರ ಗಣನೆಯಂತೆ 3.4%ರಷ್ಟಿದೆ. ವಲಸೆಯಿಂದಾದ ನಿವ್ವಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಏರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು  2004ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.52%ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;yearbook2008&quot;/&gt; [[ವಲಸೆ ಜನರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು 2004&lt;ref name=&quot;yearbook2008&quot;/&gt; ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 21.8%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. [[GDPಯ (PPP) ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಯ GDPಯು]]  ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 17ನೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, 2006ರಲ್ಲಿ 27.44 [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಾಲರ್|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಾಲರ್‌]]ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅಗಾಧವಾದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[GDPಯ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾವಾರು ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಒಟ್ಟಾರೆ ತೆರಿಗೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಉದ್ದಿಮೆ ನಡೆಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ; [[ಸರಾಗ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)|ಸರಾಗ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ 178 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ ಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 2000ನೇ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;economicsurvey2007&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080624200128/http://www.oecd.org/dataoecd/39/8/39539300.pdf ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನಿಯಮಗಳು: ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ, 2007] (326 [[KiB]]), [[OECD]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.oecd.org/dataoecd/29/49/40202407.pdf ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: 2008ರಲ್ಲಿ - ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ದೇಶದ ಟಿಪ್ಪಣಿ] (45 [[KiB]])&lt;/ref&gt; [[ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸ್ಯೂಸ್ಸೆ]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 37%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಂತ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ [[ಮನೆ ಒಡೆತನ|ಗೃಹ ಮಾಲಿಕತ್ವ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ 113% ಮತ್ತು 104%ರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬೆಲೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 2007ರಲ್ಲಿನ [[EU-25]] ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ 171% ಮತ್ತು 145%ರಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;yearbook2008&quot;/&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿರುವ  ಕೃಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[OECD]]&lt;ref name=&quot;economicsurvey2007&quot;/&gt; ಯ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಉದಾರೀಕರಣವು ಅನೇಕ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ|EU ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ, ದೇಶೀಯ [[ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.locationswitzerland‌.ch/internet/osec/en/home/invest/factors/infrastructure/live/costs.-RelatedBoxSlot-47301-ItemList-89920-File.File.pdf/C:%5CDokumente%20und%20Einstellungen%5Cfum%5CDesktop%5CInvestieren%5C3%20Erfolgsfaktoren%5C6%20Infrastruktur%20&amp;amp;%20Lebensqualit??t\Domestic%20purchasing%20power%20of%20wages%20E.pdf Domestic purchasing power of wages]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (68 [[KiB]])&lt;/ref&gt; ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಐರೋಪ್ಯ  ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನಡುವಿನ  ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಐರೋಪ್ಯ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘದ (EFTA) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

=== ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ===
[[ಚಿತ್ರ:Swiss scientists.jpg|thumb|160px|ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದರೆ: ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಯೂಲರ್ (ಗಣಿತ) ಲೂಯಿಸ್ ಅಗಸ್ಸಿಸ್ (ಹಿಮನದಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಅಗಸ್ಟೆ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌ (ವಾಯುಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ)]]

[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ‌ಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Education&quot;&gt;[146] ^ [http://www.swissworld.org/en/education/general_overview/the_swiss_education_system/ ಸ್ವಿಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531025700/http://www.swissworld.org/en/education/general_overview/the_swiss_education_system |date=31 ಮೇ 2009 }} swissworld.orgನಲ್ಲಿ, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಎರಡೂ ಮಾದರಿಯ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ  ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು ಆರು ವರ್ಷಗಳೆಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Education&quot;/&gt; ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (2000ರಲ್ಲಿ) ಕೆಲ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Education&quot;/&gt; ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊನೆಗೆ (ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಅನೇಕ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೂರು) ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯಬಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ  [[ಮತುರಾ]]&lt;ref name=&quot;Education&quot;/&gt; ಗೆಂದು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರವರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. 
[[ಚಿತ್ರ:Eidgenössische Technische Hochschule (ETH), main building Zürich, 2006.jpg|thumb|left|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌‌ನ ETH &quot;ಝೆಂತ್ರಮ್‌&quot; ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [150] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ್ದರು.]]
[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವಿವಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಸೆಲ್‌]] ನಲ್ಲಿ [[ಬಸೆಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು 1460ರಲ್ಲಿ (ಔಷಧೀಯ ಬೋಧನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಗರವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ‌‌ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 25,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ (1855ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ)[[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]]ನ [[ETHZ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಸನ್ನೆ]]ಯ [[EPFL]] (1969ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೊದಲು ಲಾಸನ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು). ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ನ ETH ''ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ''  ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು|ಶಾಂಘಾಯ್‌ ವಿಶ್ವದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ&lt;ref&gt;[http://ed.sjtu.edu.cn/ARWU-FIELD2008/SCI2008.htm ಶಾಂಘೈ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2008ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112131659/http://ed.sjtu.edu.cn/ARWU-FIELD2008/SCI2008.htm |date=12 ಜನವರಿ 2016 }} ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.&lt;/ref&gt; ದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಲಾಸನ್ನೆಯ EPFL ''ತಾಂತ್ರಿಕತೆ/ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ''  ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 18ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. 
ಇವುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ [[ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು|ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳೂ ಇವೆ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww%2Eoecd%2Eorg%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692%2Epdf ಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದರೆ 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723201800/http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww.oecd.org%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692.pdf |date=23 ಜುಲೈ 2013 }} [[OECD]]: ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು.&lt;/ref&gt;
ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]ರು ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ [[ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ ಪ್ರೆಲಾಗ್‌|ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪ್ರಿಲಾಗ್‌]], [[ಹೆನ್ರಿಚ್ ರೊರರ್‌|ಹೇನ್‌ರಿಕ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್]]‌, [[ರಿಚರ್ಡ್ R. ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌]], [[ಎಡ್ಮಂಡ್ H. ಫಿಷರ್|ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಫಿಶರ್]]‌, [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಜಿಂಕರ್‌ನ್ಯಾಗೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕುರ್ಟ್‌ ವುತ್ರಿಚ್|ಕುರ್ಟ್‌ ವುತ್ರಿಚ್‌]]ಗಳು ಸಹಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌&lt;ref&gt;ನೋಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ವಿಜ್ಞಾನವಲ್ಲದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 113 ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 9 ಬಾರಿ [[ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;urlMueller Science - Spezialitaeten: Schweizer Nobelpreisträger&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.muellerscience.com/SPEZIALITAETEN/Schweiz/SchweizerNobelpreistraeger.htm |title=Mueller Science - Spezialitaeten: Schweizer Nobelpreisträger |format= |work= |accessdate=31 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135746/http://www.muellerscience.com/SPEZIALITAETEN/Schweiz/SchweizerNobelpreistraeger.htm |archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:LHC, CERN.jpg|thumb|LHC ಸುರಂಗ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಜಿನೀವಾ]]

[[ಜಿನೀವಾ]] [[ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆಂದು ಮೀಸಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ವಾದ [[CERN]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.swissworld.org/en/switzerland/resources/story_switzerland/cern_the_largest_laboratory_in_the_world/ |title=CERN - ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆ www.swissworld.org |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429221447/http://www.swissworld.org/en/switzerland/resources/story_switzerland/cern_the_largest_laboratory_in_the_world |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ [[ಪಾಲ್‌ ಷೆರ್ರರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]. ಗಮನಾರ್ಹ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳೆಂದರೆ [[ಲಿಸರ್ಜಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಡೈಥೈಲಮೈಡ್‌]] (LSD), [[ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ ಟನಲಿಂಗ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] (ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ) ಅಥವಾ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ [[ವೆಲ್ಕ್ರೋ]]. [[ಆಗಸ್ಟೆ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌]]ನ ಒತ್ತಡೀಕೃತ ಬಲೂನ್‌ ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್ವಿಸ್‌ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌]]ಗೆ ವಿಶ್ವದ ಸಾಗರಗಳ ಆಳದ ತಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ [[ಬ್ಯಾಥಿಸ್ಕೇಫ್‌]]ನಂತಹಾ ಕೆಲವೊಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು [[ನವ ವಿಶ್ವಗಳು|ಹೊಸದೊಂದು ಲೋಕ]]ವನ್ನೇ ತೆರೆದವು.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ [[ಸ್ವಿಸ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಚೇರಿ]]ಯು ಅನೇಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 10 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ESAನ ಒಟ್ಟು ಆಯವ್ಯಯದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆದಾರನಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಓರ್ಲಿಕೊನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview |title=ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127232253/http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview |url-status=deviated |archivedate=27 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091127232253/http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview }}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಗಗನ ನೌಕೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.maxonmotor.ch/ch/en/media_releases_5619.html |title=ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸುದ್ದಿ ಬಿತ್ತರಗಳು maxonmotor.ch |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430001717/http://www.maxonmotor.ch/ch/en/media_releases_5619.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ.

=== ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌, [[ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ|ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ]] ಸದಸ್ಯತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಹಾಕಿತು, ಆದರೂ ಇದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ(EU) ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ, EU&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = The contexts of Swiss opposition to Europe
  | author = Prof Clive Church
  | publisher = Sussex European Institute
  | year =  2003
  | month =  may
  | url = http://www.sussex.ac.uk/sei/documents/wp64.pdf
  | format = PDF, 124 [[KiB]]
  | pages =p. 12
  | accessdate = 13 June 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624200130/http://www.sussex.ac.uk/sei/documents/wp64.pdf|archivedate=24 June 2008}}&lt;/ref&gt; ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಲು ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಜನರು ಮತ ಹಾಕಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಸ್ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ EUನ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3%ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ#ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸಂಪೂರ್ಣ EU ಸದಸ್ಯತ್ವ]]ವೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು [[ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷ|SVP]] ಇದರ ವಿರುದ್ದ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಫ್ರೆಂಚ್-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಕೆಲವು ನಗರ ವಲಯಗಳು EU ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ನಗಣ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/17/03/blank/key/2001/01.Document.22675.pdf
|title=''Volksinitiative «Ja zu Europa!»'' (Initiative «Yes to Europe!»)
|date= 13 February 2003
|format= PDF, 1.1 [[MiB]]
|publisher= BFS/OFS/UST
|language= German
|accessdate=15 June 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/17/03/blank/key/2001/01.Document.85488.xls
|title= ''Volksinitiative &quot;Ja zu Europa!&quot;, nach Kantonen.'' (Initiative &quot;Yes to Europe!&quot; by Canton).
|date= 16 January 2003
|format= XLS
|publisher= BFS/OFS/UST
|language= German
|accessdate=15 June 2008}}&lt;/ref&gt;

ಏಕೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ|ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಆರ್ಥಿಕ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳಡಿ ಬರುವಂತೆ ರಚಿಸಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದಿಂದಾಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಯುರೋಪ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಬರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. 1999ರಲ್ಲೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತಾದರೂ 2001ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಸರಣಿಯ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆ ಸರಣಿಯು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ|ಷೆಂಗೆನ್‌‌‌‌ ಸಂಧಾನ]] ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಅಧಿವೇಶನ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೊಪ್|ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಬಡ ದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ EUನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಫ್ರಾಂಕ್‍ಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು‌. ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ದೊರೆತ ನಂತರ ರೊಮೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾಗಳಿಗೆ 300 ದಶಲಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಿಸ್‌, ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ದತ್ತದ ರಹಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ EUನಾದ್ಯಂತ ಸಮಾನತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ EU ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿವೆ. ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ GNSS [[ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಸ್ಥಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೆಲಿಲಿಯೋ]] ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ದೃಢೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗೃಹ ಖಾತೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12 2008ರಿಂದ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ಗೆ ಷೆಂಗೆನ್‌‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ವಲಯದ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನವಂಬರ್ 27 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ಭೂ-ಗಡಿಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳು|ಭೂ-ಗಡಿಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿನ]] ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸರಕು ಸಾಗಾಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ಜನರ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 29 ಮಾರ್ಚ್ 2009ರ ತನಕ ಷೆಂಗೆನ್‌‌ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು [[ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌|ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಹೊಂದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ===
[[ಚಿತ್ರ:Niedergoesgen rigardo al la nuklea centralo Goesgen 393.JPG|thumb|ಗಸ್‌ಜೆನ್‌ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]]
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ 56% [[ಜಲವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯಿಂದ 39% [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯಿಂದ, ಮತ್ತು 5%ರಷ್ಟು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಇದು CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-ಮುಕ್ತ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ-ಉತ್ಪಾದನಾ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.

18 ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ, ''ಮೊರಾಟೋರಿಯಂ ಪ್ಲಸ್‌''  ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳು|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರ]](41.6% ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು 58.4% ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.admin.ch/ch/d/pore/va/20030518/det502.html |title=Vote No. 502 – Summary |date=18 May 2003 |language=German}}&lt;/ref&gt; ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ (33.7% ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು 66.3% ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ) ಇವೆರಡೂ [[ಪರಮಾಣು ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.admin.ch/ch/d/pore/va/20030518/det501.html |title=Vote No. 501 – Summary |date=18 May 2003 |language=German}}&lt;/ref&gt; ಹೊಸ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೇರಿದ್ದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧವು 1990ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ [[ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ]]ಯ ಫಲವಾಗಿ 54.5% ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ 45.5% ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಆಗಿದೆ. ಹೊಸ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರವನ್ನು [[ಬರ್ನ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಬರ್ನ್‌‌‌‌‌‌‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪರಿಸರ, ಸಾರಿಗೆ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ (DETEC) ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದಿ ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ(SFOE) ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯೋಗವು 2050ರೊಳಗೆ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು [[2000-ವ್ಯಾಟ್‌ ಸಮುದಾಯ]] ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bfe.admin.ch/forschungnetze/01223/index.html?lang=en |title=Federal government energy research|date=16 January 2008}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Lötschberg Tunnel.jpg|thumb|left|ಲಾಟ್ಷ್‌ಬರ್ಗ್ ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಾದ, ಹೊಸ ಲಾಟ್ಷ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೂಲ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ. ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಥಮ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ]]
ಸ್ವಿಸ್ ಖಾಸಗಿ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಭೂ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು [[ರಸ್ತೆ ಸುಂಕ]] ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಜರ್ಮನಿ /ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮಾದರಿಯ ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸಲು ಕಾರು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಾಹನಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿ—ವಾರ್ಷಿಕ 40 [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌]] ಕೊಟ್ಟು [[ವಿಗ್ನೆಟ್ಟೆ (ರಸ್ತೆ ಸುಂಕ )|ವಿಗ್ನೆಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸುಂಕದ ಚೀಟಿಗಳು) ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಜರ್ಮನಿ ಮಾದರಿಯ ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 1,638&amp;nbsp;km(2000ರ ಗಣನೆಯಂತೆ) ಮತ್ತು, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 41,290&amp;nbsp;km² ಇದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ [[ಮೋಟಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು|ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣ|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, 2007ರಲ್ಲಿ 20.7 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. [[ಜಿನೀವಾ ಕಾಯಿಂಟ್ರಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣ|ಜಿನೀವಾ ಕಾಯಿಂಟ್ರಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 10.8 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಯುರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಸೆಲ್-ಮ್ಯೂಲ್‌ಹೌಸ್-ಫೈರ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 4.3 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ನ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವು 5,063&amp;nbsp;km ಉದ್ದವಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ 350 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/11/05/blank/key/verkehrsleistungen/mengen.html ವೆರ್ಖೆರ್ಸ್ಲೆತ್ಸುನ್ಜೆನ್‌– ದತೆನ್‌, Indikatoren admin.ch (ಜರ್ಮನ್‌)]&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 2,103&amp;nbsp;kmಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕ ರೈಲ್ವೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bav.admin.ch/dokumentation/publikationen/00475/01623/01624/index.html?lang=de ಷೆನ್ವೆರ್ಖೆರ್‌] admin.ch (ಜರ್ಮನ್‌)&lt;/ref&gt; 366&amp;nbsp;km ಉದ್ದದ [[ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್|ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜಿನ ರೈಲ್ವೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು [[ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ‌ಸ್‌|ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೇಸ್‌‌]]ನವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು [[SBB-CFF-FFS|ಒಕ್ಕೂಟ ರೈಲ್ವೇಸ್‌‌]]ನವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/1276/ ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಅಲ್ಬುಲ/ಬರ್ನಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು] unesco.org&lt;/ref&gt; ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ, ಅಂದರೆ 66% ರಿಂದ 96% ನಷ್ಟು ಪುನರ್ಬಳಸಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪುನರ್ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm |title=ಸ್ವಿಸ್ ಪುನರ್‌ಬಳಕೆ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423183826/http://swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm |url-status=deviated |archivedate=23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100423183826/http://swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm }}&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸವನ್ನು (ಬ್ಯಾಟರಿಯಂತಹ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ರಸೀದಿ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿರುವ, ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿರುವ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.stadtreinigung-bs.ch/page.php?lang=0&amp;amp;sel=114 ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701210357/http://www.stadtreinigung-bs.ch/page.php?lang=0&amp;sel=114 |date=1 ಜುಲೈ 2007 }}—ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಚೀಟಿಗಳು&lt;/ref&gt; ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಪುನರ್ಬಳಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4620041.stm |title=Recycling around the world |date=25 June 2005 |accessdate=24 April 2006}}&lt;/ref&gt; ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸದಿದ್ದ ಚೀಲಗಳೇನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸರು ಅವುಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಸುಳಿವುಗಳು ಅಂದರೆ ಹಳೆ ರಶೀದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ಸುಮಾರು 200 ರಿಂದ 500 [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌|CHF]]ಗಳನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091124201644/http://www.stadtreinigung-bs.ch/data/0d1b64Sauberbuch2004.pdf ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ(ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರದ ಕಾಂಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ )] (1.6 [[MiB]])—ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು... ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಕೂಡ ಉಮ್ಟ್ರೈಬ್ಸಗೆಬರ್ಗ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್‌ 200ಗಳಷ್ಟು - ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪುಟ 90)&lt;/ref&gt;

== ಜನಗಣತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Sprachen CH 2000 EN.svg|thumb|250px|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]]
ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಗಳಿವೆ: ಜರ್ಮನ್ (ಒಟ್ಟು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 63.7%, ಜೊತೆಗೆ ವಿದೇಶೀ ವಲಸಿಗರು; ಅದರಲ್ಲಿ 72.5% [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ನಿಯಮ|ಸ್ವಿಸ್ ಪೌರತ್ವ]] ಹೊಂದಿದ ವಲಸಿಗರು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಂತೆ) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ; ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಫ್ರೆಂಚ್ (20.4%; 21.0%); ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ (6.5%; 4.3%).&lt;ref name=&quot;federalstatistics&quot;/&gt; [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮಾಂಶ್‌]], [[ರೋಮನ್ಸ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರು ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ(0.5%; 0.6%), ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನವು ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ (ಶಾಸನದ 4ನೇ ಕಲಮು) ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ (70ನೇ ಕಲಮು)ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಒಕ್ಕೂಟ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕ ಭಾಷಾಂತರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌ (ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ವಿಸ್‌ ಜರ್ಮನ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಭಾಷೆಯು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಭಾಷೆ]]ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮುಂದಾಳು ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳೂ [[ಸ್ವಿಸ್ ದರ್ಜೆಯ ಜರ್ಮನ್‌|ಸ್ವಿಸ್ ದರ್ಜೆಯ ಜರ್ಮನ್‌‌]]ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಫ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಭಾಷೆ|ಫ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು&quot;ಸ್ಯೂಸ್ಸಿ ರೋಮ್ಯಾಂಡೆ&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ವಾಡೋಯಿಸ್, ಗ್ರೂಎರಿಯನ್, ಜುರಾಸ್ಸಿಯನ್, ಎಂಪ್ರೊ, ಫ್ರೆಬರ್ಗಿಸ್, ನ್ಯೂಚಾಟೆಲೋಯಿಸ್, ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಾತನಾಡುವಲ್ಲಿ, [[ಟಿಕಿನೀಸ್‌|ಟಿಕಿನೀಸ್]] ([[ಲಂಬಾರ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆ|ಲಂಬಾರ್ಡ್‌]]ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆ). ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು (ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್) ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಹೊರಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉದಾ., ಪದಗಳ ಭಾಷೆಯಿಂದ (ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ನಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ''ಬಿಲೆಟ್ಟೆ''  &lt;ref name=&quot;billete&quot;&gt;[http://mct.sbb.ch/mct/reisemarkt/billette/online-ticket.htm SBB: ಬಿಲ್ಲಿಟ್ಟೆ - ಆನ್‌‌ಲೈನ್ ಚೀಟಿಗಳು]&lt;/ref&gt; ), ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ (ಇಟಾಲಿಯನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ''ಅಜಿಯಾನೆ'' ಯನ್ನು ''ಆಕ್ಟ್''  ಬದಲು ಜರ್ಮನ್‌ನ ''ಅಕಿಟೋನ್'' ನಂತೆ ''ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್'' ಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ). ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ [[ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ|ಎರಡು ಭಾಷೆ]]ಗಳನ್ನಾದರೂ ಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಿದೇಶಿ ನಾಗರೀಕರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿದೇಶಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22%ನಷ್ಟಿದ್ದು,&lt;ref&gt;[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶೀಯರು - 2008ರ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಜರ್ಮನ್‌)] (1196 [[KiB]]), ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ, ಪುಟ 12.&lt;/ref&gt; ಇವರೆಲ್ಲರೂ (60%) ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಥವಾ [[EFTA]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bfs.admin.ch&quot;&gt;[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶೀಯರು - 2008ರ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಜರ್ಮನ್‌)] (1196 [[KiB]]), ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ, ಪುಟ 72.&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟು ವಿದೇಶೀಯರಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು|ಇಟಲಿ]]ಯವರು 17,3%ರಷ್ಟು ಇದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ನರು|ಜರ್ಮನ್‌‌]]ರು (13,2%), [[ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ]] (11,5%) ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗಲ್ (11,3%) ಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರು ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bfs.admin.ch&quot;/&gt; ಏಷಿಯನ್‌ ಮೂಲದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ತಮಿಳು ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/07/blank/key/01/01.Document.67321.xls ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟೀಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, 1980–2006 (ಜರ್ಮನ್‌)], ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ.&lt;/ref&gt; 2000ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಲಸಿಗರು ಕಂಡು [[ಕ್ಸೆನೋಫೋಬಿಯಾ]] ಬಂದವರಂತೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದೇಶೀಯರು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.humanrights.ch/home/en/Switzerland/Policy/Racism/Studies/idart_5119-content.html UN ನಿಪುಣರಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯು ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} humanrights.ch&lt;/ref&gt;
=== ಆರೋಗ್ಯ ===
2006ರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಜನ್ಮಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಗಂಡಿಗೆ 79 ವರ್ಷಗಳಾದರೆ, ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 84 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;WHO&quot;&gt;[http://www.who.int/countries/che/en/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] ಅನ್ನು who.int.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://apps.who.int/whosis/database/country/compare.cfm?strISO3_select=CHE&amp;amp;strIndicator_select=LEX0Male,LEX0Female&amp;amp;language=english&amp;amp;order_by=FirstValue%20DESC ಜನ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿ, 2006] ರಂತೆ who.int. 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.oecd.org/dataoecd/29/52/36960035.pdf OECD ಆರೋಗ್ಯ ದತ್ತವನ್ನು 2006] oecd.org.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; 
ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಮುಂದುವರಿದ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಸೇವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1990ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು 2003ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ 11.5%ಯಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು, ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ&lt;ref name=&quot;OECD&quot;&gt;[http://www.oecd.org/document/47/0,2340,en_2649_201185_37562223_1_1_1_1,00.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ OECD ಮತ್ತು WHO ಸಮೀಕ್ಷೆ] oecd.org.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಶುಲ್ಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಸ್ತಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಾಗರೀಕರ ವಯೋಗುಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬಂದಂತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;OECD&quot;/&gt;

=== ನಗರೀಕರಣ ===
ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ&lt;ref&gt;[http://www.swissworld.org/en/geography/town_and_country_planning/where_people_live/ ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627071544/http://www.swissworld.org/en/geography/town_and_country_planning/where_people_live/ |date=27 ಜೂನ್ 2009 }} swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cities&quot;&gt;[http://www.are.admin.ch/dokumentation/00121/00224/index.html?lang=de&amp;amp;msg-id=27412 ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815054502/http://www.are.admin.ch/dokumentation/00121/00224/index.html?lang=de&amp;msg-id=27412 |date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 }} admin.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಕೇವಲ 70 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಲ್ಲ ನಗರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 2,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು 1935ರಿಂದೀಚೆಗೆ ನಗರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ನಡೆದಿವೆ. [[ನಗರಗಳ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ-ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜ್ಯೂರಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಪೈನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆಯಲ್ಲದೆ &lt;ref&gt;[http://www.swissinfo.ch/eng/front/Swiss_countryside_succumbs_to_urban_sprawl.html?siteSect=106&amp;amp;sid=9823369&amp;amp;cKey=1223485367000&amp;amp;ty=st ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316174638/http://www.swissinfo.ch/eng/front/Swiss_countryside_succumbs_to_urban_sprawl.html?siteSect=106&amp;sid=9823369&amp;cKey=1223485367000&amp;ty=st |date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2012 }} swissinfo.ch. 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.gfs-zh.ch/content.php?pid=201%0A ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಗರೀಕರಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಪ್ರೋನ್ಯಾಚುರಾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430115919/http://www.gfs-zh.ch/content.php?pid=201%0A |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} gfs-zh.ch.ನಿಂದ 2009-06-30ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿಗಿಂತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Cities&quot;/&gt;

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಗರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ, ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Cities&quot;/&gt; [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಾಂದ್ರಿತ ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ಗೆ 450 ಜನರಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;^ [http://www.swissworld.org/en/geography/the_three_regions/the_swiss_plateau/ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225100547/http://www.swissworld.org/en/geography/the_three_regions/the_swiss_plateau/ |date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }} swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ನಗರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ, [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]], [[ಜಿನೀವಾ]] -[[ಲಾಸನ್ನೆ]], [[ಬಸೆಲ್‌|ಬಸೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ನ್‌|ಬರ್ನ್]] ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Cities&quot;/&gt; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Cities&quot;/&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ನಗರಗಳಾದ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಜಿನೀವಾ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.mercer.com/qualityofliving ಜೀವನ ಮಟ್ಟ] ವನ್ನು mercer.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;
=== ಧರ್ಮ ===
[[ಚಿತ್ರ:Sion Valere Castle 20070730.jpg|thumb|right|ಸಿಯಾನ್‌ನ ಬಸಿಲಿಕೆ ಡಿ ವಲೆರೆ (12ನೇ ಶತಮಾನ)]]
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ‌ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ]]ವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಕೆಲವು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು]] ([[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ಚರ್ಚು]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಚರ್ಚುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಳೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಯೆಹೂದ್ಯರು|ಯಹೂದ್ಯ]] ಸಮುದಾಯಗಳು, ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35487.htm ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿ 2004 – ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌], U.S. ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ.&lt;/ref&gt;
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ವು ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]] (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 41.8% ) ಮತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ (35.3%) ಪಂಥಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] (4.3%, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕೊಸೊವೊ|ಕಸೊವರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ತುರ್ಕರು|ತುರ್ಕರು]]) ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ|ಪೂರ್ವದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]] (1.8%) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮಗಳು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವೆ.&lt;ref name=&quot;people&quot;&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world -factbook/geos/sz.html#People CIA World Factbook section on Switzerland]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2005ರ ಯುರೊಬಾರೊಮೀಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ &lt;ref&gt;[216], ಯುರೊಬಾರೋಮೀಟರ್‌, ಜೂನ್‌ 2005.&lt;/ref&gt; 48% [[ಆಸ್ತಿಕ|ಆಸ್ತಿಕರು]], 39% &quot;ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು&quot; ನಂಬುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ, 9% [[ನಾಸ್ತಿಕ|ನಾಸ್ತಿಕರು]] ಮತ್ತು 4% [[ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ]]ಗಳಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಹರಡಿ ಹೋಗಿರುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅಪ್ಪೆನ್ಜೆಲ್‌‌ ‌‌‌ಎಂಬ ಒಂದು ಕ್ಯಾಂಟನ್, 1597ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಭಾಗ‌ಗಳೆಂದು ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Reclus | first = Élisée | coauthors = | title = The Earth and Its Inhabitants | publisher = D. Appleton and Company |year=1881 | location = | pages = 478 | url = | doi = | id = | isbn = }}&lt;/ref&gt; ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ (ಬರ್ನ್, ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಬಸೆಲ್) ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಪ್ರಬಲವಾದರೆ, [[ಮಧ್ಯ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]] ಹಾಗೂ ಟಿಕಿನೊ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಸಾಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೀಗ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಸರ್ಕಾರವು 1848ರ [[ಸ್ವಿಸ್ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಚರ್ಚುಗಳ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಂಗಡಣೆ]]ಯು, ಕೇವಲ 21.1% ಮತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Vals06.JPG|thumb|ವಾಲ್ಸ್‌‌ನ ಆಲ್ಫೋರ್ನ್‌ ಕಛೇರಿ]]
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮೇಲೆ ನೆರೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ವರ್ಷ ಕಳೆದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಲಿದ್ದು [[EU]] ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಮಾನವಿಕ]] ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾರಣ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ [[ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌|ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‍‌]] ಚಳುವಳಿಯ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]ಯ ತವರು. [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು [[ಜರ್ಮನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯತ್ತ ವಾಲಿದರೂ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[ಉನ್ನತ ಜರ್ಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌|ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌‌‌‌‌‌‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಜರ್ಮನ್-ಭಾಷಿಕ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಇಟಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತನ್ನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮಾಂಶ್‌‌ ‌]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ದೃಢವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಅನೇಕ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೀ ರೆಸಾರ್ಟ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಹೈಕಿಂಗ್‌ (ಪರ್ಯಟನ)|ಹೈಕಿಂಗ್‌]] (ಪರ್ಯಟನ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮನರಂಜನಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ, ವಸಂತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿದ್ದರೂ ಸ್ವಿಸ್‌‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ದನಗಾಹಿಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತೋಟಗಳು ನಗರಗಳ ಹೊರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಲಾಭಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಕಾವ್ಯ, ಮರಗೆಲಸ ಮತ್ತು ಕಸೂತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. [[ಆಲ್ಫೋರ್ನ್]], ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಹಳೆ-ಮಾದರಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವು, ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್‌‌ನ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿದ್ದು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಗೀತ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಗೀತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ.

=== ಸಾಹಿತ್ಯ ===
[[ಚಿತ್ರ:Rousseau Geneve.JPG|thumb|upright|ಜೀನ್‌-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ರವ್‌ಸ್ಸಾವ್‌ ಬರಹಗಾರರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಮುಖ ಹದಿನೆಂಟನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು (ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ)]]
ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 1291ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆಗಿನಿಂದ ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪಗಳು ಕೂಡ ಜರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಬರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ‌ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ಮಿತ್ರ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದವರು [[ಜರೇಮಿಯಾಸ್ ಗಥೆಲ್ಫ್‌]] (1797-1854) ಮತ್ತು [[ಗಾಟ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಕೆಲ್ಲರ್‌]] (1819-1890). 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ವಿಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾದ ದೈತ್ಯಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಫ್ರಿಷ್‌]]‌ (1911-91) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡ್ಯುರೆನ್‌ಮ್ಯಾಟ್ (1921-90), ಕೃತಿಗಳಾದ ದೈ ಫಿಸಿಕೆರ್‌([[ದಿ ಫಿಸಿಸಿಸ್ಟ್]]) ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವರ್ಸ್‌ಪ್ರಚೆನ್‌ ([[:ದ ಪ್ಲೆಡ್ಜ್: ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚರಮ ಗೀತೆ|ದ ಪ್ಲೆಡ್ಜ್]]), 2001ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.&lt;ref name=&quot;Literature&quot;&gt;[http://www.swissworld.org/en/culture/literature/german_speaking_authors/ ಸಾಹಿತ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090611004600/http://www.swissworld.org/en/culture/literature/german_speaking_authors/ |date=11 ಜೂನ್ 2009 }} ವನ್ನು swissworld.orgನಿಂದ, 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಸಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ಬರಹಗಾರರೆಂದರೆ [[ಜೀನ್‌-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ರವ್‌ಸ್ಸಾವ್‌]] (1712-1778) ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮೈನೇ ಡಿ ಸ್ಟೀಲ್‌]] (1766-1817). ಇತ್ತೀಚಿನ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ರಾಮುಜ್‌]] (1878-1947) ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ, ರೈತಾಪಿ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನಗಳು ನಡೆಸುವ ಕಷ್ಟಕರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೇಸ್‌ ಸೆಂಡ್ರಾರ್ಸ್]] (ಮೊದಲು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಸ್ಹಾಸರ್‌, 1887-1961).&lt;ref name=&quot;Literature&quot;/&gt; ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಶ್‌-ಭಾಷಿಕ ಲೇಖಕರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಸುಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಸ್ವಿಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯೆಂದರೆ, ''[[ಹೈಡಿ]]'', ತನ್ನ ತಾತನ ಜೊತೆ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಅನಾಥ ಹುಡುಗಿಯ ಕಥೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮಕ್ಕಳ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಅದರ ಲೇಖಕಿಯಾದ, [[ಜೊಹಾನ ಸ್ಪೈರಿ]] (1827-1901), ಅದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Literature&quot;/&gt;

=== ಮಾಧ್ಯಮ ===
ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೊಟ್ಟಿದೆ‌.&lt;ref name=&quot;Media&quot;&gt;[http://www.ch.ch/private/00085/00090/00479/00480/index.html?lang=en ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204150520/http://www.ch.ch/private/00085/00090/00479/00480/index.html?lang=en |date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 }} ch.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; [[ಸ್ವಿಸ್ ವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] (SNA) ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ—ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ದಿನದ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. SNAಯು ಎಲ್ಲ ಸ್ವಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಹಲವು ವಿದೇಶೀ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ತರಹದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Media&quot;/&gt;

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Press&quot;&gt;[http://www.pressreference.com/Sw-Ur/Switzerland.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪತ್ರಿಕೆ‌] ಗಳನ್ನು pressreference.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷೆಯ [[ತಜಸ್‌-ಅನ್ಸಿಜರ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯೆ ಜಷೆರ್‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್‌|ನ್ಯೂಯೆ ಜ್ಯುಚೆರ್‌‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್]] NZZ, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷೆಯ [[ಲಿ ಟೆಂಪ್ಸ್|ಲಿ ಟೆಂಪ್ಸ್‌]], ಇದಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Press&quot;/&gt;

ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಸರಣಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Press&quot;/&gt; ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು [[SRG SSR idée suisse|SRG SSR ಇದೀ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. SRG SSR ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಘಟಕವು ಅನೇಕ ಭಾಷಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆರು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು [[ಜಿನೀವಾ]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲುಗಾನೊ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಕೇಬಲ್ ಜಾಲವಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Press&quot;/&gt;

=== ಕ್ರೀಡೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Picswiss VS-67-20.jpg|thumb|left|ಲಟ್ಷೆನ್‌ತಲ್‌ ಹಿಮನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಕೀ ಪ್ರದೇಶ]]
[[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ಹಾಟ್ ರೂಟ್]] ಅಥವಾ [[ಪಟ್ರೌಲಿ ಡೆಸ್ ಹಿಮನದಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳು [[ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಅಥವಾ '[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ|Nati]]'ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಫೈನಲ್ಸ್‌‌ಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಸೋತರೂ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌,‌ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ [[ಯುರೋ 2008|ಯುರೊ 2008]]ರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡವು 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುರೊ ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕಪ್|ಯುರೊ ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್‌ ಕಪ್]]ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್‌‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಆದರು.

[[ಚಿತ್ರ:Federer Cincinnati (2007).jpg|thumb|upright|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಚರಿತ್ರೆ ಕಂಡ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಈಗಿನ ATP ಟೆನ್ನಿಸ್‌‌ನ ಒಂದನೇ ಶ್ರೆಯಾಂಕದ ಆಟಗಾರನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ]]
ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]]ಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 12 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ A|ಲೀಗ್ A]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[2009 IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌|2009ರ IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಅನ್ನು ಸತತ 10ನೇ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.iihf.com/channels/iihf-world-championship-oc09/home/tournament-information.html |title=IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ 2009 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=16 ಮೇ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516111557/http://www.iihf.com/channels/iihf-world-championship-oc09/home/tournament-information.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ [[1953 ವಿಶ್ವ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌ಗಳು|1953]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದು.
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌[[ಅಲಿಂಗಿ]] ಎಂಬ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ತಂಡ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು 2003ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಪ್‌]]ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು, 2007ರಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
 
ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕರ್ಲಿಂಗ್‌]] ಜನಪ್ರಿಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡಗಳು 2 ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು 3 ವಿಶ್ವ ಪುರುಷರ ಕರ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಗಾನೊ ಚಳಿಗಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪುರುಷರ ತಂಡವು [[ಡೊಮಿನಿಕ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌]] ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] ಕ್ರೀಡೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, 35ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಆಟಗಾರರಾದ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನಾ ಹಿಂಗಿಸ್|ಮಾರ್ಟಿನಾ ಹಿಂಗಿಸ್‌‌]], ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಲಾಮ್‌ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌‌ಶಿಪ್‌‌ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ಈಗಿನ ಐಸ್ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಸ್ಟೀಪನ್ ಲಾಂಬಿಯೆಲ್‌|ಸ್ಟೀಫನ್ ಲಾಂಬಿಯೆಲ್‌]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಆಂಡ್ರೆ ಬಸ್ಸರ್ಟ್‌]] ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Innenaufnahme Vaillant Arena Davos.JPG|thumb|left|ದಾವೋಸ್‌ನ ಸ್ಪನ್‌ಗ್ಲೆರ್ ಕಪ್‌]]
ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಸ್ವಿಸ್ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳಾದ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್‌‌ ([[ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಫಿಶರ್]]), ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ([[ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಕೆನ್ಸೆಲ್ಲಾರ]]), ವ್ಹೈಟ್‌ವಾಟರ್ ಸ್ಲಾಲಮ್‌ (ರೊನ್ನಿಯೇ ದುರೆನ್ಮತ್—ಕೆನೋಯೆ, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರಾತೆನ್ಮಂಡ್—ಕಾಯಕ್), ಐಸ್ ಹಾಕಿ (ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್), ಬೀಚ್ ವಾಲಿಬಾಲ್‌ ([[ಸಾಶ ಹ್ಯೇಯರ್]], [[ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಎಗ್ಗೆರ್]], [[ಪಾವೆಲ್ ಲಸಿಗ|ಪಾವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲಸಿಗ]]), ಮತ್ತು ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌, (ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ರಸ್ಸಿ, [[ಪಿರ್ಮಿನ್ ಜರ್‍‌‌ಬ್ರಿಗೆನ್ನ್]], [[ಡಿಡಿಯರ್ ಕ್ಯುಷೆ]])ಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

[[1955ರ ಲೀ ಮಾನ್ಸ್ ದುರ್ಘಟನೆ]]ಯ ನಂತರ [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ [[ಮೋಟರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]] ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{citeweb | title = Switzerland lifts ban on motor racing | url = http://en.wikinews.org/wiki/Switzerland_lifts_ban_on_motor_racing | publisher = GrandPrix.com &amp; DueMotori.com | date = 6 June 2007 | accessdate = 23 September 2008}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ದೇಶವು ಯಶಸ್ವೀ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಚಾಲಕರುಗಳಾದ [[ಕ್ಲೆ ರೆಗ್ಗಾಜೋನಿ]], [[ಜೊ ಸಿಫರ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ಟೂರಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]]ನ ಯಶಸ್ವೀ ಚಾಲಕ [[ಅಲೆನ್ ಮೆನು]]ರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ A1 ತಂಡ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಚಾಲಕ [[ನೀಲ್ ಜಾನಿ]]ಯವರು [[2007-08 A1 ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಋತು|2007-08]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[A1 ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌|A1GP ವಿಶ್ವ ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಪ್‌]] ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್ ರೇಸರ್|ಮೋಟಾರ್‌ ಸೈಕಲ್ ರೇಸರ್‌]] [[ಥಾಮಸ್‌ ಲೂಥಿ]] 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[MotoGP|&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;MotoGP&lt;/span&gt;]] 125cc ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌‍‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

[[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ರ್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]]ನ ವಿಖ್ಯಾತ ಚಾಲಕರಾದ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಷೂಮೇಕರ್]], [[ನಿಕ್‌ ಹೇಯ್ಡ್‌ಫಿಲ್ಡ್|ನಿಕ್‌ ಹೇಯ್ಡ್‌ಫೆಲ್ಡ್ಡ್]], [[ಕಿಮಿ ರಾಯ್ಕೊನೆನ್‌]], [[ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಅಲನ್ಸೊ]], [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್‌‌ ಲೋಬ್‌‌|ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌ ಲೋಬ್‌]] ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sebastienloeb.com/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=20&amp;Itemid=35&amp;lang=en |title=ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್‌‌ ಲೋಬ್‌‌ ಗುರುತು ಚೀಟಿ |access-date=1 ಜುಲೈ 2024 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716030043/http://www.sebastienloeb.com/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=20&amp;Itemid=35&amp;lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲ ಬಾರಿ ತೆರಿಗೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯಾದರೂ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7068001.stm BBC ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[239] ^ [http://www.high-end-travel-switzerland.com/Celebrities-in-Switzerland.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು - ಟೀನಾ ಟರ್ನರ್‌ ಮತ್ತು ಕಂ. ಇದ್ದ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827040713/http://www.high-end-travel-switzerland.com/Celebrities-in-Switzerland.html |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Turnerundsennenschwinger.jpg|thumb|ಪುರಾತನ ಕುಸ್ತಿ]]
ಪುರಾತನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಕುಸ್ತಿ ಅಥವಾ &quot;[[ಶ್ವಿನ್‌ಜೆನ್‌]]&quot; ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹಾರ್ನುಸ್ಸೆನ್‌]] ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣದಂತಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟೊಸ್ಸೆನ್‌‌|ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟಾಸ್ಸೆನ್‌]]‌ [[ಗುಂಡು ಎಸೆತ]] ಪಂದ್ಯದಂತೆಯೇ ಇದ್ದು, ಭಾರದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟಾಸ್ಸೆನ್‌ [[ಪ್ರಾಚೀನತೆ|ಪುರಾತನ ಕಾಲ]]ದಿಂದಲೂ ಕೇವಲ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬಸೆಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 1805ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಉನ್‌ಸ್ಪನ್ನೆನ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, 83.5&amp;nbsp;kg ಭಾರದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ''ಉನ್‌ಸ್ಪನ್ನೆನ್‌‌ಸ್ಟೆನ್‌''  ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

=== ಆಹಾರ ===
ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಬಹು-ಪಾಕ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾದ ಫಂಡ್ಯು, ರಾಕ್ಲೆಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ರೊಸ್ಟಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶವು ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಭೋಜನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.theworldwidegourmet.com/countries/flavors-of-switzerland/ ಫ್ಲೇವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720054343/http://www.theworldwidegourmet.com/countries/flavors-of-switzerland/ |date=20 ಜುಲೈ 2009 }} theworld widegourmet.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವಿಸ್ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ರೀತಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತಹ [[ಗ್ರುಯರೆ (ಬೆಣ್ಣೆ)|ಗ್ರುಯರೆ]] ಅಥವಾ [[ಎಮೆಂಟಲ್‌ (ಬೆಣ್ಣೆ)|ಎಮೆಂಟಲ್‌]]ಅನ್ನು, [[ಗ್ರುಯರೆ]] ಮತ್ತು [[ಎಮೆಂಟಲ್‌|ಎಮೆಂಟಲ್]] ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ‌ನಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ [[ಸ್ವಿಸ್ ಚಾಕೊಲೇಟ್|ಚಾಕೋಲೆಟ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಾದ [[ಕಂಚಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚಾಕೊಲೇಟ್‌#ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ಟೆಂಪರಿಂಗ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ. 1875ರಲ್ಲಿ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪೀಟರ್‌‌|ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪೀಟರ್‌]] ಹಾಲಿನ ಚಾಕೋಲೆಟ್‌ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.swissworld.org/en/switzerland/swiss_specials/swiss_chocolate/swiss_breakthroughs/ ಚಾಕೋಲೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903200443/http://www.swissworld.org/en/switzerland/swiss_specials/swiss_chocolate/swiss_breakthroughs/ |date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 }} ಅನ್ನು swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;

[[ಸ್ವಿಸ್ ಮದ್ಯ|ಸ್ವಿಸ್ ವೈನ್‌]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ವಲಾಯಿಸ್‌ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ವಲಾಯಿಸ್‌]], [[ವಾಡ್‌]] ([[ಲಾವಾಕ್ಸ್‌]]), [[ಜಿನೀವಾ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ಟಿಕಿನೊ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ವೈನ್‌ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ದ್ರಾಕ್ಷಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ‌ ರೋಮ್‌ನ ಕಾಲದಿಂದರೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಚಾಸ್ಸೆಲಾಸ್ (ವಲಾಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫೆನ್‌ಡಾಂಟ್‌|ಫೆನ್‌ಡೆಂಟ್]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು [[ಪಿನಾಟ್‌ ನಾರ್ಯ್‌|ಪಿನೋಟ್ ನಾಯಿರ್‌]]. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕಿನೊದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ [[ಮೆರ್ಲಾಟ್‌|ಮೆರ್ಲೊಟ್‌]] ಪ್ರಮುಖ ವಿಧವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.swisswine.ch/english/bienv/main.asp ವೈನ್‌-ಉತ್ಪಾದಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409084726/http://www.swisswine.ch/english/bienv/main.asp |date=9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 }} swisswine.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ ==
* [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌-ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ‌-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ]]

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height:250;overflow:auto;padding:3px&quot;&gt;
{{reflist|2}}
&lt;/div&gt;
{{refbegin}}

* ಚರ್ಚ್‌‌‌, ಕ್ಲೈವ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌ H. (2004) '''' ಮತ್ತು ದ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌.ಪಾಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌‌‌ ISBN 0-333-69277-2.
* ಡಾಲ್ಟನ್‌, O.M. (1927) ''ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌‌ ದ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್, ಬೈ ಗ್ರೆಗರಿ ಆಫ್ ಟೂರ್ಸ್''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.
* ಫಹ್‌ರ್ನಿ, ಡೈಯೆಟರ್‌‍‌‍‌. (2003) ''ಆನ್ ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌. '' ''ಫ್ರಮ್‌ ದ ಆರಿಜಿನ್ಸ್‌ ಟು ದ ಪ್ರಸೆಂಟ್‌ ಡೇ''. 8ನೇ ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ. ಪ್ರೊ ಹೆಲ್ವೇಶಿಯಾ, ಜ್ಯೂರಿಚ್‌. ISBN 3-908102-61-8
* [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪದಕೋಶ|ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]] (2002–). ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮೂರು ರಾಷ್ಟೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ‌ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
{{refend}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
ಸರ್ಕಾರ

* [http://www.admin.ch/ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ]
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114085557/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html |date=14 ಜನವರಿ 2009 }}
* [http://www.presence.ch/e/100/100.php ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಇರುವಿಕೆ ‌]
** [http://www.swissworld.org/ swissworld.org, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040626090054/http://www.swissworld.org/ |date=26 ಜೂನ್ 2004 }}
* [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index.html ಸ್ವಿಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು], ಸ್ವಿಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

;Reference

* {{CIA World Factbook link|SZ|Switzerland}}
* ''[[ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದ ವಿಶ್ವಕೋಶ|ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ]]'' ದಲ್ಲಿ [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/577225/Switzerland ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] ನ ಉಲ್ಲೇಖ
* ''UCB ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕಾಶನಗಳಲ್ಲಿ ''  [https://web.archive.org/web/20080607085823/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/switzerland.htm ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]
* {{dmoz|Regional/Europe/Switzerland}}

;ಭೂಗೋಳ

* {{wikiatlas|Switzerland}}
* {{wikivoyage|Switzerland}}
* [http://www.swisstopo.ch/ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭೂಲಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಛೇರಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012150754/http://www.swisstopo.ch/ |date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 }}
* [http://map.search.ch/ ಪರಸ್ಪರ ಶೋಧ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ನಕ್ಷೆಗಳು (search.ch)]

;ಇತಿಹಾಸ

* [http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರ್ಥಕೋಶ ‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217091108/http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php |date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} {{de icon}} {{fr icon}} {{it icon}}
* [http://history-switzerland.geschichte-schweiz.ch/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಚರಿತ್ರೆ]

;ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ

* [http://nzz.ch/eng/index.html ನ್ಯೂಯೆ ಜಷೆರ್‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214061435/http://www.nzz.ch/eng/index.html |date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }} {{de icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ
* [http://www.letemps.ch/ ಲೀ ಟೆಂಪ್ಸ್‌] {{fr icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ
* [http://www.cdt.ch/ ಕರ್ರೇರೆ ದೆಲ್‌ ಟಿಕಿನೊ] {{it icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ
* [http://www.swissinfo.ch/ swissinfo.ch, ಸ್ವಿಸ್ ಸಮಾಚಾರಗಳು - ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ]
* [http://expatinch.com/html/media_tv_telephony.html expatinch.com, ಸ್ವಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪುಟ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120917111519/http://expatinch.com/html/media_tv_telephony.html |date=17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 }}

;ಶಿಕ್ಷಣ

* [http://www.educa.ch/ ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]
* [http://www.swissuniversity.ch/ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು]

;ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ

* [http://www.myscience.ch/ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಜಾಲತಾಣ]
* [http://www.sbf.admin.ch/ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ, SER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114023631/http://www.sbf.admin.ch/ |date=14 ನವೆಂಬರ್ 2012 }}
* [http://wwww.snf.ch/ ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729223551/http://wwww.snf.ch/ |date=29 ಜುಲೈ 2013 }}
* [http://www.bbt.admin.ch/kti/ CTI, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನವೀನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಆಯೋಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222020711/http://www.bbt.admin.ch/kti/ |date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}

{{clear}}

{| width=&quot;100%&quot; class=&quot;collapsible&quot; style=&quot;background:transparent;margin:1em 0 0&quot;
|  {{resize|130%|Templates}}
| {{Switzerland topics|state=expanded}}{{Template group
|title=[[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|30px]]&amp;nbsp;Geographic locale
|list  =
{{Countries of Europe}}
}}{{Template group
|title = International membership
|list  = 
{{United Nations}}
{{Council of Europe members}}
{{WTO}}
{{La Francophonie}}
{{OECD}}
{{OSCE}}
}}
|}

{{coord|46|50|00|N|8|20|00|E|region:CH_type:country(7508700)_scale:2000000|display=title}}

{{sisterlinks|Switzerland}}
{{cookbook}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]]
[[ವರ್ಗ:ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್‌-ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೨೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ]]</text>
      <sha1>m0i6b8p7agzrcfhqapebzr1xqza44ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವ್ಯಾಸರಾವ ನಿಂಜೂರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10377</id>
    <revision>
      <id>1435612</id>
      <parentid>1364531</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>1435612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13488" sha1="il1esz3bj4ponw01c82sjamkyto147r" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್,ಮುಂಬಯಿನವರು, ಸಾದರಪಡಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಘಟಕದ)ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. 
| birth_name  = ವಾಸಣ್ಣ.
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = 'ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ',ರವರು, ಉಡುಪಿಜಿಲ್ಲೆಯ 'ತೆಂಕ ನಿಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಿಂಜೂರ್, ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ. 
| death_date  = 03-11-2026
| death_place = ಮುಂಬಯಿ
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| education = ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೊಡವೂರು,'ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್' ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು.
ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ, ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ.ಕಾಲೇಜ್,(ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ),ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.(ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ),ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಪದವಿಯನ್ನು (ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)               
| alma_mater =  
|other_names = 
| occupation  = ಮಣಿಪಾಲದ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕ, ಮುಂಬಯಿನ ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನ ಕೆಂದ್ರದ ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂ ಇಛ್ಛೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು.
| known_for   = ಹಲವಾರು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ.'ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ'. ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ರ ೮೭, ಸಂಶೋದನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ.'ಅಂತರ ಕೊಶೀಯ ಲೈಸೋಸೊಮ್' ಮತ್ತು 'ಲೈಸೋಸೋಮ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ'. 'ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ', 'ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ' ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ'.'ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಮಾ ವಿಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ', 'ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಭಾವ', 'ಮಾನವ ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪಾತ್ರ', ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು. ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು: ಉಸಿರು, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಭವನ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಹವ್ಯಾಸಗಳು: ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಳು, ಕಮ್ಮಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು 
}}

'''ವ್ಯಾಸರಾವ ನಿಂಜೂರ''' ಇವರು [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಹಿತಿ. ವಿಜ್ಞಾನಿ, 'ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್',ರವರು, ಉಡುಪಿಜಿಲ್ಲೆಯ 'ತೆಂಕ ನಿಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಿಂಜೂರ್, ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ರ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗರಡಿ ಮಜಲು, ಕೊಡವೂರು, 'ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್' ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು.  
ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ. ಪದವಿ, ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.ಪದವಿಯನ್ನೂ ಮುಂದೆ, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ, ಮಣಿಪಾಲದ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಮುಂಬಯಿನ ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನ ಕೆಂದ್ರದ ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂ ಇಛ್ಛೆಯಿಂದ ನಿವ್ರುತ್ತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
==ಬಿ. ಎ. ಆರ್.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ==
'ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ'. ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ರ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.amerikannada.org/html/articles.php |title='ಅಮೆರಿಕನ್ನಡದ ಲೇಖನಗಳು' |access-date=2014-04-10 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110331/http://www.amerikannada.org/html/articles.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೮೭, ಸಂಶೋದನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ. 'ಅಂತರ ಕೊಶೀಯ ಲೈಸೋಸೊಮ್' ಮತ್ತು 'ಲೈಸೋಸೋಮ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ'. 'ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ', 'ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ' ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ'. 'ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಮಾ ವಿಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ', 'ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಭಾವ', 'ಮಾನವ ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪಾತ್ರ', ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು.&lt;ref&gt;https://kannada.yahoo.com/ಜ-ಹ-ರ-ತ-ಬ-ತ-ತ-ವ-012245692.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಭಿರುಚಿ==
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಭಿರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರೆದ 
ಕಾದಂಬರಿಗಳು : 'ಉಸಿರು', 'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನ', 'ತೆಂಕನಿಡಿಯೂರಿನ ಕುಳುವಾರಿಗಳು'
===ಕಥಾಸಂಕಲನ===

'ಕುಂಕುಮ', 'ಮಂಚ', 'ದೂಜ ಮಾಸ್ತರರ ಮಗಳು ಬಸಿರಾದುದು'.

===ನಾಟಕ===
* 'ನಲ್ವತ್ತರ ನಲುಗು', ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
===ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ===
* 'ಹೋಮಿ ಭಾಭಾ', 
ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 
* 'ಬುಲೆಟಿನ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ', 'ಇರ್ರೇಡಿಯೇಶನ್ ನ್ಯೂಸ್', 'ಬೆಳಗು'&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vishvakannada.com/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B3%86/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%88-%E0%B2%85%E0%B2%A3%E0%B3%81%E0%B2%B6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%82/ |title='ಮುಂಬಯಿ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕನ್ನಡದ &quot;ಬೆಳಗು&quot;-ಆರ್.ಜಿ.ಹಳ್ಳಿ ನಾಗರಾಜ್', 'ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ,' 'ಗೋಕುಲವಾಣಿ',ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ |access-date=2014-04-10 |archive-date=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025042311/http://vishvakannada.com/%e0%b2%b5%e0%b2%bf%e0%b2%ae%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%b6%e0%b3%86/%e0%b2%ae%e0%b3%81%e0%b2%82%e0%b2%ac%e0%b3%88-%e0%b2%85%e0%b2%a3%e0%b3%81%e0%b2%b6%e0%b2%95%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b2%bf-%e0%b2%95%e0%b3%87%e0%b2%82%e0%b2%a6%e0%b3%8d%e0%b2%b0%e0%b2%a6%e0%b2%bf%e0%b2%82/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 'ಗೋಕುಲವಾಣಿ',ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.&lt;ref&gt;[http://mupadhyahiri.blogspot.in/2012/06/blog-post_3758.html ಮುರಳೀದರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಹಿರಿಯಡ್ಕ',]&lt;/ref&gt;
* [[ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ]], ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ, ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ',&lt;ref&gt;[http://karnatakamalla.com/epapermain.aspx?queryed=9&amp;eddate=1/8/2015 ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೮,ಜನವರಿ,೨೦೧೫, ಪುಟ-೨, 'ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'-'ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ಚಳುವಳಿಗಳ ಸತ್ವಹೀರಿ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದ ಅಶಾಂತ ಸಂತ',ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},'&lt;/ref&gt;

==ನಿಧನ==
ಡಾ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ಅವರು ೨೦೨೬ ನವಂಬರ್ ೩ ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1334252&lt;/ref&gt;

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
# 'ಉಸಿರು' ಕಾದಂಬರಿಗೆ 'ತ್ರಿವೇಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ',
# 'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನ,' ಕಾದಂಬರಿಗೆ, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
# 'ವರ್ಧಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
# 'ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್', 
# ಮೂಡುಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ೭೧ ನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.
# ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ೬ ನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ 'ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಮುಂತಾದವುಗಳು. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;
==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನದವ್ಯಾಸರಾಯ ನಿಂಜೂರು',ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧ,/೪,ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ಸನದಿ,ಜೂನೆ,೨೦೧೬

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ವ್ಯಾಸರಾವ ನಿಂಜೂರ]]</text>
      <sha1>il1esz3bj4ponw01c82sjamkyto147r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435613</id>
      <parentid>1435612</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>1435613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13489" sha1="avtg6ky1tpyapfmjhau96pto6weux1x" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್,ಮುಂಬಯಿನವರು, ಸಾದರಪಡಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಘಟಕದ)ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. 
| birth_name  = ವಾಸಣ್ಣ.
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = 'ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ',ರವರು, ಉಡುಪಿಜಿಲ್ಲೆಯ 'ತೆಂಕ ನಿಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಿಂಜೂರ್, ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ. 
| death_date  = 03-11-2026
| death_place = ಮುಂಬಯಿ
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| education = ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೊಡವೂರು,'ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್' ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು.
ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ, ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ.ಕಾಲೇಜ್,(ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ),ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.(ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ),ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಪದವಿಯನ್ನು (ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)               
| alma_mater =  
|other_names = 
| occupation  = ಮಣಿಪಾಲದ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕ, ಮುಂಬಯಿನ ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನ ಕೆಂದ್ರದ ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂ ಇಛ್ಛೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು.
| known_for   = ಹಲವಾರು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ.'ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ'. ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ರ ೮೭, ಸಂಶೋದನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ.'ಅಂತರ ಕೊಶೀಯ ಲೈಸೋಸೊಮ್' ಮತ್ತು 'ಲೈಸೋಸೋಮ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ'. 'ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ', 'ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ' ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ'.'ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಮಾ ವಿಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ', 'ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಭಾವ', 'ಮಾನವ ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪಾತ್ರ', ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು. ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು: ಉಸಿರು, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಭವನ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಹವ್ಯಾಸಗಳು: ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಳು, ಕಮ್ಮಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು 
}}

'''ವ್ಯಾಸರಾವ ನಿಂಜೂರ''' ಇವರು [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಹಿತಿ. ವಿಜ್ಞಾನಿ, 'ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್',ರವರು, ಉಡುಪಿಜಿಲ್ಲೆಯ 'ತೆಂಕ ನಿಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಿಂಜೂರ್, ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ರ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗರಡಿ ಮಜಲು, ಕೊಡವೂರು, 'ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್' ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು.  
ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ. ಪದವಿ, ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.ಪದವಿಯನ್ನೂ ಮುಂದೆ, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ, ಮಣಿಪಾಲದ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಮುಂಬಯಿನ ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನ ಕೆಂದ್ರದ ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂ ಇಛ್ಛೆಯಿಂದ ನಿವ್ರುತ್ತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
==ಬಿ. ಎ. ಆರ್.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ==
'ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ'. ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ರ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.amerikannada.org/html/articles.php |title='ಅಮೆರಿಕನ್ನಡದ ಲೇಖನಗಳು' |access-date=2014-04-10 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110331/http://www.amerikannada.org/html/articles.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೮೭, ಸಂಶೋದನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ. 'ಅಂತರ ಕೊಶೀಯ ಲೈಸೋಸೊಮ್' ಮತ್ತು 'ಲೈಸೋಸೋಮ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ'. 'ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ', 'ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ' ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ'. 'ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಮಾ ವಿಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ', 'ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಭಾವ', 'ಮಾನವ ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪಾತ್ರ', ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು.&lt;ref&gt;https://kannada.yahoo.com/ಜ-ಹ-ರ-ತ-ಬ-ತ-ತ-ವ-012245692.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಭಿರುಚಿ==
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಭಿರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರೆದ 
ಕಾದಂಬರಿಗಳು : 'ಉಸಿರು', 'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನ', 'ತೆಂಕನಿಡಿಯೂರಿನ ಕುಳುವಾರಿಗಳು'
===ಕಥಾಸಂಕಲನ===

'ಕುಂಕುಮ', 'ಮಂಚ', 'ದೂಜ ಮಾಸ್ತರರ ಮಗಳು ಬಸಿರಾದುದು'.

===ನಾಟಕ===
* 'ನಲ್ವತ್ತರ ನಲುಗು', ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
===ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ===
* 'ಹೋಮಿ ಭಾಭಾ', 
ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 
* 'ಬುಲೆಟಿನ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನೋಲೋಜಿ', 'ಇರ್ರೇಡಿಯೇಶನ್ ನ್ಯೂಸ್', 'ಬೆಳಗು'&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vishvakannada.com/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B3%86/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%88-%E0%B2%85%E0%B2%A3%E0%B3%81%E0%B2%B6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%82/ |title='ಮುಂಬಯಿ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕನ್ನಡದ &quot;ಬೆಳಗು&quot;-ಆರ್.ಜಿ.ಹಳ್ಳಿ ನಾಗರಾಜ್', 'ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ,' 'ಗೋಕುಲವಾಣಿ',ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ |access-date=2014-04-10 |archive-date=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025042311/http://vishvakannada.com/%e0%b2%b5%e0%b2%bf%e0%b2%ae%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%b6%e0%b3%86/%e0%b2%ae%e0%b3%81%e0%b2%82%e0%b2%ac%e0%b3%88-%e0%b2%85%e0%b2%a3%e0%b3%81%e0%b2%b6%e0%b2%95%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b2%bf-%e0%b2%95%e0%b3%87%e0%b2%82%e0%b2%a6%e0%b3%8d%e0%b2%b0%e0%b2%a6%e0%b2%bf%e0%b2%82/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 'ಗೋಕುಲವಾಣಿ',ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.&lt;ref&gt;[http://mupadhyahiri.blogspot.in/2012/06/blog-post_3758.html ಮುರಳೀದರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಹಿರಿಯಡ್ಕ',]&lt;/ref&gt;
* [[ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ]], ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ, ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ',&lt;ref&gt;[http://karnatakamalla.com/epapermain.aspx?queryed=9&amp;eddate=1/8/2015 ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೮,ಜನವರಿ,೨೦೧೫, ಪುಟ-೨, 'ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'-'ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ಚಳುವಳಿಗಳ ಸತ್ವಹೀರಿ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದ ಅಶಾಂತ ಸಂತ',ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},'&lt;/ref&gt;

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
# 'ಉಸಿರು' ಕಾದಂಬರಿಗೆ 'ತ್ರಿವೇಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ',
# 'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನ,' ಕಾದಂಬರಿಗೆ, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
# 'ವರ್ಧಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
# 'ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್', 
# ಮೂಡುಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ೭೧ ನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.
# ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ೬ ನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ 'ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಮುಂತಾದವುಗಳು. 

==ನಿಧನ==
ಡಾ. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ನಿಂಜೂರ್ ಅವರು ೨೦೨೬ ನವಂಬರ್ ೩ ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1334252&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;
==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*'ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವನದವ್ಯಾಸರಾಯ ನಿಂಜೂರು',ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧ,/೪,ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ಸನದಿ,ಜೂನೆ,೨೦೧೬

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ವ್ಯಾಸರಾವ ನಿಂಜೂರ]]</text>
      <sha1>avtg6ky1tpyapfmjhau96pto6weux1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಭೂಕಂಪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11687</id>
    <revision>
      <id>1435520</id>
      <parentid>1433689</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113058" sha1="70dp4wun34lv4dm7q2tsrhbpohpn1dq" xml:space="preserve">'''ಭೂಕಂಪನ'''  (ಇದಕ್ಕೆ '''ಭೂಮಿಯ ಅದಿರಾಟ'''  ಅಥವಾ '''ಹೊಯ್ದಾಡುವಿಕೆ'''  ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ) ಎಂಬುದು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] [[ಹೊರಪದರ (ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ)|ಹೊರಪದರ]]ದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಅದು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಲೆ|ಭೂಕಂಪದ ತರಂಗ]]ಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ನಬಹುದು.  ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು [[ಭೂಕಂಪಮಾಪಕ|ಭೂಕಂಪಮಾಪಕದ]] ಸಹಾಯದಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭೂಕಂಪಲೇಖಿ (ಸೈಸ್ಮಗ್ರಾಫ್) ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಭೂಕಂಪವೊಂದರ [[ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕ|ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು]] ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ೩ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗಿನ [[ರಿಕ್ಟರ‍್ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕ|ರಿಕ್ಟರ‍್]] ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು, ಅಥವಾ &quot;ಬಹುತೇಕ&quot; [[:wikt:ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ್ದು|ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ]] ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ೭ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತ [[ವಿಧಾನದಂತೆ]] ಅಥವಾ ರೂಢಿಯಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಮೆರ್ಕ್ಯಾಲಿ ತೀವ್ರತೆ ಮಾಪಕ|ಮೆರ್ಕ್ಯಾಲಿ ಮಾಪಕ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲುಗಾಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಲುಗಾಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೆಲವನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸ್ವತಃ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.  ಕಡಲತೀರದಾಚೆಗೆ ಭೂಕಂಪದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ [[ಅಧಿಕೇಂದ್ರ|ಅಧಿಕೇಂದ್ರವು]] ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಮಿಯು [[ಸುನಾಮಿ|ಸುನಾಮಿಯೊಂದನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲುಗಾಟಗಳು, ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಲ್ಲವು.  ಅದರದೇ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ- ಅದು ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ [[ಅನುಭವವೇದ್ಯ ಸಂಗತಿ|ವಿದ್ಯಮಾನ]]ವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು- ಯಾವುದೇ ಭೂಕಂಪ &quot;ಘಟನೆಯನ್ನು&quot; ವಿವರಿಸಲು ''ಭೂಕಂಪ''  ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ತರಭಂಗಗಳ (ಭೂಸ್ತರದ ಅಖಂಡತೆಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಊನ) ಜರಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಗುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಭೂಕುಸಿತಗಳು, ಗಣಿಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಲೂ ಅವು ಸಂಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.  ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಆರಂಭಿಕ ಛಿದ್ರವಾಗುವಿಕೆಯ ಬಿಂದುವನ್ನು ಅದರ [[ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ (ಭೂಕಂಪ)|ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ]] ಅಥವಾ [[ಅಡಿಯ ಕೇಂದ್ರ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಿಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬಿಂದುವನ್ನು [[ಅಧಿಕೇಂದ್ರ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==
[[ಚಿತ್ರ:Quake epicenters 1963-98.png|thumb|300px|ಜಾಗತಿಕ ಭೂಕಂಪ ಅಧಿಕೇಂದ್ರಗಳು, 1963–1998]]
[[ಚಿತ್ರ:Global plate motion 2008-04-17.jpg|thumb|300px|right|ಜಾಗತಿಕ ಪದರದ ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಚಲನೆ]]
== ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕಂಪಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Fault types.png|thumb|right|ದೋಷದ ವಿಧಗಳು]]
ರಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೂಕಂಪಗಳು ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, [[ದೋಷದ ಸಮತಲ|ದೋಷದ ಸಮತಲದಾದ್ಯಂತ]] ಬಿರುಕಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ದೂಡುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಎಳೆತ ಅಥವಾ ಪೀಡನ ಶಕ್ತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಯಾವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಂಡಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.    
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೋಷದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, [[ರೂಪಾಂತರ ಗಡಿ|ರೂಪಾಂತರ]]ದ ಅಥವಾ [[ಒಮ್ಮುಖ ಗಡಿರೇಖೆ|ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿರುವ]] ಮಾದರಿಯ ಪದರದ ಗಡಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಮೃದುವಾಗಿ [[ಭೂಕಂಪರಹಿತ ಪದರ|ಭೂಕಂಪವುಂಟುಮಾಡದೆಯೇ]] ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಘರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಏರುಪೇರುಗಳು ಅಥವಾ [[ತರಕಲು|ತರಕಲುಗಳು]] ಗಡಿಯಾದ್ಯಂತ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಾಧ್ಯ. 
ಬಹುತೇಕ ಗಡಿಗಳು ಇಂತಹ ತರಕಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ [[ಅಂಟುವ-ಜಾರುವ ವರ್ತನೆ|ಅಂಟುವ-ಜಾರುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. 
ಗಡಿಯು ಒಮ್ಮೆ ಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಚಲನೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೋಷದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಗೊಂಡಿರುವ ಎಳೆತದ ಶಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತರಕಲುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒತ್ತಡವು ಏರುವವರೆಗೂ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೋಷದ ಬಂಧಿತ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಠಾತ್ತನೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ವಿಭವ ಶಕ್ತಿ|ಶೇಖರಗೊಂಡ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ [[ಎಳೆತ (ಮೂಲದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಎಳೆತ]]ದ [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಲೆಗಳು|ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳು]], ದೋಷಯುಕ್ತ ಮೇಲ್ಮೈಯ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಬಿಸಿಯೇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಠಾತ್ ಭೂಕಂಪದ ವಿಫಲತೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಎಳೆತ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಚಯ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ-ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೧೦ ಭಾಗ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವು ಭೂಕಂಪದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ಭೂಕಂಪದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವು ಭೂಕಂಪದ [[ಬಿರುಕು (ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ)|ಬಿರುಕಿನ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ತಿಕ್ಕಾಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಶಾಖವಾಗಿ ಅದು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 
ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ವಿಭವ ಶಕ್ತಿ|ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ವಿಭವಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಭೂಕಂಪಗಳು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಆಳದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಬಂದ ಶಾಖದ ವಹನೀಯ ಮತ್ತು ಸಂವಾಹಕ ಹರಿವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತೀರಾ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;USGS1&quot;&gt;{{cite web | last = Spence | first = William | coauthors = S. A. Sipkin, G. L. Choy | title = Measuring the Size of an Earthquake | publisher = [[United States Geological Survey]] | date = ೧೯೮೯ | url = http://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php | accessdate = ೨೦೦೬-೧೧-೦೩ | archive-date = 2010-08-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100804061757/http://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
=== ಭೂಕಂಪ ದೋಷದ ವಿಧಗಳು ===
{{main|Fault (geology)}}
ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಮುಖ್ಯ ದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಹಿಮ್ಮುಖ (ನೂಕುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವ-ಜಾರುವ ವಿಧಗಳು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮುಖ ದೋಷಗಾರಿಕೆಗಳು [[ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಳುಕಲು|ಇಳುಕಲು]]-ಜಾರಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೋಷದಾದ್ಯಂತದ ಜರುಗುವಿಕೆಯು ಇಳುಕಲಿನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಲನೆಯು ಒಂದು ಲಂಬ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 
[[ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುವ ಗಡಿ|ಬೇರೆದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುವ ಗಡಿ]]ಯೊಂದರಂತೆ ಹೊರಪದರವು [[ವಿಸ್ತೃತವಾದ ರಚನಾಧ್ಯಯನ|ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ]] ಅಥವಾ ಚಾಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೋಷಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. 
ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿರುವ ಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಹೊರಪದರವು [[ನೂಕುವಿಕೆ ರಚನಾಧ್ಯಯನ|ಮೊಟುಕಾಗಿರುವ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. 
ಹೊಡೆಯುವ-ಜಾರುವ ದೋಷಗಳು ಕಡಿದಾದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ದೋಷದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಮತಲದಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಹಾದುಹೋಗುವಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ರೂಪಾಂತರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಡಿಗಳು ಹೊಡೆಯುವ-ಜಾರುವ ದೋಷದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧವಾಗಿದೆ. 
ಅನೇಕ ಭೂಕಂಪಗಳು ದೋಷಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಚಲನೆಗಳು ಇಳುಕಲು-ಜಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವ-ಜಾರಿಕೆಗಳೆರಡರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಾಲಿದ ಅಥವಾ ಓರೆಯಾದ ಜಾರಿಕೆ ಎಂದು ಹೆಸರು.
=== ಪದರದ ಗಡಿಗಳಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಭೂಕಂಪಗಳು ===
[[ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರ|ಭೂಖಂಡದ ಭೂಮಂಡಲ]]ದೊಳಗೆ ಪದರದ ಗಡಿಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಃ ಪದರದ ಗಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿರೂಪತೆ ಅಥವಾ ಆಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ.  
[[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ದೋಷ|ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ದೋಷದ]] ಭೂಖಂಡದ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೂಕಂಪಗಳು ಪದರದ ಗಡಿಗಿಂತ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ದೋಷದ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿನ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ &quot;ದೊಡ್ಡ-ಬಾಗುವಿಕೆಯ&quot; ಪ್ರದೇಶ) ಪ್ರಮುಖ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿರೂಪತೆಯ ವಿಶಾಲ ವಲಯದೊಳಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಎಳೆತಕ್ಕೆ ಇವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. 
[[ನಾರ್ಥ್‌‌ರಿಡ್ಜ್‌ ಭೂಕಂಪ|ನಾರ್ತ್‌‌ರಿಡ್ಜ್‌ ಭೂಕಂಪ]]ವು ಇಂಥಾ ಒಂದು ವಲಯದೊಳಗಿನ, ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ನೂಕುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿತ್ತು.[[ಅರೇಬಿಯಾದ ಪದರ|ಅರೇಬಿಯಾದ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೇಷಿಯಾದ ಪದರ|ಯುರೇಷಿಯಾದ ಪದರಗಳ]] ನಡುವಿನ, ಬಲವಾಗಿ ವಾಲಿರುವ ಒಮ್ಮುಖ ಪದರದ ಗಡಿಯು ಇದಕ್ಕಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಇದು [[ಝಾಗ್ರೋಸ್|ಝಾಗ್ರೋಸ್ ಪರ್ವತಗಳ]] ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಓಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದರದ ಗಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ವಿರೂಪತೆಯು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತೃತ ವಲಯವೊಂದರ ಗಡಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುವ, ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ಅಪ್ಪಟ ನೂಕುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದ ಚಲನೆಗಳದ್ದು ಒಂದು ಭಾಗ. ಸ್ವತಃ ವಾಸ್ತವಿಕ ಪದರದ ಗಡಿಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖ್ಯ ದೋಷದಾದ್ಯಂತದ, ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ಅಪ್ಪಟ ಹೊಡೆಯುವ-ಜಾರಿಕೆಯ ಚಲನೆಯದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗ.
ಭೂಕಂಪ [[ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದ ಕೌಶಲ|ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ]]ಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ತಲೇಬಿಯನ್, ಎಂ. ಜಾಕ್‌ಸನ್‌, ಜೆ. ೨೦೦೪. ಇರಾನಿನ [[ಝಾಗ್ರೋಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಝಾಗ್ರೋಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ]]ನ ಭೂಕಂಪ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕೌಶಲಗಳು ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪುನರ್‌ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ. ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ೧೫೬, ಪುಟಗಳು ೫೦೬-೫೨೬&lt;/ref&gt;
ಎಲ್ಲಾ ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೂಕವಚದ ಪದರಗಳು ತಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಿತ ಹೇರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆ: ಹಿಮನದಿ ಅಳಿವು) ತಾವು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೋಷದ ಪದರಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಈ ಒತ್ತಡಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು [[ಅಂತರ‍್ ಭೂಕವಚ ಭೂಕಂಪ|ಅಂತರ ಭೂಕವಚ ಭೂಕಂಪ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. 
=== ಮೇಲ್ಮೈ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಮತ್ತು ಆಳ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಭೂಕಂಪಗಳು ===
ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಕಂಪಗಳು ಹಲವು ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳನ್ನು ಮೀರದಂತಿರುವ ಆಳದಲ್ಲಿನ ಬೆಂಕಿಯ ಉಂಗುರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ೭೦ ಕಿಮೀಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ’ಮೇಲ್ಮೈ-ಕೇಂದ್ರಿತ’ ಭೂಕಂಪಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ೭೦ ರಿಂದ ೩೦೦ ಕಿಮೀ ಆಳದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕೇಂದ್ರಿತ-ಆಳದೊಂದಿಗಿನ ಭೂಕಂಪವೊಂದನ್ನು ’ಮಧ್ಯ-ಕೇಂದ್ರಿತ’ ಅಥವಾ ’ಮಧ್ಯಂತರ-ಆಳದ’ ಭೂಕಂಪಗಳೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಮತ್ತೊಂದು ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೂಕವಚದ ಪದರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಶೀತಲಕರ [[ಸಾಗರದ ಹೊರಪದರ|ಸಾಗರದ ಹೊರಪದರವು]] ಇಳಿಯುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಉಪವಾಹಿ|ಉಪವಾಹಿ ವಲಯಗಳ]]ಲ್ಲಿ [[ಆಳ ಕೇಂದ್ರಿತ ಭೂಕಂಪ|ಆಳ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಭೂಕಂಪ]]ಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ (೩೦೦ ಕಿಮೀನಿಂದ ೭೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ) ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  | publisher=USGS
  | title = M7.5 Northern Peru Earthquake of 26 September 2005
  | year=
  | pages =  
  | date =
  | url = ftp://hazards.cr.usgs.gov/maps/sigeqs/20050926/20050926.pdf
  | format= pdf
  | accessdate = 2008-08-01 }}&lt;/ref&gt; 
ಭೂಕಂಪಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಇಂತಹ ಉಪವಾಹಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು [[ವಡಾಟಿ-ಬೆನಿಯಾಫ್‌ ವಲಯ|ವಡಾಟಿ-ಬೆನಿಯಾಫ್ ವಲಯ]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಪವಾಹಿತ [[ಭೂಮಂಡಲ|ಭೂಮಂಡಲವು]] ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಆಳ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಆಲಿವೀನ್ ಖನಿಜ|ಆಲಿವೀನ್]] ಖನಿಜವು [[ಸ್ಪಿನೆಲ್‌ ಖನಿಜ|ಸ್ಪಿನೆಲ್‌]] ಖನಿಜದ ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ರಚನೆಗೆ ತನ್ನ [[ಹಂತದ ರೂಪಾಂತರ|ಅವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಆಳ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಭೂಕಂಪಗಳ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;olivine&quot;&gt;{{cite journal
  | last = Greene
  | first = H. W.
  | authorlink = 
  | coauthors = Burnley, P. C. 
  | title = A new self-organizing mechanism for deep-focus earthquakes
  | journal = Nature
  | volume = 341
  | issue = 
  | pages = 733–737 
  | publisher = 
  | date = 26 October 1989
  | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1989-10-26_341_6244/page/733
  | doi = 10.1038/341733a0
  | id = 
  | accessdate =  }}&lt;/ref&gt; 
=== ಭೂಕಂಪಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ===
ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿನ]] [[ಶಿಲಾರಸ|ಶಿಲಾರಸದ]] ಚಲನೆ ಹಾಗೂ [[ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪದರಗಳು|ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ]]ದ ದೋಷಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಭೂಕಂಪಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. 
ಇಂಥಾ ಭೂಕಂಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀಯ ವಿಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ಉಗುಳುವಿಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ಪರ್ವತ|ಸೇಂಟ್‌ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ ಪರ್ವತ]]ದ, [[1980ರ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ ಪರ್ವತದ ವಿಸ್ಫೋಟ|1980ರಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ಫೋಟ]]ಗಳು ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Foxworthy and Hill|date=1982|title=Volcanic Eruptions of 1980 at Mount St. Helens, The First 100 Days: USGS Professional Paper 1249|url=https://archive.org/details/bwb_C0-ASM-592}}&lt;/ref&gt;
ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಕಂಪದ ರಾಶಿಕಣಗಳು, ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಶಿಲಾರಸದ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. 
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪಮಾಪಕಗಳು ಹಾಗೂ ಟಿಲ್ಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳ (ನೆಲದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಉಪಕರಣ) ಸಹಾಯದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಸಂಭವಿಸಲಿರುವ ವಿಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ಉಗುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಊಹಿಸಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂವೇದಕಗಳಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pubs.usgs.gov/gip/earthq1/volcano.html|title=Volcanoes and Earthquakes|publisher=[[United States Geolocical Survey]]|date=January ೭, ೧೯೯೮|author=Watson, John|coauthors=Watson, Kathie|accessdate=May ೯, ೨೦೦೯}}&lt;/ref&gt; 
=== ಭೂಕಂಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ===
ಬಹುತೇಕ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸರಣಿಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;WAAFEC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/step/explain.php|title=What are Aftershocks, Foreshocks, and Earthquake Clusters?}}&lt;/ref&gt; 
ಬಹುತೇಕ ಭೂಕಂಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಭೂಕಂಪಗಳು ತಮಗೆ ತಾವೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಒಂದು ವಾದ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/research/parkfield/repeat.php|title=Repeating Earthquakes|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=January ೨೯, ೨೦೦೯|accessdate=May ೧೧, ೨೦೦೯|archive-date=2009-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403074132/http://earthquake.usgs.gov/research/parkfield/repeat.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==== ಉತ್ತರಾಘಾತಗಳು ====
{{Main|Aftershock}}
ಹಿಂದಿನ ಭೂಕಂಪದ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಘಾತ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತವು ಸಂಭವಿಸಿದ ಅದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತರಾಘಾತವು ಇರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತರಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರಾಘಾತವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತ ಎಂದು ಮರುಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮೂಲತಃ ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು [[ಪೂರ್ವಾಘಾತ]] ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಂಡ [[ದೋಷದ ಸಮತಲ|ದೋಷದ ಸಮತಲದ]] ಸುತ್ತಲಿನ ಹೊರಪದರವು ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಉತ್ತರಾಘಾತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;WAAFEC&quot; /&gt;
==== ಭೂಕಂಪ ರಾಶಿಕಣಗಳು ====
[[ಚಿತ್ರ:MexicaliEarthquakeSwarm.gif|thumb|200px|right|ಮೆಕ್ಸಿಕಾಲಿ ಸಮೀಪವಿರುವ ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರ ಭೂಕಂಪ ರಾಶಿಕಣ]]
{{Main|Earthquake swarm}}
ಭೂಕಂಪ ರಾಶಿಕಣಗಳು ಭೂಕಂಪಗಳ ಸರಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕಾಲದೊಳಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಉತ್ತರಾಘಾತ|ಉತ್ತರಾಘಾತಗಳ]] ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬರುವ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭೂಕಂಪವೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಘಾತವಾಗಿರದಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಯೆಲ್ಲೋಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಯೆಲ್ಲೋಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ‌]]ದಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಭೂಕಂಪ ರಾಶಿಕಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://volcanoes.usgs.gov/yvo/2004/Apr04Swarm.html|title=Earthquake Swarms at Yellowstone|publisher=[[USGS]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫|archive-date=2008-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513060550/http://volcanoes.usgs.gov/yvo/2004/Apr04Swarm.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==== ಭೂಕಂಪದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ====
{{Main|Earthquake storm}}
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಭೂಕಂಪದ ಬಿರುಗಾಳಿ|ಭೂಕಂಪದ ಬಿರುಗಾಳಿಯ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸರಣಿಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪಗಳು ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ಹಿಂದಿನ ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಲುಗಾಟದ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಮರುವಿತರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. 
[[‌ಉತ್ತರಾಘಾತ|ಉತ್ತರಾಘಾತ]]ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ದೋಷದ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಘಟಿಸುವ ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು, ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮುಂಚಿನ ಭೂಕಂಪಗಳಂತೆಯೇ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿರುವ, ಕಾಲಾನಂತರದ ಕೆಲವೊಂದು ಭೂಕಂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ 
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿನ [[ಉತ್ತರ ಅನಟೋಲಿಯನ್ ದೋಷ|ಉತ್ತರ ಅನಟೋಲಿಯನ್ ದೋಷಕ್ಕೆ]] ಬಡಿದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್‌ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥಾ ಒಂದು ನಮೂನೆಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಳೆಯ ಬೃಹತ್ ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಸಮಂಜಸ ಅಥವಾ ವಿಷಮ ಗುಚ್ಛಗಳೂ ಇದೇ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Poseidon’s Horses: Plate Tectonics and Earthquake Storms in the Late Bronze Age Aegean and Eastern Mediterranean | journal = [[Journal of Archaeological Science]] | year = ೨೦೦೦ | author = Amos Nur | issn = ೦೩೦೫-೪೪೦೩ | volume = ೨೭ | pages = ೪೩–೬೩ | url = http://water.stanford.edu/nur/EndBronzeage.pdf | doi = ೧೦.೧೦೦೬/jasc.೧೯೯೯.೦೪೩೧ | access-date = 2009-12-16 | archive-date = 2009-03-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090325050459/http://water.stanford.edu/nur/EndBronzeage.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2003/earthquakestorms.shtml | title = Earthquake Storms | work = [[Horizon (BBC TV series)|Horizon]] | date = ೯pm ೧ April ೨೦೦೩ | accessdate = ೨೦೦೭-೦೫-೦೨ }}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆವರ್ತನ ==
ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಕಿರುಸ್ವರೂಪದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಡೆಬಿಡದೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. U.Sನಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[‌ಅಲಾಸ್ಕಾ|ಅಲಾಸ್ಕ]]ದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  
[[ಚಿಲಿ]], [[ಪೆರು]], [[ಇಂಡೊನೇಷಿಯ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]], [[ಇರಾನ್‌|ಇರಾನ್]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ]] [[ಅಝೋರ್ಸ್|ಅಝೋರ್ಸ್‌]], [[ತುರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿ]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್‌|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]], [[ಗ್ರೀಸ್‌|ಗ್ರೀಸ್]], [[ಇಟಲಿ]], ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]], [[ಲಂಡನ್‌]], ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭೂಕಂಪಗಳು ಎಲ್ಲಿಬೇಕಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಬಲ್ಲವು.&lt;ref&gt;
{{cite web
 | url=http://earthquake.usgs.gov/
 | title=Earthquake Hazards Program
 | publisher=[[USGS]]
 | accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೪
}}&lt;/ref&gt; 
ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವು [[ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌-ರಿಕ್ಟರ‍್ ನಿಯಮ|ಘಾತೀಯ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಘಾತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೫ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ೪ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಇರುವ ಭೂಕಂಪಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. 
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, (ಕಡಿಮೆ ಭೂಕಂಪಶೀಲತೆಯಿರುವ) ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: 
ಅಂದರೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ೩.೭ - ೪.೬ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ೪.೭ - ೫.೫ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪವು ಪ್ರತಿ ೧೦ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಾಗೂ ೫.೬ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪವು ಪ್ರತಿ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.quakes.bgs.ac.uk/hazard/Hazard_UK.htm |title=UKಯಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಭೂಕಂಪದ ಅಪಾಯ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101106121058/http://quakes.bgs.ac.uk/hazard/Hazard_UK.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌-ರಿಕ್ಟರ‍್ ನಿಯಮ|ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌-ರಿಕ್ಟರ‍್ ನಿಯಮಕ್ಕೆ]] ಇದೊಂದು  ಉದಾಹರಣೆ.
೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೫೦ರಷ್ಟಿದ್ದ ಭೂಕಂಪ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಂದು ಅನೇಕ ಸಾವಿರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. 
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಭೂಕಂಪಗಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗಂತ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದರರ್ಥವಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.
[[USGS|USGSಯು]] ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೦೦ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸರಾಸರಿ ೧೮ರಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳು (೭.೦-೭.೯ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ್ದು) ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಭೂಕಂಪವು (೮.೦ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು) ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸರಾಸರಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web
 | title=Common Myths about Earthquakes
 | url=http://earthquake.usgs.gov/learning/faq.php?categoryID=6&amp;faqID=110
 | publisher=[[USGS]]
 | accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೪
}}&lt;/ref&gt;
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕುಸಿದಿದೆ. ಆದರೂ, ಇದನ್ನೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಇದು [[ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತ]] ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ಭೂಕಂಪಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆವರ್ತನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು USGSನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Earthquake Facts and Statistics: Are earthquakes increasing?
 | url=http://neic.usgs.gov/neis/eqlists/eqstats.html
 | publisher=[[USGS]]
 | accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೪
 | archive-date=2006-08-12
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060812060818/http://neic.usgs.gov/neis/eqlists/eqstats.html
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; 
ವಿಶ್ವದ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಕಂಪಗಳು (೯೦%, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದರ ಪೈಕಿ ೮೧%ನಷ್ಟು) ೪೦,೦೦೦ ಕಿಮೀನಷ್ಟು ಉದ್ದದ, ಕುದುರೆಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಲಯವನ್ನು [[ಬೆಂಕಿಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವರ್ತುಲ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಭೂಕಂಪ ಪಟ್ಟಿ]] (ಸರ್ಕಮ್-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸೈಸ್ಮಿಕ್ ಬೆಲ್ಟ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಬೆಂಕಿಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವರ್ತುಲ|ಬೆಂಕಿಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವರ್ತುಲ]] ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪದರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪದರವನ್ನು]] ಸುತ್ತವರೆಯುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web
 | title=Historic Earthquakes and Earthquake Statistics: Where do earthquakes occur?
 | url=http://earthquake.usgs.gov/learning/faq.php?categoryID=11&amp;faqID=95
 | publisher=[[USGS]]
 | accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೪
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
 | url=http://earthquake.usgs.gov/learning/glossary.php?termID=150
 | publisher=[[USGS]]
 | title=Visual Glossary - Ring of Fire
 | accessdate=೨೦೦೬-೦೮-೧೪
}}&lt;/ref&gt; 
[[ಹಿಮಾಲಯದ ಪರ್ವತಗಳು|ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ]]ಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕಂಪಗಳಂತೆ, ಇತರ ಪದರದ ಗಡಿಗಳಲ್ಲೂ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.  
[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ]], [[ಟೋಕಿಯೋ]] ಅಥವಾ [[ಟೆಹ್ರಾನ್|ಟೆಹ್ರಾನ್‌]]ಗಳಂತಹ [[ಬೃಹತ್ ನಗರ|ಬೃಹತ್-ನಗರಗಳು]] ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚು [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಪಾಯ|ಭೂಕಂಪದ ಅಪಾಯ]]ಗಳಿರುವ ಇಂಥಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಂಪನವೂ ಸಹ ಸುಮಾರು ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಎರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಭೂಕಂಪ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://cires.colorado.edu/~bilham/UrbanEarthquakesGlobal.html ಜಾಗತಿಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಪಾಯ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.iranian.ws/iran_news/publish/article_23761.shtml |title=ಇರಾನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪ ರಕ್ಷಣಾ ಮಾದರಿ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2008-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920132417/http://www.iranian.ws/iran_news/publish/article_23761.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ಪ್ರಚೋದಿತ ಭೂಕಂಪಶೀಲತೆ ==
{{main|Induced seismicity}}
ಭೂಮಿಯ [[ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೂಕವಚದ ಪದರ|ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪದರ]]ಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಮಾನವನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಸಹ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು.
ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಬೃಹತ್ [[ಅಣೆಕಟ್ಟು|ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಕಟ್ಟಡ|ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು]] ಕಟ್ಟುವುದು, [[ನೀರಿನ ಬಾವಿ|ಬಾವಿ]]ಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ದ್ರವಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಕಾರಿಕೆ]] ಹಾಗೂ [[ತೈಲ ಬಾವಿ|ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊರೆಯುವುದು]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Madrigal, Alexis|title=Top 5 Ways to Cause a Man-Made Earthquake|url=http://blog.wired.com/wiredscience/2008/06/top-5-ways-that.html|date=4 June 2008|work=Wired News|publisher=CondéNet|accessdate=2008-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090409163136/http://blog.wired.com/wiredscience/2008/06/top-5-ways-that.html|archive-date=2009-04-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಚೈನಾದ [[ಸಿಚುವಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಸಿಚುವಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[2008ರ ಸಿಚುವಾನ್ ಭೂಕಂಪ]] ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಈ ಕಂಪನದಿಂದಾಗಿ ೬೯,೨೨೭ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಇದುವರೆಗಿನ [[ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಭೂಕಂಪಗಳು|ಭೂಕಂಪಗಳ ಪೈಕಿ 19ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಭೂಕಂಪ]]ವಾಗಿದೆ. 
ದೋಷದ ಒತ್ತಡವನ್ನು{{convert|1650|ft|m|0|}} [[ಝಿಪಿಂಗ್ಪು ಅಣೆಕಟ್ಟು|ಝಿಪಿಂಗ್‌ಪು ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ಹೊಯ್ದಾಡಿಸಿ ತಳ್ಳಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಒತ್ತಡವೇ ಪ್ರಾಯಶಃ ಭೂಕಂಪದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಸದರಿ ದೋಷದ ಚಲನೆಯ ದರವನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2009/02/photogalleries/humans-cause-earthquakes/photo2.html|title=How Humans Can Trigger Earthquakes|publisher=[[National Geographic]]|date=February ೧೦, ೨೦೦೯|accessdate=April ೨೪, ೨೦೦೯}}&lt;/ref&gt;    
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೂ ಮಾನವನ ಪ್ರಚೋದನೆ ಇತ್ತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಗಣಿಕಾರಿಕೆ ಈ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
[[ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ನಗರ]]ವನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೃಹತ್ ವಿಭಾಗವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು.ದೋಷವೊಂದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭೂಕಂಪವು, ಗಣಿಕಾರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/am/content/2007/s1823833.htm |title=Researcher claims mining triggered 1989 Newcastle earthquake |author=Brendan Trembath |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=January ೯, ೨೦೦೭ |accessdate=April ೨೪, ೨೦೦೯}}&lt;/ref&gt;
== ಭೂಕಂಪವೊಂದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಬಗೆ ==
{{Main|Seismology}}
[[ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಲೆಗಳು]] ಸಮಗ್ರ [[ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆ|ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಾದ್ಯಂತ]] ಸಂಚರಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಬಹಳ ದೂರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೂ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಭೂಕಂಪಮಾಪಕಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. 
[[ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕ|ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕದ]] (ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ೭ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ರಿಕ್ಟರ‍್ ಮಾಪಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಮೇಲಿನ ಅಂಕಿಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ರೂಢಿಯಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿತ ಮೆರ್ಕ್ಯಾಲಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (II-XIIಯಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆಯುಳ್ಳದ್ದು) ಬಳಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.    
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಪನವೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಲೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಲೆಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವೇಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುಲಂಬವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಉದ್ದದ [[P-ಅಲೆಗಳು]] (ಆಘಾತ- ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಅಲೆಗಳು), ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾದ [[S-ಅಲೆಗಳು]] (ಎರಡೂ ಕಾಯದ ಅಲೆಗಳು) ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[ಮೇಲ್ಮೈ ಅಲೆ|ಮೇಲ್ಮೈ ಅಲೆಗಳು]] ([[ರೇಲೀ ಅಲೆ|ರೇಲೀ]] ಅಂಡ್ [[ಲವ್‌ ಅಲೆ|ಲವ್]] ಅಲೆಗಳು) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಲೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 
ಮಾಧ್ಯಮದ [[ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ|ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ]]ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳ [[ಪ್ರಸರಣ ವೇಗ|ಪ್ರಸರಣ ವೇಗವು]] ಸರಿಸುಮಾರು ೩ ಕಿಮೀಗಳಿಂದ ೧೩ ಕಿಮೀಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಘಾತದ- ಅಥವಾ P ಅಲೆಗಳು S ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚುವ ವೇಗವಾಗಿ (ಸರಿಸುಮಾರು ಅನುಪಾತ ೧.೭ : ೧) ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಅಧಿಕೇಂದ್ರ|ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ]] ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದವರೆಗಿನ [[ಸಂಚಾರ ಸಮಯ|ಸಂಚಾರದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ದೂರದ ಅಳತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಕಂಪನದ ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ರಚನೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. 
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಅಡಿಯ ಕೇಂದ್ರ|ಅಡಿಯ ಕೇಂದ್ರದ]] ಆಳವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಘನವಾದ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ P-ಅಲೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು ೬ ರಿಂದ ೭ ಕಿಮೀವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಆಳವಾದ ಮ್ಯಾಂಟಲ್‌ ಹೊದಿಕೆಯೊಳಗಡೆ (ಅಂದರೆ, ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಒಳಭಾಗವಾದ ತಿರುಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಭಾಗವಾದ ಚಿಪ್ಪಿಗೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗದೊಳಗಡೆ) ಈ ವೇಗವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೩ ಕಿಮೀಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ವಿರಳವಾದ ಸಂಚಯಗಳಲ್ಲಿ S-ಅಲೆಗಳ ವೇಗವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೨–೩ ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೪–೫ ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಮ್ಯಾಂಟಲ್‌ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೭ ಕಿಮೀಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.  
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಮೊದಲ ಅಲೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮ್ಯಾಂಟಲ್ ಹೊದಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತದೆ. 
'''ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರ''' : ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭೂಕಂಪಕ್ಕಿರುವ ಕಿಲೋಮೀಟರ‍್ ಅಂತರವು P ಮತ್ತು S ಅಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ '''times ೮'''   [http://hypertextbook.com/facts/2001/PamelaSpiegel.shtml http://hypertextbook.com/facts/2001/PamelaSpiegel.shtml]. ಮೇಲ್ಮೈನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಯ ಅಸಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ದಿಕ್ಚ್ಯುತಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗಬದಲಾವಣೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.   
ಭೂಕಂಪಲೇಖಗಳ ಇಂಥಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ತಿರುಳು ಅಥವಾ ದಿಂಡು [[ಬೆನೊ ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಬೆನೋ ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಿಂದ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  
== ಭೂಕಂಪಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು/ಪ್ರಭಾವಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:1755 Lisbon earthquake.jpg|thumb|400px|1755ರ ಲಿಸ್ಬನ್ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ಹಾಳಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಲಿಸ್ಬನ್‌ನ್ನು 1755ರ ತಾಮ್ರದ ಕೆತ್ತನೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದುಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸುನಾಮಿಯೊಂದು ಧ್ವಂಸಮಾಡುವುದು.]]
ಭೂಕಂಪಗಳ ಅನೇಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿಲ್ಲ:
=== ಅಲುಗಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆ ===
ಅಲುಗಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯು ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗಡುಸಾದ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೂಕಂಪದ [[ರಿಕ್ಟರ‍್ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕ|ಪ್ರಮಾಣ]], [[ಅಧಿಕೇಂದ್ರ|ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ]] ಇರುವ ಅಂತರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು [[ಅಲೆಯ ಪ್ರಸರಣ|ಅಲೆಯ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು]] ವರ್ಧಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.abag.ca.gov/bayarea/eqmaps/doc/contents.html |title=ಆನ್ ಷೇಕಿ ಗ್ರೌಂಡ್, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಬೇ ಏರಿಯಾ ಗೌರ್ನಮೆಂಟ್ಸ್, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ವರದಿಗಳು 1995,1998 ( 2003ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು) |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090921082202/http://www.abag.ca.gov/bayarea/eqmaps/doc/contents.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ನೆಲದ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ]] ಅಥವಾ ಗತಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ನೆಲದ-ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ಭೂರಾಚನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಡಿಮೆ-ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳ ಅಲುಗಾಟವನ್ನು ನೆಲೆದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಲ್ಲವು.  
ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ಧನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಡುಸಾಗಿರುವ ಆಳವಾದ ಮಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[ಭೂಕಂಪಶೀಲ|ಭೂಕಂಪಗಳ]] ಚಲನೆಯು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಚಯಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಮಾದರಿಯಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭೂಕಂಪಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.  
ನೆಲದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆ ಎಂಬುದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಒಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೋಷದ ಜಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನ ಜರುಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಮಟ್ಟ ಹಲವು ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು. 
[[ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು]], ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಣುಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ನೆಲದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯು ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸದರಿ ರಚನೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯೊಳಗೇ, ನೆಲದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಒಡೆಯಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.consrv.ca.gov/cgs/information/publications/cgs_notes/note_49/Documents/note_49.pdf |title=ಮೇಲ್ಮೈ ದೋಷದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು, ಕ್ಯಾಲೊಫೋರ್ನಿಯಾ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091009065422/http://www.consrv.ca.gov/cgs/information/publications/cgs_notes/note_49/Documents/note_49.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  
=== ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು  ಹಠಾತ್ ವಿಪತ್ತುಗಳು ===
{{main|Landslide}}
ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಕಂಪಗಳಂತೆಯೇ ಅವು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಲ್ಲವು.
ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು, ಭೂಕಂಪಗಳು, ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಕಡಲತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲೆಗಳ ಹೊಡೆತ ಅಥವಾ ದಾಳಿ, ಮತ್ತು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಇಳಿಜಾರಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು. 
ತುರ್ತುರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಸಹ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.usgs.gov/hazards/landslides/|title=Natural Hazards - Landslides|publisher=[[USGS]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫}}&lt;/ref&gt;
=== ಬೆಂಕಿಗಳು ಅಥವಾ ಉರಿಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Sfearthquake3b.jpg|thumb|300px|right|1906ರ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಭೂಕಂಪದ ಬೆಂಕಿಗಳು]]
ಭೂಕಂಪವಾದ ನಂತರ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ|ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]] ಅಥವಾ ಅನಿಲದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ [[ಬೆಂಕಿ|ಬೆಂಕಿಗಳು]] ಅಥವಾ ಉರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ನೀರಿನ ಕೊಳವೆಗಳು ಛಿದ್ರವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಒತ್ತಡವು ನಷ್ಟವಾದಾಗ, ಒಮ್ಮೆ ಶುರುವಾದ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯು ಹರಡದಂತೆ ನಂದಿಸುವುದೂ ಸಹ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[1906ರ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಭೂಕಂಪ|1906ರ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ]] ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳ ಪೈಕಿ, ಸ್ವತಃ ಭೂಕಂಪಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/regional/nca/1906/18april/index.php|title=The Great 1906 San Francisco earthquake of 1906|publisher=[[USGS]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫}}&lt;/ref&gt;
=== ಮಣ್ಣಿನ ದ್ರವೀಕರಣ ===
{{Main|Soil liquefaction}}
ಅಲುಗಾಟದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನೀರು-ತುಂಬಿಕೊಂಡ [[ಕಣ ಕಣಗಳಾಗಿರುವ|ಕಣಕಣದಂತಿರುವ]] ಸಾಮಗ್ರಿಯು (ಮರಳಿನಂತಿರುವುದು) ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, [[ಘನ]] ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ [[ದ್ರವ]] ಸ್ಥಿತಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ದ್ರವೀಕರಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 
ಮಣ್ಣಿನ ದ್ರವೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಸೇತುವೆಗಳಂತಹ ಗಡುಸಾದ ರಚನೆಗಳು ದ್ರವೀಕೃತ ಸಂಚಯಗಳೊಳಗೆ ಬಾಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಬಹುದು. 
ಇದು ಭೂಕಂಪಗಳ ವಿನಾಶಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಬಲ್ಲದು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[1964ರ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಭೂಕಂಪ|1964ರ ಅಲಾಸ್ಕ ಭೂಕಂಪ]]ದಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ದ್ರವೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/regional/states/events/1964_03_28.php|title=Historic Earthquakes -1946 Anchorage Earthquake|publisher=[[USGS]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫}}&lt;/ref&gt;

=== ಸುನಾಮಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:2004-tsunami.jpg|thumb|left|200px|2004ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಭೂಕಂಪದ ಸುನಾಮಿ]]
{{main|Tsunami}}
ಸುನಾಮಿಗಳು ದೀರ್ಘ-ತರಂಗಾಂತರದ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ನೀರಿನ ಒಂದು ಹಠಾತ್ ಅಥವಾ ಏಕಾಏಕಿ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯ ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅಲೆಯ ಅವಧಿಗಳು ಐದು ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.ನೀರಿನ ಆಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಇಂಥಾ ಸುನಾಮಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ೬೦೦-೮೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಒಂದು ಭೂಕಂಪ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರಾಂತರ ಭೂಕುಸಿತದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೃಹತ್ ಅಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಬಲ್ಲವು.
ಸುನಾಮಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಸಾಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ದೂರದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು.&lt;ref name=&quot;Noson&quot;&gt;{{Cite book|last=Noson, Qamar, and Thorsen|publisher=Washington State Earthquake Hazards|date=1988|title=Washington Division of Geology and Earth Resources Information Circular 85}}&lt;/ref&gt;
 
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ರಿಕ್ಟರ‍್ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ೭.೫ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಉಪವಾಹಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇಂಥಾ ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
೭.೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದ ಅತಿ ವಿಧ್ವಂಸಕಾರಕ ಸುನಾಮಿಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Noson&quot; /&gt;

=== ಪ್ರವಾಹಗಳು ===
{{main|Flood}}
ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ಉಕ್ಕಿಹರಿಯುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಹೆಸರು.&lt;ref&gt;[[MSN ಎನ್‌ಕಾರ್ಟಾ]] ಅರ್ಥಕೋಶ. [http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861612277 ಪ್ರವಾಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204203836/http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861612277|date=2011-02-04}}. ೨೦೦೬-೧೨-೨೮ರಂದು ಪುನರ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.&lt;/ref&gt;
ಒಂದು ನದಿ ಅಥವಾ ಸರೋವರದಂತಹ ಯಾವುದೇ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹದೊಳಗಿನ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಅದರ ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪದ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೀರಿನ ಆಕರದ ಎಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಧಿಯ ಆಚೆಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಪ್ರವಾಹಗಳು ಭೂಕಂಪಗಳ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಬಹುದು.  
ಭೂಕಂಪಗಳು ನದಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳೊಳಗೆ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಅದು ನಂತರ ಕುಸಿದು ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.quakes.bgs.ac.uk/earthquakes/historical/historical_listing.htm|title=Notes on Historical Earthquakes|publisher=[[British Geological Survey]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫|archive-date=2011-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516173115/http://www.quakes.bgs.ac.uk/earthquakes/historical/historical_listing.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
[[ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್|ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸರೇಝ್ ಸರೋವರ|ಸರೇಝ್ ಸರೋವರದ]] ಕೆಳಗಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮಹಾಕ್ಷೋಭೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಭೂಕಂಪದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ, [[ಉಸಾಯ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಭೂಕುಸಿತದ ಅಣೆಕಟ್ಟು|ಭೂಕುಸಿತದ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ]]ಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ.
ಈ ಪ್ರವಾಹವು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಣಾಮದ ಅಂದಾಜು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3120693.stm|title=Fresh alert over Tajik flood threat|date=2003-08-03|work=[[BBC News]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೧೫}}&lt;/ref&gt;
=== ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದಾಗಿ [[ರೋಗ]], ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ, ಪ್ರಾಣಹಾನಿ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಮಾ ಕಂತುಗಳು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ [[ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿ]], ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭೂಕಂಪದಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕುಸಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡಗಳ ತಳಪಾಯಗಳು ಅಸ್ಥಿರಗೊಂಡು, ಭವಿಷ್ಯದ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ವಿಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೂ ಭೂಕಂಪಗಳು ಬರಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; &quot;[[ಒಂದು ಬೇಸಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ವರ್ಷ]]&quot; (೧೮೧೬)ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳೆಹಾನಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.discoverychannel.co.uk/earth/year_without_summer/facts/index.shtml|title=Facts about The Year Without a Summer|publisher=National Geographic UK}}&lt;/ref&gt;
== ಸಿದ್ಧತೆ ==
ಭವಿಷ್ಯದ ಭೂಕಂಪಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರದೇಶವೊಂದರ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದು &quot;ಎಳೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತೆ&quot; ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭೂಕಂಪವೊಂದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ದೋಷವೊಂದು ಎಷ್ಟು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ, ಪ್ರದೇಶವೊಂದರ [[ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷ|ದೋಷ]]ಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಊಹಾ ಕೌಶಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Predicting&quot;&gt;{{cite web|url=http://pubs.usgs.gov/gip/earthq1/predict.htm|title=Predicting Earthquakes|author=Watson, John|coauthors=Watson, Kathie|date=October 23, 1997|accessdate=May 9, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ದೋಷದ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಓರಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬರುವ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣ, ಈ ಹಿಂದೆ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನವು ನಡೆದಾಗಿನಿಂದ ಸರಿದಿರುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಡೆಯ ಭೂಕಂಪದ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Predicting&quot; /&gt; 
ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟಾಗುವ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು, ಭೂಕಂಪವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ದೋಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಒತ್ತಡವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
 ಈ ವಿಧಾನವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದರೂ ಸಹ, ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ದೋಷ|ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ದೋಷದ]] ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Predicting&quot; /&gt;
ಇಂದು, ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ: [[ಭೂಕಂಪ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಭೂಕಂಪದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಭೂಕಂಪ ಸನ್ನದ್ಧತೆ|ಭೂಕಂಪದ ಸನ್ನದ್ಧತೆ]], [[ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯ]], [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮರುಸುಧಾರಣೆ|ಭೂಕಂಪದ ಕುರಿತಾದ ಮರುಸುಧಾರಣೆ]] (ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾಕಾರಕಗಳು, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಅಪಾಯ]], [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವುದು]], ಮತ್ತು [[ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಊಹಿಸುವಿಕೆ|ಭೂಕಂಪದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಊಹೆ]].
== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Lycosthène.jpg|thumb|250px|1557ರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಿಕೆ]]
=== ಮಧ್ಯಯುಗಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ===
ಗ್ರೀಕ್‌ನ [[ಅನಾಕ್ಸಾಗೊರಾಸ್|ಅನಾಕ್ಸಾಗೋರಾಸ್‌ನ]] ಜೀವಿತಾವಧಿಯಿಂದ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ &quot;ಭೂಮಿಯ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿಯೇ (ಆವಿಕಣಗಳೇ)&quot; ಕಾರಣ ಎಂದೇ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;World&quot;&gt;{{cite encyclopedia| title =Earthquakes | encyclopedia =Encyclopedia of World Environmental History | volume =1  | pages =358-364| publisher =Encyclopedia of World Environmental History | date =2003 | accessdate = May 10, 2009 }}&lt;/ref&gt; 
ಮಿಲೆಟ್‌ನ ಕಥೆಗಳು ಕೃತಿ ಬರೆದ, ೬೨೫ ರಿಂದ ೫೪೭ರವರೆಗೆ (BCE) ಬದುಕಿದ್ದ ಮಿಲೆಟ್‌ ಏಕೈಕ ದಾಖಲಿಗನಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಡುವಣ ಉಂಟಾಗುವ ಸೆಳೆತದಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆತ ನಂಬಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;World&quot; /&gt;
ಗ್ರೀಕ್ ದಾರ್ಶನಿಕ ಅನಾಕ್ಸಮೈನ್ಸ್‌ನ (೫೮೫-೫೨೬ BCE) ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಶುಷ್ಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಕಿರು ವಾಲಿಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಭೂಕಂಪಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು ಎಂದೇ ನಂಬಿದ್ದವು. 
ಗ್ರೀಕ್ ದಾರ್ಶನಿಕ ಡೆಮೋಕ್ರೈಟಸ್ (೪೬೦-೩೭೧BCE), ಭೂಕಂಪಗಳು ಉಂಟಾಗಲು ನೀರನ್ನೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕಾರಣವನ್ನಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;World&quot; /&gt;
[[ಹಿರಿಯ ಪ್ಲಿನಿ|ಹಿರಿಯ ಪ್ಲಿನ್ನಿ]]ಯು ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು &quot;ಭೂಗತ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಳೆಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆದ.&lt;ref name=&quot;World&quot; /&gt;
== ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಭೂಕಂಪಗಳು ==
=== ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ===
[[ನಾರ್ವೆ ಭಾಷೆಯ ಪುರಾಣ|ನಾರ್ವೆ ಭಾಷೆಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]], ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು [[ಲೋಕಿ]] ದೇವರ ಬಿರುಸಾದ ಹೆಣಗಾಟ ಎಂಬಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಕಿರುಕುಳದ ಮತ್ತು ಸೆಣಸಾಟದ [[ಏಸಿರ‍್|ದೇವರಾದ]] ಲೋಕಿಯು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ದೇವರಾದ [[ಬಾಲ್ದ್‌ರ್|ಬಾಲ್ದ್‌ರ್‌]]ನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಅವನನ್ನು ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟು, ನಂಜನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯುಕ್ತ ಸರ್ಪವೊಂದನ್ನು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಲೋಕಿಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದ [[ಸೈಜಿನ್]] ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ವಿಷವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೈನಲ್ಲಿ ಬೋಗುಣಿಯೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳು ಬೋಗುಣಿಯನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಲೋಕಿಯ ಮುಖದಮೇಲೆ ವಿಷವು ಜಿನುಗಿ, ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತ ತಲೆಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಆತನಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಡಿದಾಡುವುದರಿಂದ ಅದು ಭೂಮಿಯ ಕಂಪನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=[[Snorri Sturluson|Sturluson, Snorri]]|title=[[Prose Edda]]|date=೧೨೨೦}}&lt;/ref&gt; 
[[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ|ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ]], [[ಪಾಸಿಡಾನ್‌]] ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದೇವರಾಗಿದ್ದ.ಆತ ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನೆಲವನ್ನು [[ತ್ರಿಶೂಲ|ತ್ರಿಶೂಲವೊಂದರಿಂದ]] ಚುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಕೋಪಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ಜನರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರ ಮೇಲೆ ಭಯವನ್ನು ಹೇರಲು ಆತ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಪ್ರತೀಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pantheon.org/articles/p/poseidon.html|title=Poseidon|last=Sellers|first=Paige|date=1997-03-03|work=Encyclopedia Mythica|accessdate=2008-09-02|archive-date=2008-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20080902103821/http://www.pantheon.org/articles/p/poseidon.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ಜಪಾನೀಯರ ಪುರಾಣ|ಜಪಾನೀಯರ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]], '''[[ನಮಝು (ಜಪಾನೀಯರ ಪುರಾಣ)|ನಮಝು]]'''  (鯰) ಒಂದು ದೈತ್ಯ [[ಬೆಕ್ಕುಮೀನು]] ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.ಭೂಮಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಮಝು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೀನನ್ನು ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಡುವ ದೇವರಾದ [[ಕಶಿಮಾ]] ಈ ನಮಝುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
ಕಶಿಮಾ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಪನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದಾಗ, ನಮಝು ಹೊಯ್ದಾಡಲು ಅಥವಾ ಬಡಿದಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಿರುಸಾದ [[ಭೂಕಂಪಗಳು]] ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
=== ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ===
ಆಧುನಿಕ [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ]], ಭೂಕಂಪಗಳ ವಿವರಣೆಯು ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಮಹಾನ್‌ನಗರಗಳ ನೆನಪಿನಿಂದ ಆಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಮಹಾನ್ ಹನ್‌ಶಿನ್ ಭೂಕಂಪ|1995ರಲ್ಲಿನ ಕೋಬ್‌]] ಅಥವಾ [[1906ರ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಭೂಕಂಪ|1906ರಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]] ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ನಗರಗಳೆನ್ನಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Van Riper 60&quot;&gt;{{cite book|last=Van Riper|first=A. Bowdoin|title=Science in popular culture: a reference guide|publisher=[[Greenwood Press]]|location=Westport|date=೨೦೦೨|pages=೬೦|isbn=೦–೩೧೩–೩೧೮೨೨–೦}}&lt;/ref&gt;
ಕಲ್ಪಿತ ಕಥನಸಾಹಿತ್ಯದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Van Riper 60&quot; /&gt; ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಭೂಕಂಪಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಪತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅದರ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ. ''[[ಷಾರ್ಟ್‌ ವಾಕ್ ಟು ಡೇ ಲೈಟ್‌|ಷಾರ್ಟ್‌ ವಾಕ್‌ ಟು ದಿ ಡೇಲೈಟ್‌‌]]''  (೧೯೭೨), ''[[ಎ ರಿಂಕಲ್ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಕಿನ್|ದಿ ರ್ಯಾಗಿಡ್ ಎಡ್ಜ್‌]]''  (೧೯೬೮) ಅಥವಾ ''[[:ಆಫ್ಟರ್‌ಶಾಕ್: ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್|ಆಫ್ಟರ್‌ಶಾಕ್: ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]''  (೧೯೯೮) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಅಂಥಾ ಕೆಲವೊಂದು ಕೃತಿಗಳು.&lt;ref name=&quot;Van Riper 60&quot; /&gt;
ಇದಕ್ಕಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಹೆನ್ರಿಕ್ ವಾನ್ ಕ್ಲೀಸ್ಟ್‌ನ ''[[ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪ|ದಿ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಇನ್ ಚಿಲಿ]]''  ಎಂಬ ಶಿಷ್ಟ ಕಿರು-ಕಾದಂಬರಿ. ೧೬೪೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಟಿಗೋದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 
[[ಹರುಕಿ ಮುರಾಕಮಿ|ಹರುಕಿ ಮುರಾಕಮಿಯ]] ''ಆಫ್ಟರ‍್ ದಿ ಕ್ವೇಕ್''  ಎಂಬ ಕಿರು-ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನವು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. 
ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಏಕ ಭೂಕಂಪವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ &quot;ಬೃಹತ್&quot; ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ದೋಷ]] ಎಂದು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದುದರ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ''[[ರಿಕ್ಟರ‍್ 10]]''  (೧೯೯೬) ಮತ್ತು ''[[ಗುಡ್‌ಬೈ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ (ಕಾದಂಬರಿ)|ಗುಡ್‌ಬೈ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]''  (೧೯೭೭) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥದೇ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Van Riper 60&quot; /&gt;
ಜಾಕೋಬ್ ಎಂ. ಆಪ್ಪೆಲ್‌ನ ''ಎ ಕಂಪ್ಯಾರಟೀವ್ ಸೈಸ್ಮಾಲಜಿ''  ಎಂಬ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ-ಸಂಕಲಿತ ಕಿರು-ಕಥೆಯು ಓರ್ವ ವಿರೋಧಿ ಕಲಾವಿದನ ಕುರಿತು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯ ಸೂಚಕ ಭೂಕಂಪವೊಂದು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕಲಾವಿದ ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;JM ಆಪ್ಪೆಲ್. ಎ ಕಂಪ್ಯಾರಟೀವ್ ಸೈಸ್ಮಾಲಜಿ. ವೆಬರ‍್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆ), ಸಂಪುಟ ೧೮, ಸಂಖ್ಯೆ ೨.&lt;/ref&gt; 
[[ಜಿಮ್ ಷೆಪರ್ಡ್‌|ಜಿಮ್ ಷೆಪರ್ಡ್‌ನ]] ''ಲೈಕ್ ಯು ವುಡ್ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ಎನಿವೇ''  ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ''ಪ್ಲೆಷರ‍್ ಬೋಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಲಿಥುಯಾ ಬೇ'' ನಲ್ಲಿ &quot;ಬೃಹತ್ತಾದ&quot; ಭೂಕಂಪವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸುನಾಮಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುತ್ತದೆ.
== ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ ==
{{wiktionarypar|earthquake}}
&lt;div&gt;
&lt;/div&gt;
* [[ವಿಪತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧತೆ]]
* [[ಭೂಕಂಪ ವಿಮೆ]]
* [[ಭೂಕಂಪ ನಷ್ಟ]]
* [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂಕಂಪಗಳು]]
* [[ಅಂತರ‍್ ಭೂಕವಚ ಭೂಕಂಪ|ಅಂತರ‍್ ಭೂಕವಚದ ಭೂಕಂಪ]]
* [[ಭೂಕಂಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[1900ರಿಂದ ಈಚೆಗಿನ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ|1900ರಿಂದ ಈಚೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಭೂಕಂಪಳು|ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಬೃಹತ್ ನೂಕುವಿಕೆಯ ಭೂಕಂಪ|ಬೃಹತ್‌ ನೂಕುವಿಕೆಯ ಭೂಕಂಪ]]
* [[ರಿಕ್ಟರ‍್ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪಕ]]
* [[ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ]]
* [[ಭೂಕಂಪ ರಚನಾಧ್ಯಯನ]]
* [[ಸಮುದ್ರಾಂತರ ಭೂಕಂಪ]]
== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|2}}
== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{commons|Earthquake}}
=== ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ===
* [http://www.edu4hazards.org/earthquake.html ಭೂಕಂಪದ ಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಹೇಗೆ - ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೂ ಯುವಜನಾಂಗದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227153730/http://www.edu4hazards.org/earthquake.html |date=2009-02-27 }}
* [http://www.geo-world.org/earthquake ಭೂಕಂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಪದರದ ರಚನಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090321111015/http://www.geo-world.org/earthquake/ |date=2009-03-21 }}
* [http://pubs.usgs.gov/gip/earthq1/ ''ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ಸ್‌''] — ಕಯೆ ಎಂ. ಷೆಡ್‌ಲಾಕ್‌ &amp; ಲೂಯಿಸ್ ಸಿ. ಪಾಕೈಸರ‍್ ಬರೆದಿರುವ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ.
* [http://pubs.usgs.gov/gip/earthq4/severitygip.html ಭೂಕಂಪವೊಂದರೆ ತೀವ್ರತೆ]
* [http://earthquake.usgs.gov/faq/ USGS ಭೂಕಂಪದ FAQಗಳು]
* [http://www.iris.edu/seismon/ IRIS ಭೂಕಂಪಗಳ ಮುನ್ಸೂಚಕ] - ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನೂ ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
* [http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/recenteqsww/ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೂಕಂಪಗಳು] - ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
* [http://www.whoi.edu/page.do?pid=12460 ಆಳ ಸಾಗರದ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319033156/http://www.whoi.edu/page.do?pid=12460 |date=2009-03-19 }} ಯಾದ [[ವುಡ್ಸ್ ಹೋಲ್ ಓಶನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್|ವುಡ್ಸ್ ಹೋಲ್ ಓಶನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌]]ನಿಂದ ಪಡೆದಿರುವ ಭೂಕಂಪ ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿ.
* [http://www.geo.mtu.edu/UPSeis/locating.html Geo.][http://www.geo.mtu.edu/UPSeis/locating.html Mtu.][http://www.geo.mtu.edu/UPSeis/locating.html Edu] — ಭೂಕಂಪವೊಂದರ ಅಧಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹೇಗೆ
* [http://nisee.berkeley.edu/elibrary/browse/kozak?eq=5234 ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂಕಂಪಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು/ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳು]
* [http://www.earthquakecountry.info/ earthquakecountry.info] - ಭೂಕಂಪಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯ ಕುರಿತಾದ FAQಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು
* [https://www.theguardian.com/flash/0,5860,1121610,00.html ಇಂಟರಾಕ್ಟೀವ್ ಗೈಡ್: ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ಸ್‌] - [[ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೊಡುಗೆ
* [http://geowall.geo.lsa.umich.edu/visualization.html ಜಿಯೋವಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902110710/http://geowall.geo.lsa.umich.edu/visualization.html |date=2006-09-02 }} — ಭೂಕಂಪಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ೩D ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* [http://www.sciencecourseware.com/VirtualEarthquake/ ವರ್ಚುಯಲ್ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228023223/http://sciencecourseware.com/VirtualEarthquake/ |date=2009-02-28 }} - ಅಧಿಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಭೂಕಂಪದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಾಣ
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-75-1561/science_technology/earthquakes_and_tsunamis/ CBC ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳು — ಕೆನಡಾದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಸುನಾಮಿಗಳು]
* [http://www.dmoz.org/Science/Earth_Sciences/Geophysics/Earthquakes/ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ಸ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ - dmoz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070823204352/http://www.dmoz.org/Science/Earth_Sciences/Geophysics/Earthquakes/ |date=2007-08-23 }}
* [http://earthquake.usgs.gov/learning/kids/ USGS: ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ಸ್‌ ಫಾರ‍್ ಕಿಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090830093457/http://earthquake.usgs.gov/learning/kids/ |date=2009-08-30 }}
=== ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳು ===
==== ಯುರೋಪ್‌ ====
* [http://www.isc.ac.uk/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈಸ್ಮಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ‍್ (ISC)]
* [http://www.emsc-csem.org/ ಯುರೋಪಿಯನ್-ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸೈಸ್ಮಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ‍್ (EMSC)]
* [http://www.gfz-potsdam.de/geofon/seismon/globmon.html GFZ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಭೂಕಂಪಗಳ ಮುನ್ಸೂಚಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607215245/http://www.gfz-potsdam.de/geofon/seismon/globmon.html |date=2008-06-07 }}
* [http://tsunami.geo.ed.ac.uk/local-bin/quakes/mapscript/demo_run.pl ಜಾಗತಿಕ ಭೂಕಂಪ ವರದಿ – ನಕಾಶೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411231003/http://tsunami.geo.ed.ac.uk/local-bin/quakes/mapscript/demo_run.pl |date=2006-04-11 }}
* [http://hraun.vedur.is/ja/englishweb/index.html ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಳೆದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪಗಳು]
* [http://www.ingv.it ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟೊ ನೇಝಿಯೋನೇಲ್ ಡಿ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಾ ಇ ವಲ್ಕ್ಯಾನೋಲಾಜಿಯಾ (INGV), ಇಟಲಿ]
* [http://www.ingv.it/DISS/ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿವಿಜುಯಲ್ ಸೈಸ್ಮೋಜೆನಿಕ್ ಸೋರ್ಸಸ್‌ (DISS), ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221160237/http://www.ingv.it/DISS/ |date=2007-02-21 }}
* [http://www.meteo.pt/pt/sismologia/actividade/ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಳೆದ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116053300/http://www.meteo.pt/pt/sismologia/actividade |date=2010-01-16 }}
==== ಜಪಾನ್‌ ====
* [http://www.jma.go.jp/en/quake/ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ಜಪಾನ್, ಜಪಾನಿನ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ]
* [http://iisee.kenken.go.jp/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈಸ್ಮಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (IISEE)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314120350/http://iisee.kenken.go.jp/ |date=2009-03-14 }}
* [http://www.kenken.go.jp/english/index.html ಕಟ್ಟಡ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225015013/http://www.kenken.go.jp/english/index.html |date=2008-12-25 }}
* [http://iisee.kenken.go.jp/utsu/ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಧಿಯಿಂದ (3000 BC) ರ ವರ್ಷದವರೆಗಿನ, ವಿಶ್ವದ ಭೂಕಂಪದ ಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090701013501/http://iisee.kenken.go.jp/utsu/ |date=2009-07-01 }}- ಕಟ್ಟಡ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಜಪಾನ್) ([[:ja:建築研究所|建築研究所]]) ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ
* [http://weathernews.jp/quake/ ಕಳೆದ 7 ದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಕಂಪಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ - Weathernews Inc.], ವರ್ತುಲಾಕಾರದ  [[ಜಪಾನ್ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ ಭೂಕಂಪಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮಾಪಕ|ಷಿಂಡೊ (震度）)]] ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು.
** [http://weathernews.com/wpfglobal.xbap Weathernews Inc, ಜಾಗತಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌]
==== ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ====
* [http://www.geonet.org.nz/earthquake/quakes/latest.html GeoNet - ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ಭೂಕಂಪ ವರದಿ (ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಂಪನಗಳು)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091009073323/http://www.geonet.org.nz/earthquake/quakes/latest.html |date=2009-10-09 }}
==== ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ====
* [http://neic.usgs.gov/ ದಿ U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸೆಂಟರ‍್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916004205/http://neic.usgs.gov/ |date=2008-09-16 }}
* [http://www.data.scec.org/ ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ‍್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228040619/http://www.data.scec.org/ |date=2009-02-28 }}
* [http://www.scec.org ದಿ ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಸೆಂಟರ‍್ (SCEC)]
* [http://www.earthquakecountry.info/roots/ ಪುಟಿಂಗ್ ಡೌನ್ ರೂಟ್ಸ್‌ ಇನ್ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ಕಂಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224145132/http://www.earthquakecountry.info/roots/ |date=2009-02-24 }} SCECಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಭೂಕಂಪ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಕೈಪಿಡಿ
* [http://www.data.scec.org/recenteqs/Quakes/quakes0.html ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ನೆವಡಾದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೂಕಂಪಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306075606/http://www.data.scec.org/recenteqs/Quakes/quakes0.html |date=2009-03-06 }}
* [http://rev.seis.sc.edu REV ಎಂಬ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಭೂಕಂಪ ವೀಕ್ಷಕ ಸಾಧನದ (ರ್ಯಾಪಿಡ್ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ ವ್ಯೂವರ‍್) ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾದ ಇತ್ತೀನಚ ಭೂಕಂಪಗಳ ಭೂಕಂಪಲೇಖಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112160736/http://rev.seis.sc.edu/ |date=2006-01-12 }}
* [http://www.iris.edu ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ ಫಾರ‍್ ಸೈಸ್ಮಾಲಜಿ (IRIS)], ಭೂಕಂಪ ದತ್ತಾಂಶ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾಂಶ
* [http://www.iris.edu/seismon/ IRIS ಭೂಕಂಪಗಳ ಮುನ್ಸೂಚಕ] - ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೂಕಂಪಗಳ ಪ್ರಪಂಚ ಭೂಪಟ.
* [http://www.iris.edu/seismo/ ಸೈಸ್ಮಾ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌] - ವಿಶ್ವದ ಗಮನಾರ್ಹ ಭೂಕಂಪಗಳ ಭೂಕಂಪಲೇಖ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳು
=== ಭೂಕಂಪಗಳ ಮಾಪಕಗಳು ===
* [http://www.gfz-potsdam.de/pb5/pb53/projekt/ems/ ದಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಸೆಸ್ಮಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521225145/http://www.gfz-potsdam.de/pb5/pb53/projekt/ems/ |date=2007-05-21 }}
=== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ===
* {{cite web
 | url=http://simscience.org/crackling/Advanced/Earthquakes/GutenbergRichter.html
 | title=Earthquake Magnitudes and the Gutenberg-Richter Law
 | publisher=[http://simscience.org/index.html SimScience]
 | accessdate=2006-08-14
 | archive-date=2009-06-09
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090609172933/http://simscience.org/crackling/Advanced/Earthquakes/GutenbergRichter.html
 | url-status=dead
 }}
* {{cite journal
 | author=Hiroo Kanamori, Emily E. Brodsky
 | title=The Physics of Earthquakes
 | journal=Physics Today
 | year=2001
 | month=June
 | volume=54
 | issue=6
 | pages=34
 | url=http://www.physicstoday.org/pt/vol-54/iss-6/p34.html
 | doi=10.1063/1.1387590
 | access-date=2007-01-28
 | archive-date=2008-10-11
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081011203204/http://physicstoday.org/pt/vol-54/iss-6/p34.html
 | url-status=dead
 }}
=== ಇತರೆ ===
* [http://www.china-quake.com/ 12/05/2008ರ ಚೈನಾ ಸಿಚುವಾನ್ ಭೂಕಂಪದ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301194909/http://www.china-quake.com/ |date=2009-03-01 }}
* [http://www.kashmirearthquake.com/ ಕಾಶ್ಮೀರ‍್ ರಿಲೀಫ್ &amp; ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್ (KRDF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207032432/http://www.kashmirearthquake.com/ |date=2012-02-07 }}
* [http://www.pbs.org/newshour/science/earthquake/ PBS ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ‍್ - ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು]
* [http://neic.usgs.gov/neis/eqlists/10maps_world.html USGS – 1900ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪಗಳು]
* [http://www.armageddononline.org/earthquake.php ದಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಅರ್ಥ್‌‌ಕ್ವೇಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208004752/http://www.armageddononline.org/earthquake.php |date=2009-02-08 }} - ಹಿಂದೆಂದೂ ದಾಖಲಾಗದ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಭೂಕಂಪಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ
* [http://www.losangelesearthquakes.com ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್ ಭೂಕಂಪಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108183803/http://www.losangelesearthquakes.com/ |date=2019-01-08 }}
* [http://www.em-dat.net EM-DAT ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107121958/http://www.em-dat.net/ |date=2007-01-07 }}
* [http://www.earthquakearchive.com ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190109174133/https://earthquakearchive.com/ |date=2019-01-09 }}
* [http://www.earth-quake.org Earth-quake.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190319011408/http://www.earth-quake.org/ |date=2019-03-19 }}
* [http://www.petquake.org PetQuake.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224152216/http://www.petquake.org/ |date=2017-12-24 }}- ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಅಥವಾ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ PETSAAF ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* [http://carlogesualdo.altervista.org/pagine/terremoto_irpinia_1980.htm ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ - 23ನೇ ನವೆಂಬರ‍್ 1980, ಗೆಸುವಾಲ್ಡೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312135706/http://carlogesualdo.altervista.org/pagine/terremoto_irpinia_1980.htm |date=2007-03-12 }}
* [http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/recenteqsww/ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಂಪನಗಳು]
* [http://www.aus-emaps.com/earthquakesRSS.php ಗೂಗಲ್‌ ನಕಾಶೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಜಾವಧಿಯ ಭೂಕಂಪಗಳು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221155200/http://aus-emaps.com/earthquakesRSS.php |date=2009-02-21 }}
* [http://earthquakedb.com ಭೂಕಂಪ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123072558/http://earthquakedb.com/ |date=2015-11-23 }} - ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ ಅರ್ಥ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತಗೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು
* [http://kharita.rm.ingv.it/Gmaps/rec/en/index.htm ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕ್ಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಖಾರಿಟಾ - INGV ವಾಹಿನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303171522/http://kharita.rm.ingv.it/Gmaps/rec/en/index.htm |date=2009-03-03 }} - INGV ಇಟಾಲಿಯನ್ ಜಾಲದಿಂದ (ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ) ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದಿನ ಭೂಕಂಪಗಳು
* [http://kharita.rm.ingv.it/Gmaps/reg/en/index.htm ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕ್ಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಖಾರಿಟಾ - INGV ವಾಹಿನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318235224/http://kharita.rm.ingv.it/Gmaps/reg/en/index.htm |date=2009-03-18 }} - ೧೯೮೧-೨೦೦೬ರ ಅವಧಿಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾರು ಭೂಕಂಪಶೀಲತೆ (ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ)
* [http://qcn.stanford.edu/qcnalpha/maptrigtime.php ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಟರಾಕ್ಟೀವ್ ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟ&lt;small&gt;(day/week/month)&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100708054317/http://qcn.stanford.edu/qcnalpha/maptrigtime.php |date=2010-07-08 }} – [[ಕ್ವೇಕ್-ಕ್ಯಾಚರ‍್ ಜಾಲ]], [[ಬರ್ಕ್‌‌ಲಿ ಓಪನ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ‍್ ಫಾರ‍್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್|BOINC]]
{{Geotechnical engineering|state=collapsed}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭೂಕಂಪಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಪಾಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೂಕಂಪ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]]</text>
      <sha1>70dp4wun34lv4dm7q2tsrhbpohpn1dq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಯುಏವಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12929</id>
    <revision>
      <id>1435539</id>
      <parentid>1430082</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41926" sha1="mkrgd9y1cbufqn820aa3v3fowkl5fls" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:taranis_uav.jpg|thumbnail|right|ಟರಾನಿಸ್ ಯುಏವಿ]]
'''ಮಾನವರಹಿತ ವಾಯು ವಾಹನಗಳು''' (unmanned aerial vehicles) ಚಾಲಕರಿಲ್ಲದಿರುವ [[ವಿಮಾನ]]ಗಳು. ಇವುಗಳು ದೂರನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಥವಾ ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ನಾಗರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 
	ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು UAV, UAVS (Unmanned Aerial Vehicle System), UAS (Unmanned Aircraft System), RPV (Remotely Piloted Vehicles) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. UAV ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೇ ಹಲವಾರು ವಿಕಸಿತ ರೂಪಗಳಿವೆ. Unmanned Air Vehicle ಹಾಗೂ Uninhabited Aerial Vehicle ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
	ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೂರನಿಯಂತ್ರಿತ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಗಳನ್ನು ಯುಏವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಯುಏವಿ ಎಂದರೆ ದೂರನಿಯಂತ್ರಿತ, ಮಟ್ಟ ಹಾರಾಟ ಸಮರ್ಥವಾದ (level flight capable), ಜೆಟ್ ಅಥವಾ ಪಿಸ್ಟನ್ [[ಇಂಜಿನ್]]ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಪಡೆಯುವ, ಸ್ವಯಂ [[ಆಯುಧ]]ವಲ್ಲದ ವಿಮಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಕೂಡ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವಯಂ ಆಯುಧಗಳಾಗಿದ್ದು ಪುನಃರ್ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

== ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ==
ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಯುಏವಿಯಾದ ಹ್ಯೂಲೆಟ್ಟ್-ಸ್ಪೆರ್ರಿ [[:en:Hewitt-Sperry Automatic Airplane|Hewitt-Sperry_Automatic_Airplane]] ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಿಮಾನವನ್ನು [[ಪ್ರಥಮ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ದ್ವಿತೀಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಕಾಲವು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು. ಅದರಂತೆ ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾದಾವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಲೆಂದು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಕೋವಿಗಳ ಗುರಿ (Anti-aircraft Guns) ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

== ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಏವಿಗಳು ==
ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು [[ಗುಪ್ತಚರ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದ್ದು [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿಗರು]] ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಆಟಿಕೆಯಂತಹ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮರ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಿಸಿ ಕ್ಯಾಮರದಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಮುದ್ರಿಸಿ ಅನಂತರ ಆ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ (strategic) ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಮಾನವಚಾಲಿತ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ಯಾಮರ ಅಳವಡಿಸಿ ಶತ್ರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡೆದು, ಸ್ವನೆಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಚಿತ್ರ ಸುರುಳಿಯನ್ನು (ಫಿಲ್ಮ್ ರೋಲ್) ಸ್ಟುಡಿಯೋಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ತಗಲುವ ಸಮಯ. ಸೇನೆಯ ವರಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಮರ ದೃಶ್ಯವೇ (battle scenario) ಬದಲಾಗಿರುತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಮಾನವ ಜೀವಕ್ಕಿರುವ ಅಪಾಯ. ಶತ್ರು ನೆಲದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಹೋದ ವಿಮಾನವನ್ನೇ ಶತ್ರುವು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಹುವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಕ್ಯಾಮರ ಅಳವಡಿಸಿದ ಯುಏವಿಗಳ ಉಪಯೋಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುಏವಿಗಳ ಚಾಲಕರು ಇವುಗಳ ಹಾರಾಟ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ದೂರದಲ್ಲಿ (ತಮ್ಮದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ) ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ (Ground Control Station) ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಯುಏವಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುವು ಯುಏವಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದರೂ ಮಾನವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಯುಏವಿ ಕ್ಯಾಮರಾದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ವಿಡಿಯೊ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಯುಏವಿಯಿಂದ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸೇನೆಯ ವರಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೃಶ್ಯವು ನಿಜ ಸಮಯದಲ್ಲೇ (Real-time) ಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ನಿಜ-ಸಮಯದ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಯಿತು.
ಯುಏವಿಗಳ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಲಾಭವೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ವೆಚ್ಚ. ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನಿದ್ದರೆ ಆತನ ಆರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತಾನುಕೂಲ, [[ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿ]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ವರ್ತಿಸುವ ಸೂಟ್ (Anti-G suit), ಯಾವುದೇ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಚಾಲಕನಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಚಾಲಕರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ತಯಾರಿ ವೆಚ್ಚವು ಬಹಳವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಮರ ವಿಮಾನಗಳ (Fighter Aircraft) ದರ್ಜೆಗೆ ಯುಏವಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Global_Hawk_&amp;_Predator.JPG|thumbnail|right|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಾಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಡೇಟರ್]]
ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದರೆ ಯುಏವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ. ಇದರ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವುದು [[ಅಮೆರಿಕ ದೇಶ]]. ಅಮೆರಿಕದ ಯುಏವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ’ಪ್ರಿಡೇಟರ್’ ([[:en:MQ-1 Predator|MQ-1_Predator]]) ಎಂಬ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ ಫೈರ್ (Hellfire) ಎಂಬ ಆಕಾಶದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ (Air-to-Ground) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. [[೯/೧೧]]ರ ನಂತರ [[ಅಲ್-ಕಾಯಿದ]] ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕ ಸಾರಿರುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಇರಾಕ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಯೆಮೆನ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಜೀಪ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಲ್-ಕಾಯಿದದ ಮುಖಂಡನೊಬ್ಬ ಹಾಗೂ ಆತನ ಅನುಚರರನ್ನು ಬಹು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಿಡೇಟರ್ ಯುಏವಿಯೊಂದರಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ಹೆಲ್ ಫೈರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರಿ ತಲುಪಿ ಕಬಳಿಸಿದ್ದು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ನೂರಾರು ಮೈಲಿಗಳ ಆಚೆ ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಿ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮಡಚಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಸಿ.ಐ.ಎ.]]ಯ ಯುಏವಿ ಚಾಲಕರು. ಇದರಿಂದ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಸೈನ್ಯದ ಬಲವರ್ಧಕ (Force Multiplier) ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸಮರ ವಿಮಾನಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದಂತಾಯಿತು.

== ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆ (Autonomous Flight) ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಮಿತಿ ==
	ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು “ಡ್ರೋನ್”ಗಳೆಂದು (Drone) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರದೆ ಅವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ರೇಡಿಯೋ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಚಾಲಕನ (ಆಪರೇಟರ್) ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಹಾಗೂ ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಸಿದ (Integrated) ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು (Sensors) ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದ ಯುಏವಿಗಳು ಮಾನವ ಚಾಲಕನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹಾರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಯುಏವಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾನವ ಚಾಲಕನ ಕೆಲವು ಸರಳವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ವಿಮಾನದ ಹತೋಟಿ (Flight Control), ವೇಗ (Airspeed), ಹಾರಾಟದ ಎತ್ತರ (Altitude), ದಿಕ್ಕು (Heading) ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ (Preplanned Programme) ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಯುಏವಿಗಳು ಹಾರಾಡಬಲ್ಲವಾದವು. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳ (Waypoints) ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳನ್ನು (co-ordinates) ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಯುಏವಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದರೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಯುಏವಿಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಾರಾಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಾನು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳದ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಜಿಪಿಎಸ್ಅನ್ನು (Global Positioning Satellite System) ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.
	ಸ್ವಯಂಚಾಲನೆಯ ಪರಿಮಿತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣದ (Autonomy) ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಮಾನವನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸೈನಿಕ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನ ಬದಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಳಕೆ. ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳು ಈ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಈಗಾಗಲೇ ಧಾಪುಗಾಲಿಕ್ಕಿವೆ. ಮಾನವರಹಿತ ಸಮರ ವಿಮಾನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುಕ್ಯಾವ್]] (Unmanned Combat Aerial Vehicle - UCAV) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಿನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಹಾರಾಟವಿನ್ನೂ ಮಾನವ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ’ಅತಿ ರಹಸ್ಯ’ವೆಂಬ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿವೆ.

== ಯುಏವಿಗಳ ಹಾರಾಟ ಕಾಲ ==
	ಯುಏವಿಗಳ ಹಾರಾಟವು ಮಾನವ ಚಾಲಕನ ದೈಹಿಕ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಹಾರಾಟ ಕಾಲದ ಮಿತಿಯು ಮಾನವ ಚಾಲಿತ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು. ಯುಏವಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಚಾಲಕರು ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಾಲಕರಿಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವಿದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಆರಾಮದಾಯಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಚಾಲಕರು ನಿಜ ಹಾರಾಟದ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಬಳಲುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರಬಹುದು. ಯುಏವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಇಂಜಿನ್ಗಳು ಇಂಧನ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ (fuel efficient) ವಿಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಇಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಿಲಿಯೋಸ್ ಎಂಬ ಮಾದರಿ ([[Helios Prototype]]) ಯುಏವಿಯೊಂದು ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಬಲ್ಲುದಾಗಿತ್ತು. ದುರಾದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ನೆಲಕ್ಕಪ್ಪಳಿಸಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಸದ್ಯದ ಯುಏವಿಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದು (Air-to-air refueling) ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹಲವು ಯುಏವಿಗಳ ಹಾರಾಟ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

* ಬೋಯಿಂಗ್ ಕಾಂಡೋರ್ (Boeing_Condor) – ೫೮ ಘಂಟೆಗಳು ೧೧ ನಿಮಿಷಗಳು
* ಐಏಐ (ಇಸ್ರೇಲ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್) ಹೆರೋನ್ (IAI Heron) – ೫೨ ಘಂಟೆಗಳು
* ಏಸಿ ಪ್ರೊಪಲ್ಶನ್ ಸೋಲಾರ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ – ೪೮ ಘಂಟೆಗಳು, ೧೧ ನಿಮಿಷಗಳು
* ಎಮ್ ಕ್ಯೂ-೧ ಪ್ರಿಡೇಟರ್ (MQ-1_Predator) – ೪೦ ಘಂಟೆಗಳು, ೦೫ ನಿಮಿಷಗಳು
* ನ್ಯಾಟ್-೭೫೦ (GNAT-750) – ೪೦ ಘಂಟೆಗಳು
* ಏರೋಸೋಂಡೆ (Insitu_Aerosonde) – ೩೮ ಘಂಟೆಗಳು ೧೮ ನಿಮಿಷಗಳು
* ಐ-ನ್ಯಾಟ್ I-GNAT – ೩೮ ಘಂಟೆಗಳು, ಇನ್ನೂ ೧೦ ಘಂಟೆಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು
* ಆರ್ ಕ್ಯೂ-೪ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಾಕ್ (RQ-4_Global_Hawk) – ೩೦ ಘಂಟೆಗಳು ೨೪ ನಿಮಿಷಗಳು

== ಯುಏವಿ ವಿಧಗಳು ==
	ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಕೆಳಕೊಟ್ಟಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಾದರೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಹುಪಾತ್ರೀಯ (multi-role) ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನಿಕ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ:

* ಗುರಿ ಅಭ್ಯಾಸದ ಯುಏವಿಗಳು – ಸಮರ ವಿಮಾನಗಳ ಹಾಗೂ ನೆಲದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುವ ತುಪಾಕಿಗಳ ಗುರಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಶತ್ರು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಯುಏವಿಗಳು.
* ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಯುಏವಿಗಳು – ರಣರಂಗದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಲು (ವಿಡಿಯೊ), ಶತ್ರುವಿನ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದಾಲಿಸಲು (Communication Intelligence) ಹಾಗೂ ಶತ್ರು [[ರಾಡಾರ್]]ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು (Radar Jamming) ಬಳಸಲಾಗುವ ಯುಏವಿಗಳು.
* ಸಮರ ಯುಏವಿಗಳು – ಮಾನವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅತಿ ಅಪಾಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಯುಏವಿಗಳು ([[ಯುಕ್ಯಾವ್]] ನೋಡಿ)
* ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯುಏವಿಗಳು – ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯುಏವಿಗಳು.
* ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಯುಏವಿಗಳು – ನಾಗರಿಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ಧೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಯುಏವಿಗಳು.

ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ದೂರ ಮಿತಿ/ಎತ್ತರ ಮಿತಿಗಳಂತೆ ಕೂಡ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ:
* ಸಣ್ಣದಾದ, ಕೈಯಿಂದ ಹಾರಿಸಲಾಗುವ ೨೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಬಲ್ಲ, ೨ ಕಿ. ಮೀ. (ತ್ರಿಜ್ಯ) ದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲ ಯುಏವಿಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Small_UAV.JPG|thumbnail|right|ಸಣ್ಣ, ಕೈಯಿಂದ ಹಾರಿಸಲಾಗುವ ಯುಏವಿ]]
* ೫೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಬಲ್ಲ ೧೦ ಕಿ. ಮೀ (ತ್ರಿಜ್ಯ) ದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲ ಯುಏವಿಗಳು.
* ನ್ಯಾಟೋ ವಿಧದ, ೧೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ (ತ್ರಿಜ್ಯ) ದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲ ಯುಏವಿಗಳು.
* ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾರಾಟ ಕಾಲದ (MALE – medium altitude, long endurance) ಯುಏವಿಗಳು – ೩೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ೨೦೦ ಕಿ.ಮೀ (ತ್ರಿಜ್ಯ) ದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲವು.
* ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾರಾಟ ಕಾಲದ (HALE – high altitude, long endurance) ಯುಏವಿಗಳು – ೩೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರ ಮಿತಿ ಉಳ್ಳವು.

== ಭಾರತೀಯ ಯುಏವಿಗಳು ==
{{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತೀಯ ಯುಏವಿಗಳು}}
[[ಚಿತ್ರ:Nishant.JPG|thumbnail|left|ನಿಶಾಂತ್]]
	[[ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಾಯ]]ದ (Defence Research &amp; Development Organisation, DRDO) ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಬೆಂಗಳೂರಿನ]]ಲ್ಲಿರುವ ವೈಮಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವು (Aeronautical Development Establishment) ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಗುರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗಮನ (Target Identification &amp; Observation), ನಷ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Damage Assessment) ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ  ’[[ನಿಶಾಂತ್]]’ ಎಂಬ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನವನ್ನು (Remotely Piloted Vehicle) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ.  ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಶಾಂತ್ ದೊರಕದ ಕಾರಣ ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು [http://www.israeli-weapons.com/weapons/aircraft/uav/searcher2/Searcher2.html ಸರ್ಚರ್ ಮಾರ್ಕ್-೨] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409165336/http://www.israeli-weapons.com/weapons/aircraft/uav/searcher2/Searcher2.html |date=2009-04-09 }} ಹಾಗೂ [http://www.israeli-weapons.com/weapons/aircraft/uav/heron/Heron.html ಹೆರಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114155709/http://www.israeli-weapons.com/weapons/aircraft/uav/heron/Heron.html |date=2012-11-14 }} ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧದ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲಿನ ಐಎಐಯಿಂದ (ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಖಾನೆ-Israel Aircraft Industries)

[[ಚಿತ್ರ:Heron_UAV.JPG|thumbnail|right|ಹೆರಾನ್ ಯುಏವಿ]]
[[ಚಿತ್ರ:Lakshya.JPG|thumbnail|left|ಲಕ್ಷ್ಯ]]
	ಭಾರತವು ಗುರಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯ ಎಂಬ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನವನ್ನು (Remotely Piloted Vehicle) ತಯಾರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾಯು ಸೇನೆ ಹಾಗೂ ನೌಸೇನೆಗಳು ಗುರಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. 	ಇವಲ್ಲದೆ ಕಪೋತಕ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಯುಏವಿಯೊಂದನ್ನು ಭಾರತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

== ಯುಏವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಯುಏವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ? ==
{{ಮುಖ್ಯ|ಯುಏವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ}}
ಒಂದು ಯುಏವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವೆಂದರೆ ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ (Ground Control Station), ಯುಏವಿ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ (Datalink).
=== ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:Ground_Control_Station.JPG|thumbnail|right|ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ]]
ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚಾಲಕರು ಯುಏವಿಯನ್ನು ಹಾರಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಾಲಕರು ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಟಿವಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಯುಏವಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ವಿಡಿಯೊ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಯುಏವಿಯು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಾಲಕರು ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

=== ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ (Datalink) ===
[[ಚಿತ್ರ:Ground_Datalink.JPG|thumbnail|left|ಭೂ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ]]
ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಚಾಲಕರು ಕಳುಹಿಸುವ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು [[ವಿದ್ಯುದಾಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಅಲೆ]]ಗಳ (Electromagnetic/radio waves) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿಯು ಯುಏವಿ ವಿಮಾನದತ್ತ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಯುಏವಿಯು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ ಭೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿತ್ತರಿಕೆ [[ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

=== ಯುಏವಿ ===
ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿಯು ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಚಾಲಕರ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಯುಏವಿಯು ಆಲಿಸಿ ಅದರಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಧೋರಣೆಯನ್ನು [ಎತ್ತರ (Altitude), ವೇಗ (Airspeed), ದಿಕ್ಕು (Heading), ಸ್ಥಳ (Position), ಏರುವಿಕೆ (Climb), ಇಳಿಯುವಿಕೆ (Descent) ಇತ್ಯಾದಿ] ಅರಿಯಲು ಯುಏವಿಯು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು (Sensors) ಬಳಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಡಿಯೊಗಾಗಿ ಯುಏವಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾಮೆರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಯಾಮೆರವು ಹಗಲು (Day camera) ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ (Infra-red) ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಮೆರ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಜ-ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ನೇರ ಪ್ರಸಾರದಂತೆ).
[[ಚಿತ್ರ:Electro_Optic_ Payload.JPG|thumbnail|left|ಯುಏವಿಯ ಕ್ಯಾಮೆರ]]

== ಯುಏವಿಗಳ ನಾಗರಿಕ ಬಳಕೆಗಳು ==
ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:
* ಪೋಲೀಸ್ ಉಪಯೋಗಗಳು: ನಕ್ಸಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
* ಗಡಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ತಟ ಪಹರೆ: ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಡಿ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
* ಹವಾಮಾನ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿ ಪತ್ತೆ: ಮಾನವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಪುಟ್ಟ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
* ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಕೆ: ಯುಏವಿಗಳ ಹಾರಾಟ ಕಾಲ ಬಹಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸಬಲ್ಲವು.
* ಎಣ್ಣೆ ಕೊಳವೆ ಸಾಲುಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣೆ: ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊಳವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣೆ.
* ದೂರ ಸಂಚಾರ: ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಯುಏವಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಮೊಬೈಲ್ ಗೋಪುರದ ಬದಲು ಬಳಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ.
* ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದಾದ ವಿನಾಶದ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ನೆರೆ, ಭೂಕಂಪ, ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದಾದ ವಿನಾಶದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವರದಿ.
* ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಯುಏವಿ: ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನಿನ ಗುಂಪುಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಯುಏವಿಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

== ಭವಿಷ್ಯದ ಯುಏವಿಗಳು ==
ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಅದ್ಭುತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಯುಏವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾನವ ಚಾಲಿತ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ತೀರ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಲವು ಯುಏವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
=== [[ಯುಕ್ಯಾವ್]] (UCAV) ===
ಈ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಯುಕ್ಯಾವ್ಗಳು ಚಾಲಕರಹಿತ ಸಮರ ವಿಮಾನಗಳು. ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು (ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಸ್ವಯಂಚಾಲನೆಯ ವಿಮಾನಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯುಕ್ಯಾವ್ ಹಾರಬೇಕಾದ ಹಾದಿ (Route) ಹಾಗೂ ಅದರ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ (Targets) ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಕಂಪ್ಯೂಟರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನವು ತಾನೇ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯುಕ್ಯಾವ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ತೊಡಗಿದ್ದಾವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಬೋಯಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಜೆ-ಯುಸಿಏಎಸ್ ಎಕ್ಸ್-೪೫ ಎಂಬ ಯುಕ್ಯಾವ್ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:US_Navy_UCAV.JPG|thumbnail|left|ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಸೇನೆಯ ಯುಕ್ಯಾವ್]]

ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ದಸ್ಸಾಲ್ಟ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಎನ್-ಯೂರೋನ್ ಎಂಬ ಯುಕ್ಯಾವ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Eurostealth_UAV.JPG|thumbnail|right|ಯೂರೋಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಯುಕ್ಯಾವ್]]
ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವು ಐಟಾನ್ ಎಂಬ ಯುಕ್ಯಾವ್ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯುಕ್ಯಾವ್ ೨೬ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿದ್ದು (ರೆಕ್ಕೆತುದಿಯಿಂದ ರೆಕ್ಕೆತುದಿಗೆ) ೪ ಟನ್ ಭಾರವಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಪಾತ್ರೀಯ (Multi-role) ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಶತ್ರುವಿನ ಬಾಂಬ್ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಚೀನಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಯುಕ್ಯಾವ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 
=== ಸ್ಕೈ ಟೋಟ್ ಯುಏವಿ ===
ಏಎಫ್ಆರ್ಎಲ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಕೈಟೋಟ್ ಎಂಬ ಯುಏವಿಯ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕೂಡಾ ಬಳಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕೈಟೋಟ್ ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೇರುವಂತಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಓಡುದಾರಿ ಅಥವಾ ಕವಣೆಯ ಅವಶ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.[[ಚಿತ್ರ:Skytote_UAV.JPG|thumbnail|right|ಸ್ಕೈ ಟೋಟ್ ಯುಏವಿ]]
=== ಸೆನ್ಸರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ===
ಇದು ಕೂಡ ಏಎಫ್ಆರ್ಎಲ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಏವಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಸಿದ (Integrated) ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ರಣರಂಗದ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ತುಪಾಕಿಗಳಿಗೆ (Artillery) ಗುರಿಗಳ ಸ್ಥಳದ ನಿಖರವಾದ ನಿಜ-ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಣು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಕುರುಹುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಅದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುವಿನ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದಾಲಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುವಿನ ರಾಡಾರ್ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sensorcraft_UAV.JPG|thumbnail|left|ಸೆನ್ಸರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್]]
==== ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಸಣ್ಣ (Mini &amp; Micro) ಯುಏವಿಗಳು ====
ಯುಏವಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಯುಏವಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಮುಂದಡಿಯಿಡುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಯುಏವಿಗಳು ಅನೇಕ ಸೈನಿಕ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಯುದ್ಧದ ಬಹುಪಾಲು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದೆಂದು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವು ತಯಾರಿಸಿರುವ ಸಣ್ಣ ಯುಏವಿಯೊಂದು ನಗರದ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಶತ್ರುಗಳ ವಿಡಿಯೊ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೈನಿಕರು ಕೈಗಡಿಯಾರದಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಪರದೆಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸೈನಿಕರು ನಗರ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶತ್ರುವಿನ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನುಗ್ಗಬಹುದು. ಈ ಯುಏವಿಯನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವು ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೇ ತಯಾರಿಸಿತ್ತಾದರೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅತಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು. ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಯುಏವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಬಳಕೆಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

=== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ===
* [https://web.archive.org/web/20210821172039/http://www.imagery-intelligence.com/index.php?p=4_1%2F UAVs world classification]
* [http://www.lmc-us.com/ Current Unmanned Vehicles and Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517211149/http://lmc-us.com/ |date=2014-05-17 }}
* [http://www.gyrodynehelicopters.com/ Gyrodyne UAV History]
* [http://www.vtol.org/uavpaper/NavyUAV.htm VTOL UAV's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017011558/http://www.vtol.org/uavpaper/NavyUAV.htm |date=2008-10-17 }}
* [http://www.uavm.com/ UAV MarketSpace - a comprehensive UAV and UAS Resource Website]
* [http://tietokannat.mil.fi/kalustoesittely/media/1087200727_rangerb.jpg Picture of Swiss UAV in Finnish Army] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927225335/http://tietokannat.mil.fi/kalustoesittely/media/1087200727_rangerb.jpg |date=2007-09-27 }}
* [https://web.archive.org/web/20080724123933/http://www.wired.com/news/technology/0,1282,61347,00.html &quot;Human Pilots: Who Needs 'Em?&quot;] — Wired News, 
* [http://worldthinktank.net/wttbbs/index.php?s=805160b8750462a75da8a65615317fbe&amp;showforum=23 Future Possible Uses and Designs of UAVs from the World Think Tank]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]</text>
      <sha1>mkrgd9y1cbufqn820aa3v3fowkl5fls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬ್ಲಾಗ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16737</id>
    <revision>
      <id>1435513</id>
      <parentid>1429937</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115439" sha1="ls5ddtrhf3ggjm611gtxibihka5pazr" xml:space="preserve">{{wikify}}

{{Journalism}}

'''ಬ್ಲಾಗ್'''  ('''ವೆಬ್ಲಾಗ್'''  ಎಂಬುದರ [[ಹ್ರಸ್ವಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ವ್ಯಾಕರಣ)|ಹ್ರಸ್ವ]] ರೂಪ)&lt;ref&gt;[http://www.rebeccablood.net/essays/weblog_history.html ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್],'' ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಬ್ಲಡ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2000.''&lt;/ref&gt;[[ಜಾಲತಾಣ|ಅಂತರಜಾಲದ]] ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ  ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿವರಣೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ವಿಡಿಯೋ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುವ ಲೇಖನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. “ಬ್ಲಾಗ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ಈಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ''ಬ್ಲಾಗ್''  ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, [[ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ|ಜಾಲತಾಣದ ದಿನಚರಿಗಳಂತೆ]] ಇರುತ್ತವೆ.ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ, ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಲೇಖನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತರ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ, [[ಜಾಲಪುಟ|ಜಾಲಪುಟಗಳ]]  ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕಲೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ [[ಆರ್ಟ್ ಲಾಗ್|ಆರ್ಟ್‌ಲಾಗ್]], ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುವಾಗುಳ್ಳ [[ಫೋಟೋಬ್ಲಾಗ್]], ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ [[ಸ್ಕೆಚ್‌ಬ್ಲಾಗ್]], ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ [[ವ್ಲಾಗ್]] ಅಥವಾ ವಿಲಾಗ್, ಸಂಗೀತದ [[ಎಂಪಿ3 ಬ್ಲಾಗ್|MP3 ಬ್ಲಾಗ್]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಗಳ [[ಪೋಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್]] ಎಂಬ ವಿಧಗಳೂ ಬ್ಲಾಗ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.[[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]], ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಲೇಖನ(ಪೋಸ್ಟ್)ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಂತೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ [[Technorati]] 112 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಲಾಗ್‌‍ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://technorati.com/about/|title=Welcome to Technorati|date=unknown|accessdate=2008-06-05|archive-date=2006-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20061108170657/http://technorati.com/about/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ವಿಧಗಳು ==
ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿದ್ದು, ಈ ವೈವಿಧ್ಯವು ಕೇವಲ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿರದೆ, ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಬರಹ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆಯೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

;ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು
:ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಂತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿ ದಿನಚರಿಯಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ತಾವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಓದುಗರು ಇರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.ಬಹಳ ಬಾರಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಅಥವಾ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಗುಣವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಓದುಗ ವರ್ಗವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. [[Twitter]] ನಂತಹ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಬರಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.

;ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು
:ಇದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರಬಹುದಾದ, ಬಹುತೇಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ]] ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ಲಾಗ್.[[ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಒಳಗಿನ ಸಂವಹನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಧನೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], [[ಮುದ್ರೆ|ಉದ್ಯಮದ ಛಾಪು]] ಮೂಡಿಸಲು ಅಥವಾ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ]]ವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]] ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

;ವಿಷಯಾಧಾರಿತ
:ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ- [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್|ರಾಜಕೀಯದ ಬ್ಲಾಗ್]], [[ಪ್ರವಾಸೀ ಬ್ಲಾಗ್]],&lt;ref&gt;
ಸ್ಟೀಫನ್ ಮೆಟ್ಕಾಫ್, “ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎ ಹೋಲ್&quot;, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 2006&lt;/ref&gt; ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗ್,&lt;ref&gt;ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಸರನೊವ್, “ಬ್ಲಾಗ್ ವಾಚ್: ದಿಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಹೌಸ್&quot;, ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007&lt;/ref&gt; ಫ್ಯಾಶನ್ ಬ್ಲಾಗ್, [[ಯೋಜನಾ ಬ್ಲಾಗ್]], [[ಎಜುಬ್ಲಾಗ್|ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]], ನಿರ್ದಿಷ್ಟವ್ಯಾಪಾರದ ಬ್ಲಾಗ್(ನೀಚ್ ಬ್ಲಾಗ್), [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬ್ಲಾಗ್]], ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬ್ಲಾಗ್, ಕಾನೂನು ಬ್ಲಾಗ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ blawgs ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು [[ಡ್ರೀಮ್‌ಲಾಗ್|ಡ್ರೀಮ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳು]]. ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ [[ಕಲಾ ಬ್ಲಾಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಗೀತದ ಬ್ಲಾಗ್|ಸಂಗೀತ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳು ವಿಶೇಷತಃ [[ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ|ಮನೆ]], [[ಕುಟುಂಬ]] ಇವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಅಸಮಾನ್ಯವೇನೂ ಅಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಾಗೂ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಪಟ್ಟಿ|ಮಾಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993832-3,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-29 |archive-date=2010-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100118112550/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993832-3,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/07304/829747-51.stm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-29 |archive-date=2010-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212132850/http://www.post-gazette.com/pg/07304/829747-51.stm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/science/the-drooling-minutiae-of-childhood-revealed-for-all-to-see-as-mommy-blogs-come-of-age-485573.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090721173254/http://www.independent.co.uk/news/science/the-drooling-minutiae-of-childhood-revealed-for-all-to-see-as-mommy-blogs-come-of-age-485573.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.omaha.com/index.php?u_page=1219&amp;u_sid=10322842 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-29 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515195848/http://www.omaha.com/index.php?u_page=1219&amp;u_sid=10322842 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2008/07/27/fashion/27blogher.html?_r=2&amp;amp;sq=blogher%20women%20blogging&amp;amp;st=cse&amp;amp;adxnnl=1&amp;amp;scp=1&amp;amp;adxnnlx=1228493929-MAKTyKJ3qiW/+fidCwXbFg&lt;/ref&gt; ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲದ, ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಬರಹಗಳನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಸ್ಪ್ಲಾಗ್|ಸ್ಪ್ಲಾಗ್ (Splog)]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

;ಮಾಧ್ಯಮ ಆಧಾರಿತ
:ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ವ್ಲಾಗ್|ವ್ಲಾಗ್(vlog)]]ಗಳೆಂದೂ, ಇತರ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವಂತಹವುಗಳನ್ನು [[ಲಿಂಕ್ಲಾಗ್|ಲಿಂಕ್‌ಲಾಗ್‌(linklog)]]ಗಳೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕೆಚ್ ಬ್ಲಾಗ್|ಸ್ಕೆಚ್ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳೆಂದೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಫೋಟೋ ಬ್ಲಾಗ್|ಫೋಟೋ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiki.photoblogs.org/wiki/What_is_a_Photoblog|title=What is a photoblog|publisher=Photoblogs.org Wiki|accessdate=2006-06-25|archive-date=2007-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320172256/http://wiki.photoblogs.org/wiki/What_is_a_Photoblog|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಕಿರುಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು [[ಟಂಬ್ಲ್ ಲಾಗ್|ಟಂಬಲ್ ಲಾಗ್]] ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಬರಹವನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ನೋಡಿ [[ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ (ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್)]].

:[[ಗೋಫರ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್|ಗೋಫರ್ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಪರೂಪದ ಬಗೆಯ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಅನ್ನು [[ಫ್ಲೋಗ್|ಫ್ಲಾಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

;ಸಾಧನೆ ಆಧಾರಿತ
:ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಲಕರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [[ಸಂಚಾರಿ ಸಾಧನ]]ವಾದ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ಅಥವಾ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್|PDA]] ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು [[ಮೊಬ್ಲೋಗ್|ಮೊಬ್ಲಾಗ್]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/2783951.stm|publisher=[[BBC News]]|title=Blogging goes mobile|date=2003-02-23|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ಒಂದು ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧ ವೇರೆಬಲ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್ ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಯಂತಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ, ವಿಡಿಯೋ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ವೇರೆಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[EyeTap]] ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.  
ನೇರ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸೆಮಿ ಆಟೊಮೋಟೆಡ್ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್‌ನ ಈ ರೂಢಿಯು [[ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್|ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್ (sousveillance)]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.{{Fact|date=August 2008}}

== ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸೂಚಿ ತಯಾರಿಕೆ ==

;ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್
:ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ''ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್''  ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಅಂತರಜಾಲದ ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ರೋಲ್]], ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, [[ಲಿಂಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್|ಲಿಂಕ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳು]]  (ರೆಫ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್), ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈನ್|ಬ್ಯಾಕ್ ಲಿಂಕ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬ್ಲಾಗೋ‌ಸ್ಪಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಮಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

;ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪಟ್ಟಿ- ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು

:ಬ್ಲಾಗ್ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಲೈನ್ಸ್|Bloglines]], [[BlogScope]], [[Technorati]] ಮೊದಲಾದವು.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ Technorati ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://technorati.com/about|title=Welcome to Technorati|date=unknown|accessdate=2008-06-25|archive-date=2008-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080205073146/http://www.technorati.com/about/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗೀಕರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಟ್ಯಾಗ್ (ಮೆಟಾಡಾಟಾ)|ಟ್ಯಾಗ್‌]]ಗಳ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ವಿಷಯದ ಲೇಖನಗಳ ಅರಸುವಿಕೆ ಸುಗಮವಾಗಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕ ಸಮುದಾಯವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತಿದ್ದು, [[ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಅಗಾಧ ಮಾಹಿತಿಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯಲು [[BlogScope]] ನಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{fix|link=Wikipedia:{{Fact|date=July 2009}}|text={{Fact|date=July 2009}}}}

;ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳು

:ಜನರನ್ನು ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸುವ ಹಲವಾರು [[ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು|ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯ]]ಗಳಿದ್ದು,  BlogCatalog ಮತ್ತು [[MyBlogLog]] ಗಳು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;name=``MyBlogLog&quot;&gt;{{cite web | title = About MyBlogLog | publisher = MyBlogLog | url = http://www.mybloglog.com/buzz/help/#a200502282152271 | accessdate = 2007-06-29 | archive-date = 2007-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070629104745/http://www.mybloglog.com/buzz/help/#a200502282152271 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

;ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು

:
ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ  ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ನಕಲಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಫೇಕ್ ಬ್ಲಾಗ್|ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]] ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು&lt;ref&gt;{{cite web | last = Gogoi | first = Pallavi  | title = Wal-Mart's Jim and Laura: The Real Story | work = BusinessWeek | publisher =  | date = 2006-10-09 | url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/oct2006/db20061009_579137.htm | accessdate = 2008-08-06}}
&lt;/ref&gt; ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

== ಜನಪ್ರಿಯತೆ ==
 
ಸಂಶೋಧಕರು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವರು. 
ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮಾಪನಗಳಿವೆ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಮೂದಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಬ್ಲಾಗ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು, ಉದಾ: [[ಬ್ಲಾಗ್ ರೋಲ್]]. 
ಬ್ಲಾಗ್ ಸಂರಚನೆಯ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ- ಬ್ಲಾಗ್‌ರೋಲ್‌ಗಳ  ಮೂಲಕ  ಬ್ಲಾಗ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲು ಕೊಂಚ ಕಾಲ ಹಿಡಿದರೆ, [[ಪರ್ಮಾಲಿಂಕ್ಸ್|ಪರ್ಮಾಲಿಂಕ್]] ಗಳು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಜನರು ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಅದು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವುದರಿಂದ  ಅವು ಬ್ಲಾಗ್‌ರೋಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಅಧಿಕೃತವೂ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಮರ್ಲೋ,ಸಿ. [http://alumni.media.mit.edu/~cameron/cv/pubs/04-01.pdf ಆಡಿಯೆನ್ಸ್, ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಇನ್ ದ ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928143757/http://alumni.media.mit.edu/~cameron/cv/pubs/04-01.pdf |date=2011-09-28 }}.
ಮೇ 2004ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯೆನ್ಸ್, ಎಲ್.ಎ.ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ.&lt;/ref&gt;

ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅಂತರಜಾಲದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಸಾವಿರಾರು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಿಂದ ದತ್ತ ಸಂಚಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರು [[MIT Media Lab|MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್]] ನಲ್ಲಿ [[blogdex]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಅದು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 4 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿತು.  ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು [[memetracker|ಮೆಮೆಟ್ರ್ಯಾಕರ್]] ನ ಪ್ರಥಮ ನಿದರ್ಶನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯೀಗ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು [[tailrank.com]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳಿಗೆ [[Technorati]]ಯಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುವುದಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಬರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಲೆಕ್ಸಾ ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆಯುವ ಹಿಟ್ಸ್ (ಓದುಗರ ಸಂಖ್ಯೆ) ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ  [[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್]]  ಮಾನದಂಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ.2006ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ Technoratiಯು, ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬ್ಲಾಗ್ ಎಂದು ಚೀನಾದ ನಟಿ [[ಕ್ಸು ಜಿಂಗ್ಲೀ]] ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Fickling&quot;&gt;ಫಿಕ್ಲಿಂಗ್, ಡೇವಿಡ್, [http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2006/08/15/internet_killed_the_tv_star.html ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಿಲ್ಡ್ ದ ಟೀವಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060819010054/http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2006/08/15/internet_killed_the_tv_star.html |date=2006-08-19 }}, [[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]] ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಲಾಗ್, 15 ಅಗಸ್ಟ್ 2006&lt;/ref&gt; ಈ ಬ್ಲಾಗ್ 50 ಮಿಲಿಯಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಗಿರುವುದೆಂದು ಚೀನಾದ ಮಾಧ್ಯಮ [[ಕ್ಸಿನ್‌ಹುಆ|ಕ್ಸಿನ್ ಹುಆ]]  ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-08/24/content_672747.htm|title=Xu Jinglei most popular blogger in world|date=2006-08-24|accessdate=2008-06-05|publisher=China Daily}}&lt;/ref&gt;  [[ಬೋಯಿಂಗ್ ಬೋಯಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಓದುಗರುಳ್ಳ ಸಮೂಹ ಬ್ಲಾಗ್ ಎಂದು Technorati ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Fickling&quot; /&gt;

== ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದೊಡನೆ ಮಸುಕಾಗುವಿಕೆ ==
ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗಿಗರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಸಕ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು [[ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮ|ಮಾಧ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 
ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಅನ್ನು “ತಡೆರಹಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿಕೆ&quot;ಯ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ [[ಸಂದೇಶಗಳು|ಸಂದೇಶ]]ಗಳನ್ನು ಜನರತ್ತ ತಳ್ಳುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.  ಬ್ಲಾಗಿಗರು [[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯದ]] ಬಗೆಗಾಗಲೀ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುದ್ದಿ ನೀಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆಗಾಗಲೀ ಗೌರವ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 
2006ರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್]] ಮ್ಯಾಗಜಿನ್  [[ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ]] “ನೀವು&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಿಷಯ ವಸ್ತು|ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಸ್ತು ವಿಷಯ]]ಗಳ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಇದೇ ವೇಳೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ತಮ್ಮದೇ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಹೊದಿದ್ದಾರೆ. cyber journalist.net ನ ಜೆ-ಬ್ಲಾಗ್ ಪಟ್ಟಿಯು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಈವರೆಗೆ ತಿಳಿಯಲಾಗಿರುವಂತೆ, 1998ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸುದ್ದಿತಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, [[ಶಾರ್ಲೋಟ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್|ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್]] ನ [[ಜೊನಾಥನ್ ಡ್ಯೂಬ್]] ಬೋನ್ನೀ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕುರಿತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ ವಿವರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=blogging Bonnie.|work=Poynter.org|date=2003-09-18|url=http://www.poynter.org/column.asp?id=52&amp;aid=48413/|access-date=2021-08-29|archive-date=2010-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806053051/http://www.poynter.org/column.asp?id=52&amp;aid=48413%2F|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

 
ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳು ಬೇರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದರು. 
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ಲಾಗಿಗರು (ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು) ರೇಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: [[ಏಟ್ರಿಯೋಸ್|ಡಂಕನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]] ( ತಮ್ಮ ಮಿಥ್ಯನಾಮ ಏಟ್ರಿಯೋಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ), [[ಗ್ಲೆನ್ ರೆನೋಲ್ಡ್ಸ್|ಗ್ಲೆನ್ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್]]([[Instapundit|ಇನ್ಸ್ಟಾ ಪಂಡಿತ್]]), [[ಮಾರ್ಕೋಸ್ ಮೌಲಿಟ್ಸಾಸ್ ಜುನಿಗ]] ([[ಡೈಲಿ ಕೋಸ್]]), [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್]] ([[Worldchanging]]) ಮತ್ತು [[ಆನಾ ಮೇರಿ ಕಾಕ್ಸ್]] ([[ವೋಂಕೆಟ್|ವಾಂಕೆಟ್]]).  ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಹಗ್ ಹೆವಿಟ್]], ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರಾಗಿ ತನ್ನ “ಹಳೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ&quot;ದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ಇದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ [[ಮಿಟ್ಜಿ ಸ್ಜೆರೆಟೊ|ಮಿಟ್ಜಿ ಸೆರೆಟೋ]]ರಂತಹ ಹಲವಾರು ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರು ತಮಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳು [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಕ ಭಾಷೆ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಸತ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ಭಾಷಿಗರು ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲ್ಟ್ ಜನರ ಭಾಷೆಗಳ ([[ಗೋಯ್ಡೆಲಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]]) ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು.  ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತಹವು) ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಉದಾ: [[ಸಲಾಮ್ ಪಾಕ್ಸ್|ಸಲಮ್ ಪಾಕ್ಸ್]], [[ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ]], [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕಟ್ಲರ್]], [[ScrappleFace|ಸ್ಕ್ರಾಪಲ್ ಫೇಸ್]] ಮೊದಲಾದವರು. ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ [[ಬ್ಲೂಕ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ,  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಧಾರಿತ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ [[ಲುಲು ಬ್ಲೂಕರ್ ಪ್ರೈಜ್]] ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಿಪಾಠವು 2005ರಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Blooker rewards books from blogs|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4326908.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2005-10-11|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Blooker prize honours best blogs|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6446271.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2007-03-17|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;
ಇಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳದೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣದೆ ಹೋಯಿತು. [[ಟಕರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗಿಗರೊಬ್ಬರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದೇ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಲಿಸ್ಟ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2006/04/16/fashion/sundaystyles/16CADS.html?ex=1302840000&amp;amp;en=778087aa367d0620&amp;amp;ei=5090&amp;amp;partner=rssuserland&amp;amp;emc=rss ಡ್ಯೂಡ್, ಹಿಯರ್ ಇಸ್ ಮೈ ಬುಕ್]&lt;/ref&gt; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಜೂಲಿ ಪಾವೆಲ್|ಜೂಲಿ ಪಾವೆಲ್ ರ]] ರ ಬ್ಲಾಗ್ “ದ ಜೂಲಿ/ಜೂಲಿಯಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್&quot;  ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಅದು ''[[ಜ್ಯೂಲೀ ಅಂಡ್ ಜ್ಯೂಲಿಯಾ|ಜೂಲಿ ಅಂಡ್ ಜೂಲಿಯಾ]]''  ಎಂಬ ಚಲನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ  ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆಗಿತ್ತು.

== ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ==
ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಕಾನೂನಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

=== ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ===
[[ಸ್ಲಾಂಡರ್ ಅಂಡ್ ಲಿಬೆಲ್|ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. 
2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಲೆಹಾಕಿದ ಒಟ್ಟು ದಂಡದ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು 17.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳು; ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು  [[ಅಂಬ್ರೆಲ್ಲಾ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್|ಅಂಬ್ರೆಲಾ ವಿಮೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ವಸೂಲು ಮಾಡಿದ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ.&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೀನ್ ಎಮ್ ಪಿ.
(2009).[http://online.wsj.com/article/SB124287328648142113.html  ಬ್ಲಾಗರ್ಸ್, ಬೀ ವೇರ್: ವಾಟ್ ಯು ರೈಟ್ ಕ್ಯಾನ್ ಗೆಟ್ ಯು ಸ್ಯೂಡ್]. ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಸ್ ಜೆ.&lt;/ref&gt;
ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಿಶ್ರ ತೀರ್ಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು]] (ISPs) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ [[ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಡೀಸೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್|ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಡೀಸೆನ್ಸಿ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮತ್ತು EU ನಿರ್ದೇಶಕಗಳು 2000/31/EC).

''ಡೋ ಹಾಗೂ ಕಹಿಲ್''  ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ [[ಡೆಲವೇರ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಡಿಲವೇರ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಬ್ಲಾಗಿಗರ [[ಅನಾಮಿಕ ಪೋಸ್ಟ್|ಅನಾಮಿಕ ಬರಹಗಳ]] ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಲು ಬಿಗಿಯಾದ ನಿಯಮಗಳಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು ಮತ್ತು [[ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಸ್ವತಃ ಆ ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣವನ್ನೇ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ (ಅಮೆರಿಕೆಯ ಮಾನನಷ್ಟ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣದಿರುವ) ಅಸಾಧಾರಣ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
[http://caselaw.lp.findlaw.com/data2/delawarestatecases/266-2005.pdf ಡೋ ವರ್ಸಸ್ ಕಹಿಲ್], 884 A 2d 451 (Del. 2005)&lt;/ref&gt; 
ಅಚ್ಚರಿಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಕಹಿಲ್ಲರಿಗೆ ತಾವು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ: ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಯರ್ ಹಾಗೂ ಕಹಿಲ್ಲರ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿ ಜಾನ್ ಡೋ ಎಂಬುದರ ಸುಳಿವು ತಿಳಿಯಿತು. ಅನಂತರ ಕಹಿಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಮೇಯರ್ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿದರು.

ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮಲೇಷ್ಯಾ|ಮಲೇಶಿಯಾ]]ದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳಾದ [[ಜೆಫ್ ಊಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಹಿರುದ್ದಿನ್ ಅತ್ತನ್]] ಸರ್ಕಾರಪರ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ದ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (ಮಲೇಶಿಯಾ) ಬರ್ಹಾಡ್, ಕಲೀಮುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮಶೀರುಲ್ ಹಸನ್, ಹಿಶಾಮುದ್ದಿನ್ ಬಿನ್ ಅನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರೆಂಡೆನ್ ಜಾನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಜಾನ್ ಪಿರೇರಾ ಅವರಿಂದ ಆಪಾದಿತರಾಗಿ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.  
ಮಲೇಶಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20489|title=New Straits Times staffers sue two bloggers
|work=[[Reporters Without Borders]]|date=2007-01-19|accessdate=2008-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070209042945/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20489|archivedate=2007-02-09}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವವರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮಲೇಶಿಯಾ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳೂ “ನೋಂದಾವಣೆ&quot; ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;rsf.org&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21606|title=Government plans to force bloggers to register|work=[[Reporters Without Borders]]|date=2007-04-06|accessdate=2008-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070429021605/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21606|archivedate=2007-04-29}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rsf.org&quot;/&gt; ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಗಿದೆ. 
 
2005ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಆರೊನ್ ವಾಲ್|ಆರೋನ್ ವಾಲ್]], [[ಮಾನನಷ್ಟ]]ದ ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಪಾರೀ ರಹಸ್ಯಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರಿ ರಹಸ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ನಿಂದ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=David |last=Kesmodel |title=Blogger Faces Lawsuit Over Comments Posted by Readers |url=http://online.wsj.com/public/article/SB112541909221726743-_vX2YpePQV7AOIl2Jeebz4FAfS4_20060831.html?mod=blogs Wall Street Journal |publisher=Wall Street Journal Online |date=2005-08-31 |accessdate=2008-06-05 |archive-date=2013-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130722221821/http://online.wsj.com/public/article/SB112541909221726743-_vX2YpePQV7AOIl2Jeebz4FAfS4_20060831.html?mod=blogs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ವೈರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್, “ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ Google ನಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು&quot;.&lt;ref&gt;[[ವೈರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್]], [https://web.archive.org/web/20120504060659/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/09/68799 ಲೀಗಲ್ ಶೋಡೌನ್ ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಫ್ರಕಾಸ್,] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮,೨೦೦೫&lt;/ref&gt; ವಾಲ್ ಮತ್ತಿತರ “[[ವೈಟ್ ಹ್ಯಾಟ್]]&quot; [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್]] ಸಲಹೆಗಾರರು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ಅನ್ನು ಹೊರಬಿಟ್ಟು, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಈ ಇಡಿಯ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು, ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಓದುಗರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುವರೆಂಬ ಮಸುಕಾದ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://yro.slashdot.org/yro/05/08/31/1427228.shtml?tid=123 ಸ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡಾಟ್, ಅಗಸ್ಟ್ 31]&lt;/ref&gt; 
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ವಜಾಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://blog.searchenginewatch.com/blog/060413-084431 |title=ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ವಾಚ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204155628/http://blog.searchenginewatch.com/blog/060413-084431 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ewriting.pamil-visions.com/2007/02/05/interview-with-aaron-wall-%e2%80%93-author-of-the-web%e2%80%99s-most-popular-%e2%80%9cseo-book%e2%80%9d/ |title=ಅರೋನ್ ವಾಲ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722171018/http://www.ewriting.pamil-visions.com/2007/02/05/interview-with-aaron-wall-%E2%80%93-author-of-the-web%E2%80%99s-most-popular-%E2%80%9Cseo-book%E2%80%9D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wolf-howl.com/local-search/aaron-wall-local-search-interview/ |title=ಲೋಕಲ್ ಸರ್ಚ್ ಕುರಿತು ಅರೋನ್ ವಾಲ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401130338/http://www.wolf-howl.com/local-search/aaron-wall-local-search-interview/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.seobook.com/blog |title=ಅರೋನ್ ವಾಲ್ ಅವರ SEO ಬುಕ್ ಬ್ಲಾಗ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2021-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502194513/http://www.seobook.com/blog |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್ ಎಡಿ|ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಡಿ]] ಅವರು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ನರ]] ಅನಾಮಿಕತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲು  ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಆದರೆ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article6509677.ece |title=ನೈಟ್ ಜಾಕ್ ಒಡೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ ರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಅನಾಮಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2011-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829142604/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article6509677.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[NDTV]] 2009ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ [[ಮುಂಬಯ್ ದಾಳಿಗಳು|ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ “ನಿಂದನಾತ್ಮಕ ಲಘು ಮಾತುಗಳ&quot; ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಬ್ಲಾಗಿಗ ಚೇತನ್ ಕುಂಟೆಗೆ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ರವಾನಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;hootbarkha&quot;&gt;{{cite news
|title=Barkha versus blogger
|url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=3629&amp;mod=1&amp;pg=1&amp;sectionId=6&amp;valid=true
|publisher=The Hoot
|accessdate=2009-02-02
|archive-date=2017-10-18
|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018163050/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=3629&amp;mod=1&amp;pg=1&amp;sectionId=6&amp;valid=true
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚೇತನ್ ಕುಂಟೆ ಯಾವ ತಕರಾರೂ ಇಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಅದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹದಲ್ಲಿ “ಅಪಮಾನಕರ ಹಾಗೂ ಅಸತ್ಯದ&quot; ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ಲಾಗಿಗರಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಟೀಕೆಗಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸುವ NDTVಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಭಾರತೀಯ ಬ್ಲಾಗಿಗರಿಂದ NDTVಯ ಟೀಕೆ:http://www.desipundit.com/2009/01/28/blogger-silenced-by-ndtv/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109025344/http://www.desipundit.com/2009/01/28/blogger-silenced-by-ndtv/ |date=2020-11-09 }}&lt;/ref&gt; 
 
=== ಉದ್ಯೋಗ ===
ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳದ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಛಾಪಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಸ್ಥಾಪಿತ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರಂಭಿಸುವುದು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಉದ್ಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಅನಾಮಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://commentisfree.guardian.co.uk/catherine_sanderson/2007/04/blogger_beware.html|last=Sanderson|first=Cathrine|title=Blogger beware!|publisher=Guardian Unlimited|date=2007-04-02|accessdate=2007-04-02|archive-date=2007-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070406071515/http://commentisfree.guardian.co.uk/catherine_sanderson/2007/04/blogger_beware.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:QoS3.png|thumb|upright|2004ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ, ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ನಿಂದ, ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ಹೊರಹಕಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಳು.|link=Special:FilePath/QoS3.png]]
[[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] [[ಫ್ಲೈಟ್ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್]] ಆಗಿದ್ದ [[ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು, ಆಕೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದ ತನ್ನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಬ್ಲಾಗ್ “ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೈ: ಡೈರಿ ಆಫ್ ಎ ಫ್ಲೈಟ್ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್&quot; ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3974081.stm|last=Twist|first=Jo|title=US Blogger Fired by her Airline|work=BBC News|date=2004-11-03|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/travel/news/2005-09-08-delta-blog_x.htm|title=Delta employee fired for blogging sues airline|work=[[USA Today]]|date=2005-09-08|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರಕರಣವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.  ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ ಏರ್ ಲೈನ್ ವಿರುದ್ಧ “ತನ್ನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯ, ಮಾನನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ವೇತನದ ನಷ್ಟ&quot;ಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಳು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2004/11/03/airline_blogger_sacked/|title=Queen of the Sky gets marching orders|publisher=The Register|date=2004-11-03|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ದಾವೆಯ [http://deltadocket.com/delta_downloads/delta_downloads_CourtFiledDocuments/Twelfth_OmnibusClaimsObjection.pdf ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಪತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528020859/http://deltadocket.com/delta_downloads/delta_downloads_CourtFiledDocuments/Twelfth_OmnibusClaimsObjection.pdf |date=2008-05-28 }} ಹೊರಡಿಸುವ ವೇಳೆಗೆ ಡೆಲ್ಟಾ ದಿವಾಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

2006ರ ಆರಂಭ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್]] ನ ಹಿರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಎರಿಕ್ ರಿಂಗ್ಮರ್ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಬೇಕೆಂದು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://education.guardian.co.uk/higher/news/story/0,,1766663,00.html|publisher=The Guardian|title=Lecturer's Blog Sparks Free Speech Row|date=2006-05-03|accessdate=2008-06-05}}ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [http://ringmar.net/forgethefootnotes/ ಫಾರ್ಗೆಟ್ ದ ಫೂಟ್ ನೋಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060413192035/http://ringmar.net/forgethefootnotes/ |date=2006-04-13 }}&lt;/ref&gt;

2006ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ [[ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೆವರಿಕ್|ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೆವರಿಕ್ಸ್]] ನ ಒಡೆಯ [[ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯೂಬನ್]], NBA ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್|NBA]] ಗೆ ದಂಡಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2006/news/story?id=2440355|publisher=ESPN|title=NBA fines Cuban $200K for antics on, off court|date=2006-05-11|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;

2005 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಜೆನ್, Google ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಅದನ್ನು 99 ಸೊನ್ನೆಗಳೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು ಮತ್ತು Google ಒಡೆತನದ [[Blogger.com|ಬ್ಲಾಗರ್]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.cnet.com/Google-blogger-has-left-the-building/2100-1038_3-5567863.html| last=Hansen|first=Evan|publisher=CNET News|title=Google blogger has left the building|date=2005-02-08|accessdate=2007-04-04}}&lt;/ref&gt;
ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. 
ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಿಂದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಗಳನುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://blog.plaxoed.com/2005/02/11/the-official-story-straight-from-the-source/|title=Official Story, straight from the source|access-date=2009-10-29|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725003614/http://blog.plaxoed.com/2005/02/11/the-official-story-straight-from-the-source|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಗೌರವ್ ಸಬ್ನಿಸ್ IIPM ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕುರಿತು ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ IIPM ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯು ತಮ್ಮ [[IBM]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೌರವ್ IBM ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಹೊರನಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=152721&lt;/ref&gt;

[[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕಟ್ಲರ್]] ಅಲಿಯಾಸ್ [http://washingtoniennearchive.blogspot.com/ “ದ ವಾಶಿಂಗ್ಟನೀನ್&quot;] ತಾನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತನ್ನ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂಗತಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A48909-2004May22.html|title=The Hill's Sex Diarist Reveals All (Well, Some)|work=[[The Washington Post]]|date=2004-05-23|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗ್ ಕುರಿತು'' ದ ವಾಶಿಂಗ್ಟನೀನ್- ಎ ನಾವೆಲ್''  ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೇ ಬರೆದರು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಿಯಕರನೊಬ್ಬನು ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ನಿಜ ಜೀವನದ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ನಿಯಮಕ್ಕೊಳಪಡಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.msnbc.msn.com/id/16366256/| title=Steamy D.C. Sex Blog Scandal Heads to Court| work=[[The Associated Press]],[[MSNBC]]| date=2006-12-27| accessdate=2008-06-05| archive-date=2012-10-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20121019005245/http://www.msnbc.msn.com/id/16366256/| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ [[ಪೆಟಿಟ್ ಆಂಗ್ಲೈಸ್]], ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಫರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/07/19/france.blog/index.html?section=cnn_tech|title=Bridget Jones Blogger Fire Fury|work=[[CNN]]|date=2006-07-19|accessdate=2008-06-05|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224134314/http://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/07/19/france.blog/index.html?section=cnn_tech|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಈಕೆಯ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೇನೂ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಫರ್ಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಳು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20070330/tc_afp/lifestyleinternet_070330205230|archiveurl=http://findarticles.com/p/articles/mi_kmafp/is_200703/ai_n18772706|archivedate=2007-03-30|work=AFP|
title=Sacked &quot;petite anglaise&quot; blogger wins compensation claim|date=2007-03-30|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಪೆನೆಲೋಪ್ ಟ್ರಂಕ್]], 2006ರಲ್ಲಿ [https://web.archive.org/web/20160304211834/http://www.boston.com/business/globe/articles/2006/04/16/blogs_essential_to_a_good_career/ ಗ್ಲೋಬ್] ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಕಸುಬುದಾರರಾಗಿರುವರೆಂದೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಉದ್ಯೋಗದಾತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆಂದೂ ಬೆಟ್ಟುಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.

=== ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯಗಳು ===
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.  
ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಿಂತ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ. 
ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಟೋಟಲಿಟೇರಿಯಾನಿಸಮ್|ಟೋಟಲಿಟೇರಿಯನ್]] (ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ) ಹಾಗೂ [[ಥೋರಿಟೇರಿಯಾನಿಸಮ್|ಅಥಾರಿಟೇರಿಯನ್]] (ಅಧಿಕಾರಯುತ) ವಲಯಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಒತ್ತಡ ತರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.

[[ಸಿಂಗಾಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಚೀನೀಯರನ್ನು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ|ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿರೋಧಿ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ [[ರಾಜದ್ರೋಹ ಕಾಯ್ದೆ (ಸಿಂಗಾಪುರ)|ಬಂಡಾಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗು|ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು]].&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Kierkegaard|first=Sylvia|authorlink=Sylvia Kierkegaard|year=2006|doi=10.1016/j.clsr.2006.01.002|title=Blogs, lies and the doocing: The next hotbed of litigation?|journal=Computer Law &amp; Security Report|volume=22|pages=127}}&lt;/ref&gt;

[[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಕರೀಮ್ ಅಮೀರ್]], ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲಕ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹೊಸ್ನಿ ಮುಬಾರಕ್]] ರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮ್]] [[ಅಲ್-ಅಜರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು]] ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರೊಬ್ಬರು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಯಿತು. [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೂಲಂಕಷ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಬ್ಲಾಗಿಗರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ, [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಅನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ಹಾಗೂ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ 3 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಬಾರಕ್ ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ 1 ವರ್ಷ ಕಾಲ ಸೆರೆಮನೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6385849.stm|title=Egypt blogger jailed for &quot;insult&quot;|work=[[BBC News]]|date=2007-02-22|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;

[[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಅಬ್ದೆಲ್ ಮೊನೆಮ್ ಮಹಮೂದ್|ಅಬ್ದೆಲ್ ಮೊನೆಮ್ ಮಹಮದ್]] ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ [http://www.ana-ikhwan.blogspot.com/ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ] ಬರೆದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಮೊನೆಮ್, ನಿಷೇಧಿತ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬ್ರದರ್ ಹುಡ್]] ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವರು

ಸೂಡಾನಿನ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಜಾನ್ ಪ್ರೋಂಕ್|ಜಾನ್ ಪ್ರಾಂಕ್]], ಸೂಡಾನಿನ ಸಶಸ್ತ್ರಪಡೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೂಡಾನ್]] ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸೂಡಾನ್ ಸೇನೆ ಅವರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/africa/10/22/sudan.darfur.un/index.html|title=Sudan expels U.N. envoy for blog|work=[[CNN]]|date=2006-10-22|accessdate=2007-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title = UN envoy leaves after Sudan row | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6076022.stm | work = BBC NEWS | publisher = BBC | date = 23 October 2006 | accessdate = 2006-10-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| title = Annan confirms Pronk will serve out his term as top envoy for Sudan |url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20396&amp;Cr=sudan&amp;Cr1= | work = UN News Centre | publisher = UN|date = 27 October 2006 | accessdate = 2008-06-05}}&lt;/ref&gt;

[[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್|ಮ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿ ನೇಯ್ ಫೋನ್‌ಲ್ಯಾಟ್ ಎನ್ನುವ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಥಾನ್ ಶ್ವೆ]] ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 20 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7721271.stm&lt;/ref&gt;

=== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುರಕ್ಷೆ ===
ಬ್ಲಾಗಿಗರ ವಿರುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಗೂ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. [http://headrush.typepad.com/ ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಶನೇಟ್ ಯೂಸರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501222156/https://headrush.typepad.com/ |date=2021-05-01 }} ಎಂಬ ನಿರುಪದ್ರವಿ ಬ್ಲಾಗಿನ ಒಡತಿ [[ಕ್ಯಾಥಿ ಸಿಯೆರ್ರಾ|ಕೇಥಿ ಸಿಯೆರ್ರಾ]] ಇಂತಹ ದುರುದ್ದೇಶಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು  ಸ್ತ್ರೀದ್ವೇಷಿ ಅವಮಾನಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಆಶಯಭಾಷಣವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.latimes.com/business/la-fi-internet31mar31,0,4064392.story?coll=la-home-headlines | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070615164428/http://www.latimes.com/business/la-fi-internet31mar31,0,4064392.story?coll=la-home-headlines | archivedate=2007-06-15 | title=Abuse, threats quiet bloggers' keyboards | last=Pham | first=Alex | publisher=Los Angeles Times | date=2007-03-31 | accessdate=2008-06-05 | url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬ್ಲಾಗಿಗರ ಅನಾಮಿಕತೆಯೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಲಾಗಿಗರನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಿಸುವಂಥವರು [[ಟ್ರೋಲ್ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್)|ಅಂತರಜಾಲದ ಗಾಳ]]ಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದೆ ಅನಾಮಿಕತೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಸಿಯೆರ್ರಾ ಮತ್ತ ಅಕೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು,&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6499095.stm | title=Blog death threats spark debate |publisher=[[BBC News]]|date=2007-03-27|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅಸಭ್ಯವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಗಿಗರ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ|ಬ್ಲಾಗಿಗರ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು]] ರೂಪಿಸಿದರು.

== ಇತಿಹಾಸ ==
“ವೆಬ್ಲಾಗ್&quot; ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು [[ಜೋರ್ನ್ ಬರ್ಗೆರ್|ಜಾನ್ ಬರ್ಗರ್]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wired.com/entertainment/theweb/news/2007/12/blog_anniversary|title=After 10 Years of Blogs, the Future's Brighter Than Ever|accessdate=2008-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327043352/http://www.wired.com/entertainment/theweb/news/2007/12/blog_anniversary|archive-date=2008-03-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಎನ್ನುವವರು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997ರಂದು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇದರ ಸಂಕ್ಷೇಪ ರೂಪ “ಬ್ಲಾಗ್&quot; ಅನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದವರು ಪೀಟರ್ ಮೆರ್ಹೋಲ್ಜ್. 1996ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಅಥವಾ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮಾಷೆಗೆಂದು ''ವೆಬ್ ಲಾಗ್''  ಅನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಪದವಾಗಿಸಿ ''ವಿ ಬ್ಲಾಗ್''  ಎಂದು ಒಡೆದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ peterme.ಕಂ ನ ಸೈಡ್ ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=6794172|title=It's the links, stupid|publisher=[[The Economist]]|date=2006-04-20|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://peterme.com/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/19991013021124/http://peterme.com/index.html|archivedate=1999-10-13|title=Peterme.com|last=Merholz|first=Peter|publisher=[[The Internet Archive]]|year=1999|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kottke.org/03/08/its-weblog-not-web-log|last=Kottke|first=Jason|authorlink=Jason Kottke|title=kottke.org|date=2003-08-26|accessdate=2008-06-05}}&lt;/ref&gt; 
ಅನತಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ [[ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ತಮ್ಮ [[ಪೈರ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್|ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] ನಲ್ಲ್ಲಿ “ಬ್ಲಾಗ್&quot; ಪದವನ್ನು ನಾಮಪದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೆರಡೂ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು (“ಟು ಬ್ಲಾಗ್&quot; ನ ಅರ್ಥ “ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು ಅಥವಾ ವೆಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನವನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಎಂದಾಯಿತು) ಮತ್ತು “ಬ್ಲಾಗರ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ [[ಬ್ಲಾಗರ್ (ಸೇವೆಗಳು)|ಬ್ಲಾಗರ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ತಳಕುಹಾಕಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದರು. ಇದು ಈ ಪದಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A2=ind0804C&amp;amp;L=ADS-L&amp;amp;P=R16795&amp;amp;I=-3 “ಬ್ಲಾಗ್&quot; ಮತ್ತು “ಬ್ಲಾಗರ್&quot; ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221000000/http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A2=ind0804C&amp;L=ADS-L&amp;P=R16795&amp;I=-3 |date=2009-02-21 }}, ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೈಯಲೆಕ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 20,2008).&lt;/ref&gt;

=== ಮೂಲಗಳು ===
ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮುದಾಯಗಳು [[ಯೂಸ್ ನೆಟ್|ಯೂಸರ್ ನೆಟ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಾದ [[ಜಿಇನೀ|GEnie]], BiX ಹಾಗೂ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ [[ಕಂಪ್ಯು ಸರ್ವ್|CompuServe]], [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್|ಇ-ಮೇಲ್ ಪಟ್ಟಿಗಳು]]&lt;ref&gt;1996ರ ಸುಮಾರಿನಿಂದಲೇ ಇ-ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಗುವ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಇ-ಲಾಗ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.{{Citation|last=Norman|first=David|title=Users confused by blogs|date=2005-07-13|url=http://lists.drupal.org/archives/development/2005-07/msg00208.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607235110/http://lists.drupal.org/archives/development/2005-07/msg00208.html|archivedate=2007-06-07|accessdate=2008-06-05|format={{Dead link|date=June 2008}} – &lt;sup&gt;[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=author%3ANorman+intitle%3AUsers+confused+by+blogs&amp;as_publication=&amp;as_ylo=2005&amp;as_yhi=2005&amp;btnG=Search Scholar search]&lt;/sup&gt;}}{{cite web|title=Research staff and students welcome ‘E-Log’|publisher=University College London|month=December|year=2003|url=http://www.ucl.ac.uk/news-archive/archive/2003/december-2003/latest/newsitem.shtml?03120901|accessdate=2008-06-05|archive-date=2007-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070812190236/http://www.ucl.ac.uk/news-archive/archive/2003/december-2003/latest/newsitem.shtml?03120901|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] (BBS) ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು. 
19990ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,[[WebEx]]ನಂತಹ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೋರಮ್|ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಫೋರಮ್]] ತಂತ್ರಾಶವು “ಥ್ರೆಡ್ಸ್&quot; ಮೂಲಕ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.
ಥ್ರೆಡ್ಸ್, ಅಲಂಕಾರಿಕ “ಕಾರ್ಕ್ ಬೋರ್ಡಿನ&quot; ಮೇಲೆ ಸಂದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಬ್ಲಾಗ್, ಜನರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಡಬಹುದಾದ ಆನ್ [[ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ|ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಿದೆ. 
ಈ ಬಗೆಯ ಬರಹಗಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಡೈರಿಸ್ಟ್, [[ಪತ್ರಕರ್ತ|ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್]] ಅಥವಾ ಜರ್ನಲರ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 
[[ಜಸ್ಟಿನ್ ಹಾಲ್]], 1994 ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾರ್ತ್ ಮೋರ್ ಕಾಲೇಜ್|ಸ್ವಾರ್ತ್ ಮೋರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಜೆರ್ರಿ ಪೌರ್ನೆಲ್|ಜೆರ್ರಿ ಪೌರ್ನೆಲ್ಲರಂತೆ]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/02/20/MNGBKBEJO01.DTL|title=Time to get a life — pioneer blogger Justin Hall bows out at 31|last=Harmanci|first=Reyhan|publisher=San Francisco Chronicle|date=2005-02-20|accessdate=2008-06-05|archive-date=2012-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614033430/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/02/20/MNGBKBEJO01.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.{{Fact|date=March 2007}} 
[[ಡೇವ್ ವಿನರ್|ಡೇವ್ ವಿನ್ನರ್]] ಅವರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಕೂಡ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಲಾಗುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://news.cnet.com/2008-1082-985714.html
|title=Newsmaker:  Blogging comes to Harvard
|author=Paul Festa
|publisher=[[CNET]]
|date=2003-02-25
|accessdate=2007-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
&quot;..ಡೇವ್ ವಿನರ್... ಈತನ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ (scripting,com) ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.&quot;{{cite news
|publisher=New York Times
|date=2002-06-10
|author=David F. Gallagher
|title=Technology; A rift among bloggers
|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0DE3DE103DF933A25755C0A9649C8B63
}}&lt;/ref&gt;
1994ರ ಸುಮಾರಿನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ಒಂದು ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧ ವೇರೆಬಲ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್ ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆನ್‌‌ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಯಂತಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ, ವಿಡಿಯೋ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ವೇರೆಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[EyeTap]]  ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ನೇರ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸೆಮಿ ಆಟೊಮೋಟೆಡ್ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಈ ರೂಢಿಯು [[ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್|ಸೌಸ್‌ವೀಲೆನ್ಸ್ (sousveillance)]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು

ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಸರಳವಾಗಿ, ಸ್ವತಃ ನಾವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಜಾಲತಾಣ]]ದ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. 
ಜಾಲಬರಹಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಸಾಧನಗಳು ವಿಕಸಿತಗೊಂಡು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾರ್ಯ ಸುಲಭಗೊಂಡಿತು. ಲೇಖನಗಳು ತಿರುವುಮುರುವಾದ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅನುಕೂಲತೆಯು ಬ್ಲಾಗ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವೂ, ಕಡಿಮೆ ತಾಂತ್ರಿಕವೂ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರದಂಥದನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿತು.  
ಆತ್ಯಂತಿಕವಾಗಿ ಇದು, ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ನಾವು ಗುರುತಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 
ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬ್ರೌಸರ್ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಈಗ “ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್&quot;ನ ಅತಿ ಸಮರ್ಪಕ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.                                                                                                                                                                                                                                                                       
ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆ|ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ]] ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ [[ವೆಬ್ ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು.

=== ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ===
ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವೇಗದ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತುದಿಗೇರಿತು.
ಬ್ಲಾಗ್ ಬಳಕೆಯು 1999ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಿತು:

* [[ಬ್ರೂಸ್ ಏಬ್ಲ್ ಸನ್|ಬ್ರೂಸ್ ಅಬೆಲ್ಸನ್]] 1998ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಮುಕ್ತ ದಿನಚರಿ|ಓಪನ್ ಡೈರಿ]]ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಓಪನ್ ಡೈರಿ ಓದುಗರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ತನ್ಮೂಲಕ, ಓದುಗರು ಇತರ ಬ್ಲಾಗಿಗರ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಗ್ ಸಮುದಾಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. 
* [[ಬ್ರಾಡ್ ಫಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] [[ಲೈವ್ ಜರ್ನಲ್|ಲೈವ್‌ಜರ್ನಲ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸ್ಮಾಲ್ಸ್ pitas.com ಅನ್ನು ಜುಲೈ 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಜ್’ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯಮಾರ್ಗ ರೂಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ 1999ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಡೈರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಖಾಸಗಿ ದಿನಚರಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತುನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;ಜೆನ್ಸನ್, ಮಲ್ಲೊರಿ [http://cjrarchives.org/issues/2003/5/blog-jensen.asp?printerfriendly=yes ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411075325/http://cjrarchives.org/issues/2003/5/blog-jensen.asp?printerfriendly=yes |date=2008-04-11 }}&lt;/ref&gt; 
* [[ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಗ್ ಹೌರಿಹನ್]] [[ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] [[blogger.com]] ಅನ್ನು 1999ರ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು (2003ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ Googleಸಂಸ್ಥೆ ಇದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು)

=== ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮ ===
{{Unreferenced section|date=July 2008}}

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್]] 
 
2002ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಸುದ್ದಿಸ್ಫೋಟ, ರೂಪಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಸುದ್ದಿ]] ಕಥೆಗಳ [[ನೇಯುವುದು (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ)|ನೇಯುವಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯತೊಡಗಿವೆ.

[[2003ರ ಇರಾಕ್ ದಾಳಿ|ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ [[ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ದ [[ಎಡ-ಬಲದ ರಾಜಕಾರಣ|ಎಡ-ಬಲ]]ಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

[[File:Talkingpointsmemo2.png|thumb|300px|6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002ರಂದು ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶೆಲ್ಲರ alkingpointsmemo.com ಬ್ಲಾಗ್, ಅಮೆರಿಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್ ಅವರು ಸೆನೆಟರ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್ ಅವರ ಕುರಿತು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು 
ಮುಂದೆ ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.|link=Special:FilePath/Talkingpointsmemo2.png]]
ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದುದಕ್ಕೆ, 2002ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬ್ಲಾಗುಗಳು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ ಸದಸ್ಯರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಅಮೆರಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ ಸದಸ್ಯರ ನೇತಾರ]] [[ಟ್ರೆಂಟ್ ಲೊಟ್]] ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್, [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟರ್]] [[ಸ್ಟ್ರೊಮ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್|ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್]] ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಥರ್ಮೊಂಡರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಥರ್ಮೊಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಿತಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಲೊಟ್ಟ್ ಅವರ ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಥರ್ಮೊಂಡರು ತಮ್ಮ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 1948|1948ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ [[ವರ್ಣೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದ]]ದ ಮೌನ ಅನುಮೋದನೆಯಾಗಿ ಕಂಡರು.  ಈ ನೋಟವು ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.
(ನೋಡಿ: [[ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶಲ್|ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶೆಲ್ಲರ]] ''[[ಟಾಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಮೆಮೊ]]'' )  ಲೊಟ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವಾದರೂ, ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡುವತನಕ ವರದಿ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.   ಲೊಟ್ ಅವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ  ಸದಸ್ಯರ ನೇತಾರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು.

ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ “[[ರಾದರ್ ಗೇಟ್|ರಾದರ್‌ಗೇಟ್&quot;]] ಹಗರಣವನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತು. (ಕಿರುತೆರೆ ಪತ್ರಕರ್ತ)[[ಡಾನ್ ರಾದರ್|ಡ್ಯಾನ್ ರಾದರ್]] (CBS ''[[60 ಮಿನಿಟ್ಸ್|60 ಮಿನಟ್ಸ್]]''  ಷೋದಲ್ಲಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಅವರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯ ಪುರಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು.  ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಈ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲ [[ನಕಲು|ನಕಲಿ]]ಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ CBS ಕೂಡ, ತಾನು ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ಅಸಂಬದ್ಧ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳಿತು. (ನೋಡಿ: [[ಲಿಟ್ಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ಸ್]]) ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಈ ಹಗರಣವನ್ನು, ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೂಚನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.

ಈ ಘಟನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರದ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.   ಬಹುತೇಕ ಹರಟೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವರು, ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವರು.  ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಬಾರಿ ಸುದ್ದಿ ಬ್ಲಾಗುಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವು.  ಹಾಗೆಯೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಭವಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಗಹನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಕರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವರು.  (ನೋಡಿ: [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡ್ರೆಜ್ನರ್]], [[ಜೆ.ಬ್ರಾಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ಡೆಲಾಂಗ್]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಡ್ ಸೆಟ್ಸರ್]])

=== ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ===
{{Unreferenced section|date=July 2008}}
2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಲಾಗುಗಳು [[ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರ|ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರಿಕೆ]], ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಂತಕ್ಕೇರಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅದನ್ನು ಜನಸಂಪರ್ಕದ ಹಾಗೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.  ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತಿತರ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದರು. 
(ನೋಡಿ: [[ಹೊವಾರ್ಡ್ ಡೀನ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]]) [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ(UK)|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ನ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ]] [[ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]] [[ಟಾಮ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಟಾಮ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ನರಂತಹ]]ಪ್ರಚಾರ ನಿರತರಲ್ಲದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕೂಡ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
 
ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ಉದ್ಯಮಿಗಳು “ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗದಂತಹ&quot; 8 ಬ್ಲಾಗರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು: [[ಎಂಗ್ಯಾಜೆಟ್|ಪೀಟರ್ ರೋಜಾಸ್]], [[ಕ್ಸೆನಿ ಜಾರ್ಡಿನ್|ಕ್ಸೆನಿ ಜರ್ಡಿನ್]], [[ಬೆನ್ ಟ್ರೋಟ್|ಬೆನ್ ಟ್ರೊಟ್]], [[ಮೆನಾ ಟ್ರೋಟ್|ಮೆನಾ ಟ್ರೊಟ್]], [[ಜೊನಾಥನ್ ಐ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್|ಜೊನಾಥನ್ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್]], ಜಾಸನ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕೋಬ್ಲ್]], ಮತ್ತು [[ಜಾಸನ್ ಕಾಲ್ಕನಿಸ್]]

[[ಇಸ್ರೇಲ್‌|ಇಸ್ರೇಲ್]], ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Ynet&quot;&gt;
[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3220593,00.html ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗ್, ಜಗತ್ತಿಗೆ ‘ನಿಜವಾದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ’ವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ], ವೈನೆಟ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 24,2008.&lt;/ref&gt;   [[ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ]] [[ಡೇವಿಡ್ ಸಾರಂಗ]] ಅವರ ಮುಂದಾಳುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು [[Web 2.0]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ವಿಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗ್]]&lt;ref name=&quot;Ynet&quot; /&gt; ಮತ್ತು [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್]] ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Ynet3&quot;&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3220593,00.html ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರಬ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು,] ವೈನೆಟ್, ಜೂನ್ 21, 2007.&lt;/ref&gt;  
ವಿದೇಶೀ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು [[2008-2009 ಇಸ್ರೇಲ್- ಗಾಜಾ ಘರ್ಷಣೆ|ಹಮಾಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು]] ಕುರಿತು ಜನಸಮಾನ್ಯರು ಪಠ್ಯಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರಂಗ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸುವ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನೇರ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಟಿ|ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]] ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು [[Twitter]] ಮೂಲಕ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;JP&quot;&gt;[http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1230456533492&amp;amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫ್ರಂಟ್ Twitter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001051046/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1230456533492 |date=2009-10-01 }}, HAVIV RETTIG GUR,''[[ದ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಪೋಸ್ಟ್|ದ ಜೆರುಸಲೇಮ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2008.&lt;/ref&gt;  
ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಮುಖೇನ [[ಇಸ್ರೇಲ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್]] ಎಂಬ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;NYTs&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/01/04/weekinreview/04cohen.html ದ ಟಫೆಸ್ಟ್ ಕ್ವೆಸ್ಚನ್ಸ್ ಆನ್ಸರ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಬ್ರೀಫೆಸ್ಟ್ ಟ್ವೀಟ್ಸ್], ನೋಅಮ್ ಕೊಹೆನ್, ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]],''  ಜನವರಿ 3, 2009; ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು- ಜನವರಿ 5,2009.&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==

* [[ಬ್ಲಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
* [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪಟ್ಟಿ- ಬ್ಲಾಗ್|ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು]]
* [[ಬ್ಲಾಗ್ ಹೊರಮೈ|ಬ್ಲಾಗ್ ಸ್ಕಿನ್]] (ಬ್ಲಾಗ್ ಹೊರಮೈ)
* [[BROG]]- (ವೆ)ಬ್ಲಾಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ಜೆನೆರ್ (ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಬ್ಲಾಗ್ ಹುಡುಕಾಟ)
* [[ನಾಗರಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಸಿಟಿಜನ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ]] (ನಾಗರಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ) 
* [[ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಲಾಗ್|ಸಹಪ್ರವರ್ತಿ ಬ್ಲಾಗ್]]
* [[ಗ್ರಾಹಕ ನಿಯೋಜನೆ]]
* [[ಡ್ರೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]]
* [[ಎಜುಬ್ಲಾಗ್]] (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬ್ಲಾಗ್)
* [[ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]]
* [[ಪರಸ್ಪರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಚರ್ಚಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]
* [[ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಸಂಯೋಜನೆಯ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮಾಸಿವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಕೊಲಾಬರೇಶನ್|ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ]]
* [[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗ್ಸ್]]
* [[ಸೈಡ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್|ಸೈಡ್ ಬ್ಲಾಗ್]]
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]]
* [[ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು|ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಿಷಯವಸ್ತು]]
* [[ವೆಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ|ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] (ವೆಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ)
* [[ವೆಬ್ ಮಾಸ್ಟರ್]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{Refimprove|date=July 2008}}
{{Reflist|30em}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==

* ಅಲವಿ, ನಸ್ರೀನ್. ''ವೀ ಆರ್ ಇರಾನ್: ದ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್'', ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕಲ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,೨೦೦೫.ISBN 1-933368-05-5
* ಬ್ರೂನ್ಸ್, ಆಕ್ಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೋನ್ನೆ ಜಾಕೋಬ್ಸ್. ಯೂಸಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಪೀಟರ್ ಲಾಂಗ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,2006. ISBN 0-8204-8124-6
* ಬ್ಲಡ್, ರೆಬೆಕ್ಕಾ.[http://www.rebeccablood.net/essays/weblog_history.html  “ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್&quot;]“ರೆಬೆಕ್ಕಾಸ್ ಪಾಕೆಟ್&quot;
* ಕ್ಲಿನ್, ಡೇವಿಡ್; ಬರ್ಸ್ಟೀನ್, ಡ್ಯಾನ್. ''ಬ್ಲಾಗ್'' !: ಹೌ ದ ನ್ಯೂಯೆಸ್ಟ್ ಮೀಡಿಯಾ ರೆವಲೂಶನ್ ಇಸ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್  ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್, ''ಸ್ಕ್ವಿಬ್‌‌ನೊಕೆಟ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್, L.L.C,2005''.''ISBN 1-59315-141-1.''
* [[ಮಿಶೆಲ್ ಗೋರ್ಮನ್ (ಲೈಬ್ರರಿಯನ್)|ಮಿಶೆಲ್ ಗೊರ್ಮನ್.]][https://web.archive.org/web/20121025005911/http://www.libraryjournal.com/article/CA502009.html “ರಿವೇಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಬ್ಲಾಗ್ ಪೀಪಲ್!&quot;]''ಲೈಬ್ರರಿ ಜರ್ನಲ್'' 
* ರಿಂಗ್ಮರ್, ಎರಿಕ್. [https://archive.org/download/ABloggersManifestoFreeSpeechAndCensorshipInTheAgeOfTheInternet/ErikRingmarABloggersManifesto.pdf ಎ ಬಾಲಗರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊ: ಫ್ರೀ ಸ್ಪೀಚ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಶಿಪ್ ಇನ್ ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್] (ಲಂಡನ್: ಆಂಥೆಮ್ ಪ್ರೆಸ್,2007)

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ, [http://www.ejnana.com/2008/05/blog-post_27.html ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ - ಪರ್ಯಾಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170703155206/http://www.ejnana.com/2008/05/blog-post_27.html |date=2017-07-03 }}, ಇಜ್ಞಾನ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್‌
* [http://www.essex.ac.uk/chimera/content/pubs/wps/CWP-2005-02-blogging-in-the-Knowledge-Society-MB.pdf ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆ, ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆ ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090824051137/http://www.essex.ac.uk/chimera/content/pubs/wps/CWP-2005-02-blogging-in-the-Knowledge-Society-MB.pdf |date=2009-08-24 }} (ಪಿಡಿಎಫ್ ಪ್ರತಿ) ಮಾರ್ಕ್ ಬ್ರಾಡಿ, ಶಿಮೆರ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಪೇಪರ್ 2005-02[[ಕಾಲ್ಚೆಸ್ಟರ್]]: [[ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್]]
* ಕಾಸ್ಮೋಕೋಡ್ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [http://www.weblogmatrix.org/ ಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೋಲಿಕೆಯ ಜಾಲತಾಣ]
* [http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6VB3-4JH47F6-5&amp;amp;_user=10&amp;amp;_handle=V-WA-A-W-AB-MsSAYZW-UUA-U-AAVYYUUEZC-AAVZBYADZC-YBADCWEZW-AB-U&amp;amp;_fmt=summary&amp;amp;_coverDate=12%2F31%2F2006&amp;amp;_rdoc=5&amp;amp;_orig=browse&amp;amp;_srch=%23toc%235915%232006%23999779997%23619171!&amp;amp;_cdi=5915&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=3a78d26b9ff73d0a9c37060c8bed6dbc ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ವರದಿ ಸಂಪುಟ 22, ಸಂಚಿಕೆ 2, ಪುಟಗಳು 127-]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 136ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಲೈಸ್ ಅಂಡ್ ಡೂಸಿಂಗ್- [[ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಕೀರ್ಕ್ ಗಾರ್ಡ್]](2006) 
* [https://www.eff.org/bloggers/lg/ ಬ್ಲಾಗಿಗರಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ]- [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಂಟಾಯರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]
*[http://themeeagle.com/how-to-videos/ How to Install and Use Wordpress to create Blogs – Step by Step Video Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222142044/http://themeeagle.com/how-to-videos/ |date=2014-12-22 }}
*ಉದಾಹರಣೆ:https://apnighar.com/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:1990ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಪದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ]]</text>
      <sha1>ls5ddtrhf3ggjm611gtxibihka5pazr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21376</id>
    <revision>
      <id>1435560</id>
      <parentid>1364650</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37325" sha1="8ab54jceb9abk0eouwz5x6tp66ojtf7" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Qantas b747 over houses arp.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400 ವಿಮಾನ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು]]

'''ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ''' ಮಾನವ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಮತೋಲಕ್ಕೆ ಭಂಗ ತರುವಂಥ, ಮನುಷ್ಯ-ಪ್ರಾಣಿ-ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿ ಬರುವ ಸಪ್ಪಳಕ್ಕೆ 'ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮೋಟಾರ್‌ ವಾಹನಗಳು|ಮೋಟಾರ್‌ ವಾಹನ]]ಸಂಚಾರದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಶಬ್ದ ಈ ಮಲಿನತೆಗೆ ತನ್ನ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳ ಸದ್ದು - [[ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಶಬ್ದ|ವಿಮಾನದ ಸದ್ದು]] ಹಾಗೂ ರೈಲುಗಳ ಸದ್ದು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Senate&quot;/&gt;&lt;ref&gt;C. ಮೈಕೇಲ್ ಹೋಗನ್‌ ಮತ್ತು ಗೇರಿ L. ಲಾತ್‌ಷಾ, [http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/top3mset/2930880 ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಯೂರಿಷನ್‌ ವಿಶೇಷತಾ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮೇ 21-23, 1973, ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ಎಂಜಿನಯರ್ಸ್‌ ಇವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518225130/http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/top3mset/2930880 |date=2007-05-18 }}
[http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/top3mset/2930880 ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518225130/http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/top3mset/2930880 |date=2007-05-18 }}&lt;/ref&gt;

ಕಳಪೆ [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳ]] ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಾಯಿಕೊಡೆಗಳಂತೆ ಮೇಲೇಳುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳು, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ.  ಕಾರ್‌ ಅಲಾರಮ್‌‌, ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸೈರನ್‌, ಕಚೇರಿ ಪರಿಕರ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಯಂತ್ರಗಳು,ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು, ರಸ್ತೆ, ಚರಂಡಿ ಮುಂತಾದ ನೆಲ ಸಂಬಂಧೀ ದುರಸ್ತಿ ಕಾಮಗಾರಿ, ಬೊಗಳು ನಾಯಿಗಳ ಆರ್ಭಟ, ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಕರಗಳು, [[ಬೆಳಕು]] ಬೆಳಗು ದೀಪದ ನಾದ, ಧ್ವನಿ ಮನರಂಜನಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಧ್ವನಿ ವರ್ಧಕಗಳು, ಮತ್ತು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುವ ಜನ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳು
.

== ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ==
{{Main|Noise health effects}}
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು [[ವರ್ತನೆಯ]] ಎರಡರ ಮೇಲೂ  [[ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಶಬ್ದದ ಪರಿಣಾಮಗಳು|ಶಬ್ದದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ]] [[ಆರೋಗ್ಯ]].ಆಗುವುದುಂಟು. 
ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾವು ಸದ್ದು (=noise)ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.ಈ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಶಬ್ದ  
ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನೆಮ್ಮದಿ ಭಂಗ,  ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ, [[ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]], ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡ, [[ಕಿವಿಮೊರೆತ]], ಕಿವುಡುತನ, ನಿದ್ರಾ ಭಂಗ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲ ತಾಕತ್ತಿದೆ ಈ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ.&lt;ref name=&quot;Rosen&quot;&gt;S. ರೋಸನ್‌ ಮತ್ತು P. ಓಲಿನ್‌, ''ಕಿವುಡಿತನ ಮತ್ತು ಕಾರೋನರಿ  [[ಹೃದ್ರೋಗ]]'',[[ಒಂಟೊಲರಿಂಗೋಲಜಿ]]ದಾಖಲೆಗಳು, ೮೨:೨೩೬ (೧೯೬೫)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Field&quot;&gt;J.M. ಫೀಲ್ಡ್‌, ''ಗೃಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಬ್ದಿಕ ಕಿರಿಕಿರಿಯ ಮೇಲಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು '', ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಕಾಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕ, ೯೩: ೨೭೫೩-೨೭೬೩ (೧೯೯೩)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| title = Noise Pollution
| url = http://www.euro.who.int/Noise
| publisher = [[World Health Organisation]]
| access-date = 2009-10-28
| archive-date = 2010-01-08
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100108141209/http://www.euro.who.int/Noise
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
| title=Road noise link to blood pressure
| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/8247217.stm
| publisher = [[BBC News]]
}}&lt;/ref&gt;   
ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು. ಅದೇರೀತಿ ಕಿವಿಮೊರೆತದಿಂದ ಮರೆಗುಳಿತನ, ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಭೀತಿ ಆಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆಗೂ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Field&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ಕಾರ್ಲ್‌ D. ಕ್ರಿಟರ್‌, ''ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಶಬ್ದದ ಪರಿಣಾಮಗಳು '', ಅಕಾಡೆಮಿಕ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌ (೧೯೮೫)&lt;/ref&gt;
ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಳಗಾಗುವುದು [[ಶಬ್ದ ಪ್ರೇರಿತ ಕಿವುಡುತನ|ಶಬ್ದ ಪ್ರೇರಿತ ಕಿವುಡುತನಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

[[ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವ]]  [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಬ್ದ|ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಗಣನೀಯ ಶಬ್ದ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರ ಕೇಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮಾಮೂಲಿಗಿಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ನಿರ್ದಶನಗಳಿವೆ. ಕೇಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ವಯೋಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಈಡಾದ ಮತ್ತು ಈಡಾಗದಿರುವವರ ನಡುವೆ ೭೯ರ ವಯಸ್ಸಿನ ವೇಳೆಗೆ ಭೇದವೇ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Rosenhall1990&quot;&gt;{{cite journal |author=Rosenhall U, Pedersen K, Svanborg A |title=Presbycusis and noise-induced hearing loss |journal=Ear Hear |volume=11 |issue=4 |pages=257–63 |year=1990 |pmid=2210099| doi = 10.1097/00003446-199008000-00002}}&lt;/ref&gt;

ಸಾರಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ [[ಮಾಬಾನ್‌]] [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನ]] U.S. ಜನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಿವುಡುತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Rosen&quot;/&gt;

ಭಾರೀ ಶಬ್ದಗಳು [[ಕಾರ್ಡಿಯೋವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್‌|ಕಾರ್ಡಿಯೋವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್‌]]ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸತತ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಅದರಿಂದ [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] ಐದು ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಿಂದ ಹತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್‌ವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಒತ್ತಡ (ವೈದ್ಯಕೀಯ)]] &lt;ref name=&quot;Rosen&quot;/&gt; ಹಾಗೂ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.ಇದರಿಂದ [[ವ್ಯಾಸೋಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಷನ್‌]][[ಕಾರೋನರಿ ಆರ್ಟರಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]]ತಲಪುವ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ.  ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಮುಜುಗರಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಡೆಸಿಬಲ್‌ಗೆ ಅಂದಾಜು ನಾಲ್ಕು [[ಯೂರೋ]] ಹಣ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ತೋರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;ಜೀಸಸ್‌ ಬ್ಯಾರ್ರೀರೋ, ಮರ್ಸಿಡೆಸ್‌ ಸ್ಯಾನ್‌ಚೆಸ್‌, ಮಾಂಟೆಸ್ಸೆರಾಟ್‌ ವಿಲಾದ್ರಿಚ್‌-ಗುರು (೨೦೦೫), &quot;ನಿಶ್ಯಬ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜನ ಎಷ್ಟು ತೆರಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ? ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಅಧ್ಯಯನ &quot;, ''ಅನ್ವಯಿಕೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ '', ೩೭ (೧೧)&lt;/ref&gt;

==ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ==
ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸುಳಿವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ದಡವೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಸಾವಿನ ಭೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಮಾಯಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಶಬ್ದ 
ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡಹುವ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶಕರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪೋಟಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಸದ್ದಿನಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಇಲ್ಲವೇ ಶಾಶ್ವತ ಕಿವುಡುತನ ಆವರಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.onr.navy.mil/sci_tech/34/341/docs/proceed.pdf |title=ಸಾಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಾನವಜನ್ಯ ಶಬ್ದದ ಪರಿಣಾಮಗಳು  |access-date=2009-10-28 |archive-date=2009-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327095039/http://www.onr.navy.mil/sci_tech/34/341/docs/proceed.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆಗಳ ವಿನಾಶ|ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆ]]ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ.ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು [[ವಿನಾಶ|ನಿರ್ಣಾಮಕ್ಕೆ]] ಇಲ್ಲಿಂದ  ಹಾದಿ ಆರಂ.

ಸೆನಾ ಪಡೆಯ [[ಸೋನಾರ್‌]] (ಜಲಾಂತರ ದೂರ ಸಂವೇದಿ ಉಪಕರಣ) ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಬಾರೀ ಸದ್ದು [[ಬೀಜ್ಡ್‌ ವೇಲ್‌|ಬೀಚ್ಡ್‌ ವೇಲ್‌]] (ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ)ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಬೇಧಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣಾವಾಗಿದ್ದು,  ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯ ಏನೆಲ್ಲ ಹಾಳುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ.

ಶಬ್ದವು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಲು ಜೋರು ಸ್ವರ ಎತ್ತುವ  ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಲಾಮ್‌ಬಾರ್ಡ್‌ ವೋಕಲ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dosits.org/glossary/pop/lvr.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629202711/http://www.dosits.org/glossary/pop/lvr.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು  ಶಬ್ದ ಮಾಡುವಾಗ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಸ್ವರದ ಉದ್ದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/2003ASAJ..113.3411F ಹಮ್‌ಪ್ಯಾಕ್‌ ವೇಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು (Megaptera novaeangliae) ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹಾಡಿನ ಉದ್ದ  ]&lt;/ref&gt;
ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಡೊಡ್ಡ ಸದ್ದಿನಲ್ಲಿ &quot;ಮಾತನಾಡದಿದ್ದರೆ&quot; [[ಅಂಥ್ರೋಪೋಜನಿಕ್|ಮಾನವಜನ್ಯ]] ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಕೂಗು [[ಮಸುಕಾಗಿಸಿದೆ|ಮಸುಕಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ]]. 
ಕೇಳದೆ ಉಳಿದ ಈ ಧ್ವನಿಗಳು ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೇಟೆಯ ಹೊಂಚು ಅಥವಾ ಬೇಟೆಗಾರರ ಬೀಸುವ ಬಲೆಗೆ  ಬಹುಶಃ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರಬೇಧದ ಪ್ರಾಣಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದಾಗ ಅದು ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಸದ್ದನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಡಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಡೀ ನಿಸರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು  ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ರಾಬಿನ್ಸ್‌|ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ರಾಬಿನ್‌ ಪ್ರಭೇದದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]], ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಹಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Fuller RA, Warren PH, Gaston KJ |year=2007|title=Daytime noise predicts nocturnal singing in urban robins. |journal=Biology Letters |volume=3 |pages=368–70 |doi=10.1098/rsbl.2007.0134}}&lt;/ref&gt;

ರಾತ್ರಿಯ ಲಘು ಶಬ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹಗಲಿನ ಶಬ್ದ ಜೋರು. ಈ ನಿಶಾಚರ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ರಾತ್ರಿಗಿಂತ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಂಬ ಸ್ವಾರಸ್ಯದ ಸಂಗತಿ ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಬಯಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ [[ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌‌|ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌‌ಜೀಬ್ರಾ]] ಫಿಂಚ್‌ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಷ್ಠೆ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದವು. ಇತರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣ  ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಕಾಸದ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಂಭೀರವಾದ ವಂಶೀಯ (ಜಿನೆಟಿಕ್‌) ಮತ್ತು ವಿಕಾಸನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ  ಭಾರೀ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇದೆ.&lt;ref&gt;ಮಿಲಿಯಸ್‌, S. (೨೦೦೭ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ: ಶಬ್ದ ಮೊಳಗಿದಾಗ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ನಂಬಿಕಸ್ಢವಾಗುತ್ತವೆ.''ಸೈನ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ''  ಸಂಪುಟ. ೧೭೨, ಪು. ೧೧೬. ([http://www.sciencenews.org/articles/20070825/fob3ref.asp ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424012130/http://www.sciencenews.org/articles/20070825/fob3ref.asp |date=2008-04-24 }})&lt;/ref&gt;

==UKಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ==
ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ(FOI) ಕೋರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಖನಿಜ ಉಣ್ಣೆ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಕರಾದ ರಾಕ್‌ವೂಲ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮-೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ UK ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ UK ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೩೧೫,೮೩೮ ದೂರುಗಳು ಬಂದವು.

ಆಂಟಿ-ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಬಿಹೇವಿಯರ್‌ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌)ಆಕ್ಟ್‌  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸರಾರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಶಬ್ದ ಇಳಿಸುವಂತೆ ೮,೦೬೯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೋಟೀಸ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಕಳೆದ ೧೨ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೫೨೪ ಭಾರೀ ಸ್ವರದ ಧ್ವನಿ ವರ್ಧಕಗಳು, ಸ್ಟಿರಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.   UKಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗಿಂತ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ನಗರಸಭೆ|ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಸಭೆ]]ಗೆ ಶಬ್ದ ಕುರಿತಂತೆ  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ೯,೮೧೪ ಅಸಮಾಧಾನದ ದೂರುಗಳು ಬಂದವು. ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕೆ  ೪೨.೩೨ ನಿವಾಸಿಗಳು ದೂರಿಗೆ ಇದು ಸಮ. ೧೦೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ದೂರು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕದಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ  ಟಾಪ್‌ ೧೦ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲೇ]] ಇವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| title = London is home to the noisiest neighbours
| url = http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23714071-details/London+is+home+to+the+noisiest+neighbours/article.do
| publisher = [[London Evening Standard]]
| access-date = 2009-10-28
| archive-date = 2020-05-28
| archive-url = https://web.archive.org/web/20200528050539/http://www.standard.co.uk/standard/article-23714071-details/London+is+home+to+the+noisiest+neighbours/article.do/
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

== ಶಬ್ದದ ಉಪಶಮನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ==
{{Main|Noise mitigation}}
[[ಚಿತ್ರ:TullamarineFwy.jpg|thumb|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ಟ್ಯೂಬ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಡೆ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲೆಂದೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
ಶಬ್ದವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. [[ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಶಬ್ದ|ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಶಬ್ದವನ್ನು]] ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಲವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಶಬ್ದ ನಿರೋಧಕ|ಶಬ್ದ ನಿರೋಧಕಗಳ]] ಬಳಕೆ, ವಾಹನಗಳ ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಣ, ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವರೂಪದ ಸುಧಾರಣೆ, [[ಭಾರಿ ವಾಹನ|ಭಾರಿ ವಾಹನಗಳ]] ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಿಕೆ, ವೇಗ ವರ್ಧಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸರಾಗ ವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಂಚಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಟೈರ್‌ಗಳ ವಿನೂತನ ವಿನ್ಯಾಸ.  ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, [[ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಶಬ್ದ|ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾದರಿ|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅಳವಡಿಸುವುದು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ]] [[ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪ|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಕ್ಷಣ]], [[ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಲ್ಲಿಯ ಹವಾಮಾನ]], ಸಂಚಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಊಹಾತ್ಮಕ ಏರಿಳಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ರಸ್ತೆಯ ನಿರ್ಮಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು  ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ  ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.

ನಿಶ್ಯಬ್ದ[[ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌|ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಶಬ್ದ|ವಿಮಾನ ಹೊರಸೂಸುವ ಶಬ್ದ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಕಾರ್ಯ ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೯೮೦ರಲ್ಲಿ  ಇದರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ  ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಶಬ್ದದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸೀಮಿತವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಿತ್ತಾದರೂ ಅದು ಗಮನಾರ್ಹವೆ ಆಗಿತ್ತು.

[[ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗ|ವಿಮಾನಗಳ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರನ್‌ವೇ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲನೆ(=ಪನರ್‌ಪರಿಗಣನೆ) ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುವ ಜನತೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಯಿತು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ [[FAA]] ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಗೃಹ ಮರುಸುಧಾರಣೆ (ಇನ್‌ಸಲೇಷನ್‌) ಯೋಜನೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ [[ವಾಸಯೋಗ್ಯ]] ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಸದ್ದನ್ನು ಇಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಬ್ದ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ]] ತುತ್ತಾಗಿರುವುದನ್ನು ೧೯೩೦ರಿಂದಲೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. 
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಕರಗಳ ಮರುವಿನ್ಯಾಸ, ಯೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಂಪನ ತಡೆವ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ತಡೆ ಮುಂತಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಸಂಘಟನೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವಂತೆ [[ನಾಯ್ಸ್‌ ಫ್ರೀ ಅಮೆರಿಕ|ನಾಯ್ಸ್‌ ಫ್ರೀ ಅಮೆರಿಕಒತ್ತಡ]] ಹೇರುತ್ತಲೇ  ಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.noisefree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128205630/http://www.noisefree.org/ |date=2011-11-28 }}&lt;/ref&gt;

== ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ==
{{Main|Noise regulation}}
೧೯೭೦ರವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಶಬ್ದವನ್ನು &quot;ಅನಿಷ್ಟ&quot;ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದವೇ ವಿನಾ ಇದೊಂದು ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.  
ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಸೂಸುವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್‌ ಮಾನದಂಡಗಳಿವೆ. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು[[ಕಟ್ಟಡ ಕೋಡ್‌ಗಳು|ಕಟ್ಟಡ ಸಂಹಿತೆ]], [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನೆಮತ್ತು]] ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಶಬ್ದದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಗಳು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು [[EU|EUಗಳಲ್ಲಿ]] ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು.

ಶಬ್ದ ಸಂಬಂಧೀ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ನಗರಾಡಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ.  ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ  ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ ಶಬ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿಯಮವೊಂದಿರಬಹುದಷ್ಟೇ.

Dr.ಪೌಲ್‌ ಹರ್ಮನ್‌ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌, ಓರಿಗಾನ್‌|ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಓರಿಗಾನ್‌]] ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಶಬ್ದ ಸಂಹಿತೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ|EPA]] (ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿ) ಮತ್ತು HUD (ಗೃಹ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಧನ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. 
US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮಖ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಶಬ್ದ ಸಂಹಿತೆ ಇತರೆ ಬಹುತೇಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾದವು.&lt;ref&gt;ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ನಗರ, ಓರಿಗಾನ್‌.  ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ ಕಚೇರಿ.  [http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?c=28705 ಅಧ್ಯಾಯ 18.02 ಶೀರ್ಷಿಕೆ''ಶಬ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣ'']. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦, ೨೦೦೯ ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;

ಬಹುತೇಕ ನಗರ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು|ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನುಗಳು]] ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ (ರಾತ್ರಿ ೧೦ ಗಂಟೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ೬ ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ) ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ವಾಹನದ ಸಪ್ಪಳದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿವೆ. ಶಬ್ಧದ ಮೇಲಿನ  ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಗಿಂತ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಇಲ್ಲ.
ದೂರುಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಕೊಡದ  ನಗರಾಡಳಿತಗಳೇ ಹೆಚ್ಚೆನ್ನಬಹುದು.
ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರೀಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ  ನಗರಾಡಳಿತಗಳು ಕೂಡ, ತಪ್ಪಿತಸ್ತರನ್ನು ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯುವುದು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ  ಕೇವಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಓರಿಗಾನ್‌ ನಗರ ಇದಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಪವಾದ. ತನ್ನ ಪೌರರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ $೫೦೦೦ವರೆಗೂ ದಂಡ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.  ಒಂದೇ  ನಿಯಮ ಮೀರುವ ಶಬ್ದ ಭಂಜಕರನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ  ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ನಗರಾಡಳಿತಕ್ಕಿದೆ. ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಶಬ್ದೋತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕೃತನ(ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವನು) ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.

ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಪೊಲೀಸ್‌|ಪೊಲೀಸ]] ಅಧಿಕಾರಿ ಜೊತೆ ಈ ವಿಚಾರಣಾ ಕ್ರಮ  ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಈ ಮಲಿನತೆಯ ದುಷ್ಪಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ [[ದೂರು|ದೂರನ್ನು]] ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಂದುವರೆದೇ ಇದೆ. ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು ಎಂಬುದರ ಅರಿವು ಹಲವರಿಗಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೆ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೇಗೆ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಅನೇಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==

* [[ಸ್ಪೋಟಕಶಬ್ದ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ|ಶ್ರವಣ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ]]
* [[ಬೆಳಕಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ]]
*  [[ಪರಿಸರ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] 
* [[ಲಾಂಬಾರ್ಡ್‌ ಪರಿಣಾಮ]] 
* [[ಶಬ್ದ (ಸ್ಟೋಟಕ)|ಶಬ್ದ (ಸ್ಪೋಟಕ)]]
* [[ಸೌಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್|ಸೌಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]]
* [[ಮೊರೆತ]]
* [[ನಿರುದ್ವೇಗ]]
* [[ಅರ್ಬಯಾಟಿಕ್ಸ್‌|ಅರ್‌‌ಬಯೋಟಿಕ್ಸ್‌]]
* [[ನಾಯ್ಸ್‌ ಫ್ರೀ ಅಮೆರಿಕ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{dmoz|Society/Issues/Environment/Noise_Pollution/}}
* [http://www.who.int/docstore/peh/noise/Comnoise-1.pdf ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ - ಸಮುದಾಯ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ]
* [https://web.archive.org/web/20130525012202/http://www.wired.com/science/planetearth/magazine/16-06/st_thompson ಕ್ಲಿವ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಆನ್‌ ಹೌ ಮ್ಯಾನ್‌-ಮೇಡ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ಮೇ ಬಿ ಆಲ್ಟರಿಂಗ್‌ ಅರ್ಥ್ಸ್‌ ಇಕಾಲಜಿ ] {{1}sic}

{{Pollution}}

{{DEFAULTSORT:Noise Pollution}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರವಣಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಪೋಟಕ ಶಬ್ದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾಲಿನ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ]]</text>
      <sha1>8ab54jceb9abk0eouwz5x6tp66ojtf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21894</id>
    <revision>
      <id>1435496</id>
      <parentid>1429850</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184413" sha1="gi53arw18jghfwij5v730jk0n5am0vh" xml:space="preserve">{{distinguish|Facebox}}
{{Infobox Dotcom company
| company_name = Facebook, Inc.
| company_logo = Facebook.svg
| company_type = [[Private company|Private]]
| foundation = [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], USA (February 4, 2004)&lt;ref name=&quot;Growth&quot;/&gt;
| location = [[Palo Alto, California|Palo Alto]], [[California]]&lt;br /&gt;[[Dublin]], [[Republic of Ireland|Ireland]] (international headquarters for Europe, Africa, Middle East)&lt;br /&gt;[[Seoul]], [[South Korea]] (international headquarters for Asia) 
| key_people = [[Mark Zuckerberg]], [[Entrepreneur|Founder]] and [[Chief executive officer|CEO]]&lt;br /&gt;[[Dustin Moskovitz]], Co-founder&lt;br /&gt;[[Sheryl Sandberg]], [[Chief operating officer|COO]] &lt;br /&gt; [[Matt Cohler]], VP of [[Product Management]]&lt;br /&gt;[[Chris Hughes (Facebook)|Chris Hughes]], Co-founder
| revenue = {{profit}} 300 million USD (2008 est.)&lt;ref name=&quot;Estimated annual sales&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/09/16/billionaire-bachelors-single-lists-cx_mm_0916bachelor_slide_11.html?thisSpeed=30000|title= By The Numbers: Billionaire Bachelors|accessdate=2008-09-20 |publisher=[[Forbes]] }}&lt;/ref&gt;
| net_income =
| num_employees = 900+ &lt;ref name=&quot;pressinfo&quot;&gt;[http://www.facebook.com/press/info.php &quot;Press Info&quot;], Facebook. Retrieved August 31, 2009.&lt;/ref&gt;
| url = [http://www.facebook.com/ Facebook.com]
| website_type = [[Social network service]]
| language = [[Afrikaans]], [[Albanian language|Albanian]],  [[Arabic language|Arabic]], [[Azeri language|Azeri]], [[Basque language|Basque]], [[Bengali language|Bengali]], [[Bosnian language|Bosnian]], [[Bulgarian language|Bulgarian]], [[Catalan language|Catalan]], [[Chinese language|Chinese]] ([[Simplified Chinese character|simplified]]), Chinese ([[Hong Kong Cantonese|Hong Kong]]), Chinese ([[Taiwanese Mandarin|Taiwan]]), [[Croatian language|Croatian]], Czech, [[Danish language|Danish]], [[Dutch language|Dutch]], English ([[British English|UK]]), English ([[American English|US]]), English (Pirate), [[Esperanto]], [[Estonian language|Estonian]], [[Faroese language|Faroese]], [[Filipino language|Filipino]], [[Finnish language|Finnish]], [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ([[Quebec French|Canada]]), French ([[Languages of France|France]]), [[Galician language|Galician]], [[Georgian language|Georgian]], [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]], [[Greek language|Greek]], [[Hebrew language|Hebrew]], [[Hindi]], [[Hungarian language|Hungarian]], [[Icelandic language|Icelandic]], [[Indonesian language|Indonesian]], Irish, [[Italian language|Italian]], [[Japanese language|Japanese]], [[Korean language|Korean]], [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], [[Latvian language|Latvian]] [[Lithuanian language|Lithuanian]], [[Macedonian language|Macedonian]], [[Malay language|Malay]], [[Malayalam language|Malayalam]], [[Maltese language|Maltese]], [[Nepali language|Nepali]],  [[Norwegian language|Norwegian]] ([[Bokmål]]), Norwegian ([[Nynorsk]]),  Polish, [[Portuguese language|Portuguese]] ([[Brazilian Portuguese|Brazil]]), Portuguese ([[European Portuguese|Europe]]), [[Persian language|Persian]],  [[Punjabi language|Punjabi]], [[Romanian language|Romanian]], [[Russian language|Russian]], [[Serbian language|Serbian]], [[Slovak language|Slovak]], [[Slovene language|Slovene]], [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]], Spanish ([[Castilian Spanish|Castile]]), [[Swahili language|Swahili]], [[Swedish language|Swedish]], [[Tamil language|Tamil]], [[ತೆಲುಗು]], [[Thai language|Thai]], [[Turkish language|Turkish]], [[Ukrainian language|Ukrainian]],  [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Welsh language|Welsh]]
| advertising = [[Banner ads]], [[referral marketing]]
| registration = Required
| launch_date = February 2004
| alexa = 2&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com| title=facebook.com - Traffic Details from Alexa| publisher=[[Alexa Internet]], Inc| accessdate=2009-10-17| archive-date=2016-12-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20161221123429/http://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ಫೇಸ್‌ಬುಕ್''' ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ]] ಜಾಲತಾಣ, ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವ]] ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿ Facebook, Inc.&lt;ref name=&quot;Growth&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-12-19|url=http://venturebeat.com/2008/12/18/2008-growth-puts-facebook-in-better-position-to-make-money/|title=2008 Growth Puts Facebook In Better Position to Make Money|work=VentureBeat|date=2008-12-18|author=Eldon, Eric.|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219102830/http://venturebeat.com/2008/12/18/2008-growth-puts-facebook-in-better-position-to-make-money/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ ನವೀಕರಿಸಿ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ಊರು, ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಶಾಲೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಬಹುದು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷ]]ದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಡುಮಾತಿನ ಹೆಸರಿಂದ ಈ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‌‍ನ ಹೆಸರು ಉಗಮಗೊಂಡಿದೆ.

[[ಮಾರ್ಕ್‌‍ ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್]] [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌‍ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ [[ಜೊತೆವಾಸಿಗರು]] ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]]ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗೆಳೆಯರಾದ [[ಎಡ್ವಾರ್ಡೊ ಸೆವರಿನ್]], [[ಡಸ್ಟಿನ್ ಮಸ್ಕೊವಿಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ ಹ್ಯುಸ್]]‌ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಶೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;companybios&quot;&gt;[http://www.facebook.com/press/info.php?founderbios= &quot;ಫೌಂಡರ್‌ ಬೈಯಾಸ್‌&quot;], ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ಜುಲೈ 31, 2009.&lt;/ref&gt;
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಲತಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕೇವಲ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದು [[ಬೊಸ್ಟನ್]] ಏರಿಯಾ, ದಿ [[ಐವಿ ಲೀಗ್]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾನ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌‍ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಂತಹ ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡತೊಡಗಿತು, ನಂತರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದಾಗಿ 13 ವರ್ಷ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಯಾರಾದರೂ ಸೇರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಇಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 300 ಮಿಲಿಯನ್‌‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/press/info.php?statistics &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸ್ಟಾಟೀಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌&quot;]. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18, 2009.&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್ ಕೆಲವು [[ವಿವಾದ]]ಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸಿರಿಯಾ]],&lt;ref&gt;[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displaystory.cfm?story_id=11792330 &quot;ರೆಡ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ ದಟ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ನಾಟ್‌ ಬಿ ಕ್ರಾಸ್‌ಡ್‌&quot;], ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್‌, ಜುಲೈ 24, 2008. ಅಗಸ್ಟ್ 17, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt; [[ಚೀನಾ]]&lt;ref name=&quot;chinablock&quot;&gt;{{cite web |title= China's Facebook Status: Blocked|url= http://blogs.abcnews.com/theworldnewser/2009/07/chinas-facebook-status-blocked.html|date= July 8, 2009|work= |publisher= ABC News|accessdate=13 July 2009}}&lt;/ref&gt;, [[ವಿಯಟ್ನಾಮ್‌‍]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2009/11/17/international/i033256S37.DTL|title=Vietnam Internet users fear Facebook blackout|author=Ben Stocking|publisher=Associated Press|date=2009-11-17|accessdate=2009-11-17|archive-date=2010-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521004654/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F11%2F17%2Finternational%2Fi033256S37.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ‍ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು.

ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಇದನ್ನು ಹಲವು ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಬೆನ್‌ಜೀ, ರಾಬರ್ಟ್‌.[http://www.thestar.com/News/article/210014 &quot;][http://www.thestar.com/News/article/210014 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬ್ಯಾನ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಸ್ಟಾಫ್ಫರ್ಸ್‌&quot;], ದಿಸ್ಟಾರ್‌.ಕಾಂ, ಮೇ 3, 2007. ಅಗಸ್ಟ್ 16, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;
[[ಗೋಪ್ಯತೆ]] ಕೂಡ ಒಂದು ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್‌ ಹಾಗು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ಥಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌‌ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://bits.blogs.nytimes.com/2008/04/07/facebook-to-settle-thorny-lawsuit-over-its-origins/ &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಟು ಸೆಟ್ಲ್‌ ಥಾರ್ನಿ ಲಾಸೂಟ್‌ ಓವರ್ ‌ಇಟ್ಸ್‌ ಆರಿಜಿನ್ಸ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510084908/http://bits.blogs.nytimes.com/2008/04/07/facebook-to-settle-thorny-lawsuit-over-its-origins/ |date=2011-05-10 }}, ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 7, 2008. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನಂವೆಂಬರ್‌ 5, 2009.&lt;/ref&gt;

2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[Compete.com]] ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ[[ಮೈಸ್ಪೇಸ್]]ನ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತಿಂಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಹಲವು ಸಲ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಎಂದು ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌ಗೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Kazeniac&quot;&gt;{{cite news|author=Kazeniac, Andy|title=Social Networks: Facebook Takes Over Top Spot, Twitter Climbs|url=http://blog.compete.com/2009/02/09/facebook-myspace-twitter-social-network/|date=2009-02-09|publisher=Compete.com|accessdate=2009-02-17|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721111825/http://blog.compete.com/2009/02/09/facebook-myspace-twitter-social-network/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
=== ಫೇಸ್‌‍ಮ್ಯಾಶ್‌ ===
[[ಚಿತ್ರ:MarkZuckerberg.jpg|thumb|[[Mark Zuckerberg]] created Facebook in his [[Harvard University|Harvard]] dorm room.]]
[[ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಸೊಪೊಮೋರ್‌ರಾಗಿ ಹಾಜರಿದ್ದಾಗ [[ಮಾರ್ಕ್ ಜ಼ುಕರ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28,2003ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌‍ಮ್ಯಾಶ್‌‍ ಅನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕ್ರಿಂಸನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸೈಟ್ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆವೃತ್ತಿ ಹಾಟ್‌ ಆರ್‌ ನಾಟ್‌‍ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292 |title=Hundreds Register for New Facebook Website |first=Alan J. |last=Tabak |date=February 9, 2004 |publisher=Harvard Crimson |accessdate=2008-11-07 |archive-date=2005-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050403215543/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಆ ರಾತ್ರಿ, ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಒಂದು ಹುಡುಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಳ್ಳಿದಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಕುರಿತು ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯುತ್ತಿದರು ಮತ್ತು ಈಗ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರ ಹಾಕಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು:&lt;ref name=&quot;Hoffman, Claire&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2009-02-05|url=http://www.rollingstone.com/news/story/21129674/the_battle_for_facebook/|title=The Battle for Facebook|publisher=Rolling Stone|date=2008-06-28|author=Hoffman, Claire|archive-date=2008-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080703220456/http://www.rollingstone.com/news/story/21129674/the_battle_for_facebook/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first=Bari | last=Schwartz | coauthors= |authorlink= | title=Hot or Not? Website Briefly Judges Looks | date=2003-11-04 | publisher= | url =http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=349808 | work =Harvard Crimson | pages = | accessdate = 2009-07-26 | language = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| accessdate=2009-02-05| url=http://www.techcrunch.com/2008/05/13/facemash-returns-as-what-else-a-facebook-app-uliken/| title=Facemash Returns As (What Else?) A Facebook App Called ULiken| publisher=Tech Crunch| date=2008-05-13}}&lt;/ref&gt;

{{quote|I'm a little intoxicated, not gonna lie. So what if it's not even 10 p.m. and it's a Tuesday night? What? The Kirkland [dorm] facebook is open on my desktop and some of these people have pretty horrendous facebook pics. I almost want to put some of these faces next to pictures of farm animals and have people vote on which is more attractive.|9:48 pm}}

{{quote|Yea, it's on. I'm not exactly sure how the farm animals are going to fit into this whole thing (you can't really ever be sure with farm animals . . .), but I like the idea of comparing two people together.|11:09 pm}}

{{quote|Let the hacking begin.|12:58 am}}

[[ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕ್ರಿಮ್‍ಸನ್]]'' ಪ್ರಕಾರ, ಫೇಸ್‍ಮ್ಯಾಶ್‌ &quot;ಆನ್‍ಲೈನ್ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಗಳ ಒಂಭತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕವಿಟ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ’ಚುರುಕಾ’ಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಕೇಳುವುದು.&quot; ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರಸಾರ ಕೆಂದ್ರದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ಮನೆಗಳ ಐಡಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸಿಕೊಂಡರು. ''

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌‌‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಮಾಹಿತಿಗಳ ವಿವರ ಸೂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಆರಂಭದ ತಾಣ 450 ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 22,000 ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಲೊಕೆ, ಲಾರಾ. [http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1644040,00.html &quot;ದ ಪ್ಯುಚರ್‌ ಆಪ್‌ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309054110/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1644040,00.html |date=2010-03-09 }}, ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌, ಜುಲೈ 17, 2007. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.&lt;/ref&gt; 
ಆರಂಭದ ಸೈಟ್ ಭೌತಿಕ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು -- ಅವರ ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ—ಮುಖ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿ ನಂತರ ಇದೇ ಫೇ‍ಸ್‍ಬುಕ್ ಆಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಿಟ್‌, ಎಲ್ಲೆನ್‌. [http://www.fastcompany.com/magazine/115/open_features-hacker-dropout-ceo.html &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌’ಸ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ ಜುಕರ್ಬಗ್‌: ಹ್ಯಾಕರ್‌. ][http://www.fastcompany.com/magazine/115/open_features-hacker-dropout-ceo.html ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್‌. ][http://www.fastcompany.com/magazine/115/open_features-hacker-dropout-ceo.html ಸಿಇಓ. &quot;], ಫಾಸ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿ, ಮೇ 1, 2007. ನವೆಂಬರ್‌ 5, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;

&quot;ಬಹುಶ ಇದು ಇತರ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಇದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದೇ ಪ್ರಾಯಶಃ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತೆಗಳಬಹುದು (ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ...),&quot; 
ಎಂದು ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 
&quot;ಆದರೆ ಒಂದು ಅಂಶ ನಿಶ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಸೈಟ್ ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಸೆಳೆತವಿತ್ತು. ಓಹೊ ಒಳ್ಳೆಯದು. 
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕಿತ್ತು ...&quot; 
&lt;ref name=&quot;02138Mag&quot;&gt;{{cite news | first=Luke | last=O'Brien | url=http://www.02138mag.com/magazine/article/1724.html | title=Poking Facebook | work=[[02138]] | date=November/December 2007 | pages=66 | accessdate=2008-06-26 | archive-date=2019-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190220230053/http://www.02138mag.com/magazine/article/1724.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಸೈಟ್ ಬೇಗನೆ ಹಲವು ಆವರಣಗಳ ಸಮೂಹದ ಲಿಸ್ಟ್-ಸರ್ವರುಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಬಂದ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ [[ಭದ್ರತೆಯ ನಿಯಮ ಭಂಗ]] ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಆಪಾದಿಸಿತು, ಕಾಪಿರೈಟ್‍ಗಳ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಗೋಪ್ಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿರುವರೆಂದು ಅವರು [[ಬಹಿಷ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ ಆಪಾದನೆಗಳನೆಲ್ಲ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರು.&lt;ref name=&quot;facemash survives&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2009-02-05|url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=350143|title=Facemash Creator Survives Ad Board |publisher=[[The Harvard Crimson]]|date=2003-11-19|author=Kaplan, Katherine}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಆರಂಭದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್‌ರ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆರು ತಿಂಗಳಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕೊನೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಉಪಕರಣವೊಂದನ್ನು 500 ಆಗಸ್ಟನ್ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆಒಂದು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯೂ ಇರುವಂತೆ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. 
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ತೆರೆದರು ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 
&quot;ಇವರೆಗಿನ ಯಾವುದೆ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಗಿಂತ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವರು ಎಂದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹೇಳಿದರು. 
ಇದು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು. ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌‍ ಜೊತೆ, ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್‌‍ ಅನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ನಾನು ಏನಾದರೊಂದು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದೆ,&quot; ಎಂದು ಜೂಕರಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌‍ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.

===ದ ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌‍===
thumb|left|250px|ಫೆಬ್ರುವರಿ 12, 2004ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌

ಬರುವ ಆರು ತಿಂಗಳಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 
ಫೇಸ್‍ಮ್ಯಾಶ್ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ದ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕ್ರಿಮ್‍ಸನ್ ಸಂಪಾದಕೀಯದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದರೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. 
ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಗಮನಿಸಿದ ಹಾಗೆ,&quot;ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದ ಜಾಲತಾಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬೇಕಿರುವ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆ&quot;. 
&quot;ಇದಕ್ಕೆ ತೊಂಬಾ ಲಾಭಗಳಿವೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;Hoffman, Claire&quot;/&gt; 
ಫೆಬ್ರುವರಿ 4, 2004,ರಂದು ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್‍ '''ದ ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌‍''' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಮೂಲವಾಗಿ thefacebook.com ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;skepticism&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://online.wsj.com/article/SB118539991204578084.html?mod=googlenews_wsj|title=Judge Expresses Skepticism About Facebook Lawsuit |work=[[The Wall Street Journal]]|date=2007-07-25|author=Seward, Zachary M. }}&lt;/ref&gt;

&quot;ಎಲ್ಲರು ಹಾರ್‌‍ವರ್ಡ್‌‍ನೊಳಗಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಫೇಸ್‌‍ಬುಕ್‌‍ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,&quot; ಎಂದು ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ದಿ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕ್ರಿಮ್‌‍ಸನ್‌‍ ಹೇಳಿದರು. &quot;ಇದು ಅವಿವೇಕಿತನ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಸುಳಿಯಲು ಕೂಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಾಗಬಹುದು. ನಾನು ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ ಅದು ಕೂಡ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ.&quot;&lt;ref name=&quot;Hundreds register&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-11-07|url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292|title=Hundreds Register for New Facebook Website|publisher=Harvard Crimson|date=February 9, 2004|author=Tabak, Alan|archive-date=2005-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20050403215543/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಕ್ ಸೈಟ್‍ನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ,ಅವರು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರಲೊಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಕರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‍ ಹೌಸ್ ಆನ್‌‍ಲೈನ್‌ ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು, ಅದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮುನ್ನುರು ಜನರಿದ್ದ ಹಾಗೆ,&quot; ಕೊಠಡಿ ಸಹವಾಸಿ [[ಡಸ್‌‍ಟಿನ್‌‍ ಮೊಸ್ಕವಿಟ್ಸ್‌]]ರ ಪ್ರಕಾರ. &quot;ಒಂದು ಸಲ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹಲವು ಜನರು ಸೇರಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಇತರ ಮನೆಯವರ ಜನರಿಗೆ ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ರಾತ್ರಿಯಾದ ಹಾಗೆ, ನಾವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೋಡತೊಡಗಿದೆವು. ಇಪ್ಪತ್ತು-ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳೊಳಗೆ, ನಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ನೂರರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನೂರರವರೆಗೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳಿದ್ದವು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | first=John | last=Cassidy | coauthors= |authorlink= | title=Me Media | date=2006-05-13 | publisher= | url =http://www.newyorker.com/archive/2006/05/15/060515fa_fact_cassidy | work =[[The New Yorker]] | pages = | accessdate = 2009-07-20 | language = }}&lt;/ref&gt;

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕೇವಲ [[ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಹಾರ್‌ವರ್ಡ್‍ನ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಪದವಿ ಪಡೆಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ]] ಸಮೂಹ ಈ ಸೇವೆಗೆ ದಾಖಲಾತಿ ಪಡೆದ್ದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-07|url=https://www.theguardian.com/technology/2007/jul/25/media.newmedia|title=A brief history of Facebook |work=[[The Guardian]]|date=2007-07-25|author=Phillips, Sarah }}&lt;/ref&gt; 
[[ಎಡ್ವಾರ್ಡೊ ಸೇವರ್ನ]] (ವ್ಯಾಪಾರದ ರೂಪಗಳು), [[ಡಸ್ಟಿನ್ ಮೊಸ್ಕವಿಟ್ಸ್]] (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್), ಆಂಡ್ರು ಮ್ಯಕಾಲಮ್ (ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಕಲೆಗಾರ), ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ ಹ್ಯೂಸ್‍ರವರು]] ಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಜ್ಯೂಕರ್‌‌‍ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು.

 
ಮಾರ್ಚ್ 2004ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ [[ಸ್ಟಾನ್‍ಫೊರ್ಡ್]], [[ಕೊಲಂಬಿಯ]], ಮತ್ತು ಯೇಲ್ ಗೆ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-05|url=http://www.facebook.com/press/info.php?timeline|title=Press Room |publisher=Facebook|date=2007-01-01 }}&lt;/ref&gt; 
ಈ ವಿಸ್ತಾರ [[ಐವಿ ಲೀಗ್]] ಮತ್ತು ಬೊಸ್ಟನ್ ಏರಿಯಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೆರೆಯುವ ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶುರುವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html|title=Open Facebook |publisher=[[Forbes]]|date=2006-09-11|author=Rosmarin, Rachel }}&lt;/ref&gt; 
ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ 2004ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ [[ಶೊನ್ ಪಾರ್ಕರ್‌]]ರವರು ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.&lt;ref name=&quot;NYT_260505&quot;&gt;{{cite news | author = Rosen, Ellen | title = Student's Start-Up Draws Attention and $13 Million | url = https://www.nytimes.com/2005/05/26/business/26sbiz.html?_r=2&amp;scp=1&amp;sq=thefacebook+parker&amp;st=nyt | publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' | year = 2005 | date = 2005-05-26 | accessdate = 2009-05-18 }}&lt;/ref&gt; 
ಜೂನ್ 2004ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು [[ಪ್ಯಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]]ಗೆ ಜರಗಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;/&gt; 
2005ರಲ್ಲಿ $200,000ಗೆ facebook.com [[ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರ]]ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''ದ'' ತ್ಯಜಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.theregister.co.uk/2007/10/01/facebook_domain_dispute/|title=Facebook wins Manx battle for face-book.com|publisher=The Register|date=2007-10-01|author=Williams, Chris|archive-date=2012-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308182635/http://www.theregister.co.uk/2007/10/01/facebook_domain_dispute/|url-status=dead}}|&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಒಂದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಮುಂದಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Facebook is the go-to Web site for students looking to hook up|work=[[Dayton Daily News]]|date=2006-08-03|author=Dempsey, Laura}}&lt;/ref&gt; 
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಆಮಂತ್ರಣ ಬೇಕಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.forbes.com/security/2007/01/25/myspace-security-identity-tech-security-cx_ll_0124myspaceage.html|title=Why MySpace Doesn't Card|publisher=[[Forbes]]|date=2007-01-25|author=Lerer, Lisa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080602081817/http://www.forbes.com/security/2007/01/25/myspace-security-identity-tech-security-cx_ll_0124myspaceage.html|archivedate=2008-06-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
ನಂತರ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು, [[Apple Inc.]] ಮತ್ತು [[Microsoft]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-09|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2006/tc20060912_682123.htm?chan=top+news_top+news+index_technology|title=Facebook: Opening the Doors Wider |work=[[BusinessWeek]]|date=2006-09-12|author=Lacy, Sarah }}&lt;/ref&gt; 
ಆನಂತರ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2006 ರಂದು, ಸಕ್ರಮವಾದ [[ಇ-ಮೆಲ್ ವಿಳಾಸ]]ವನ್ನು ಹೊಂದ 13 ವರ್ಷದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ತೆರೆದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;welcome&quot;&gt;{{cite news | first=Carolyn | last=Abram | url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2210227130|accessdate=2008-03-08|publisher=Facebook | title=Welcome to Facebook, everyone | date=2006-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tos&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-05|url=http://www.facebook.com/terms.php|title=Terms of Use|publisher=Facebook|date=2007-11-15}}&lt;/ref&gt; 
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಡಬ್ಲಿನ್, ಐರಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-11-30|url=http://www.facebook.com/press/releases.php?p=59042|title=Press Releases|publisher=Facebook|date=2008-11-30}}&lt;/ref&gt;

== ಆಯವ್ಯಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ==
[[ಚಿತ್ರ:1601californiaavelobby.jpg|thumb|right|ಸ್ಟಾನ್ಫೋರ್ಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ]]
[[File:Windowsat1601californiaave.jpg|thumb|right|
ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ]]

ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳ [[US$]] 500,000 ಜೂನ್ 2004ರಲ್ಲಿ [[PayPal]] ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಪೀಟರ್ ಟೀಯಲ್]] ಇವರಿಂದ ದೊರಕಿತು.&lt;ref name=&quot;beware&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.theage.com.au/news/general/beware-facebook/2008/01/18/1200620184398.html?page=fullpage#contentSwap2|title=Why you should beware of Facebook |work=[[The Age]]|date=2008-01-20 }}&lt;/ref&gt; 
ಇದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ [[ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡುವ ಬಂಡವಾಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಸೆಲ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌]] ಇವರಿಂದ $12.7 ಮಿಲಿಯನ್, ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಗ್ರೇಲಾಕ್‌]] ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್ ಇವರಿಂದ $27.5 ಮಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ದೊರಕಿತು.&lt;ref name=&quot;beware&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;25mil&quot;&gt;{{cite news|accessdate=2008-03-08 | first=Sam | last=Teller | url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=503336| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818200839/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=503336 | title=Investors Add $25M to Facebook’s Coffers |work=[[The Harvard Crimson]] | date=2006-04-25|archivedate=2006-04-25}}&lt;/ref&gt; 
ಒಂದು [[ಹಣ ಸರಾಗದ ವಿವರಣೆ]]ಯ ರಹಸ್ಯ ಸೋರಿಕೆ ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ 2005ರ [[ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ]]ದಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಗೆ $3.63 ಮಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;cash flows&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.02138mag.com/asset/1138.html|title=Statement of Cash Flows|work=[[02138]]|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005044046/http://www.02138mag.com/asset/1138.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 19, 2005ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ್]] ಜಾಲತಾಣ [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್]] ಮಾರಾಟ [[News Corp]]ಗೆ ಆದ ನಂತರ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಕೂಡ ಯಾವುದಾದರು ದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಬಹುದೆಂದು ವದಂತಿ ಹರಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-03-07|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4695495.stm|title=News Corp in $580&amp;nbsp;m internet buy|publisher=BBC News|date=2005-07-19 }}&lt;/ref&gt; 
ಜುಕರ್ಬರ್ಗ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಈಗಾಗಲೆ ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ವಿರೊದ್ಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://facebook.com/topic.php?uid=2208601394&amp;topic=1841&amp;start=500#post5339 | title=Free Flow of Information on the Internet discussions | accessdate=2006-09-13 | author=Zuckerberg, Mark | last=Zuckerberg | first=Mark | publisher=Facebook |date=2006-09-08}}&lt;/ref&gt; 
ಮಾರ್ಚ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗಳಿಕೆಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬಿಸಿನೆಸ್‍ವೀಕ್ ವರದಿಸಿತು. 
ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಒಬ್ಬ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಸವಾಲುದಾರನ $750 ಮಿಲಿಯನ್‍ರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪುನಃ, ಇವರ ಮಾರುವ ಬೇಲೆ $2 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿತು.&lt;ref name=&quot;2bil&quot;&gt;{{cite news | first=Steve | last=Rosenbush | url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060327_215976.htm | title=Facebook's on the Block | work=[[BusinessWeek]] | date=2006-03-28 | accessdate=2006-04-03}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಗಳಿಕೆಗೆ ಸಂಭಂಧ ಪಟ್ಟಂತೆ Facebook ಮತ್ತು [[Yahoo!]] ನಡುವೆ ಗಂಭೀರ ಮಾತುಗಳಾದವು, ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ $1 ಬಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟಿಗೆ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite news| last = Delaney| first = Kevin| title = Facebook, Riding a Web Trend, Flirts With a Big-Money Deal| page = 1| publisher = [[Dow Jones]]| date = 2006-09-21| accessdate = 2006-09-21 }}&lt;/ref&gt; 
ಆಗ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಬೋರ್ಡ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಟೀಯಲ್, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ನಿಯೋಜಿತ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2015ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸುಮಾರು $8 ಬಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[MTV]] ಬ್ರಾಂಡ್‍ರವರ ವೈಯಕಾಮ್, shared target demographic audience ನ ಕಂಪನಿ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601204&amp;sid=aqwoCAVu._zA|title=Facebook, Courted By Yahoo, Won't Sell, Director Says (Update3) |publisher=[[Bloomberg L.P.]]|date=2006-12-15|author=Sullivan, Brian }}&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 17, 2007ರಲ್ಲಿ, ನಾವು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಅನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮಾಡುವರೆಂದು ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು, ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು &quot;ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಂಪನಿ ಮಾರುವುದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ... ನಾವು [[IPO]] ಗಳನ್ನು ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. 
ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;future&quot;&gt;{{cite news|accessdate=2008-03-05|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1644040,00.html|title=The Future of Facebook|work=[[Time (magazine)|Time]]|date=2007-06-17|author=Sakuma, Paul|archive-date=2010-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100309054110/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1644040,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ 5% ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನೀಡಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿತು, ಅವರು ಅಂದಾಜು $300–500 ಮಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳದ ಮಂಡನೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.usatoday.com/tech/techinvestor/corporatenews/2007-10-02-facebook-suitors_N.htm|title=Tech giants poke around Facebook |work=[[USA Today]]|date=2007-10-02|author=Swartz, Jon }}&lt;/ref&gt; 
ಆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಒಂದು ಭಾಗ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-05|url=http://online.wsj.com/article/SB119065193646437586.html?mod=hps_us_whats_news |title=Microsoft Fires Volley At Google in Ad Battle|work=[[The Wall Street Journal]]|date=2007-09-25|author=Delaney, Kevin}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24,2007ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ 1.6% ರಷ್ಟು ಪಾಲಿಗೆ $240 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಖರೀದಿಸಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಒಟ್ಟು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು $15 ಬಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ಗೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;MSPR1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.microsoft.com/Presspass/press/2007/oct07/10-24FacebookPR.mspx |title=Facebook and Microsoft Expand Strategic Alliance |accessdate=2007-11-08 |publisher=[[Microsoft]] |date=2007-10-24 }}&lt;/ref&gt; 
ಹೇಗೆಯಾದರು, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳಿರುವ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಟಾಕ್‍ನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು, &quot;ಲಿಕ್ವಿಡೇಷನ್ ಪ್ರಿಫರೆನ್ಸಸ್&quot; ನಂತಹ ಸ್ಟಾಕ್‍ಗಳು, ಇದರ ಅರ್ಥ ಕಂಪನಿ ಮಾರಾಟವಾದರೆ ಅನ್ಯ ಸ್ಟಾಕ್‍ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಗೆ ಮೊದಲು ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗುವುದು. 
ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಖರೀದಿಯಿಂದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹಿರಾತುಗಾರರು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಮೇಲೆ ಅವರ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಇಡಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಸೇರಿತು.&lt;ref name=&quot;BW-6Aug08&quot;/&gt;

ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‍ನ]] ಬಿಲಿಯನೆರ್ [[ಲಿ ಕ-ಶಿಂಗ್]] ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನಲ್ಲಿ $60 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=158391|title= Li Ka-shing invests 60 million dollars in Facebook: report |work=[[Tehran Times]]|date=2007-12-03 }}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬಿಸಿನೆಸ್‍ವೀಕ್]]'' ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಮಾರಾಟ ಅಲ್ಲದೆ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡುವ ಬಂಡವಾಳದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಗಳು, ಪಾಲು ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಇದರಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ $3.75 ಬಿಲಿಯನ್‍ರಿಂದ $5 ಬಿಲಿಯನ್‍ರಷ್ಟು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;BW-6Aug08&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/08_33/b4096000952343.htm?chan=rss_topEmailedStories_ssi_5|title=Facebook Stock For Sale|accessdate=2008-08-06|publisher=BusinessWeek}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಜ಼ುಕರಬರ್ಗ್‍ ಹೇಳಿದರು &quot;ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ್‍ಗಳನ್ನು ಹೂಡುಕುಗಳ ತರಹ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ... 
ಈಗಿನಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸ ಯಾವುದೆಂದು ನಾವು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬೇಕು 
ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಅದು ನಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.alleyinsider.com/2008/10/zuckerberg-facebook-will-have-a-business-plan-in-three-years |work=Silicon Alley Insider |date=October 10, 2008 |title =Zuckerberg: Facebook Will Have A Business Plan In Three Years |author=Peter Kafka }}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ, [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ ವಾಸ್ತವ-ಸಮಯ [[ವಾರ್ತೆಯ ಮೊತ್ತಾದಾರ]] [[FriendFeed]] ಅನ್ನು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.techcrunch.com/2009/08/10/facebook-acquires-friendfeed/ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅಕ್ವೈರ್ಸ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಪೀಡ್‌] ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌&lt;/ref&gt; FriendFeed ಆಗ ತಾನೆ ಆರಂಭವಾದ ಒಂದು ಕಂಪನಿ, ಇದನ್ನು ಮಾಜಿ Google ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು [[Gmail]]ನ ಮೊದಲನೇಯ ಇಂಜಿನೀಯರಾದ [[ಪೌಲ್ ಬುಖೈಟ್]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು &quot;[[ದುಷ್ಟರಾಗ ಬೇಡಿ]]&quot; ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://blogoscoped.com/archive/2007-07-16-n55.html ಪಾಲ್‌ ಬುಚೈಟ್‌ ಆನ್‌ ಜಿ‍ಮೇಲ್‌, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್‌ ಮೋರ್‌] ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಕೊಪ್ಡ್‌&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://googlesystem.blogspot.com/2008/03/dont-be-evil-trigger-for-ethical.html ಡೊಂಟ್‌ ಬಿ ಎವಿಲ್‌, ಎ ಟ್ರಿಗ್ಗರ್‌ ಫಾರ್‌ ಎಥಿಕಾಲ್‌ ಕ್ವಾಶನ್ಸ್‌] ಗೂಗಲ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.crazyengineers.com/small-talk/1-cover-story/78-small-talk-with-mr-paul-buchheit-creator-of-gmail-adsense-a-friendfeed ಜಿಮೇಲ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ಮಿ.ಪಾಲ್‌ ಬುಚ್ಚೈಟ್‌ ಜೊತೆ ಸಣ್ಣ ಮಾತುಕತೆ, ಅಡ್ಸೆನ್ಸ್‌ &amp;amp; ಪ್ರೆಂಡ್‌ಪೀಡ್‌!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318080321/http://www.crazyengineers.com/small-talk/1-cover-story/78-small-talk-with-mr-paul-buchheit-creator-of-gmail-adsense-a-friendfeed |date=2009-03-18 }} ಕ್ರೇಜಿಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ [[ಹಣದ ಪ್ರವಾಹ]]ವನ್ನು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸು.&lt;ref&gt;[http://www.cbc.ca/technology/story/2009/09/16/tech-facebook-300-million-users.html ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 'ಕ್ಯಾಶ್‌ ಫ್ಲೊ ಪಾಸಿಟಿವ್‌,' ಸೈನ್ಸ್‌ 300M ಯುಸರ್ಸ್‌]
&lt;/ref&gt;

== ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ==
[[ಚಿತ್ರ:Facebook log in.png|right|thumb|250px|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಹೋಮ್‌ಫೇಜ್‌ ಲಕ್ಷಣವು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರಿಗಿರುವ ಮೇಲ್ಬಾಗದ ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಗಿನ್‌ ಮಾಡುವ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಭೇಟಿಗಾರರಿಗಾಗಿ ನೇರ ನೋಂದಾವಣಿ ಇದೆ.]]

ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಥವಾ ನೈಪುಣ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನುಸಾರ 200ರಷ್ಟು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸೇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/pages/Groups/2361831622 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಡಾಟ್‌.ಕಾಂ], ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 2009&lt;/ref&gt; 
ಆ ಸಮೂಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದರೆ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಹುಡುಕು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವುದು.&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/help/search.php?hq=What+are+the+group+privacy+options%3F&amp;amp;ref=hq ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌.ಕಾಂ], ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 16, 2009&lt;/ref&gt; 
ಬಳಕೆದಾರರು ಅಪರಿಚಿತರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪುಟಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-06-13|url=http://www.facebook.com/pages/?browse|title=Fan pages |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; 
ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಎಂದು ಸೆಟ್ ಮಾಡಿ ಪರಿಚಿತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. 
ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಎಂದು ಕೂಡ ಸೆಟ್ ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-06-13|url=http://www.facebook.com/privacy/?view=search|title=Search Privacy |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; 
ಇದರಿಂದ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಮಿತ್ರ ಎಂದು ಸೇರಿಸಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 
ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಅಪ್‍ಡೇಟ್ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ. 
ಅವರು ಊರು, ವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನ, ಶಾಲೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-07|url=http://www.facebook.com/editaccount.php?networks|title=Facebook—My Account |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; 
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳು ಯಾವುದೆ ಅಪರಿಚಿತ ಅಥವಾ ಪರಿಚಿತರನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಗೋಪ್ಯತನವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ. 
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೋಪೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹಿರಾತು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;tc&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-09|url=http://news.zdnet.com/2100-9588_22-6066533.html|title=Facebook goes corporate|publisher=[[ZDNet]]|date=2006-04-28|author=Barton, Zoe|archive-date=2008-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080526001748/http://news.zdnet.com/2100-9588_22-6066533.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಬಳಕೆದಾರರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂದೇಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸೇರುವುದು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-07|url=http://www.facebook.com/sitetour/profile.php|title=Edit Your Profile |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; 
ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ, ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಡೇಟಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಒಂದೆ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು &quot;ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ&quot; ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Principles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.facebook.com/policy.php?ref=pf|title=Facebook Principles|publisher=Facebook|accessdate=2009-01-14}}&lt;/ref&gt;

[[ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹಿರಾತು]]ಗಳ ನೀಡುವುದಲ್ಲಿ Microsoft ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪಾಲುದಾರ,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Product Overview FAQ: Facebook Ads|url=http://www.facebook.com/press/faq.php#Facebook+Ads|publisher=Facebook|accessdate=2008-03-10}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಬರೀ Microsoftನ [[ಜಾಹಿರಾತು ವಸ್ತುಗಳ ವಿವರ]]ದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುವುದು. 
ಒಂದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಅಧ್ಯಯನ]]ದ ಕಂಪನಿ [[comScore]] ಪ್ರಕಾರ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಂದ Google ಅಥವಾ Microsoft ರಷ್ಟು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಆದರೆ [[Yahoo!]]ಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Story, Louise|title=To Aim Ads, Web Is Keeping Closer Eye on You|url=https://www.nytimes.com/2008/03/10/technology/10privacy.html|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2008-03-10|accessdate=2008-03-09}}&lt;/ref&gt;

=== ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ವಿಕಾಸನೆ===

&lt;gallery&gt;
File:Original-facebook.jpg|(ದ) ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಸಿರ್ಕಾ2004–2005.
File:Facebookzuckerberg.png|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಸಿರ್ಕಾ 2006.
File:Facebook2007.jpg|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಸಿರ್ಕಾ 2007.
File:Facebook-lite.png|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಸಿರ್ಕಾ 2009.
&lt;/gallery&gt;

==== ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಲೈಟ್====

ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದ ಹೊಸ &quot;[[ಲೈಟ್]]&quot; ಆವೃತ್ತಿಯ ತೆರೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ನಿಧಾನವಾದ ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ್‍ದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಲೈಟ್ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹಲವು ಮೂರನೆಯ-ಸದಸ್ಯರ ಉಪಯೋಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಡ್ತನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;BBCLite&quot;&gt;{{Cite news |title=Facebook slims down to Facebook Lite |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8249835.stm |date=11 September 2009 |publisher=BBC |accessdate=12 September 2009 }}&lt;/ref&gt; 
ಸ್ಲಿಮ್ಡ್-ಡೌನ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ಒಂದು ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,&lt;ref&gt;[http://mashable.com/2009/08/12/facebook-lite-screenshots/ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಲಿಟೆ: ದಿ ಅರ್ಲಿ ಡೀಟೈಲ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್ಸ್‌]&lt;/ref&gt; [[USA]],[[ಕ್ಯಾನಡ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯ]]ದ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ರೊಲೌಟ್ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುಂಚೆ.&lt;ref name=&quot;BBCLite&quot;/&gt;

=== ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ===
{{Main|Facebook features}}

ಹಲವು ಬಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ್ನು [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್‍ಗೆ]] ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಎರಡು ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸು ಮಟ್ಟ.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-03-08|url=https://www.nytimes.com/2007/05/25/technology/25social.html|title=Facebook Expands Into MySpace’s Territory |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|author=Stone, Brad|date=2007-05-25 }}&lt;/ref&gt; 
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು [[HTML]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್‍ಕೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಶೀಟ್ಸ್]] (CSS) ಬಳಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಬರೀ [[ಸಾದಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್]] ಬರಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.pcworld.com/article/id,134635-c,categories/article.html|title=Is Facebook the New MySpace?|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|date=2007-07-24|author=Sullivan, Mark|archive-date=2013-06-26|archive-url=https://www.webcitation.org/6HfswytHQ?url=http://www.techhive.com/article/134635/article.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. 
ಅದರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[ವಾಲ್]], ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳ, ಬಳಕೆದಾರನು ನೋಡಲು ಮಿತ್ರರು ಇಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ;&lt;ref name=&quot;off&quot;&gt;{{cite web |last=Der |first=Kevin |url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=3532972130 |title=Facebook is off-the-wall |accessdate=2007-07-30|publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; [[ಪೋಕ್ಸ್]], ಬಳಕೆದಾರರು ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ &quot;ತಿವಿತ&quot; ಕಳುಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ(ಒಂದು ಪ್ರಕಟನೆ ನಂತರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿವಿತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವುದು);&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-09|url=http://www.facebook.com/help.php?page=20|title=Inbox, Messages and Pokes |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು]], ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‍ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು;&lt;ref name=&quot;gifts&quot;&gt;{{cite web|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2406207130|accessdate=2008-03-05|title=The Facebook Gifts|publisher=Facebook}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಾನಮಾನ]], ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಾಗು ಆಗುಹೊಗೂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.news.com.au/technology/story/0,25642,22822400-5014108,00.html | title=Facebook is... reconsidering the word &quot;is&quot; | accessdate=2008-03-08|publisher=[[News Limited]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128222428/http://www.news.com.au/technology/story/0,25642,22822400-5014108,00.html|archivedate=2007-11-28}}&lt;/ref&gt; 
ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೋಫೈಲ್‍ನ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಅನುಸಾರ ಯಾರಿಗಾದರು ಅವರ ವಾಲ್‍ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಕಾಣುವುದು. 
ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಾಲ್ ಮೇಲೆ ಅಟ್ಯಾಚ್‍ಮೇನ್ಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪೋಸ್ಟ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಈ ವಾಲ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಬರಿ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;off&quot;/&gt;

ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ, ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅದರ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು, ಒಂದು [[ನ್ಯೂಸ್‌ ಫೀಡ್‌]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಖಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮುಂಬರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2207967130|title=Facebook Gets a Facelift|accessdate=2008-02-11|last=Sanghvi|first=Ruchi|date=2006-09-06|publisher=Facebook}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಸ್‌ ಫೀಡ್‌, ಫೇಸ್‌ ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿನ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಯಕ್ತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು (ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು).&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-28|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2006/tc20060908_536553.htm?campaign_id=rss_tech|title=Facebook Learns from Its Fumble |publisher=[[BusinessWeek]]|date=2006-09-08|author=[[Sarah Lacy|Lacy, Sarah]] }}&lt;/ref&gt; 
ಈ ಅಸಮಾಧನದ ಪ್ರತಿವುತ್ತರವಾಗಿ, ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇಕಿರುವ ಗ್ರಾಹಕೀಯಕರಣದ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. 
ಅಂದಿನಿಂದ, ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ತರಹದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಾನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ಬಳಕೆದಾರರು ಈಗ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ತರಹದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಪ್‍ಡೇಟ್‍ನ್ನು ಮಿತ್ರರು ನೋಡದ ಹಾಗೆ ತಡೆಯಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಬದಲಾವಣೆ, ವಾಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ ಮಿತ್ರರ ಮಾಹಿತಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-28|url=http://www.informationweek.com/news/internet/ebusiness/showArticle.jhtml?articleID=192700574|title=Facebook Founder Apologizes In Privacy Flap; Users Given More Control |publisher=[[InformationWeek]]|date=2006-09-08|author=Gonsalves, Antone }}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‍ನ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಒಂದು ಉಪಯೋಗವೆಂದರೆ [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಬಳಸುವಿಕೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‍ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-28|url=http://www.techcrunch.com/2007/05/24/facebook-launches-facebook-platform-they-are-the-anti-myspace/|title=Facebook Launches Facebook Platform; They are the Anti-MySpace |publisher=[[TechCrunch]]|date=2007-05-24|author=[[Michael Arrington|Arrington, Michael]] }}&lt;/ref&gt; ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‍ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, [[Photobucket]] ಮತ್ತು [[Flickr]] ರಂತಹ ಇತರ [[ಚಿತ್ರಗಳ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ]] ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳು ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ 60 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, 200 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಮಿತಿಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರುಗಳು 200-ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ಇತರರಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಈ ಸೌಲಭ್ಯದ ಕುರಿತ ವಿಶಯಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.facebook.com/topic.php?uid=2305272732&amp;topic=7363 |title=Upload: 60 or 200 photos in the same album? |accessdate=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.facebook.com/topic.php?uid=2305272732&amp;topic=4947 |title=How can I add more than 60 photos to an album? |accessdate=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.facebook.com/album.php?aid=2003726&amp;l=5f3c8&amp;id=1352160452 |title=Example of album from a regular user with a 200-photo limit |accessdate=2009-01-25}}&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಯಕ್ತಿಕ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೂಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮಾತ್ರ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಫೇಸ್‌ ಬುಕ್‌ ವೀಕ್ಷಕರೂ ಅಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, ಕೂಡಾ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅವಕಾಶವೆಂದರೆ ನಾವು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಟ್ಯಾಗ್‌]] ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.                                                            ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಬಳಕೆದಾರನ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬಳಕೆದಾರನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ತನ್ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.  ಇದು ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ನೀವು ಅವರನ್ನು ಟ್ಯಾಗ್‌ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಲಿಂಕ್‌ ಒಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.facebook.com/help.php?page=7|title=Photos|publisher=Facebook|archiveurl=https://archive.today/20120909021131/http://www.facebook.com/help/?page=7|archivedate=2012-09-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌ ಬುಕ್‌ ನೋಟ್ಸ್‌‍ ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌‍ 22, 2006ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್‌ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಂತರ ಬಳಕೆದಾರರು [[Xanga]] [[LiveJournal]], [[Blogger]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನೀತರ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;welcome&quot;/&gt;

ವಿವಿಧ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಾಟ್‌ ಮಾಡಲು [[ತ್ವರಿತ ಸಂದೇಶ]] ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು [[Comet]]-ಆಧಾರಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌‍ 7, 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌-ಆಧಾರಿತ [[ತ್ವರಿತ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವ]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-02|url=http://www.facebook.com/note.php?note_id=14218138919&amp;id=9445547199&amp;index=0|title=Facebook Chat |publisher=Facebook|date=2008-05-14|author=Eugene }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | title = April 6, 2008 Press Release | publisher = Facebook | date = 2008-04-06 | url = http://www.facebook.com/press/releases.php?p=27681 | accessdate = 2008-04-11 }}&lt;/ref&gt;

ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ರೀತಿಯ ಒಂದು [[ಉಡುಗೊರೆಗಳ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2007ರ ಪೆಬ್ರುವರಿ 8ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು 1.೦೦ ಡಾಲರ್‌ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2234372130|title=Give gifts on Facebook! |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.facebook.com/help.php?page=16|title=Gifts|publisher=Facebook|archiveurl=https://archive.today/20121127225727/http://www.greenleft.org.au/node/14550|archivedate=2012-11-27|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕ್ಲಾಸಿಪೈಡ್‌ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥಹ [[ಮಾರ್ಕೇಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌]] ಅನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2007ರ ಮೇ 14ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2383962130|title=The Marketplace Is Open... |publisher=Facebook }}&lt;/ref&gt; [[CNET]]ಯು ಮಾರ್ಕೇಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌ ಅನ್ನು [[Craigslist]] ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ,  ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಮಾರ್ಕೇಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅದೇ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಣೆಮಾದಬಹುದು ಆದರೆ Craigslistನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರು ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.news.com/8301-10784_3-9718779-7.html|title=Hands-on with Facebook Marketplace|publisher=[[CNET]]|date=2007-05-13|author=McCarthy, Caroline|archive-date=2021-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829185733/https://www.cnet.com/news/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ನವವಿನ್ಯಾಸವಾದ &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬೇಟಾ&quot;ವನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2008ರ ಜುಲೈ 20ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿತು.

ಮಿನಿ-ಫೀಡ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ಗಳು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದವು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಡ್‌ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು &quot;ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ&quot; ನೋಟದ ರಚನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/idg/IDG_852573C4006938800025748D0064C292.html?ref=technology &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಫೇಸ್‌ಲಿಪ್ಟ್‌ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್‌ ಏಜಿಂಗ್‌ ಯುಸರ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ನ್ಯೂ ಕಾಂಪಿಟೇಟರ್ಸ್‌&quot;].
ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ ಜುಲೈ 21, 2008.&lt;/ref&gt;
ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.new.facebook.com/blog.php?post=30074837130|title=Moving to the new Facebook|publisher=Facebook|accessdate=2008-09-12}}&lt;/ref&gt;

ಸುಲಭವಾದ ಹೊಸ ಸೈನ್‌ಅಪ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.techcrunch.com/2008/12/11/facebook-testing-even-simpler-sign-up-closing-the-gap-with-myspace-in-the-us/ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಇವನ್‌ ಸಿಂಪ್ಲರ್‌ ಸೈನ್‌ ಅಪ್‌; ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ದ ಗ್ಯಾಪ್‌ ವಿತ್‌ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಯು.ಎಸ್‌], [[ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌‍]]. ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11, 2008.&lt;/ref&gt; 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌, ಪುಟಗಳನ್ನು [[URL]]ಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂದರೆ &lt;code&gt;http://www.facebook.com/facebook&lt;/code&gt;, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ &lt;code&gt;http://www.facebook.com/profile.php?id=20531316728&lt;/code&gt;ಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು &quot;ಯೂಸರ್‌ನೇಮ್‌&quot; ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-06-13|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=90316352130|title=Coming Soon: Facebook Usernames|author=DiPersia, Blaise|date=2009-06-09}}&lt;/ref&gt;

=== ವೇದಿಕೆ ===
{{Update|date=November 2009}}
[[ಚಿತ್ರ:Facebook mobile.jpg|thumb|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬಳಕೆದಾದ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ]]

[[ಚಿತ್ರ:Facebookheadquarters.jpg|thumb|right|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌‍ನ ಹಳೆ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿವೆ.]]
ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂಥಹ [[ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು [[ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ‍್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರಿಗೆ]] ಒಂದು [[ಚೌಕಟ್ಟ]]ನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ತನ್ನ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು 2007ರ ಮೇ 24ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-05|url=http://money.cnn.com/2007/05/24/technology/facebook.fortune/|title=Facebook's plan to hook up the world|publisher=CNN|date=2007-05-29|author=Kirkpatrick, David|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226142813/http://money.cnn.com/2007/05/24/technology/facebook.fortune/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F8&quot;&gt;{{cite news | url=http://developers.facebook.com/news.php?blog=1&amp;story=21 | title=Facebook Platform Launches | publisher=Facebook | date=2007-05-27 | accessdate=2007-09-03 | archive-date=2009-07-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090701102219/http://developers.facebook.com/news.php?blog=1&amp;story=21 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರ್ಕಪ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಕಪ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ಅನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರು ರಚಿಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ &lt;ref name=&quot;CNN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F8&quot;/&gt; ಉಡುಗೊರೆಗಳು, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ , [[ಮಾರ್ಕೇಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌]], ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕ್ಲಾಸಿಪೈಡ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಅವಕಾಶ, [[ಘಟನೆಗಳು]], ಮುಂಬರುವ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಮತ್ತು [[ವೀಡಿಯೋ]]ಗಳು, ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-03|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070705.wgtfacebook05/BNStory/Technology/|title=Facebook users embracing the Marketplace |work=[[Globe and Mail]]|date=2007-07-05|author=George-Cosh, David |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080823222240/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070705.wgtfacebook05/BNStory/Technology/|archivedate=2008-08-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-03|url=http://www.pcworld.com/article/132245-1/article.html?tk=nl_dnxnws|title=Facebook Launches Video System|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|date=2007-05-25|author=Schwankert, Steven|archive-date=2009-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323155658/http://www.pcworld.com/article/132245-1/article.html?tk=nl_dnxnws|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [[ಚೆಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ರಾಬಲ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.facebook.com/apps/application.php?id=2427617054&amp;ref=s|title=Chess |publisher=Facebook}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://online.wsj.com/article/SB119222790761657777.html|title=Networking Your Way To a Triple-Word Score |work=[[The Wall Street Journal]]|date=2007-10-13|author=Brophy-Warren, Jamin }}&lt;/ref&gt; ಈ ಆಟಗಳು [[ಅಸಿಂಕ್ರೊನಿಯಸ್‌‍]] ರೀತಿಯವುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅಂದರೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಡುವಾಗ ಮಾಡಿದ ನಡೆಗಳು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಒಂದು ನಡೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ನಡೆಯ ನಡುವೆ ಸಮಯಾವಕಾಶ ನೀಡಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/11/20/BU5LTFF6N.DTL&amp;type=business|title=Mountain View startup Meebo aims to revolutionize instant messaging|work=[[San Francisco Chronicle]]|archive-date=2008-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001004012/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/11/20/BU5LTFF6N.DTL&amp;type=business|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2007, ನವೆಂಬರ್‌ 3ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ ನೂರರಂತೆ, ಏಳು ಸಾವಿರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-07|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/11/02/AR2007110201894_pf.html|title=Widgets Become Coins of the Social Realm |work=[[The Washington Post]]|date=2007-11-03|author=Rampell, Catherine|page=D01 }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಜುಲೈ 23ರ ಅಭಿವರ್ಧಕರ ಎರಡನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮಾವೇಶದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 33,000&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/07/23/BU7C11TAES.DTL |title=Developers compete at Facebook conference |accessdate=2008-08-14 |last=Ustinova |first=Anastasia |date=2008-07-23 |work=San Francisco Chronicle |publisher= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080804160746/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/07/23/BU7C11TAES.DTL |archivedate=2008-08-04 |quote= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಳಸ್ಟಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನೋಂದಾಯಿತ ಅಭಿವರ್ಧಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 400,000ವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.facebook.com/press/releases.php?p=48242 |title=Facebook Expands Power of Platform Across the Web and Around the World |accessdate=2008-08-14 |date=2008-07-23 |publisher=Facebook |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌ಬು‍ಕ್‌ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಬಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ &quot;ಸ್ಪ್ಯಾಮಿಂಗನ್ನು&quot; ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ &quot;ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ [[ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌]]ಗೆ&quot; ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ವಿವಾದ ಎದ್ದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/29/AR2007082900041_pf.html|title=Facebook cracks down on developer spam |work=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬು‍ಕ್‌ ವೀಕ್ಷಕರ ಕುಸಿತದ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು{{By whom|date=November 2009}}, ಇದರ ಕುಸಿತ ಬೇಳವಣಿಗೆ ಡೆಸೆಂಬರ್‌ 2007ರಿಂದ ಜನೇವರಿ 2008ರ ವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. 2004ರಲ್ಲಿನ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾರಂಬದಿಂದಲೇ ಮೊದಲ ಕುಸಿತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು.

[[Xbox 360]] ಮತ್ತು [[Nintendo DSi]]ನೊಂದಿಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜೂನ್‌ 1ರಂದು E3ಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xbox.com/en-US/community/events/e3/facebook.htm |title=ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್‌ ಇ3 ಅನೌನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611152155/http://www.xbox.com/en-us/community/events/e3/facebook.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಐಪೋನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಪ್‌ ===

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲತಾಣವು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 2008ರ ಜುಲೈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ,1.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;facebook2&quot;&gt;[http://blog.facebook.com/blog.php?post=22389032130 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಐಪೋನ್‌ | ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌]&lt;/ref&gt; 
[[ಐಫೋನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಐಫೋನ್‌&quot;ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;facebook2&quot;/&gt; 
ಈ ಆ‍ಯ್‌ಪ್‌ನ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕ ಮನವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇವೆಗಳ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=&quot;Hoffman, Harrison&quot; |title=Facebook delivers version 2.0 of its iPhone App&quot; |url=http://news.cnet.com/8301-13515_3-10054221-26.html?tag=mncol |date=2008-09-30 |accessdate=2009-08-28 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 3.೦ ಆವೃತ್ತಿಯು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಕೆಅವು ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಐಫೋನ್‌ 3ಜಿಎಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=&quot;Dolcourt, Jessica&quot; |title=Facebook 3.0 for iPhone pours on the features&quot; |url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10319772-2.html?tag=mncol |date=2008-08-27 |accessdate=2009-08-28 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಇನ್ನಿತರ ತಂತ್ರಗಳು ===
ಅನೇಕ [[ಹೊಸ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌]]ಗಳು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ನೊಕಿಯಾ]]ವು ನೊಕಿಯಾ S60 ತಂತ್ರವಾದ N97ಗಾಗಿ ತನ್ನ [[ಓವಿಐ ಸ್ಟೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಫ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಜಾಲತಾಣದ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Facebook for Nokia N97 and Nokia 5800 |url=http://www.themobileblog.in/2009/07/08/facebook-for-nokia-n97-and-nokia-5800/ |date=2009-07-08 |accessdate=2009-08-28 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731014924/http://www.themobileblog.in/2009/07/08/facebook-for-nokia-n97-and-nokia-5800/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;ಗೂಗಲ್‌ನ [[ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರಾಯಿಡ್‌]]ಓಎಸ್‌ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಟಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Arrington, Michael |title=Don't hold your breath for the Facebook Android App |url=http://www.techcrunch.com/2008/10/22/dont-hold-your-breathe-for-the-facebook-android-app/}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗಾಗಿ,&quot;ವ್ರಾಫರ್‌&quot; ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಾದ ಎಫ್‌ಬುಕ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು,ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಮೊಬೈಲ್‌ ಜಾಲತಾಣದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Android gets Facebook application after all |url=http://androidcommunity.com/android-gets-facebook-application-after-all-20081113/ |date=2008-11-13 |accessdate=2009-08-28 |archive-date=2009-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090822044404/http://androidcommunity.com/android-gets-facebook-application-after-all-20081113/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕೆಲವು ಮೂರನೇ ಗುಂಪಿನ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ಗಳಾದ ಬ್ಲೂ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಬ್ಬರ್‌ಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ಅವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಎಪಿಐನ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bloo, Babbler Bring Native Facebook Apps to Android Phones|url=http://www.insidefacebook.com/2009/07/06/bloo-babbler-bring-native-facebook-apps-to-android-phones/|date=2009-07-06|accessdate=2009-08-28|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811091631/http://www.insidefacebook.com/2009/07/06/bloo-babbler-bring-native-facebook-apps-to-android-phones/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt; [[ಆರ್‌ಐಎಮ್‌]] ತನ್ನ [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ]] ತಂತ್ರದ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ ಅನ್ನು ಸಹ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮಾದರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಲರ್‌ ಐಡಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=BlackBerry – Facebook for BlackBerrySmartphones|url=http://www.na.blackberry.com/eng/devices/features/social/facebook.jsp#tab_tab_overview accessdate=2009-08-28|access-date=2009-12-07|archive-date=2009-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20091103062359/http://na.blackberry.com/eng/devices/features/social/facebook.jsp#tab_tab_overview|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಅಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆ===

ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸೆಳೆಯಲು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸೋರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎ2007 ಸೋರಿಕೆಯು ಭದ್ರತಾ ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ, ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಬೇರೆ ಬಳಕೆದಾರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೇಲ್‌ ಅನ್ನು ಓದಲು ಅದು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zdnetasia.com/news/security/0,39044215,62030242,00.htm |title=ಕಾರೊಲಿನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಥಿ, &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಔಟೇಜ್‌ ಡ್ರಾಸ್‌ ಮೋರ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕ್ವಶನ್ಸ್‌&quot;, ''CNET News.com, ಜೆಡ್‌ಡಿನೆಟ್‌ ಏಷಿಯಾ'' , ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 2, 2007. |access-date=2009-12-07 |archive-date=2008-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080531013330/http://www.zdnetasia.com/news/security/0,39044215,62030242,00.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಈ ತಾಣ್ವು ಒಂದು ದಿನ ಪೂರ್ತಿ ದೊರೆಯದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thewhir.com/web-hosting-news/062608_Facebook_Outage_Hits_Some_Countries |title=ಡೇವಿಡ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌, &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಔಟೇಜ್‌ ಹಿಟ್ಸ್‌ ಸಮ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌&quot;, ''ವೆಬ್‌ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ರಿವ್ಯೂ'' , ಜನವರಿ. 26, 2008. |access-date=2009-12-07 |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402044522/http://www.thewhir.com/web-hosting-news/062608_Facebook_Outage_Hits_Some_Countries |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಘಟನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,[[ಪಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]] ಫೌಂಡ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ವರದಿ ಪ್ರಕವಾಯಿತು, ಅದೇನೆಂದರೆ ಅಧಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗಿಂತ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/internet/social_network/showArticle.jhtml?articleID=214501925&amp;cid=nl_IWK_daily_H |title=ಕೆ.ಸಿ.ಜೋನ್ಸ್‌, &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌, ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ ಮೋರ್‌ ರಿಲಿಯೆಬಲ್‌ ದ್ಯಾನ್‌ ಪೀರ್ಸ್‌ &quot;, ''ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೆಷನ್‌ ವೀಕ್‌'' , ಫೆ. 19, 2009. |access-date=2021-08-29 |archive-date=2009-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314002839/http://www.informationweek.com/news/internet/social_network/showArticle.jhtml?articleID=214501925&amp;cid=nl_IWK_daily_H |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2009ರಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೈನ್‌ ಇನ್‌ ಆದಾಗ, ಭಾರವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌18, 2009ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕುಸಿಯಿತು,ಇರಾನಿನ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸತತವಾಗಿ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಕಾರನನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯುವವರ ಗುಂಪುಗಳು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ,ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕುಸಿಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಅಕ್ಟೋಬರ್‌, 2009 ರಲ್ಲಿ, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಮೂರುವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13577_3-10370788-36.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-07 |archive-date=2011-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220032915/http://news.cnet.com/8301-13577_3-10370788-36.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13577_3-10372417-36.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-07 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007150340/http://news.cnet.com/8301-13577_3-10372417-36.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://facebooklogin.net/news/facebookaccount-unavailable/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015210803/http://facebooklogin.net/news/facebookaccount-unavailable/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pcworld.com/article/173550/facebook_outage_silences_150000_users.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225222111/http://www.pcworld.com/article/173550/facebook_outage_silences_150000_users.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.computerworld.com/s/article/9139311/ಫೇಸ್‌ಬು೮ಕ್‌_ಡೀಲ್ಸ್‌_ವಿತ್‌_ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್‌_ಅಕೌಂಟ್ಸ್‌_150_000_ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ರಿ_ಯುಸರ್ಸ್‌{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಪುರಸ್ಕಾರ ==
[[ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್‌]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಸಿಕ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಭೇಟಿಗಾರರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |title=Facebook: Largest, Fastest Growing Social Network |accessdate=2008-08-14 |author=Techtree News Staff |date=2008-08-13 |work=Techtree.com |publisher=ITNation |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080818203142/http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |archivedate=2008-08-18 |quote= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್‌ ವರದಿಗಳಂತೆ, ಜೂನ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ 117.6 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಭೇಟಿಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ 132.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಭೇಟಿಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.comscore.com/press/release.asp?press=2396 |title=Social Networking Explodes Worldwide as Sites Increase their Focus on Cultural Relevance |accessdate=2008-08-14 |date=2008-08-12 |publisher=comScore |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090204212650/http://www.comscore.com/press/release.asp?press=2396 |archivedate=2009-02-04 |quote= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಅಲೆಕ್ಸಾ]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ಜಾಲತಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ಥಾನವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2006ಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ವರೆಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 60ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ 7ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;alexatrafficrank&quot;&gt;{{cite web |title=Related info for: facebook.com/ |publisher=[[Alexa Internet]] |url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/facebook.com?q=facebook |accessdate=2008-03-08 |archive-date=2008-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080919052343/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/facebook.com?q=facebook |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ದಟ್ಟಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಾಂಟಾಸ್ಟ್‌]] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-08-14|url=http://www.quantcast.com/facebook.com|title=facebook.com Web Site Audience Profile|publisher=[[Quantcast]]|archive-date=2012-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510105800/http://www.quantcast.com/facebook.com|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಕಾಂಪೀಟ್‌.ಕಾಂ]] ಯು.ಎಸ್‌.ನಲ್ಲಿ ಅದರ 2ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-07|url=http://siteanalytics.compete.com/facebook.com/?metric=uv|title=Snapshot of facebook.com|publisher=[[Compete.com]]|archive-date=2018-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006053318/http://siteanalytics.compete.com/facebook.com/?metric=uv|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಅದು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ 14ಮಿಲಿಯನ್‌ ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-28|url=http://www.thestar.com/printArticle/310272|title=Has Facebook fatigue arrived?|work=Toronto Star|date=2008-03-07|author=Sorensen, Chris|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219191717/http://www.thestar.com/printArticle/310272|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌ ಬುಕ್‌ ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ,&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://network.nationalpost.com/np/blogs/posted/archive/2007/05/18/facebook-says-thanks-canada.aspx|title=Facebook says 'Thanks, Canada'|work=[[National Post]]|date=2007-05-18|author=Yum, Kenny|archive-date=2011-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513031409/http://network.nationalpost.com/np/blogs/posted/archive/2007/05/18/facebook-says-thanks-canada.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌-ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳ]]ಲ್ಲಿ,&lt;ref name=&quot;uk&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/09/25/nface125.xml|title=Facebook is UK's biggest networking site|work=[[The Daily Telegraph]]|date=2007-09-26|author=Malkin, Bonnie|archive-date=2008-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080419053846/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F25%2Fnface125.xml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Doug |last=Caverly |title=comScore: Facebook Catches MySpace in U.S. |url=http://www.webpronews.com/topnews/2009/06/16/comscore-facebook-catches-myspace-in-us |work=WebProNews |publisher=iEntry Network |date=16 June 2009 |quote= |accessdate=24 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Facebook grows as MySpace cuts back |url=http://atlanta.bizjournals.com/atlanta/stories/2009/06/15/daily47.html |work=Atlanta Business Chronicle |date=17 June 2009 |quote=The Conference Board report on first quarter online users in the U.S. showed Facebook with an even larger lead, with 78 percent of social network participants, followed by MySpace (42 percent), LinkedIn (17 percent) and Twitter (10 percent). |accessdate=24 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Drew |last=Hasselback |title=Comscore says Facebook has surpassed MySpace for U.S. users |url=http://network.nationalpost.com/np/blogs/fpposted/archive/2009/06/17/comscore-says-facebook-has-surpassed-myspace-for-u-s-users.aspx |work=FP Posted |publisher=The National Post Company |date=17 June 2009 |quote=Comscore says Facebook surpassed MySpace among U.S. users in May, while Nielsen figures that actually happened back in January. |accessdate=24 September 2009 |archive-date=13 ಮೇ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513031404/http://network.nationalpost.com/np/blogs/fpposted/archive/2009/06/17/comscore-says-facebook-has-surpassed-myspace-for-u-s-users.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Cara |last=Wood |title=Keeping pace with mainstream social media |url=http://www.dmnews.com/keeping-pace-with-mainstream-social-media/article/147429/ |work=DMNews |publisher=Haymarket Media |page= |pages= |doi= |date=31 August 2009 |quote=The giant in the space remains Facebook, which gets 87.7 million unique viewers per month, according to ComScore. MySpace, with nearly 70 million unique monthly visitors, has seen growth stagnate over the past year. |accessdate=24 September 2009 |archive-date=10 ಮೇ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510033834/http://www.dmnews.com/keeping-pace-with-mainstream-social-media/article/147429/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಜಾಲತಾಣವು 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌]]'' ನಿಂದ &quot;ಟಾಪ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಸ್‌&quot;ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-09|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2169354,00.asp|title= Social Networking |work=[[PC Magazine]]|date=2007-08-13 }}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ [[ವೆಬ್ಬಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಗಳಿಂದ &quot;ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌&quot; ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;webby&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-06|url=http://www.webbyawards.com/webbys/current.php?season=12|title=12th Annual Webby Awards Nominees |publisher=[[International Academy of Digital Arts and Sciences]] }}&lt;/ref&gt; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ 2006ರ ಅಧ್ಯಯನವು, ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿರುವಂತಹ [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಮೂಲದ ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತ್ತು, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, [[ಬೀರ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-10|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,198632,00.html|title=Survey: College Kids Like IPods Better Than Beer|publisher=[[Fox News]]|date=2006-06-08|archive-date=2013-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130311210528/http://www.foxnews.com/story/0,2933,198632,00.html|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2005ರಲ್ಲಿ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಬಳಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಫಸರಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಬೇರೆಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರಗಳನ್ನು ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಆತನ ಸ್ವವಿವರಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸುವಂತೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯಾಪದ &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌&quot;ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Facebooking, the rage on college campuses|author=Soraya Nadia McDonald|newspaper=The Seattle Times|date=July 4, 2005|accessdate=September 14, 2009|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20050704&amp;slug=btfacebook04|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305111307/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20050704&amp;slug=btfacebook04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Use by courts ===
ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನೋಟೀಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾದ [[ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಟ್ಟಳೆಯನ್ನು ಹೊರ‍ಡಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಲಾದ [[ಕಾನೂನಿನ ಕರೆ ಆಜ್ಞೆಗಳು]] ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ತೀರ್ಪು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/articles/2008/12/16/1229189579001.html ದ ಏಜ್‌ ಲೇಖನವು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಥಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ]&lt;/ref&gt;

ಏಕ್ಸ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಕ್ರೇಗ್‌ ಏಕ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವಂತೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/news/technology/web/kiwis-follow-australian-facebook-precedent/2009/03/16/1237054723620.html ಎನ್‌ಜೆಡ್‌ ಮೇಲಿನ ದ ಏಜ್‌ ಲೇಖನವು ಕೋರ್ಟ್‌ ಆದೇಶದ ವಿವಾದವಾಗಿಯೂ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]; [http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;amp;click_id=13&amp;amp;art_id=vn20090405104820309C778226&amp;amp;newslett=1&amp;amp;em=197599a6a20090405ah &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಟ್ರಾಪ್‌ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಈಟ್ಸ್‌ ವೆಬ್‌&quot;].&lt;/ref&gt;

=== ಟೀಕೆಗಳು ===
{{Main|Criticism of Facebook}}
{{See also|Use of social network websites in investigations}}

ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

==== ೧೩ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ====
೧೩ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7325019.stm ಬಿಬಿಸಿ ಸುದ್ದಿಗಳು | ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ| ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]&lt;/ref&gt; ಅದು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208225651/http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/ |date=2010-02-08 }} ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಅಂತರಜಾಲ ಪರಭಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ – ಬ್ರೈನ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಲೀ ನ್ಯೂಸ್‌- msnbc.com. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-10-14-09.&lt;/ref&gt;

==== ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ====
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿನ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lobo&quot;&gt;{{cite news | first=Caleb | last=Fort | url=http://www.dailylobo.com/news/2005/10/12/News/Cirt-Blocks.Access.To.Facebook.com-1017983.shtml | title=CIRT blocks access to Facebook.com | publisher=[[University of New Mexico]] | date=2005-10-12 | accessdate=2006-04-03 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅದು [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಬಳಕೆ]] ನಿಯಮದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸಿದೆ,ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಜಾಲತಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳುವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯೋಗ್ಯತಾ ಪತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 
ಆ ಶಾಲೆಯು, ಲಾಗಿನ್‌ ಪುಟದ ನೋಟೀಸನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜಾಲತಾಣ ನಿವಾರಿಸಿದ ನಂತರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು, ಅದು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಖಾತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯತಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಜಾಲತಾಣವು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;UNMUnblock&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.unm.edu/~market/cgi-bin/archives/001003.html |title=Popular website, Facebook.com, back online at UNM |accessdate=2007-04-15 |date=2006-01-19 |publisher=[[University of New Mexico]] |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402164838/http://www.unm.edu/~market/cgi-bin/archives/001003.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  [[ಒಂಟಾರಿಯೋ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಕೂಡ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಅದು ಜಾಲತಾಣವು, &quot;ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಸಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://toronto.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20070503/facebook_ontario_070503?hub=TorontoHome|publisher=[[CTV Television Network]]|title=Organizations blocking facebook|accessdate=2008-03-05|date=2007-05-03|archive-date=2012-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225072340/http://toronto.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20070503/facebook_ontario_070503?hub=TorontoHome|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ 1, 2008ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಸ್ಮರಣೀಯ ಗುಂಪು ಕೊಲೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ [[ಟೊರೆಂಟೋ]]ನ ಹದಿಹರೆಯದ ಸ್ಟೆಫಾನೀ ರೆಂಜಾಲ್‌ನ ಗುರುತನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು [[ಟೊರೆಂಟೊ ಪೋಲೀಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌]]ಗೆ ದೂರ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅನುಮತಿಯಂತೆಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ಆಕೆಯ ಆರೋಪಿತ ಕೊಲೆಗಾರರ ಗುರುತುಗಳ(ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಟೊಡೊರೊವಿಕ್‌&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2009-07-28|url=http://www.cbc.ca/canada/toronto/story/2009/07/28/rengel-sentence.html|title=Rengel's murderer sentenced to life|work=[[CBC.ca|CBC]]|date=2009-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090731150515/http://www.cbc.ca/canada/toronto/story/2009/07/28/rengel-sentence.html|archivedate=2009-07-31}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಡಿ.ಬಿ.) ಅಂಶ ಬಯಲಾಯಿತು,ಅದೇನೆಂದರೆ ಕೆನಡಾದ [[ಯುತ್‌ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ಜಸ್ಟೀಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌]]ಗೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ,ಇದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಿ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-03-05|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=http://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2Fstory%2FLAC.20080105.STAB05%2FTPStory%2FTPNational%2FOntario%2F&amp;ord=2107530&amp;brand=theglobeandmail&amp;force_login=true|title=Facebook proves problematic for police|work=[[The Globe and Mail]]|date=2008-01-05|author=Drudi, Cassandra|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314155144/http://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=http%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2Fstory%2FLAC.20080105.STAB05%2FTPStory%2FTPNational%2FOntario%2F&amp;ord=2107530&amp;brand=theglobeandmail&amp;force_login=true|archivedate=2008-03-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವೇಳೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಗುಪ್ತ ಕಾಯಿದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಮರುಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಪೋಲೀಸ್‌ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವೆನಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.thestar.com/printArticle/290941|title=Gag orders in a Facebook age|work=[[Toronto Star]]|date=2008-01-04|author=Powell, Betsy|archive-date=2008-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080508205322/http://www.thestar.com/printArticle/290941|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ನಿಷೇಧ ====
ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಸಿರಿಯ]],&lt;ref name=&quot;syria&quot;/&gt; [[ಚೈನಾ]]&lt;ref name=&quot;chinablock&quot;/&gt; ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;iran&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-04-30|url=http://www.hamsaweb.org/crime/4.html|title=Facebook Faces Censorship in Iran|publisher=[[American Islamic Congress]]|date=2007-08-29|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005160634/http://www.hamsaweb.org/crime/4.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===== ಆಪ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ =====
ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಸಿರಿಯಾ ಸರಕಾರವು ಇದರ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;syria&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSOWE37285020071123|title=Syria blocks Facebook in Internet crackdown|accessdate=2008-03-05|author=Yacoub Oweis, Khaled|publisher=Reuters|date=2007-11-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1195546712184&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull| title=Syrian gov't blocks use of Facebook| work=[[The Jerusalem Post]]| date=2007-11-24| accessdate=2008-03-08| archive-date=2012-01-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20120111142804/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1195546712184&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸರಕಾರವು ಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಭಯವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;syria&quot;/&gt; ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಲು ಸಿರಿಯಾದ ನಾಗರೀಕರಿಂದ ಕೂಡ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಬಂಧನಾರ್ಹ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;syria&quot;/&gt;

2008ರ ಪೆಬ್ರುವರಿ 5ರಲ್ಲಿ, ಮೊರಕ್ಕೊದ [[ಯುವರಾಜ ಮೌಲಿ ರ್ಯಾಚಿಡ್‌]]ನ ನಕಲು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಅಪರಾದಕ್ಕಾಗಿ [[ಮೊರಕ್ಕೊ]]ದ ನಾಗರೀಕನಾದ [[ಫಾರ್ಡ್ ಮೌರ್ಟಾಡಾ]]ನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.map.ma/eng/sections/general/police_arrests_fraud/view
 | title = Police arrests fraudster for identity theft of Moroccan prince on Facebook
 | publisher = Maghreb Arab Presse
 | accessdate = 2008-03-05
 | archive-date = 2008-02-20
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080220095500/http://www.map.ma/eng/sections/general/police_arrests_fraud/view
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = http://www.cnn.com/2008/WORLD/africa/02/07/morocco.facebook/index.html?eref=rss_latest
 | title = Police arrest man for 'villainous' theft of prince's ID on Facebook
 | publisher = CNN
 | accessdate=2008-03-05
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = https://www.nytimes.com/2008/02/07/world/africa/07briefs-identity.html?ex=1360040400&amp;en=28cce9bbc525d4cd&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss
 | title = Moroccan held for alleged royal ID theft
 | publisher = Yahoo
 | accessdate=2008-03-05
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = https://www.nytimes.com/2008/02/07/world/africa/07briefs-identity.html?ex=1360040400&amp;en=28cce9bbc525d4cd&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss
 | title = Morocco: Man Held in Alleged Royal Identity Theft
 | publisher = New York Times
 | accessdate=2008-03-05
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.theregister.co.uk/2008/02/18/morocco_fb_fake_prince/
 | title = Moroccan IT engineer arrested over fake Facebook account
 | publisher = The Register
 | accessdate=2008-03-05
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,328973,00.html
 | title = Police Arrest Man for Stealing Prince's Identity on Facebook
 | publisher = Fox News
 | accessdate=2008-03-05
}}&lt;/ref&gt;

[[ಇರಾನಿನ 2009ರ ಚುನಾವಣೆಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;iran&quot;/&gt;

===== Far east =====
[[ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ಉರ್‌‍ಮ್‌‍ಖ್ವಿ ದಂಗೆ]] ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚೈನಾದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅನ್ನು [[ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು]].&lt;ref name=&quot;chinablock&quot;/&gt;
&quot;[[ಝಿನಿಗಾಗ್‌‍ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ]]&quot;ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅವರ ಸಂವಹನ ಪ್ರಸಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು Huanqi.com ಪ್ರತಿಪಾಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title= 80 pct of netizens agree China should punish Facebook|url= http://english.people.com.cn/90001/90776/90882/6697993.html|date= July 10, 2009|work= |publisher= The People's Daily Online|accessdate=13 July 2009}}&lt;/ref&gt;

==== ಬೀಕನ್‌ ====
{{Main|Facebook Beacon}}
ನವೆಂಬರ್ 7, 2007ರಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬೀಕನ್‌]] ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ &quot;ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಾಗಿ&quot; ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಪಡಿಸಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Facebook Beacon&quot;&gt;{{cite press release |title=Leading Websites Offer Facebook Beacon for Social Distribution |publisher=Facebook|date=2007-11-06 |url=http://www.facebook.com/press/releases.php?p=9166 |accessdate=2007-11-09}}&lt;/ref&gt; ಬೀಕನ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಹೇಳಿತು, &quot;ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ&quot;, ಮತ್ತು, &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Facebook Ads&quot;&gt;{{cite press release |title=Facebook Unveils Facebook Ads |publisher=Facebook |date=2007-11-06 |url=http://www.facebook.com/press/releases.php?p=9176 |accessdate=2007-11-09 }}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಜಾಹಿರಾತುದಾರರ ಉದ್ದೇಶವಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಜೂಕರ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 5,2007ರಂದು ಬೀಕನ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾ &quot;ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಪ್ಟ್‌-ಔಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆಪ್ಟ್‌-ಇನ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಮರೆತರೆ ಇದು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೀಕಾನ್‌ ಇದನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆಗೂ ಇದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ನೀಡಿತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-14|url=http://www.pcworld.com/article/id,140182-c,onlineprivacy/article.html|title=Facebook's Beacon More Intrusive Than Previously Thought|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|date=2007-11-30|author=Perez, Juan Carlos|archive-date=2008-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303235643/http://www.pcworld.com/article/id,140182-c,onlineprivacy/article.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=7584397130 | title=Thoughts on Beacon | publisher=Facebook|author=Zuckerberg, Mark |date=2007-12-05 | accessdate=2007-11-06 }}&lt;/ref&gt;

==== ಗೋಪ್ಯತೆ ====
ಫೇಸ್‍ಬುಕ್‌ನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು [[ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]]ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಆಸಕ್ತಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು.&lt;ref name=&quot;cgcs&quot;&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-06|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/22/AR2008022202630.html|title=What Facebook Knows That You Don't|work=[[The Washington Post]]|date=2008-02-23|author=Rampell, Catherine|page=A15}}&lt;/ref&gt; ಇಬ್ಬರು [[MIT]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ([[MIT]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[Oklahoma ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]) ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[shell script]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು 70,000 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 14 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;jonessoltren&quot;&gt;{{cite paper | author=Jones, Harvey; Soltren, José Hiram| title=Facebook: Threats to Privacy |year=2005 | url=http://www.swiss.ai.mit.edu/6095/student-papers/fall05-papers/facebook.pdf|publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]|accessdate=2008-04-30|format=PDF}} ([[ಪಿಡಿಎಫ್‌]])&lt;/ref&gt; 2008ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಿದಂತೆ ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಊಳಿದುಕೊಂಡವು, ದ್ವೇಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕದಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು [[BBC]]ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ &quot;[[ಕ್ಲಿಕ್‌]]&quot; ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/click_online/7375772.stm | title=Identity 'at risk' on Facebook | publisher=BBC | date=2008-05-01 | accessdate=2008-05-01 }}&lt;/ref&gt;

ಗೋಪ್ಯತಾ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ತಾಣದ ಗೋಪ್ಯತಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಇದು &quot;ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬ್ಲಾಗುಗಳು, ತ್ವರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಗಳು, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ನಿಮ್ಮ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;privacypolicy&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.facebook.com/policy.php| title=Facebook Privacy Policy|publisher=Facebook| date=2007-08-12| accessdate=2008-05-06}}&lt;/ref&gt; &quot;ನಾವು ಗೌರವಯುತವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು&quot; ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಟಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-28|url=http://www.gwhatchet.com/home/index.cfm?event=displayArticle&amp;ustory_id=65d53002-d568-4511-ade8-0d40866e6406|title=Employers, marketers and parents accessing Facebook database|work=[[GW Hatchet]]|date=2005-11-14|author=Roper, Eric|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217154347/http://www.gwhatchet.com/home/index.cfm?event=displayArticle&amp;ustory_id=65d53002-d568-4511-ade8-0d40866e6406|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ನಾವು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ನಮ್ಮ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ, ನಮಗೆ ಆ ಉದ್ಧೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಕ್ರಿಸ್‌ ಹ್ಯೂಗಸ್‌]]ನಿಂದ ಈ ವಿಷಯವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;informer&quot;&gt;{{cite news | first=Chris | last=Peterson | title=Who's Reading Your Facebook? | work=[[The Virginia Informer]] | date=2006-02-13}}&lt;/ref&gt;

ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೂಡ ತಲ್ಲಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೊದಲು, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು &quot;ನಿಷ್ಕ್ರೀಯಗೊಳಿಸಲು&quot; ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಳಕೆದಾರರು ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯು ಜಾಲತಾಣದ [[ಸರ್ವರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು.
&quot;ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ದಿನಗಳಿಂದ ಇರುವ ಮುಜುಗರದ ಮತ್ತು ಅತೀ-ವಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಮುಂದೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ ನಂತರ ಮಾಲಿಕರಿಂದ ಅವುಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ&quot; ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಹಲವಾರು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://writ.news.findlaw.com/ramasastry/20080229.html|title=On Facebook Forever? Why the Networking Site was Right to Change its Deletion Policies, And Why Its Current Policies Still Pose Privacy Risks |publisher=[[FindLaw]]|date=2008-02-29|author=Ramasastry, Anita }}&lt;/ref&gt;  ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ತನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನೀತಿಯನ್ನು 2008ರ ಪೆಬ್ರುವರಿ 29ರಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿತು, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಲ್ಲಿ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.facebook.com/help.php?page=9|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070830164535/http://www.facebook.com/help.php?page=9|archivedate=2007-08-30|title=Privacy and Security |publisher=Facebook via Internet Archive}}&lt;/ref&gt; 2009ರ ಮೇ 7ರಂದು, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಒಂದು ಬಗ್‌ ಬಳಕೆದಾರರ ವಯಕ್ತಿಕ ಈ-ಮೇಲ್‌ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. &quot;ಈ ವಿಷಯ ನಮಗೆ ವರಧಿಯಾದ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಓಳಗೆ&quot; ಆ ಬಗ್‌ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-05-07|url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/07/a-facebook-bug-revealed-personal-e-mail-addresses/|title=A Facebook &quot;Bug&quot; Revealed Personal E-mail Addresses |publisher=[[New York Times]]|date=2009-05-07|author=Richmond, Rita }}&lt;/ref&gt;

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಕೆನಡಾದ ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತ &quot;ಬಳಕೆದಾರರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕದೇ ಮತ್ತು ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಗೊಂದಲದ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂಬ ವಿಷಯವು 2009ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, [[ಕೆನಡಾದ ಖಾಸಗೀ ಆಯೋಗ]]ದಿಂದ ಬೇಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. &quot;ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂದು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಖಾಸಗಿ ಅಧಿಕಾರಿ [[ಕ್ರಿಸ್‌ ಕೆಲ್ಲಿ]] ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರ್‌ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸುದಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ CPCಯು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಗೆ 30 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಕೆನಡಾದ ಲಿಖಿತ ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಫೆಡರಲ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾದ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;BBCCanLaw&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/8155367.stm|title=Facebook 'breaches Canadian law' |date=2009-07-17|publisher=BBC News Online|accessdate=2009-07-18}}&lt;/ref&gt;

==== ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಕರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು ====
[[ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ನಿಕೋಲ್ಸ್‌]]ನ [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌]][[ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌ ಆಪ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಬಿಷೆಪ್‌,ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಕರು [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಗೆ ಮುಂದಾಗಬಹುದೆಂದು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಿದರು. ನಿಕೋಲ್ಸ್‌ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು [[ಆಪ್ತಸಂಬಂಧಗಳ]]ನ್ನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ]]ನ್ನು ಪ್ರೌಡರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | first=Jonathan | last=Wynne-Jones | coauthors= | authorlink= | title=Facebook and MySpace can lead children to commit suicide, warns Archbishop Nichols | date=2009-08-01 | publisher= | url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/religion/5956719/Facebook-and-MySpace-can-lead-children-to-commit-suicide-warns-Archbishop-Nichols.html | work=Daily Telegraph | pages= | accessdate=2009-08-21 | language= | archive-date=2009-08-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090826094541/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/religion/5956719/Facebook-and-MySpace-can-lead-children-to-commit-suicide-warns-Archbishop-Nichols.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== ಫ್ರೊ-ಮಾಫಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌‍ ಕೇಸ್‌ ====
[[ಇಟಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ-[[ಮಾಫಿಯಾ]] ಗ್ರೂಪ್‌&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/srch.php?q=bernardo++provenzano&amp;amp;k=200000010#/group.php?gid=38328116025 ಸಮ್‌ ಆಪ್‌ ದ ಪ್ರೊ-ಮಾಫಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌]; ಒನ್‌ ಆಪ್‌ ದೆಮ್‌ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ [[ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಪ್ರೊವೆನ್ಜ್‌’]] ಸ್‌ ಸೈಂಥ್‌ವುಡ್‌.&lt;/ref&gt; ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.france24.com/en/20090109-anger-mafia-groups-facebook-internet-italy | title=Anger at pro-Mafia groups on Facebook | date=2009-01-09 | accessdate=2009-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090906152054/http://www.france24.com/en/20090109-anger-mafia-groups-facebook-internet-italy|archivedate=2009-09-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.iht.com/articles/2009/01/20/europe/mafia.1-411653.php| title=Italian authorities wary of Facebook tributes to Mafia | date=2009-01-20 | accessdate=2009-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090123032250/http://www.iht.com/articles/2009/01/20/europe/mafia.1-411653.php|archivedate=2009-01-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.webpronews.com/topnews/2009/01/12/italy-troubled-over-mafia-on-facebook | title=Italy Troubled Over Mafia On Facebook | date=2009-01-12 | accessdate=2009-02-14 | archive-date=2009-09-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090906112636/http://www.webpronews.com/topnews/2009/01/12/italy-troubled-over-mafia-on-facebook | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601204&amp;sid=aTVfRMcum1Qk | title=Italy Debates Law That May Block Access to Facebook | date=2009-02-11 | accessdate=2009-02-14}}&lt;/ref&gt;. ಅಲ್ಲದೆ ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಕಾನೂನು [[ISP]]ಯು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದಂತೆ ತಡೆಹಾಕಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು [[ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಅಪರಾದ ಮಾತುಕತೆ]] [[ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ]] ಅಥವಾ [[ಅಪರಾದ]]ಕ್ಕೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಕೊಡುವಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬದರೆ ಅಂತವುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುವುದು.

ಫೆಬ್ರುವರಿ 5,2008ರಂದು ಸೆನೆಟ್‌ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡದಂತೆ&lt;ref&gt;{{it}} [http://mobile.senato.it/japp/bgt/showdoc/frame.jsp?tipodoc=Emend&amp;amp;leg=16&amp;amp;id=391198&amp;amp;idoggetto=413875 ಪಠ್ಯವು ಸೆನಾಟೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415212815/http://mobile.senato.it/japp/bgt/showdoc/frame.jsp?tipodoc=Emend&amp;leg=16&amp;id=391198&amp;idoggetto=413875 |date=2009-04-15 }}&lt;/ref&gt; ಚೆಂಬರ್‌ ಆಪ್‌ ಡೆಪ್ಯೂಟೀಸ್‌ ಇಂದ ಅದು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನೀತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌, [[ಗೂಗಲ್‌]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿ&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.networkworld.com/news/2009/021309-google-criticizes-italian-internet.html| title=Google criticizes Italian Internet legislation| date=2009-02-13| accessdate=2009-02-14| archive-date=2009-02-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20090218234813/http://www.networkworld.com/news/2009/021309-google-criticizes-italian-internet.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವು. ಇದು ಯಾವ ಕಾನೂನನ್ನೂ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಬಳಕೆದಾರರ [[ವಾಕ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಅವು ಹೇಳಿದವು.

==== ಫಿಶಿಂಗ್‌ ====
2009ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ಬಳಕೆದಾರರು [[ರಷ್ಯದ]] ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವವರಿಂದ [[ಲಾಟ್ವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಚೈನಾದ]] ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ [[ಫಿಶಿಂಗ್‌]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರು, ಇದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತೆಗಳು ಅಪಹರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://facebook.of-cour.se/2009/05/19/phishing-attacks-on-facebook-afoiru-arepsat-bestsat-bestspacebe-brungaat-indigolinebe-kirgoat-nutpicat-picobandbe-ponbonim-redbuddybe-redfriendbe-sweeterbe-et-al/ | title=Phishing attacks on Facebook | date=2009-05-19 | accessdate=2009-05-24 | archive-date=2009-05-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090527084001/http://facebook.of-cour.se/2009/05/19/phishing-attacks-on-facebook-afoiru-arepsat-bestsat-bestspacebe-brungaat-indigolinebe-kirgoat-nutpicat-picobandbe-ponbonim-redbuddybe-redfriendbe-sweeterbe-et-al/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಳಂಬದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನೆ ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಅನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು

==== ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಖಂಡನಾ ಗುಂಪುಗಳು ====
[[JIDF]],[[ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸು]]ವ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ
[[ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಖಂಡನೆಯ]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ಧರಿಂದ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಅನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಅನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ JIDFನ ಸ್ಥಾಪಕ TOS. ಡೇವಿಡ್‌ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ಟ್ರೀ &quot;ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಖಂಡನೆಯು ಒಂದು ದ್ವೇಷದ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8097979.stm ದಿ ರೈಸ್‌ ಆಪ್‌ ಹೇಟ್‌ 2.0]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thejidf.org/2008/10/letter-to-facebook-regarding-illegal.html ಜೆಐಡಿಎಫ್‌ ಪತ್ರವೂ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thejidf.org/2009/05/holocaust-denial-on-facebook-is-just.html ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್‌ ಡೇನಿಯಲ್‌ ಐಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬ್ಲಾಗರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಅನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಲು ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಯುಬನ್‌]]ನ ಸಹೋದರ ಹಾಗು [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌ ಮೇವರಿಕ್ಸ್‌]]ನ ಮಾಲಿಕರಾದ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಕ್ಯುಬನ್‌, ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, &quot;ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಿರಾಕರಣೆಮಾಡುವುದು ಅಸಹ್ಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ CEO [[ಮಾರ್ಕ್‌‍ ಜ್ಯೂಕರ್‌‍ಬರ್ಗ್]]ನಿಗೆ ಈ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.briancuban.com/facebook-holocaust-denial-should-be-discussed-openly/ |title=ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌: ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್‌ ಡೇನಿಯಲ್‌ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716233857/http://www.briancuban.com/facebook-holocaust-denial-should-be-discussed-openly/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.briancuban.com/open-letter-to-facebook-ceo-mark-zuckerberg/ |title=ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸಿಇಓ ಮಾರ್ಕ್‌ ಜುಕರ್ಬಗ್‌ಗೆ ಪತ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113171009/http://www.briancuban.com/open-letter-to-facebook-ceo-mark-zuckerberg/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Techcrunch]]ನ CEO [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಅರಿಂಗ್‌ಟನ್‌]] ಅವರು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಹಟಮಾರಿತನದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕದಿರುವುದು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;[http://www.techcrunch.com/2009/05/12/facebook-remains-stubbornly-proud-of-position-on-holocaust-denial/ ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್‌ ಡೆನಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪಟ್ಟುಬಿಡದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ]&lt;/ref&gt;

=== ಲ್ಯಾಮ್‌ಬುಕ್‌ ===
ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಾರ ತಾಣಗಳಿಂದ ಮೋಜಿನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಬಹುದಾದ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ರೀತಿಯ ಈ [[ಲ್ಯಾಮ್‌ಬುಕ್‌]]ಅನ್ನು ಎಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರು ಆಸ್ಟಿನ್‌ನ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಡಿಸೈನರುಗಳು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ತಾಣವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ثطن{{Citation needed|date=October 2009}}

== ದಾವೆ ಹಾಕುವುದು ==
=== ಕನೆಕ್ಟ್ ಯು ===
{{Main|Criticism of Facebook#Connectu.com lawsuit}}
2004ರಲ್ಲಿ ಕನೆಕ್ಟ್ ಯು (ConnectU) ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜ್ಯೂಕರ್‌ಬರ್ಗ್‌‌‍ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಕಲುಮಾಡಿ&lt;ref name=&quot;globe&quot;&gt;{{cite news|title=Facebook, ConnectU settle dispute:Case an intellectual property kerfuffle|url=http://www.boston.com/business/technology/articles/2008/06/27/facebook_connectu_settle_dispute/|author=Michael Levenson|publisher=Boston Globe|date=2008-06-27|accessdate=2009-03-23|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133839/http://www.boston.com/business/technology/articles/2008/06/27/facebook_connectu_settle_dispute/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ತಮಗೆ ಸೇರಿದ [[ಸೋರ್ಸ್‌‍ ಕೋಡ್‌‍]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನು ತಮಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ [[ಮೌಖಿಕ ಒಪ್ಪಂದ]]ವನ್ನು ಜ್ಯೂಕರ್‌ಬರ್ಗ್‌‍ ಮುರಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಫೆಸ್‌ಬುಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೂಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news | first=Luke | last=O'Brien | url=http://www.02138mag.com/magazine/article/1724.html | title=Poking Facebook | work=[[02138]] | date=November/December 2007 | page=66 | accessdate=2008-06-26 | archive-date=2019-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190220230053/http://www.02138mag.com/magazine/article/1724.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crimson&quot;&gt;{{cite news | first=Timothy J. | last=McGinn |url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=513007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815192011/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=513007 | title=Lawsuit Threatens To Close Facebook | work=[[Harvard Crimson]] | date=2004-09-13|archivedate=2004-09-13|accessdate=2008-03-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Princetonian&quot;&gt;{{cite news | accessdate=2008-03-08 | first=Alexander | last=Maugeri | url=http://www.dailyprincetonian.com/archives/2004/09/20/news/10767.shtml | title=TheFacebook.com faces lawsuit | work=[[The Daily Princetonian]] | date=2004-09-20 | archiveurl=https://archive.today/20120724125832/http://www.dailyprincetonian.com/2004/09/20/10767/ | archivedate=2012-07-24 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Facebook in court over ownership&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=https://www.theguardian.com/media/2007/jul/25/digitalmedia.usnews|title=Facebook in court over ownership |work=[[The Guardian]]|date=2007-07-25|author=Tryhorn, Chris }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಗಡಗಳು ರಹಸ್ಯವಾದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ರಾಜಿಯಾದವು.&lt;ref name=&quot;nytb&quot;&gt;{{cite news|publisher=New York Times|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2008/06/26/judge-ends-facebooks-feud-with-connectu/index.html|date=2008-06-28| title=Judge Ends Facebook’s Feud With ConnectU|author=Brad Stone|accessdate=2009-03-23}}&lt;/ref&gt; ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮೂದಲು ಆದ ಮಾತುಕಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು 2008ರಲ್ಲಿ ರಾಜಿಯನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ಸಾಗಲ್ಲಿಲ್ಲಾ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-03-15|url=http://www.livemint.com/2008/03/11000507/Getting-the-startup-documenta.html|title=Getting the start-up documentation right |work=[[The Wall Street Journal]]|date=2008-03-11|author=Jagadeesh, Namitha }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wired.com/techbiz/startups/news/2007/10/facebook_future|title=Facebook Got Its $15 Billion Valuation — Now What?|accessdate=2008-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512081114/http://www.wired.com/techbiz/startups/news/2007/10/facebook_future|archive-date=2008-05-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/news/story/internal-facebook-valuation-points-strategic/story.aspx?guid=E0ED3368-7496-4854-8440-6DB6FFDBA4A8&amp;dist=SecEditorsPicks|
title=Internal Facebook valuation points to strategic merit – Valuation is far below the $15 billion cited at time of Microsoft investment|accessdate=2008-07-07|publisher=Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bizreport.com/2007/07/advertisers_disappointed_with_facebooks_ctr.html|title=Advertisers disappointed with Facebook's CTR|accessdate=2008-07-07|archive-date=2013-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130712033039/http://www.bizreport.com/2007/07/advertisers_disappointed_with_facebooks_ctr.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://blogs.wsj.com/law/2008/06/27/facebook-wins-connectu-appeal-blames-fee-dispute/|publisher=Wall Street Journal|date=June 27, 2008|title=Facebook Wins ConnectU Appeal, Blames Fee Dispute|author=Dan Slater|accessdate=2009-03-23|archive-date=2018-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211181833/https://blogs.wsj.com/law/2008/06/27/facebook-wins-connectu-appeal-blames-fee-dispute/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ConnectU ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಲಕ್ಷಕೊಡದೆ 65 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನ್ನು ಫೈಸಲು ಇತ್ಯರ್ಥ ಹಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-02-10|url=http://www.law.com/jsp/ca/PubArticleCA.jsp?id=1202428139731|title=Quinn Spills Value of Facebook Deal|work=[[The Recorder]]|date=2009-02-10|author=Zusha Elinson|archive-date=2009-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214014113/http://law.com/jsp/ca/PubArticleCA.jsp?id=1202428139731|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== StudiVZ ===
{{date|2008-07-18}}StudiVZ ತನ್ನ ಮುಖಮುದ್ರೆಯನ್ನು, ಸ್ಪರ್ಶ, ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ [[StudiVZ]] ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. StudiVZ ಈ ಹಕ್ಕುಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು [[ಘೋಷಣಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಪಿ]]ಗಾಗಿ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟುಗ್ರಾಟ್]] ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲದ ಮೂರೆ ಹೋಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSN2034220420080720 .reuters.com, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಜರ್ಮನ್‌ ಜಾಲತಾಣವು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದೆ]&lt;/ref&gt; 
{{date|2009-09-10}}StudiVZ ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ಗೆ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಮುಖಾಂತರ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳು ಮೂದಲಿನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.techcrunch.com/2009/09/10/facebook-and-studivz-end-legal-dispute/ |title=TechCrunch.com, &quot;ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿವಿಜ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು ವಿವಾದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿವೆ&quot; |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091008005908/http://uk.techcrunch.com/2009/09/10/facebook-and-studivz-end-legal-dispute/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಗ್ರಾನ್ಟ್ ರಾಫೆಲ್ ===
ಗೋಪ್ಯತೆಗೆ ಭಂಗತಂದ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯಾರೋಪ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಗ್ರಾನ್ಟ್ ರಾಪೆಲ್‌ GBP £22,000 (ಅಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿನಿಮಯ ದರ, ಸರಿಸುಮಾರು USD $43,೭೦೦) ದಂಡ ತೆರಬೇಕೆಂದು ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ 2008ರ ಜುಲೈ 24ರಂದು ಆದೇಶನೀಡಿತು. 2000ರಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾಗುವ ತನ್ನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಹವರ್ತಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯು ಫ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಕುರಿತಂತೆ ರಾಫೆಲ್ ನಕಲಿ ಫೆಸ್‌ಬುಕ್‌ ಫೇಜ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ. ಒಂದು ನಕಲಿ ಪುಟವು, Firsht ಒಬ್ಬ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮೀರಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರ [[ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾನನಷ್ಟ]] ಮೂಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಯಶಸ್ಸುಕಂಡ ಮೂದಲ ವ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2008/jul/25/law.facebook ಲಿಬೆಲ್‌: ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಮಾಜಿ-ಸ್ನೇಹಿತನ ಪ್ರತಿಕಾರದ ಬೆಲೆ £22,೦೦೦ಯಾಗಿದೆ | ಯುಕೆ ನ್ಯೂಸ್‌ | ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]. ಅಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7523128.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ | ಯುಕೆ | ತಪ್ಪು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಅನ್ನು ಪಾವತಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ]. ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23520507-details/Businessman+awarded+22,000+in+landmark+libel+ruling+over+malicious+fake+Facebook+profile/article.do ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಅವಾರ್ಡೆಡ್‌ £22,000 ಇನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ ಲಿಬೆಲ್‌ ರೂಲಿಂಗ್‌ ಓವರ್‌ ಮಾಲ್ಸಿಯಸ್‌ ಫೇಕ್‌ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌| ನ್ಯೂಸ್‌ |ದಿಸ್‌ ಈಸ್‌ ಲಂಡನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323171713/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23520507-details/Businessman+awarded+22,000+in+landmark+libel+ruling+over+malicious+fake+Facebook+profile/article.do |date=2009-03-23 }}. ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.sky.com/skynews/Home/Technology/Facebook-Libel-Case-Won-In-High-Court-By-Mathew-Firsht-Against-His-Former-Friend-Grant-Raphael/Article/200807415052473?f=rss ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಅವರ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಗೆಳೆಯ ಗ್ರಾಂಟ್‌ ರಾಫೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಜಯಗಳಿಸಿದೆ | ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ| ಸ್ಕೈ ನ್ಯೂಸ್‌]. ಅಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080802032101/http://www.iht.com/articles/ap/2008/07/24/europe/EU-Britain-Facebook-Damages.php ನಷ್ಟಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ಬಲಿಪಶು ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ ಸಾವಿರಾರು ಜಯಗಳಿಸಿದೆ-ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯುನೆ]. ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2453538/Businessman-awarded-and16322,000-damages-over-fake-Facebook-site.html ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಅವಾರ್ಡೆಡ್‌ £22,000 ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್‌ ಓವರ್‌ ಫೇಕ್‌ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಸೈಟ್‌-ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220093437/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2453538/Businessman-awarded-and16322,000-damages-over-fake-Facebook-site.html |date=2009-02-20 }}. ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.&lt;/ref&gt;

=== ಆ‍ಯ್ಡಮ್‌ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ===
ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌, [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌]]ನ [[ಕೆನಡೀಯ]] ಆ‍ಯ್ಡಮ್‌ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಅವರ ವಿರುದ್ದದ ಸುಮಾರು 873 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರುಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾವೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. [[ಶಿಶ್ನ ವೃದ್ಧೀಕರಣ]] ಮತ್ತು [[ಮರಿಜುವಾನಾ]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಗಾರ್ಬೇಜ್‌‍ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಗಾರ್ಬೇಜ್‌‌‍ ಅವರು ಅಟ್ಲಾಂಟೀಸ್‌ ಬ್ಲೂ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು‍.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20081124/facebook_spam_081124/20081124?hub=TopStories|title=Facebook wins lawsuit against Montreal spammer|accessdate=2008-11-24|publisher=[[CTV.ca]]|archive-date=2009-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610033506/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20081124/facebook_spam_081124/20081124?hub=TopStories|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಅಲೆಸ್ಸ್ಯಾಂಡ್ರೋ ಡೆಲ್‌ ಪಿಯರೋ ===
ನಕಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು [[ನಾಜಿ]] [[ಪ್ರಚಾರ]] ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ [[ಜುವೆಂಟಸ್‌]]ನ [[ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ (ಸೊಕರ್)]] ಆಟಗಾರ [[ಅಲೆಸ್ಸ್ಯಾಂಡ್ರೋ ಡೆಲ್‌ ಪಿಯರೋ]] ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಮೇಲೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದ, ಎಂದು 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಕಲಿ ಖಾತೆಯೊಂದು ತನ್ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ನವ-ನಾಜಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟಗಾರ ದುಖಿ:ತನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಡೆಲ್ ಪಿಯರೋ ತಾನು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನಿಡಿದ್ದನು.&lt;ref&gt;ಲೇಂಡನ್‌, ಜಾನ್‌ (2009-02-09). [http://www.theregister.co.uk/2009/02/09/del_piero_facebook_lawsuit/ ಫೂಟಿ ಸ್ಟಾರ್‌ ಸೂಸ್‌ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಓವರ್‌ ಫೇಕ್‌ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌]. [[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟಾರ್‌]]. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-07-20.&lt;/ref&gt;

=== ಜ್ಯಾಕ್ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ===
{{See also|Jack Thompson (activist)#Facebook lawsuit}}
2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಲ್ಲಿ, ಜ್ಯಾಕ್ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಧಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗೋಸ್ಕರ U.S. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫೇಸ್‌ಬು‌ಕ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 40 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲ‌ರುಗಳ ಕಾನೂನು ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದನು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳ ತಾಣಗಳು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ನೆಲೆಗೋಳಿಸಲಾದ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಂಚೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕದೆ ಆತನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನು. 
ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳು ಅವನಿಗೆ ''ಮಹಾ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಯಾತನೆ'' ಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದನು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.goodgearguide.com.au/article/320607 |title=ಜಾಕ್‌ ಥಾಮ್ಪ್‌ಸನ್‌ ಸೂಸ್‌ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಫಾರ್ $40M |access-date=2009-12-07 |archive-date=2009-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004083917/http://www.goodgearguide.com.au/article/320607 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ==

* [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆ]] 
* [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಬೀಕಾನ್‌]]
* [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳು]]
* [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌]]
* [[ಕೊನಾಮಿ ಕೋಡ್‌]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

{{Spoken Wikipedia|Facebook.ogg|2009-08-15}}

{{Wiktionary|facebook}}
{{wikinewshas|news involving Facebook|
* [[n:Bloggers investigate social networking websites|Bloggers investigate social networking websites]]
* [[n:News services and World Wide Web companies increase Farsi services after Iranian presidential election|News services and World Wide Web companies increase Persian language services after Iranian presidential election]]
}}
{{Commons category|Facebook}}
* [http://www.facebook.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
* [http://www.istrategylabs.com/2009-facebook-demographics-and-statistics-report-276-growth-in-35-54-year-old-users/ 2009 ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಡೆಮಾಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್‌ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090625165338/http://www.istrategylabs.com/2009-facebook-demographics-and-statistics-report-276-growth-in-35-54-year-old-users/ |date=2009-06-25 }}
* [http://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌] ಬೈ ''[[ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌]]'' 
* [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1904147,00.html ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಡಿವೋರ್ಸ್‌: ಏರಿಂಗ್‌ ದ ಡರ್ಟಿ ಲಾಂಡ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826145617/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1904147,00.html |date=2013-08-26 }} ಬೈ ಬೆಲಿಂಡ ಲುಸ್ಕಾಂಬೆ, ''ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' ,ಜೂನ್‌ 22 2009

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾಗತಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು.]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾಲ 2.0]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಅನ್‌ಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐಪೋನ್‌ ಓಎಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್ ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಂಪನಿಗಳು ಗೌಪ್ಯತೆಯಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.]]</text>
      <sha1>gi53arw18jghfwij5v730jk0n5am0vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಯುಎಸ್ಬಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22021</id>
    <revision>
      <id>1435538</id>
      <parentid>1377385</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229704" sha1="s6v7z1boq1tytsylbgyvpr9aad91zio" xml:space="preserve">{{Infobox Computer Hardware Bus
| name        = [[U.S.B.]]
| fullname    = Universal Serial Bus
| image       = Certified USB.svg
| caption     = Original Universal Serial Bus Logo
| invent-date = January 1996
| invent-name = Intel, Compaq, Microsoft, Digital Equipment Corporation, IBM, Northern Telecom
| width       = 1
| numdev      = 127 per host controller
| speed       = 1.5, 12, or 480 [[megabit|Mbit]]/s (0.2, 1.5 or 60 MByte/s)&lt;!-- This isn't an advocacy page, don't put anything about USB 3 until it is finalized --&gt;
| style       = s
| hotplug     = Yes
| external    = Yes
}}

{{OSIstack}}

[[ಚಿತ್ರ:USB Icon.svg|thumb|right|240px|ದ ಬೇಸಿಕ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌ ಲೊಗೊ; ಈಚ್‌ ರೀಲಿಸ್ಡ್‌ ವೆರಿಯಂಟ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಎ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಲೊಗೊ ವೆರಿಯಂ‌ಟ್‌]]
[[ಚಿತ್ರ:USB TypeA Plug.JPG|thumb|right|240px|ಎ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳು &quot;ಎ&quot; ಪ್ಲಗ್‌ ಎಂಬ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.]]

'''ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ'''  ('''ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಬಸ್''' ), ಸಂವಹನದ ಉದ್ದೆಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಧನಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣ ತಪಶೀಲ ಪಟ್ಟಿ&lt;ref&gt;{{cite web|title=About USB-IF|url=http://www.usb.org/about|publisher=USB Implementers Forum, Inc.|accessdate=2009-11-04}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಥಿತೇಯ ನಿಯತ್ರಣಗಾರ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ).&lt;ref&gt;{{cite web|title=USB.org: Welcome|url=http://www.usb.org/home|publisher=USB Implementers Forum, Inc.|accessdate=2009-11-04|archive-date=2011-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208121819/http://www.usb.org/home|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಹಲುವು ತರಹದ [[ಸೀರಿಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಲಲ್ಲ]] ಪೋರ್ಟಗಳ ಬದಲಿ ಇರಿಸುವ ಉದ್ದೆಶದಿಂದಿದೆ. [[ಮೈಸ್]], [[ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳು]], [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು]], [[ಮುದ್ರಕಗಳು]], ಪೆರ್ಸನಲ್ [[ಮಿಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳು]], [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಡ್ರೈವ್‍ಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸಟರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‍ಗಳು]], ಈ ಎಲ್ಲಾ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪೆರಿಫೆರಲ್‍ಗ]]ಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಜೋಡಿಸಬಲ್ಲದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ, ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ]] ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು{{Citation needed|date=November 2009}}, ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಇತರ ಸಾಧನಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉದಾ: [[ಸ್ಮಾರ್ಟ ಫೋನ್ಸ್]], [[PDA]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಕಂನ್ಸೋಲ್‍ಗಳು]], ಹಾಗು ಒಂದು ಸಾಧನ ಮತ್ತು [[ಗೋಡೆ ಪ್ಲಗ್‍ಗೆ]] ಪ್ಲಗ್ ಮಾಡಿದ [[AC ಅಡಾಪ್ಟರ್‌]] ನಡುವೆ [[ಪವರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಎಂದು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು.{{As of|2008}} ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿನವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 6 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/156494/superspeed_usb_30_more_details_emerge.html |title=SuperSpeed USB 3.0: More Details Emerge |date=6 Jan 2009 |access-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |archive-date=24 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124071237/http://www.pcworld.com/article/156494/superspeed_usb_30_more_details_emerge.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ರೂಪವನ್ನು [[ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಇಂಪ್ಲಿಮೆನ್ಟರ್ಸ್ ಫೋರಮ್]] (USB-IF)ರವರು ಆದರ್ಶಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, (USA-IF) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆದರ್ಶಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉದ್ಯಮದ ಬೇಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ. ಅಗ್ರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ [[Agere]] (ಈಗ [[LSI ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ಜೊತೆ ಕೂಡಿದೆ), [[Apple Inc.]], [[Hewlett-Packard]], [[Intel]], [[Microsoft]] ಮತ್ತು [[NEC]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಪುಅ ಖೆಇನ-ಸೆಂಗ್ ಎಂದು &quot;ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್ ಪಿತಾಮಹ&quot; ಅನೇಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಸೊನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ತೈವಾನ್ ಮೂಲದ ನಾಲ್ಕು ಸಂಗಾತಿಗಳ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆನ್ ಚಿಪ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಯುಎಸ್ಬಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಡ್ರೈವ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಾಪಿತ. ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಚಿಪ್ ಯುಎಸ್ಬಿ ಫ್ಲಾಶ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೇರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಲಿ‍ಅರ್ ಯುಎಸ್ಬಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಕಿರು ಫ್ಲಾಷ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಡನಾಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಯುಎಸ್ಬಿ ಹಬ್ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದು ಎಂದು / ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಬಿ ಕೇಬಲ್ ಓದಿ.

ಎಪ್ರಿಲ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೪ ಯುಎಸ್ಬಿ ೩.೦ ಬಂದರುಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಂತಹ ಬಂದರು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಾಮಾನ್ಯ. ಯುಎಸ್ಬಿ ೩.೦ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡುಗಳು ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಅನೇಕ ಹೊಸ ಮದರ್ ಪಿಸಿಬಿ ಹೆಡರ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಐಓ ವಿಮಾನ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವು ಯುಎಸ್ಬಿ ೩.೦ ಬಂದರುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಯುಎಸ್ಬಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಡ್ರೈವ್ ೮ ಎಂಬಿ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ೨೦೦೦ ನೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರ, ೮ ರಿಂದ ೨೫೬ ಜಿಬಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಾರಾಟ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ೫೧೨ ಘಿಬಿ ಮತ್ತು ೧ ಟಿಬಿ ಘಟಕಗಳು ಫ್ಲಾಶ್ ಡ್ರೈವುಗಳನ್ನು.
[[ಚಿತ್ರ:2015 Pendrive SanDisk 4GB.jpg|thumb]]

== ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ ==
ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಅಸಮರೂಪತೆಯ]] ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಸಮೂಹ]]ದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹವೇ ಹರಿಯಿತು ಮತ್ತು  ಶ್ರೇಣಿಕೃತ [[ಸ್ಟಾರ್ ತಂತಿಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧವಾದ [[ಬಾಹ್ಯ ಉಪಕರಣ]]ಗಳು ಜೋಡಿಸಿದ್ದವು. ಜೊತೆಗೆ [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್‌]]ಗಳು ಶ್ರೇಣಿಗೆಳ್ಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಬಹುದು, ಮರದ ವಿನ್ಯಾಸದಂತೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಶ್ರೇಣಿಗಳವರೆಗೂ  ಕವಲೊಡೆಯಲು ಅವಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಹೊಸ್ಟ್‌ಗೆ ಬಹು ಹೊಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೊಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಪೋರ್ಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.  
ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಹಬ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ 127 ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು.

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನಗಳು ''ಹಬ್‌'' ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ್ಟ್ ಹಬ್ ಯಾವಾಗಲು ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೊಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಒಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಒಂದೆ ಪೆರಿಫೆರಲ್ ಸಾಧನ(ನೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ, ಮತ್ತು PCಗಳ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಬದಲಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹಾಜರಾಗುತ್ತರುವ ಸ್ವಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ನಡೆಸುವ ಹಬ್‍ಗಳಿಗೆ ''ಹಂಚಿಕೆಯ ಹಬ್‍ಗಳು''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಚಿಕ್ಕ-ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ಅವು ಟೊಂಗೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ ಚದರು ಮಾಡುವ ಬದಲು.

ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತರ್ಕಪದ್ಧತಿ ಉಪ-ಸಾಧನಗಳಿರಬಹುದು, ಇವುಗಳನ್ನು ''ಡಿವೈಸ್ ಫಂಕಶನ್ಸ್''  ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಒಂದೆ ಸಾಧನ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು [[ವೆಬ್‍ಕ್ಯಾಮ್]] (ವಿಡಿಯೋ ಡಿವೈಸ್ ಫಂಕಶನ್) ಒಳ ನಿರ್ಮಿತ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್ ಸಹಿತ (ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸ್ ಫಂಕಶನ್). ಇಂತಹ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ''ಕೊಂಪೌನ್ಡ್ ಸಾಧನ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತರ್ಕಪದ್ಧತಿಯ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಳಾಸ ಹೋಸ್ಟ್‌ಯಿಂದ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ತರ್ಕಪದ್ಧತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಒಳ ನಿರ್ಮಿತ ಹಬ್‍ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ತಂತಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಬರೀ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಧನ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸುವುದು.

[[ಚಿತ್ರ:USB pipes and endpoints (en).svg|thumb|right|200px|ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಎಂಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನದ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ:ವಾಹಿನಿಗಳು ಪೈಪ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಸತ್ಕರಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]]

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನ ಸಂಪರ್ಕ ''ಪೈಪ್ಸ್''  (ತರ್ಕಪದ್ಧತಿಯ ಚಾನಲ್‍ಗಳು) ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಿದೆ. ಪೈಪ್ಸ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಯಿಂದ [[ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿರುವ ಸಾಧನಗಳ ತರ್ಕಪದ್ಧತಿಯ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕಗಳು. ''ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್''  ಪದ ಪೈಪ್‍ನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಲ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಪೈಪ್ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ ಮಧ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, ''ಪೈಪ್''  ಪದ ಬಳಸಬೇಕು. 
ಒಂದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ 32 ರಷ್ಟು ಸಕ್ರಿಯ ಪೈಪ್‍ಗಳಿರಬಹುದು, 16 ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 16 ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಹೊರಗೆ.

ಎರಡು ತರಹದ ಪೈಪ್‍ಗಳಿರುತ್ತವೆ: ಪ್ರವಾಹದ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳ ಪೈಪ್‍ಗಳು. ಪ್ರವಾಹ ಪೈಪ್ ಒಂದೆ-ದಿಕ್ಕಿನ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಒಂದೆ-ದಿಕ್ಕಿನ ಪೈಪ್, ಇದನ್ನು ''ಬಲ್ಕ'', ''ಇಂಟರಪ್ಟ್''  ಮತ್ತು ''ಐಸೋಕ್ರೋನಸ್''  ಡೇಟಾ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸಂದೇಶ ಪೈಪ್ ಎರಡು-ದಿಕ್ಕಿನ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ ಜೋಡಿಸುವ ಎರಡು-ದಿಕ್ಕಿನ ಪೈಪ್, ಇದನ್ನು ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಡೇಟಾ ಪ್ರವಾಹದ ''ನಿಯಂತ್ರಣ'' ಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. 
ಹೋಸ್ಟ್ ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೆಶನ್ ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕಳುಹಿಸುವ TOKEN ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಒಂದು ಪೈಪ್‍ನ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ಗೆ ಟುಪಲ್ ''(device_address, endpoint_number)''  ವಿಳಾಸ ನೀಡಬಹುದು. ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕು ಹೋಸ್ಟ್‌ಯಿಂದ ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟಿಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು OUT ಪ್ಯಾಕೆಟ್, ಇದು TOKEN ಪ್ಯಾಕೆಟಿನ ವಿಷೇಶತೆ, ಬಯಸಿದ ಸಾಧನಗಳ ವಿಳಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ ಸಂಖ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕು ಸಾಧನದಿಂದ ಹೋಸ್ಟಿಗಿದ್ದರೆ, ಬದಲಿಗೆ ಹೋಸ್ಟ್ ಒಂದು IN ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ನ ಗುರಿ ಒಂದೆ-ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಉತ್ಪಾದಕ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ದಿಕ್ಕು TOKEN ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಜೋತೆಗೆ ಹೋಲಿಸದಿದ್ದರೆ (ಉದಾ., ಉತ್ಪಾದಕನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿದ ದಿಕ್ಕು IN ಆದರೆ TOKEN ಪ್ಯಾಕೆಟ್ OUT ಪ್ಯಾಕೆಟ್), TOKEN ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗೆ ದುರಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಡೇಟಾ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಶುರು ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು-ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ IN ಮತ್ತು OUT ಎರಡು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:USB Front Port.jpg|thumb|200px|right|alt=Front Computer USB Port|ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಎ‍ರಡು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌]]

ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ''ಇಂಟರ್‌ಫೇಸಸ್''  ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಒಂದು ಒಂಟಿ ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಂಡ್‍ಪೋಯಿಂಟ್ ಶೂನ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರೆತು ಪಡಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಧನದ ಕಾನ್‍ಫಿಗರೇಷನ್‍ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೆ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸನ ಜೊತೆ ಇದು ಸಂಭಂಧಿತವಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸಸ್‍ಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ''ಕಂಪೋಸಿಟ್ ಸಧನವೆನ್ನಬಹುದು''. ಒಂದು ಕಂಪೋಸಿಟ್ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬರೀ ಒಂದು ಸಾಧನದ ವಿಳಾಸವಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹೋಸ್ಟ್ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬರೀ ಸಾಧನದ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ,ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಿಸೆಟ್ ಸಂಕೇತ ಕಳುಹಿಸಿ ಶುರು ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನದ ವೇಗವನ್ನು ರಿಸೆಟ್ ಸಂಕೇತ ಹೊರಡಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ರಿಸೆಟ್ ಆದ ನಂತರ, ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಓದುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೆಕವಾದ 7-ಬಿಟ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಸಾಧನವನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ, ಸಾಧನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಕಾನ್‍ಫಿಗರ್ಡ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್ ಪುನಃ ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ, ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರೈಯೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರ ಹರಿತದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕೋರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಾಧನ ಕೂಡ ಯಾವ ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಸ್ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0 ನಲ್ಲಿ, ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಬಸ್‍ನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ [[ರೌನ್ಡ-ರಿಬ್ಬನ್]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ [[ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ]]. ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲಕಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿರುವ ಸಾಧನದ ವೇಗವನ್ನು ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‍ಗೆ ಸೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೂಪರ್‌ಸ್ಪೀಡ್ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ]] (USB 3.0)ಗೆ, ಹೋಸ್ಟಯಿಂದ ಜೋಡಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೋರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 3.0 ಹೊಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗಳು ಇರುವ ಕಾರಣ, ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 3.0 ಸಾಧನಳು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು  ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 3.0 ವೇಗದಲ್ಲಿ  ಕಳುಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು. ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವೇಗ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಧನದ ದರ್ಜೆ. ==
ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟುಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಧನದ ಚಾಲಕವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಲಾಸ್ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಸಾಧನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತೀ ಸಾಧನ ಡ್ರೈವರ್ ವ್ರೈಟರ್‌ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಲಾಸ್ ಕೋಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Device classes include:&lt;ref&gt;[http://www.usb.org/developers/defined_class ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕೋಡ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070402084113/http://www.usb.org/developers/defined_class |date=2007-04-02 }} at USB.org&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ವರ್ಗ
! ಬಳಕೆ
! ವರ್ಗ
! ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
|  00h 
|  ಉಪಕರಣ 
|  ಅನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ{{fn|class 0}}
|  (ಉಪಕರಣದ ವರ್ಗ ಅನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)
|-
|  01h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಆಡಿಯೋ
|  [[ಸ್ಪಿಕರ್]], [[ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್]], [[ಸೌಂಡ್ ಕಾರ್ಡ್]]
|-
|  02h 
|  ಎರಡೂ 
|  [[ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಡಿಸಿ ಕನ್ಟ್ರೋಲರ್]]
|  [[ಈಥರ್‌ನೆಟ್ ಅಡಪ್‌ಟರ್]], [[ಮೋಡಮ್]], [[ಸಿರಿಯಲ್ ಪೋರ್ಟ್ ಅಡಪ್‌ಟರ್]]
|-
|  03h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  [[ಮಾನವ(ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ ಉಪಕರಣ (ಹೆಚ್‌ಐಡಿ)]] 
|  [[ಕೀಲಿಮಣಿ]], [[ಮೌಸ್]], ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್
|-
|  05h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಭೌತಿಕ (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಪಿಐಡಿ)
|  ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್
|-
|  06h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಇಮೇಜ್
|  [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್]], [[ಸ್ಕ್ಯಾನರ್]]
|-
|  07h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  [[ಪ್ರಿಂಟರ್]]
|  [[ಲೇಸರ್ ಪ್ರಿಂಟರ್]], [[ಇಂಕ್‌ಜೆಟ್ ಪ್ರಿಂಟರ್]], [[ಸಿಎನ್‌ಸಿ ಮೇಷಿನ್]]
|-
|  08h 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  [[ಮಾಸ್ ಸ್ಟೋರೆಜ್]]
|  [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡ್ರೈವ್]], [[ಮೆಮೋರಿ ಕಾರ್ಡ್]] [[ರೀಡರ್]], [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಯರ್]], [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]], ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರನಲ್ ಡ್ರೈವ್
|-
|  09h 
|  ಉಪಕರಣ 
|  [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್]]
|  ಫುಲ್ ಸ್ಪಿಡ್ ಹಬ್, ಹೈ-ಸ್ಪಿಡ್ ಹಬ್
|-
|  0Ah 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಸಿಡಿಸಿ-ದತ್ತಾಂಶ 
|  (ದಿಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಇಸ್ ಯುಸ್‌ಡ್ ಟುಗೆದರ್ ವಿತ್ ಕ್ಲಾಸ್ 02h - ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸಿಡಿಸಿ ಕನ್ಟ್ರೋಲರ್.)
|-
|  0Bh 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್]]
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ರೀಡರ್
|-
|  0Dh 
|  	 (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಕನ್‌ಟೆಂಟ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ 
|  -
|-
|  0Eh 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  [[ವಿಡಿಯೊ]]
|  [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್‌]]
|-
|  0Fh 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಫರ್ಸನಲ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್
|  -
|-
|  DCh 
|  ಎರಡೂ 
|  ಡೈಯೋಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಉಪಕರಣ 
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕಾಮ್‌ಪಲೈನ್ಸಿ
ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಉಪಕರಣ
|-
|  E0h
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ
|  [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್]] ಕನ್ಟ್ರೋಲರ್
|  [[Wi-Fi]] ಅಡಪ್‌ಟರ್, [[ಬ್ಲೂಟೂಥ್]] ಅಡಪ್‌ಟರ್
|-
|  EFh 
|  ಎರಡೂ 
|  ಇತರೆ 
|  [[ActiveSync]] ಉಪಕರಣ
|-
|  FEh 
|  (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ 
|  ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕ್ 
|  [[IrDA]] ಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಟೆಸ್ಟ್ &amp; ಮೇಜರ್‌ಮೆಂಟ್ ಕ್ಲಾಸ್(USBTMC)&lt;ref&gt;''ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸೀರಿಯಲ್‌ ಬಸ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮೆಶರ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ '' 
ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿ (ಯುಎಸ್‌ಬಿಟಿಎಮ್‌ಸಿ), ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1.0, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 14, 2003'', ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರ್ಸ್‌ ಫೋರಮ್, ಐಎನ್‌ಸಿ.''&lt;/ref&gt;
|-
|  FFh 
|  ಎರಡೂ 
|  ವೆಂಡರ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕ್
|  (ದಿಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಕೋಡ್ ಇಂಡಿಕೆಟೆಸ್ ದಟ್ ದಿ ಡಿವೈಸ್ ನೀಡ್ಸ್ ವೆಂಡರ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್.)
|}
{{fnb|class 0}}  ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾಸ್‌ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಡಿವೈಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುವ ಈ ಮೂಲ ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಡಿವೈಸ್‌ ಡಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಮೂಹ ===
{{Main|USB mass storage device class}}
[[ಚಿತ್ರ:Ocz-rally-2gb.png|thumb|right|200px|ಎ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಡ್ರೈವ್‌, ಎ ಟೈಪಿಕಲ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಮಾಸ್‌-ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ ಡಿವೈಸ್‌.]]

''ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಮಾಸ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಡಿವೈಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' (ಎಂಎಸ್‌ಸಿ ಅಥವಾ ಯುಎಂಎಸ್‌ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ)  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗುಚ್ಛದ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿಸಿತು.  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಧನಗಳಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಡ್ರೈವ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸಹಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.   ಕೋಶದ ಒಳಗೇ ಕಡತದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆತ್ಮೀಯ ಮೆಟಾಫರ್ನ ಜೊತೆ ಹಲವಾರು ಸಿಸ್ಟಂಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.(ನಾವೆಲ್ ಸಾಧನವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆತ್ಮೀಯ ಸಾಧನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತರಣೆಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.)

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳೂ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಮೂಹ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನವನ್ನು ಬೂಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾಡುವ ಸಾದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಆಂತರಿಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ವಾಹಕಗಳಾದ [[ಎಟಿಎ]] (ಐಡಿಈ), ಸರಣಿ ಏಈಎ([[ಎಸ್‌ಏಟಿಏ]]), ಅಥವಾ ([[ಎಸ್‌ಸಿಎಸ್‌ಐ]])ಗಳು ಪಿಸಿಯ ಕ್ಲಾಸ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ.  ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಲಾಭವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತೆಗೆಯದೇ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ತೆಗೆಯಲು, [[ಹಾಟ್‌ಸ್ವ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]ಗೆ ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.  ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ([[ಸಿಡಿ-ಆರ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ಸಾಧನಗಳು, [[ಡಿವಿಡಿ]] ಸಾಧನಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ), ಕೆಲವು [[ಉತ್ಪಾದಕರು]] ಸಾಗಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಬಾಹ್ಯ ಯುಎಸ್‌ಬಿ [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಕ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಾಧನಗಳ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಮಿತಿಯ ಸದ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ( ಇದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಗೆ ೪೦೦ ಎಂಐಬಿ ಪ್ರತೀ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ಕ್ಕೆ 400ಎಂಐಬಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).&lt;ref&gt;''ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸೀರಿಯಲ್‌ ಬಸ್‌ 3.0 ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿ'',4.4.11 &quot;ಸಾಮರ್ಥ್ಯ&quot;&lt;/ref&gt; ಈ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಧನಗಳು &quot;ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಟಿಂಗ್ ಸಾಧನ&quot;ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಡ್ರೈವ್ಗಳ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ನ ಮಧ್ಯೆ ಯುಎಸ್ಬಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಪೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ([[ಐಡಿಈ]], [[ಏಟಿಏ]], [[ಎಸ್ಏಟಿಏ]], [[ಪಿಏಟಿಏ]], [[ಏಟಿಏಪಿಐ]] ಅಥವಾ [[ಎಸ್ಸಿಎಸ್ಐ]] ಕೂಡಾ)  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ಡ್ರೈವ್‌ನಂತೆಯೇ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.  ಬಾಹ್ಯ ಡ್ರೈವ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಇತರ ಕಾಂಪೀಟಿಂಗ್ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು [[ಈಎಸ್ಏಟಿಏ]], [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಕಾರ್ಡ್]] (ಈಗ 2.0ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) ಮತ್ತು [[ಫೈರ್ವೈರ್]](ಐಈಈಈ 1394)ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ.

ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದೇ ತಂತ್ರಾಂಶದ(ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಓಐಪಿ ಗ್ರಾಹಕರು) ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯೂಶನ್ಗಳು ಯುಎಸ್ಬಿ ಸಂಮೂಹ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನದ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಯೋಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.makeuseof.com/tag/portable-software-usb/|title=100 Portable Apps for your USB Stick (both for Mac and Win)|accessdate=2008-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.voip-download.com/Skype.htm#USB/|title=Skype VoIP USB Installation Guide|accessdate=2008-10-30|archive-date=2008-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080722160744/http://www.voip-download.com/Skype.htm#USB/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಾನವ- ಅಂತರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಎಚ್‌ಐಡಿಗಳು) ===
ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಕೀಲಿಮಣೆಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಸಿಯ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು 2007ರವರೆಗೆ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಸ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಪಿಎಸ್\೨ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣದಾದ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯಿಂದ ಪಿಎಸ್\2 ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಅಥವಾ ಪಿಎಸ್\2 ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯವುದನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪುರೈಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಈ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಒಳಗೆ ಯಾವುದೇ [[ಲಾಜಿಕ್]] ಇಲ್ಲ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಪಿಎಸ್\2 ಪ್ರೊಟೊಕೋಲ್‌ಗಳೆರಡರ ಉಪಯೋಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಎಚ್‌ಐಡಿಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿರುವಂತೆ ಇವುಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಾಕ್ಷಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.   ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಕೀಪ್ಯಾಡ್ಸ್, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾನವ ಅಂತರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳೂ [[ಮಿಡಿ]], ಪಿಸಿ [[ಗೇಮ್ ಪೋರ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಪಿಎಸ್\2 ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡು ಯುಎಸ್‌ಬಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ.

== ಸಂಕೇತಗಳು ==
ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಸಂಕೇತದ ದರಗಳನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ:

*  '''ಕಡಿಮೆ ವೇಗ''' ದ ದರವು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.0ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 1.5 ಮೆಗಾಬಿಟ್ ಇದೆ.  ಇದು &quot;ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗ&quot;ದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತೀ ಬಿಟ್ 8 ಸಮಯದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ವಿಡ್ತ್‌ನ [[ಮಾನವ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ]]ಗಳಾದ (ಎಚ್‌ಐಡಿ) ಕೀಲಿಮಣೆ, ಮೈಕ್ ಮತ್ತು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂಥ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
*  ಬೇಸಿಕ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ದತ್ತಾಂಶದ ದರವು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.1ನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ '''ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗ''' ದ ದರವು ಪ್ರತೀ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 12 [[ಮೆಗಾ ಬಿಟ್‌]]ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.  ಎಲ್ಲ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್‌ಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗವನ್ನು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.
*  '''ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ'''  (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0) ದರವು ಪ್ರತೀ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 480 ಗಿಗಾಬಿಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2001ಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು.  ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು. ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಸರ್ವಾಂಗಸಮಾವಾಗಿವೆ..
*  '''ಅತ್ಯಂತ ವೇಗ''' ದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ರತೀ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ (3.0)ದರವು 5.0ಗಿಗಾ ಬಿಟ್‌ಆಗಿದೆ.  [[ಸಿಎನ್‌ಈಟಿ]] ನ್ಯೂಸ್‌ನ ವರದಿಯಂತೆ ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ವಿಶೇಷವು ಅಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.  ಮೊದಲ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ೩.೦ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು [[ಎನ್‌ಈಸಿ]]ಯು ಮೇ2009ರಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reghardware.co.uk/2009/05/19/nec_usb_3_host/ | title=NEC ready to sample 'world's first' USB 3.0 controller chip | accessdate=2009-06-15}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕ್ಯೂ3 2009 ಮತ್ತು 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.everythingusb.com/superspeed-usb.html#6 | title=When will USB 3.0 products hit the market? | accessdate=2009-05-11}}&lt;/ref&gt;  ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್‌ವಾರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯಾಟಿಬಲ್‌ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರೆ ಹೊಸ ತಂತಿಜಾಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಡ್ಯುಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಕೇತಗಳು 90[[Ω]] ±15% ರ [[ವಿಶೇಷ ರೋಧತ್ವ]]ದ ಜೊತೆಗೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=USB in a NutShell—Chapter 2—Hardware |url=http://www.beyondlogic.org/usbnutshell/usb2.htm |publisher=Beyond Logic.org |accessdate=2007-08-25 |archive-date=2007-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820221226/http://www.beyondlogic.org/usbnutshell/usb2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; D+ ಮತ್ತು D- ಪಟ್ಟಿಯ [[ಜೊತೆ ಹೆಣೆದ]] ದತ್ತಾಂಶ ತಂತಿಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ, ಉದ್ದದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ [[ಶಬ್ದ]] ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ [[ಹಾಪ್-ಡ್ಯುಪ್ಲೆಕ್ಸ್]] [[ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಸಂಕೇತ]]ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂವಾಹಕ ಸಂಕೇತಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವು 0.0-0.3 [[ವೋಲ್ಟ್ಸ್]] ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ 2.8-3.6 [[ವೋಲ್ಟ್ಸ್]] ಆಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ -10-10 ಎಂವಿ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 360-440ಎಂವಿ ಆಗಿದೆ.  ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ತಂತಿಜಾಲದ ತಂತಿಗಳು ಟರ್ಮಿನೇಟ್ ಆಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚಿನ ವೇಗದ ರೀತಿಯ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಗೆ 45 Ω [[ಟರ್ಮಿನೇಶನ್]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ದತ್ತಾಂಶ ತಂತಿಜಾಲದ ರೋಧತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು 90 Ω ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.  ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ವು ಹೊದಿಕೆಯಿರುವ ಹೆಣೆದ ತಂತಿಗಳಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು  ಅಂತರ್ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ತಂತಿಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.  ಅವರು ಗರಿಷ್ಠ ದತ್ತಾಂಶ ದರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡ್ಯುಪ್ಲಕ್ಸ್ ಕರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಬಂಧವು ಯಾವಾಗಲೂ &quot;ಎ&quot; ಕನೆಕ್ಟರ‍್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹಬ್ಯ್ಯ್ನ ಮಧ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಹಬ್‌ನ &quot;ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್&quot; ಪೋರ್ಟ್ ಇರುತ್ತದೆ.  ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದು &quot;ಬಿ&quot; ಕನೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಂತಿಜಾಲದ ಮಾರಾಟಗಾರರು ನಕ್ಷಿಸಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ಪರವಾನಗಿಯಿರುವ ಅಸಮ ಸಂಬಂಧಗಳಂತಹ ಆವರ್ತನಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಸಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ಪಥಕ್ಕೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತಾ ಹಾನಿಯನ್ನೂ)ತಪ್ಪಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.    ಯಎಸ್‌ಬಿಯ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕಗಳು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದಂತೇ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರತೀ ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯಲ್ಲೂ 15 kΩ ಕೆಳ ಎಳೆತದ ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.  ಯಾವ ಸಾಧನಗಳೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ &quot;ಸಿಂಗಲ್-ಎಂಡೆಡ್ ಝೀರೋ&quot; ಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ (ಯುಎಸ್‌ಬಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಈಓ ನ್ನು) ಎರಡೂ ದತ್ತಾಂಶದ ರೇಖೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಾಧನವು ದತ್ತಾಂಶದ ರೇಖೆಯು 1.5 kΩ ನಿರೋಧಕದ ಜೊತೆಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯ ಗರಿಷ್ಠಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಕೆಳೆಗೆಳೆಯುವ ನಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿನ, ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯ ಹೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತೂ ಲೀವ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐಡಲ್ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಜೆ&quot;ಯನ್ನು ಇದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.  ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.xಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಧನದ ವೇಗ ಸಹಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗದ ಸಾಧನಗಳು D+ ಗರಿಷ್ಠವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಸಾಧನವು D- ಗರಿಷ್ಠವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಜೆ ಸ್ಥಿತಿ ಮತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ವಾದ ಕೆ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮಧ್ಯೆ ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯ ಸುರುಳಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು [[ಎನ್‌ಆರ್‌ಝಡ್‌ಆಯ್]] ಸಮ್ಮೇಳನದ ದತ್ತಾಂಶ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಜೆ ಯಿಂದ ಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಕೆಯಿಂದ ಜೆಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯು ೦ ಬಿಟ್ ಸಂವಹನವು ಸುರುರ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ 1 ಬಿಟ್‌ ಸಂವಹನವು ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವಂತೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಸಂಕೇತ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು [[ಬಿಟ್ ಸ್ಟಫ್ಫಿಂಗ]]ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆರು ಕ್ರಮಾನುಗತ 1 ಬಿಟ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ 0 ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಒಳತೂರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು  ಏಳು ಕ್ರಮಾನುಗತ 1 ಬಿಟ್ ಯಾವಾಗಲು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ವು ವಿಶೇಷ ದತ್ತಾಂಶ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಶನ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ಸನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದೆ.

ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಗ್ರಹವು 8-ಬಿಟ್ ಸಿಂಕ್ರನೈಝಶನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ 00000001ನ ಜೊತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಐಡಲ್ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಜೆ, ದತ್ತಾಂಶ ರೇಖೆಯ ಸುರುಳಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿದೆ. KJKJKJKK. ಅಂತಿಮ 1 ಬಿಟ್ (ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕೆ ಸ್ಥಿತಿ)ಯು ಸಿಂಕ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಗುಚ್ಛದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಈಓಪಿ(ಗುಚ್ಛದ ಕೊನೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಸ್‌ಈಓದ 2 ಬಿಟ್ ಸಮಯ (D+ ಮತ್ತು D− ಎರಡರ ಕನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ) ಮತ್ತು ಜೆ ಸ್ಥಿತಿಯ 1 ಬಿಟ್ ಸಮಯವನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದರ ನಂತರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ D+/D− ರೇಖೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲೇ ವಿವರಿಸಿದ ಎಳೆಯುವ ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಜೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಸ್‌ಈಓ ಗುಚ್ಛ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಒಂದು ಬಿಟ್ ಸಮಯವನ್ನು ಹಬ್‌ಗಳು ಸೇರಿ ಇಳುಕಲು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆರು ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ '1' CRCಗಳು ಇದ್ದರೆ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಟ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ &quot;ಬಿಟ್‌ ಸ್ಟಪ್‌ ವೈಯೋಲೇಶನ್‌&quot;ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು  ಈ ಬಿಟ್ ಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಿಈಓ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ(10 ರಿಂದ 20 ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡ್) ಎಳೆತವಾದರೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಬಸ್‌ನ್ನು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಸಾಧನಗಳು ಹೋಸ್ಟ್/ಹಬ್‌ನ ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಮೋಡ್‌ಗೆ ಸಂವಾದಿಸಲು &quot;ಚಿರ್ಪಿಂಗ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೊಟೋಕೋಲನ್ನು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.   ಅತ್ಯಂತ ವೇಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಧನವು ಮೊದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ರೀಸೆಟ್‍ನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದು D- ಗರಿಷ್ಠವನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿರ್ಪ್ ಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಧನವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಹೋಸ್ಟ್/ಹಬ್ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹಬ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಅರಿವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.(D− ಮತ್ತು D+ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಜೆ ಮತ್ತು ಕೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.)  ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟರ್ಮಿನೇಶನ್ನಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಂಕೇತಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸಾಧನವು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಕೆಜೆ ಚಿರ್ಪ್ ಗುಚ್ಛಗನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.   ಯಾಕೆಂದರೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0vವು ತಂತಿಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x ಯಿಂದಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವೇಗದ ಸಂಧಾನವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮಯದ ತಾಳಿಕೆಯು 480.00 Mbit/s ±500 [[ppm]], 12.000 Mbit/s ±2500 ppm, 1.50 Mbit/s ±15000 ppm ಆಗಿದೆ. ಆದರೂ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು &quot;480 Mbit/s &quot; ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಸಾಧನಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ್ದಲ್ಲ. ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಕ್ ಸ್ಪೀಡ್ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಐಎಫ್]] ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಯ ಫೀಯನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಈ ಪರವಾನಗಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ-ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು ಕೂಡ 2.0 ಡಿವೈಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.

ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ದ ನೈಜ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆಯ{{as of|2006|alt=currently (2006)}} ವೇಗವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಡಾಟಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ನ 53.248 MiB/sನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.                       
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ USB ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 3 MiB/sನಷ್ಟು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 10–20 MiB/sವರೆಗೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.barefeats.com/usb2.html |title=How Fast Does A USB 2.0 Drive Go On The Newest Macs? How Does It Compare To FireWire? |publisher=Bare Facts |date=May 8, 2004 |accessdate=2007-08-25}}&lt;/ref&gt;

== ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು ==
ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸಂಪರ್ಕ [[ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳ]] ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು ರೂಟ್ ಹಬ್‍ನ ಮೂಲಕ ಆತಿಥೇಯನಿಂದ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶ ಹಲವು ಹಬ್‍ಗಳಿಂದ ಡಿವೈಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ಕೆಲವು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲು ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ  ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು 8-ಬಿಟ್ ಬೈಟ್‍ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, [[ಕನಿಷ್ಟ-ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಬಿಟ್ ಮೊದಲು]] ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬೈಟ್ ಒಂದು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಗುರುತಿಸುವ (PID) ಬೈಟ್. PID ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ 4 ಬಿಟ್‍ಗಳಾಗಿದೆ; ಬಿಟ್ 4-ಬಿಟ್ PIDಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಅದರ ಬಿಟ್‍ವೈಸ್ ಪುರಕ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪುನರುಕ್ತಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. (ಒಂದು PID ಬೈಟ್ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ  ನಾಲ್ಕು  ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ 1 ಬಿಟ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದಾಗ್ಯೂ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಬಿಟ್-ಸ್ಟಫಿಂಗ್‍ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂತಿಮ 1 ಬಿಟ್‍ನ್ನು ಸಿಂಕ್ ಬೈಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ. ಆದರೆ, ೧ ಬಿಟ್‍ಗಳನ್ನು PIDನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡುವಾಗ  ಪೇಲೊಡ್‍ನ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಬಿಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಬಿಟ್-ಸ್ಟಫಿಂಗ್‍ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು.)

:
::
:::
::::
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ PID ಬೈಟ್‍ಗಳು
! ವಿಧಗಳು 
! ಪಿಐಡಿ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ&lt;br /&gt;(ಎಂಎಸ್‌ಬಿ-ಫಸ್ಟ್) 
! ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಮಿಟೇಡ್ ಬೈಟ್&lt;br /&gt;(ಐಎಸ್‌ಬಿ-ಫಸ್ಟ್) 
! ಹೆಸರು 
! ವರ್ಗ
|-
|  ''ಕಾದಿರಿಸಿದ''  
|  align=&quot;center&quot;| 0000 
|  align=&quot;center&quot;| 0000 1111 
| ಕೊಲ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್=2
| 
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| ಟೋಕನ್ 
|  align=&quot;center&quot;| 1000 
|  align=&quot;center&quot;| 0001 1110 
|  '''ಸ್ಪ್ಲಿಟ್(ವಿಭಾಗಿಸು)'''  
|  ಹೈ-ಸ್ಪಿಡ್ (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0) ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಟ್ಯ್ರಾನ್‌ಝ್ಯಕ್ಯನ್
|-
|  align=&quot;center&quot;| 0100 
|  align=&quot;center&quot;| 0010 1101 
|  '''ಪಿಐಎನ್‌ಜಿ'''  
|  ತುದಿಯಕೊನೆಯು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಕ್ಷೀಸಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ (2.0)
|-
|  ವಿಶೇಷವಾದ 
|  rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 1100 
|  rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 0011 1100 
|  '''ಪಿಆರ್‌ಇ'''  
|  ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ತೊಂದರೆ
|-
|  rowspan=&quot;5&quot;| ಹಸ್ತಲಾಘವ 
|  '''ಇಆರ್‌ಆರ್'''  
|  ವಿಭಾಗವಾದ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ದೋಷ (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0)
|-
|  align=&quot;center&quot;| 0010 
|  align=&quot;center&quot;| 0100 1011 
|  '''ಎಸಿಕೆ'''  
|  ದತ್ತಾಂಶ ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1010 
|  align=&quot;center&quot;| 0101 1010 
|  '''ಎನ್‌ಎಕೆ'''  
|  ದತ್ತಾಂಶ ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ; ದಯಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ತಲುಪಿಸಿ
|-
|  align=&quot;center&quot;| 0110 
|  align=&quot;center&quot;| 0110 1001 
|  '''ಎನ್‌ವೈಇಟಿ'''  
|  ದತ್ತಾಂಶ ಇದುವರೆವಿಗೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0)
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1110 
|  align=&quot;center&quot;| 0111 1000 
|  '''ಎಸ್‌‍ಟಿಎ‌ಎಲ್‌ಎಲ್
(ಸ್ಟಾಲ್)
'''  
|  ವರ್ಗಾಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ: ಪುನರ್ವಶದಲ್ಲಿ ದೋಷ

|-
|  rowspan=&quot;4&quot;| ಟೋಕನ್ 
|  align=&quot;center&quot;| 0001 
|  align=&quot;center&quot;| 1000 0111 
|  '''ಔಟ್'''  
|  ಆಡ್ರಸ್‌ ಫಾರ್ ಹೋಸ್ಟ್‌-ಟು-ಡಿವೈಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ 
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1001 
|  align=&quot;center&quot;| 1001 0110 
|  '''ಇನ್‌!'''  
|  ಆಡ್ರಸ್ ಫಾರ್ ಡಿವೈಸ್-ಟು- ಹೋಸ್ಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ 
|-
|  align=&quot;center&quot;| 0101 
|  align=&quot;center&quot;| 1010 0101 
|  '''ಎಸ್‌ಒಎಫ್'''  
|  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಫ್ರೇಮ್ ಮಾರ್ಕರ್ (ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಎಮ್‌ಎಸ್‌ನ್ನು ಕಳುಹಿಸು)
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1101 
|  align=&quot;center&quot;| 1011 0100 
|  '''ಸೆಟ್-ಅಪ್'''  
|  ಆಡ್ರಸ್ ಫಾರ್ ಹೋಸ್ಟ್-ಟು-ಡಿವೈಸ್ ಕನ್‌ಟ್ರೋಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್
|-
|  rowspan=&quot;4&quot;| ದತ್ತಾಂಶ 
|  align=&quot;center&quot;| 0011 
|  align=&quot;center&quot;| 1100 0011 
|  '''ದತ್ತಾಂಶ0'''  
|  Even-numbered data packet
ಬೆಸ ಸ್
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1011 
|  align=&quot;center&quot;| 1101 0010 
|  '''DATA1'''  
|  Odd-numbered data packet
|-
|  align=&quot;center&quot;| 0111 
|  align=&quot;center&quot;| 1110 0001 
|  '''DATA2'''  
|  Data packet for high-speed isochronous transfer (USB 2.0)
|-
|  align=&quot;center&quot;| 1111 
|  align=&quot;center&quot;| 1111 0000 
|  '''MDATA'''  
|  Data packet for high-speed isochronous transfer (USB 2.0)
|}

ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳು ಮೂರು ಮೂಲ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದು ಬೇರೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮತ್ತು CRC ಜೊತೆಗೆ( [[ಚಕ್ರಗತಿಯ ಪುನರುಕ್ತಿ ತಪಾಸಣೆ]]):

=== ಹ್ಯಾಂಡ್ ಶೇಕ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳು ===
ಹ್ಯಾಂಡ್ ಶೇಕ್‍ಗಳು ಒಂದು PID ಬೈಟ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮೂಲ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ '''ACK'''  ಡಾಟಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, '''NAK''' , ಡಾಟಾ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಕೃತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು '''STALL'''  ಡಿವೈಸ್ ದೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು  ಕೆಲವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ(ಡಿವೈಸ್ ಆಳವಡಿಸುವುದು) ನೇರವರಿಸಿದ ಹೊರತು ಡಾಟಾವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಮಾಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ  2.0 ಎರಡು ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಶೇಕ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, '''NYET'''  ವಿಭಜಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು  NYET  ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಆತೀಥೇಯಕ್ಕೆ ರಿಸೀವರ‍್ ಒಂದು ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಬಫರ‍್ಗಳು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆತೀಥೆಯ PING ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾರಿ ಡಿವೈಸ್ ACK's the PING ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.'''ERR'''  ಹ್ಯಾಂಡ್ ಶೇಕ್‌ ಸೇರಿಸಿದ ಬೇರೆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್, ಇದು ವಿಭಜಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಆತೀಥೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಶೇಕ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ACK, ಇದು ಡಾಟಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ತಯಾರಾಗದಿದ್ದರೇ, ಇದು ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ ಯಾವ ಡಾಟಾವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಬಾರದು.

=== ಟೋಕ‍ನ್‍  ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳು ===
ಟೋಕನ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳು 2 ಪ್ಲೇಲೋಡ್ ಬೈಟ್‍ಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿ  ಒಂದು PID ಬೈಟ್ : ವಿಳಾಸದ 11 ಬಿಟ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು 5-ಬಿಟ್ CRC ಹೊಂದಿದೆ. ಟೋಕನ್‍ಗಳು ಆತೀಥೆಯರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಳುಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‍ನಿಂದ ಅಲ್ಲ.

'''ಒಳಗೆ '''  ಮತ್ತು '''ಹೊರಗೆ'''  ಟೋಕನ್‍ಗಳು ಒಂದು 7-ಬಿಟ್ ಡಿವೈಸ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು  ಮತ್ತು 4-ಬಿಟ್ ಕಾರ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (ಬಹುಕಾರ್ಯ ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ) ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ, DATAxಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ  DATAx ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು,ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಒಳ ಟೋಕನ್ ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‍ನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು NAK ಅಥವಾ STALL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು DATAx ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ನಂತರದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಆತೀಥೆಯವು ಒಂದು ACK  ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಶೇಕ್‍ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊರ ಟೋಕನ್‍ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು  DATAx ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಡಿವೈಸ್ ACK, NAK, NYET, ಅಥವಾ STALL ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ.

'''SETUP'''  ಒಂದು ಹೊರ ಟೋಕನ್‍ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಡಿವೈಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಜೋಡಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು 8-ಬೈಟ್‍ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಇದು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಸೆಂಕೆಂಡಿಗೆ(1200-ವೇಗ ಬಿಟ್ ಸಮಯಗಳು), ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಆತೀಥೆಯ ಒಂದು ವೀಶೇಷ '''SOF'''  (ಜೋಡಣೆಯ ಆರಂಭ) ಟೊಕನ್‌ನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಡಿವೈಸ್ ವಿಳಾಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು 11-ಬಿಟ್ ಏರಿಕೆಯ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು isochronous ಡಾಟಾ ಹರಿವುಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ-ವೇಗದ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ  2.0 ಡಿವೈಸ್‍ಗಳು ಪ್ರತಿ ಜೋಡಣೆಗೆ 7 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಕಲಿ ಸಾಫ್ ಟೋಕನ್‍ಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಕರಿಸುತ್ತದೆ,ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದು 125 µs &quot;microframe&quot;ಯನ್ನು (60000 ಹೆಚ್ಚು-ವೇಗ ಪ್ರತಿ ಬಿಟ್ ಸಮಯಗಳು) ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0 ಒಂದು'''PING'''  ಟೋಕನ್‍ನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, ಅದು ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ ಒಂದು ಹೊರ/ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಡಿವೈಸ್ ACK, NAK, NYET, ಅಥವಾ STALL ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು NAK ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಇದು ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0 ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ 3-ಬೈಟ್ '''SPLIT'''  ಟೋಕನ್‍ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು 7-ಬಿಟ್ ಹಬ್‍ ಸಂಖ್ಯೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ಲಾಗ್‍ಗಳ 12 ಬೀಟ್‍ಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು 5-ಬಿಟ್ CRCನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೆರೆವೇರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿಧಾನ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಡಿವೈಸ್‍ಗೆ ಡಾಟಾ ಕಳುಹಿಸುವ ಅಧಿಕ-ವೇಗದ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಬಸ್‍‍ನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹತ್ತಿರದ ಅಧಿಕ-ವೇಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಬ್  ಅಧಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದ ಒಂದು SPLIT ಟೊಕನ್‍‍ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಡಾಟಾ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆ SPLIT ಟೋಕನ್‍‍ನಿಂದ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದಾಗ ಅಧಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರಗಳು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ; ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ specification ನೋಡಿ.

=== ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳು ===
ಒಂದು ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಡಾಟಾ ಪೇಲೋಡ್‍ನ 0–1023 ಬೈಟ್‍ಗಳನ್ನು(1024ರ ವರೆಗೆ ಅಧಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ, 8 ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ) ಅನುಸರಿಸಿದ PID ಮತ್ತು ಒಂದು 16-ಬಿಟ್ CRCಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಎರಡು ಮೂಲ ಡಾಟಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು '''DATA0'''  ಮತ್ತು '''DATA1''' . ಅವುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ವಿಳಾಸ ಟೋಕನ್‍‍ನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳು  ಪ್ರಸಾರ ಯಂತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ರಿಸೀವರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಶೇಕ್ ಟೋಕನ್‍‍ನಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ನಿಲ್ಲಿಸು-ಮತ್ತು-ಕಾಯಿ ARQ]]ಗೆ ಬೇಕಾದ 1-ಬಿಟ್ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಆತೀಥೆಯ ಅದು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದ ಡಾಟಾಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ACK) ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಡಾಟಾ ಸ್ವಿಕೃತವಾಗಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ: ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಡಾಟಾವು ಕಳೆದು ಹೋಗಿರಬಹುದಾದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅದು ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಶೇಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ. ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರಿಸಲು, ಡಿವೈಸ್ ಹಿಂದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ DATAx ವಿಧದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಅದು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದೇ ವಿಧದ ಇನ್ನೊಂದು DATAx ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಕಲು ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿರುದ್ಧ ವಿಧದ ಒಂದು DATAx ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮಾತ್ರ  ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾದದ್ದು. ಒಂದು SETUP ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‍ನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಇದು ನಂತರ ಒಂದು 8-ಬೈಟ್ DATA0 ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0  '''DATA2'''  ಮತ್ತು '''MDATA'''  ಪ್ಯಾಕೆಟ್  ವಿಧಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿದೆ..ಅವುಗಳು ಅಧಿಕ-ಬ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಡ್ತ್‌ isochronous ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವ ಅಧಿಕ-ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು 1024 ಬೈಟ್‍ ಪ್ರತಿ 125 µs &quot;microframe&quot;ಗಳಿಗಿಂತ(8192 kB/s) ಹೆಚ್ಚು ಅವಶ್ಯಕ.

=== PRE &quot;ಪ್ಯಾಕೆಟ್&quot; ===
ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳು ಒಂದು ವಿಶೇಷ  PID ಮೌಲ್ಯದ ಜೊತೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, '''PRE''' .ಇದು ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ-ವೇಗದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಹಬ್‍ಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ-ವೇಗದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಹಬ್‍ಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಬ್‍ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಔಟ್‍ಪುಟ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವಾಗ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿರಾಮವು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ, ಈಗಾಗಲೇ J ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುವುದು, ನಂತರ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಸಿಂಕ್ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು PID ಬೈಟ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ಮತ್ತು  SEOನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವೇಳೆಯ ಜೊತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂತಿಮ SE0 ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ವರೆಗೆ, ಹಬ್‍ ಅಲ್ಲದ ಪೂರ್ಣ-ವೇಗದ ಡಿವೈಸ್ ಸುಲಭವಾಗಿ PRE ಪ್ಯಾಕೆಟ್‍ನ್ನು  ಮತ್ತು ಇದರ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

== ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ==
ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿರುವಂತಹ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವಲ್ಲದ ಕೈಗೊಂಬೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಳ-ಹಂತದ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಯಿಂದ ಮೇಲ್‌-ಹಂತದ ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವರ್ಗ-ಹಂತದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ ವಿಶೇಷಗುಣಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Male and Female USB Connectors.jpg|thumb|200px|ಸಿರೀಸ್‌ &quot;ಎ&quot; ಪ್ಲಗ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌.]]
ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಅಂಡರ್‌ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವಂತಹ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸಮೂಹದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿವೆ.

=== ಉಪಯುಕ್ತತೆ ===

* ಅದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೆಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಗ್‌ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ಲಗ್‌ ಹಾಗೂ ಸಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಅನ್ನು ಮಾಡುವ [[ಕೈನೆಸ್ಥೆಟಿಕ್‌]] ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಅದು ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಸುತ್ತಲೂ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವು ಅನುಭವರಾಹಿತ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಸುಲಭಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ),ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಪದೇ ಪದೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಬದಿಯು ''ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌''  ಲೊಗೊ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರನ &quot;ಮೇಲೆ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಕಡೆಗೆ&quot; ಇರಬೇಕು. ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ,ಆದರೂ ಅವರು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.  
* ಕೇವಲ ಉತ್ತಮವಾದ ಒಳಜೋಡಿಸುವಿಕೆ/ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ(ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ನಿಂದ). ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸಸ್‌ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ನಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (ಸ್ರ್ಯೂವ್ಸ್‌, ಕ್ಲಿಪ್‌ ಅಥವಾ ಟಂಬರ್‌ಟರ್ನ್ಸ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ,ಇನ್ನಿತರೆ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ). ಆ ಶಕ್ತಿಯು ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಅನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ,ಅನೂಕೂಲವಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ, ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನೆಲದ ಹಿಂಭಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನಿಂದ) ಅಥವಾ ಮೋಟಾರ್‌ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆ ಜೊತೆಗಿನವುಗಳಿಂದ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ನ ಸುಲಭವಾದ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದೇನೆಂದರೆ ಒಂದು ಕೇಬಲ್‌ ಅಪಘಾತ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಲು ಬಯಸಿದ್ದರೂ (ಉದಾ,ಮುಗ್ಗರಿಸಿ ಬೀಳುವಿಕೆ‌, ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿ ಎಳೆಯುವಿಕೆ), ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್ಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ(ಉದಾ,ನಯನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ [[ಕ್ಲೂಡ್ಜ್‌]]  ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿನ [[ಡಕ್ಟ್‌ ಟೇಪ್‌]]). 
* ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಳು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ತಂತಿಜಾಲ]]ವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉದೇಶಿಸಿವೆ:ಟೈಪ್‌ ಎ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಡಿವೈಸಸ್‌ಲ್ಲಿರುವ ಸರಬರಾಜು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮತ್ತು ಟೈಪ್‌ ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ ಡಿವೈಸಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್‌. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಎರಡು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಬರಾಜುಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದಾಗುವ, ಹೆಚ್ಚು ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸಂಚಾರ ವಿಫಲತೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಆಪಘಾತದಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಸೈಕ್ಲಿಕಲ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತನವಲ್ಲದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸಸ್‌ ತಾವಾಗಿಯೇ ಸಹವರ್ತನವಲ್ಲದವುಗಳಿಂದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಇತರೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು(ಉದಾ, ಆರ್‌ಜೆ-45 ಕೇಬಲಿಂಗ್‌) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ [[ಜೆಂಡರ್‌ ಚೇಂಜರ್‌]]ಗಳು ಯುಎಸ್‌ಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಅರಿವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

[[ಚಿತ್ರ:Usb extension cable.jpg|thumb|200px|ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಎಕ್ಷ್‌ಟೇನ್ಷನ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌]]

=== ಬಾಳಿಕೆ ===

* ಆರಂಭಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ.(ಉದಾ, ಮೈಕ್ರೋ ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸೆಲ್ಲ್ಯೂಲರ್‌ ಪೋನ್‍ಗಳಂತೆಯೇ ಕೆಲವು ಮೊಬೈಲ್‌ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ) ಅನೇಕ ಮೊದಲಿನ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿವೆ, ಅವು ಹುದುಗಿಸಿದ ಕಂಪೋನೆಂಟ್‌ ಪಿನ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಬಗ್ಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಗುರಿಯಾದದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹ ಇತರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಪಕ್ಕದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ನಾಲಿಗೆಯಾಕಾರದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೋಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಶೀಥ್‌]]ನಿಂದ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಗುವು ಸಹ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಬಹುದು,ಅಳವಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.  
* ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ರಚನೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪ್ಲಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಾಹ್ಯ ಶೀಥ್‌, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡುವುದರೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ನಾಲ್ಕು ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಪ್ರತಿರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಬಾಹ್ಯ ಲೋಹ ಶೀಥ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿಶ್ಚಲ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಕಂಪೋನೆಂಟ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ). ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆವರಣವು ಸಹ ತೋರಿಸುವುದೆನೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಹಂತವು, ಅದು ಜೋಡಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಜೋಡಿ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಬರುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಗತ್ಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ ನಂತರ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ,ಆದರೆ ದತ್ತಾಂಶ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಂತದ ವಿಧಾನವು ರೂಪಿಸುವ-ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಅಪಾಯವಲ್ಲದ ಶಾಖ-ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು [[ಏರೋಸ್ಪೇಸ್‌ ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.  
* ಹೊಸ [[ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ]] ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಒಳಜೋಡಿಸಿಕೆಯ 10,೦೦೦ ಸೈಕಲ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲಗ್‌ ನಡುವೆ ತೆಗೆಯುತ್ತದೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಮಿನಿ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ಗಾಗಿ 500ಗೆ ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜಾಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ಲಗ್‌ಗೆ ಲೀಪ್‌-ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು-ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಕನೆಕ್ಷನ್‌ನ ಕೇಬಲ್‌ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೆನೆಂದರೆ ಕೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ(ಅಗ್ಗದ)ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವೆಯಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.

=== ಹೊಂದುವಿಕೆ ===

* ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕಂಪ್ಲೈಂಟ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಸಡಿಲ ಸಹನೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ,ವಿವಿಧ ವೆಂಡರ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಿಕೆಯಾಗದವುಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ (ಆ ಗುರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ). ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಇತರೆ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ ತನ್ನ ಪ್ಲಗ್‌ನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿರುವ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಬಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೈನ್‌ ರಿಲೀಫ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಧನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಲ್ಡಿಂಗ್‌‍ ಕೇಬಲ್‌ ಹೊರಗಿನ ಇನ್‌ಸ್ಯುಲೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಕಾಂಪ್ಲಿಯೆಂಟ್‌ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಗಾತ್ರದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾಂಪ್ಲಿಯೆಂಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್‌ ಕೇಬಲ್‌ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. 
* ಎರಡು-ಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ-ಡ್ಯುಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ [[ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌]] (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.೦) ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  
ಮೊದಲಿನ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ(ಉದಾ,1.x ಅಥವಾ 2.0),ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪರ್ಕವು ಹೋಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅರ್ಧ-ಡ್ಯುಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ,(ಕೆಲವು ಒಂದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ) ಮತ್ತು ಹೋಸ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಡಿವೈಸಸ್‌ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. ಹೋಸ್ಟ್ಸ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಟೈಪ್‌-ಎ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಡಿವೈಸಸ್‌ ಒಂದು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಟೈಪ್‌-ಬಿ ವೈವಿದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಟೈಪ್‌-ಎ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಟೈಪ್‌-ಎ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಟೈಪ್‌-ಬಿ ಟೈಪ್‌-ಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಜೋಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಶನ್‌ನ ವಿಸ್ತಾರವು [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಆನ್‌-ದ-ಗೊ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೋಸ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಿಂಗಲ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಅಥವಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿರುವ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೇಬಲ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿರುವ ಡಿವೈಸ್‌ ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೇಬಲ್‌ ಹುಕ್‌ ಅದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಕೂಡ, ಎರದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನಿಯಂತಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಟಕಗಳು &quot;ಸ್ವ್ಯಾಪ್‌&quot; ಆಗಬಹುದು. ಈ ಹೊಂದುವಿಕೆಯು ಯೂನಿಟ್‌ಗಳಾದ [[ಪಿಡಿಎ‌ಎಸ್‌]] ಅನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ಪಿಸಿಎಸ್‌ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಸಾಧನವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವಂತಹ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಲಿಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ,ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಮೌಸ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ ಅನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.   
* ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.೦ ಡಿವೈಸ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಡಿವೈಸ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲವು.

=== ಹೋಸ್ಟ್‌ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x/2.0) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;bottom&quot;| ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌
! colspan=&quot;5&quot;| ಪ್ಲಗ್‌
|-
! ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಎ
! ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಬಿ
! ಮಿನಿ-ಬಿ
! ಮೈಕ್ರೋ-ಎ
! ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ
|-
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಎ
|  {{Yes}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|-
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{Yes}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|-
|  ಮಿನಿ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{Yes}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|-
|  ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{Yes}}
|  {{Yes}}
|-
|  ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|  {{Yes}}
|}

=== ಕೇಬಲ್‌ ಪ್ಲಗ್ಸ್‌(ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x/2.0) ===

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;bottom&quot;| ಪ್ಲಗ್‌
! colspan=&quot;5&quot;| ಪ್ಲಗ್‌
|-
! ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ
! ಮೈಕ್ರೋ-ಎ
! ಮಿನಿ-ಬಿ
! ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಬಿ
! ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಎ
|-
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಎ
|  {{Yes}}
|  {{Depends|NS}}
|  {{Yes}}
|  {{Yes}}
|  {{Depends|NS}}
|-
|  ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{Depends|NS}}
|  {{No}}
|  {{No}}
|-
|  ಮಿನಿ-ಬಿ
|  {{No}}
|  {{Depends|NS}}
|  {{No}}
| 
|-
|  ಮೈಕ್ರೋ-ಎ
|  {{Yes}}
|  {{No}}
| 
| 
|-
|  ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ
|  {{No}}
| 
| 
| 
|}
'''ಎನ್‌ಎಸ್‌''' : ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಶೇಷಗುಣಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿರುವಂತಹ ನಾನ್‌-ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌,ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಐಎಫ್‌ ಅನುವರ್ತನಾಶೀಲ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಕೇಬಲ್‌ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಬಲ್‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಎ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಜೊತೆಗೆ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅನುವರ್ತನಾಶೀಲವಾಗಿರುವುದುಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮಿನಿ-ಎ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಐಎಫ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಮಿನಿ-ಎ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಕೆಲವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಲ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮಿನಿ-ಎ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಅನುಮತಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;depmini&quot;/&gt;

== ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಬಗೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:USB 2.0 connectors.svg|thumb|left|ಸ್ಕೇಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಡೈಯಾಗ್ರಾಮ್‌ ಆಪ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌, ಮಿನಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮೈಕ್ರೋ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌.]]
[[ಚಿತ್ರ:USB types 2.jpg|thumb|right|ಡಿಫರೆಂಟ್‌ ಟೈಪ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಲೆಫ್ಟ್‌ ಟು ರೈಟ್‌• 8-ಪಿನ್‌ ಎಜಿಒಎಕ್ಸ್[74]• ಮಿನಿ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ • ಟೈಪ್‌ ಎ ಪ್ಲಗ್‌• ಟೈಪ್‌ ಎ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌• ಟೈಪ್‌ ಎ ಪ್ಲಗ್‌]]
[[ಚಿತ್ರ:USB.svg|thumb|right|ಪಿನ್‌ ಕನ್ಪಿಗರೇಷನ್‌ ಆಪ್‌ದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಎ/ಬಿ, ವಿವ್ಯೂಡ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಫೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಲಗ್‌]]

ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಬಗೆಗಳು ಸ್ಪೆಸಿಫೀಕೇಷನ್‌ ಪ್ರಗತಿಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಕೆಲವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೊಸದಾದ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಥಮ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮಿನಿ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಗೆ ನೋಟೀಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಎ-ಪ್ಲಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಹೊರಗಿನ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವಂತಹ ಪ್ಲಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಿವೈಸನ್ನು ಶಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ದತ್ತಾಂಶ ದೋಷಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಜೋಡಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಡಿವೈಸಸ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಅವಲಂಭಿತರಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಮೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಕನೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಒಳಜೋಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟರಿ-ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಎಂಪಿ3 ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್‌ ಫೈಲ್‌ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ(ಮತ್ತು ಎಂಪಿ೩ ಪೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ) ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಅನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳಸೇರಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎಂಪಿ3 ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವಿದ್ಯುತ್‌, ಒಳಜೋಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಪ್ಲಗ್‍ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ದತ್ತಾಂಶ ಸ್ಲಾಟ್ಸ್‌ ಮಾಡದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಲಾಟ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕೆಲವು ಡಿವೈಸಸ್‌ ಅನ್ನು ಕೇಬಲ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂಪಿ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಎ ===
ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ನ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಯು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಅಥವಾ ಹಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ &quot;ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌-ಪೋರ್ಟ್‌&quot;ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವಂತಹ ಸಮವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೆಕ್ಟಾಂಗಲ್‌ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪ್ಲಗ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ,ಅವು ಡಿವೈಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅಥವಾ ಮೌಸ್‌ನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಬಿ ===
ಚೌಕದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ  ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ  ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಕೇಬಲ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು &quot;ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌&quot; ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾ;ಒಂದು ಪ್ರಿಂಟರ್‌. ಟೈಪ್‌ ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಒಳಜೋಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಟೈಪ್‌ ಬಿ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ,ಅಪ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಾಗಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಎರಡು ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಟೈಪ್‌ ಯೋಜನೆಯು(ಎ/ಬಿ) ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿ ಅಪಘಾತಕಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಆವರ್ತನೆಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Quinnell
| first = Richard A
| authorlink = 
| coauthors = 
| title = USB: a neat package with a few loose ends - USB Fundamentals
| work = 
| publisher = EDN Magazine of Reed Properties Inc
| year = 1996
| url = http://www.edn.com/archives/1996/102496/df_01.htm#USB%20fundamentals
| accessdate = 2008-08-06
| archive-date = 2009-01-07
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090107200413/http://www.edn.com/archives/1996/102496/df_01.htm#USB%20fundamentals
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ===
ಪಿಡಿಎಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ದಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಂತಹ ಸಣ್ಣ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸ ಬಹುದು. ಈಗ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ&lt;ref name=&quot;depmini&quot;&gt;{{cite press release | publisher=USB Implementers Forum | title=Deprecation of the Mini-A and Mini-AB Connectors | date=2007-05-27 | accessdate=2009-01-13 | url=http://www.usb.org/developers/Deprecation_Announcement_052507.pdf | format=PDF | archive-date=2009-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090306145248/http://www.usb.org/developers/Deprecation_Announcement_052507.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (ಆದರೂ ಗುಣಮಟ್ಟವಿರುವ) ಮಿನಿ-ಎ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮಿನಿ-ಬಿ, ಮೈಕ್ರೋ-ಎ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಿನಿ-ಎ ಮತ್ತು ಮಿನಿ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 3 ರಿಂದ 7 [[mm]] ಇರಬಹುದು, ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಇಷ್ಟೇ ಅಗಲ ವಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ದಪ್ಪದಲ್ಲಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏಕೀಕರಿಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣದಂತೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.   ಮಿನಿ-ಬಿ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಾವಾಗಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನವರಿ4, 2007ರಂದು [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಐಎಫ್‌]]ರವರಿಂದ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು&lt;ref&gt;{{cite press release | publisher=USB Implementers Forum | title=Mobile phones to adopt new, smaller USB connector | date=2007-01-04 | accessdate=2007-01-08 | url=http://www.usb.org/press/pressroom/2007_01_04_usbif.pdf | format=PDF | archive-date=2007-01-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070108050844/http://www.usb.org/press/pressroom/2007_01_04_usbif.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿನಿ-ಎ ಮತ್ತು ಮಿನಿ-ಎಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. {{as of|2009|02}}ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಇಗಲೂ ಕೂಡ ಮಿನಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಲಿವೆ, ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೈಕ್ರೋ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ.  [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪೋನ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸ್ಸಿಟೆಂಟ್ಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಮಿನಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ಲಗ್ ಡಿಸೈನ್‌ನ್ನು 10,000 ರೇಟೆಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಕನೆಕ್ಟ್-ಡಿಸ್‌ಕನೆಕ್ಟ್ ಸೈಕಲ್‌ಗಳ ಮಿನಿ ಪ್ಲಗ್ ಡಿಸೈನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವುಳ್ಳದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;MicroUSB 1.01&quot;&gt;{{cite paper
|url=http://www.usb.org/developers/docs/usb_20_052709.zip
|format=.zip
|title=Universal Serial Bus Micro-USB Cables and Connectors Specification to the USB 2.0 Specification, Revision 1.01
|date=2007-04-07
|accessdate=2009-10-07
|publisher=USB Implementers Forum, Inc.
|quote=Section 1.3: Additional requirements for a more rugged connector that will have durability
past 10,000 cycles and still meet the USB 2.0 specification for mechanical and electrical performance was
also a consideration. The Mini-USB could not be modified and remain backward compatible to the existing
connector as defined in the USB OTG specification
}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ದಿ ''ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಬಸ್ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್‌'' &lt;ref name=&quot;MicroUSB 1.01&quot;/&gt; ಗಳು ಮೈಕ್ರೋ-ಎ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳ, ಮೈಕ್ರೋ-ಎಬಿ ರಿಸಿಪ್ಟಕಲ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ರೆಸಿಪ್ಟಕಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ-ಎ ರೆಸಿಪ್ಟಕಲ್ ಇಂದ ಮೈಕ್ರೋ-ಎ ಪ್ಲಗ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ದಿ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಪೋನ್ ಕ್ಯಾರಿಯಾರ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆದಂತಹ [[ಒಪನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂ]] (ಒಎಮ್‌‍ಟಿಪಿ)ಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶ ರವಾನೆಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ರಿಚಾರ್ಜಗೆ  ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.omtp.org/Publications/Display.aspx?Id=08d2e4e3-ebee-407c-a51b-94057e7f7b19 | title=OMTP Local Connectivity: Data Connectivity | publisher=[[Open Mobile Terminal Platform]] | date=17 September 2007 | accessdate=2009-02-11 | archive-date=2008-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081015035350/http://www.omtp.org/Publications/Display.aspx?Id=08d2e4e3-ebee-407c-a51b-94057e7f7b19 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   ಇದು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಕೇಬಲ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಜನವರಿ 30, 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಲ್ ಪೋನ್ ತಯಾರಕರಗಳು( ಆಪಲ್, ಮೋಟೋರೋಲ, ನೋಕಿಯಾ, ಎಲ್‌ಜಿ, ಆರ್‌ಐಎಮ್, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್, ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್ ಸೇರಿ) ಮೈಕ್ರೊ-ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನೇ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವು. ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ಸೆಲ್ ಪೋನ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯು 2010 ರಿಂದ 2012 ಒಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

=== ಮೈಕ್ರೋ-ಎಬಿ ಸಾಕೆಟ್ ಒಟಿಜಿ ===
{{Main|USB On-The-Go}}

ಒಟಿಜಿ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್: ಮೈಕ್ರೋ-ಎಬಿ receptacleನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ[ಮೈಕ್ರೋ- ಯುಎಸ್‌ಬಿ.01]. ಈ receptacleಗಳು ಮೈಕ್ರೋ-ಎ ಪ್ಲಗ್ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಲಿಗಲ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಾಪಟರ್‌ಗಳನ್ನು [ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ1.01]ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಎ-ಪ್ಲಗ್‌ನ ಜೊತೆ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಒಟಿಜಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಎ-ಡಿವೈಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಾಲಾಗುವುದು.ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ದೋಷವುಂಟಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಜಾವಾಬ್ದಾರಿ.   ಬಿ-ಪ್ಲಗ್‌ನ ಜೊತೆ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಒಟಿಜಿ ಡಿವೈಸ್‌ನ್ನು ಬಿ-ಡಿವೈಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಾಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು peripheralನಲ್ಲಿ ದೋಷವುಂಟಾದರೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಒಟಿಜಿ ಪ್ಲಗ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ಲಗ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ ಬಿ-ಡಿವೈಸ್ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ದೋಷಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಿ-ಡಿವೈಸ್‌ಗೆ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌‌ವೊಂದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ, ಅನಂತರ ಹೆಚ್‌ಎನ್‌ಪಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಿ-ಡಿವೈಸ್‌ಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವರ್ಗಹಿಸಬಹುದು. ಫೆರಿಫರಲ್‌-ಓನ್ಲಿ B-ಡಿವೈಸ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ/ಅಂಟಿಸಿದ ಒಟಿಜಿ ಡಿವೈಸನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಕೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಅದರ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒನ್ ವೇ ಆರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಳವಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

=== ಪ್ರೋಪ್ರೈಟರಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ===

* ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಒರಿಜಿನಲ್ [[Xbox]] [[ಗೇಮ್ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.1ನ್ನು ಕಾಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಮೋರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ನಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ proprietary ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 
* [[ಐಬಿಎಮ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟ್]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ proprietary ಕನೆಕ್ಷನ್ ರೂಪದ ಮುಖಾಂತರ. 
* [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಪವರ್ ಕನ್ವರ್ಶನ್]] ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಐಡಿ ಡಿವೈಸನ್ನು ಅದರ [[uninterruptible ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈಸ್]] ಬಳಸುವ [[10P10C]] ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು.   
* HTC ExtUSB ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಜೋಡಕಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[Android]]ಮೂಲದ ಸಂವಾಹಕಗಳನ್ನು [[ಹೆಚ್‌ಟಿಸಿ]] ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. Extಯುಎಸ್‌ಬಿ ಮಿನಿ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ (ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದುಳಿದ-ಹೊಂದಿಕೆಯಾದಗಿರುವ) ಜೊತೆಗೆ ಆಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನ್ನು 11-ಪೀನ್ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
* [[ಚಿತ್ರ:Popport.jpg|120px|right|thumb|ನೋಕಿಯಾ’ಸ್‌ ಪಾಪ್‌-ಪೊರ್ಟ್‌ ಕನ್ನೆಕ್ಟರ್‌]] [[ನೋಕಿಯಾ]] ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ನ್ನು [[ಪಾಪ್-ಪೋರ್ಟ್‌]]ನ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  
* ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ [[ಐಪಾಡ್ Shuffle]] ಯುಎಸ್‌ಬಿ, ಆಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಪವರ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು [[ಟಿಆರ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. 
* [[iriver]] ಐದನೇ ಪವರ್ ಪೀನ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೇಗ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಆಗಲೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿತು, iriver U10 ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಡೆಲ್‌ಗಾಗಿ ಮಿನಿ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಪವರ್ ಪೀನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
* ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌‍ಗಳಲ್ಲೂ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ extension ಕೇಬಲನ್ನು ಬಳಸಿತು.   ವಿಸ್ತೃತ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಸಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ ಮುಂಚಾಚಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ USB ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ USB ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಒಳಚಾಚಿಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನ ಹೊಂದಿದ್ದವು.  ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಒಳಚಾಚಿಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ USB ಸಾಕೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.  ಕೀಯೀಂಗ್‌ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವಿಸ್ತೃತ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯ USBಯನ್ನು ಪ್ಲಗ್‌ ಮಾಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾದ್ಯವಿದೆ.
* ಕೀಬೋರ್ಡ್/ಮೌಸ್ ಯುನಿಟ್ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಯುನಿಟ್ ನಡುವೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಹೆಚ್‌ಪಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌ನವರು ಗುಣಮಟ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೇರೆ ಸಾಧನಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ ==

=== ಫಯರ್‌ವೈರ್ ===
ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ [[ಫಯರ್‌ವೈರ್]]‌(IEEE 1394)ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಹೈ-ಸ್ಪಿಡ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಬಸ್‌ನಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು, ಆಡಿಯೋ ಇಂಟರ್‌ಫೆಸಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ನಂತಹ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು  ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದೊಕ್ಕೋಂದು ಜೋಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಡೇಟಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸರಳವಾದ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಹಾಗು ಮೈಸ್ ಅಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

ಫಯರ್‌ವೈರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಖ್ಯವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

* ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ಗಳು [[ಟೈಯರ್ಡ್-ಸ್ಟಾರ್]] (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ತಂತಿಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಫೈರ್‌ವೈರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳು [[ಟ್ರೀ]] (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ತಂತಿಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
* ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 1.0,1.1 ಮತ್ತು 2.0 &quot;ಸ್ಪೀಕ್-ವೆನ್-ಸ್ಪೋಕನ್-ಟು&quot; ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್‍ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹೋಸ್ಟ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿವೇದಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಪೆರಿಫೆರಲ್‍ಗಳು ಹೋಸ್ಟ್ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು ಹೊರತು ಸಾಧ್ಯವಾಗುದಿಲ್ಲ. ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 3.0 ಯನ್ನು ಸಾಧನ-ಆರಂಭಗೊಳಿಸುವ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಕಡೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಲು ಏರ್ಪಾಡಿಸಲಾಗಿದೆ. (ನೋಡಿ [[ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 3.0]] ಕೆಳಗೆ). 
ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಶರತ್ತುಗಳ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಒಂದು ಫೈರ್‌ವೈರ್ ಸಾಧನ ಬೇರೆ ಯಾವುದೆ ನೋಡ್ ಜೊತೆ ಯಾವುದೆ ಹೊತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
* ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಒಂದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಟ್ರೀ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಸಿಂಗಲ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಫೈರ್‌ವೈರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೆ ಸಮರ್ಥ ನೋಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‍ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
* ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 5 [[V]] ಪವರ್‌ಲೈನ್‍ಯೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಫೈರ್‌ವೈರ್ 30 V ಗಳಷ್ಟು ವಿತರಿಸಬಹುದು.
* ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‍ಗಳು 500mA ರಷ್ಟು ಕರೆಂಟ್ (ಪವರ್‌ನ 2.5 watts), ಆದರೆ ಫೈರ್‌ವೈರ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ 60 watts ಪವರ್‌ ವಿತರಿಸಿತುತ್ತದೆ, ಆದರು 10 ರಿಂದ 20 watts ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎರಡು ಬ್ಸ್‍ಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ: ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಸರಳತೆ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಫೈರ್‌ವೇರ್ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಉದ್ದೆಶದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಡಿಯೋ ಹಾಗು ವಿಡಿಯೋ ಅಂತಹ ಸಮಯ-ಸೂಕ್ಷಮ ಬಳಸುವಿಕೆಗೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಉನ್ನತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಮಾಣ ಏಕರೂಪವಿದ್ದರು, ನಿಜ-ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್ 400ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನುಕೂಲ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0 ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qimaging.com/support/pdfs/firewire_usb_technote.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2010-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011050049/http://www.qimaging.com/support/pdfs/firewire_usb_technote.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿನ-ಡ್ರೈವ್‍ಗಳಂತಹ ಉನ್ನತ-ಬ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಡ್ತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cwol.com/firewire/firewire-vs-usb.htm |title=FireWire vs. USB 2.0 - Speed Tests |accessdate=2007-08-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.digit-life.com/articles/usb20vsfirewire |title=USB 2.0 vs FireWire |publisher=Digit-Life |accessdate=2007-08-25 |archive-date=2007-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822215728/http://www.digit-life.com/articles/usb20vsfirewire/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pcmag.com/article2/0,4149,847716,00.asp |title=The Great Interface-Off: FireWire Vs. USB 2.0 |publisher=PC Magazine |accessdate=2007-08-25 |last=Metz |first=Cade |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930190355/http://www.pcmag.com/article2/0,4149,847716,00.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.g4tv.com/techtvvault/features/39129/USB_20_Versus_FireWire_pg3.html|title=USB 2.0 Versus FireWire|accessdate=2007-08-25|author=Heron, Robert|publisher=TechTV|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121843/http://www.g4tv.com/techtvvault/features/39129/USB_20_Versus_FireWire_pg3.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 
ಇನ್ನು ಹೊಸ ಆದರ್ಶ ಫೈರ್‌ವೈರ್ 800ಯು ಫೈರ್‌ವೈರ್ 400 ಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಿದ್ದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ 2.0 ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್‍ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಹಾಗು ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.usb-ware.com/firewire-vs-usb.htm | title = FireWire vs. USB 2.0 | publisher = USB Ware | accessdate = 2007-03-19 | archive-date = 2007-03-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070316072513/http://www.usb-ware.com/firewire-vs-usb.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಹಾಗು ಫೈರ್‌ವೈರ್ ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಚಿಪ್‍ಸೆಟ್ ಹಾಗು ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಭಾವ ನಿಜ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಎಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಡ್ತ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಗಳ ತಪಶೀಲ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಹೊರವಲಯದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anandtech.com/mb/showdoc.aspx?i=2602&amp;p=15|title=Firewire and USB Performance|accessdate=2008-02-01|author=Key, Gary|date=2005-11-15|archive-date=2008-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423214619/http://www.anandtech.com/mb/showdoc.aspx?i=2602&amp;p=15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಡ್ರೈವರ್ ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಡಿಯೋ ಹೊರವಲಯದ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.digitalprosound.com/2001/01_jan/features/midi2001-3.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2010-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100325222432/http://www.digitalprosound.com/2001/01_jan/features/midi2001-3.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪವರ್ಡ ಇಥರ್‌ನೆಟ್ ===
ಆದರ್ಶ [[802.3at]] [[ಪವರ್ಡ ಇಥರ್‌ನೆಟ್]] ಯುಎಸ್‌‍ಬಿಗೆ ಬಹಳ ನೇರವಾದ ಸ್ಪರ್ಧಕ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಪರ್ಕಕ (RJ45) ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಸಬ್-ಆಮಪೀರ್ DC ಪವರ್ ಅನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪವರ್ಡ ಇಥರ್‌ನೇಟ್‍ಗೆ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಪವರ್ ಸಂಧಾನವಿದೆ ಮತ್ತು ಪವರ್ಡ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸಬ್-ಆಮಪೀರ್ ಪವರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ 720mA) ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ RJ45 ತಂತಿಗಳು ಪವರ್/ಡೇಟಾಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಿದೆ. ಹೇಗಾದರು, ಇವು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಓಡಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ DC ಪವರ್ ನಷ್ಟದ ಜೊತೆ, ಮತ್ತು [[VoIP]]ಗೆ ಬೇಕಿರುವ ಆಯ್ಕೆಯಂತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, [[ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕ್ಯಾಮರಾ]] ಮತ್ತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಇತರ ಬಳಸುವಿಕೆಗಳು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳ ಬಳಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ3 ಮತ್ತು ಪವರ್ಡ ಇಥರ್ನೆಟ್ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪವರ್ಡ ಇಥರ್ನೆಟ್‍ಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅನುಕೂಲವಿದೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ3 ಗೆ ಇರುವ ಅನುಕೂಲ ಪವರಿಂಗ್ ಸ್ಪೀಕರ್ಸ ಹಾಗು ಹೈ-ವಾಟೇಜ್ ಸಾಧನಗಳು - ಆದರ್ಶ MIDI ಪ್ಲಗ್ ಮುಂಚೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು ಈಗ ಕೂಡ ಅಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.

=== eSATA ===
[[eSATA]] ಸಂಪರ್ಕಕ ಒಂದು [[SATA]]ದ ಸಂಪರ್ಕಕ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನು ಧೃಢವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿಯ ಹಾಗೆ. eSATAದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 3 Gbps ಯುಎಸ್‌‍ಬಿವಿನ 4.8 Gbpsಗೆ ಹೋಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಆದರೆ SATA III ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಮಾಣ 6 Gbps ಇದ್ದು ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ3 ಅನ್ನು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಹಾರಿದೆ. ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯಯ ಸಾಧನಗಳು eSATAವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇವು ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕುಂದಕಗಳು. ಇದರ ಪವರ್ ಸಂಪರ್ಕಕಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ, eSATA ಯುಎಸ್‌‍ಬಿಗಿಂತ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಅನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

== ಕೇಬಲ್ಸ್ ==

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot;
|+ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x/2.0 ಕೇಬಲ್ ವೈರಿಂಗ್
|-
! ಪಿನ್
! ಹೆಸರು
! ಕೇಬಲ್‌ನ ಬಣ್ಣ
! ವರ್ಗ
|-
|  1.
|  [[ವಿಸಿಸಿ]]
|  ಕೆಂಪು
|  +5&amp;nbsp;ವಿ
|-
|  2
|  ಡಿ−
|  ಬಿಳಿ
|  ದತ್ತಾಂಶ −
|-
|  3
|  ಡಿ+
|  ಹಸಿರು
|  ದತ್ತಾಂಶ +
|-
|  4
|  ಜಿಎನ್‌ಡಿ
|  ಕಪ್ಪು
|  ಗ್ರೌಂಡ್
|}

ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್‌ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗರಿಷ್ಟ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ(ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.೦ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ){{convert|5.0|m|ft|1}}. ಈ ಸೀಮಿತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವು 1,500ns.ಕುರಿತು ವಿಳಂಬವಾದ ರೌಂಡ್‌ಟ್ರಿಪ್‌ ಅನ್ನು ಗರಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸ್‌ನಿಂದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಆದೇಶಗಳು ಉತ್ತರಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ, ಹೋಸ್ಟ್‌ ಕಾಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಡಿವೈಸ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವಾಗ, ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಕೇಬಲ್ಸ್‌ನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗರಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತದೆ, ಗರಿಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತಹ ವಿಳಂಬವು ಒಂದು ಕೇಬಲ್‌ಗೆ 26 ns ಮೊತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.usb.org/developers/usbfaq/#cab1 ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿತ್ತು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110118225750/http://www.usb.org/developers/usbfaq/#cab1 |date=2011-01-18 }} at USB.org&lt;/ref&gt; 
 
ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಪ್ರತಿ ಮೀಟರ್‌ಗೆ 5.2 ns ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸಲು ಕೇಬಲ್‌ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ (,ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಕಾಪರ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗೆ ಗರಿಷ್ಟ ಸಾಧನಾರ್ಹ ವೇಗವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಂತಹ 192,000&amp;nbsp;km/s)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Propagation Delay |url=http://www.wildpackets.com/support/compendium/ethernet/propagation_delay |accessdate=2008-10-31 |archive-date=2008-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081101212939/http://www.wildpackets.com/support/compendium/ethernet/propagation_delay |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಅದು 5 ಮೀಟರ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಗರಿಷ್ಟ ಕೇಬಲ್‌ ಉದ್ದವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ,  ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ಅನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಪರ್‌ ವೈರ್‌ ಕೇಬಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ, ಕೆಲವು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಬಹುಶಃ 3mನ ಗರಿಷ್ಟ ಉದ್ದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪೈಬರ್‌ ಇಲ್ಲದ ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ಕೇಬಲ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದವುಗಳೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಅವು ಗರಿಷ್ಟ ಅನುಮತಿಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x/2.0 ಮಿನಿಪ್ಲಗ್‌/ಮೈಕ್ರೊಪ್ಲಗ್‌
|- bgcolor=&quot;#e0e0e0&quot;
!ಪಿನ್
!ಹೆಸರು
!ಬಣ್ಣ
!ವರ್ಗ
|-
!1.
| ವಿಸಿಸಿ
| ಕೆಂಪು
|  +5&amp;nbsp;ವಿ
|-
!2
| ಡಿ−
| ಬಿಳಿ
| ದತ್ತಾಂಶ −
|-
!3
| ಡಿ+
| ಹಸಿರು
| ದತ್ತಾಂಶ +
|-
!4
| ಐಡಿ
| ಯಾವುದು ಇಲ್ಲ
| ಬೇಧಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಆಫ್Micro-A- ಮತ್ತು Micro-B-ಪ್ಲಗ್‌ಟೈಪ್ ಎ: ಕನೆಕ್ಟೆಡ್ ಟು ಗ್ರೌಂಡ್‌ಟೈಪ್ ಬಿ: ನಾಟ್ ಕನೆಕ್ಟೆಡ್  
|-
!5
| ಜಿಎನ್‌ಡಿ
| ಕಪ್ಪು
| 
ಸಿಂಗಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್
|}

ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.x ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.x ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು [[ಗದ್ದಲ]]ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಸ್‌ಟಾಕ್‌]] ಅನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು [[ಟ್ವಿಸ್ಟೆಡ್‌ ಪೇರ್‌]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಕೆಳಗಿನ ರೇಖಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 
ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ (2ಜೋಡಿಗಳು); ಆ ರಕ್ಷಣೆಯು ಜೋಡಿಯ ಸುತ್ತಲು ಸೇರಿದ್ದು ರೂಪರೇಖೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ..

[[ಚಿತ್ರ:USB Twisted Pair.svg]]

=== ಗರಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯ ಅಂತರ ===
'''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.1'''  ಗರಿಷ್ಟ ಕೇಬಲ್‌ನ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ{{convert|3|m|ft}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://discountcablesusa.com/usb-2.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090918111348/http://discountcablesusa.com/usb-2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಗರಿಷ್ಟ ಕೇಬಲ್‌ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ {{convert|5|m}}. ಗರಿಷ್ಟವು ಸರಣಿ 5ರಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಬ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಸಿಂಗಲ್‌ ಕೇಬಲ್‌ 5 ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0'''  ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಬ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್ಸ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.  
 
ಆರು ಉದ್ದದ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು{{convert|5|m|ft}} ಮತ್ತು ಐದು ಹಬ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಡಿವೈಸ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ {{convert|30|m|ft}}ಗರಿಷ್ಟ ಅಂತರವನ್ನು ಅದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ,  
ವಾಸ್ತವಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸಸ್‌ನಿಂದ ಹಬ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ,ಗರಿಷ್ಟ ಸಾಧನಾರ್ಹವಾದ ಅಂತರವು{{convert|25|m|ft}} ಡಿವೈಸ’ಸ್‍ ಕೇಬಲ್‌ನ +ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಉದ್ದದ ಲೆಂಥ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವಿಸ್ತಾರಗಾರರು [[CAT5]] ಕೇಬಲ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸಸ್‌ವರೆಗಿನ ಅಂತರದ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು{{convert|50|m|ft}}.

ಯುಎಸ್‌ಬಿಯಿಂದ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳು(ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಹಬ್ಸ್‌) ಅವರಿಗೆ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಜೋಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ವಿಶೇಷವಾದ ಬಗೆಯ‍
ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇಬಲ್‌ ಸೃಷ್ಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು-ಪೋರ್ಟ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್‌ನ್ನು 5-ಮೀಟರ್‌ ಕೇಬಲ್‌ನ ಕೊನೆಯನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಮಿನಿ-ಹಬ್ಸ್‌,ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಲ್ಕಿ ಹಬ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ ಅಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಲ್ಲದ ಕೇಬಲ್‌ನೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾವಾಗಿಯೇ-ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮೊದಲಿನ ಸಿಂಗಲ್‌-ಪೋರ್ಟ್‌ ಹಬ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್‌ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲಗಿಂಗ್‌ ಕೇಬಲ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸರಳವಾಗಿವೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಬಸ್‌ ಪವರ್‌ ಸೀಮಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯು ನಾಲ್ಕು ಸಿಂಗಲ್‌-ಪೋರ್ಟ್‌ ಹಬ್‌ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಒಂದು ಸರಳ 5-ಮೀಟರ್‌ ಕೇಬಲ್‌ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತಗೊಂಡ ಮಲ್ಟಿಪೋರ್ಟ್‌ ಹಬ್‌ಅನ್ನು ಬಹುವಿಧದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಬಿಯಾಂಡ್‌{{convert|5|m}}ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಕೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ 2.0ದ ಅತ್ಯಂತ ದರವನ್ನು Cat 5ವಿಸ್ತಾರಗಾರರು,ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್ಸ್‌ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್‌ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿ ರುವಂತಹ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಬಸ್‌ ಪವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಡಿವೈಸಸ್‌ನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ಸ್‌ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಲ್ಲವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪರಿಣಾಮವಾಗಬಹುದು,ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ಆಗಿವೆ.

'''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0'''  ಕೇಬಲ್‌ ಸಂಯೋಜನೆ ಯಾವುದೇ ಲೆಂಥ್‌ ಆಗಿರಬಹುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಷನ್‌ ಸಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಗರಿಷ್ಟ ವೇಗವು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಟ ಕೇಬಲ್‌ ಲೆಂಥ್‌ನ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರುಗಳನ್ನು  ಸಾಧಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;USB 3.0 Quickie Intro&quot;&gt;{{Cite web |url=http://electronicdesign.com/Articles/ArticleID/19680/19680.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308031834/http://electronicdesign.com/article/test-and-measurement/usb-3-0-protocol-analyzer-jumpstarts-4-8-gbit-s-i-.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ವಿದ್ಯುತ್‌ ==
ಯುಎಸ್‌ಬಿ  1.x ಮತ್ತು 2.0 ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಇಟ್ಟಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳು 5 [[V]]ನ್ನು ಸಿಂಗಲ್ ವೈರ್‌ನ ಮುಖಾಂತರ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  5.25 V ಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮತ್ತು 4.75 V (5 V±5%)ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಬಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಗೆ  ಲೌ-ಪವರ್ಡ್ ಹಬ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆದ 4.4 V to 5.25 Vನ ಮುಖಾಂತರ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=“7.3.2 Bus Timing/Electrical Characteristics”   |work=Universal Serial Bus Specification |url=http://www.usb.org/developers/docs/ |publisher=USB.org}}&lt;/ref&gt;

ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಯಲ್ಲಿರುವ 100ma ಎಂದು ಒಂದು ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ನಲ್ಲಿ 150ma ವರೆವಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.೦ ನಲ್ಲಿರುವ ಪೋರ್ಟ್ 5 ಯುನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ (500 mA) ಗರಿಷ್ಠಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ 6 (900 mA) ತನಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರೀತಿಯ ಉಪಕರಣಗಳಿವೆ: ಲೋ-ಪವರ್ ಮತ್ತು ಹೈ-ಪವರ್. ಲೋ-ಪವರ್ ಉಪಕರಣಗಳು 1ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಮಾಣದ 4.4 Vನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  4 Vನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇಲೆ ಹೈ-ಪವರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೈ-ಪವರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಒದಗಿಸುವುದು ಲಭ್ಯವಾಗ ಬೇಕಾದರೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇರಬೇಕು, ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಲೋ-ಪವರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.&lt;ref name=&quot;usb.org&quot;/&gt;

ಎ ಬಸ್-ಪವರ್ಡ್ ಹಬ್ ಇನಿಷ್‌ಲೈಸ್ಡ್‌ 1 ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಬ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ದೊರೆಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠಪ್ರಮಾಣದ ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ಗಳು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಹಬ್‌ಗೆ ಜೊಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಡಿವೈಸ್‌ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಬ್‌ನ ಇತರ ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳ ಒಂದು ಯುನಿಟ್‌ನಷ್ಟು ಲೋಡ್‌ ಅನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಯುನಿಟ್‌ಗಳ ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಬ್‌ಗೆ ಪೂರೈಸಿದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು-ಪೋರ್ಟ್‌ ಹಬ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಡಿವೈಸ್‌ ಕೇವಲ ಒಂದು ಯುನಿಟ್‌ನಸ್ಟು ಲೋಡನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ).&lt;ref name=&quot;usb.org&quot;/&gt;

ಯಾವುದೇ ಉಪಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗಲು ಸೆಲ್ಫ್-ಪವರ್ಡ್ ಹಬ್ ಗರಿಷ್ಠ ಒತ್ತಾಸೆಯಾದ ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ-ಪವರ್ಡ್ ಹಬ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಬ್‌ನ ಭಾಗಗಳು ಪವರ್ಡ್ ಡೌನ್‌ ಆದಾಗ ''V&lt;sub&gt;BUS&lt;/sub&gt;'' ಗಳು 1ಯುನಿಟ್ ಲೋಡ್‌ನ್ನು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;usb.org&quot;/&gt;

''ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್‌'' ನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;battchargespec&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.usb.org/developers/devclass_docs/batt_charging_1_1.zip|title=Battery Charging Specification|date=15 April 2009|accessdate=23 September 2009|publisher=USB Implementers Forum, Inc|archive-date=29 ಮಾರ್ಚ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329080504/http://www.usb.org/developers/devclass_docs/batt_charging_1_1.zip|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ಪವರಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಲೋ-ಸ್ಪಿಡ್ ಅಥವಾ ಫುಲ್-ಸ್ಪಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೋಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹಬ್‌ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವಾಗ ಡೌನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪೋರ್ಟ್ ಗರಿಷ್ಠವೆಂದರೆ 1.5 Aನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೈ-ಸ್ಪಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹಿಸುವಾಗ ಗರಿಷ್ಠವೆಂದರೆ 900maನ್ನು ಪ್ರವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಿಸುವಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು; ಗುಣಮಟ್ಟ-ಎ ಹೊಂದಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.೦ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1500ma ಎಂದು ದರನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೆಡಿಕೆಟೆಡ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್ ಗರಿಷ್ಠವೆಂದರೆ 1.8 A ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು 5.25 Vನಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣ ಸಹ 1.8 Aನ್ನು ಡೆಡಿಕೆಟೆಡ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಡೆಡಿಕೆಟೆಡ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ ದಿ D+ ಮತ್ತು D- ಪಿನ್‌ಗಳು  200Ω ನಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಡಾಟಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಅನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಆ ಉಪಕರಣವು ಚಾರ್ಜ್‌ ಆಗುವ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.              ಹೆಚ್ಚಾದ ವಿದ್ಯುತ್ (ಫಾಸ್ಟರ್, 9[[W]] ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ಒಮ್ಮೆ ಹೋಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಡೆದರೆ ಎರಡೂ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೂ ಹೊಸ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್‌ನ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

=== Mobile device charger standards ===
[[ಚಿತ್ರ:Micro USB phone charger.jpg|thumb|ದ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಈಸ್‌ ದ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ ಪೋನ್ಸ್‌.]]
ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೇ ಪವರ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಜೂನ್ 14, 2007 ಚೀನಾ ಮನವಿಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.eetimes.com/rss/showArticle.jhtml?articleID=199800238&amp;cid=RSSfeed_eetimes_newsRSS |title=China to enforce universal cell phone charger |publisher=EETimes.com |author=Cai Yan |date=2007-05-31 |accessdate=2007-08-25 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929095523/http://www.eetimes.com/rss/showArticle.jhtml?articleID=199800238&amp;cid=RSSfeed_eetimes_newsRSS |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ದ ಚೈನೀಸ್‌ ಎಫ್‌ಸಿಸಿ’ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌: [http://www.dianyuan.com/bbs/u/63/2015571206841181.pdf YD/T 1591-2006, &quot;ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ರಿಕ್ವೈರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಮೇಥಡ್‌ ಆಪ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್‌ ಟರ್ಮನಲ್‌ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌.&quot;] {{zh icon}}&lt;/ref&gt;

2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಓಪನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂ]] ಗ್ರೂಪ್ - ಎಲ್ಲಾ ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ನಡೆಸುವವರು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ತಯಾರಕರಾದ [[ನೋಕಿಯಾ]], [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]], [[ಮೊಟೋರೊಲಾ]], [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಎಲ್‌ಜಿ]] ಕಂಪನಿಗಳು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವ ವೇದಿಕೆ, [[ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳಿ]]ಗೆ ಮುಂದೆ ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನೆಕ್ಟರಾಗಿ ಬಳಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.news.com/2100-1041_3-6209247.html |title=Pros seem to outdo cons in new phone charger standard |publisher=news.com |date=September 20, 2007 |accessdate=2007-11-26 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.omtp.org/News/Display.aspx?Id=4ec69ecb-0978-4df6-b045-34557aabbcbd |title=Press Release: Broad Manufacturer Agreement Gives Universal Phone Cable Green Light |publisher=OTMP |date=September 17, 2007 |accessdate=2007-11-26 |archive-date=2009-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629183154/http://www.omtp.org/News/Display.aspx?Id=4ec69ecb-0978-4df6-b045-34557aabbcbd |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌]]ಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುತ್ತೆವೆ&lt;ref name=&quot;gsm20090217&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.gsmworld.com/newsroom/press-releases/2009/2548.htm |title=GSM World agreement on Mobile phone Standard Charger}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು [[ಜಿಎಸ್‌ಎಮ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]ರವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2009ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೋಕಿಯಾ, ಮೊಟೋರೋಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ 17 ತಯಾರಕರ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೈಕ್ರೋ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ( ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮಿನಿ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿದವು) ಹೊಸದಾಗಿ ಬರುವ ಚಾರ್ಜರ‍್ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾದವು&lt;ref name=&quot;gsm20090217&quot;/&gt;.  ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಾರ್ಜರ್‌ನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವುದರ ಅರ್ಥ ಅಥವಾ ಅದರ ಫಲವೇನೆಂದರೆ ತಯಾರಕರು ಪ್ರತಿ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹೊಸ ಚಾರ್ಜರ್‌ನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಜಿಎನ್‌ಎಮ್‌ಎ’ನ ಮೂಲ [[ಯುನಿವರ್ಸೆಲ್ ಚಾರ್ಜರ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್]] (ಯುಸಿಎಸ್), ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ [[ಒಎಮ್‌ಟಿಪಿ]] ಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.omtp.org/Publications/Display.aspx?Id=4dda105f-8472-4c12-ba04-75dd3c1d4ca6 | title=Common Charging and Local Data Connectivity | publisher=[[Open Mobile Terminal Platform]] | date=11 February 2009 | accessdate=2009-02-11 | archive-date=2009-03-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090329233721/http://www.omtp.org/Publications/Display.aspx?Id=4dda105f-8472-4c12-ba04-75dd3c1d4ca6 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 22 2009(ವಿಶ್ವ ಭೂ ದಿನ)ರಂದು ಸಿಟಿಐಎ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು&lt;ref&gt;[http://www.ctia.org/media/press/body.cfm/prid/1817 ಸಿಟಿಐಎ-ದ ವೈರ‍್ಲೆಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್‌ ಒನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್‌ ಟು ಸೆಲೆಬ್ರೆಟ್‌ ಅರ್ಥ್‌ ಡೇ]&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 29, 2009ರಂದು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್]] ಘೋಷಣೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿತು ಅದೇನೆಂದರೆ, 2010ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಹತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ರೀಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/enterprise/rtte/chargers.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023232430/http://ec.europa.eu/enterprise/rtte/chargers.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/europe-gets-universal-cellphone-charger-in-2010/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818031835/http://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/europe-gets-universal-cellphone-charger-in-2010/ |archive-date=2010-08-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಯುನಿಯನ್]] (ಐಟಿಯು) ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚಾರ್ಜರ್ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಅದೇನೆಂದರೆ &quot; ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಒಂದು ಚಾರ್ಜರ್‌ನ್ನು ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಡುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ&quot; ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ &quot;ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಮೂಲಾವಾಗಿರಿಸಿ ಕೊಂಡು, ಯುಸಿಎಸ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು 4-ಸ್ಟಾರ‍್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್‌ರೇಟೆಡ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ರ‍ೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರ ಬೇಕು.&quot;&lt;ref&gt;http://www.itu.int/newsroom/press_releases/2009/49.html&lt;/ref&gt;

=== Non-standard devices ===
[[ಚಿತ್ರ:USBVacuumCleaner.jpg|thumb|200px|ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವ್ಯಾಕುಮ್‌ ಕ್ಲೀನರ್‌ ನಾವೆಲ್ಟಿ ಡಿವೈಸ್‌]]

ಸಿಂಗಲ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಅಧಿಕಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಂಪ್‍ಗಳ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು. ಇಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಅರ್ಹವಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಗೀಕಾರದ ಮೇಲೆ ಬಳಸ ಬಹುದು, ಅಥವಾ ಉಭಯ-ಪ್ರವೇಶ್ಯ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್‌ ಎಂದರೆ, ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುವ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜಿಗೆಂದು ಇರುವ ಕೇಬಲ್, ಇದು ಉಪಕರಣವನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟವಿಲ್ಲದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣವನ್ನಾಗಿಸುವುದು.  ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ಹಬ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್-ಕಾಮ್‌ಪ್ಲೈಂಟ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಇದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಗುಣಮಟ್ಟವಲ್ಲದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳು 5 V ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,(ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. [[ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಅಲಂಕಾರ]]ಗಳು ಎಂದು ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಪವರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ರೀಡಿಂಗ್ ಲೈಟ್; ಪಂಕಗಳು, ಮಗ್ ಕೂಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಟರ್‌ಗಳು (ಕೆಲವು ಸೇರಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹಬ್‌ಗಳು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dealextreme.com/details.dx/sku.3195 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091228002659/http://www.dealextreme.com/details.dx/sku.3195 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;), ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು (ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ), ಸಣ್ಣ ಆಕಾರದ [[ವ್ಯಾಕ್ಯುಮ್ ಕ್ಲೀನರ್‌]]ಗಳು, ಸಣ್ಣ ಆಕಾರದ [[ಲಾವಾ ಲ್ಯಾಂಪ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್‌ನಂತಹ ಆಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಂತಹವುಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಮ್‌ಪ್ಲ್ಯೆನ್ಟ್ ಯುಎಸ್‌‍ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲ.   ಇದು ಕೆಲವು ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಮೂದಲನೇಯದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಜ್‌‍ ಮಾಡುವಾಗ, ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು(ಅತಿಹೆಚ್ಚು 100 mA ) ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅದಕ್ಕೇ ಬೇಕಾಗಿದೆ, ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂದಲು, ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಹೈ-ಪವರ್ ಪದ್ಧತಿಗೆ.

ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಉಪಕರಣವು ಬಳಸುವ ಒಟ್ತಾರೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು, ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಒಳಸೇರ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. (ಅಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಕೆಪಾಸಿಟರ್‌ ಡಿಕಪ್ಲ ಆಗದಂತೆ ಶೋದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಸಂಪರ್ಕಸಾಧಿಸಿರುವ ಉಪಕರಣ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಪವರ್ ಜೊತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಯುಎಸ್‌ಬಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ನಿಂತುಹೋದಾಗ ಅಟ್ರಾ ಲೋ-ಪವರ್ ಕೂಡ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ನಿಂತುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಗತ್ಯ ವಿದೆ. ಸ್ಬಹಳಷ್ಟು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್ (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳು ನಿಂತುಹೋದಾಗಲು ಸಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಂತುಹೋಗಿರುವುದು ಪುನಃ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳು ಈ ಸಂಧಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಇವುಗಳು ಪವರ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಪವರ್ಡ್ ಉಪಕರಣಗಳು; ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇನ್ನೊಂದು ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಿಸಿಗೆ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಮುಖಾಂತರ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವಾಗ. ಜೋಡಿಸಿರುವ ಉಪಕರ‍ಣಾಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪವರ್ ಅಡಪಟರ್‌ಗಳು ಯುಟಿಲಿಟಿ ಪವರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪವರ್‌ನ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾ, ಕಾರ್‌ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)  ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳು 1 Aವರೆಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಸಮಾಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಶಕ್ತಿನೀಡಲಾದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳು 100 ma, 500 ma ಅಥವಾ 1 A ಸೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

=== ಪವರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ===
{{Main|Powered USB}}
ಪವರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪವರ್‌ ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿ 5 V, 12 V ಅಥವಾ 24 V(ಕೀಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ)ಗಳ ಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ 6 A ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಲಯದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 5 Vನ ಪವರ್ ಲೈನ್‌ನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವಂತೆ ಬಲಪಡಿಸಲು ಯುಎಸ್‌ಬಿಯಲ್ಲಿನ ವೈರ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನ್‌ಟ್ಯಾಕ್ಟನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಯುಎಸ್‌ಬಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಿಟೇಲ್]] ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಸಿಸ್ಟಮ್‌(ಗಣಕಯಂತ್ರ)ಗಳಲ್ಲಿ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಯುಎಸ್‌ಬಿಗಳು [[ಬಾರ್‌ಕೋಡ್]] ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ಪಿನ್ ಪಾಡ್‌ಗಳು, ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಕ್ಯಾಪ್‌ಚರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ಈ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ [[ಐಬಿಎಮ್]], [[ಎನ್‌ಸಿಆರ್]] ಮತ್ತು [[ಎಫ್‌ಸಿಐ/ಬರ್ಗ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.    ಕೆಳಗಿನ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಪವರ್ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 48VDC ಇಂದ ಒನ್ ಆ‍ಯ್‌ಮ್ಪ್‌ವರೆಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ [[ಪವರ್ ಒವರ್ Ethernet]] ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜಾವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ 10Gbps Ethernetಗಳ ಬ್ಯಾಂಡ್‌‌ವಿಡ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ3ಗಳ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ3 ಮತ್ತು 6Aಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ರೀತಿಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬೇಕಾದ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ Ethernet ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಕೇಬಲ್, ಡಿಸಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನಷ್ಟದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾದರೂ ಅವು ಕೇವಲ್ ಕೆಲವೇ ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಪವರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]ಗಳು ಪರಿಣಾಮಾಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು.

=== ಸ್ಲೀಪ್-ಅಂಡ್-ಚಾರ್ಜ್ ===
ಸ್ಲೀಪ್-ಅಂಡ್-ಚಾರ್ಜ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಜ್‌ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಾಗಲು ಕೂಡ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.usb-core.co.uk/03-04-2008-toshiba-announces-sleep-and-charge-usb-ports.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2008-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080614031146/http://www.usb-core.co.uk/03-04-2008-toshiba-announces-sleep-and-charge-usb-ports.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆವೃತ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ ==

=== Prereleases ಪೂರ್ವಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ===
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 0.7''' : 1994ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 0.8''' : 1994ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 0.9''' : 1995ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 0.99''' : 1995ರ ಅಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.0 ರೀಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್''' : 1995ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.0 ===

* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.0''' : 1996ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಬೆಲೆಗಳು '''1.5 Mbit/s'''  ('''''ಲೋ-ಸ್ಪಿಡ್'' ''' ) ಮತ್ತು '''12 Mbit/s'''  ('''''ಫುಲ್-ಸ್ಪಿಡ್'' ''' ). ಮಾನಿಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಶನ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಹಾದು ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ (ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪವರ್ ನಿಯತ್ರಂಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ). ಕೆಲವು ಇಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.
* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 1.1''' : 1998ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;1.0ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರ ಬಹುದು. ಮುಂಚಿನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ===
[[ಚಿತ್ರ:Certified Hi-Speed USB.svg|thumb|ದ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಲೊಗೊ]]

* '''ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0''' : 2000ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ಗರಿಷ್ಠವಾದ ಹೈಯರ್ ಸ್ಪಿಡಾದ '''480 Mbit/s'''  (ಪ್ರಸ್ತುತ '''''ಹೈ-ಸ್ಪಿಡ್'' ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಲಿದೆ) ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆಯಗಳ (ಇಸಿಎನ್) ಮುಖಾಂತರ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಇಸಿಎನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ್ಯತೆ ಏನೆಂದರೆ, ಇವುಗಳು [http://www.USB.org USB.org] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ ಪ್ಯಾಕೇಜನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
** '''ಮಿನಿ-ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಇಸಿಎನ್''' : 2000ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ಮಿನಿ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್ ಮತ್ತು ರಿಸೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕುರಿತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ. ಇದು ಮಿನಿ-ಬಿ ಪ್ಲಗ್ ಮತ್ತು ರಿಸೆಪ್ಟಿಕಲ್ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
** '''ಎರ್ರಾಟ ಹ್ಯಾಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000''' : 2000ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
** '''Pull-up/Pull-down Resistors ECN''' : 2002ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
** '''Errata as ಆಫ್ ಮೇ 2002''' : 2002ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
** '''ಇಂಟರ್‌ಫೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ಸ್ ECN''' : 2003ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ಹೊಸದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಉಪಕರಣದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹಲವಾರು (ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳು  ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬುಹುದಾಗಿದೆ.
** '''ರೌಂಡೆಡ್ Chamfer ಇಸಿಎನ್''' : 2003ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. &lt;br /&gt;ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ, Mini-B ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆಯ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.   
** '''ಯುನಿಕೋಡ್ ಇಸಿಎನ್''' : 2005ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ಈ ECN ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಗಳು [[UTF-16LE]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತದೆ. USB 2.0ವು [[ಯುನಿಕೋಡ್‌]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಎನ್‌ಕೊಡಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸಲಾರದು.    
** '''ಇಂಟರ್-ಚಿಪ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್''' : 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
** '''On-The-Go Supplement 1.3''' : 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;br /&gt;ಎರಡು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂವಹಿಸಲು [[USB On-The-Go]] ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಒಂದು ಉಪಕರಣಗಳು ಬೇರೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಹೋಸ್ಟ್‌ನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
** '''ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ 1.0''' : 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. &lt;br /&gt;ಸಮರ್ಪಿತ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು (ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪವರ್‌ ಅನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ), ಹೋಸ್ಟ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು (ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಹೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಾಗಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಯಾವತ್ತೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 100 mA ಅಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಡೆಡಿಕೆಟೇಡ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಗರಿಷ್ಠವೆಂದರೆ 1.8A ಪವರನ್ನು ಉಪಕರಣ ಸೆಳೆಯಬಹುದು. (ಗಮನಿಸಿ ಈ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಲ್ಲ.)
** '''ಮೈಕ್ರೋ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಷನ್ 1.01''' : 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
** '''ಲಿಂಕ್ ಪವರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ Addendum ಇಸಿಎನ್''' : 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. &lt;br /&gt;ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಾವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ನಿಂತುಹೋದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಉಪಕರಣದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಪವರ್‌ನ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಾವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಸ್ಲೀಪ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಾವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ನಿಂತುಹೋಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸ್ಲೀಪ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ===
[[ಚಿತ್ರ:Certified Superspeeed USB logo.svg|thumb|ದ ಸೂಪರ್‌-ಸ್ಪೀಡ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಲೊಗೊ]]
[[ಚಿತ್ರ:USB 3.0 Icon.svg|thumb|ದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಐಕಾನ್‌]]

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌18, 2007 ರಂದು, [[ಪ್ಯಾಟ್‌ ಗೆಲ್‌ಸಿಂಗರ್‌]] ಇಂಟೆಲ್‌ ಡೆವಲಫರ್‌ ಫೋರಂನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.೦ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಫ್ರಾಮ್‌ಟಾರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ನವೆಂಬರ್‌ 17, 2008ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು,ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣ ತಪಶೀಲ ಪಟ್ಟಿಯ 3.೦ ಆವೃತ್ತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರ್ಸ್‌ ಫೋರಂ(ಯುಎಸ್‌ಬಿ-ಐಎಫ್‌)ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; ಅದರ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪೆಕ್‌ ಅನ್ನು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಥಮ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು [[ಆಸಸ್‌]] ಪಿ6X58 ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದವು;ಆದರೂ ಈ ಬೋರ್ಡ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1495417/asus-cancels-usb-motherboard |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2011-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013174021/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1495417/asus-cancels-usb-motherboard |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ====

* '''''ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌'' '''  ಬಸ್‌ ಹೊಸ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದು 4.8 Gbit/s ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.  4 Gbit/sನ ಕಚ್ಚಾ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿಯು ಅದು ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರಣಾರ್ಹವಾದ 3.2 Gbit/s(0.4 GByte/s or 400 MByte/s) ಅಥವಾ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;''ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸೀರಿಯಲ್‌ ಬಸ್‌ 3.0 ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿ'', 4.4.11 &quot;ಸಾಮರ್ಥ್ಯ&quot;&lt;/ref&gt;   
* ಸೂಪರ್‌ ಸ್ಪೀಡ್‌ ಮೊಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಫುಲ್‌-ಡ್ಯುಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌]] ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಪೀಡ್‌-ಅಲ್ಲದ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಜೋಡಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  
ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ಯ ಈ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಕೇಬಲ್‍‌ಗಳು ನೆಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಾಗಿ 2 ವೈರ್‌ಗಳು,ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌-ಅಲ್ಲದ ದತ್ತಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ 2 ವೈರ್‌ಗಳು  ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಶೀಲ್ಡ್‌ಗಾಗಿ 4 ವೈರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.(ಮುಂಚಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ)
* ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ ಮೊಡ್‌ಗಾಗಿ ಅಡಿಷನಲ್‌ ಪಿನ್ಸ್‌ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ,ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.೦ ಪ್ಲಗ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಭೌತಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಅವುಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಚೆಗೆ ಮತ್ತು ಲಘುವಾದ ಉತ್ತಮವಾದ ಲೆಗಸಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. 
ಒಂದೇ ವಿಧವಾದ,ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ಈ ಹೊಸ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ. ಲೆಗಸಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಎ ಕೇಬಲ್‌ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು  ಹಿಂದುಳಿದ ಸಹವರ್ತನಾವನ್ನು ಖಚಿತ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಬಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರೂಪದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ, ಸೂಪರ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಬಿ ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾದ್ಯವಾದ ಲೆಗಸ್ಸಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌-ಬಿ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಲ್ಲ.       
* ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪೈಪ್‌ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು-ನಿರ್ದೇಶಿಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸಾಧನದ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಪಾಕೆಟ್‌ ಟ್ರಾಪಿಕ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 
* ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.೦ ಆವೃತ್ತಿಯು  ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. 
ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ದೊಡ್ಡಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಪೈಪ್‌‍ನ ಮೂಲಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಬಹುವಿಧ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. 
* ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಪೊರ್ಟ್‌ ಆಪ್‌ ಐಡ್ಲ್‌, ಸ್ಲೀಪ್‌ ಮತ್ತು ಸಸ್ಪೆಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಅಂತೆಯೇ ಲಿಂಕ್‌-, ಡಿವೈಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ-ಹಂತದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
* ಬಸ್‌ ಪವರ್‌ ಸ್ಪೆಕ್‌ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಯೂನಿಟ್‌ ಲೋಡ್‌ 150 mA (ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.೦ ಯ ಕನಿಷ್ಟ ಬಳಕೆ +50% )ಆಗಿದೆ. 
ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸಾಧನವು ಕೇವಲ ಯೂನಿಟ್‌ 1 ಲೋಡ್‌ಅನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನವು ಯೂನಿಟ್‌ ಲೋಡ್‌‍ಗಳವರೆಗೆ ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲದು(ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗರಿಷ್ಟ 500 mAನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಯ 900mA,80% ಏರಿಕೆ ) 
ಕನಿಷ್ಟ ಸಾಧನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವೊಲ್ಟೆಜ್‌ 4.4 V ಯಿಂದ 4 V ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ.  
* ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.೦ ಕೇಬಲ್‌ ಸಂಯೋಜನಾ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಹೊರತಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಅವಧಿಯ ಉದ್ದವಾಗಿರುವಂತಹ ಅದು ಸಂಧಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪೆಸಿಪಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.  
ಹಾಗಿದ್ದರೂ,electronicdesign.com ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಸೂಪರ್‌ಸೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ 3 mಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;USB 3.0 Quickie Intro&quot;/&gt; 
* ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು [[ಪಿಸಿಐ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ‌2.0]](1x)(5-Gbit/s)ನ ಏಕ ವಾಹಿನಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು [[8B/10B]] ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಬಳಕೆಯು, [[ಲಿನಿಯರ್‌ ಪೀಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಶಿಪ್ಟ್‌ ರಿಜಿಸ್ಟಾರ್]]‌(LFSR) ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು [[ಸ್ಪ್ರೀಡ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌]]ಗಾಗಿ ನಿದಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.  
ಅದು ರಿಸಿವರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಲೊ ಪ್ರಿಕ್ವೇನ್ಸಿ ಪಿರಿಯಾಡಿಕ್‌ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ (LFPS),ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ವೇಗ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವುದನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

==== ಲಭ್ಯತೆ ====
[[ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು]] 2010ರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;TG Daily - USB 3.0 spec finalized&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.tgdaily.com/content/view/40225/135/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828110938/http://www.tgdaily.com/content/view/40225/135 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   
ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಂತ್ರಕರು 2010ರ ಮೊದಲ ಮೂರುತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗದಂತೆ ಪರಿಮಾಣ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Farady and Fresco Logic to introduce USB 3.0 controllers&quot;&gt;http://www.digitimes.com/news/a20090415PB204.html&lt;/ref&gt; [[ಎನ್‌ಇಸಿ]]ಯು 2009ಜೂನ್‌ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ US$15.00 ಬೆಲೆ ಆಗಿದೆ. ಎನ್‌ಇಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಮಾಸಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ µPD720200 ಹೋಸ್ಟ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ‌2009ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000,000 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NEC - USB product&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.am.necel.com/news/newsdetail.html?page=worlds_first_usb_30_host_controller |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2010-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213141213/http://www.am.necel.com/news/newsdetail.html?page=worlds_first_usb_30_host_controller |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24, 2009ರಂದು [[ಫ್ರೀಕಾಮ್‌]] ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ಯ ಬಾಹ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;World's first USB 3.0 ready external hard drive&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.freecom.com/news.asp?id=9205&amp;catName=press |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617080920/http://www.freecom.com/news.asp?id=9205&amp;catName=press |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 27,2009ರಂದು [[ಗಿಗಾಬೈಟ್‌]] 7 ಹೊಸ [[ಪಿ55 ಚಿಫ್‌ಸೆಟ್ಸ್‌]] ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು,ಅದು ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0, ಎಸ್‌ಎಟಿಎ 6Gb/s‌ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂರರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.gigabyte.com.tw/News/Motherboard/News_List.aspx?NewsID=1486{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 29, 2009ರಂದು [[ಅಸಸ್‌]] ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ &quot;ಪಿ7ಪಿ55ಡಿ-ಇ ಪ್ರೀಮಿಯಂ&quot; ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ,ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಟಿಎ‌ ಸಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪಿಸಿಐ-ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌1 ಕಾರ್ಡ್‌ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Asus unveils USB 3.0 motherboard&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/hardware/processors/showArticle.jhtml?articleID=221300024 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225095325/http://www.informationweek.com/news/hardware/processors/showArticle.jhtml?articleID=221300024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡ್ರೈವರ್ಸ್‌ [[ವಿಂಡೋಸ್‌ 7]]ಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಬೆಂಬಲವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳದಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;USB 3 in Windows 7&quot;&gt;http://apcmag.com/usb_in_windows_7_more_reliable_but_no_30_speed_boost.htm&lt;/ref&gt; [[ಲಿನಾಕ್ಸ್‌ ಕರ್ನೆಲ್‌]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ಆವೃತ್ತಿ 2.6.31ಯಿಂದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Linux 2.6.31 kernel news&quot;&gt;http://kernelnewbies.org/Linux_2_6_31&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;German: First USB 3 drivers coming with Linux Kernel 2.6.31&quot;&gt;http://www.heise.de/newsticker/Erste-USB-3-0-Treiber--/meldung/140103&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;First Driver for USB 3.0&quot;&gt;http://www.linux-magazine.com/online/news/first_driver_for_usb_3_0&lt;/ref&gt; ಕೊನೆಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕೊನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯುಎಸ್‌ಬಿ3 ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;USB 3.0 Test Suite&quot;&gt;http://www.lecroy.com/tm/solutions/serialdata/usb3/&lt;/ref&gt;

[[ಇಂಟೆಲ್‌]] 2011ರವರೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=220700486 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2011-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111225073359/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=220700486 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಎಎಮ್‌ಡಿ]] ರಸ್ತೆಭೂಪಟಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ಹೊಸ ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗಳು 2010ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;heise.de&quot;&gt;http://www.heise.de/newsticker/meldung/Spekulationen-ueber-Verzoegerungen-bei-USB-3-0-835980.html&lt;/ref&gt;  
ಈ ವಿಳಂಬಗಳು [[ಸಿಎಮ್‌ಒಎಸ್‌]] ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;heise.de&quot;/&gt;,ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಲು [[ನೆಹ್ಲೆಮ್‌]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fiercecio.com/techwatch/story/insider-intel-hindering-usb-3-0-adoption/2009-10-23 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-20 |archive-date=2009-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091027024907/http://www.fiercecio.com/techwatch/story/insider-intel-hindering-usb-3-0-adoption/2009-10-23 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ತನ್ನ ಮುಂಬರುವ [[ಲೈಟ್‌ ಪೀಕ್‌]] ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://www.techspot.com/news/36673-intel-delays-usb-30-support-until-2011.html&lt;/ref&gt; ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧಕ [[ಇನ್‌-ಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌]] ರ ವರೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ಬಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರ್‌ ಅನ್ನು 2011ರವರೆಗೆ ಪ್ರವಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.heise.de/newsticker/meldung/Spekulationen-ueber-Verzoegerungen-bei-USB-3-0-835980.html?view=zoom;zoom=1&lt;/ref&gt;

== ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ ==
ಗರಿಷ್ಟ ದತ್ತಾಂಶ ದರವು ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗೆ 480 Mbit/s (60 MB/s) ಮತ್ತು ಅಂಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ ಉತ್ಪಾದಕರು [[ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ನೊಳಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಹುವಿಧದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಈ ಅಡಚಣೆಯಿಂದ ಪಾರಾದರು. ಬಹುವಿಧದ ಹೈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಾಧನಗಳಾದ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ಸ್‌ ವಿವಿಧ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಟೇಬಲ್‌ ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಐಸಿಎಸ್‌,ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುವಿಧದ ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! ವೆಂಡರ್‌
! ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌
! ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌
! ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್‌
! ಗರಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌
|-
! [[ಎ‌ಎಮ್‌‍ಡಿ]]
|  ಎಸ್‌ಬಿ7x0/[[ಎಸ್‌ಪಿ5100]]
|  12
|  2
|  120&amp;nbsp;MB/s
|-
! [[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್‌]]
|  ಹೆಚ್‌ಟಿ1100
|  12
|  3
|  180&amp;nbsp;MB/s
|-
! [[ಇಂಟೆಲ್‌]]
|  ಐಸಿಹೆಚ್‌8
|  10
|  2
|  120&amp;nbsp;MB/s
|-
! ಇಂಟೆಲ್‌
|  ಐಸಿಹೆಚ್‌9
|  12
|  2
|  120&amp;nbsp;MB/s
|-
! ಇಂಟೆಲ್‌
|  ಐಸಿಹೆಚ್‌10
|  12
|  2
|  120&amp;nbsp;MB/s
|-
! ಇಂಟೆಲ್‌
|  [[ಪಿಸಿಹೆಚ್‌]]
|  8/12/14
|  2
|  120&amp;nbsp;MB/s
|}

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಎ‌ಎಮ್‌ಡಿ, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್‌, ಇಂಟೆಲ್‌ ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ [[ಸಿಸ್‌]]ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ [[ಯುಎಲ್‌ಐ]],[[ವಿಟಿಎ]]ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌, ಸಿಂಗಲ್‌ ಚಿಪ್‌ ನಾರ್ಥ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌/ಸೌತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0ಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪಿಸಿಐ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಕೂಡ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವಂತೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಸಿಐನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಬಹುವಿಧದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ತ್ರೋಲರ್‌ ಮಾಸ್‌ಚಿಪ್‌ ಎಮ್‌ಸಿಎಸ್‌9990ನ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಎಮ್‌ಸಿಎಸ್‌9990ವು ಒಂದು ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಪ್ರತಿ ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಇದರ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇತಿಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಗೊಳಿಸಬಹುದು.

== ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ==
[[ಪಿಕ್ಟ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]] ಗುಣಮಟ್ಟವು ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಯುಎಸ್‌ಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಡರ್‌ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಪದರಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರ್ಸ್‌ ವೇದಿಕೆಯು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ರೊಟೋಕಾಲ್‌ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್‌]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]ಯು ಕೇಬಲ್‌-ಸ್ಥಳಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ದರ 480 Mbit/s ವರೆಗೆ [[ಅಲ್ಟ್ರಾ-ವೈಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ ==
{{div col|cols=2}}

* [[ಸೀರಿಯಲ್‌ ಕೇಬಲ್‌]] (ಬಿಡೈರೆಕ್ಷನಲ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್‌)
* [[ಸೀರಿಯಲ್‌ ಎಟಿಎ]]
* [[ಆರ್‌ಎಸ್‌-232]]
* [[ಸೀರಿಯಲ್‌ ನಲ್‌ ಮೊಡೆಮ್‌ ಕೇಬಲ್‌]]
* [[ಫೈರ್‌ವೈರ್‌]]
* [[ಹೆಚ್‌ಪಿ-ಹೆಚ್‌ಐಎಲ್‌]]
* [[ಹೆಚ್‌ಪಿ-ಐಎಲ್‌]]
* [[ಸಿಂಕ್‌ ಕೇಬಲ್‌]]
* [[ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿನಿ-ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]
* [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಆನ್‌-ದ-ಗೋ]] (ಮಾಸ್ಟರ್‌ / ಸ್ಲೇವ್‌)
* [[ಎಥರ್ನೆಟ್‌ ಓವರ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]
* [[ನಿಸ್ತಂತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]
* [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆ]]
* [[ಹೆಚ್‌ಸಿಐ]] (ಯುಹೆಚ್‌ಸಿಐ, ಇಹೆಚ್‌ಸಿಐ &lt;nowiki&gt;{xಹೆಚ್‌ಸಿಐ 0.9 ಸೂಪರ್‌ಸ್ಪೀಡ್‌ - ಯುಎಸ್‌ಬಿ3.0}&lt;/nowiki&gt;, ಡಬ್ಲ್ಯೂಹೆಚ್‌ಸಿಐ 1.0,)
* [[ಸಿಇಎ-936-ಎ]]
* [[ಯು3]]
* [[ಸಾಧನದ ಆವರ್ತನಾ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
** [[ಆಕ್ಸೆಸ್‌.ಬಸ್‌]]
** [[ಆಪಲ್‌ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಬಸ್‌]]
* [[ಪಿಎಸ್‌/2 ಕನೆಕ್ಟರ್‌]]
* [[ಡಿಇ-9 ಕನೆಕ್ಟರ್‌]]
* [[ಸೆಕ್ಯೂರ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸ್‌]]
* [[ಗಣಕ ಮಾನಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]

{{div col end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|USB}}
{{Wikibooks|Serial Programming:USB Technical Manual|USB connectors}}

* [http://www.usb.org ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರ್ಸ್‌ ಫೊರಂ, ಐಎನ್‌ಸಿ. ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
** [http://www.usb.org/developers/docs/ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣ ತಪಶೀಲ ಪಟ್ಟಿ]
** [http://www.usb.org/developers/devclass_docs/ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಡಿವೈಸ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207080223/http://www.usb.org/developers/devclass_docs |date=2009-02-07 }}
* [http://www.accesscomms.com.au/reference/usb.htm ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಓವರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ / ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್‌ ಪಿನೌಟ್ಸ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227133048/http://www.accesscomms.com.au/reference/USB.htm |date=2009-12-27 }}
* [http://www.qimaging.com/support/pdfs/firewire_usb_technote.pdf ಓವರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಕಂಪ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಬಿಟ್‌ವಿನ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 2.0 ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ 400] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101011050049/http://www.qimaging.com/support/pdfs/firewire_usb_technote.pdf |date=2010-10-11 }}
* [http://download.intel.com/technology/usb/UHCI11D.pdf ಇಂಟೆಲ್‌ ಯುನಿವರ್ಸೆಲ್‌ ಹೋಸ್ಟ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌(ಯುಹೆಚ್‌ಸಿಐ)]

=== ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ===

* {{wayback |url=http://www.usb.org/usb30/ |title=USB Promoter Group - Mission Statement }}
* [https://arstechnica.com/news.ars/post/20070918-intel-announces-demonstrates-usb-3-0.html ಇಂಟೆಲ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್‌, ಡಿಮಾನ್ಸ್‌ಟ್ರೇಟ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0] [[ಎಆರ್‌ಎಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ]] 2007-09-18
* [http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201807389 ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 ಗನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120131808/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201807389 |date=2012-01-20 }} [[ಇಇಟೈಮ್ಸ್‌]] 2007-09-18
* [http://www.usb.org/developers/docs/usb_30_spec.zip ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸೀರಿಯಲ್‍ ಬಸ್‌ 3.0 ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣಾ ತಪಶೀಲು ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106143949/http://www.usb.org/developers/docs/usb_30_spec.zip |date=2010-01-06 }}
* [http://www.pcfastlane.com/features/usb-30-vs-firewire-3200/ ಯುಎಸ್‌ಬಿ 3.0 vs. ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ 3200] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330171752/http://www.pcfastlane.com/features/usb-30-vs-firewire-3200/ |date=2009-03-30 }}
* [http://www.usb3forums.com/ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ೩ ವೇದಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109032746/http://www.usb3forums.com/ |date=2010-01-09 }}

{{Basic computer components}}

{{Computer-bus}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಯುಎಸ್‌ಬಿ]]
[[ವರ್ಗ:1991 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]]</text>
      <sha1>s6v7z1boq1tytsylbgyvpr9aad91zio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22400</id>
    <revision>
      <id>1435584</id>
      <parentid>1430395</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83128" sha1="rjloz0w40qv86t127zv26ktp0yxu7dc" xml:space="preserve">{{Infobox company 
|company_name        = Hewlett-Packard Company
|company_logo        = &lt;!-- DO Not change this logo this 3-dimensional logo has been in use since 2007 in advertisements and whenever aesthetically pleasant, however coprate documnets still use the 2 dimensional logo --&gt; [[ಚಿತ್ರ:Hp-logo-3d-291x300.svg|100px|Hewlett-Packard Company logo]] 
|company_type        = [[Public company|Public]] ({{nyse|HPQ}}) 
|slogan              = Invent. 
|founder             = '''[[Bill Hewlett]]''',&lt;br /&gt; Founder&lt;br /&gt;'''[[David Packard]]''',&lt;br /&gt; Founder
|foundation          = [[Palo Alto, California]] (1939) 
|location_city       = [[Palo Alto, California]]
|divisions           = [[Compaq]]&lt;br /&gt;[[Snapfish]]&lt;br /&gt;[[HP Labs]]&lt;br /&gt;[[ProCurve]]&lt;br /&gt;[[HP Enterprise Services]]&lt;br /&gt;[[VoodooPC]]&lt;br /&gt;[[List of acquisitions by Hewlett-Packard|List of acquisitions by HP]]
|location_country    = USA
|area_served         = [[World]]wide
|key_people          =  '''[[Mark V. Hurd]]'''&lt;br /&gt;[[President]], [[CEO]] &amp; [[Chairman]]&lt;br /&gt;'''Catherine A. Lesjak'''&lt;br /&gt;[[CFO]]&lt;br /&gt;'''Ann M. Livermore'''&lt;br /&gt;EVP, Enterprise Business&lt;br /&gt;'''Todd Bradley'''&lt;br /&gt; EVP, Personal Systems Group &lt;br /&gt;'''Vyomesh Joshi'''&lt;br /&gt;EVP, Imaging &amp; Printing Group &lt;br /&gt;'''Shane V. Robison'''&lt;br /&gt; EVP, [[Chief technical officer|Chief Strategy &amp; Technology Officer]]&lt;br /&gt;'''Pete Bocian'''&lt;br /&gt; EVP, [[Chief administrative officer|CAO]]&lt;br /&gt;'''Randy Mott'''&lt;br /&gt;EVP, [[CIO]]&lt;br /&gt;'''Marcela Perez de Alonso'''&lt;br /&gt;EVP, [[HR]]
|num_employees       = 325,000 (after [[3Com]] acquisition)&lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/facts.html|title=HP Newsroom:Fast Facts |accessdate=2008-11-11}}&lt;/ref&gt;
|industry            = [[Computer Systems]] &lt;br /&gt;[[Peripheral|Computer Peripherals]] &lt;br /&gt;[[Computer Software]]&lt;br /&gt;[[Consultant|Consulting]]&lt;br /&gt;[[IT Service Management|IT Services]] 
|products            = [[Computer Monitor]]s&lt;br /&gt;[[Digital Camera]]s&lt;br /&gt;[[Indigo Digital Press]]&lt;br /&gt;
[[Computer network|Networking]]&lt;br /&gt;[[Personal Computer]]s and [[Laptop]]s&lt;br /&gt;[[Personal Digital Assistant]]s&lt;br /&gt;[[Computer printer|Printers]]&lt;br /&gt;[[Scanner]]s&lt;br /&gt;[[Server (computing)|Servers]]&lt;br /&gt;[[Computer storage|Storage]]&lt;br /&gt;[[Television]]s&lt;br /&gt;[[List of Hewlett-Packard products|List of HP products]]
|market cap          = US$ 84.13 billion &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://finance.yahoo.com/q?s=HPQ&amp;d=t HPQ: Summary for Hewlett-Packard Co  Finance&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|revenue             = {{profit}} US$ 118.364 billion &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|operating_income    = {{profit}} US$ 10.473 billion &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|net_income          = {{profit}} US$  10.473 billion &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|assets              = {{increase}} US$  113.331 billion &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|equity              = {{increase}} US$  38.942 billion &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|homepage            = [http://www.hp.com/ HP.com]
}}

[[ಚಿತ್ರ:Bill and dave.jpg|thumb|right|HP ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಬಿಲ್ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]]
'''ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಕಂಪನಿ'''  ({{nyse|HPQ}}), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''HP'''  ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, USAದ  [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಗ್ರಾಹಕರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]]  ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್.  HP  [[ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿ]] ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. HP ಯು ಉತ್ಪಾದನಾ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶೇಖರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಫ್ಟವೇರ್, ಹಾರ್ಡವೇರ್ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳೆಂದರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸರ್ವರ್ ಗಳು, ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಶೇಖರಣಾ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು, ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. HP ಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ದಿನಬಳಕೆಗೆ, ಸಣ್ಣದರಿಂದ ಮಧ್ಯ ಗಾತ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವ್ಯಾವಹಾರದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ, ಆನಲೈನ್ ಹಂಚುವಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರ, ಗ್ರಾಹಕರ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್  ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ-ವಿತರಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಗೆ, ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಹಾಗು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.2006 ರಲ್ಲಿ HP ಯ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಯು ಎಸ್ $91.7 ಬಿಲಿಯನ್,&lt;ref&gt;http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/71/71087/pdf/HP_2006AR.pdf HP 2006 ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ&lt;/ref&gt; ಈ ಆದಾಯವನ್ನು IBM ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಯು ಎಸ್ $91.4 ಇದರಿಂದಾಗಿ HP ಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿತು.2007 ರ ಆದಾಯವು $104 ಬಿಲಿಯನ್,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cbronline.com/article_news.asp?guid=C4927745-C588-4832-B8A1-92C3B77DDFE0 |title=HP Reports Fourth Quarter 2007 Results: Financial News - |access-date=2010-01-28 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216011011/http://www.cbronline.com/article_news.asp?guid=C4927745-C588-4832-B8A1-92C3B77DDFE0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ HP ಯು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ $100 ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಮೊದಲ IT ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.&lt;ref&gt;http://redmondmag.com/reports/article.asp?EditorialsID=494 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430115931/http://redmondmag.com/reports/article.asp?EditorialsID=494 |date=2009-04-30 }} RedmondMag.com - The Race to $100 Billion&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್  ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಗಾರ್ಟ್ನರ್]] ಹಾಗು [[ಐಡಿಸಿ]] ಯವರ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, HP ಯು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಡೆಲ್]] ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು;&lt;ref&gt;Source: Gartner http://www.gartner.com/it/page.jsp?id=584210 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209013312/http://www.gartner.com/it/page.jsp?id=584210 |date=2008-12-09 }}&lt;/ref&gt; HP ಯು 3.9% ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ 2007ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಾಗು ಡೆಲ್‌ನ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.HP ಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಆರನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಕಂಪೆನಿ.&lt;ref&gt;''Software Top 100'' : [http://www.softwaretop100.org/list2009.php &quot;The World's Largest Software ಕಂಪನಿಗಳು&quot;]&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ HP ಯು ಇಂಕ್ ಜೆಟ್, ಲೇಸರ್, ಲಾರ್ಜ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಹಾಗು ಮಲ್ಟಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಪ್ರಿಂಟರ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಐಡಿಸಿ ಹಾಗು ಗಾರ್ಟ್ನರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ HP ಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ IT ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ #2 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;hp.com&quot;/&gt; 
ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ [[NYSE]] ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ PC ಗಳನ್ನು  ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.1999ರಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್]], ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರದ [[ಅಜಿಲೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗ, 2002 ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್‌]]ನ ಜೊತೆಗೆ [[ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಹಾಗು 2008 ರಲ್ಲಿ [[ಇಡಿಎಸ್‌]] ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧಿನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಆದಾಯ ಯುಎಸ್ ನ $118.4 ಬಿಲಿಯನಷ್ಟಾಯಿತು, ಹಾಗು 2009 ರಲ್ಲಿ [[ಫಾರ್ಚುನ್ ೫೦೦]] ರಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;hp.com&quot;&gt;http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/facts.html&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ, [[3 ಕಾಮ್]] ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದುದನ್ನು HP ಘೋಷಿಸಿತು.

== ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸ ==
{{see|List of Hewlett-Packard executive leadership}}
=== ಸ್ಥಾಪನೆ ===
[[ವಿಲಿಯಮ್ (ಬಿಲ್) ಹೆವ್ಲೆಟ್]] ಹಾಗೂ [[ಡೇವಿಡ್ (ಡೇವ್) ಪಾಕರ್ಡ್]] ಇಬ್ಬರು ಸಹ [[ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ   1935ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.  ಕಂಪೆನಿಯ ಉಗಮವು, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕರಾದ, [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಟರ್ಮನ್]] ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಆಲ್ಟೊನ ಹತ್ತಿರದ [[ಗ್ಯಾರೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಟರ್ಮನ್‌ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;isbn1-59184-152-6&quot;&gt;{{cite book |author=Malone, Michael |title=Bill &amp; Dave: How Hewlett and Packard Built the World's Greatest Company |url=https://archive.org/details/billdavehowhewle00malo |publisher=Portfolio Hardcover |location= |year=2007 |pages=[https://archive.org/details/billdavehowhewle00malo/page/41 39]–41 |isbn=1-59184-152-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}&lt;/ref&gt; 1939ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ ಹಾಗು ಹೆವ್ಲೆಟ್  ಅವರು ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್(HP) ಅನ್ನು ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ $538 ರಷ್ಟು ಹಣಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/histnfacts/garage/ |title=HP History: HP's Garage |access-date=2010-01-28 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207135925/http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/histnfacts/garage/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹೆವ್ಲೆಟ್  ಹಾಗು ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಅವರುಗಳು ಒಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರು  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಂಪೆನಿಗೆ  ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್  ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್-ಹೆವ್ಲೆಟ್  ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಬೇಕೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 
ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ತಾನು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರವು ಸಹ ಅವರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿಗೆ &quot;ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಕಂಪನಿ&quot; ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 
HPಯು 1947 ಆಗಸ್ಟ್ 18 ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತವಾಯಿತು, ಹಾಗು 1957 ನವೆಂಬರ್ 6ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಬಹಳ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಿಸಿಶನ್ ಆಡಿಯೋ [[ಆಸಿಲೇಟರ್]],  [[HP200A]] ಮಾದರಿ. ಈ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಉಪಯೋಗವೆಂದರೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಲೈಟ್ ಬಲ್ಬ್‌]]ನ  ತಾಪಮಾನ ಅವಲಂಬಿತ [[ರೆಸಿಸ್ಟರ್]] ಸರ್ಕ್ಯುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಗ್ಧ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. 
ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರುಗಳು  200A ಮಾದರಿಯ ಆಸಿಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು  $54.40 ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ ಆಸಿಲೇಟರ್ ಗಳನ್ನು $200 ಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ದಿಗಳು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.200AB  ಟ್ಯೂಬ್ ಆಧಾರಿತ ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವವರೆಗೆ, 200 ಮಾದರಿಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಜೆನೆರೇಟರ್‌ಗಳು 1972 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸುಮಾರು 33 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ  ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಮೂಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಂಪೆನಿಯ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಹಕ [[ದಿ ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪೆನಿ]], ಇದು ಎಂಟು ಮಾದರಿಯ 200B ಆಸಿಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಅದರ (ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ $71.50 )ಉಪಯೋಗವೆಂದರೆ ಸಿನಿಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಫಾಂಟಸಿಯಾ]]'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ [[ಫಾಂಟ ಸೌಂಡ್]] [[ಸರೌಂಡ್ ಸೌಂಡ್]]ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
=== ಆರಂಭದ ದಿನಗಳು ===
ಕಂಪೆನಿಯು ಮೂಲತಃ  ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು  ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ  ಒದಗಿಸುವುದರ ಬಗೆಗೆ  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.   
ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಹೆಚ್ಚು-ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಹಾಗು ಅಳತೆಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 1940 ರಿಂದ 1990 ರವರೆಗೆ ಕಂಪೆನಿಯು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಸಾಧನಗಳಾದ-[[ಸಿಗ್ನಲ್ ಜೆನರೇಟರ್ಸ್]],[[ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ಸ್]],[[ಆಸಿಲೋಸ್ಕೋಪ್ಸ್]],[[ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್]], [[ಟೈಮ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್]],ವೇವ್ ಅನಲೈಸರ್, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವತ್ತ ಏಕಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸಿದರು. ಅಳತೆಯ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗು ಅದರ ನಿಖರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾದ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು, ಅಲ್ಲದೆ ಬಹಳಷ್ಟು  HP ಯ ಸಾಧನಗಳು ಬೇರೆ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ,ನಿಖರ, ಹಾಗು ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=April 2008}}ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನೆ 200Aಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ &quot;A&quot; ಅಕ್ಷರವು ಬರುವಂತೆ ಹೆಸರಿಸಿತು. ಸುಧಾರಿತ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು &quot;B&quot; ಇಂದ &quot;E&quot; ವರೆಗು ಸಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ  HP ಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅಂದರೆ ಪರಿಕರಗಳು,ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ಗಳು,ಸಪ್ಲೈಗಳು ಹಾಗು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇಡಲಾಯಿತು.
=== 1960ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ===
1960 ರಲ್ಲಿ HPಯನ್ನು [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ]]ಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಅದಾಗ್ಯೂ 1957 ರಲ್ಲಿ [[ಫೇರ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು &quot;[[ಟ್ರೈಟೋರಸ್ ಎಂಟು&quot;ರ ನಂತರ ಅದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಶೋಕ್ಲೆ|ಟ್ರೈಟೋರಸ್ ಎಂಟು[[&quot;ರ ನಂತರ ಅದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಶೋಕ್ಲೆ]]]]]] ಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿತು ಹಾಗು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ನ  HP ಜತೆಗೂಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ಹಾಗು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮೊದಲು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿದರು. ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್‌ಗಳು ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು.1960ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋನಿ ಹಾಗು [[ಯೊಕೋಗಾವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]] ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜೊತೆ HPಯು ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚು-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಹಯೋಗಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಿಡಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ HP-ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. HP ಹಾಗು ಯೊಕೋಗಾವ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ (ಯೊಕೋಗಾವ-ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್) 1963 ರಲ್ಲಿ HPಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಪಣತೊಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/histnfacts/timeline/hist_60s.html |title=HP History : 1960s |access-date=2010-01-28 |archive-date=2002-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021231173316/http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/histnfacts/timeline/hist_60s.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಯೊಕೋಗಾವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ನ ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ನ ಪಾಲನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 1999 ರಲ್ಲಿ HPಯು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.yokogawa.com/pr/Corporate/News/1999/pr-news-1999-03-en.htm Yokogawa Electric Corporation and ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಕಂಪನಿ Announce &quot;Hewlett-Packard Japan to become Wholly Owned HP Subsidiary&quot; HP and Yokogawa Sign Agreement]&lt;/ref&gt; HPಯು  ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಕಂಪೆನಿ, ಡೈನಾಕ್, ಅನ್ನು ವಿಶೇಷವಾದ ನಾಜೂಕಿನ  ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 
ಈ ಹೆಸರನ್ನು HP ಯ ಲೋಗೋ &quot;hp&quot; ಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ತಿರುಚಿದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿ &quot;dy&quot; ಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.  ಡೈನಾಕ್ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಡೈಮೆಕ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ಹಾಗು 1959ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ HP ಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/histnfacts/museum/earlyinstruments/0006/index.html Dynac DY-2500 at HP Virtual Museum]&lt;/ref&gt; HP ಯು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]]ನ  ಮಿನಿಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗು ಅದರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.ಆದರೆ DEC ಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಸುಲಭ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, HPಯು 1966 ರಲ್ಲಿ  [[HP 2100]] / [[HP 1000]] ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಇವುಗಳು ಸರಳ  [[ಅಕ್ಯುಮುಲೇಟರ್]] ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳು ಇವತ್ತಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಇಂಟೆಲ್l x86]] ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತೆ ಅದರ ದಾಖಲೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳಾದ [[HP 9800]] ಹಾಗು [[HP 250]]  ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು  ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು, ಅದಾಗ್ಯು ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
=== 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ===
[[HP 3000]] ವ್ಯಾಪಾರದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದ ಮುಂದುವರಿದ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಿಂದ [[RISC]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌-ಮೂಲದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ASCII ಯ ತುದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಸರಳ ಹಾಗು ಇಂಟಲಿಜೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[HP 2640]] ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಹಾಗು [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಲೇಬಲ್ಡ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಕೀ]]ಗಳನ್ನು ಸಹ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು, ಈಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಪಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಟಿಎಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಬಳಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, HP ಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ  IBM  ಅನ್ನು ಸಹ ಮೀರಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-28 |archive-date=2021-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503170536/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:HP0100A 1.jpg|thumb|left|&quot;The new ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ 9100A personal ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ is ready, willing, and able... to relieve you of waiting to get on the big ಕಂಪ್ಯೂಟರ್.&quot;]]
HP ಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ 9100A]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ 1968ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ''[[ವೈರ್ಡ್]]''  ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wired.com/wired/archive/8.12/mustread.html?pg=11 |title=Wired 8.12 |access-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020215853/http://www.wired.com/wired/archive/8.12/mustread.html?pg=11 |archive-date=2012-10-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; HP ಯನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಬಿಲ್ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ,&quot; ನಾವು ಅದನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗುರುಗಳಾದ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು’, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು [[IBM]] ತರಹ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಅದನ್ನು ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆವು, ಹಾಗು ಆಗ ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಅಸಂಬದ್ಧಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು.&quot; ಲಾಜಿಕ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಗಳನ್ನು [[ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]]ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು; CPU ನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ  ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ  ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗೆಲುವುಗಳಾಗಿವೆ. [[CRT]] ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್-ಕಾರ್ಡ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹ, ಹಾಗು  ಪ್ರಿಂಟರ್, ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು $5000 ಗಳಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮೆಶೀನ್‌ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್ ಹಾಗು ಕೂಡಿಸುವ ಮೆಶೀನ್‌ಗಳೆರಡರ ನಡುವಿನ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಇರಲಿಲ್ಲ..{{Citation needed|date=August 2009}}
[[ಆಪಲ್‌]]ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ [[ಸ್ಟೀವ್ ವೋಜ್ನಿಯಾಕ್]], ಮೂಲತಃ [[ಆಪಲ್ I]]ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು HP ಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು, ಹಾಗು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು  [[ರೈಟ್ ಆಫ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ರೆಫ್ಯುಸಲ್‌]]ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಕಂಪೆನಿಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ವ್ಯಾಪಾರಿಕ, ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ, ಆ ಪ್ರಸ್ಥಾವನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=August 2009}} 
ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ವಿವಿಧ  ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ  ''ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೈಬಳಕೆಯ [[ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್]] '' (ದಿ [[HP-35]]) ಅನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗು 1974 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ''ಹಾಂಡ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಲ್'' (ದಿ [[HP-65]]), 1979 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ''ವರ್ಣಮಾಲೆಯ, ಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಲ್, ಎಕ್ಸಪಾಂಡಬಲ್''  (ದಿ [[HP-41]]C), ಹಾಗು ಮೊದಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್, ದಿ[[HP-28C]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್ ಗಳ ತರಹ, ಅವರ [[ಆಸಿಲೋಸ್ಕೋಪ್]], [[ಲಾಜಿಕ್ ಅನಲೈಸೆರ್]], ಹಾಗು ಬೇರೆ ಅಳೆಯಬಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಹ ಅವುಗಳ ಸತ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು ( ನಂತರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಈಗಿನ [[ಎಜಿಲೆಂಟ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತವೆ). ಕಂಪೆನಿಯ ಈಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಬಹುದು &quot;ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ&quot;.{{Citation needed|date=August 2009}}ತಾಂತ್ರಿಕ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ [[98x5]] ಶ್ರೇಣಿಗಳು 1975 ರಲ್ಲಿ 9815 ರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಂಭವಾಯಿತು, ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ 80 ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಮತ್ತೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು 1979 ರಲ್ಲಿ  85 [http://www.hpmuseum.net/exhibit.php?class=1&amp;amp;cat=9 ] ರ ಜೊತೆಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಉಪಕರಣಗಳು [[BASIC ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯ]] ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ಇವುಗಳು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗು ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಒಡೆತನದ ಟೇಪ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದವು. HP ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳು ನಂತರದ[[IBM ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲದೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}}
=== 1980ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:20020306-hp-garage-in-palo-.jpg|thumb|right|The garage in Palo Alto where Hewlett and Packard began their ಕಂಪನಿ]]
1984 ರಲ್ಲಿ, HP ಯು [[inkjet]] ಹಾಗು [[ಲೇಸರ್ ಪ್ರಿಂಟರ್]] ಎರಡನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ತನ್ನ [[ಸ್ಕ್ಯಾನರ್]] ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗದ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಸಿಂಗಲ್-ಯುನಿಟ್ ಪ್ರಿಂಟರ್/ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್/ ಕಾಪಿಯರ್/ ಫಾಕ್ಸ್ ಉಪಕರಣಗಳು. HP ಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಲೇಸರ್ ಜೆಟ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳ ಪಾಯಿಂಟ್  ಯಾಂತ್ರಿಕರಚನೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಕೆನಾನ್‌]] 'ನ ಭಾಗ (ಪ್ರಿಂಟ್ ಇಂಜಿನ್), ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳು [[ಜೆರಾಕ್ಸ್]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು. HP ಯು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡುವ ಹಾರ್ಡವೇರ್, ಸಾಫ್ಟವೇರ್, ಹಾಗು ಫರ್ಮವೇರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 3, 1986 ರಲ್ಲಿ HP ಯು HP.com ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಹಾಗು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಡೊಮೈನ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಒಂಭತ್ತನೇ ಕಂಪೆನಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vb.com/domains-from-1986.htm |title=VB.com Domain Timeline |access-date=2010-01-28 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211153157/http://vb.com/domains-from-1986.htm |url-status=deviated |archivedate=2011-02-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110211153157/http://vb.com/domains-from-1986.htm }}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ HP ಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ [[ಎರಡು ಅಕ್ಷರದ ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರನ್ನು]] ಪಡೆದ ಒಂದು ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು&lt;ref&gt;[http://www.vb.com/fame.htm VB.com Internet Hall of Fame - List of Large ಕಂಪನಿಗಳು that own a Two Letter Domain]&lt;/ref&gt; 1987 ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾವ್ಲೆಟ್ ಹಾಗು ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಥಳ [[ಪಾಲ್ ಆಲ್ಟೊ]] ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ಅನ್ನು  ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಲಾಂಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
=== 1990ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ===
ಮೊದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ, ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ HP ಯು 1990 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.HP ಯು 1989 ರಲ್ಲಿ [[ಅಪೊಲೊ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಹಾಗು 1995ರಲ್ಲಿ [[ಕಾನ್ವೆಕ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, HP ಯು hpಶಾಪಿಂಗ್.ಕಾಮ್ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ, ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಒಂದು ಜಾಲವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಹಾಗು 2005ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು [http://www.shopping.hp.com/webapp/shopping/home.do &quot;HP ಹೋಮ್ ಹಾಗು ಹೋಮ್ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಟೋರ್.&quot;] ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1999 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳು, ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗು ಅದರ ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಡದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು HPಯು ಹೊರಹಾಕಿತು ಹಾಗು  [[ಎಜಿಲೆಂಟ್]] ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಎಜಿಲೆಂಟ್ ನ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯೆ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಆರಂಭದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು]].&lt;ref&gt;Arensman, Russ. &quot;Unfinished business: managing one of the biggest spin-offs in corporate history would be a challenge even in the best of times. But what Agilent's Ned Barnholt got was the worst of times. (Cover Story).&quot; Electronic Business 28.10 (Oct 2002): 36(6).&lt;/ref&gt; 
ಈ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಪೆನಿಯು 30,000 ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ $8 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ   [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು]], [[ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್]], ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗು  [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಸಾಧನಗಳ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು [[ಟೆಲಿಕಾಮ್]] ಹಾಗು ತಂತಿರಹಿತ [[R&amp;amp;D]] ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 1999ರಲ್ಲಿ, [[ಕಾರ್ಲಿ ಫಿಯೊರಿನ]] ಅವರನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿ HP ನೇಮಕಮಾಡಿತು, ಅಲ್ಲದೆ [[ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಆವರೇಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಿಇಒ. ಫಿಯೊರಿನ ಅವರು ಎರಡನೆಯ ಸಹಸ್ರವರ್ಷದ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯ  ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ, HPಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತಕ್ಕದ್ದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಆ ಕಂಪೆನಿ ಕೆಲಸಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಷ್ಟಕ್ಕೀಡಾಯಿತು.&lt;ref&gt;HP's share price moved from 45.36 to 20.14 during Fiorina's leadership, a performance of -56% (share price data from Bloomberg); the market as a whole, as measured by the benchmark [http://www.djindexes.com/mdsidx/index.cfm?event=showtotalMarketIndexData&amp;amp;perf=Historical%20Values Dow Jones U.S. Large Cap Technology Index,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921055656/http://www.djindexes.com/mdsidx/index.cfm?event=showtotalMarketIndexData&amp;perf=Historical%20Values |date=2009-09-21 }} fell by 51% between 1999-07-19 and 2005-02-09.&lt;/ref&gt; 
 HP ಕಂಪೆನಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೆಲಸ ಬಿಡಲು ಹೇಳಿದರು ಹಾಗು ಆಕೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಿನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟಳು.
=== 2000 ಹಾಗು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Stefani for HP.jpg|thumb|right|HP's recent campaign, The ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ is Personal Again, features several celebrity endorsements, including a TV commercial with Gwen Stefani.]]
HP 2002 ರಲ್ಲಿ, [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್‌]]ನ ಜೊತೆಗೆ [[ವಿಲೀನ]] ವಾಯಿತು. ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ಬಿಲ್ ಹೆವ್ಲೆಟ್‌ನ ಮಗ ವಾಲ್ಟರ್‌ನ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಆಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದನು.ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ತಾನೇ ಸ್ವತಃ [[ಟಾಂಡೆಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು  1997ರಲ್ಲಿ (ಈ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು HP ಯ ಹಳೆಯ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು) ಹಾಗು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]]  ಅನ್ನು 1998 ರಲ್ಲಿ ಹೊರ ತಂದಿತು. 
ಈ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, HP [[ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್]]ಗಳು, [[ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌]]ಗಳು ಹಾಗು ಅನೇಕ ಸರ್ವರ್ ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುವ ಬಹಳದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಯಾಯಿತು. ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್‌ನ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಲೀನದ ನಂತರ, [[ಟಿಕ್ಕರ್ ಚಿಹ್ನೆ]] &quot;HPQ&quot;  ಎಂದಾಯಿತು, ಇದು ಹಳೆಯ ಎರಡು ಚಿಹ್ನೆಗಳಾದ &quot;HWP&quot; ಹಾಗು &quot;CPQ&quot; ನ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಒಂಪ್ಪಂದದ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲು, ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ '''ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್''' ''''''  ಹಾಗು ಕಾಂಪ'''ಕ್'''''' ''' ನ ಮುಖ್ಯ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿದೆ (ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಗು ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ &quot;Q&quot;  ಅಕ್ಷರದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ, HPಯು ತನ್ನ ''ದಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಈಸ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಅಗೈನ್''  ಎಂಬ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು [[ಪಿಸಿ]] ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು  (www.hp.com/personal) ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಕೆಲವೊಂದು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ, [[ಫಾರೆಲ್ಲ್]], [[ಪೆಟ್ರ ನೆಮ್ಕೊವ]],  [[ಮಾರ್ಕ್ ಬರ್ನೆಟ್ಟ್]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯುಬನ್]], [[ಜೇ-Z]], [[ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟಿಫಾನಿ]] ಹಾಗು [[ಶಾನ್ ವೈಟ್]] ಗಳು ಸಹ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಮೇ 13, 2008 ರಲ್ಲಿ, HP ಹಾಗು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಾಟ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು &lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/press/2008/080513a.html?jumpid=reg_R1002_USEN press release ]&lt;/ref&gt; ನಾವುಗಳು ಒಂದು ಒಂಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ HPಯು EDS ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 30ರಲ್ಲಿ HP ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಅದೇನೆಂದರೆ &lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/press/2008/080630a.html?jumpid=reg_R1002_USEN HP Press Release: HP Announces Expiration of Waiting Period Under HSR Act]&lt;/ref&gt; [[ಹಾರ್ಟ್-ಸ್ಕಾಟ್-ರೊಡಿನೊ ಅಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಇಂಪ್ರುವ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್]]ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುವ ಸಮಯವು  1976ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ &quot;ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ  EDS ನ ಶೇರುದಾರರ ಸಮ್ಮತಿ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಹಾಗು ಇತರ ಯು ಎಸ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಮ್ಮತಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಹಾಗು ನಂತರ ಅದನ್ನು  ಸಮಾಧಾನ ಅಥವ ಬದಲಿಯ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದಂತೆ ಮುಕ್ತಾಯದ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಲೀನ ಒಂಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಬೆಕಾಗುತ್ತದೆ.&quot; ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2008 ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು ಹಾಗು EDS ಅನ್ನು &quot;EDS ಒಂದು HP ಕಂಪನಿ&quot; ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕ ಮಾಡಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2009ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು [[HP ಎಂಟರ್ಪೈಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] ಎ0ದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ನವೆಂಬರ್ 11, 2009ರಲ್ಲಿ,  ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 3ಕಾಮ್ ಅನ್ನು $2.7 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣಕ್ಕೆ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು [[3ಕಾಮ್]] ಹಾಗು ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಘೋಷಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/press/2009/091111xa.html&lt;/ref&gt; ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೈತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದೆ. 2007ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವಾದದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೈತ್ಯರು ಸತತವಾಗಿ ಈಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. [[ಡೆಲ್]], [[ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್]] ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಿಂದಿನ[[IBM]]ನ ಒಡೆತನದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್' ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಧಾಳಿಯಿಂದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಡೆಯ [[ಸಿಸ್ಕೊ]]ನ ಜೊತೆ    ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
== ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Hewlett packard japan ogikubo.jpg|thumb|upright|ಜಪಾನ್ ಟೋಕಿಯೋದ HP ಕಟ್ಟಡ]]
HP'ಯ ಪ್ರಂಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಪಾಲ್ ಆಲ್ಟೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]], ಯು ಎಸ್ ಎ ಯು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಯು ಎಸ್ ಎ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು [[ಹೂಸ್ಟನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಯು ಎಸ್ ಎ-ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಮೂಲತಃ [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್]]ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.
 ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು [[ಮಿಯಾಮಿ, ಫ್ಲೊರಿಡ]], ಯು ಎಸ್ ಎ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು [[ಜಿನೆವ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಹಾಗು ಏಷಿಯ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು [[ಸಿಂಗಪೂರ್]] ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;http://welcome.hp.com/country/us/en/privacy.html#10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.hp.com/country/us/en/contact/office_locs.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://welcome.hp.com/country/us/en/Worldwide_Dir5.pdf&lt;/ref&gt; HP ಯು ತಾನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ, [[EDS]] ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಸಾನ್ ಡೀಗೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]] ಹಾಗು [[ಪ್ಲಾನೊ, ಟೆಕ್ಸಾಸ]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುಕೆ ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ HPಯು ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಾಕ್ನೆಲ್, ಬರ್ಕ್ ಶೈರ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಲಂಡನ್ ನ [[88 ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ..
ಇತೀಚೆಗೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[3 ಕಾಮ್]]ತನ್ನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಚೇರಿಯನ್ನು [[ಮಾರ್ಬರೊ, ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]]ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Snapfish screenshot.PNG|thumb|left|HP owns and operates the photo sharing site Snapfish]]
HPಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳು, ಸ್ಕಾನರ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರ, ಕ್ಯಾಲುಕ್ಯುಲೇಟರ್, ಪಿಡಿಎ‍ಗಳು, ಸರ್ವರ್‌ಗಳು, ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಷನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರಗಳು ಹಾಗು ಮನೆಬಳಕೆಗೆ  ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮದವರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು 2002 ರ[[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್‌]]ನ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಲೀನದ ನಂತರ ಬಂದಂತಹವು..HP ಯು ಇಂದು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ, ಕೈಗೂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಹಾಗು ಐಟಿ ರಚನೆಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಹಾ‍ರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಹಾಗು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬೇರೆಕಡೆಗು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. HP'ಯ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಹಾಗು ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್ (ಇಪ್ಗ್)&quot; ಗ್ರಾಹಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ಸಣ್ಣ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹಾಗು ದೊಡ್ದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಸ್ಕಾನಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳ  ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಹಾಗು ಇಮೇಜಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.  IPG ಜತೆಗೂಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, [[ಇಂಕ್‌ಜೆಟ್]] ಹಾಗು [[ಲೇಸರ್ ಜೆಟ್]] ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರು ಹಾಗು ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂದಪಟ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಆಫೀಸ್ ಜೆಟ್ [[ಆಲ್ ಇನ್ ಒನ್ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗದ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳು/ಸ್ಕಾನರ್/ಫ್ಯಾಕ್ಸ]],ಲಾರ್ಜ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್,[[ಇಂಡಿಗೋ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರೆಸ್]], HP ವೆಬ್ ಜೆಟಾಡ್ಮಿನ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, HP ಔಟ್ ಪುಟ್ ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಫ್ಟವೇರ್, [[ಲೈಟ್ ಸ್ಕ್ರೈಬ್]] ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, [[HP ಫೋಟೊ ಸ್ಮಾರ್ಟ್]] ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರ ಹಾಗು ಫೋಟೊ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಗಳು, [[HP ಸ್ಪಾಮ್]] ಹಾಗು [[HPಯ ಸ್ನಾಪ್ ಫಿಶ್]], ಫೋಟೊ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗು ಫೋಟೊ ಸರ್ವಿಸ್. ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2008 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು  4&quot; x 6&quot; ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಡೌನಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಐಪ್ರಿಂಟ್ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು [[ಐಫೋನ್‌]]ಗಾಗಿ HPಯು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://www.hp.com/united-states/consumer/digital_photography/free/software/iprint-photo.html?jumpi=ex_r602_go/iprintphoto&lt;/ref&gt;
https://web.archive.org/web/20100721122834/http://vsslfpro.zcce.compaq.com/plmcontent/nacsc/sml/default.htm
[[ಚಿತ್ರ:HP Pavilion dv6646us.JPG|thumb|right|ಮಾಡರ್ನ್ HP ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್]]
&quot;ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಯುನಿಟ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ನ ಹಾಗು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌(&quot;PCs&quot;)ಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ&quot; HPಯ ಪರ್ಸನಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ (PSG) ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇಳಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;05-00&quot;/&gt; PSG ಯು, ಪಿಸಿ ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗು ಪರಿಕರಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ಪಿಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳು (ಉದಾ:[[HP ಪವಿಲಿಯನ್]],[[ಕಾಮ್ ಪ್ಯಾಕ್]]ಪ್ರೆಸಾರಿಯೊ, [[ವೂಡೂ ಪಿಸಿ]], ಕೈಬರಹದ ಲೆಕ್ಕಗಳು (ಉದಾ:iPAQ ಪಾಕೆಟ್ PC), ಹಾಗು ಡಿಜಿಟಲ್ &quot;ಸೇವೆ ಹೊಂದಿದ&quot; ಮನೋರಂಜನೆ (ಉದಾ:HP ಮೀಡಿಯಸ್ಮಾರ್ಟ್ TVಗಳು, HP ಮೀಡಿಯಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳು,HP ಮೀಡಿಯ ವಾಲ್ಟ್ಸ್, DVD+RW ಡ್ರೈವ್‌ ಗಳು)ಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. HPಯು ನವೆಂಬರ್ 2005ರವರೆಗೆ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್ ಅನ್ನು ಮರು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;05-00&quot;/&gt;
[[HP ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್]] (EB) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು (ಈಗ ಅದನ್ನು EDS ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), HP ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಹಾಗು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಮತ್ತು ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ಶೇಖರಣೆ ಹಾಗು ಜಾಲಗಳ ಸಮೂಹ (ESN) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಹಾಗು ಸರ್ವರ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್  (ESS) ಓವರ್ರ್ಸೀಸ್‌ನ  &quot;ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಂತಹ&quot; ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಅಂದರೆ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗು ಸಹಾಯಕರು.[[HP ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಹಾಗು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು]] ಕಂಪೆನಿಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ವಲಯಗಳಾಗಿವೆ.  
ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು, HP ತನ್ನ ಅಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಮುದ್ರೆ, [[HP ಓಪನ್ ವೀವ್]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಹಾಗು ಮಾರಾಟ ಕೂಡಾ ಮಾಡಿತು. 
HPಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತಲ್ಲದೆ, 12 ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/ HP Press release archives]&lt;/ref&gt; ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿವೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಫ್ಟವೇರ್, ಆಡಳಿತ ವಿಷಯಗಳ ಸಾಫ್ಟವೇರ್, ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಉತ್ತರಗಳು, ಹಾಗು ಸಂವಹನ ಹಾಗು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:HP PhotoSmart SDIO Kamera.jpg|thumb|left|An HP camera with an SDIO interface]]HP ಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಾಲದ ಅಂಶ ''[[ಪ್ರೋ ಕರ್ವ್]]'', [[ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸ್ವಿಚ್]]ಗಳು, ತಂತಿರಹಿತ [[ಅಕ್ಸೆಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ಹಾಗು [[ರೂಟರ್ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |ರೂಟರ್[[ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.procurve.com HP ProCurve Networking - Network of Choice]&lt;/ref&gt;]]]] ಅವುಗಳು ಇಂದಿನ  ESN ವ್ಯವಹಾರದ ಯುನಿಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.HP'ಯ ಕಚೇರಿಯ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/execteam/bios/robison.html HP Executive Team Bios: Shane Robison]&lt;/ref&gt; ವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ:(1) ಕಂಪೆನಿಯು $3.6  ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು,(2) ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಗುಂಪುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒತ್ತುಕೊಡುವುದು,(3) ಕಂಪೆನಿಯ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮವಹಿಸಿತು,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hp.com/rnd/itmgrnews/hp_examines.htm |title=ProCurve Networking by HP - Features |access-date=2010-01-28 |archive-date=2007-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070320231850/http://www.hp.com/rnd/itmgrnews/hp_examines.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗು (4) ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.HPಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೈಗಳು ಎಂದರೆ, ''[[HP ಲ್ಯಾಬ್ಸ್]]'', ಇದು 1966 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, HP ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಹಾಗು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವ  HP'ಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಹಾಗು ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ HP ಲ್ಯಾಬ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ [[ಮೆಮೊರಿ ಸ್ಪಾಟ್ ಚಿಪ್]]. 
ಗ್ರಾಹಕರು ಹಾಗು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಮುಂಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಒಂದು ವೆಬ್ ಸಮೂಹ ''HP ಐಡಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಬ್''  ಅನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/hpinfo/newsroom/press_kits/2008/newhplabs/fs-newinitiatives.pdf Title of backgrounder]&lt;/ref&gt;
HPಯು  IT-support solutions ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ  ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ''ಮ್ಯಾನೇಜ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್''  ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ನೆರವಾಯಿತು. 
ಅವರ [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ,  ಅವರು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] IT ಸಪೋರ್ಟ್, ಮತ್ತು  [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌]]ಗೆ ''ಉದ್ಯೋಗಿ'' ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು  [[Windows-operating system]], [[Exchange]], [[SharePoint]] ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತು [[EMEA]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ 0}Microsoft Office ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:HP way.jpg|thumb|upright|The ಕಂಪನಿ operates under a mantra known as &quot;The HP Way,&quot; which co-founder David Packard elaborated upon in a book.]]ಸ್ಥಾಪಕರಾದ, ಬಿಲ್ಲ್ ಹಾಗು ಡೇವ್ ಅವರುಗಳು ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಸೇರಿ ಒಂದು ಏಕಮಾತ್ರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು ಅದನ್ನು ''The HP Way''  ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಬಿಲ್ಲ್ ನ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, The HP Way &quot;ಒಂದು ವಿಚಾರಶಾಸ್ತ್ರದ ತಿರುಳು...[ಅದು] ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆಳವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವದಿಂದ ಒಳ್ಳೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಗು ನಂಬಲಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು,ಒಂದು ಸಮೂಹದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡು, ಹಾಗು ಮಾನವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.hpalumni.org/hp_way.htm ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ Alumni &quot;HP Way&quot; page]&lt;/ref&gt;  The HP Wayಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:&lt;ref&gt;http://www.hpalumni.org/hp_way.htm&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
# ನಾವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇವೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ.
# ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ.
# ಯಾವುದೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲದೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ.
# ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಟೀಮ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ
# ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತೇವೆ.
&lt;/blockquote&gt; 
ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸೇವೆ ಹಾಗು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಪೋರ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು  ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ ವೃತ್ತಿನಿರತರ (HP-CP) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ   ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
== ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ==
{{Expand section|date=November 2009}}
ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪೆನಿಯು ತಾನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು,ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ [[ಪೌಂಡ್]] ನ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], ಟೋನರ್ ಹಾಗು [[ಇಂಕ್ ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್]]ಗಳನ್ನು [[ಮರುಉತ್ಪತ್ತಿ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mysolutioninfo.com/news-display.aspx?Code=1951&amp;t=HP%20Meets%20Billion%20Pound%20Recycling%20Goal%20Six%20Months%20Early,%20Sets%20Target%20for%202%20Billion%20Pounds%20by%202010|title=HP Meets Billion Pound Recycling Goal Six Months Early, Sets Target for 2 Billion Pounds by 2010|accessdate=2007-07-16|work=My Solution Info}}&lt;/ref&gt; ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ನಷ್ಟು ಲೋಹದ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಮರುಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಗುರಿಯನ್ನು 2010 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪೆನಿಯು  187 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ನಷ್ಟು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆಪಡೆಯಿತು, ಇದು ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ 73% ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.2008ರಲ್ಲಿ,  HP ಯು ಕಂಪೆನಿಯ ಮೊದಲ, ಸರಪಳಿ ದಾಖಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗಿಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.treehugger.com/files/2008/09/hp-steps-up-it-industry-with-carbon-emissions-report.php|title=HP Steps Up IT Industry Transparency, Releases Supply Chain Emissions Data|accessdate=2009-10-21|archive-date=2012-09-13|archive-url=https://archive.today/20120913012514/http://www.treehugger.com/clean-technology/hp-steps-up-it-industry-transparency-releases-supply-chain-emissions-data.html|url-status=deviated|archivedate=2012-09-13|archiveurl=https://archive.today/20120913012514/http://www.treehugger.com/clean-technology/hp-steps-up-it-industry-transparency-releases-supply-chain-emissions-data.html}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ''[[ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್]]''  ನಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ದ 500 ದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ HPಯು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://greenrankings.newsweek.com/companies/view/hewlett-packard|title=Newseek Green Rankings 2009|accessdate=2009-09-22|archive-date=2009-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924234432/http://greenrankings.newsweek.com/companies/view/hewlett-packard|url-status=deviated|archivedate=2009-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090924234432/http://greenrankings.newsweek.com/companies/view/hewlett-packard}}&lt;/ref&gt;  environmentalleader.com ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ರ, ಹಸಿರು ಮನೆ ಅನಿಲ (GHG) ವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಒಂದನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಹಾಗು  GHG ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಸರಪಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಐಟಿ ಕಂಪೆನಿ ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಂಕಿಂಗ್ ನವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ,  HP ಯು ವಿಷ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು,ಅಲ್ಲದೆ ಕಂಪೆನಿಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಂತೆ ಇರಲು ಗ್ರೀನ್ ಪೀಸ್ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿತ್ತು&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.environmentalleader.com/2009/09/22/hp-dell-jj-intel-and-ibm-top-newsweeks-inaugural-green-rankings/|title=HP, Dell, J&amp;J, Intel and IBM Top Newsweek’s Inaugural Green Rankings|accessdate=2009-09-22}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== ಮುದ್ರೆ ಹಾಗು ಸ್ವತ್ತು ==
[[ಚಿತ್ರ:HP Pavilion (angle).jpg|thumb|right|300px|The ಕಂಪನಿ sponsors the HP Pavilion at San Jose, home to the NHL's San Jose Sharks.]]HP ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರೆಂದರೆ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್]] [[ಎಪ್ಕಾಟ್]] ಪಾರ್ಕ್ಸ್[[Mission: SPACE]]. ಉಳಿದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್'ರ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ [http://www.hp.com/hpinfo/abouthp/sponsorships/ ].
1995 ರಿಂದ 1999 ರವರೆಗೆ, ಅವರುಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ [[Premier League]]ಸಂಘ [[Tottenham Hotspur]]ಗೆ ಅಂಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವರು [[BMW ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಫಾರ್ಮುಲ 1 ಗುಂಪಿಗು ಸಹ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ [[HP ಸಾನ್ ಜೋಸ್ ನ, ಪೆವಿಲಿಯನ್]] ಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿತ್ತು,ಇದು [[ಸಾನ್ ಜೋಸ್ ಶಾರ್ಕ್ಸ್]] [[NHL]] ಹಾಕಿ ಗುಂಪಿನ ತವರು.

1939 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೂಲ ಕಂಪೆನಿಯ ನೇರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು [[ಅಜಿಲೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯು]]ತನ್ನ ಬಳಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ  HP ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅಜಿಲೆಂಟ್‌ನ ಈಗಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ಖಾತೆಗಳು HP' ಯ ಬಹಳ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹವುಗಳಾಗಿವೆ. HPಯು ತನ್ನ ಸಾಧನಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು.

2002 ರಲ್ಲಿ [[compaq]] ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, HP &quot;ಕಾಮ್ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಿಸಾರಿಯೊ&quot; ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಹಾಗು ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ,&quot;HP ಕಾಮ್ಪ್ಯಾಕ್&quot; ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ  ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಹಾಗು ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಗಳ, ಹಾಗು  &quot;HP ಪ್ರೋಲೈಂಟ್ &quot; ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸರ್ವರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು,
 (&quot;HP ಪೆವಿಲಿಯನ್&quot; ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋರಂಜನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ಡೆಸ್ಕ ಟಾಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.)&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/ HP United States - ಕಂಪ್ಯೂಟರ್s, Laptops, Servers, ಪ್ರಿಂಟರ್s &amp;amp; more]&lt;/ref&gt;

HP ಯು DEC &quot;StorageWorks&quot; ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿತು;  Tandem's &quot;NonStop&quot; ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಈಗ Tandem's &quot;NonStop&quot;  ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.hp.com/country/us/en/solutions/leb.html Large Enterprise Business IT products, services, and solutions - HP]&lt;/ref&gt;

== ವಿವಾದ ==
{{Main|HP spying scandal}}
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್]] HPಯ [[ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು]] ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು, ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ [[ಪೆಟ್ರಿಶಿಯ ಡನ್]] ಅವರ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ, ವಿಷಯಗಳ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭದ್ರತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.newsweek.com/id/45548/ Suspicions and Spies in Silicon Valley | Newsweek Business |Newsweek.com]&lt;/ref&gt; 
ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಭದ್ರತಾಧಿಕಾರಿಗಳು [[ಪ್ರಿಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್]] ಎಂಬ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 
ಪ್ರಿಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತನಿಕಾಧಿಕಾರಿಗಳು HP ಯ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಹಾಗು ಒಂಭತ್ತು ಜನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ([[CNET]], ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''  ಹಾಗು ''[[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]]''  ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು) ದೂರವಾಣಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರುಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.
 HP'ಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದವು ಹಾಗು ಜನವರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ [[CNET]] ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೇಖನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುದ್ರಿತವಾಯಿತು. ಅಪರಾಧಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಹಳಷ್ಟು HP ಕೆಲಸಗಾರರು ಅದರಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಂಡರು&lt;ref&gt;[http://news.cnet.com/Calif.-court-drops-charges-against-Dunn/2100-1014_3-6167187.html Calif. court drops charges against Dunn]&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[HP ಕಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಳು]]
* [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಂ ತಯಾರಿಸುವವರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ನ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[HP Linux ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್]]
* [[HP ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪು]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|Hewlett-Packard}}

* [http://www.hp.com/ ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ home]
* [http://h41186.www4.hp.com/country/us/en/lfs/ HP Printing and The Science Museum of Minnesota]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.hpmuseum.org/ The Museum of HP Calculators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224150742/http://www.hpmuseum.org/ |date=2011-02-24 }}
* [http://www.hpalumni.org/hp_history.htm HP ಇತಿಹಾಸದ ಕೊಂಡಿಗಳು]

{{Finance links
|name = Hewlett-Packard Company
|symbol = HPQ
|sec_cik = 47217
|hoovers = 10723
}}

{{HP}}
{{Dow Jones Industrial Average companies}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]]
[[ವರ್ಗ:1972ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಎಕಾನಮಿ ಆಫ್ ಹೌಸ್ಟನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವೆಂಡರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಂಪನಿಗಳು]]</text>
      <sha1>rjloz0w40qv86t127zv26ktp0yxu7dc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22468</id>
    <revision>
      <id>1435553</id>
      <parentid>1433730</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143652" sha1="7m3gdgjroyny8kifnehjjp28kff8c7e" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name        = Warren Buffett
| image       = Warren Buffett KU Visit.jpg
| image_size   = 270px
| caption=Buffett speaking to students from the Kansas University School of Business, May 6, 2005
| birth_name = Warren Edward Buffett
| birth_place = {{birth date and age|1930|8|30}}&lt;br /&gt;[[Omaha, Nebraska]], U.S.
| nationality = American
| alma_mater    = [[University of Pennsylvania]] &lt;br /&gt; [[University of Nebraska–Lincoln]] &lt;br /&gt; [[Columbia University]]
| occupation  = Chairman &amp; CEO, [[Berkshire Hathaway]]
| salary      = US$100,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/lists/2006/12/C0R3.html |title=Warren E Buffett, CEO Compensation |publisher=Forbes.com |date=2006-03-30 |accessdate=2009-02-23}}&lt;/ref&gt;
| networth    = {{loss}} US$37 [[1,000,000,000 (number)|billion]] (2009)&lt;ref name=&quot;Forbes_2009&quot;&gt;http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html&lt;/ref&gt;
| spouse      = [[Susan Buffett|Susan Thompson Buffett]] (Deceased) (1932–2004) (her death),&lt;br /&gt;Astrid Menks (2006–)&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/09/01/business/01buffett.html |title=How Does Warren Buffett Get Married? Frugally, It Turns Out |date=2006-09-01 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |accessdate=2008-05-20}}&lt;/ref&gt; 
| children    = [[Susan Alice Buffett]],&lt;br /&gt;[[Howard Graham Buffett]],&lt;br /&gt;[[Peter Andrew Buffett]]
| website     = 
| footnotes   = 
}}
'''ವಾರೆನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌''' ರು (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್‌  30, 1930) ಓರ್ವ  [[ಅಮೇರಿಕನ್‌]] [[ಹೂಡಿಕೆದಾರ]], [[ಉದ್ಯಮಿ]], ಹಾಗೂ [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ]].  ಅವರು ಇದುವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದು, [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ನ&lt;ref name=&quot;investopedia&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.investopedia.com/university/greatest/warrenbuffett.asp |title=The Greatest Investors: Warren Buffett |publisher=[[Investopedia.com]] |accessdate=2009-03-06}}&lt;/ref&gt; [[ಅಗ್ರ ಷೇರುದಾರರು]] ಮತ್ತು [[CEO]] ಆಗಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ 2008ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'' ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು $62 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು&lt;ref&gt;http://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html&lt;/ref&gt; ಅಂದಾಜು [[ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.  2009ರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಬಫೆಟ್‌‌ ‌ನಿವ್ವಳ $40 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-04 |archive-date=2009-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004005306/http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.usatoday.com/news/nation/2006-06-25-buffett-charity_x.htm&lt;/ref&gt; ಕೇವಲ [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]] ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಒಮಾಹಾನ ದೈವವಾಣಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;{{cite journal| first=Alex|last=Markels| title=How to Make Money the Buffett Way| journal=[[U.S. News &amp; World Report]]| date=2007-07-29| url=http://www.usnews.com/usnews/biztech/articles/070729/6intro.htm}}&lt;/ref&gt;
ಅಥವಾ &quot;ಒಮಾಹಾದ ವೇದಾಂತಿ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal| first=Aline|last=Sullivan| title=Buffett, the Sage of Omaha, Makes Value Strategy Seem Simple: Secrets of a High Plains Investor| journal=[[International Herald Tribune]]| date=1997-12-20| url=http://www.iht.com/articles/1997/12/20/mbuff.t.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830082127/http://www.iht.com/articles/1997/12/20/mbuff.t.php|archivedate=2010-08-30}}&lt;/ref&gt; ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ [[ಮೌಲ್ಯಯುತ ಹೂಡಿಕೆ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ [[ಮಿತವ್ಯಯಿತ್ವ]] ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ [[ಐಶ್ವರ್ಯ]]ದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪಾಲಿಸುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/18555690/ |publisher=[[MSNBC]] |title=What Warren Buffett might buy |author=Gogoi, Pallavi |date=2007-05-08 |accessdate=2007-05-09 |archive-date=2007-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070510011754/http://www.msnbc.msn.com/id/18555690/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರತಿಶತ 85ರಷ್ಟನ್ನು [[ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿರುವಂತಹಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯೂ ಹೌದು.  [[ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸ್ಥ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.grinnell.edu/offices/president/trustee/memberintro/buffett/|title=Warren E. Buffett 1968; Life Trustee 1987|publisher=[[Grinnell College]]|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829183506/http://www.grinnell.edu/offices/president/trustee/memberintro/buffett/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1999ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಸನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, [[ಪೀಟರ್‌ ಲಿಂಚ್‌‌]]  ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಟೆಂಪಲ್‌ಟನ್‌‌]]ರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿತ್ತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.&lt;ref name=&quot;findarticles.com&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_Nov_22/ai_57747902|title=Warren Buffett and Peter Lynch Voted Top Money Managers of the Century|publisher=[[Business Wire]]|date=1999-11-22|archive-date=2005-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20050407085705/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_Nov_22/ai_57747902/print|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  2007ರಲ್ಲಿ, ''[[ಟೈಮ್‌]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶ್ವದ [[100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-20|url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|title=Warren Buffett|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|author=Cramer, James J.|archive-date=2008-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517062554/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ==
ಬಫೆಟ್‌‌‌ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮಿ/ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಹಾಗೂ ಲೇಲಾ/ಲೈಲಾ (ನೀ ಸ್ಟಾಹ್ಲ್‌/née Stahl) ದಂಪತಿಗಳ ಏಕೈಕ ಸುಪುತ್ರರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://www.usatoday.com/money/2004-01-29-nebraska_x.htm&lt;/ref&gt;  ಆತ ತನ್ನ ಅಜ್ಜನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  1943ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್, ಬೈಸಿಕಲ್‌/ಸೈಕಲ್ ಹಾಗೂ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಹಂಚುವ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚವೆಂದು‌ $35ನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು‌‌‌.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7280569.stm|title=Buffett 'becomes world's richest'|accessdate=2008-05-20|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;  ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ಆತನ ತಂದೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಬಫೆಟ್‌ರಿಗೆ‌‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.nti.org/b_aboutnti/b1t.html|title=Warren E. Buffett|publisher=[[Nuclear Threat Initiative]]|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617011213/http://www.nti.org/b_aboutnti/b1t.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯ [[ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಲಾಯಿತು.  1945ರಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ]] ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತ $25 ಬೆಲೆಯ ಬಳಸಿದ [[ಪಿನ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟದ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು [[ಕ್ಷೌರಿಕನ ಅಂಗಡಿ]]ಯಲ್ಲಿಟ್ಟರು.  ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಯಂತ್ರಗಳ ಮಾಲಿಕರಾದರು.

ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ, (1947–49) [[ದ ವಾರ್ಟನ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ದಾಖಲುಗೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಅಲ್ಲಿನ [[ಆಲ್ಫಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಫೈ/ಫಿ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.  ಆತನ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರು ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ವರ್ಗದ  ಆಲ್ಫಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಫೈ/ಫಿ ಒಡನಾಡಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು.  1950ರಲ್ಲಿ, [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಅವರು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ [[B.S.]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unl.edu/ucomm/ucomm/notables/alumni.shtml |title=UNL &amp;#124; Nebraska Notables &amp;#124; Alumni |publisher=Unl.edu |date=1914-02-24 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2007-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205233439/http://www.unl.edu/ucomm/ucomm/notables/alumni.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌‌, ಇಬ್ಬರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಆಧಾರಪತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಕ]]ರುಗಳಾದ [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]] , (''[[ದ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌‌]]''  ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕ), ಹಾಗೂ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಾಡ್‌]]ರು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉದ್ಯಮಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ದಾಖಲಾದರು.  ಅವರು ನಂತರ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ 1951ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[M.S.]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

[[ಚಿತ್ರ:Phil Fisher.jpg|thumb|75px|ಫಿಲ್‌ ಫಿಷರ್‌‌ (1907–2004)]]
ಬಫೆಟ್‌‌ರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: &lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;ನಾನು 15 ಪ್ರತಿಶತ [[ಫಿಷರ್‌‌]] ಹಾಗೂ 85 ಪ್ರತಿಶತ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Hagstrom|2005|p= 27}}&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟಾಕ್‌/ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂತರವನ್ನು]] ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.  ಇದನ್ನೇ ನಮಗೆ ಬೆನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ  ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟದ್ದು.  ಇನ್ನೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಇವೇ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Hagstrom|2005|p=14 Warren Buffett is now the richest man in the world with $65 [[billion]]. GE Raises $15 [[billion]]; Buffett Gets Preferred Stake (Update3) }}&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು 1951ರಿಂದ-54ರವರೆಗೆ [[ಒಮಾಹಾ]]ದ ''ಬಫೆಟ್‌‌-ಫಾಕ್‌ &amp;amp; Co.''  ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿ, 1954ರಿಂದ–1956ರವರೆಗೆ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ ''ಗ್ರಹಾಮ್‌‌-ನ್ಯೂಮನ್‌ Corp.''  ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ, ಆಧಾರಪತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ, 1956ರಿಂದ–1969ರವರೆಗೆ ಒಮಾಹಾದ ''ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್‌, Ltd.''  ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗೀದಾರರಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, 1970ರಿಂದ–ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ ಒಮಾಹಾದ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ Inc]] ಕಂಪೆನಿಯ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]], [[CEO]] ಆಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

1952ರಲ್ಲಿ, [[ಗ್ರಹಾಮ್‌]]ರು [[GEICO]] ವಿಮಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು.  ಒಂದು ಶನಿವಾರದಂದು ರೈಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ , D.C.ಗೆ ಪಯಣಿಸಿದ ಅವರು GEICOನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ದ್ವಾರಪಾಲಕನು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಳಬಿಡುವವರೆಗೆ ತಟ್ಟಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗೀಕೋನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲೊರಿಮರ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಇಬ್ಬರೂ ವಿಮೆ ಉದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಚಿಸಿದರು.  ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಜೀವಮಾನದ ಗೆಳೆಯರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರಲ್ಲದೇ &lt;ref&gt;{{cite book|author=Lowenstein, Roger|title=Buffett: The Making of an American Capitalist|page=43}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಓರ್ವ “ಅಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಬೆನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಇಬ್ಬರೂ ಆತನನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.  ಅವರು ಗ್ರಹಾಮ್‌ರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವೆನೆಂದಾಗ, ಗ್ರಹಾಮ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.{{cn}}

ಒಮಾಹಾಗೆ ಮರಳಿದ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಷೇರು ದಲ್ಲಾಳಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ [[ಡೇಲ್‌ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭಾಷಣಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. {{Fact|date=June 2009}} ತಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, &quot;ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೂಲತತ್ವಗಳ&quot; ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡಬಲ್ಲೆನೆಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ ಅವರು [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಆತನ ವಯಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.  ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಂಕ್ಲೇರ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಕೋ ಅನಿಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಉಪ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

1952&lt;ref name=&quot;washingtonpost.com&quot;&gt;
{{cite news
 |title=Susan T. Buffett, 72, Dies; Wife of Billionaire Investor
 |first=Matt |last=Schudel |authorlink=Matt Schudel
 |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A26094-2004Jul29.html
 |work=[[Washington Post]] |date=July 30, 2004 |page=B06 |accessdate=2009-07-13
 |curly= |author= |author2= |author3= |author4= |author5= |author6= |author7= 
 |format= |agency= |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi=   |id= 
 |language = |archiveurl= |archivedate= |quote=}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸೂಸನ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]]ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಹಾಗೂ ಮರುವರ್ಷವೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಮಗುವಾಗಿ, [[ಸೂಸನ್‌ ಅಲೈಸ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]]ಳನ್ನು ಪಡೆದರು.  1954ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]]ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.  ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವೇತನವು ವಾರ್ಷಿಕ $12,000ರಷ್ಟಿತ್ತು (2008ರ ಡಾಲರ್‌ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿದೂಗಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಸುಮಾರು $97,000).  ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಷ್ಲಾಸ್‌‌/ಸ್ಕಾಲ್ಸ್‌]]ರ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  ಗ್ರಹಾಮ್‌ರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  ಅವರು ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ತುಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಷೇರುಗಳು ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂತರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಈ ವಾದವು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರಿಗೂ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿದರೂ, ಇದರ ಮಾನದಂಡಗಳು ವಿಪರೀತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ ಅವರು, ಕಂಪೆನಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಭಾವೀ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.{{cn}}  ಅದೇ ವರ್ಷವೇ ಬಫೆಟ್‌‌ ದಂಪತಿಗಳು [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದರು.  1956ರಲ್ಲಿ, [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]] ನಿವೃತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಭಾಗೀದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು.  ಈ ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿಕೆಗಳು $174,000ಗೂ ಮೀರಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವರು ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್‌ Ltd. ಎಂಬ ಹೂಡಿಕೆ ಭಾಗಿದಾರತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

1957ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಇಡೀ ವರ್ಷವೂ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಭಾಗೀದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ತಾವು ಈಗಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಐದು-ಮಲಗುವಕೋಣೆಗಳ ಅಲಂಕೃತ ನಯವಾದ ಗಾರೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ, $31,500 ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಂಡರು.  1958ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಮೂರನೇ ಮಗುವಾಗಿ, [[ಪೀಟರ್‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಹುಟ್ಟಿದನು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಇಡೀ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದರು.  1959ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪೆನಿಯು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಆರು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರಿಗೆ [[ಚಾರ್ಲೀ ಮುಂಗರ್‌]]ರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.  1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌, ಬಫೆಟ್‌ ಫಂಡ್‌, ಡಾಸೀ, ಎಂಡೀ, ಗ್ಲೆನಾಫ್‌, ಮೊ-ಬಫ್‌ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಏಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಆತ ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ $10,000ರಷ್ಟನ್ನು ಹೂಡಲು ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಇನ್ನಿತರ ಹತ್ತು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕರೆದುತರಲು ಕೇಳಿದರು.  ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಒಪ್ಪಿದರು.  1961ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ 35%ರಷ್ಟು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು.  1958ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಷೇರುಗಳು ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳಪಟ್ಟಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $65ರಷ್ಟಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ಕೇವಲ $45ರಂತೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.  ಇದರರ್ಥವೇನಿತ್ತೆಂದರೆ ಕೊಳ್ಳುಗರು ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ &quot;$20 ನಷ್ಟದ ಮೊತ್ತ&quot;ದ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಭೂಪಟ ಉದ್ಯಮದ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ 70 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತೆರಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ವಿವರಣೆಯು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.

=== ಐಶ್ವರ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಹಾದಿ ===
1962ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಿಂದ [[ದಶಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ/ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]ಗಳಾದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 1962ರಂತೆ $7,178,500ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ $1,025,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.  ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $7.60ರಂತೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.  1965ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $14.86 ತೆತ್ತರು, ಆದರೆ ಕಂಪೆನಿಯ [[ದುಡಿಯುವ ಬಂಡವಾಳ]]ವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $19ರಷ್ಟಿತ್ತು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ (ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆಗಳು).  ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬಫೆಟ್‌‌‌ , ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕೆನ್‌ ಚೇಸ್‌, ಎಂಬ ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು.  1966ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನವೀನ ಬಂಡವಾಳಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿದರು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು: &lt;blockquote&gt;ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆಯೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದ ಹೊರತು (ಕೆಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳವು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಹೊಸ ಭಾಗೀದಾರರು ಸರಳ ಬಂಡವಾಳದ ಹೊರತಾಗಿ ಭಾಗೀದಾರತ್ವಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ,  BPLಗೆ ಹೊಸ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.&lt;/blockquote&gt;
ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು — ಇದು ಹೊಚ್‌ಷಿಲ್ಡ್‌, ಕೊಹ್ನ್‌‌ ಅಂಡ್‌ Co, ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು.  1967ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ 10 ಸೆಂಟ್‌ಗಳ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.  1969ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭಾಗಿದಾರರುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು.  ಪಾವತಿಸಿದ ಸ್ವತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಷೇರುಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು.  1970ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ $50,000ರ ವೇತನ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.  1979ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $775 ಬೆಲೆಯಿದ್ದರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ $1,310ರಷ್ಟಿತ್ತು.  ಬಫೆಟ್‌‌ರ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವು $620 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ, ಅವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ 400]]ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

2006ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಿಡುವಳಿಗಳ 85%ರಷ್ಟನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಐದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಷೇರುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾನ ನೀಡುತ್ತೇನೆಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಘೋಷಿಸಿದರು.  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಣಿಗೆಯು [[ಬಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|first=Carol J.|last=Loomis|title=Warren Buffett gives away his fortune|journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=2006-06-25}}&lt;/ref&gt;

2007ರಲ್ಲಿ, ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಾವು ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥನಾದ ಯುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://abcnews.go.com/Business/story?id=2916457&amp;page=1|title=HELP WANTED: Warren Buffett Replacement|publisher=[[ABC News]]}}&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಈ ಹಿಂದೆ ಲೂ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ರನ್ನು [[ಗೀಕೋ]]ದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ, ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.  ಆದರೆ, ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ರು ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗಿಂತ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಚಿಕ್ಕವರು.

2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ $62 ಶತಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು,&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/lists/2008/10/billionaires08_Warren-Buffett_C0R3.html|title=#1 Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]|date=2008-03-05}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ [[Yahoo]]ನ ಪ್ರಕಾರ $58 ಶತಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-10-10|url=https://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|title=Buffett overtakes Gates to top new Forbes list|publisher=Reuters|date=2008-10-10|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014182749/http://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]ರು [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html|title=The World's Billionaires|publisher=[[Forbes]]|date=2008-03-05}}&lt;/ref&gt;  ಮಾರ್ಚ್‌ 11 2009ರಂದು, ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.  ಅವರ ಆದಾಯಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ $40 ಶತಕೋಟಿ ಹಾಗೂ $37 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದವು,&lt;ref&gt;{http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_the_100_wealthiest_people} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091014164424/http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_the_100_wealthiest_people%7D |date=2009-10-14 }}&lt;/ref&gt; ಬಫೆಟ್‌‌‌ (ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ) 2008/2009ರ ಅವಧಿಯ 12 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ $25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html ]&lt;/ref&gt;

=== ಗಳಿಕೆಗಳು ===
{{see also|List of assets owned by Berkshire Hathaway }}
1973ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಆ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ  [[ಕಾಥರೀನ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌]]ರ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರಲ್ಲದೇ, ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದರು.

1974ರಲ್ಲಿ, SECಯು ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗಳ WESCO ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ತನಿಖೆ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಯಾವುದೇ ಆಪಾದನೆಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ.

1977ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ''ಬಫೆಲೊ ಈವ್‌ನಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌''  ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು $32.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಂಡಿತು.  ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ''ಬಫೆಲೊ ಕೊರಿಯರ್‌-ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌''  ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹದ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು.  ''ಕೊರಿಯರ್‌-ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌''  ಸಂಸ್ಥೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡೂ ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.

1979ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. $3.5 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌  18, 1985ರಂದು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌ ಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವೇ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು.  [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಂಪೆನಿಯ 25 ಪ್ರತಿಶತ ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿನಿಮಯದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಕ್ಲೇನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, N.R. &quot;ABCಯು $3.5 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ; 1ನೇ ವೃತ್ತಿಜಾಲದ ಮಾರಾಟ.&quot; ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' , ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 1985.&lt;/ref&gt;  ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌/ABC (ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಪ್‌ಸಿಟೀಸ್‌/ABC) ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಕಂಪೆನಿಯು FCC ಮಾಲೀಕತ್ವದ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಿಸಿತು.  ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡೂ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಅದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅನೇಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಪಡೆದವು.&lt;ref&gt;&quot;ಕ್ಯಾಪ್‌ಸಿಟೀಸ್‌/ABC ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ FCCಯ ಅಂಗೀಕಾರದ ಸಾಧ್ಯತೆ.&quot; ''[[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌‌]]'' , ಮಾರ್ಚ್‌ 25, 1985.&lt;/ref&gt;

1987ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಲೊಮನ್‌ Inc. ಸಂಸ್ಥೆಯ 12% ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುದಾರನೆನಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನಾಗಿಸಿತು.  1990ರಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್‌ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌]]ರನ್ನು (ಸಾಲೊಮನ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಜಿ CEO) ಒಳಗೊಂಡ ಹಗರಣವು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು. [[ಪಾಲ್‌ ಮೋಜರ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ವಂಚಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು, ಖಜಾನೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ವಂಚಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html |title=''ಇನ್‌ಆಕ್ಷನ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಆಸ್‌ ಡೇಂಜರಸ್‌ ಆಸ್‌ ಬ್ಯಾಡ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌'' , ಅಲೈ ಗೊನೆನ್ನೆ, 2004ರ ವರ್ಗ, ಡ್ಯೂಕ್‌ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌ |access-date=2010-02-04 |archive-date=2010-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618163023/http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಾಲೊಮನ್‌ನ CEO ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4 1991ರಂದು, ಶಾಸನಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.c-spanarchives.org/library/index.php?main_page=product_video_info&amp;products_id=21029-1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308182509/http://www.c-spanarchives.org/library/index.php?main_page=product_video_info&amp;products_id=21029-1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1988ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯ 7 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು $1.02 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡರು.  ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

2002ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಚಲಾವಣಾ ಮಾನಕ/ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೀಡುವ $11 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ [[ಮುಂಗಡ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪಡೆದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಾಭವು $2 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.

1998ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಜನರಲ್‌ ರೇ]], (ಅಪರೂಪದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.  2002ರಲ್ಲಿ, [[AIG]]ಯ [[ಮಾರಿಸ್‌ R. ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, [[ಮರುವಿಮೆ]]ಯನ್ನು ಜನರಲ್‌ ರೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.  ಮಾರ್ಚ್‌ 15, 2005ರಂದು, AIGಯ ಮಂಡಳಿಯು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌ [[ಎಲಿಯಟ್‌ ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್‌]]ರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ CEO ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌ರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು.  ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2006ರಂದು, AIG ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌ ಕಛೇರಿಗಳು, AIG ಸಂಸ್ಥೆಯು $1.6 ಶತಕೋಟಿಗಳ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sec.gov/news/press/2006-19.htm |title=AIG to Pay $800 Million to Settle Securities Fraud Charges by SEC; Over $1.6 Billion to be Paid to Resolve Federal and New York State Actions |date=2006-02-09 |publisher=[[Securities and Exchange Commission]] }}&lt;/ref&gt;

2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸ್ವಿಸ್‌ ರೇ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ $2.6 ಶತಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html| title=Buffett Sinks Billions Into Swiss Re| work=Forbes Magazine| author=Lionel Laurent| date=02.05.09| archiveurl=https://archive.today/20120731040409/http://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html| archivedate=2012-07-31| access-date=2010-02-04| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal| url=https://www.nytimes.com/2009/02/06/business/worldbusiness/06swiss.html?ref=business| title=Swiss Re Gets $2.6 Billion From Berkshire Hathaway | work=The New York Times| author=DAVID JOLLY| date=February 5, 2009 }}&lt;/ref&gt;  ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 3% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,  20%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.ft.com/cms/s/0/8099d660-f354-11dd-9c4b-0000779fd2ac.html| title=Swiss Re turns to Buffett for new funding| work=The Financial Times| date=February 5, 2009| author=Haig Simonian, Francesco Guerrera }}&lt;/ref&gt;

2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಾಂಟಾ ಫೆ Corp.]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು $34 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ನಗದು ಹಾಗೂ ಷೇರುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಸ್ನೋಬಾಲ್‌ ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕಿಯಾದ ಅಲೈಸ್‌ ಷ್ರೋಡರ್‌ರು ಹೇಳುವಂತೆ ‌ಈ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.[http://www.gurufocus.com/news.php?id=76366 ]

=== 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ ===
ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ]] ಅಂಗವಾದ [[2007–2008ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತುಂಬ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೂಡಿ ಅಲ್ಪಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರೆಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರು&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.cnbc.com/id/27400058|title= WSJ to Warren Buffett: &quot;Time to Get a New Crystal Ball&quot;|publisher=[[CNBC]]|author=Crippen, Alex}}&lt;/ref&gt;.  “ಅಮೇರಿಕನ್‌ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಿ.  ನಾನೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವೆ.”  ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ತುಣುಕು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://stock-broker-security.com/warren-buffet-way/ |title= Warren Buffet and the Recession |accessdate= 2009-06-18 |date= 2009-06-18 |work= Warren Buffet and the Recession |archive-date= 2009-06-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090628143114/http://stock-broker-security.com/warren-buffet-way/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌‌ 2007ರಿಂದ—ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು &quot;[[ಕವಿಸಮಯದ ನ್ಯಾಯ]]&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20| url=http://www.reuters.com/article/businessNews/idUSN0631767220080207| title=Buffett: Bank woes are &quot;poetic justice&quot;| publisher=Reuters|date=2008-02-07|author=Dabrowski, Wojtek}}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಕಂಪೆನಿಯು 2008ರ Q3ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 77% ಇಳಿಕೆ ಅನುಭವಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಆತನ ಅನೇಕ ಇತ್ತೀಚಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ]] ಬೃಹತ್‌ ನಷ್ಟಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-11-14|url=http://www.insurancejournal.com/news/national/2008/11/10/95403.htm|title= Even Buffett Can't Escape Markets, Storms; Berkshire Profit Falls 77%|publisher=Insurance Journal}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಯಾಷ್‌]]&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-11-14|url=http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|title=Berkshire Hathaway to Invest $5 Billion in Goldman Sachs|publisher=[[Goldman Sachs]]|author=Press Release|archive-date=2008-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220053032/http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನ  10% ಸತತ ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಬಫೆಟ್‌‌ರು ಬರೆದ (ಮಾರಿದ) ಕೆಲ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಪುಟ್‌ ಆಯ್ಕೆಗಳು (ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ) $6.73 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;reuters.com&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-11-27|url=http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE4AN8BQ20081124|title= Buffett to disclose more on derivatives|publisher=Reuters|author=Jonathan Stempel}}&lt;/ref&gt;  ಸಂಭಾವ್ಯ ನಷ್ಟದ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು SECಯನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಮಾನಕಗಳ &quot;ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು&quot; ನೀಡುವಂತೆ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;reuters.com&quot;/&gt;

[[ಡೌ ಕೆಮಿಕಲ್‌]]ಗೆ ತಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ [[ರಾಹ್ಮ್‌ &amp;amp; ಹಾಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ಮೊತ್ತವಾದ $18.8 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸಮೂಹದ $3 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಏಕೈಕ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಷೇರುದಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Fontanella |first=James |url=http://ftalphaville.ft.com/blog/2008/07/11/14430/buffett-helps-dow-pay-19bn-for-rh/ |title=ftalphaville.ft.com, Buffett helps Dow pay $19bn for R&amp;H |publisher=Ftalphaville.ft.com |date=2008-07-11 |accessdate=2009-02-23}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌]] (GE)ನ ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/business/2008/oct/01/warrenbuffett.generalelectric ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಟು ಬೈ $3bn ಆಫ್‌ ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಪ್ರಿಫೆರಡ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌], [[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]] (1 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008)&lt;/ref&gt;  ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಧಿಕ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು: ಅವರು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 3 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ GE ಷೇರುಗಳನ್ನು $22.25ರ ದರದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ (ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ) 10% ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದರು.  ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮ್ಯದ  ಪ್ರಾಕ್ಟರ್‌ &amp; ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ Co, ಹಾಗೂ ಜಾನ್‌ಸನ್‌ &amp; ಜಾನ್‌ಸನ್‌ ಷೇರುಗಳ ಕೆಲ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾರಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-&amp;-johnson-procter-&amp;-gamble/425035/ |title=Berkshire Hathaway unloads J&amp;J and P&amp;G |publisher=Financial Express |date=2009-02-17 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015073021/http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-%26-johnson-procter-%26-gamble/425035 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಅವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡದಿರುವ ಸಲಹೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 1998ರಲ್ಲಿ $86ರಷ್ಟು ಶೃಂಗಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿಯ (NYSE:KO) ಷೇರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಕೆಲ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚತುರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಎದ್ದಿದ್ದವು.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮಾರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯ 2004ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು : &quot;ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುವ ಹಿಮ್ಮುಖ ನೋಟ ನೀಡುವ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.  ಆದಾಗ್ಯೂ ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕವಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗಾಳಿರೋಧಕ ಗಾಜಿನ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;ಷ್ರೋಡರ್‌, ಅಲೈಸ್‌ ''ದ ಸ್ನೋಬಾಲ್‌: ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌''  ISBN 0-553-80509-6 ಬಂಟಮ್‌ Sept 2008&lt;/ref&gt;  ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ಕೇಬಲ್‌ ವಾಹಿನಿಯೊಂದರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು &quot;‌‌ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.  ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗತಿಯು ಮಂದವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಾನು ಇದುವರೆಗೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&quot; ಎಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.  ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆದ ಯಾತನಾದಾಯಕ ಉಬ್ಬರಮಂದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ 1970ರ ಸಾಲಿನ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಜೋಶ್‌ ಫಂಕ್‌, [https://web.archive.org/web/20090316073425/http://news.yahoo.com/s/ap/20090309/ap_on_bi_ge/buffett_economy &quot;ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸೇಸ್‌ ನೇಷನ್‌ ವಿಲ್‌ ಫೇಸ್‌ ಹೈಯರ್‌ ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯ್‌ಮೆಂಟ್‌&quot;], [[MSNBC]]ಯಲ್ಲಿ [[AP]], ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009, Yahoo ನ್ಯೂಸ್‌ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ (ಪಡೆದದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/29593426/ &quot;ಬಫೆಟ್‌‌: ದ ಇಕಾನಮಿ ಹ್ಯಾಸ್‌‌ ‘ಫಾಲನ್ ಆಫ್‌ ಎ ಕ್ಲಿಫ್‌’&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924101047/http://www.msnbc.msn.com/id/29593426/ |date=2010-09-24 }}, MSN.com, ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009 (ಪಡೆದದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 3, 2009).&lt;/ref&gt;

2009ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟದಾಯಕವಾದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು, ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ &quot;ನಾನು ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ನ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತೈಲ ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ಬೆಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದ್ದಾಗ ಕೊಂಡಿದ್ದೆ.  ನಾನು ಕಳೆದ ಅರ್ಧ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿಯ ನಾಟಕೀಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.  ನಾನು ಈಗಲೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಲೆಯಾದ $40-$50ಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತೈಲವು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ.  ಆದರೆ ಇದುವರೆಗಿನ ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ.  ಬೆಲೆಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಕೂಡಾ, ನಾನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಅಪರಿಪಕ್ವ ಸಮಯದಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;BuffettCOPBlunder&quot;&gt;[http://www.gurufocus.com/news.php?id=50143 ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌’ಸ್‌ ಮಲ್ಟಿ-ಬಿಲಿಯನ್‌ ಮಿಸ್ಟೇಕ್‌ ವಿತ್‌ ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ (COP)]&lt;/ref&gt;

2009ರ ಸಾಲಿನ - ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಾಂಟಾ ಫೆ ರೈಲ್ವೆ ([[BNSF]])ಯ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಲೀನವು, BNSFನ 1Q2010ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಷೇರುದಾರರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.  ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 34 ಶತಕೋಟಿ US ಡಾಲರಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಹಿಂದಿನ 22%ರಷ್ಟಿದ್ದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿದೆ.

2009ರ ವೆರಿಸ್ಕ್‌ ಷೇರುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ - ವೆರಿಸ್ಕ್‌ (ISO [ಇನ್‌ಷ್ಯೂರೆನ್ಸ್‌ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ಆಫೀಸ್‌]) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಿದ್ದರು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸ್ಕ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೆರಿಸ್ಕ್‌ನ ಇನ್ನೂ 6% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕೊಂಡರು.

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸೂಸನ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]]ರನ್ನು 1952ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ಅವರಿಗೆ, [[ಸೂಸಿ]], [[ಹಾವರ್ಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್‌]] ಎಂಬ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.  ದಂಪತಿಗಳು ಜುಲೈ 2004ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮರಣಿಸುವವರೆಗೂ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರ ಮಗಳು, ಸೂಸಿ, ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ''ಸೂಸನ್‌ A. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ'' ದ ಮೂಲಕ ಪರೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ [[ಗರ್ಲ್ಸ್‌, Inc]]ನ ಮಂಡಳಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಎಪ್ಪತ್ತಾರನೇ ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬ/ದಿನದಂದು, ವಾರೆನ್‌ ಅದುವರೆಗೆ ಅವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಆಗ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ-ಜೊತೆಗಾತಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್‌ ಮೆಂಕ್ಸ್‌ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.  ಆಕೆಯು 1977ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಪತ್ನಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/31/business/main1954089.shtml CBS News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081027134342/http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/31/business/main1954089.shtml |date=2008-10-27 }} ಲೇಖನ ''ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಬೆಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌''  ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2006&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆಂದು ಒಮಾಹಾದಿಂದ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಸೂಸನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರೇ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು.  ಮೂವರೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಜಾದಿನಗಳ ಕಾರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ &quot;ವಾರೆನ್‌‌, ಸೂಸಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್‌&quot; ಎಂದು ಮೂವರ ಸಹಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lowenstein&quot;&gt;{{cite book | last=Lowenstein | first=Roger | title=Buffett: The Making of an American Capitalist | year=2008 | url=https://archive.org/details/buffettmakingofa0000lowe_f7o9 | isbn= 0812979273 | publisher=Random House }}&lt;/ref&gt;  ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ಕೆಲಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯಷ್ಟೇ ನಡೆದಿದ್ದ [[ಚಾರ್ಲೀ ರೋಸ್‌ ಷೋ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ ಸೂಸನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಬಫೆಟ್‌‌ ಖಾಸಗೀ ಜೀವನದ ಅಪರೂಪದ ಒಳನೋಟ ನೀಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.bookwormomaha.com/store/pc-34-9-susan-buffett-in-her-own-words-conversations-with-charlie-rose.aspx|title=Susan Buffett in Her Own Words: Conversations with Charlie Rose|publisher=Bookworm Omaha|archive-date=2007-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223012430/http://www.bookwormomaha.com/store/pc-34-9-susan-buffett-in-her-own-words-conversations-with-charlie-rose.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ 2006ರ ವಾರ್ಷಿಕ [[ವೇತನವು]] ಸುಮಾರು $100,000ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಹಿರಿಯ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ಸಂಭಾವನೆ]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;fool1&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.fool.com/investing/small-cap/2005/06/29/stupid-ceo-tricks.aspx |title=Stupid CEO Tricks |author= Smith, Rich |publisher=[[Motley Fool]] |date=2005-06-29 |accessdate=2008-05-20}}&lt;/ref&gt;  2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೂಲ ವೇತನವಾದ ಕೇವಲ $100,000 ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ $175,000ರಷ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.equilar.com/CEO_Compensation/BERKSHIRE_HATHAWAY_INC_Warren_E._Buffett.php 2007 CEO ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224154608/http://www.equilar.com/CEO_Compensation/BERKSHIRE_HATHAWAY_INC_Warren_E._Buffett.php |date=2009-02-24 }}, [[ಈಕ್ವಿಲಾರ್‌]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.equilar.com/CEO_Compensation/Berkshire_Hathaway_Warren_E._Buffett.php 2008 CEO ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414092753/http://www.equilar.com/CEO_Compensation/Berkshire_Hathaway_Warren_E._Buffett.php |date=2009-04-14 }}, [[ಈಕ್ವಿಲಾರ್‌]]&lt;/ref&gt;  (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಗುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ $4 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ) ಒಮಾಹಾನ ಸಮೀಪದ [[ಡುಂಡೀ]] ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿನ 1958ರಲ್ಲಿ $31,500ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈಗಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಈಗಿನ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು $700,000ರಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2005/03/10/cx_bill05_homeslide_2.html?thisSpeed=6000000000|title=Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt;  1989ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಹಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite web |last=Canzano |first=John |url=http://www.omaha.com/index.php?u_page=3939&amp;u_sid=10057503 |title=CWS |publisher=Omaha.com |date=2007-06-22 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2007-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715211720/http://www.omaha.com/index.php?u_page=3939&amp;u_sid=10057503 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವ್ಯಯಿಸಿ [[ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನ]]ವನ್ನು, ಕೊಂಡ ನಂತರ ಬಫೆಟ್‌ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ &quot;''ದ ಇನ್‌ಡೆಫೆನ್ಸೆಬಲ್‌''  ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು.&quot;  ಈ ನಡೆಯು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಇತರ CEOಗಳ ದುಂದುವೆಚ್ಚದ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಖಂಡನೆಗಳ ಹಾಗೂ ಆತನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/1989.html|title=Chairman's Letter 1989|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ಈಗಲೂ [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಡ್‌ ಆಟದ ಅತ್ಯಾಸಕ್ತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅವರು [[ಶರೋನ್‌ ಓಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ರಿಂದ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.usatoday.com/news/education/2005-12-19-bridge-schools_x.htm&lt;/ref&gt;  ಅವರು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/02/16/sunday/main3840748.shtml|title=Bringing Back Bridge|publisher=[[CBS News]]|date=2008-02-17|author=Blackstone, John|archive-date=2008-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080526022755/http://www.cbsnews.com/stories/2008/02/16/sunday/main3840748.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕಪ್‌]] ಎಂಬ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಆಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು.  [[ಗಾಲ್ಫ್‌]]ನ [[ರೈಡರ್‌ ಕಪ್‌]]ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುನ್ನವೇ ಅದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ಹನ್ನೆರಡು [[ಐರೋಪ್ಯ]] ಆಟಗಾರರನ್ನು ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರು.

ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌ರ‌‌ವರು, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ವೆಬ್ಬರ್‌‌ ಹಾಗೂ [[DiC ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಆಂಡಿ ಹೇವರ್ಡ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ನಂತರ [[A ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ಡ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಮಂಗರ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಉತ್ತಮ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book| url=http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&amp;newsId=20090724005103&amp;newsLang=en| title=Warren Buffett, Martha Stewart, Gisele Bündchen, and Kosmos Featuring Carl Sagan Headline New Slate of Purpose-Driven Entertainment for Children| work=Business Wire| July 24, 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.cnbc.com/id/32123530| title=CNBC TRANSCRIPT: Warren Buffett's 'Secret Millionaire's Club' Live Interview on Squawk Box| work=CNBC}}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೀರಿಯನ್‌ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರಾದರೂ, ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು [[ನಾಸ್ತಿಕ]]ರೆಂದು &lt;ref&gt;[https://www.wired.com/wired/archive/14.11/faces3.html ''ತಾರಿನ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724125606/http://www.wired.com/wired/archive/14.11/faces3.html |date=2013-07-24 }} ಲೇಖನ ''ಫೇಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ನ್ಯೂ ಆಥೆಯಿಸಂ: ದ ಸ್ಕ್ರೈಬ್‌''  ಪ್ರಕಟಣೆ ನವೆಂಬರ್‌ 2006, ಪಡೆದದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌ 10, 2009&lt;/ref&gt; ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಗಣಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ [[ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್‌ DTS]] ವಾಹನವನ್ನು &lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.rediff.com/money/2006/dec/26buffet.htm|title=How Warren Buffett made his billions|publisher=[[Rediff.com]]|date=2006-12-26}}&lt;/ref&gt; ತಾವೇ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/05/29/8378053/index.htm|title=Buffett backs GM—and buys a Caddy|publisher=CNN|date=2006-06-04|author=Taylor III, Alex|archive-date=2008-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929081715/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/05/29/8378053/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು [[ಟ್ರಾಂಡ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದರ್ಜಿಯಿಂದ-ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮುಂಚೆ ಅವರು [[ಎರ್‌ಮೆನೆಗಿಲ್ಡೋ ಜೆಗ್ನಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2009/09/23/news/companies/warren_buffett_dayang_suits.fortune/index.htm?postversion=2009092513 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-04 |archive-date=2010-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100203161209/http://money.cnn.com/2009/09/23/news/companies/warren_buffett_dayang_suits.fortune/index.htm?postversion=2009092513 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ವಂಶ/ಮನೆತನ ===

ಬಫೆಟ್‌‌ರ DNA ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ತಂದೆಯ ಕಡೆಯ ಪೂರ್ವಜರು ಉತ್ತರ [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಪೂರ್ವಜರು [[ಐಬೀರಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/06/11/100060549/index.htm|title=The Buffett mystery|publisher=CNN|date=2007-05-28|author=Boyle, Matthew|archive-date=2009-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208081540/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/06/11/100060549/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಅವರು ಹಾಡುಗಾರ [[ಹ್ಯಾರಿ ಚಾಪಿನ್‌]]&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-11-04|url=http://wc.rootsweb.ancestry.com/cgi-bin/igm.cgi?op=PED&amp;db=geolarson2&amp;id=I092445
|title=Warren Buffett ancestry|publisher=ancestry.com|date=2009-11-04|author=Larson, George}}&lt;/ref&gt; ರ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಲಹೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟ ವಾಡಿಕೆಯ ಸ್ನೇಹದ ಹೊರತಾಗಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಾರ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಬಫೆಟ್‌‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.

=== ರಾಜಕೀಯ ===
ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ]] ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ಬಹಳ ದೂರದ ಪೂರ್ವಜರ ಮೂಲಕ ಏಳನೆಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.  ಜುಲೈ 2, 2008ರಂದು, ಒಬಾಮರ ಪ್ರಚಾರವೆಚ್ಚ ನಿಧಿ ಪಡೆಯಲು ಒಬಾಮರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, [[ಪೆನ್ನಿ ಪ್ರಿಟ್ಜ್‌ಕರ್‌]] ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಪತಿ, ಜೊತೆಗೆ ಒಬಾಮರ ಸಲಹಾಕಾರ [[ವಾಲೆರೀ ಜಾರೆಟ್ಟ್‌]] ಷಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ತಟ್ಟೆ ಊಟಕ್ಕೆ $28,500 ಬೆಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news
   |url        = https://www.nytimes.com/2008/07/03/us/politics/03donate.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/U/United%20States%20Politics%20and%20Government
   |type       = 
   |title      = Obama Picks Up Fund-Raising Pace 
   |work       = Washington Post
   |author     = Michael Luo and Christopher Drew
   |date       = 3 July 2008
   |accessdate = 2008-09-24
   }}&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಒಬಾಮರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳು [[ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌]]ರ ನಿಲುವುಗಳಿಗಿಂತ ತೀವ್ರ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌ರು ತಮಗೆ &quot;[[ಮಾನಸಿಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]&quot;ಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/24469771/site/14081545/page/3/|title=&quot;Squawk Box&quot; Transcript: Becky Quick Sits Down with Billionaire Investor Warren Buffett|accessdate=2008-09-12|publisher=[[CNBC]]|archive-date=2011-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610235708/http://www.cnbc.com/id/24469771/site/14081545/page/3/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಎರಡನೇ [[2008 U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾದ  ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌ ಮತ್ತು ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮರನ್ನು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ [[ಟಾಮ್‌ ಬ್ರೋಕಾ]]ರು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ [[ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news
   |url        = http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/07/presidential.debate.transcript/
   |type       = 
   |title      = Transcript of second McCain, Obama debate
   |work       = CNN
   |author     = 
   |date       = 10 October 2008
   |accessdate = 2008-10-10
   }}&lt;/ref&gt;  ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಒಬಾಮರು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.moneyweb.co.za/mw/view/mw/en/page95?oid=234774&amp;sn=Detail| title=Obama appoints Buffett as economic adviser| date=07 November 2008 |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ 2003ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌ ಷ್ವಾರ್‌ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌]]ರ  ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.usatoday.com/news/politicselections/2003-08-13-buffett-calif_x.htm USA ಟುಡೇ: ಷ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌ ಟ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಆಸ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ ಅಡ್‌ವೈಸರ್‌] 14 Aug 2003&lt;/ref&gt;

=== ಬರಹಗಳು(ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು) ===
ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಅವರು ಹಣದುಬ್ಬರದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು:
{{cquote|The arithmetic makes it plain that inflation is a far more devastating tax than anything that has been enacted by our legislatures. The inflation tax has a fantastic ability to simply consume capital. It makes no difference to a widow with her savings in a 5 percent passbook account whether she pays 100 percent income tax on her interest income during a period of zero inflation, or pays no income taxes during years of 5 percent inflation.&lt;ref&gt;''How Inflation Swindles the Equity Investor'', Warren Buffett, FORTUNE, May 1977&lt;/ref&gt;}}

ತಮ್ಮ ಲೇಖನ ''[[ದ ಸೂಪರ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌-ಅಂಡ್‌-ಡೊಡ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾದ [[ದಕ್ಷ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಲ್ಪನೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಂಡಿಸಿ, ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಡ್ಡ್‌‌ರ ವಿಷಮ ಮೌಲ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಆಲೋಚನಾ ಶೈಲಿಯ ಅಸಂಖ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ [[S&amp;amp;P 500]]ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು &quot;ಶುದ್ಧ ಅದೃಷ್ಟ ಮಾತ್ರ&quot; ಎಂದಿದ್ದರು.  ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ವಾಲ್ಟರ್‌ J. ಷ್ಲಾಸ್‌]], ಟಾಮ್‌ ನ್ಯಾಪ್‌, ಎಡ್‌ ಆಂಡರ್‌‌ಸನ್‌ (ಟ್ವೀಡಿ, ಬ್ರೌನ್‌ Inc.), ಬಿಲ್‌ ರಾನೆ (ಸೆಕ್ವೋಯಾ ಫಂಡ್‌‌, Inc.), [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮಂಗರ್‌]] (ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮದ ಭಾಗೀದಾರ), ರಿಕ್‌ ಗುಯೆರಿನ್‌‌ (ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌, Ltd.), ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾನ್‌ ಪರ್ಲ್‌ಮೀಟರ್‌ (ಪರ್ಲ್‌ಮೀಟರ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌‌)ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dealbook.blogs.nytimes.com/2008/08/12/official-buffett-biography-to-hit-shelves/ | work=New York Times | title=Official Buffett Biography to Hit Shelves | date=2008-08-12 | accessdate=2008-08-15}}&lt;/ref&gt;

ತಮ್ಮ ನವೆಂಬರ್‌, 1999ರ ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌''  ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಾಸ್ತವಿಕ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು:
{{cquote|Let me summarize what I've been saying about the stock market: I think it's very hard to come up with a persuasive case that equities will over the next 17 years perform anything like--anything like--they've performed in the past 17. If I had to pick the most probable return, from appreciation and dividends combined, that investors in aggregate--repeat, aggregate--would earn in a world of constant interest rates, 2% inflation, and those ever hurtful frictional costs, it would be 6%.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269071/index.htm|title=Mr. Buffett on the Stock Market|date=November 22, 1999|work=Fortune Magazine|author=Warren Buffett; Carol Loomis|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821213746/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269071/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

=== ಲೋಕೋಪಕಾರ ===
1988ರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಕಂಡ ಹೇಳಿಕೆಯು, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಲುವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮರು-ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲು ಏಕೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:

{{cquote|I don't have a problem with guilt about money. The way I see it is that my money represents an enormous number of claim checks on society. It's like I have these little pieces of paper that I can turn into consumption. If I wanted to, I could hire 10,000 people to do nothing but paint my picture every day for the rest of my life. And the GDP would go up. But the utility of the product would be zilch, and I would be keeping those 10,000 people from doing AIDS research, or teaching, or nursing. I don't do that though. I don't use very many of those claim checks. There's nothing material I want very much. And I'm going to give virtually all of those claim checks to charity when my wife and I die. (Lowe 1997:165–166)}}

''NY ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ : ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮಂದಿಯನ್ನು ಅವರು &quot;ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ ವೀರ್ಯವಂತರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು&quot;&lt;ref&gt;NY ಟೈಮ್ಸ್‌ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ  ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು &quot;ನನಗೆ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ&quot;   ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: {{cquote|A market economy creates some lopsided payoffs to participants. The right endowment of vocal chords, anatomical structure, physical strength, or mental powers can produce enormous piles of claim checks (stocks, bonds, and other forms of capital) on future national output. Proper selection of ancestors similarly can result in lifetime supplies of such tickets upon birth. If zero real investment returns diverted a bit greater portion of the national output from such stockholders to equally worthy and hardworking citizens lacking jackpot-producing talents, it would seem unlikely to pose such an insult to an equitable world as to risk Divine Intervention.&lt;ref&gt;&quot;How Inflation Swindles the Equity Investor&quot;, Warren E. Buffett, ''Fortune'' May 1977 #&lt;/ref&gt;}}

ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಆತನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಉತ್ತಮ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇವೆ.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.economist.com/books/displaystory.cfm?story_id=12414924 ಎ ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌]&quot; (''[[ದ ಸ್ನೋಬಾಲ್‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶೆ), ''[[ದ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌‌]]'' , 16 Oct. 2008.&lt;/ref&gt;  ಒಮ್ಮೆ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, &quot;ನಾನು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕೊಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆಯೇ ಹೊರತು, ಏನೂ ಮಾಡದೆಯೇ ಇರಬಹುದಾದಷ್ಟು ಕೊಡಲಿಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite video|accessdate=2008-05-20|title=An Exclusive Hour with Warren Buffett and Bill and Melinda Gates|publisher=[[Charlie Rose (talk show)|Charlie Rose]]}}&lt;/ref&gt;

2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ 2001ರ ಲಿಂಕನ್‌ ಟೌನ್‌ ಕಾರ್‌ಅನ್ನು &lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|title=Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]|author=Chapnick, Nate|archive-date=2008-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604052500/http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[eBay]]ನಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿಗಿಟ್ಟು [[ಗರ್ಲ್ಸ್‌, Inc.]]ಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://members.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewUserPage&amp;userid=girls-inc|title=girls-inc|publisher=[[eBay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611044635/http://members.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewUserPage&amp;userid=girls-inc|archive-date=2011-06-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹರಾಜಿಗಿಟ್ಟು $650,100ಗಳನ್ನು ದತ್ತಿನಿಧಿಗೆಂದು ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್‌ ಪಡೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Lindsay Goldwert |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml |title=Lunch With Warren Buffett? $650,100, Charity Auction Winner Bids Big Money For Steak Lunch With Billionaire Buffett |publisher=CBS News |date=2007-07-01 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627111254/http://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆಯೆಂದು ಅದರ 83% ಭಾಗವು [[ಬಿಲ್‌ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಲಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/|title=Warren Buffett gives away his fortune|publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=2006-06-25|author=Loomis, Carol J.|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703231327/http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಜೂನ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸರಿಸುಮಾರು 10 ದಶಲಕ್ಷ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]] B ವರ್ಗದ ಷೇರುಗಳನ್ನು [[ಬಿಲ್‌ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] (23 ಜೂನ್‌ 2006ರ ಹಾಗೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವು US$30.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು)&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13541144/|title=Gates: Buffett gift may help cure worst diseases|publisher=[[MSNBC]]|date=2006-06-26|archive-date=2010-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203174935/http://www.msnbc.msn.com/id/13541144/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನೀಡಿದರು. ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದತ್ತಿಯ ದೇಣಿಗೆಯೆನಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದ]] ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=5517656 |title=The birth of philanthrocapitalism |publisher=Economist.com |date=2006-02-23 |accessdate=2009-02-23}}&lt;/ref&gt;  2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಒಟ್ಟು ದೇಣಿಗೆಯ 5%ರಷ್ಟನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿದೆ.  ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವರಾದರೂ, ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹೂಡುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2006/06/26/business/26buffett.html| title=Buffett to Give Bulk of His Fortune to Gates Charity | work=The New York Times| authors=TIMOTHY L. O'BRIEN and STEPHANIE SAUL| date=June 26, 2006 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/25/AR2006062500801_2.html| title=Gates Foundation to Get Bulk of Buffett's Fortune| author=Yuki Noguchi| work=The Washington Post | date=June 26, 2006| page=A01}}&lt;/ref&gt;{{Fact|date=September 2008}}

ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ [[ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬಹುಪಾಲು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಈ ನಡೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity2.fortune/index.htm|title=A conversation with Warren Buffett|author=Carol J. Loomis|work=Fortune Magazine|date=June 25 2006|access-date=2010-02-04|archive-date=2010-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302052527/http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity2.fortune/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  $2.6 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಆಕೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದಾಗ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|title=Most of Susan Buffett Estate to Go to Foundation|publisher=The Foundation Center|date=2004-08-11|archive-date=2010-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100830082620/http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಾವು 2002ರಿಂದ ಸಲಹಾಕಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಭೀತಿ ನಿವಾರಣಾ ಉಪಕ್ರಮ]]ಕ್ಕೆ, $50-ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://philanthropy.com/stats/donors/detail.php?ID_Gift=1906 ''ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರ ದೇಣಿಗೆದಾರರು, ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 1 ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌'' , ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಂತ್ರೋಪಿ]&lt;/ref&gt;

27 ಜೂನ್‌ 2008ರಂದು, ಝಾವೋ ಡ್ಯಾನ್ಯಾಂಗ್‌ ಎಂಬ ಪ್ಯೂರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಚೈನಾ ಗ್ರೋತ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಾಹಕರು 2008ರ 5-ದಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ &quot;ಪವರ್‌ ಲಂಚ್‌ ವಿತ್‌‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌&quot; ದತ್ತಿ [[ಹರಾಜನ್ನು]] $2,110,100 ಮೊತ್ತದ ಬಿಡ್‌ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದರು.  ಹರಾಜಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಳು [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]]ದ [[ಗ್ಲೈಡ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628 |title=uk.reuters.com, Warren Buffett lunch sells for record $2.11 mln |publisher=Uk.reuters.com |date=2008-06-28 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090112020143/http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/25421046 |title=cnbc.com, Warren Buffett Charity Lunch Auction Ends with High Bid of $2,110,100 |publisher=Cnbc.com |date= |accessdate=2009-02-23}}&lt;/ref&gt;
===೨೦೧೯ ಜೂನ್ ೧ಕ್ಕೆ ದಾನದ ಮೊತ್ತ ===
*ಬಫೆಟ್ ತನ್ನ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಷೇರುಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು 2006 ರಿಂದ ದಾನಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧-೬-೨೦೧೯ ಸೋಮವಾರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌ನ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಒಟ್ಟು  34 ಬಿಲಿಯನ್ (billion)ಆಗಿದೆ. 2006 ರಿಂದ ಬಫೆಟ್ ದಾನ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ೧-೬-೨೦೧೯ ಸೋಮವಾರ, ಮೌಲ್ಯ ಟಿ ಟಿ ಬಫೆಟ್ರ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಗೆ ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್ಷೈರ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ದಾನ $ 34 ಬಿಲಿಯನ್ (2,72000,00,00,000= 2,72,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ/ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಎಪ್ಪತೆರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ.) ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://edition.cnn.com/2019/07/01/investing/warren-buffett-berkshire-hathaway-donation/index.html Warren Buffett is donating $3.6 billion more to charity; Paul Lamonica-Profile-Image&lt;/ref&gt;

== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ==
ಬಫೆಟ್‌ರ ಭಾಷಣಗಳು ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿದ ಸಂವಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಒಮಾಹಾ]]ದ [[ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಷೇರುದಾರರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 20,000ದಷ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರು ಇದರತ್ತ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ &quot;ವುಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲಿಸಂ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.berkshirehathaway.com/letters |title= Warren Buffett's Letters to Shareholders |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070322071600/http://www.berkshirehathaway.com/letters |archivedate=2007-03-22|accessdate=2008-05-20|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಪತ್ರಗಳನ್ನು, ವಿತ್ತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.  ಬಫೆಟ್‌ರ ಬರಹಗಳು [[ಬೈಬಲ್‌]]ನಿಂದ [[ಮೇ ವೆಸ್ಟ್]] ತನಕ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ,&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/1993.html|title=Chairman's Letter — 1993|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}&lt;/ref&gt; ಮಧ್ಯಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಸಲಹೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ ಹಾಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ.  ಬಫೆಟ್‌ರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇನ್ನಿತರೆ ತಾಣಗಳು ಬಫೆಟ್‌ರ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅವರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತವೆ.

=== ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು ===
1987ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ  [[RJR ನಬಿಸ್ಕೊ]] Inc.ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್ ಜಾನ್‌ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ರಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:{{cquote|I’ll tell you why I like the cigarette business. It costs a penny to make. Sell it for a dollar. It’s addictive. And there’s fantastic brand loyalty.&lt;ref&gt;{{cite book | author=Burrough, Bryan; Helyar, John | title=[[Barbarians at the Gate: The Fall of RJR Nabisco]] | publisher=[[Harper &amp; Row]] | location=New York | year=1990 | isbn=0-060-16172-8}}&lt;/ref&gt;}}

1994ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ Inc.ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ತಂಬಾಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದೆಂದರೆ:{{cquote|fraught with questions that relate to societal attitudes and those of the present administration.  I would not like to have a significant percentage of my net worth invested in tobacco businesses.  The economy of the business may be fine, but that doesn't mean it has a bright future.&lt;ref&gt;[http://legacy.library.ucsf.edu/tid/whg85e00/pdf ''Warren Buffett Cools on His Attraction to Tobacco Business'', Jenell Wallace, Bloomberg news, Apr/25/94, Legacy Tobacco Documents Library, University of California San Diego Library]&lt;/ref&gt;}}

=== ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಕಲಿದ್ದಲು ===
2007ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌ರ [[ಮಿಡ್‌ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ [[ಪೆಸಿಫಿಕಾರ್ಪ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು‌, ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅವಲಂಬಿತ ಶಕ್ತಿಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಟಾಹ್‌ನ [[ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯೋಜನೆ]]ಯ 3ನೇ ಘಟಕ, ಜಿಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜರ್‌ನ 5ನೇ ಘಟಕ, ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕಾರ್ಪ್‌ನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದ್ದವು.  ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ದಲ್ಲಾಳಿಯಾದ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಲಾಫ್ಟ್‌ರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌ರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ರದ್ದತಿಗಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.  ಅದರಲ್ಲಿ 1,600 ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಬಫೆಟ್‌ರಿಗೆ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು &quot; ನಾಗರೀಕರ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಉದ್ಯಮದ ಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕರು, ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿಪರರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು, ಹಾಗೂ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು... ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಉಟಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರಾದ ನಾವು, &quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಉಟಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾದರೆ &quot;ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ನಮ್ಮ ಜಲ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ನಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತವೆ,&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿ &quot; ನಾವು ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮ ನಗರದ ಕೀರ್ತಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ, ಹಾಗೂ ನಾವು ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ&quot; ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;[http://gristmill.grist.org/story/2008/4/14/01432/7381 &quot;ದ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌: ವೈ ಡಿಡ್‌ ದ ಗುರು ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಕೋಲ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್‌?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209201127/http://gristmill.grist.org/story/2008/4/14/01432/7381 |date=2009-02-09 }} ಟೆಡ್‌ ನೇಸ್‌, ಗ್ರಿಸ್ಟ್‌ಮಿಲ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 15, 2008&lt;/ref&gt;

=== ಕ್ಲಮಾಥ್ ನದಿ ===
ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಹಾಗೂ ಸಾಲ್ಮನ್ ಮೀನುಹಿಡಿಯುವವರು ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್‌ರಿಂದ ಬೆಂಬಲಗಳಿಸಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕ್ಲಮಾಥ್‌ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.  ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಡೇವಿಡ್ ಸೊಕೊಲ್‌ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ [[FERC]] ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.usatoday.com/money/topstories/2008-05-03-3055404993_x.htm|title=Buffett again rebuffs advocates who want Klamath dams out| author=Josh Funk|date=5/3/2008|work=USA Today}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.indybay.org/newsitems/2009/05/01/18592169.php Indybay.org]&lt;/ref&gt;

=== ಉದ್ಯಮದ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ===
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌'ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ಉದ್ಯಮದ ಕೊರತೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವು U.S. ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ U.S.ನ ಸೊತ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಂತಹಾ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಎಂದು ಬಫೆಟ್ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.  ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ U.S.ನ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ U.S. ಡಾಲರ್ ತನ್ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.

ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್ ಇನ್ನು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನವರ ಒಡೆತನವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು $11 ಸಹಸ್ರಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು 2005ನೇ ಇಸವಿಯ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು.  “ಅಮೇರಿಕಾದವರು… ತಮಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವವರು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಒಡೆಯರಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  ‘[[ಒಡೆತನ ಸಮಾಜ]]’ವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಬದಲು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ—'[[ಷೇರು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಸಮಾಜ]]’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.”  [[ಆನ್ ಪೆಟ್ಟಿಫರ್]] ಎಂಬ ಲೇಖಕಿ: &quot;ಅವರು ಹೇಳುವುದು ನಿಜ.  ಹಾಗೂ ನಾವುಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕುಸಿದುಬೀಳುವುದರ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 'ಷೇರು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರ ಸಮಾಜವು ತಾವು ಕುಸಿದುಬೀಳುವಾಗ ತೋರುವ ಕ್ರೋಧದ ರೀತಿ'ಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/06/AR2005080600862.html |title=A Sharecropper's Society? |publisher=Washingtonpost.com |date=2005-08-07 |accessdate=2009-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನ ===
ಬಫೆಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2002ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ನಗದು ಮಾನಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಹಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು 2005ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು.  ಬಫೆಟ್‌ರು ಡಾಲರ್ [[ಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರಮಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಬಫೆಟ್‌‌‌ USDಗೆ [[ಸ್ವರ್ಣ ಮಾನಕ]] ಬಳಸುವುದರ ಅನುತ್ಪಾದಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಷದವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು: {{cquote|It gets dug out of the ground in Africa, or someplace. Then we melt it down, dig another hole, bury it again and pay people to stand around guarding it. It has no utility. Anyone watching from Mars would be scratching their head.}} 1977ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌  ಷೇರುಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಹೊಲಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣದುಬ್ಬರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: {{cquote|stocks are probably still the best of all the poor alternatives in an era of inflation—at least they are if you buy in at appropriate prices.&lt;ref&gt;{{Citation | last=Buffett | first=Warren | title=How Inflation Swindles the Equity Investor | journal=Fortune | date=1977–05}}&lt;/ref&gt;}}

=== ತೆರಿಗೆಗಳು ===
ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತನ್ನ ಆದಾಯದ ಕೇವಲ 19%ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ 2006ರಲ್ಲಿ ($48.1 ದಶಲಕ್ಷ) ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೆ, (ಅವು ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳದ ಲಾಭಗಳಾದುದರಿಂದ), ಆತನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ 33%ರಷ್ಟನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=[[Forbes]]|date=2007-11-26|pages=24, 42–3|title=Warren Buffet|url=https://archive.org/details/sim_forbes_2007-11-26_180_11/page/24}}&lt;/ref&gt;  ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯು $7.5 ಶತಕೋಟಿಗಳ ಆದಾಯಕ್ಕೆ $1.9 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಕೇವಲ ಒಕ್ಕೂಟದ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲೇ 26%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ) ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.hoovers.com/company/Berkshire_Hathaway_Inc/rftfji-1-1njea5.html ] (ಪಡೆದದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌  30, 2009)&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು [[ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ತೆರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ &quot;[[2000ದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌]]ನ ಚಿನ್ನದ-ಪದಕ ವಿಜೇತರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ 2020ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ&quot; ಎಂದು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-20| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1170874.stm| title=Rich Americans back inheritance tax|publisher=BBC|date=2001-02-14}}&lt;/ref&gt;  2007ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸೆನೆಟ್‌ನ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ [[ಧನಿಕರ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಲು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal | url=http://thehill.com/business--lobby/buffett-tells-senate-finance-panel-dynastic-wealth-on-the-rise-in-u.s.-2007-11-15.html | title=Buffett tells Senate Finance panel ‘dynastic’ wealth on the rise in U.S. | author=Jim Snyder | date=2007-11-15 | work=The Hill | access-date=2010-02-04 | archive-date=2007-11-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071120013350/http://thehill.com/business--lobby/buffett-tells-senate-finance-panel-dynastic-wealth-on-the-rise-in-u.s.-2007-11-15.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯು ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದಾರರನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಅದರ ಲಾಭ ಪಡೆದಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ  ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು (ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಮೂಲಕ) ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_16_56/ai_n13684021/?tag=content;col1=| title=Buffetted. The Sage of Omaha loves the estate tax — as well he might| author=Berlau, John| date=2004-08-24| work=National Review}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸರ್ಕಾರವು ಜೂಜನ್ನು ಜನರ ಮೌಢ್ಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವ ತೆರಿಗೆಯೆಂದು ಕರೆದು ಆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಹಾಗೂ ಜೂಜುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಾರದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2004/10/11/cx_da_1011topnews_print.html|title=America, The Casino Nation|publisher=[[Forbes]]|date=2004-10-11|author=Ackman, Dan|archive-date=2008-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080413013010/http://www.forbes.com/2004/10/11/cx_da_1011topnews_print.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಷೇರುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ===
ಅವರು ಆದಾಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಷೇರು ಅವಕಾಶ/ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚ]] ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರು.  2004ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ-ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಷೇರು ಆಯ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ವೆಚ್ಚವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಮುಂದಿದ್ದ ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ [[ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಮ್ಮೆ  [[Pi]]ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು 3.14159ರಿಂದ 3.2ಕ್ಕೆ 'ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ' ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A29807-2004Jul5.html ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌, ''ಫಜ್ಜಿ ಮ್ಯಾಥ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಆಪ್ಷನ್ಸ್‌ '' , ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌, ಜುಲೈ 6, 2004, ಪುಟ A19]&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;ಯಾವುದೇ ಕಂಪೆನಿಯು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಏನನ್ನೇ ಆಗಲಿ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವೇತನ ವೆಚ್ಚವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಹಾಗೂ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳು ಆದಾಯ ದಾಖಲೆಯ ಭಾಗವಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದರ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕು?&lt;ref&gt;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B01EFD81538F937A15754C0A9649C8B63&amp;amp;scp=1&amp;amp;sq=buffett%20cooks%20books&amp;amp;st=cse ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌, ''ಹೂ ರಿಯಲೀ ಕುಕ್ಸ್‌ ದ ಬುಕ್ಸ್‌‌?'' , ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜುಲೈ  24, 2002]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ===
ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಪೆಟ್ರೋಚೀನಾ]] ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡಿದರಲ್ಲದೇ, ಅಪರೂಪದ ನಡೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌]]  2005ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಸೂಡಾನಿನ ನರಮೇಧದೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ ಕೂಡ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತ ಮಾಡದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/sudan.pdf|format=PDF|title=Shareholder Proposal Regarding Berkshire’s Investment In PetroChina|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}&lt;/ref&gt; ನೀಡಿದ್ದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು, ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2008ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡ ತೈಲ ಬೆಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ನಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌, [[BYD ಆಟೋ]] ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದಕ ಉಪಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[BYD ಕಂಪೆನಿ]]([[SEHK]]: 1211)ಯ 10% ಷೇರುಗಳಿಗೆ $230 ದಶಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ನವೀನ ಚೈತನ್ಯದ ವಾಹನೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದರು.  ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಈ ಹೂಡಿಕೆಯು ಅವರಿಗೆ 500%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಮರಳಿಸಿತು&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2009-09-16|url=http://www.chinastakes.com/2009/9/warren-buffets-500-return-from-byd-the-show-just-begun.html|format=html|title=Warren Buffet's 500% Return from BYD: The Show Just Begun?|publisher=[[ChinaStakes]]|archive-date=2009-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906140143/http://www.chinastakes.com/2009/9/warren-buffets-500-return-from-byd-the-show-just-begun.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ==
ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಹೆಸರನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕನಿಷ್ಟ 47 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ''[[USA ಟುಡೇ]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.  [[ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ  CEO, ಜಾರ್ಜ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌ರು, ಕೇವಲ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರು ಹಾಗೂ, [[ದಲಾಯಿ ಲಾಮಾ]]ರು ಮಾತ್ರವೇ ಇಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರೆ ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದುದಾಗಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;name game&quot;&gt;ಡೆಲ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌, [http://www.usatoday.com/money/books/2008-10-22-buffett-books_N.htm &quot;ಬುಕ್‌ ಟೈಟಲ್ಸ್‌ ಲೈಕ್‌ ಟು ಪ್ಲೇ ದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ನೇಮ್‌ ಗೇಮ್‌,&quot;] ''[[USA ಟುಡೇ]]'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 22, 2008.&lt;/ref&gt;  ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಅವರೇ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ  [[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]]ರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ನನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮರುಜೋಡಣೆ&quot; ''ದ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' ,&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Buffett, Warren; Cunningham, Lawrence | authorlink= | coauthors= | title=The Essays of Warren Buffett: Lessons for Corporate America, Second Edition | year=2008 | url=https://archive.org/details/essaysofwarrenbu0000buff | publisher=The Cunningham Group | location= | isbn=978-0-9664461-2-8 | pages=}}
&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರದೇ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಪುಸ್ತಕ.&lt;ref name=&quot;name game&quot;/&gt;

ಕೆಲ ಉತ್ತಮ-ಮಾರಾಟವಾದ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಬಫೆಟ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಂದರೆ‌:

* ರೋಜರ್‌ ಲೋವೆನ್‌ಸ್ಟೇನ್‌, ''[[ಬಫೆಟ್‌‌, ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್‌]]''
* ರಾಬರ್ಟ್ ಹಾಗ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌, ''[[ದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ವೇ]]'' .&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Hagstrom, Robert G.; Miller, Bill R.; Fisher, Ken | authorlink= | coauthors= | title=The Warren Buffett Way | date=2005 | publisher=John Wiley | location=Hoboken, N.J.  | isbn=0-471-74367-4 | pages=}}&lt;/ref&gt; (2008ರ ಹಾಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಪುಸ್ತಕ.)&lt;ref name=&quot;name game&quot;/&gt;
* [[ಅಲೈಸ್‌ ಷ್ರೋಡರ್‌‌]] , ''[[The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life]]'' .&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Schroeder | first=Alice | authorlink=Alice Schroeder | coauthors= | title=The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life | year=2008 | url=https://archive.org/details/snowballwarrenbu00schr | publisher=Bantam Dell Pub Group 2008. | location= | isbn=978-0-553-80509-3 | pages=}}&lt;/ref&gt; (ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಬರೆದದ್ದು.)&lt;ref&gt;[[ಜಾನೆಟ್‌ ಮಸ್ಲಿನ್‌]], [https://www.nytimes.com/2008/09/29/books/29masl.html?_r=1 &quot;ಬುಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಟೈಮ್ಸ್‌: ದ ರಿಚೆಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೌ ಹೀ ಗ್ರ್ಯೂ (ಅಂಡ್‌ ಗ್ರ್ಯೂ ಹಿಸ್‌ ಕಂಪೆನಿ ಟೂ),&quot;] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2008.&lt;/ref&gt;
* [[ಮೇರಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌]] ಹಾಗೂ ಡೇಚಿಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ , ''ಬಫೆಟಾಲಜಿ'' &lt;ref&gt;{{Cite book | author=Buffett, Mary | authorlink=Mary Buffett | coauthors=Clark, David| title=Buffettology: The Previously Unexplained Techniques That Have Made Warren Buffett The World's Most Famous Investor | year=1999 | url=https://archive.org/details/buffettologyprev00mary | publisher=Scribner | location= | isbn=978-0-684-84821-1 | pages=}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ತರುವಾಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳು. (1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಕಂಡವು.)&lt;ref name=&quot;name game&quot;/&gt;
* [[ಜಾನೆಟ್‌ ಲೋವೆ]], ''ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌: ವಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಿಸ್‌ಡಂ ಫ್ರಂ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌'' .&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Lowe | first=Janet | authorlink=Janet Lowe | coauthors= | title=Warren Buffett Speaks: Wit and Wisdom from the World's Greatest Investor | date= | publisher=Wiley | location= | isbn=978-0-470-15262-1 | pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[ಜಾನ್‌ ಟ್ರೈನ್‌]], ''ದ ಮಿಡಾಸ್‌ ಟಚ್‌‌: ದ ಸ್ಟ್ರಾಟಜೀಸ್‌ ದಟ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಮೇಡ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ 'ಅಮೇರಿಕಾಸ್‌ ಪ್ರಿಎಮಿನೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌'.'' &lt;ref&gt;{{Cite book | last=Train | first=John | authorlink=John Train | coauthors= | title=The midas touch: the strategies that have made Warren Buffett America's pre-eminent investor | url=https://archive.org/details/midastouchstrate0000trai | date=1987 | publisher=Harper &amp; Row | location=New York  | isbn=978-0-06-015643-5 | pages=}}&lt;/ref&gt;
* ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಿಲ್ಪಾಟ್ರಿಕ್‌, ''ಆಫ್‌ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' .&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Kilpatrick | first=Andrew | authorlink= | coauthors= | title=Of Permanent Value: The Story of Warren Buffett/2008 Cosmic Edition/2 volumes | date= | publisher=Andy Kilpatrick Publishing Empire (AKPE) | location= | isbn=978-1-57864-455-1 | pages=}}&lt;/ref&gt; (330 ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, 1,874 ಪುಟಗಳು ಹಾಗೂ 1,400 ಚಿತ್ರಗಳು, 10.2 ಪೌಂಡ್‌ಗಳ ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಬಫೆಟ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ದೀರ್ಘವಾದ ಪುಸ್ತಕ.)&lt;ref name=&quot;name game&quot;/&gt;
* ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌, [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]]  (ಸಂಪಾದಕ), ''ದ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' .&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Buffett | first=Warren | authorlink= | editor= Lawrence Cunningham| title=The Essays of Warren Buffett | url=https://archive.org/details/essaysofwarrenbu00buff_0 | date=April 11, 2001 | publisher=The Cunningham Group | location= | isbn=978-0966446111  | pages=256}}&lt;/ref&gt; (ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಮರುಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪತ್ರಗಳು.)
* ಜಾನೆಟ್‌ M. ತವಕೊಲಿ, ''ಡಿಯರ್‌ Mr. ಬಫೆಟ್‌‌: ವಾಟ್‌ ಆನ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌ ಲರ್ನ್ಸ್‌ 1,269 ಮೈಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌'' &lt;ref&gt;{{Cite book | last=Tavakoli | first=Janet | authorlink=http://www.tavakolistructuredfinance.com/biography.html | title=Dear Mr. Buffett: What An Investor Learns 1,269 Miles From Wall Street | url=https://archive.org/details/dearmrbuffettwha0000tava_y9z1 | date=January 9, 2009| publisher=Wiley | location= | isbn=978-0470406786 | pages=304}}&lt;/ref&gt;

ಹಲೋ, ನಾನು ಆಡಮ್ಸ್ ಜಾನ್, ಖಾಸಗಿ ಸಾಲ ಸಾಲ ನಾನು ಸಾಲದ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಆ ಸಾಲ ನೀಡಲು, ಮತ್ತು ಬಯಸುವ ಆ ನಾನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳು, ಉದ್ಯಮ ಸಾಲ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಲ, ಕಂಪನಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ನೀಡಲು ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು adamsjohnloanfirm@hotmail.com: ಸಾಲ, ಆಸಕ್ತಿ ದರ 2% ಸಂಪರ್ಕ ಇಂದು ನಲ್ಲಿ

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{wikiquote}}
{{commonscat}}
* [http://www.berkshirehathaway.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
* [https://web.archive.org/web/20100204010629/http://warren-buffett-portfolio.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು]
* [http://spreadsheets.google.com/pub?key=pq95Pd39mNBhgFVrCIYnEXA ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022073908/https://spreadsheets.google.com/pub?key=pq95Pd39mNBhgFVrCIYnEXA |date=2012-10-22 }} (Google ಫೈನಾನ್ಸ್‌ನ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ)
* [http://www.buffettbuys.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು, ತತ್ಕಾಲೀನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308064929/http://buffettbuys.com/ |date=2018-03-08 }}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


{{start box}}
{{s-hon}}
{{succession box|
before=[[Ingvar Kamprad]]|
title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]|
years=?—1995|
after=[[Bill Gates]]|
}}
{{succession box|
before=[[Bill Gates]]|
title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]|
years=2008–2009|
after=[[Bill Gates]]|
}}
{{end box}}
{{WPO-PNS}}
{{Berkshire Hathaway}}

{{Persondata
|NAME=Buffett, Warren Edward
|ALTERNATIVE NAMES=Sage of Omaha; Oracle of Omaha
|SHORT DESCRIPTION=Businessman; Billionaire
|DATE OF BIRTH=August 30, 1930
|PLACE OF BIRTH=Omaha, Nebraska
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:Buffett, Warren}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವಿತ್ತ ಪರಿಣತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವಿತ್ತ ನಿರ್ವಾಹಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮನುಕುಲಹಿತೈಷಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]
[[ವರ್ಗ:ಬಿಲ್‌ &amp; ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಒಮಾಹಾ ಮೂಲದ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಮಾ ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉದ್ಯಮಶಾಲೆಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]]
[[ವರ್ಗ:ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಷೇರು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಾರ್ಟನ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ- ಲಿಂಕನ್‌ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]]</text>
      <sha1>7m3gdgjroyny8kifnehjjp28kff8c7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಲ್ ಸ್ಮಿತ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22666</id>
    <revision>
      <id>1435557</id>
      <parentid>1430215</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60975" sha1="g49pujyx5pku3to8kqv31gf2paizz3h" xml:space="preserve">{{Infobox Actor
|name = ವಿಲ್ ಸ್ಮಿತ್
|image = WillSmithSept09.jpg
|caption = Smith in September 2009
|birthname = Willard Christopher Smith, Jr.
|birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1968|9|25}}
|birthplace = [[Wynnefield, Philadelphia, Pennsylvania|Wynnefield]], [[West Philadelphia]], [[Pennsylvania]], U.S.
|deathdate =
|deathplace =
|othername = The Fresh Prince
|occupation = [[ನಟ]], [[rapping|rapper]], [[film producer]], [[record producer]], [[television producer]]
|yearsactive = 1985–present
|spouse = Sheree Zampino (1992–1995)&lt;br /&gt;[[Jada Pinkett Smith]] (1997–present)
|domesticpartner =
|website = http://www.willsmith.com/
}}
'''ವಿಲ್ಲರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್  &quot;ವಿಲ್&quot; ಸ್ಮಿತ್, ಜೂ.'''  (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25,1968)&lt;ref name=&quot;msn&quot;&gt;{{cite web |url=http://music.msn.com/music/artist-biography/will-smith.4/ |title=Will Smith on MSN |author=Jason Ankeny |accessdate=2008-07-17 |year=2008 |publisher=[[MSN]] |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111175005/http://music.msn.com/music/artist-biography/will-smith.4/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕದ ನಟ, [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ]] ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ [[ರಾಪ್ಪರ್]]. ಅವರು ಸಂಗೀತ,ಧಾರಾವಾಹಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2007 ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ''[[Newsweek]]'' ಅವರನ್ನು ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಟನೆಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sean Smith|title=The $4 Billion Man|publisher=[[Newsweek]]|date=2007-04-09|url=http://www.newsweek.com/id/35656/|accessdate=February 14, 2009|archive-date=2010-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106162041/http://www.newsweek.com/id/35656|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ, ಎರಡು ಬಾರಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ  ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಗ್ರಾಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು'''[[ದಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಿಂನ್ಸ್]]''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಪ್ಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ದಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಿಂನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್]]''  ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ದಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ  ನಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವರ  ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಸತತವಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳಕಾಲ (1990 - 1996) [[NBC]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಇತರೆ  ಹಲವು ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು. ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಿತ್‌ ಅವರು ದೂರದರ್ಶನದ ಅಭಿನಯದಿಂದ  ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು   ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ  ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ  ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸುಕಂಡ ಅನೇಕ [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.      ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ವದೇಶದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ  $100 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ ಇತಿಹಾಸದ ಏಕೈಕ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಎಂಟು ಅನುಕ್ರಮ  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಏಕೈಕ ನಟನಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನಟರಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನದ ತಾರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರು ನಟಿಸಿದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ್ಯಾದಂತ $100 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ $500 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.

ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸುಕಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್ II]]'', ''[[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂನ್ಸ್ ಡೇ]]'', ''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]]'', ''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ II]]'', ''[[ಐ, ರೊಬೊಟ್]]'', ''[[ದಿ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್]]'', ''[[ಐ ಆಮ್ ಲೆಜೆಂಡ್]]'', ''[[ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್]]'', ''[[ವೈಲ್ಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]'', ''[[ಎನಿಮಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್]]'', ''[[ಶಾರ್ಕ್ ಟೇಲ್]]'', ''[[ಹಿಚ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ಸೆವೆನ್ ಪೌಂಡ್ಸ್]]''.

''[[ಅಲಿ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸಿಕ್ಸ್ ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಸೆಪರೇಶನ್]]''ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಯಿತು.

== ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಜೀವನಾರಂಭ ==
ಸ್ಮಿತ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬೆಳದಿದ್ದು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ]]ದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್‌ಟೌನ್]]ನಲ್ಲಿ.

ಅವರ ತಾಯಿ, ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ ([[ನೀ]] ಬ್ರೈಠ್),ಶಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕಿಯಾಗಿ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ  ಹಾಗೂ ಅವರ ತಂದೆ, ವಿಲ್ಲರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಸ್ಮಿತ್ Sr ಅವರು ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.filmreference.com/film/92/Will-Smith.html Will Smith Biography (1968-)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Where there's a Will, there's a way|url=http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2004/08/09/2003198111|publisher=Taipei Times|date=2004-08-09}}&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು [[ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಆಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/ent/movies/5377381.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2007-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219131727/http://www.chron.com/disp/story.mpl/ent/movies/5377381.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   ಅವರು ಹದಿಮೂರನೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಬೇರೆಯಾದರು ಹಾಗೂ ಅವರು ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;Keegan&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1689234,00.html|publisher=Time|author=Rebecca Winters Keegan|title=The Legend of Will Smith|date=2007-11-29|access-date=2010-02-25|archive-date=2007-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201152117/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1689234,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಆಕರ್ಷಕ ನಿಲುವು ಹಾಗೂ    ತುಂಟ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು &quot;ಪ್ರಿನ್ಸ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು,  ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್&quot;ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. 
ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೆ, ಸ್ಮಿತ್ ರಾಪ್ಪಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದ ಜೆಫ್  ಟೌನ್ಸ್‌ನ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.   (a.k.a.[[DJ ಜಾಝಿ ಜೆಫ್]]). ಅವರು [[ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]]ದ [[ಓವರ್ ಬ್ರೂಕ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಲಿತರು.

ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಗೀತೆಯನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮತ್ತು ಟೌನ್ಸ್‌ನ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರಾಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪಾಂಡಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ [[ಡಿಜೆ ಜಾಝಿ ಜೆಫ್ ಮತ್ತು ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್]] ಜೋಡಿಯ ಉಗಮವಾಯಿತು - ಈ ಸಂಯೋಗವು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಲೋಕಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.

ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು [[Massachusetts Institute of Technology (MIT)]]&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.wired.com/wired/archive/12.07/smith.html|title=I, Robocop|month=December|year=2007|author=Jennifer Hillner|journal=[[Wired (magazine)|Wired]]|volume=46|issue=8|pages=833–9|pmid=18509686|doi=10.1007/s11517-008-0355-6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140315093906/http://www.wired.com/wired/archive/12.07/smith.html|archivedate=2014-03-15|access-date=2021-07-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರು MITಗೆ ಯಾವತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;iats&quot;&gt;{{cite episode|title=Will Smith|series=Inside the Actors Studio|url=http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Will_Smith|credits=James Lipton (producer)|network=Bravo|season=8|number=806|airdate=2002-01-13|access-date=2010-02-25|archivedate=2007-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029112519/http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Will_Smith}}&lt;/ref&gt;   ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ನನ್ನ ತಾಯಿ,[[ಸ್ಕೂಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ  ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು MIT ನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಮಿಶನ್ಸ್ ಆಫಿಸರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ನನ್ನ [[SAT]] ಸ್ಕೋರ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಕಾಗಿದ್ದರು,ನನಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಖಲಾತಿ ಸಿಗುತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನನಗೆ	ಕಾಲೇಜು ಸೇರುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.rd.com/content/openContent.do?contentId=31133|journal=[[Reader's Digest]]|title=Will Smith Interview: Will's Roots|author=Meg Grant|month=December|year=2006|accessdate=2006-06-27|archive-date=2007-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224092708/http://www.rd.com/content/openContent.do?contentId=31133|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ನಟನೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
{{Infobox musical artist &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --&gt;
|Name                = Will Smith
|Background          = solo_singer
|Birth_name          = Will Smith
|Alias               = Fresh Prince
|Born                = {{birth date and age|mf=yes|1968|9|25}}
|Died                = 
|Occupation          = [[Rapping|Rapper]], [[actor]]
|Origin              = [[Wynnefield, Philadelphia, Pennsylvania|Wynnefield]], [[West Philadelphia]], [[Pennsylvania]], United States
|Genre               = [[Pop music|Pop]], [[hip hop music|hip hop]]
|Years_active        = 1986–present
|Label               = [[Columbia Records|Columbia]], [[Interscope Records|Interscope]]
|Associated_acts     = [[DJ Jazzy Jeff &amp; The Fresh Prince]]
|URL                 = [http://www.willsmith.com/]
}}

=== ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ, 1993–1997 ===
ಸ್ಮಿತ್ [[MC]]ಯಾಗಿ, [[turntablist]] ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]]ನಾಗಿ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ   [[ಜೆಫ್ರಿ &quot;ಡಿಜೆ ಜಾಝಿ ಜೆಫ್&quot; ಟೌನ್ಸ್‌]] ಅಲ್ಲದೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಬೀಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಗಿ ರೆಡಿ ರಾಕ್ C (ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೋಮ್ಸ್) ಎಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜೋಡಿ  [[ಡಿಜೆ ಜಾಝಿ ಜೆಫ್ ಮತ್ತು ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 
ಈ ಮೂವರ ತಂಡವು  ತಮ್ಮ ವಿನೋದಶೀಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ, ಆಕಾಶವಾಣಿ- ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ &quot;[[ಪೇರೆಂಟ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಡೋಂಟ್ ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್]]&quot; ಮತ್ತು &quot;[[ಸಮ್ಮರ್‌ ಟೈಮ್‌]] ಪ್ರಮುಖವಾದವು.    ರ್ಯಾಪ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (1988) ಅವರ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೆದ್ದಾಗ ಅವರು ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.    
1991ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಾರೆಯರ ಗುಂಪಿನ [[ಗಲ್ಫ್ ವಾರ್]] ಹಾಡಿಗೆ  &quot;[[ವಾಯ್ಸಸ್ ದಟ್ ಕೇರ್]]&quot;, ಎಂಬ  ಒಂದು ಸಾಲು ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.  ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ದುಂದುವ್ಯಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ದ [[ಇಂಟರ್ನಲ್ ರೆವೆನ್ಯು ಸರ್ವೀಸ್]] ಸ್ಮಿತ್  ಅವರ ವಿರುದ್ಧ $2.8 ಮಿಲಿಯನ್ ತೆರಿಗೆ ಹೇರಿತು, ಅವರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಆದಾಯವನ್ನು [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:Will Smith - Emmy Awards 1993.jpg|thumb|left| 1993ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ ಸ್ಮಿತ್]]
1990ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಪೂರ್ತಿ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿದಾಗ,[[NBC]]ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯು ಒಂದು [[ಹಾಸ್ಯ ದಾರವಾಹಿ]] ''[[ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್]]''  ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ  ಅವರಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.  ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬಹಳ ಸಫಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. 
ಸ್ಮಿತ್  &quot;ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರತಾರೆ&quot; ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಶಸ್ಸುಗಳ']] ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಶಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Keegan&quot;/&gt;  ಅವರು ''ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್'' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೆ ಅವರ ಮೊದಲ ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರ''[[ಸಿಕ್ಸ್ ಡಿಗ್ರೀ ಆಫ್ ಸೆಪರೇಶನ್]]'' ಗಮನ ಸೆಳೆದದರೂ,ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಹ ನಟಿ[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲಾರೆನ್ಸ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ  [[ಬಡ್ಡಿ ಕಾಪ್ ಫಿಲ್ಮ್]] ''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'' (1995)ಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ.

=== ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ, 1997–2000 ===
''[[ದಿ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್]]''  ಮೇ 20,1996ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡನಂತರ, ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಬಹಳಶ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು.   
ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಧೂರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡವು: ''[[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಡೇ]]''  (1996), ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂಜಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಹೊಂದಿದ ಪೈಲಟ್‍೬ನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು,''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]]''  (1997),ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಸ್ಯದ ಹಾಗು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಹೊಂದಿದ [[ಏಜೆಂಟ್ J]]ನ ಪಾತ್ರ [[ಟಾಮಿ ಲೀ ಜೋನ್ಸ್]]' ಡೆಡ್ಪ್ಯಾನ್ [[ಏಜೆಂಟ್ K]] ಎದುರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ''ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್'' ನ ನಟನೆಯು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ''ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್'' ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಹೆಂಡತಿ[[ಜಡ ಪಿಂಕೆಟ್ ಸ್ಮಿತ್]] ಅವರು ಪುಸಲಾಯಿಸಿ ಆ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.   ಈ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಒಬ್ಬ [[ನಂಬಲರ್ಹ ತಾರೆ]]ಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. 1998ರಲ್ಲಿ ಜೆನಿ ಹಾಕ್ಮನ್ ಅವರ ಜೊತೆ ''[[ಎನಿಮಿ ಅಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/smith%20has%20no%20matrix%20regrets |title=Smith has no Matrix Regrets |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423051404/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/smith%20has%20no%20matrix%20regrets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ''[[ದಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್]]'' ನ [[ನಿಯೊ]]ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ''[[ವೈಲ್ಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿದರು.''[[ವೈಲ್ಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]'' ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರವು ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಅವರ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಏನು ವಿಷಾದವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ, [[ಕೀನು ರೀವಿಸ್]]'ನವರ ನಿಯೊ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯವು ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯಕಿಂತ ಅಧ್ಬುತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಮುಂದೆ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡ ಹಲವು ಚಲಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಅದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ II]]'', ''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್II]]'', ''[[ಹಿಚ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಐ, ರೋಬೋಟ್]]''.

ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತೊಂಬತ್ತರ ಉದ್ದಕ್ಕು ಬಹಳಶ್ಟು ಉತ್ತಮ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು,ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳು ಅವರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗೀತೆಗಳೆಂದರೆ &quot;[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]]&quot;, &quot;[[ಗೆಟ್ಟಿನ್' ಜಿಗ್ಗಿ ವಿಟ್ ಇಟ್]]&quot; (ಅದು ''ಜಿಗ್ಗಿ'' ಯನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ಬಹಳ [[ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಸಿತು]] ), ಮತ್ತು &quot;[[ಜಸ್ಟ್ ದಿ ಟು ಆಫ್ ಅಸ್]]&quot;, ಅವರ ಮಗನಿಗೆ ಒಂದು ಮಮತೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಾದ    ''[[ಬಿಗ್ ವಿಲ್ಲೀ ಸ್ಟೈಲ್]]''  (1997) ಮತ್ತು ''[[ವಿಲ್ಲೇನ್ನಿಯಮ್]]''  (1999)ಗಳು  [[ಮಲ್ಟಿ-ಪ್ಲಾಟಿನಂ]]ಗೆ ಹೋದವು.

=== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, 2001 ರಿಂದ ವರ್ತಮಾನದ ವರೆಗೆ ===
2001ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ''[[ಅಲಿ]]'' ಚಿತ್ರದ, [[ಉತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್ ಕ್ಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬಾಕ್ಸರ್ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]], ಅವರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ನಿಜ-ಜೀವನದ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಪರ್ಸೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್]]'' ಗಾಗಿ, [[ಆಸ್ಕರ್]]ನ ಉತ್ತಮ ನಟ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು  rags-to-riches ಕಥೆಯ [[ಕ್ರಿಸ್ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]]ನ  ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಮೂರನೆ ಗಾನ ಸುರಳಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]], ''[[ಬಾರ್ನ್ ಟು ರೇನ್]]'',ಅವರ ಹಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲುಕಂಡವು, ಮತ್ತು ''[[ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಹಿಟ್ಸ್]]''  ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡದಿರುವುದರಿಂದ,ಅವರನ್ನು ಲೇಬಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಮುಂದೆ ಅವರು [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಜಡ ಪಿಂಕೆಟ್ ಸ್ಮಿತ್ [[UPN]] ( ನಂತರದಲ್ಲಿ  [[CW]]) ಹಾಸ್ಯ ದಾರಾವಾಹಿ ''[[ಆಲ್ ಆಫ್ ಅಸ್]]''   ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು  
ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2003ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ UPN ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ದ CW ವರ್ಗವಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಮೂರು ಋತುಗಳವರೆಗೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು. CW 2007ರ ಮೇ ರಲ್ಲಿ ''ಆಲ್ ಆಫ್ ಅಸ್''  ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಾವಾಗಿಯೇ  ''[[ಜೆರ್ಸಿ ಗರ್ಲ್]]''  ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು  ಅದರಲ್ಲಿ [[ಸೈಲೆಂಟ್ ಬಾಬ್]] ಸಂಭಾಷಣೆ ನೀಡಿದರು ಅದು [[ಕೆವಿನ್ ಸ್ಮಿತ್‌]]ನ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.   ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶವು &quot;ವಿಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಬರೀ ಒಬ್ಬ ರಾಪ್ಪರ್ &quot; ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು.

2005ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಕ್ಕೆ [[Guinness Book of World Records]]ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/a19424/will-smith-in-guinness-book-of-records.html|title=Will Smith in Guinness Book of Records|publisher=Digital Spy|date=2005-02-23|author=Daniel Saney|access-date=2010-02-25|archive-date=2010-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100501222620/http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/a19424/will-smith-in-guinness-book-of-records.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಜುಲೈ 2, 2005ರಂದು ಸೆನಾನ ತಾಯ್ನೆಲ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ [[ಲೈವ್ 8 ಕಾರ್ನ್ಸರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ, ಜೊತೆಗೆ DJ ಜಾಝಿ ಜೆಫ್‌ರ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡ ''[[Lost &amp;amp; Found]]''  ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. &quot;ಸ್ವಿಚ್&quot;, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಂದರಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾದ  ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಭಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು.  ಈ ಸಿಂಗಲ್‌ನಿಂದ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ತಂದುಕೊಟ್ಟು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. &quot;ಸ್ವಿಚ್‌&quot;ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಮಿತ್  ಅವರು [[Nickelodeon]]ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಕಿಡ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಜೊತೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ BET ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಸಿಕ್ಕಿತು.
 
ಅವರು NBA ಅಂತಿಮಸುತ್ತಿನ(ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ vs. ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್) ಎರಡನೇ ಆಟದಲ್ಲಿ &quot;ಸ್ವಿಚ್&quot; ಆಲ್ಬಮ್‌ನ  ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ  ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು,  ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದಾಗ, &quot;[[Indian Idol]]&quot; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಅವರು ಕಿರುತೆರೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ  ''[[ಇಟ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಎ ಥೀಫ್]]'' ನ ರಿಮೇಕ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117940129.html|title=U finds man of steal for 'Thief' feature|publisher=Variety|date=2006-03-21|author=Gabriel Snyder|coauthors=Michael Fleming}} {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Will Smith 2.jpg|thumb|right|2008ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್]]
ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2007ರಂದು, [[ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೋಲಿವರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರಾಮನ್ ಚೈನೀಸ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಹತ್ತಿರ ಸ್ಮಿತ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು  ವಿಶ್ವದ ಪರಿಚಿತ ಥಿಯೇಟರ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈ ಮತ್ತು ಪಾದದ ಗುರುತಿನ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hhworlds.com/f11/12-11-07-will-smith-immortalized-grauman-s-chinese-theater-9841.html#post102972 |title=''HHWorlds.com''  - Will Smith Immortalized At Grauman's Chinese Theater |access-date=2010-02-25 |archive-date=2010-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117055805/http://www.hhworlds.com/f11/12-11-07-will-smith-immortalized-grauman-s-chinese-theater-9841.html#post102972 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   ಆ ತಿಂಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಿಥ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ''[[I Am Legend]]''  ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007ರಂದು ತೆರೆಕಂಡಿತು,  
ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/i_am_legend/ Rotten Tomatoes: I Am Legend]&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.stv.tv/content/out/film/videointerviews/display.html?id=opencms:/out/films/video_interviews/will_smith_i_am_legend_interview Will Smith: He is a legend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010221635/http://www.stv.tv/content/out/film/videointerviews/display.html?id=opencms%3A%2Fout%2Ffilms%2Fvideo_interviews%2Fwill_smith_i_am_legend_interview |date=2008-10-10 }} video interview with [[stv.tv]], December 2007&lt;/ref&gt; ಸ್ಮಿತ್ ತಾನೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಆತ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು &quot;ಅಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್‌ಲಿ ಯುನ್ನೀಕ್&quot; ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. 
ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಹೇಳುವಂತೆ ಚಿತ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು &quot;ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಳವೂರುತ್ತದೆ&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.rottentomatoes.com/news/1697664 | title=Box Office Guru Wrapup: Will Smith Rescues Industry With Explosive Opening For I Am Legend | author=Gitesh Pandya | publisher=[[Rotten Tomatoes]] | date=2007-12-16 | accessdate=2007-12-17 | archive-date=2008-06-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080603055646/http://www.rottentomatoes.com/news/1697664/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2008ರಲ್ಲಿ, [[TV ಗೈಡ್]] ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಡಿಮಾಡಿದ 2008ರ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ, ಆ [[ಬಾರ್ಬರಾ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್]] [[ABC]]     ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2008ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.tvguide.com/News/Barbara-Walters-Special-1000398.aspx Barbara Walters Gets Up Close with 2008's Most Fascinating People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526090629/http://www.tvguide.com/News/Barbara-Walters-Special-1000398.aspx |date=2009-05-26 }}&quot; ''[[TV Guide]]''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2008. ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007.&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಮಿತ್  ''The Last Pharaoh''  ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರುin  [[ಟಹರ್ಕಾ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Jim Slotek, Kevin Williamson | title = Will Smith set to conquer Egypt? | publisher = Jam Showbiz | date = 2008-03-23 | url = http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/S/Smith_Will/2008/03/23/5078376-sun.html | accessdate=2008-03-23}}&lt;/ref&gt;

[[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] ಅವರು ಎಂದಾದರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾದರೆ ಅದರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಏಕೆಂದರೆ &quot;ಅವರಿಗೆ ಕಿವಿಗಳಿವೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.   ಒಬಾಮ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್ ಇಬ್ಬರೂ 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಒಬಾಮ ಅದ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;SmithObamaCinematicPick&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.suntimes.com/entertainment/people/813369,obamamovies022608.article|title=In the movie of Obama's life, he'd pick Will Smith to star|publisher=[[Sun-Times]]|accessdate=2009-12-9|date=2008-02-26|quote=Will and I have talked about this because he has the ears!|archive-date=2009-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411090516/http://www.suntimes.com/entertainment/people/813369,obamamovies022608.article|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಸ್ಮಿತ್‌ ಅವರನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ, ವಿಲ್ಲರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ [[ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.  ಸ್ಮಿತ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯು ಮೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: &quot; ನನ್ನ ತಂದೆಯು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟೆಹಾಕುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಮಗೋಸ್ಕರ  ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.people.com/people/gallery/0,,661258_5,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090602140445/http://www.people.com/people/gallery/0,,661258_5,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಶಿರೀ ಝಾಂಪಿನೊ ಅವರನ್ನು 1992 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.   ಅವರು  &quot;ಟ್ರೆ&quot;  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಲ್ಲರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಅಮಿಥ್ III ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1995ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು ಟ್ರೆ ಅವರ ತಂದೆಯ  1998ರ ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೋ  &quot;Just The Two Of Us&quot;ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಮಿತ್ 1997ರಲ್ಲಿ ನಟಿ[[ಜಾಡ ಪಿಂಕೆಟ್]] ಅವರನ್ನು  ವಿವಾಹವಾದರು 
ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು: [[ಜಡೆನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಸೈರ್]] (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1998), ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ  ''[[ದ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ,  ಮತ್ತು ಮಗಳು [[ವಿಲ್ಲೋ ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ರೀನ್]](ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 2000), ಇವಳು  ಕೂಡಾ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ &quot;ಐ ಯಾಮ್ ಲಿಜೆಂಡ್‌&quot;ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. 
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೋದರನ ಜೊತೆ  Treyball Development Inc.,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.treyballdevelopment.com/ |title=Treyball Development |access-date=2010-02-25 |archive-date=2011-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709073929/http://www.treyballdevelopment.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, [[Beverly Hills]]-ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ಮೊದಲ ಮಗನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಸತತವಾಗಿ [[Fortune Magazine]]ನ  &quot;Richest 40&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಅಮೇರಿಕದ ನಲವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ನಲವತ್ತು ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು [[ಮಿಯಾಮಿ ಬೀಚ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದ [[ಸ್ಟಾರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ  ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, [[ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್, ಸ್ವೀಡನ್]]&lt;ref&gt;http://www.dailymail.co.uk/home/moslive/article-500394/Hail-chief-Mr-Will-Smith-shall-Washington.html&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌]]ನ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ $4,600 ಹಣವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾರೆ &lt;ref name=&quot;NewsMeat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.newsmeat.com/celebrity_political_donations/Will_Smith.php|title=Will Smith's Federal Campaign Contribution Report|accessdate=2008-01-11|work=newsmeat.com}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಮಿಥ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಪ್ರಕಾರ ಅವರು,[[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ   ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಮಾತನ್ನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿದರೂ, ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳುವಂತೆ &quot; ನಾನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಧಾವಿತನದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಲೋಚನೆಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywood.com/news/Smith_Turns_Down_Cruises_Scientology_Bid/3591886|title=Smith Turns Down Cruise's Scientology Bid|publisher=Hollywood.com|date=2006-12-01|archiveurl=https://archive.today/20120629020523/http://www.hollywood.com/news/Smith_Turns_Down_Cruises_Scientology_Bid/3591886|archivedate=2012-06-29|access-date=2010-02-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=1604|title=Dear Superstar: Will Smith|publisher=Blender|author=Clark Collis|date=June 2005}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು &quot; ತೊಂಬತ್ತೆಂಟು ಪ್ರತಿಶತ ಅದರ ತತ್ವಗಳು [[ಬೈಬಲ್‌]]ನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ...... 
ನಾನು ಕೆಲವರು ಬಳಸುವ ಆತ್ಮ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥ '[[ಥೇಟನ್]]' ಎಂದು ನಾನು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಬೇರೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Will Smith Admits to Studying Scientology With Tom Cruise|publisher=US Magazine|url=http://www.usmagazine.com/node/13443|date=2007-11-20}}&lt;/ref&gt; 
ಅವರು [[Church of Scientology]]ಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ &quot;ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್.  ನಾನು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮದ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿ, ಮತ್ತು ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಾರಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ &quot;ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Will and Jada are not Scientologists|publisher=MSN Entertainment|url=http://entertainment.uk.msn.com/news/article.aspx?cp-documentid=7843428|date=2008-03-18|access-date=2010-02-25|archive-date=2009-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510224928/http://entertainment.uk.msn.com/news/article.aspx?cp-documentid=7843428|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅದಾದನಂತರ ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಜಾಡ, ''[[Collateral]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರೂಸ್‌ನ ಜೊತೆ 2004ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆ ಜೋಡಿಯು [[USD$]]20,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು  HELP ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಾಲಿವುಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಲಿಟೆರಸಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್, ಒಂದು  ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ  ದಾನ ಮಾಡಿತು, ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ [[ಹೋಮ್ ಸ್ಕೂಲಿಂಗ್]] ಸಿಸ್ಟಂನ ಅಡಿಪಾಯ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Will Smith's Charities Include Scientology|author=Roger Friedman|publisher=[[Fox News Channel]]|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,316808,00.html|date=2007-12-14}}&lt;/ref&gt;

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
{{Main|Will Smith discography}}

* ''[[Big Willie Style]] ''  (1997)
* ''[[ವಿಲ್ಲೆನಿಯಮ್]]''  (1999)
* ''[[ಬಾರ್ನ್ ಟು ರೀನ್]]''  (2002)
* ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಫೌಂಡ್]]''  (2005)
* ''TBA'' (2016)

== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; ಅಂಚು=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; background: #f9f9f9;
|- column=&quot;center&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ವರ್ಷ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ಚಿತ್ರ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ಪಾತ್ರ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Salary ([[US$]])&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.the-numbers.com/people/WSMIT.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2012-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906031249/http://www.the-numbers.com/people/WSMIT.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{Verify source|date=November 2009}}
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1986
|''ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವೀಡಿಯೋಸ್'' 
|ನಿರೂಪಕ
|
|TV
|-
|''[[ABC ಆಫ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸ್ಪೆಶಲ್]]''  - &quot;ದ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಡೇಟ್&quot;
|Hawker
|
|TV
|-
|''[[ದ ಫ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್-ಏರ್]]'' 
|[[ವಿಲಿಯಮ್ &quot;ವಿಲ್&quot; ಸ್ಮಿತ್]]
|
|TV (1990-1996)
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2007
|ಹೂವು
|ಪ್ರೆಶ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್
|
|TV, ಕ್ಯಾಮಿಯೋ
|-
|''[[ವೇರ್ ದ ಡೇ ಟೇಕ್ಸ್ ಯು]]'' 
|ಮನ್ನಿ
|50,000
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1993
|''[[ಮೇಡ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]'' 
|ಟೀ ಕೇಕ್ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್
|100,000
|
|-
|''[[ಸಿಕ್ಸ್ ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಸೆಪರೇಶನ್]]'' 
|ಪಾಲ್
|500,000
|
|-
|1995
|''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'' 
|ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಮೈಕ್ ಲೋರಿ
|2,000,000
|
|-
|1996
|''[[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಡೇ]]'' 
| ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವನ್ &quot;ಸ್ಟೀವ್&quot; ಹಿಲ್ಲರ್, USMC
|5,000,000
|MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚುಂಬನ)
|-
|1997
|ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್
|[[ಜೇಮ್ಸ್ ಡರ್ರೆಲ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ / ಏಜೆಂತ್ J]]
|5,000,000
|ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೆಣಸಾಟ)&lt;br /&gt;[[ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತಮ ಹಾಡಿಗಾಗಿ MTV ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
|1998
|''[[ಎನಿಮಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್]]'' 
|ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೇಯಾನ್ ಡೀನ್
|14,000,000
|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1999
|''[[ಟೊರೆನ್ಸ್ ರೈಸಸ್]]'' 
|
|
|ಕಿರುಪಾತ್ರ
|-
|''[[ವೈಲ್ಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]'' 
|ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ &quot;ಜಿಮ್&quot; ವೆಸ್ಟ್
|7,000,000
|
|-
| rowspan =&quot;2&quot;|2000
|''[[ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ಹಾಲಿವುಡ್]]'' 
|ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ
|
|
|-
|''[[The Legend of Bagger Vance]]'' 
|Bagger Vance
|10,000,000
|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
|2001
|''[[ಅಲಿ]]'' 
|[[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]]
|20,000,000
|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ MTV ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್‌&lt;br /&gt;| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ)&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ —  [[ಬ್ರಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ) – ಮೋಷನ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್‌ ಡ್ರಾಮಾ&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2007
|''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ II]]'' 
|[[ಜೇಮ್ಸ್ ಡಾರೆಲ್/ ಏಜೆಂಟ್ J]]
|20,000,000&lt;br /&gt;+ 10% of the gross
|[[ಉತ್ತಮನಟನೆಗೆ ಬೆಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] &lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೀಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
|ಗರ್ಲ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಬೈ[[B2K]]
|ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ
|ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊ
|-
|2003
|ಬ್ಯಾಡ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌ II
|ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಮೈಕ್ ಲೋರಿ
|20,000,000&lt;br /&gt;+ 20% of the gross
|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| 2004
|''ಎ ಕ್ಲೋಸರ್ ವಾಕ್'' 
|ನಿರೂಪಕ/ವಿವರಣೆಕಾರ
|
|ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ
|-
|ಜೆರ್ಸಿ ಗರ್ಲ್
|ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ
|
|ಅನ್‌ಕ್ರೆಡಿಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಮಿಯೊ
|-
|''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಾಪರ್]]'' 
|ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ
|
|TV, ಕ್ಯಾಮಿಯೋ
|-
|''[[I, ರೋಬೋಟ್]]'' 
|ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಡೆಲ್ ಸ್ಪೂನರ್
|28,000,000
| ನಿರ್ಮಾಪಕ&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
| ಶಾರ್ಕ್ ಟೆಲ್
ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|15,000,000
ಕರ್ತರಿ/ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗದ ರೂಪ(ಕರ್ತೃವಿಗೂ ಕ್ರಿಯೆಗೂ ಸಂಬಂಧ ರೂಪಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು)
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2005
|''There's a God on the Mic'' 
|
|
|ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ
|-
|''[[Hitch]]'' 
|Alex &quot;Hitch&quot; Hitchens
|20,000,000
| ನಿರ್ಮಾಪಕ&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಉತ್ತಮನಟನೆಗೆ BET ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — ಉತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಉತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೀಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] &lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
|2006
|''[[ದ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್]]'' 
|[[ಕ್ರಿಸ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್]]
|10,000,000&lt;br /&gt;+ 20% of the gross
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ)&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಉತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೀಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] &lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ —  [[ಬ್ರಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಶಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ)&lt;br /&gt;| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ) – ಮೋಷನ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್‌ ಡ್ರಾಮಾ&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ)
|-
|2007
|''[[ಐಯಾಮ್ ಲಿಜೆಂಡ್]]'' 
|Dr. ರಾಬರ್ಟ್ ನೆವಿಲ್ಲೆ
|25,000,000
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;[[ಸ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ)]]&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ— [[BET ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;br /&gt;ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನಟನೆಗಾಗಿ NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1996
|''[[ಹ್ಯಾಂಕಾಕ್]]'' 
|ಜಾನ್ ಹ್ಯಾಂಕಾಕ್
|20,000,000&lt;br /&gt;+ 20% of the gross
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
|-
|''[[ಲೇಕ್ ವೀವ್ ಟೆರ್ರೇಸ್]]'' 
|
|
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
|-
|''[[ದ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಬೀಸ್]]'' 
|
|
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
|-
|''[[ಸೆವೆನ್ ಪೌಂಡ್ಸ್]]'' 
|ಬೆನ್ ಥಾಮಸ್
|
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
|-
|2010
|''[[ದ ಕರಾಟೆ ಕಿಡ್]]'' 
|
|
| ನಿರ್ಮಾಪಕ
|}

=== Box office grosses ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; ಅಂಚು=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; background: #f9f9f9;
|- column=&quot;center&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ವರ್ಷ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ಶಿರೋನಾಮ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Budget
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | U.S. gross&lt;ref name=&quot;The Numbers&quot;&gt;{{cite web|title=Will Smith - Box Office Data Movie Star|work=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/people/WSMIT.php|accessdate=2009-01-08|archive-date=2012-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906031249/http://www.the-numbers.com/people/WSMIT.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |Worldwide gross&lt;ref name=&quot;The Numbers&quot;/&gt;
|-
|1992
|''[[ವೇರ್ ದ ಡೇ ಟೇಕ್ಸ್ ಯು]]'' 
|rowspan=&quot;3&quot;|N/A
|$390,152
|$390,152
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1993
|''[[ಮೇಡ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]'' 
|$44,942,695
|$104,942,695
|-
|''[[ಸಿಕ್ಸ್ ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಸೆಪರೇಷನ್]]'' 
|$6,284,090
|$6,284,090
|-
|1995
|''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'' 
|$23m
|$65,647,413
|$141,247,413
|-
|1996
|''[[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಡೇ]]'' 
|$75m
|$306,169,255
|$817,400,878
|-
|1997
|ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್
|rowspan=&quot;2&quot;| 2007
|$250,690,539
|$587,790,539
|-
|1998
|''[[ಎನಿಮಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್]]'' 
|$111,549,836
|$250,649,836
|-
|1999
|''[[ವೈಲ್ಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]'' 
|$170m
|$113,805,681
|$222,105,681
|-
|2000
|''[[ದ ಲಿಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಗರ್ ವ್ಯಾನ್ಸ್]]'' 
|$80m
|$30,695,227
|$39,235,486
|-
|2001
|''[[ಅಲಿ]]'' 
|$107m
|$58,183,966
|$84,383,966
|-
|2002
|''[[ಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ II]]'' 
|$140m
|$190,418,803
|$441,818,803
|-
|2003
|ಬ್ಯಾಡ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌ II
|$60m
|$138,540,870
|$272,940,870
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2004
|''[[I, ರೋಬೋಟ್]]'' 
|$120m
|$144,801,023
|$348,601,023
|-
| ಶಾರ್ಕ್ ಟೆಲ್
|$75m
|$161,192,000
|$367,192,000
|-
|2005
|''[[ಹಿಚ್]]'' 
|$70m
|$177,784,257
|$366,784,257
|-
|2006
|''[[ದ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್]]'' 
|$55m
|$162,586,036
|$306,086,036
|-
|2007
|''[[ಐ ಯಾಮ್ ಲಿಜೆಂಡ್]]'' 
|rowspan=&quot;2&quot;| 2007
|$256,393,010
|$585,055,701
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2008
|''[[ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್]]'' 
|$227,946,274
|$624,346,274
|-
|''[[ಸೆವೆನ್ ಪೌಂಡ್ಸ್]]'' 
|$55m
|$69,369,933
|$168,482,448
|}

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==

* [[ನ್ಯೂ ವಿಲೇಜ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
* ಡೋಡೆನ್, ಮ್ಯಾಟ್ (2007). ''[https://books.google.com/books?id=ki8BOzIWi7wC&amp;amp;printsec=frontcover Will Smith]''. ಮಿನ್ನೇಪಾಲಿಸ್, ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: Lerner Publications, ISBN 0-8225-6608-7

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{wikinews|Scientology ties at New Village Leadership Academy stir controversy for Will Smith and Jada Pinkett-Smith}}
{{Commons|Will Smith}}
* [http://www.willsmith.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
* {{imdb name|0000226|Will Smith}}
* {{ymovies name|1800019959|Will Smith}}
* {{people.com}}
* {{musicbrainz artist|id=5bae7081-64ef-4473-825a-38d310deb14c|name=Will Smith}}

{{Will Smith}}

{{Persondata
|NAME = Smith Jr., Willard Christopher
|ALTERNATIVE NAMES = Smith, Will
|SHORT DESCRIPTION = Actor, producer, and rapper
|DATE OF BIRTH = September 25, 1968
|PLACE OF BIRTH = [[Wynnefield, West Philadelphia]], [[Pennsylvania]]
|DATE OF DEATH =
|PLACE OF DEATH =
}}
{{DEFAULTSORT:Smith, Will}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಪ್ಪರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ‌ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ರಾಪ್ಪರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್ವನಿಯಾ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ರಾಪ್ಪರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:MTV ಯುರೋಪ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರರು.]]
[[ವರ್ಗ:ವರ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಪಲ್ ಗೊಲ್ಡ್ ನ್ ರಾಸ್ಪ್ ಬೆರ್ರ್ಯ್ ಅವಾರ್ಡ್ವ ವಿನ್ನರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>g49pujyx5pku3to8kqv31gf2paizz3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶಾನ್ ಕಾನರಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22940</id>
    <revision>
      <id>1435561</id>
      <parentid>1430252</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67998" sha1="nniej1lihuxxnkyl5wkv0lv1lou2yrn" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = Sir
| name               = ಶಾನ್ ಕಾನರಿ
| honorific_suffix   = 
| image              = SeanConneryJune08.jpg
| caption            = 2008 ರ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಶಾನ್ ಕಾನರಿ
| birth_name         = ಥಾಮಸ್ ಶಾನ್ ಕಾನರಿ
| birth_date         = {{Birth date|1930|8|25|df=yes}}
| birth_place        = Fountainbridge, Edinburgh, Scotland
| death_date         = {{Death date and age|2020|10|31|1930|8|25|df=yes}}&lt;!--He died on the 31st per The New York Times and in Nassau per BBC (all cited in death section)--&gt;
| death_place        = Nassau, The Bahamas|Nassau, The Bahamas
| net_worth          = 
| occupation         = Actor
| years_active       = 1954–2003, 2012
| spouse             = {{unbulleted list|{{marriage|Diane Cilento|1962|1973|end=div}}|{{marriage|Micheline Roquebrune|1975}}}}
| children           = Jason Connery
| family             = Neil Connery (brother)
| website            = {{url|seanconnery.com}}
| signature          = File:Signature of Sean Connery.svg
| module             = {{Infobox military person|embed=yes
 | allegiance    = {{flag|United Kingdom}}
 | branch        = {{navy|United Kingdom}}
 | serviceyears  = 1946–1949
 | rank          = Able Seaman
 | servicenumber = 
 | unit          = HMS Formidable (67)|HMS ''Formidable''
}}
}}
'''ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಸೀನ್ ಕಾನರಿ'''  (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 25 ಆಗಸ್ಟ್ 1930 - 2020), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಸೀನ್ ಕಾನರಿ'''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಇವರು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]], [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್]], ಮತ್ತು [[BAFTA ಅವಾರ್ಡ್]]  ವಿಜೇತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನಟ ಹಾಗೂ [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]].

ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇವರು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿರಪರಿಚಿತರು, 1962 ಮತ್ತು 1983ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾಂಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4799550.stm|title=Profile: Sean Connery|publisher=[[BBC News Online]]|accessdate=2007-03-19|date=2006-03-12}}&lt;/ref&gt; 1988ರಲ್ಲಿ, ಕಾನರಿಯವರು ತಮ್ಮ ''[[ದ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್]]''  ಚಿತ್ರದ ಸಹನಟನೆಗಾಗಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಹನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.popculturemadness.com/Trivia/Oscars/Top-1987-O.html|title=popculture.com's Oscar Winners Archive|publisher=www.popculturemadness.com|accessdate=2008-05-13|archive-date=2011-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110301054111/http://www.popculturemadness.com/Trivia/Oscars/Top-1987-O.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ''[[ಮಾರ್ನೀ]]'' , ''[[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಕ್ರುಸೇಡ್]]'' , ''[[ದ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್]]'' , ''[[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' , ಮತ್ತು ''[[ದ ರಾಕ್]]''  ನಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಕಾನರಿಯವರು  &quot;ಸ್ಕಾಟ್‌ನ  ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ&quot; ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20040125/ai_n9627858 |title=FindArticles.com |access-date=2010-03-29 |archive-date=2009-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090715151651/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20040125/ai_n9627858/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ 2000ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II]] ಇವರಿಂದ [[ಸರ್ ಎಂಬ ಗೌರವ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seanconnery.com/biography/knighthood|title=Official website's entry on 2000 knighthood|publisher=www.seanconnery.com|accessdate=2007-09-29}}&lt;/ref&gt; 1989ರಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು  ''[[ಪೀಪಲ್]] ಮ್ಯಾಗಜೀನ್''   ''ಸೆಕ್ಸಿಯೆಸ್ಟ್  ಪುರುಷ'' ನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ, ಅವರ 69ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ,  ''ಶತಮಾನದ ಸೆಕ್ಸಿಯೆಸ್ಟ್ ಪುರುಷ''  ಎಂದು ಜನರಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಥಾಮಸ್ ಸೀನ್ ಕಾನರಿ ಇವರು [[ಫೌಂಟೇನ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಯುಫೆಮಿಯಾ &quot;ಎಫ್ಫೀ&quot; (née Maclean), ಇವರ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವವರು ಹಾಗೂ ತಂದೆ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗು  [[ಲಾರಿ]] ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmreference.com/film/58/Sean-Connery.html|title=Sean Connery Biography|publisher=www.filmreference.com|accessdate=2007-09-29}}&lt;/ref&gt; ಇವರ ತಂದೆ [[ಕಂಟ್ರಿ ವೆಕ್ಸ್‌ಫೊರ್ಡ್‌]] ಮೂಲದ [[ಐರಿಶ್ ಡಿಸೆಂಟ್‌]]ನ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯು ಒಬ್ಬ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]]. ಇವರಿಗೆ [[ನೀಲ್]] ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ. 
ಕಾನರಿಯವರು ನಟರಾಗುಗುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀಮಸ್ ಎಂಬ  ಐರಿಷ್ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವಾಗ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಿಚಯವಿರುವ ಜನರು ಕಾನರಿಯವರ ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರಾದ ಸೀನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕಾನರಿಯವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿ ಎಡಿನ್ ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಸೇಂಟ್. ಕತ್‌ಬರ್ಟ್ಸ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ    [[ಹಾಲು ವಿತರಕ]]ನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://heritage.scotsman.com/greatscots.cfm?id=2275262005|title=From the Co-op with love.. the days Sir Sean earned £1 a week|publisher=[[The Scotsman]]|accessdate=2007-09-29|date=2005-11-21}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಸೇರಿದರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ಟಾಟ್ಟೂಗಳನ್ನು  ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

&lt;blockquote&gt;’ಇತರೆ ಟಾಟ್ಟೂಗಳಂತೆ, ಅವರವು ಹುಡುಗಾಟಿಕೆಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ - ಅವರ ಟಾಟ್ಟೂಗಳು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಎರಡು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅವು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು: ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್. ನಂತರ ಆರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಅವರ ಟಾಟ್ಟೂಗಳು ಅದೇ ಎರಡು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು: ಒಂದು ಟಾಟ್ಟೂ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿದ್ದು &quot;ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪ,&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ &quot;ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;http://seanconnery.com/biography/&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

ಕಾನರಿಯವರು ನಂತರ [[ಡುಯೋಡೆನಲ್]] [[ಅಲ್ಸರ್‌]]ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನೇವಿಯಿಂದ [[ವಿಸರ್ಜಿಸ]]ಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಕೋ-ಆಪ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕೆಲಸಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ಲಾರಿ ಚಾಲಕನಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕನಾಗಿ, [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌]]ನ ಒಬ್ಬ [[ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ರೂಪದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿ , ಮತ್ತು ಹೆಣವನ್ನಿಡುವ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ [[ಪಾಲಿಷ್ ಮಾಡುವವ]]ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.scotsman.com/entertainment.cfm?id=924382003|title=Even as an unknown, Sean was still a draw|publisher=[[The Scotsman]]|accessdate=2007-09-29|date=2003-08-22}}&lt;/ref&gt;

== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ==
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅವರು 1951ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ನ ತೆರೆಯ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Tiscali&quot; /&gt; ಈ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು [[ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಅವರು 1950ರ [[ಮಿಸ್ಟರ್. ಯೂನಿವರ್ಸ್]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಬಹಳಷ್ಟು ಮೂಲಗಳು ಅವರನ್ನು 1953ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಕಿರಿಯರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವರು&lt;ref name=&quot;Tiscali&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biography/artist/sean-connery/biography/114?page=3 |title=Sean Connery - Biography |last=Wills |first=Dominic |publisher=[[Tiscali]] |accessdate=September 20, 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಉದ್ದನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://musclememory.com/show.php?c=Mr+Universe+-+NABBA&amp;y=1953 |title=1953 Mr. Universe - NABBA |accessdate=September 20, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729043018/http://musclememory.com/show.php?c=Mr+Universe+-+NABBA&amp;y=1953 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ''ಸೌತ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್''  ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ  ಆಡಿಷನ್‌ಗಳು ನಡೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು;&lt;ref name=&quot;Tiscali&quot; /&gt; ಕಾನರಿಯವರು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

ಕಾನರಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು, ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಾನಿರಿಗ್ಗ್ ರೋಸ್‌]]ಗಾಗಿ ಆಟ ಆಡಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಈಸ್ಟ್ ಫಿಫೆ]]ಯ ಜೊತೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. [[ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್‌]]ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ''ಸೌತ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್''  ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂಡ [[ಮ್ಯಾಟ್ ಬುಸ್ಬಿ]] ವಿರುದ್ಧ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟ ಆಡಿದ್ದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಸ್ಬಿಯು ಪಂದ್ಯದ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ [[£]]25ಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು.  ಕಾನರಿಯವರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ಆ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ,  &quot; ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಒಬ್ಬ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನು 30ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಆಟದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಬೇಕು, ಹಾಗೂ ನನಗಾಗಲೇ 23ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ. ನಾನು ನಟನಾಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನನ್ನ ಜಾಣತನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಎನಿಸಿತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.footballcentral.org/sfa/associations/scottish-junior-football-association/junior_game/sean_connery.cfm |title=NoNo7 |accessdate=2008-05-19 |year=2005 |month=April |publisher=Mud &amp; Glory |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011145404/http://www.footballcentral.org/sfa/associations/scottish-junior-football-association/junior_game/sean_connery.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''[[ಅನದರ್ ಟೈಮ್, ಅನದರ್ ಪ್ಲೇಸ್]]''  (1958) ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ನಟಿ [[ಲಾನಾ ಟರ್ನರ್‌]]ಳ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ ಗೆಳೆಯ [[ಜಾನಿ ಜಾನಿ ಸ್ಟಂಪನಾಟೊ]] ಅವಳು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾನರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆಂದು ನಂಬಿದ. ಅವನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ಗನ್ ಅನ್ನು ಕಾನರಿಯವರೆಡೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ನಿಶಸ್ತ್ರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಗುದ್ದಿದ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಟಂಪನಾಟೊವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.strongsville-ohio.net/data/columns/entertainment/archive/0011.html |title=That's Hollywood! |access-date=2010-03-29 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927070157/http://www.strongsville-ohio.net/data/columns/entertainment/archive/0011.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಸ್ಟಂಪನಾಟೊ‌ನ ಯಜಮಾನ [[ಮಿಕ್ಕಿ ಕೊಹೆನ್‌]]ನ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಒಬ್ಬನಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಕಾನರಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲೇಬೇಕಾಯಿತೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

''[[ಡರ್ಬಿ ಒ’ಗಿಲ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಿಟಲ್ ಪೀಪಲ್]]''  (1959) ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಿಸ್ನಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ಕಾನರಿಯವರು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. [[BBC ದೂರದರ್ಶನ]]ದ 1961ರ [[ರುಡೋಲ್ಫ್ ಕಾರ್ಟಿಯೆರ್]] ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಅನ್ನಾ ಕರೆನಿನಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೆಯಿರ್ ಬ್ಲೂಮ್]] ಅವರು ಸಹನಟರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;karenina&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/1181098/index.html|title=Cartier, Rudolph (1904–1994)|first=Oliver|last=Wake|publisher=[[Screenonline]]|accessdate=2007-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20070301083011/http://www.screenonline.org.uk/people/id/1181098/index.html|archive-date=2007-03-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ (1962-1967;1971;1983) ===
ಗೂಢಚಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್]] ಪಾತ್ರದಿಂದ ಕಾನರಿಯವರ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು.  ಅವರು ಏಳು ಬಾಂಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು: ''[[Dr. ನೊ]]''  (1962), ''[[ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್]]''  (1963), ''[[ಗೋಲ್ಡ್ ಫಿಂಗರ್]]''  (1964), ''[[ಥಂಡರ್‌ಬಾಲ್]]''  (1965), ''[[ಯು ಓನ್ಲಿ ಲೀವ್ ಟ್ವೈಸ್]]''  (1967), ''[[ಡೈಮಂಡ್ಸ್ ಆರ್ ಫಾರೆವರ್]]''  (1971), ಮತ್ತು ''[[ನೆವರ್ ಸೇ ನೆವರ್ ಅಗೈನ್]]''  (1983). ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಿವೆ.

ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ,[[ಐಯಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್]] ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಇವರನ್ನು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, &quot;ಅವನು ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ತರಹ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಮತ್ತು &quot;ನಾನು ಒಬ್ಬ ಬಾಂಡ್ ಮುಖಂಡನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದ ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶಕನನ್ನಲ್ಲ,&quot; ಕಾನರಿಯು (ಮಸ್ಕ್ಯುಲರ್, 6' 2&quot;, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್) ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಿದರು. 
 ಆದಾಗ್ಯೂ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌ನ ಗೆಳತಿಯು ಕಾನರಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣಾ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ನಂತರ ''Dr. ನೊ''   ಚಿತ್ರದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಿಸಿದನು; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಬಹಳ ಆಕರ್ಶಿತನಾದನು, ನಂತರದ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್‌ನನ್ನು ಅರ್ಧ-ಸ್ಕಾಟಿಷ್, ಅರ್ಧ-ಸ್ವಿಸ್ ನವನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದನು.

ನಟನ ದೈಹಿಕ ಸೌಷ್ಠವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮತ್ತು ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಟೆರೆನ್ಸ್ ಯಂಗ್]] ಅವರು ನಟನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಕಾನರಿಯವರು ಉತ್ತಮ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.  ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಟನ್ ಅವರು ಬರೆದ ಕಾನರಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ[[ಲೂಯಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್]] (ಮೊದಲ [[ಮಿಸ್ ಮನಿಪೆನ್ನಿ]]) ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಟೆರೆನ್ಸ್ ಅವರು ಸೀನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡಬೇಕು, ಹೇಗೆ ತಿನ್ನಬೇಕೆಂದು ಕೂಡಾ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&quot; ಕಾಟನ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, &quot;ಚಿತ್ರತಂಡದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ಹೇಳುವಂತೆ ಕಾನರಿಯವರು ಸುಮ್ಮನೆ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಯಂಗ್ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾನರಿಯವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ತಾವು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬ ಅರಿವಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hmss.com/films/young.htm |title=Terence Young: James Bond's Creator? |publisher=www.hmss.com |accessdate=2007-09-29 |archive-date=2010-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100223020951/http://www.hmss.com/films/young.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2005ರಲ್ಲಿ, ''ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್''  ಚಿತ್ರವು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [[ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌]]ಗೆ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,''[[James Bond 007: From Russia with Love]]''  ಆ ಚಿತ್ರದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಗೇಮ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಾನರಿಯವರು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

=== ಬಾಂಡ್‌‍ಗಿಂತಲೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ(1983-ಈಗಿನವರೆಗೂ) ===
[[ಚಿತ್ರ:SeanConnery88.jpg|thumb|right|1988ರಲ್ಲಿ ಕಾನರಿ]]
ಬಾಂಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗಲೇ, ಕಾನರಿಯವರು ಇತರೆ ಚಿತ್ರಗಳಾದ [[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಿಚ್ಕಾಕ್]] ಅವರ ''[[ಮಾರ್ನೀ]]'' (1964) ಮತ್ತು ''[[ಮರ್ಡರ್ ಆನ್ ದ ಓರಿಯಂಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್]]''  (1974) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.  1975ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ದ ಮ್ಯಾನ್ ಹು ವುಡ್ ಬಿ ಕಿಂಗ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ದ ವಿಂಡ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಯನ್]]''  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾನರಿಯವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ಸು ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಮರ್ಡರ್ ಒನ್ ಥೆ ಓರಿಯೆಂಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್]]''  (1974) ಮತ್ತು ''[[ಎ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟೂ ಫಾರ್]]''  (1977).

1981ರಲ್ಲಿ, ಸೀನ್ ಕಾನರಿಯವರು [[ಅಗೇಮೆಮ್ನನ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[ಟೈಮ್ ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ಸ್]]''  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಆಯ್ಕೆ ಒಂದು ಜೋಕ್‌ನಿಂದಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು [[ಮೈಕೇಲ್ ಪಲಿನ್]] ಅವರು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ  &quot;ಸೀನ್ ಕಾನರಿ — ಅಥವಾ ಸಮನಾದ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೇಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.channel4.com/film/reviews/film.jsp?id=109365&amp;section=extras |title=Time Bandits Extras |publisher=[[Channel 4]] |accessdate=February 15, 2009}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ನೋಡಿ ಕಾನರಿಯವರು ಸಹನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟರು.

1983ರಲ್ಲಿ ''[[ನೆವರ್ ಸೇ ನೆವರ್ ಅಗೈನ್]]''  ಅನುಭವದ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದ  ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗಳ ಮೇಲೆ ಅಸಂತೋಷವುಂಟಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ದ ನೇಮ್ ಆಫ್ ದ ರೋಸ್‌]]''  (1986), ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ [[BAFTA]] ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳಿಸಿದರು, ಕಾನರಿಯವರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳತ್ತ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿಯು ಪುನಃಜೀವಂತವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ''[[ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್]]''  ಚಿತ್ರದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮಗಿಂತ ಹಿರಿಯ ಉಪದೇಶಕರಿಂದ ಕಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು, ಇದು ಅವರ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಕ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.  
 ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮೊಂಡುತನದ ಪೋಲೀಸ್ ಆಗಿ ''[[ದ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್‌]]'' (1987) ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮನೋಜ್ಞ  ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಅವರು [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] ಗಳಿಸಿದರು, ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಳಿಸಿದ ಒಂದೇ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಇದಾಗಿತ್ತು.

ಆನಂತರ ಬಾಕ್ಸ್-ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''[[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಕ್ರುಸೇಡ್]]''  ,''[[ದ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್]]''  (1990) (ಇದರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಇವರನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು'), ''[[ದ ರಷಿಯಾ ಹೌಸ್]]''  (1990), ''[[ದ ರಾಕ್]]''  (1996), ಮತ್ತು ''[[ಎಂಟ್ರಾಪ್‌ಮೆಂಟ್]]''  (1999).  ''ಲಾಸ್ಟ್ ಕ್ರುಸೇಡ್''  ಮತ್ತು ''ದ ರಾಕ್''  ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ  ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್‌ನ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದವು. [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪಿಯೆಲ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಲುಕಾಸ್]]  &quot;[[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್]]ನ ತಂದೆ&quot; ಕಾನರಿಯೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಕೊಂಡರು ಏಕೆಂದರೆ ''[[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್]]''  ಸರಣಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಬಾಂಡ್ ಚಿತ್ರದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ''ದ ರಾಕ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಜಾನ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮೇಸನ್‌ನ ಪಾತ್ರವು 1960ದಶಕದಿಂದ ಖೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುಪ್ತಚರನದಾಗಿತ್ತು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ,  ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಫರ್ಸ್ಟ್ ನೈಟ್]]''  (1995),''[[ದ ಅವೆಂಜರ್ಸ್]]''  (1998) ಮತ್ತು ''[[ದ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಟಾರ್ಡಿನರಿ ಜಂಟಲ್‌ಮೆನ್]]'' (2003) ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿವೆ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ''[[ಫೈಂಡಿಂಗ್ ಫಾರೆಸ್ಟರ್]]''  (2000) ಗಳಂತಹ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಅಭಿನಯದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅವರು[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಗ್ಲೋಬ್]] ಅನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು.

=== ನಿವೃತ್ತಿ ===
ಕಾನರಿಯವರು ಚಿತ್ರದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ (DVD ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ಸಹ) ಅವರಿಗೆ ''[[ದ ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದ ರಿಂಗ್ಸ್‌]]''  ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು &quot;ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅರ್ಥವಾಗದ ಕಾರಣ&quot; ನಿರಾಕರಿಸಿದರಂತೆ. [[CNN]] ವರದಿಮಾಡಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ [[ಗಂಡಾಲ್ಫ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬಾಕ್ಸ್-ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 15% ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ, ಸುಮಾರು $400 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗಳಿಸಿಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;http://www.cnn.com/2008/LIVING/worklife/10/20/mf.rejected.movies/index.html&lt;/ref&gt; ಆ ಸರಣಿಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ,  ಕಾನರಿಯವರು  ''ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ ಜಂಟಲ್‌ಮೆನ್'' , ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ,  ಚಿತ್ರ-ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಅವರು ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬ ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ನಂತರ &quot;ಈಡಿಯಟ್ಸ್ ನೌ ಇನ್ ಹಾಲಿವುಡ್&quot;ನ ಭ್ರಮನಿರಸನದಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ 2003ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದ ಗಲಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.scotsman.com/entertainment.cfm?id=1707662005|title=Never say never, but Connery ends career|publisher=[[The Scotsman]]|accessdate=2007-09-29|date=2005-07-31|archive-date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070516093852/http://news.scotsman.com/entertainment.cfm?id=1707662005|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ''[[ಜೋಸಿಯಾಹ್ಸ್ ಕೆನನ್]]''  ಚಿತ್ರವನ್ನು 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನರಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವರೆಂದು ಮಾಧ್ಯಮವು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಹೇಗಾದರೂ, 2004 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲ್ಲಿ ನಡೆದ ''[[ದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]]''  ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆ  [[ಬಹಮನ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕಾನರಿಯವರು ತಮ್ಮ [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಕೆಲಕಾಲ ದೂರ ಉಳಿಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.  2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟಾರ್ಟನ್ ಡೇ]] ಆಚರಿಸುವಾಗ, ಕಾನರಿಯವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಾವು ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. 25 ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಂದು, ಅವರ 78ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಸಹ-ಲೇಖಕ [[ಮುರ್ರೇ ಗ್ರಿಗರ್]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬರೆದ ತಮ್ಮ ಜೀವನಚರಿಗ್ರೆ ''ಬೀಯಿಂಗ್ ಎ ಸ್ಕಾಟ್''  ಅನ್ನು ಹೊರತಂದರು.

[[ಸಲಾಡಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರುಸೇಡ್ಸ್]] ಬಗೆಗಿನ $80 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೊಂಡಿದ್ದರು ಅದು [[ಜೋರ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ [[2005 ಅಮ್ಮನ್ ಸ್ಪೋಟ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಮುಸ್ತಾಫ ಅಕ್ಕಡ್]] ಅವರು ಕೊಲೆಯಾದರು.   8 ಜೂನ್ 2006ರಂದು ಕಾನರಿಯವರು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನಿಂದ ತಮ್ಮ [[ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಾವು ಅಭಿನಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವುಧಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಿದರು. 7 ಜೂನ್ 2007ರಂದು,  [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್|ನಾಲ್ಕನೆಯ ''ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್'']] ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು, &quot;ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನವೂ ಹಾಳು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6733177.stm|title=Connery bows out of Indiana film|publisher=[[BBC News]]|accessdate=2007-09-29|date=2007-06-08}}&lt;/ref&gt;

ಕಾನರಿಯವರು ಧ್ವನಿ ನಟನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರ ''ಸರ್ ಬಿಲ್ಲಿ ದ ವೆಟ್‌'' ನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ  ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ,&lt;ref&gt;{{imdb title|id=0851471|title=Sir Billi the Vet}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ  2005ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಂಡ್ ಚಿತ್ರ ''ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್‌'' ನ ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು. ಗೇಮ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕಾನರಿಯವರು ಗೇಮ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ([[EA ಗೇಮ್ಸ್]]) ತಮ್ಮನ್ನು ಬಾಂಡ್ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಅವರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷ ತಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{cn}}

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
1962 ರಿಂದ 1973ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನರಿಯವರು ನಟಿ [[ಡಿಯಾನೆ ಸಿಲೆಂಟೊ]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು.   ಅವರಿಗೊಬ್ಬ ಮಗ ಇದ್ದಾನೆ, ನಟ [[ಜೇಸನ್ ಕಾನರಿ]]. ಕಾನರಿ ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಾರ್ತಿ [[ಮೈಕೆಲಿನ್ ರೋಖ್‌ಬ್ರೂನ್]] (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1929) ಅವರನ್ನು 1975ರಿಂದ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾನರಿ, ಒಬ್ಬ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗಾಲ್ಫರ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ (1979 ರಿಂದ) [[ಡೊಮೈನೆ ಡೆ ಟೆರ್ರೆ ಬ್ಲಾಂಚೆ]]&lt;ref&gt;ಫಿಯರಿಸ್, ಬಿವರ್ಲೆ. [https://www.theguardian.com/travel/2004/aug/01/hotels.observerescapesection2 &quot;'We half expected someone to tuck us in with a goodnight kiss'&quot;]. ''[[ದ ಅಬ್ಸರ್ವರ್]]'' , 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2004. 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಲ್ಲಿ 300 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕನಸು ಅವರದ್ದಾಗಿದತ್ತು ಆದರೆ ಅವರ ಕನಸು ನನಸಾಗದೆ  &lt;ref&gt;[http://www.exec-golf.com/home-slot-7/no-doubting-thomas &quot;No doubting Thomas&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110105153027/http://www.exec-golf.com/home-slot-7/no-doubting-thomas |date=2011-01-05 }}. ''ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಗಲ್ಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' , ಜೂನ್ 26, 2009. 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ಅದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್ [[ಡಯಟ್ಮರ್ ಹಾಪ್ಪ್]] ಎಂಬುವವರಿಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.

ಕಾನರಿಯವರು 2000 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/819490.stm |title=Sir Sean's pride at knighthood |publisher=[[BBC News]] |date=5 July 2000}}&lt;/ref&gt;

=== ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ===
ಕಾನರಿಯವರು [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk/1999/apr/27/gerardseenan |title=Connery goes on the SNP offensive |work=[[The Guardian]] |accessdate=2009-05-22 |date=1999-04-27 |first=Gerard |last=Seenan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_19990502/ai_n13939208/ |title=patriotgames |work=Sunday Herald |accessdate=2009-05-22 |date=1999-05-02 |first=Paul |last=Pender }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಒಂದು  [[ಸೆಂಟರ್-ಲೆಫ್ಟ್]] ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಕಾನರಿಯವರು ''ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಸಂಡೇ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಅವರು ಅವರ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[2007ರ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಜಯಗಳಿಸಿದ ಮೈನಾರಿಟಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ SNP ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ  . ಗಡಿ ದಾಟಿ ಬಹಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನರಿಯವರು UK ರಾಜಕೀಯದ {{Citation needed|date=January 2010}} ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಟೀಕಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. SNP ಗಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ತಾವು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7261161.stm ಕಾನರಿ: Scots independence close] (24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008)&lt;/ref&gt; ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದಕ್ಕಾಗಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಪಟನೆಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.{{Citation needed|date=January 2010}}

ಅವರು SNPಗೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

&lt;blockquote&gt;ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಹಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಗಲು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ನಿಧಾನವಾಯಿತೆಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುವಂತಹದ್ದು,  ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ ಅವರ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ]]ವು ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಸಂಚುಗಳಿಗಿಂತ  ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಚುಗಳಿರುವಂತಹದಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗದೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಆಕೆ [[ಹೊಸ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ. ಹೊಸ [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ರಚಿಸಲು ಹೌದು ಎಂಬ ಮತ ಪಡೆಯಲು [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ರೆಫೆರೆಂಡಮ್‌]]ಗಾಗಿ ಸರ್ ಸೀನ್ ಅವರು ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿದರು.  ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದೇ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.seanconnery.com/biography/knighthood/ The Official Website of Sir Sean Connery - Knighthood]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== ಅಪಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಣೆಗಳು ===
ಡಿಯಾನೆ ಸಿಲೆಂಟೊ 2006ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ''ಮೈ ನೈನ್ ಲೀವ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ಜೊತೆಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾನರಿಯವರು ಆಕೆಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಹೊಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕಾನರಿ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.scotsman.com/topics.cfm?tid=652&amp;id=1993262005 |title=Jealous Connery beat me, says ex-wife |work=[[The Scotsman]] |accessdate=2007-09-29 |date=2005-09-25 |first=Stuart |last=MacDonald}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987ರ [[ಬಾರ್ಬರಾ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ್ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಆಕೆಯ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ್ಯೂ ಪುರುಷನನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವುದು, ರೇಗಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ  ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ   ಮಹಿಳೆಗೆ  ಹೊಡೆಯುವುದು ಒಪ್ಪಬಹುದಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=3FgMLROTqJ0 |title=Barbra Walters interviews Sean Connery on smackin' bitches |publisher=[[YouTube]] |accessdate=2007-09-29}}&lt;/ref&gt; 1965ರಲ್ಲಿ ಥಂಡರ್‌ಬಾಲ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಬಾಯ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‍ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೋಮ್ಮೆ ಅದೇ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: &quot; ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ನಾನೆಂದೂ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ... ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಕೆಟ್ಟವಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ಚಿತ್ತೋನ್ಮಮಾದದ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ಕ್ರೂರ-ಮನಸ್ಸಿನವಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ಮಾಡಬಹುದು.&quot; 1993ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್ ಉಲೇಖಿಸಿದಂತೆ  &quot;ಹೊಡೆತ ಬೇಕಾಗಿರುವ&quot; ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಸವಾಲೆಸೆಯುವ ಹೆಂಗಸರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.dailymail.co.uk/news/article-1043053/Sean-Connery-The-story-brilliant-deeply-flawed-man.html&lt;/ref&gt;

=== ಆರೋಗ್ಯ ===
1993ರಲ್ಲಿ, ಕಾನರಿಯವರು  ಒಂದು ಗಂಟಲು ಖಾಯಿಲೆಗಾಗಿ [[ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗೆ ಒಳಪಡುವುದನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ  ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಟರು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಧೂಮಪಾನ]] ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ [[ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದವು, ಹಾಗೂ ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲ ವಾರ್ತಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಕಾನರಿಯವರು ನಿಧನಹೊಂದಿದರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು. ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾನರಿಯವರು ''[[ಲೇಟ್ ಶೋ ವಿತ್ ಡೇವಿಡ್ ಲೆಟರ್‌ಮನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 1995 ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]]''  ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಧ್ವನಿತಂತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯವರು ಅತಿಯಾದ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಅವರು 1972ರಲ್ಲಿ [[ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು. 2003ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳ [[ಕ್ಯಾಟರಾಕ್ಟ್‌]]ಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. 12 ಮಾರ್ಚ್ 2006ರಂದು,  ಅವರು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಿ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಳಗಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಿದ್ದು ಅವರ ಬುಜದ ಮೂಳೆಗೆ ಪೆಟ್ಟಾಗಿತ್ತು.

== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot; |- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=&quot;center&quot; ! ವರ್ಷ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ ! ಇತರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[1954 ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1954]] || ''[[ಲೈಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್]]'' || Undetermined role || (uncredited) |- |rowspan=&quot;4&quot;| [[1957 ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ|1957]] || ''[[ನೋ ರೋಡ್ ಬ್ಯಾಕ್]]'' || ಸ್ಪೈಕ್ || |- | ''[[ಹೆಲ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್ (ಚಿತ್ರ)|ಹೆಲ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್]]'' || ಜಾನಿ ಕೇಟ್ಸ್ || |- | ''[[ಆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಟೈಗರ್]]'' || ಮೈಕ್ || |- | ''[[ಟೈಮ್ ಲಾಕ್]]'' || Welder #2 || |- |rowspan=2| [[1958 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ|1958]] | ''[[ಅನದರ್ ಟೈಮ್, ಅನದರ್ ಪ್ಲೇಸ್ (1958 ಚಿತ್ರ)|ಅನದರ್ ಟೈಮ್, ಅನದರ್ ಪ್ಲೇಸ್]]'' | ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ರೆವರ್ | |- |''[[ಎ ನೈಟ್ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್ (1958 ಚಿತ್ರ)|ಎ ನೈಟ್ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್]]'' |[[ಟೈಟಾನಿಕ್]] ಡೆಕ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ |uncredited |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1959 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ|1959]] || ''[[ಡರ್ಬಿ ಓ’ ಗಿಲ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಿಟಲ್ ಪೀಪಲ್]]'' || ಮೈಕೇಲ್ ಮೆಕ್‌ಬ್ರಿಡ್ || |- | ''[[ಟಾರ್ಜನ್ಸ್ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್]]'' || ಓ'ಬನ್ನಿಯನ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1961 ರ ಚಿತ್ರ|1961]] || ''[[ಆನ್ ದ ಫಿಡಲ್]]'' || ಪೆಡ್ಲರ್ ಪ್ಯಾಸ್ಕೋ || |- | ''[[ದ ಫ್ರೈಟಂಡ್ ಸಿಟಿ]]'' || ಪ್ಯಾಡಿ ಡಮಿಯನ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1962 ರ ಚಿತ್ರ|1962]] || ''[[ದ ಲಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಡೇ (ಫಿಲ್ಮ್)|ದ ಲಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಡೇ]]'' || Pte.ಫ್ಲಾನಗನ್ || |- | ''[[Dr. ನೊ (ಚಿತ್ರ)|Dr. ನೊ]]'' || [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ (ಪಾತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್]] || |- | [[1963 ರ ಚಿತ್ರ|1963]] || ''[[ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್ (ಚಿತ್ರ)|ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್]]'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ || |- |rowspan=&quot;3&quot;| [[1964 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ|1964]] || ''[[ಮಾರ್ನೀ (ಚಿತ್ರ)|ಮಾರ್ನೀ]]'' || ಮಾರ್ಕ್ ರುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ || |- | ''[[ವುಮನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಾ]]'' || ಆಂಥೊನಿ ರಿಚ್‌ಮಂಡ್ || |- | ''[[ಗೋಲ್ಡ್ ಫಿಂಗರ್(ಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್ಡ್ ಫಿಂಗರ್]]'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1965 ರ ಚಿತ್ರ|1965]] || ''[[ದ ಹಿಲ್ (ಚಿತ್ರ)|ದ ಹಿಲ್]]'' || ಟ್ರೂಪರ್ ಜೋ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ || |- | ''[[ಥಂಡರ್‌ಬಾಲ್ (ಚಿತ್ರ)|ಥಂಡರ್ ಬಾಲ್]]'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1966 ರ ಚಿತ್ರ|1966]] || ''[[ಅನ್ ಮಾಂಡೆ ನೊವೆಯು]]'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ|| (ಕ್ಯಾಮಿಯೊ) |- | ''[[ಎ ಫೈನ್ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್]]'' || ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಶಿಲ್ಲಿಟೋ || |- | [[1967 ರ ಚಿತ್ರ|1967]] || ''[[ಯೌ ಓನ್ಲಿ ಲೀವ್ ಟ್ವೈಸ್ (ಚಿತ್ರ)|ಯು ಓನ್ಲಿ ಲೀವ್ ಟ್ವೈಸ್]]'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ || |- | [[1968 ರ ಚಿತ್ರ1968]] || ''[[ಶಲಕೊ (ಚಿತ್ರ)|ಶಲಕೊ]]'' || ಮೊಸಸ್ ಝೆಬುಲನ್ 'ಶಲಕೊ' ಕಾರ್ಲಿನ್ || |- | [[1969 ರ ಚಿತ್ರ|1969]] || ''[[ದ ಬೌಲರ್ ಅಂಡ್ ದ ಬಾನೆಟ್]]'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || (ನಿರ್ದೇಶಕ; ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ) |- | [[1970 ರ ಚಿತ್ರ|1970]] || ''[[ದ ಮೊಲ್ಲಿ ಮಾಗುರೆಸ್ (ಚಿತ್ರ)|ದ ಮೊಲ್ಲಿ ಮಾಗುರೆಸ್]]'' || ಜಾಕ್ ಕೆಹೋ || |- |rowspan=&quot;3&quot;| [[1971 ರ ಚಿತ್ರ|1971]] || ''[[ದ ರೆಡ್ ಟೆಂಟ್ (ಚಿತ್ರ)|ದ ರೆಡ್ ಟೆಂಟ್]]'' || [[ರೋಲ್ಡ್ ಅಮುಂಡ್ಸನ್]] || |- | ''[[ದ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಟೇಪ್ಸ್]]'' || ಜಾನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ || |- | ''[[ಡೈಮಂಡ್ಸ್ ಆರ್ ಫಾರೆವರ್ (ಚಿತ್ರ)|ಡೈಮಂಡ್ಸ್ ಆರ್ ಫಾರೆವರ್]]'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ || |- | [[1972 ರ ಚಿತ್ರ|1972]] || ''ಎಸ್ಪಾನಾ ಕಾಂಪೊ ಡೆ ಗಾಲ್ಫ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || (ಸಣ್ಣ ವಿಷಯ) |- | [[1973 ರ ಚಿತ್ರ|1973]] || ''[[ದ ಅಫೆನ್ಸ್]]'' || ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಜಾನ್ಸನ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1974 ರ ಚಿತ್ರ|1974]] || ''[[ಝಾರ್ಡಾಝ್]]'' || ಝೆಡ್ || |- | ''[[ಮರ್ಡರ್ ಆನ್ ದ ಓರಿಯಂಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ (1974 ಚಿತ್ರ)|ಮರ್ಡರ್ ಆನ್ ದ ಓರಿಯಂಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' || ಕರ್ನಲ್ ಅರ್ಬುತ್ನಾಟ್ || |- |rowspan=&quot;4&quot;| [[1975 ರ ಚಿತ್ರ|1975]] || ''[[ರನ್ಸಮ್ (1975 ಚಿತ್ರ)|ರನ್ಸಮ್]]'' || ನಿಲ್ಸ್ ತಹಲ್ವಿಕ್ || |- | ''ದ ಡ್ರೀಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || (ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ) |- | ''[[ದ ವಿಂಡ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಯನ್]]'' || [[ಮಲಾಯ್ ಅಹಮದ್ ಎರ್ ರೈಸುನಿ|ಮಲಾಯ್ ಅಹಮದ್ ಎಲ್-ರೈಸುನಿ ದ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಷಿಯೆಂಟ್]] || |- | ''[[ದ ಮ್ಯಾನ್ ಹು ವುಡ್ ಬಿ ದ ಕಿಂಗ್ (ಚಿತ್ರ)|ದ ಮ್ಯಾನ್ ಹು ವುಡ್ ಬಿ ದ ಕಿಂಗ್]]'' || [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡ್ರಾವಟ್]] || |- | [[1976 ರ ಚಿತ್ರ|1976]] || ''[[ರಾಬಿನ್ ಅಂಡ್ ಮರಿಯನ್]]'' || [[ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್]] || |- | [[1976 ರ ಚಿತ್ರ|1976]] || ''[[ದ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' || ಖಲೀಲ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಮುಹಸೆನ್ || |- | [[1977 ರ ಚಿತ್ರ|1977]] || ''[[ಎ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟೂ ಫಾರ್ (ಚಿತ್ರ)|ಎ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟೂ ಫಾರ್]]'' || Maj. Gen. [[ರಾಯ್ ಉರ್ಖುಹರ್ಟ್]] || |- |rowspan=&quot;3&quot;| [[1979 ರ ಚಿತ್ರ|1979]] || ''[[ದ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರೈನ್ ರಾಬರಿ]]'' || ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಯರ್ಸ್/ಜಾನ್ ಸಿಮ್ಸ್/ಜಿಯಾಫ್ರಿ || |- | ''[[ಮಿಟಿಯೊರ್ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಟಿಯೊರ್]]'' || Dr. ಪಾಲ್ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ || |- | ''[[ಕ್ಯೂಬಾ (ಚಿತ್ರ)|ಕ್ಯೂಬಾ]]'' || Maj. ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇಪ್ಸ್ || |- |rowspan=&quot;2&quot;| [[1981 ರ ಚಿತ್ರ|1981]] || ''[[ಔಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)|ಔಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]]'' || ಮಾರ್ಷಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಟಿ. ಓ'ನೀಲ್ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಉತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಅವಾರ್ಡ್]] |- | ''[[ಟೈಮ್ ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ಸ್]]'' || [[ಅಗಮೆಮ್ನನ್|ಕಿಂಗ್ ಅಗಮೆಮ್ನನ್]]/ಫೈರ್‌ಮ್ಯಾನ್ || |- |rowspan=&quot;3&quot;| [[1982 ರ ಚಿತ್ರ|1982]] || ''G'ole!'' '' ''|| ನಿರೂಪಕ || (ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ)'' 
|-
| ''[[ಫೈವ್ ಡೇಸ್ ಒನ್ ಸಮ್ಮರ್]]''  || ಡಗ್ಲಸ್ ಮೆರಿಡಿತ್ ||
|-
| ''[[ರಾಂಗ್ ಈಸ್ ರೈಟ್]]''  || ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೇಲ್ ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1983]] || ''ಸೀನ್ ಕಾನರೀಸ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್''  || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ|| (ಸಣ್ಣ ವಿಷಯ)
|-
| ''[[ನೆವರ್ ಸೇ ನೆವರ್ ಅಗೈನ್]]''  || ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ||
|-
| [[1984]] || ''[[ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ವೇಲಿಯಂಟ್]]''  || [[ದ ಗ್ರೀನ್ ನೈಟ್]] ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1986]] || ''[[ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್]]''  || [[ಜುವಾನ್ ಸಾಂಚೆಝ್ ವಿಲ್ಲಾ-ಲೋಬೋಸ್ ರಮಿರೆಝ್]] ||
|-
| ''[[ದ ನೇಮ್ ಆಫ್ ದ ರೋಸ್]]''  || [[ವಿಲಿಯಮ್ ಆಫ್ ಬಾಸ್ಕೆರ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] || [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ BAFTA ಅವಾರ್ಡ್]]
|-
| [[1987]] || ''[[ದ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್]]''  || ಜಿಮ್ ಮಾಲೋನ್ || [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]]&lt;br /&gt;[[ಚಲನಚಿತ್ರ- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]&lt;br /&gt;ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ [[NBR]] ಅವಾರ್ಡ್&lt;br /&gt;ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ [[KCFCC]] ಅವಾರ್ಡ್ &lt;br /&gt;| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ)
|-
| [[1988]] || ''[[ದ ಪ್ರಿಸಿಡಿಯೋ]]''  || Lt. Col. ಅಲನ್ ಕಾಲ್ಡ್‌ವೆಲ್ ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1989]] || ''[[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜೋನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಕ್ರುಸೇಡ್]]''  || [[ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಜೋನ್ಸ್ ಸೀನಿಯರ್]] || ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಮೋಶನ್ ಚಿತ್ರ]]&lt;br /&gt;| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ)
|-
| ''[[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಬಿಸಿನೆಸ್]]''  || ಜೆಸ್ಸೀ ಮೆಕ್‌ಮುಲ್ಲೆನ್ ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1990]] || ''[[ದ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್]]''  || ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಾರ್ಕೊ ರೇಮಿಯಸ್ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ BAFTA ಅವಾರ್ಡ್]]
|-
| ''[[ದ ರಷಿಯಾ ಹೌಸ್]]''  || ಬಾರ್ಥೊಲೊಮೆವ್ 'ಬಾರ್ಲೆ' ಸ್ಕಾಟ್ ಬ್ಲೇರ್ ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1991]] || ''[[Highlander II: The Quickening]]''  || [[ಜುವಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಝ್ ವಿಲ್ಲಾ-ಲೋಬೋಸ್ ರಾಮಿರೆಝ್]] ||
|-
| ''[[Robin Hood: Prince of Thieves]]''  || [[ಕಿಂಗ್ ರಿಚರ್ಡ್ I]] || (uncredited cameo)
|-
| [[1992]] || ''[[ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮ್ಯಾನ್]]''  || Dr. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ||
|-
| [[1993]] || ''[[ರೈಸಿಂಗ್ ಸನ್]]''  || Capt. ಜಾನ್ ಕಾನರ್ || (ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೂಡಾ )
|-
| [[1994]] || ''[[ಎ ಗುಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಇನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]''  || Dr. ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮುರ್ರೇ || 
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| [[1995]] || ''[[ದ ಥೀಫ್ ಅಂಡ್ ದ ಕಾಬ್ಲರ್]]''  || ಟ್ಯಾಕ್ ದ ಕಾಬ್ಲರ್ || (ಧ್ವನಿ; ಒರಿಜಿನಲ್ ಆವೃತ್ತಿ; ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲ)
|-
| ''[[ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್]]''  || ಪಾಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ || (ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೂಡಾ)
|-
| ''[[ಫರ್ಸ್ಟ್ ನೈಟ್]]''  || [[ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್]] ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1996]] || ''[[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಹಾರ್ಟ್]]''  || ಡ್ರ್ಯಾಕೊ || (ಧ್ವನಿ)
|-
| ''[[ದ ರಾಕ್]]''  || Capt. ಜಾನ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮೇಸನ್ (Ret.) || (ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೂಡಾ)
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1998]] ||''[[ದ ಅವೆಂಜರ್ಸ್]]''  || ಸರ್ ಆಗಸ್ಟ್ ಡೆ ವೈಂಟರ್ ||
|-
| ''[[ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬೈ ಹಾರ್ಟ್]]''  || ಪಾಲ್ ||
|-
| [[1999]] || ''[[ಎಂಟ್ರಾಪ್‌ಮೆಂಟ್]]''  || ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡಾಫಲ್ || (ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೂಡಾ)
|-
| [[2000]] || ''[[ಫೈಂಡಿಗ್ ಫಾರೆಸ್ಟರ್]]''  || ವಿಲಿಯಮ್ ಫಾರೆಸ್ಟರ್ ||
|-
| [[2003]] || ''[[ದ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಟಾರ್ಡಿನರಿ ಜಂಟಲ್‍ಮ್ಯಾನ್]]''  || [[ಅಲನ್ ಕ್ವಾಟರ್ಮೈನ್]] || (ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೂಡಾ)
|-
| [[2006]] || ''ಸರ್ ಬಿಲ್ಲಿ ದ ವೆಟ್''  || ಸರ್ ಬಿಲ್ಲಿ ||(ಧ್ವನಿ) ಅನಿಮೇಟೆಡ್ 2008ರ ಬಿಡುಗಡೆ
|-
|}

=== ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು ===
ಸೀನ್ ಕಾನರಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೋಲುವ ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ''[[ಫ್ರಮ್ ರಷಿಯಾ ವಿತ್ ಲವ್‌]]'' ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ದ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಅವರ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ]] ಪಾತ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ''[[Metal Gear 2: Solid Snake]]'' .

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|Sean Connery}}
{{wikiquote}}
* [http://www.seanconnery.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
* {{imdb|0000125}}
* {{ibdb|23802}}
* [[BBC]]: [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/573476.stm ಸೀನ್ ಕಾನರಿ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (1999)]
* [https://web.archive.org/web/20090108033206/http://www.tcm.com/thismonth/article.jsp?cid=161355 Profile] @ [[Turner Classic Movies]]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:20ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:21ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಗಳಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:BAFTA ವಿಜೇತರು (ಜನರು)]]
[[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟ BAFTAಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸೆಸಿಲ್ ಬಿ. ಡೆಮಿಲ್ಲೆ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ನೈಟ್ಸ್‌ ಬ್ಯಾಚೆಲರ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಲೀಜನ್ ಡಿ'ಹಾನರ್ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೆನೆಡಿ ಸೆಂಟರ್ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು]]
[[ವರ್ಗ:MTV ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ನಾವಿಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಬಾಡಿ ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಸ್ಟೇಜ್ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಧ್ವನಿ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಈಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>nniej1lihuxxnkyl5wkv0lv1lou2yrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪೇಜ್ರ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22947</id>
    <revision>
      <id>1435492</id>
      <parentid>1430984</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93909" sha1="m10wyv3u43jsbgy3tvnxr991ld8yud2" xml:space="preserve">[[File:PageRanks-Example.svg|right|thumb|400px|ಸರಳ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು(100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) (ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಲಾಗರಿದಮ್‍ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮರುಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ವರದಿಯಾಗಿದೆ). ಪೇಜ್ Eಗಿಂತ ಪೇಜ್ C ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಚ್ಚಿನದು, ಆದರೂ ಅದು ಕಡಿಮೆ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಅದರ ಕೊಂಡಿಯು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ ರಾಂಡಮ್ ಲಿಂಕ್‌ಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವೆಬ್ ಸರ್ಫರ್ (ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಂಡಾಮ್ ಪುಟಕ್ಕೆ 15% ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳು ದಾಟುತ್ತವೆ) ಕಾಲಾವಧಿಯ 8.1%ಗಾಗಿ ಪೇಜ್ ಇ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.(The 15% likelihood of jumping to an arbitrary page corresponds to a damping factor of 85%.) 
(ಈ ದಾಟುವಿಕೆಯ 15% ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳು ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಪುಟಕ್ಕೆ 85%ರಷ್ಟು ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ.) ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ವೆಬ್ ಸರ್ಫರ್‌ಗಳು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಎ, ಬಿ ಅಥವಾ ಸಿ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸೊನ್ನೆ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಪೇಜ್ ಎ ವೆಬ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಪೇಜ್‌ಗೆ ಲಿಂಕ್‌ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.]]
'''ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್''' ಎಂಬುದು [[ಸಂಪರ್ಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಕ್ರಮಾವಳಿ, [[ಲಾರ್ರಿ ಪೇಜ್‌]]ನ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Google Press Center: Fun Facts&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.google.com/press/funfacts.html |title=Google Press Center: Fun Facts |publisher=www.google.com |accessdate=2009-10-05 |archive-date=2009-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090424093934/http://www.google.com/press/funfacts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಗೂಗಲ್]] ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌‍]]ನ ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಇದು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್‌‍]]ನಂತಹ [[ಹೈಪರ್ ಲಿಂಕ್]] ಇರುವ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳ [[ಗುಂಪಿನ]] ಪ್ರತಿ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾನುಕೂಲವನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು &quot;ಅಳೆಯುವುದು&quot; ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.&lt;ref name=&quot;Google Press Center: Fun Facts&quot;/&gt;  [[ಪರಸ್ಪರ]] ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳ ಜೊತೆ ಯಾವುದೇ ಘಟಕಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ [[ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.  ಇದು ಯಾವುದೇ ಕೊಟ್ಟ'' E''  ಘಟಕಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ''E ಯ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ '' ಎನ್ನುವರು ಮತ್ತು &lt;math&gt;PR(E).&lt;/math&gt;PR(E) ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. &quot;ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್&quot; ಹೆಸರು ಗೂಗಲ್‌‍ನ [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್]] ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು [[ಪೇಟೆಂಟ್]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.{{US patent|6285999}}     ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೇಟೆಂಟನ್ನು [[ಸ್ಟೆನ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲ.  ಸ್ಟೆನ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಪೇಟೆಂಟ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಹೊಂದಿದೆ.  ಪೇಟೆಂಟ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಗೂಗಲ್‌ನ 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; 2005ರಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳು [[$]]336 ಮಿಲಿಯನ್‌‍ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.redorbit.com/news/education/318480/stanford_earns_336_million_off_google_stock/|title=Stanford Earns $336 Million Off Google Stock|author=Lisa M. Krieger|publisher=San Jose Mercury News, cited by redOrbit|date=1 December 2005|accessdate=2009-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2004/novdec/features/startingup.html|title=Starting Up. How Google got its groove|author=Richard Brandt|accessdate=2009-02-25|publisher=Stanford magazine|archive-date=2009-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090310190153/http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2004/novdec/features/startingup.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ಚಿತ್ರಣ ==
ಗೂಗಲ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:&lt;ref name=&quot;googletechnology&quot; /&gt;
{{cquote|PageRank relies on the uniquely democratic nature of the web by using its vast link structure as an indicator of an individual page's value. In essence, Google interprets a link from page A to page B as a vote, by page A, for page B. But, Google looks at more than the sheer volume of votes, or links a page receives; it also analyzes the page that casts the vote. Votes cast by pages that are themselves &quot;important&quot; weigh more heavily and help to make other pages &quot;important&quot;.}}
ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಪುಟದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ &quot;ಮತದಾನ&quot;ದಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.  ಪುಟದ ಹೈಪರ‍್ಲಿಂಕ್‌ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮತದಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುವುದು.  ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ [[ಪುನರನ್ವಯ]] ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್‍ಗಳು ಇದರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡುತ್ತವೆ.[[ಒಳಬರುವ ಲಿಂಕ್‍ಗಳು]]&quot;)ಬಹಳ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ ಅಧಿಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಜೊತೆ ತನಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಣಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.ವೆಬ್ ಪೇಜ್‍ಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಿಂಕ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಪುಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಂಬಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಟರ‍್ನೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೆಬ್‍ಪೇಜ್‍ಗೆ 0-10ರ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಗೂಗಲ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೈಟ್‌‍ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.[[ರಿಕ್ಟರ್ ಸ್ಕೇಲ್‍ನಂತಹ]] [[ಲಾಗಾರಿದಮಿಕ್ ಅಳತೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸುಮಾರಾಗಿ ಇನ್‍ಬೌಂಡ್ ಲಿಂಕ್‍ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪುಟಗಳ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಎನ್ನುವರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕು ಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತತೆ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್]] ಮೂಲಕ ವರದಿಯಾದ ಪುಟದ ನಿಜವಾದ ಭೇಟಿಗಳು ಸಹ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.{{fix|text=citation needed}}  ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, [[ವಂಚಿಸುವುದು]], ಮತ್ತು [[ಮೋಸ]]ಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೂಗಲ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.{{fix|text=citation needed}}  ಪೇಜ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್‌ನ ಮೂಲ ಪೇಪರ‍್ನಿಂದ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪೇಪರ‍್ಗಳು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;originalpaper&quot;&gt;{{cite conference | url=http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1998-8 | title=The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine | author=Sergey Brin, Larry Page | year=1998 | booktitle=Proceedings of the 7th international conference on World Wide Web (WWW) | pages=107–117 | location=Brisbane, Australia | access-date=2010-03-29 | archive-date=2008-09-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080911234529/http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1998-8 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೆನಿಪ್ಯುಲೆಶನ್‍ನನ್ನು ಖಂಡಿಸುವಂತದ್ದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೆಲೆಯೇರಿಸಿದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೆಲೆಯೇರಿಸಿದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳಿಂದ ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ. ವೆಬ್‍ಪೇಜ್‍ಗಳಿಗೆ ಇತರ ಲಿಂಕ್ ಆಧಾರಿತ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗಣನಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, [[ಜಾನ್ ಕ್ಲೆನ್‍ಬರ್ಗ್]] ಅವರು ([[ತೆಒಮ]] ಮತ್ತು ಈಗ [[ಆಸ್ಕ್.ಕಾಮ್]] ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ) ಸಂಶೋಧಿಸಿದ [[ಎಚ್‍ಆಯ್‍ಟಿಎಸ್ ಗಣನಾಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆಯ್‍ಬಿಎಮ್ [[ಕ್ಲೆವರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಟ್ರಸ್ಟರ್ಯಾಂಕ್]] ಗಣನಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಸ್ಟನ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಲಾರ್ರಿ ಪೇಜ್]] (ಈಗಿನ ಹೆಸರು ''ಪೇಜ್'' -ರ್ಯಾಂಕ್) ಮೂಲಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite book | author = David Vise and Mark Malseed | year = 2005 | title = The Google Story | url = http://www.thegooglestory.com/ | isbn = ISBN 0-553-80457-X | pages = 37 | access-date = 2010-03-29 | archive-date = 2006-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060428055830/http://www.thegooglestory.com/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಸರ್ಜಿ ಬ್ರಿನ್]] ಕಂಪನಿ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು.  1998ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ಪೇಪರ್, ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್]] ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:&lt;ref name=&quot;originalpaper&quot; /&gt; ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರ ಪೇಜ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್ [[ಗೂಗಲ್ Inc.]] (ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಹಿಂದಿರುವ ಕಂಪನಿ) ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು.  ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಗಲ್ ಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌‍ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧನಾ ಟೂಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;googletechnology&quot;&gt;[http://www.google.com/technology/ ಗೂಗಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]&lt;/ref&gt;  1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೆನ್‍ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಯುಜೆನ್ ಗಾರ್ಫೀಲ್ಡ್]] ಅವರಿಂದ ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಸಿಟೆಶನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಮತ್ತು ಪದೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [[ಮಸಿಮೋ ಮರ್ಚರಿ]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ [[ಹೈಪರ್ ಶೋಧನೆ]]ಗಳಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ (ಗೂಗಲ್‌ನ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಅವರ ಮೂಲ ಪೇಪರಿನಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಫೀಲ್ಡ್‌ರ ಮತ್ತು ಮರ್ಚರಿಯವರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;originalpaper&quot; /&gt;   ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (1998) [[ಜಾನ್ ಕ್ಲೆನ್‍ಬರ್ಗ್]] ಅವರು [[ಎಚ್‍ಆಯ್‍ಟಿಎಸ್‌‍]]ನ ಮೇಲೆ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರ ಪೇಪರ್ ಮತ್ತು 1973ರ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ]] [[ವಸ್ಸಿಲಿ ಲಿಯೊಂತಿಫ್]] ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ವಿಧಾನದ ಮೊದಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;http://science.slashdot.org/story/10/02/17/2317239/ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್-ವಿಧಾನ-ಆಲ್ಗರಿದಮ್-1940ರಿಂದ-ಪತ್ತೇಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ?art_pos=3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.technologyreview.com/blog/arxiv/24821/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;arxiv.org&quot;&gt;http://arxiv.org/abs/1002.2858&lt;/ref&gt;
== ಗಣನಶಾಸ್ತ್ರ ==
ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದು [[ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಲಿಂಕ್‍ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಯಾವುದೇ ಅಳತೆಯ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಬಹುದು.  ಗಣನೆಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಮನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಶೋಧನಾ ಪೇಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗಣನೆಗಳಿಗೆ &quot;ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು&quot; ಎನ್ನುವ ಕೆಲವು ಪಾಸ್‍ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಸಮೀಪದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಜ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು 0 ಮತ್ತು 1ರ ಮಧ್ಯದ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  0.5 ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸುವುದರ &quot;50% ಸಾಧ್ಯತೆ&quot; ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, 0.5ರ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಲಿಂಕ್ ನ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು 0.5 ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಇರುವ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ 50% ಇದೆ.
=== ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಂಡ ಗಣನಾಶಾಸ್ತ್ರ ===
[[ಚಿತ್ರ:Linkstruct2.svg|thumb|360px|ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ]]
ನಾಲ್ಕು ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಿಶ್ವಗಣವನ್ನು ಊಹಿಸಿ: '''A''', '''B''', '''C''', ಮತ್ತು '''D'''. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಅಂದಾಜಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಈ ನಾಲ್ಕು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳ ಮಧ್ಯ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ.ಈ ರೀತಿ, ಪ್ರತಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದ 0.25ರ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ  ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೆಲೆ 1 ಆಗಿತ್ತು.  ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಪುಟಗಳ ಒಟ್ಟೂ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಿತ್ತು.  0 ಮತ್ತು 1 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು (ಕೆಳಗಿರುವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ) ಹೊಂದಿವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸರಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು- ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೆಲೆ 0.5 ಆಗಿದೆ. '''B''', '''C''', ಮತ್ತು '''D'''  ಪುಟಗಳು '''A'''  ಪುಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 0.25 ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು '''ಎ'''  ಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಸರಳ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ '''PR()'''  '''A'''  ಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಕ್‍ಗಳು '''A''' ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
:&lt;math&gt;PR(A)= PR(B) + PR(C) + PR(D).\,&lt;/math&gt;
ಇದು 0.75 ಆಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ '''B'''  ಪುಟ ಸಹ '''C'''  ಪುಟಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು '''D'''  ಪುಟ ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.''ಲಿಂಕ್-ವೋಟ್‍ಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ''.  ಹೀಗೆ '''B'''  ಪುಟ 0.125 ಬೆಲೆಯ ವೋಟ್‍ ಅನ್ನು '''A'''  ಪುಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 0.125 ಬೆಲೆಯ ವೋಟ್‍ ಅನ್ನು '''C'''  ಪುಟಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. '''D''' &lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt; ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ A ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗಣನೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ (ಸುಮಾರು 0.083).
:&lt;math&gt;PR(A)= \frac{PR(B)}{2}+ \frac{PR(C)}{1}+ \frac{PR(D)}{3}.\,&lt;/math&gt;
ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟಿನ ಸ್ವಂತ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‍ಗಳ '''L( )'''  (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯು ಆರ್ ಎಲ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಲ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು) ಸಹಜ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಲಿಂಕ್‌‍ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
:&lt;math&gt;PR(A)= \frac{PR(B)}{L(B)}+ \frac{PR(C)}{L(C)}+ \frac{PR(D)}{L(D)}. \,&lt;/math&gt; ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು '''u''' ವನ್ನು ಹೀಗೆ ನಮೂದಿಸಬಹುದು:
:&lt;math&gt;PR(u) = \sum_{v \in B_u} \frac{PR(v)}{L(v)}&lt;/math&gt;,
ಅಂದರೆ '''u'''  ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಲೆ, '''B&lt;sub&gt;u&lt;/sub&gt;''' ಗಣದ(''' u'''  ಪುಟಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಈ ಗಣ ಹೊಂದಿದೆ) ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲ '''v''' ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು '''v'''  ಪುಟದಿಂದ ಇರುವ ಲಿಂಕ್‌‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ''L'' (''v'' ) ಭಾಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
=== ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‌ ಅಂಶಗಳು ===
ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧಿಸುವವನು ಸಹ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಲಿಂಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೊಂದಿದೆ.  ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‌ ಅಂಶ ''d''  ಆಗಿದೆ.  ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿವೆ ಆದರೆ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಅಂಶ ಸುಮಾರು 0.85 ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;originalpaper&quot; /&gt; ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‌ ಅಂಶವನ್ನು 1ರಿಂದ ಕಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಕಡತಗಳ ಒಟ್ಟುಸಂಖ್ಯೆ (''N'' )ನ ಒಟ್ಟೂ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಮತ್ತು ಈ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಡ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಒಳಮೊತ್ತದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಂಕಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ, 
: &lt;math&gt;PR(A) = {1 - d \over N} + d \left( \frac{PR(B)}{L(B)}+ \frac{PR(C)}{L(C)}+ \frac{PR(D)}{L(D)}+\,\cdots \right).&lt;/math&gt;
ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಪುಟಗಳ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಅಂಶ ಪಡೆದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂಲ ಪೇಪರ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ:
: &lt;math&gt;PR(A)= 1 - d + d \left( \frac{PR(B)}{L(B)}+ \frac{PR(C)}{L(C)}+ \frac{PR(D)}{L(D)}+\,\cdots \right)&lt;/math&gt; ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ, ಮೊದಲ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಳೆಗಳ ಮೊತ್ತ ಒಂದು, ಎರಡನೇ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ''N''  ನಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊತ್ತ ''N''  ಆಗುತ್ತದೆ. ಪೇಜ್ ಎಂಡ್ ಬ್ರಿನ್ ಪೇಪರ್‌‍ನ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ಮೊತ್ತ ಒಂದು&quot;&lt;ref name=&quot;originalpaper&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಗೂಗಲ್‌ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೇಲಿನ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[[ಮ್ಯಾಟ್ ಕಟ್ಸ್]]'ನ ಬ್ಲಾಗ್: [http://www.mattcutts.com/blog/seo-for-bloggers/ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಫ್ರಾಮ್ ಗೂಗಲ್: ವಾಟ್ ಯು ನೀಡ್ ಟು ನೌ], ಅವರ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್‌ ಪುಟ 15 ನೋಡಿ.&lt;/ref&gt;
ಗೂಗಲ್ ಪ್ರತಿ ಸಲ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಡಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕೋರ‍್ನ್ನು ಪುನಃ ಲೆಕ್ಕಮಾದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಗೂಗಲ್ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸೂತ್ರವು ''ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧಿಸುವವ'' ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇವನು ಬಹಳ ಸಲ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬೇಸರವಾಗಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪುಟಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧಿಸುವವನು ಲಿಂಕ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಬೆಲೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು [[ಮಾರ್ಕೊವ್ ಚೈನ್‍]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪುಟಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು  ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್‍ಗಳು ಸಮನಾದ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಪುಟಗಳ ಮಧ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಪುಟದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಟಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇವು ಕುಗ್ಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಇದರಿಂದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 
ಆದರೂ, ಪರಿಹಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾಗಿದೆ.ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಶೋಧಕ ಸಿಂಕ್ ಪುಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಇದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆ [[URL]] ನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಶೋಧನಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ.ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವಾಗ, ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‍ಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪುಟಗಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಂದ ಅವುಗಳ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕೋರ‍್ಗಳನ್ನು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ, ಉಳಿದ ಪುಟಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗದಂತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯಾದೃಚ್ಚಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ನೋಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''d '' = 0.85 ರೀತಿಯ ಬ್ರೌಸರ್‌ ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಬುಕ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮೀಕರಣ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
:&lt;math&gt;PR(p_i) = \frac{1-d}{N} + d \sum_{p_j \in M(p_i)} \frac{PR (p_j)}{L(p_j)}&lt;/math&gt;
ಇಲ್ಲಿ &lt;math&gt;p_1, p_2,..., p_N&lt;/math&gt; ಇವು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪುಟಗಳು, &lt;math&gt;M(p_i)&lt;/math&gt; ಇದು &lt;math&gt;p_i&lt;/math&gt; ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪುಟಗಳ ಗುಂಪು, &lt;math&gt;L(p_j)&lt;/math&gt; ಇದು &lt;math&gt;p_j&lt;/math&gt; ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮತ್ತು ''N''  ಇದು ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯ [[ಐಜೆನ್‌ವೆಕ್ಟರ್‌]]ನ [[ಬದಲಾದ ದಶಮಾಂಶ ಪದ್ದತಿ]]ಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.  ಇದು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ದಶಮಾನ ಪದ್ದತಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ: ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಐಜೆನ್‌ವೆಕ್ಟರ್‌‍
:&lt;math&gt; \mathbf{R} = \begin{bmatrix} PR(p_1) \\ PR(p_2) \\ \vdots \\ PR(p_N) \end{bmatrix} &lt;/math&gt;
ಇಲ್ಲಿ '''R'''  ಸಮೀಕರಣದ ಪರಿಹಾರ.
:&lt;math&gt; \mathbf{R} = \begin{bmatrix} {(1-d)/ N} \\ {(1-d) / N} \\ \vdots \\ {(1-d) / N} \end{bmatrix} + d \begin{bmatrix} \ell(p_1,p_1) &amp;amp; \ell(p_1,p_2) &amp;amp; \cdots &amp;amp; \ell(p_1,p_N) \\ \ell(p_2,p_1) &amp;amp; \ddots &amp;amp; &amp;amp; \vdots \\ \vdots &amp;amp; &amp;amp; \ell(p_i,p_j) &amp;amp; \\ \ell(p_N,p_1) &amp;amp; \cdots &amp;amp; &amp;amp; \ell(p_N,p_N) \end{bmatrix} \mathbf{R} &lt;/math&gt;
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ''i'' ಗೆ ಪುಟ&lt;math&gt;p_i&lt;/math&gt;, ಪುಟ &lt;math&gt;p_j&lt;/math&gt;ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವು ೦ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
:&lt;math&gt;\sum_{i = 1}^N \ell(p_i,p_j) = 1&lt;/math&gt;,
ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಕಾಲಮ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವು 1 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ [[ಕಂಪ್ಯೂಟೇಷನ್]] ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.)  ಇದು ಹೆಚ್ವಾಗಿ [[ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಎಲಿಜೆನ್‍ವೆಕ್ಟರ್‌ ಸೆಂಟ್ರಾಲಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಐಜೆನ್‌ಗ್ಯಾಪ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಇದು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. 
&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author = Taher Haveliwala and Sepandar Kamvar.
 | year = 2003
 | month = March
 | title = The Second Eigenvalue of the Google Matrix
 | journal = Stanford University Technical Report
 | url = http://www-cs-students.stanford.edu/~taherh/papers/secondeigenvalue.pdf
|format=PDF}}&lt;/ref&gt; ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಐಜೆನ್‌ವೆಕ್ಟರ್‌ನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವೇಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ (ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಅಗತ್ಯ) [[ಮಾರ್ಕೊವ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ ಬಹಳ ಸಲ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾಗಿದೆ.  &lt;math&gt;t^{-1}&lt;/math&gt;ಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; ಇದು ಪುಟದಿಂದ ಅದಕ್ಕೇ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳ [[ನಿರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಸಂಖ್ಯೆ.ಹಳೆಯ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೊರತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಪುಟ ಬಹಳ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸೈಟ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಸೈಟ್ [[ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ]]ದಂತಹ ಪುಟಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ) ಇದು ಬಹಳ ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಗೂಗಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ([[ಇದು ಓಪನ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌‍]]ನಿಂದ ತಾನೇ ಪಡೆದ) ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ವಿಂಗಡಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರು ನೋಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.  ಗೂಗಲ್ ನಿಘಂಟನ್ನು ಗೂಗಲ್‌‍ನವರು ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ನೇರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು (ಡಿಸ್‍ಪ್ಲೇ ಆರ್ಡರ್) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}}  ಗೂಗಲ್‍ನವರ ಬೇರೆ ಶೋಧನಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ (ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧನೆಯಂತಹ) ಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ ಪುಟಗಳ ಸ್ಕೋರ‍್ಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌‍ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗಣನೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.118.5422 | title=Fast PageRank Computation via a Sparse Linear System | author= Gianna M. Del Corso, Antonio Gullí, Francesco Romani | journal=Internet Mathematics | year = 2005 | volume = 2 | issue = 3}}&lt;/ref&gt;  ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಮೆನಿಪ್ಯುಲೆಟ್ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಬಹಳ ಸಲ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ, ಇದು ಯಾವ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‍ಗಳು ಅಂತರಜಾಲ ಸಮುದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಲಿಂಕ್ ಫಾರ್ಮ್]] ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ದಂಡಿಸುತ್ತದೆ.ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಹಣ ಕೊಟ್ಟ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸೈಟ್‍ಗಳನ್ನು ''ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ''  ದಂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. 
ಲಿಂಕ್ ಫಾರ್ಮ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೆನಿಪ್ಯುಲೆಶನ್ ಟೂಲ್‍ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಹೇಗೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗೂಗಲ್‍ನ [[ಟ್ರೇಡ್‍ಸಿಕ್ರೇಟ್]] ಆಗಿದೆ.

=== ಗಣನೆ ===
 
ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಇಟರೆಟಿವ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೀಜಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ,.
[[ಪವರ್ ಇಟರೇಶನ್]] ವಿಧಾನ,&lt;ref name=&quot;arxiv.org&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference|url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.18.5264&amp;rep=rep1&amp;type=pdf | title=PageRank computation and the structure of the web: Experiments and algorithms | author=Arasu, A. and Novak, J. and Tomkins, A. and Tomlin, J. | year=2002 | booktitle = Proceedings of the Eleventh International World Wide Web Conference, Poster Track | pages = 107–117 | location = Brisbane, Australia }}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಪವರ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==== Iterative ====
ಮೊದಲಿನ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, &lt;math&gt;t=0&lt;/math&gt; ಆಗಿತ್ತು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು 
:&lt;math&gt;PR(p_i; 0) = \frac{1}{N}&lt;/math&gt;.ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ,
:&lt;math&gt;PR(p_i;t+1) = \frac{1-d}{N} + d \sum_{p_j \in M(p_i)} \frac{PR (p_j; t)}{L(p_j)}&lt;/math&gt;,
ಅಥವಾ ಮಾತೃಕೆ ಸಂಕೇತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ :&lt;math&gt;\mathbf{R}(t+1) = d \mathcal{M}\mathbf{R}(t) + \frac{1-d}{N} \mathbf{1}&lt;/math&gt;, &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; (*)
ಇದರಲ್ಲಿ
&lt;math&gt;\mathbf{R}_i(t)=PR(p_i; t)&lt;/math&gt; ಮತ್ತು &lt;math&gt;\mathbf{1}&lt;/math&gt;  ಇದು ಉದ್ದದ ಕಾಲಂ ವೆಕ್ಟರ್  &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ಇದು ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. &lt;math&gt;\mathcal{M}&lt;/math&gt;  ಈ ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ  
: &lt;math&gt;\mathcal{M}_{ij} = \begin{cases} 1 /L(p_j), &amp;amp; \mbox{if }j\mbox{ links to }i\ \\ 0, &amp;amp; \mbox{otherwise} \end{cases} &lt;/math&gt;
ಅಂದರೆ,:&lt;math&gt;\mathcal{M} := (K^{-1} A)^t&lt;/math&gt;,
ಇದರಲ್ಲಿ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ಗ್ರಾಫ್‍ನ [[ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾತೃಕೆ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ ಮತ್ತು &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ಕರ್ಣ ಮಾತೃಕೆಯು ಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ &lt;math&gt;\epsilon&lt;/math&gt; ಗೆ ಗಣನೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
:&lt;math&gt;|\mathbf{R}(t+1) - \mathbf{R}(t)| &lt;/math&gt;,ಅಂದರೆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==== ಬೀಜಗಣಿತ ====
ನಂತರದ ಹೊಂತದಲ್ಲಿ, &lt;math&gt;t \to \infty&lt;/math&gt; ಗೆ (ಅಂದರೆ [[ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ), ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣ (*) ಹೀಗಿದೆ 
:&lt;math&gt;\mathbf{R} = d \mathcal{M}\mathbf{R} + \frac{1-d}{N} \mathbf{1}&lt;/math&gt;. &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; (**)ಪರಿಹಾರ ಹೀಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ  :&lt;math&gt;\mathbf{R} = (\mathbf{I}-d \mathcal{M})^{-1} \frac{1-d}{N} \mathbf{1}&lt;/math&gt;,
ಅಭಿನ್ನತೆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜೊತೆ &lt;math&gt;\mathbf{I}&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;0 &lt;/math&gt; ಕ್ಕೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಪರಿಹಾರವಿದೆ.  &lt;math&gt;\mathcal{M}&lt;/math&gt;ಇದನ್ನು [[ಸ್ಟೊಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆರೊನ್‌-ಫ್ರೋಬೆನಿಯಸ್]] ಪ್ರಮೆಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಐಗನ್‌ವ್ಯಾಲ್ಯೂದ ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಏನೂ ಅಲ್ಲದರಿಂದ ನೋಡಬಹುದು.

==== ಪವರ್ ವಿಧಾನ ====
&lt;math&gt;\mathcal{M}&lt;/math&gt; ಮಾತೃಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರಿಂದ ಕಾಲಮ್‌-ಸ್ಟೊಕಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಲಮ್‌ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಕೂಡ
ಕೇವಲ ಸೊನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು &lt;math&gt;\mathbf{R}&lt;/math&gt; ಇದು ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ (ಅಂದರೆ, &lt;math&gt;|\mathbf{R}|=1&lt;/math&gt;), ಸಮೀಕರಣ (**) ಇದು ಕೆಳಗಿನದಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿದೆ :&lt;math&gt;\mathbf{R} = \left( d \mathcal{M} + \frac{1-d}{N} \mathbf{I} \right)\mathbf{R} =: \widehat \mathcal{M} \mathbf{R}&lt;/math&gt;. &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; (***)
ಆದ್ದರಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ &lt;math&gt;\mathbf{R}&lt;/math&gt; ಮುಖ್ಯವಾದ ಐಜೆನ್‌ವೆಕ್ಟರ್‌ನ&lt;math&gt;\widehat\mathcal{M}&lt;/math&gt;. ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ  
[[ಪವರ್ ವಿಧಾನ]] ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗಣನೆ ಮಾಡುವ ರೀತಿ: ಆರ್ಬಿಟ್ರರಿ ವೆಕ್ಟರ್ &lt;math&gt;x(0)&lt;/math&gt; ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, &lt;math&gt;\widehat\mathcal{M}&lt;/math&gt; ಈ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮುಂದೆ ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ,
:&lt;math&gt; x(t+1) = \widehat\mathcal{M} x(t)&lt;/math&gt;,
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ :&lt;math&gt;|x(t+1) - x(t)| &lt;/math&gt;.
(***) ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಆವರಣದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾತೃಕೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ:&lt;math&gt; \frac{1-d}{N} \mathbf{I} = (1-d)\mathbf{P} \mathbf{1}^t&lt;/math&gt;,ಇಲ್ಲಿ, &lt;math&gt;\mathbf{P}&lt;/math&gt; ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 
:&lt;math&gt;\mathbf{P} := \frac{1}{N} \mathbf{1}&lt;/math&gt;.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸೊನ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಕಾಲಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ &lt;math&gt;\mathcal{M}&lt;/math&gt; ಇದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದ  
ಸಂಭವನೀಯತೆ ವೆಕ್ಟರ್ 
&lt;math&gt;\mathbf{P}&lt;/math&gt; ಜೊತೆ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು. ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ 
:&lt;math&gt;\mathcal{M}^\prime := \mathcal{M} + \mathcal{D}&lt;/math&gt;,
ಇಲ್ಲಿ &lt;math&gt;\mathcal{D}&lt;/math&gt; ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ 
:&lt;math&gt;\mathcal{D} := \mathbf{D} \mathbf{P}^t&lt;/math&gt;,
ಮತ್ತು  : &lt;math&gt;\mathbf{D}_i = \begin{cases} 1, &amp;amp; \mbox{if }L(p_i)=0\ \\ 0, &amp;amp; \mbox{otherwise} \end{cases}&lt;/math&gt;ಇಲ್ಲಿ, &lt;math&gt;\mathcal{M}&lt;/math&gt; ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದಾಗ:
: &lt;math&gt; \mathbf{R}_{\textrm{power}} = \frac{\mathbf{R}_{\textrm{iterative}}}{|\mathbf{R}_{\textrm{iterative}}|} = \frac{\mathbf{R}_{\textrm{algebraic}}}{|\mathbf{R}_{\textrm{algebraic}}|}&lt;/math&gt;.

==== ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ====
ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ರೂಪುರೇಖೆ, ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವುದು, ಮತ್ತು ಬೇಕಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿಖರತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಬಹಳ ಸಲ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ (ಅಂದರೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್ ಗಾಗಿ) ಅಥವಾ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್ ನ ಪ್ರಮಾಣ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಾತೃಕೆಯ ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ ಬೀಜಗಣತೀಯ ಗಣನೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೆಮೊರಿಯ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪವರ್ ವಿಧಾನ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
== ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ==

== ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್ ==
ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್‍ನ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್, ನೋಡಿದ ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು 0 ಮತ್ತು 10ರ ನಡುವಿನ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗಳು ಹತ್ತನೇ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದವು 0 ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದಿವೆ.ಟೂಲ್‍ಬಾರ್‍ನ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ನಿಖರವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿಲ್ಲ, ಮೊದಲು, ಕೆಳಗಿನ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗೆ ಹೋಗಿ ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ: http://www.google.com/search?client=navclient-auto&amp;amp;ch=6-1484155081&amp;amp;features=Rank&amp;amp;q=info:http://www.wikipedia.org/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲಿಂಕ್ 2010.01.23 ನ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ) ಇಲ್ಲಿ www.wikipedia.org ಇದು ವೆಬ್‍ಸೈಟ್ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು-ಸಾಲಿನ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಯುಆರ್ಎಲ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಬ್ರೌಸರ‍್ನ ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಬಾರ‍್ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ [[ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್ಲೆಟ್]] ನಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ (ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್‍ನ ಅಭಾವವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಗೂಗಲ್  ಚ್ರೋಮ್‍ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)
:&lt;source lang=&quot;javascript&quot;&gt;javascript:location.href='http:\/\/www.google.com\/search?client=navclient-auto&amp;amp;ch=6-1484155081&amp;amp;features=Rank&amp;amp;q=info:'+encodeURIComponent(location.href);
&lt;/source&gt;

(ಗಮನಿಸಿ: ಮೇಲಿನ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳು ೧೦ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಂತ ೪೦೩ ನಿಷಿದ್ಧ ತಪ್ಪನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ)
ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್‍ನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಳೆಯ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಕೊನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ೧೩/೧೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{0/ಗೂಗಲ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೇಟ್ಸ್ http://www.1websitedesigner.com/google-pagerank#dates&lt;/ref&gt;

=== SERP ರಾಂಕ್‌ ===
[[ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ]](ಶೋಧನಾ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪುಟ) ಇದು ಕೀವರ್ಡ್ ಕ್ವೆರಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶೋಧನಾ ಎಂಜಿನ್ ನೀಡಿದ ನಿಜವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ [[ಸ್ನಿಪೆಟ್]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟಗಳಿಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ ಹೊಂದಿದೆ.ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದ ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ ರ್ಯಾಂಕ್ ಅಂದರೆ ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದುವ ಲಿಂಕ್‍ನ ನಿಯೋಜನೆ, ಇಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ನಿಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ ರ್ಯಾಂಕ್.  ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದ ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ ರಾಂಕ್‌ ಇದರ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಕಾರ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;Vaughn09&quot;&gt;{{Citation
 | author = Aubuchon, Vaughn
 | contribution = Google Ranking Factors - SEO Checklist
 | url = http://www.vaughns-1-pagers.com/internet/google-ranking-factors.htm
 | title = ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು
 | access-date = 2010-03-29
 | archive-date = 2010-07-19
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100719010701/http://www.vaughns-1-pagers.com/internet/google-ranking-factors.htm
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.seomoz.org/article/search-ranking-factors
 | title = Search Engine Ranking Factors - Version 2
 | first = Rand
 | last = Fishkin
 | authorlink = Rand Fishkin
 | coauthors = Jeff Pollard
 | publisher = seomoz.org
 | date = April 2, 2007
 | accessdate = May 11, 2009
}}&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಗೂಗಲ್ ಲವ್&quot; ನಂತಹ ಇಂಟರ‍್ನೆಟ್ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://article-blog.thephantomwriters.com/google-love/2008/08/09/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-29 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206071347/http://article-blog.thephantomwriters.com/google-love/2008/08/09/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  [[ಎಸ್ಇಒ]] (ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್), ವೆಬ್‍ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಅತರಜಾಲ ಪುಟಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಎಸ್‍ಇಆರ‍್ಪಿ ರಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.

=== ಗೂಗಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ===
[[ಗೂಗಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ]] ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಇದೊಂದು 8-ಘಟಕದ ಮಾಪನ. ಇದರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ಹಸಿರುಗೆರೆಯ ಮೌಸ್‌ಓವರ್‌ನಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಗೂಗಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿರುವ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಹಸಿರು ಗೆರೆಯ ಹಾಗೆ ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
=== ದೋಷಪೂರಿತ ಅಥವಾ ವಂಚಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ===
ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಣಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅನೇಕ ತಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ (ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಈ ಮೌಲ್ಯವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಂಚಿನ ನ್ಯೂನತೆಯು ಯಾವುದೇ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪುಟವು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಗುರಿಯ ಪುಟವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾದ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಪುಟಕ್ಕೆ [[HTTP 302]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ &quot;ರಿಫ್ರೆಶ್&quot; [[ಮೆಟಾ ಟ್ಯಾಗ್]] ಮೂಲಕ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೊಸ ಸಿದ್ದಾಂತದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಲಿಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿರುವ PR 0 ಪುಟವು ಗೂಗಲ್ ಮುಖಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ-ಅದು PR 10ಆಗಿದೆ -ಮತ್ತೆ PRನ ಹೊಸ ಪುಟವು PR10ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ [[ವಂಚನೆಯ]] ತಂತ್ರವು, [[302 ಗೂಗಲ್ ಜಾಕಿಂಗ್]]‌ನ ಹಾಗೆ ಎಂಬುದು ಸಹ ತಿಳಿದಿದೆ, ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಂಚನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಮಾತ್ರ ಪುಟದ ನೈಜ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.  ಚಾಲನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯುಆರ್‍ಎಲ್‍ಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಂಚನೆಯನ್ನು, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವಿಧ ತಾಣ(ಪುನಃನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ)ದ ಯುಆರ್‍ಎಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಂತೆ ಪತ್ತೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ===
[[ಸರ್ಚ್-ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್]] ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಅಧಿಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು.&lt;ref name=&quot;Cutts-0414&quot; /&gt; ಅತ್ಯಧಿಕ-PR ಪುಟಗಳ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಂತೆ,ಅವು ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದವುಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯು ಅಧಿಕ ದುಬಾರಿಯಾದದ್ದು. ಇದು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಲಿಂಕ್‌ಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣಗಳು ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ  ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ನ ಲಿಂಕ್‌ಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಗೂಗಲ್ ವೆಬ್‌‍ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅವರು ಚರ್ಚೆಗೊಳಪಡುವ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಪತ್ತೇಹಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಕೊಂಡಿಗಳ ಬೆಲೆ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಇತರೆ ಪುಟಗಳ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).ಈ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರುವಿಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವು ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ನೊಫಾಲೊ]] [[HTML]] [[ಲಕ್ಷಣ]]ದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.[[ಮ್ಯಾಟ್ ಕಟ್ಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಟವಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಂತಹ ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೂಗಲ್ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Cutts-0414&quot;&gt;{{cite web|publisher=mattcutts.com/blog|date=April 14, 2007|accessdate=2007-05-28|title=How to report paid links|url=http://www.mattcutts.com/blog/how-to-report-paid-links/}}&lt;/ref&gt;
=== ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿ ===
ಮೂಲ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳನ್ನು ರಾಂಡಮ್ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುವರು, ಇದರ ಅರ್ಥವೆನೆಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುಟದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಾಂಡಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಕ್‌ಯನ್ನು ಆ ಪುಟವು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದಾಗ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನೈಜ ಬಳಕೆದಾರರು ವೆಬ್‌ ಅನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಜಾಲಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮಾದರಿಯು ಎಷ್ಟು ಜನ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆಂಬ ಕಾರ್ಯದಂತೆಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುಟದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೈಜ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ  ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Jos07&quot;&gt;{{Citation | author = Jøsang, A. | contribution = Trust and Reputation Systems | title = Foundations of Security Analysis and Design IV, FOSAD 2006/2007 Tutorial Lectures. | year = 2007 | publisher = Springer LNCS 4677 | editor = Aldini, A. | pages = 209–245 | doi = 10.1007/978-3-540-74810-6 | url = http://www.unik.no/people/josang/papers/Jos2007-FOSAD.pdf | format = PDF }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗೂಗಲ್‍ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಗಣನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ [[ನೊಫಾಲೊ]] ಲಕ್ಷಣದ ಪರಿಚಯವು [[ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸಿಂಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ವೆಬ್‍ಮಾಸ್ಟರುಗಳು ಹೊರಹೋಗುವ ಲಿಂಕ್‌ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.   ಇದು ವೆಬ್ ಕಾಲರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ರಾಂಡಮ್ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮೂಲ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಹವ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ  ಅದು [[ನೊಫಾಲೊ]] ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಕಾರಣವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಪುಟದ [[SERP]] ರಾಂಕ್, ಇದು ಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಇತರೆ ಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಂಡಮ್ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿ(ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್) ಮತ್ತು  ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶೋಧಕ ಮಾದರಿ(ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಹವ್ಯಾಸ)ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ &lt;ref name=&quot;SEOnotepad09&quot;&gt;{{Citation | author = SEOnotepad   | contribution = Myth of the Google Toolbar Ranking | url = http://www.seonotepad.com/search-engines/google-seo/myth-of-the-google-toolbar-ranking/ }}&lt;/ref&gt;.
=== ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು ===
ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ISI) [[ಪ್ರಭಾವಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ]]ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Johan Bollen, Marko A. Rodriguez, and Herbert Van de Sompel. | year = 2006 | month = December | title = Journal Status | journal = Scientometrics | volume = 69 | issue = 3 | url = http://www.arxiv.org/abs/cs.GL/0601030}}&lt;/ref&gt; ಅದನ್ನು [https://web.archive.org/web/20190927041700/http://www.eigenfactor.org/ eigenfactor.org] ನಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ಕೆಲವು ಗಣನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟು ಉಲ್ಲೇಖದ ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಉಲ್ಲೇಖದ &quot;ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ&quot;ಯು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸದೃಶ ಹೊಸ ಬಳಕೆಯು ಬೋಧನ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿರುವ  ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೈದ್ಯ ಪದವಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.    ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಂದಲೂ (ಮತ್ತು ತಾವಾಗಿಯೇ) ತಮ್ಮ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Benjamin M. Schmidt and Matthew M. Chingos | title=Ranking Doctoral Programs by Placement: A New Method | year=2007 | journal=PS: Political Science and Politics | volume=40 | issue=July | pages=523–529 | url=http://www.people.fas.harvard.edu/~chingos/rankings_paper.pdf | format=PDF | access-date=2010-03-29 | archive-date=2010-08-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100816160536/http://www.people.fas.harvard.edu/~chingos/rankings_paper.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಾಂಕ್ ಅಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಜನ (ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳು) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = B. Jiang | title = Ranking spaces for predicting  human movement in an urban environment | year=2006 | journal=International Journal of Geographical Information Science
 | volume=23 | pages=823–837 | url=http://arxiv.org/abs/physics/0612011
 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Jiang B., Zhao S., and Yin J.  | title = Self-organized natural roads for predicting traffic flow: a sensitivity study | year=2008 | journal=Journal of Statistical Mechanics: Theory and Experiment
 | volume=P07008 | url=http://arxiv.org/abs/0804.1630 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;.  [[ನಿಘಂಟಿನ ಅಮುಖ್ಯಾರ್ಥಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಪದ ಗ್ರಾಹ್ಯದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ನಿವಾರಣೆ]]ಯನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;ರೊಬರ್ಟ್ ನವಿಗ್ಲಿ,ಮಿರೆಲ್ಲಾ ಲಾಪಾಟಾ. [http://www.dsi.uniroma1.it/~navigli/pubs/PAMI_2010_Navigli_Lapata.pdf &quot;ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಫಾರ್ ಅನ್‌ಸೂಪರ್‌ವೈಸ್ಡ್ ವರ್ಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಡಿಸ್‌ಆ‍ಯ್೦ಬಿಗೇಷನ್&quot;]. IEEE ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಅನಾಲಿಸೀಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮಷಿನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (ಟಿಪಿಎ‌ಎಮ್‌ಐ), 32(4), IEEE ಪ್ರೆಸ್, 2010, ಪು. 678-692.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರಾಂಕ್ [[ವರ್ಡ್‌ನೆಟ್]] [[ಸೈನ್ಸೆಟ್ಸ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಅಥವಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯಂತಹ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಅಮುಖ್ಯಾರ್ಥ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
&lt;ref&gt;{{cite web | author=Andrea Esuli and Fabrizio Sebastiani | title=PageRanking WordNet synsets: An Application to Opinion-Related Properties | work=In Proceedings of the 35th Meeting of the Association for Computational Linguistics, Prague, CZ, 2007, pp. 424-431 | url=http://nmis.isti.cnr.it/sebastiani/Publications/ACL07.pdf | format=PDF | accessdate=June 30, 2007 | dateformat=mdy | archive-url=https://web.archive.org/web/20070628113247/http://nmis.isti.cnr.it/sebastiani/Publications/ACL07.pdf | archive-date=ಜೂನ್ 28, 2007 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾನುಕೂಲ ವಿಧಾನವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲಿಂಕ್‌ ರಚನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಓದುವಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author = Wissner-Gross, A. D.
| title = [http://www.alexwg.org/ICALT2006.pdf Preparation of topical readings lists from the link structure of Wikipedia]| journal = Proceedings of the IEEE International Conference on Advanced Learning Technology
| location = Rolduc, Netherlands| year = 2006| pages = 825| doi = 10.1109/ICALT.2006.1652568}}&lt;/ref&gt;
[[ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲರ್]] ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬಂತೆ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಲ್ಲದು, ಇದು ವೆಬ್‌ನ ಕ್ರಾಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ URLಅನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಆರಂಭದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ.
&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Working Papers Concerning the Creation of Google
 | work=Google
 | url=http://dbpubs.stanford.edu:8091/diglib/pub/projectdir/google.html
 | accessdate=November 29, 2006
 | dateformat=mdy}}&lt;/ref&gt;
ಅವು ಗೂಗಲ್‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ''ಯುಆರ್‍ಎಲ್ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಥ ಕ್ರಾಲಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ''.
&lt;ref&gt;{{cite journal
|author = Cho, J., Garcia-Molina, H., and Page, L.
| title =  [http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1998-51 Efficient crawling through URL ordering]
| journal = Proceedings of the seventh conference on World Wide Web
| location = Brisbane, Australia
| year = 1998}}&lt;/ref&gt; ಅವುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಹೇಗೆ ಆಳವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೇ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಗೂಗಲ್ ತಾಣಗಳು ಕ್ರಾಲ್ (ನಡೆ) ಆಗಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಈ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಮುಖ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬಂತೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಯುಆರ್‍ಎಲ್‍ಗಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇನ್‍ಬೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಬೌಂಡ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಂತೆ ಬೇರೆಯವರು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವು ಯುಆರ್‍ಎಲ್‍ನ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಿಂದ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ [[ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಪಿಯರ್]]ನಂತಿರುವ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು [http://de.scientificcommons.org/23846375 ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100212112009/http://de.scientificcommons.org/23846375 |date=2010-02-12 }} ದಂತೆ ಅಳೆಯಲು ಸಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ಕೋಸ್ಕರ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಕೇಲ್-ಫ್ರೀ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರತಿಫಲನದಲ್ಲಿನ ಗಮನದ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾವುದೇ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪರ್ಯಾಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ   ಅಗತ್ಯವಾಗುವ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8238462.stm ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಿಕ್ ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟಿಂಕ್ಷನ್]&lt;/ref&gt;

== ಗೂಗಲ್‍ನ &lt;tt&gt;rel&lt;/tt&gt; ==
==&quot;ನೋಫಾಲೋ&quot; ಆಯ್ಕೆ==
2005ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ &quot;[[ನೋಫಾಲೋ]]&quot; &lt;ref&gt;{{cite web | title=Preventing Comment Spam | work=Google | url=http://googleblog.blogspot.com/2005/01/preventing-comment-spam.html | accessdate=January 1, 2005 | dateformat=mdy}}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಎಚ್‍ಟಿಎಮ್‍ಎಲ್ ಲಿಂಕ್‍ನ [[rel]] ಮತ್ತು ಎಂಕರ್ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಮಾಡುವಾಗ ವೆಬ್‍ಸೈಟನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವರು ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಗ್ ಮಾಡುವವರು]] ಮಾಡಿದ ಲಿಂಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ,- ಈ ಲಿಂಕುಗಳು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಮತ&quot; ಚಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೋಫಾಲೋ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು [[ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‍ಡೆಕ್ಸಿಂಗ್]] ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನರು ಈ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ಸಂದೇಶ ಪಲಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‌ಗೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯದ ಆದಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಸಂದೇಶ-ಪಲಕದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಅವರ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್‍ಗಳಿಗೆ &quot;rel='nofollow'&quot; ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಆ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.‌   ಈ ರೀತಿಯ ತಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಕೆಲವೊಂದು ಹಿನ್ನೆಡೆಗಳಿವೆ, ಕೆಲವು ನೈಜ ಕಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಲಿಂಕ್‌ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಇದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. (ನೋಡಿ: [[Spam in blogs#nofollow]]) ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಲ್ಲದೆ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಚಲನೆಯನ್ನು ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‌ನ ಇತರೆ ಪೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವು ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಕಲ್ಪ್ಟಿಂಗ್‌&lt;ref&gt;http://www.seomoz.org/blog/ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಯು  ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ನೊಫಾಲೊ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt; ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ nofollow ಅನ್ನು ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.  ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ನೊಪಾಲೊವ್‌ ಅಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರವು ಕೆಲವು ಜನರ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಲಿಂಕ್‌ದೆ.&lt;ref&gt;http://www.mattcutts.com/blog/ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್-ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಚಿಸುವುದು/&lt;/ref&gt;
== ಗೂಗಲ್ ವೆಬ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೂಲ್‍ಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು ==
ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ವೆಬ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೂಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ಸೂಸನ್ ಮೊಸ್ಕ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.  
&quot;ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಡಿ ಎಂದು ನಾವು ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದೆವು; ಬಹಳ ಸೈಟ್‍ಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಇದು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನ ಎಂದು ತಿಳಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Moskwa&quot;&gt;{{Citation
 | author = Susan Moskwa
 | contribution = PageRank Distribution Removed From WMT
 | url = http://www.google.com/support/forum/p/Webmasters/thread?tid=6a1d6250e26e9e48&amp;hl=en
 | accessdate=October 16, 2009
 | dateformat=mdy}
 }}&lt;/ref&gt;
ಮೊಸ್ಕ್ವರವರು ದೃಡಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ‍್ನ]] ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[EigenTrust]] — a decentralized ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್    ಗಣನಶಾಸ್ತ್ರ
* [[ಗೂಗಲ್ ಬಾಂಬ್]]
* [[ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸೂತ್ರ]]
* [[ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟ]]
* [[ಗೂಗಲ್ ಮೇಟ್ರಿಕ್ಸ್]]
* [[ಹಿಲ್ಟಾಪ್ ಗಣನಶಾಸ್ತ್ರ]]
* [[ಲಿಂಕ್ ಲವ್]]
* [[ಪೀಜನ್ Rank]]
* [[ಪವರ್ ಮೆಥಡ್]] —  ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು iterative eigenvector ಗಣನಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
* [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್]]
* SimRank - a measure of object-to-object similarity based on random-surfer model
[[ಸಿಮ್‌ರ್ಯಾಂಕ್]]- ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಸರ್ಫರ್ ಮಾದರಿ ವಿಷಯದಿಂದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಾಗಿದೆ 
* [[ಟಾಪಿಕ್-ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್]] 
* [[ಟ್ರಸ್ಟ್‌ Rank]]

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==

{{Reflist|2}}

== ಆಕರಗಳು ==

{{Refbegin|2}}
* {{cite conference | last = Altman | first = Alon | coauthors = Moshe Tennenholtz | title = Ranking Systems: The PageRank Axioms | booktitle = Proceedings of the 6th ACM conference on Electronic commerce (EC-05) | place = Vancouver, BC | date = [[2005]] | url = http://stanford.edu/~epsalon/pagerank.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-02-05 | archive-date = 2008-05-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080530174108/http://stanford.edu/~epsalon/pagerank.pdf | url-status = dead }}
* {{cite conference | last = Cheng | first = Alice | coauthors = Eric J. Friedman | title = Manipulability of PageRank under Sybil Strategies | booktitle = Proceedings of the First Workshop on the Economics of Networked Systems (NetEcon06) | place = Ann Arbor, Michigan | date = 2006-06-11 | url = http://www.cs.duke.edu/nicl/netecon06/papers/ne06-sybil.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-01-22 | archive-date = 2010-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100821011759/http://www.cs.duke.edu/nicl/netecon06/papers/ne06-sybil.pdf | url-status = dead }}
* {{cite journal |first=Ayman |last=Farahat |coauthors=LoFaro, Thomas; Miller, Joel C.; Rae, Gregory and Ward, Lesley A. |year=2006 |volume=27 |issue=4 |title=Authority Rankings from HITS, PageRank, and SALSA: Existence, Uniqueness, and Effect of Initialization |journal=SIAM Journal on Scientific Computing |url=http://dx.doi.org/10.1137/S1064827502412875 |pages=1181-1201 }}
* {{cite conference
  | last = Haveliwala
  | first = Taher
  | coauthors = Jeh, Glen and Kamvar, Sepandar
  | title = An Analytical Comparison of Approaches to Personalizing PageRank
  | booktitle = Stanford University Technical Report
  | date = [[2003]]
  | url = http://www-cs-students.stanford.edu/~taherh/papers/comparison.pdf
  | format = PDF
  }}
* {{cite journal |first=Amy N. |last=Langville|coauthors=Meyer, Carl D.
  |year=2003 
  | volume=1 | issue=3
  |title=Survey: Deeper Inside PageRank
  |journal=Internet Mathematics }}
* {{cite book |first=Amy N. |last=Langville |coauthors= Meyer, Carl D. |title=Google's PageRank and Beyond: The Science of Search Engine Rankings |url=https://archive.org/details/googlespagerankb0000lang |isbn=0-691-12202-4 |publisher=Princeton University Press |year=2006}}
* {{cite journal |first=Lawrence |last=Page |authorlink=Larry Page |coauthors=[[Sergey Brin|Brin, Sergey]]; [[Rajeev Motwani|Motwani, Rajeev]] and [[Terry Winograd|Winograd, Terry]] |year=1999 |title=The PageRank citation ranking: Bringing order to the Web |url=http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/showDoc.Fulltext?lang=en&amp;doc=1999-66&amp;format=pdf&amp;compression= |access-date=2010-03-29 |archive-date=2006-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427013310/http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/showDoc.Fulltext?lang=en&amp;doc=1999-66&amp;format=pdf&amp;compression= |url-status=dead }}
* {{cite conference |first=Matthew |last=Richardson |coauthors=Domingos, Pedro |year=2002 |title=The intelligent surfer: Probabilistic combination of link and content information in PageRank |url=http://www.cs.washington.edu/homes/pedrod/papers/nips01b.pdf |format=PDF |booktitle=Proceedings of Advances in Neural Information Processing Systems |volume=14 }}
{{Refend}}

== ಹೊರಗಿನ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು ==
* ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ [http://www.google.com/technology/ ಅವರ್ ಸರ್ಚ್: ಗೂಗಲ್ ಟೆಕ್ನೋಲಾಜಿ] 
* ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ [http://www.ams.org/featurecolumn/archive/pagerank.html ಹೌ ಗೂಗಲ್ ಫೈಂಡ್ಸ್ ಯುವರ್ ನೀಡ್ಲ್ ಇನ್ ದ ವೆಬ್ಸ್ ಹೆಸ್ಟಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208152200/http://www.ams.org/featurecolumn/archive/pagerank.html |date=2010-02-08 }} 
* [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?patentnumber=6,285,999 ಒರಿಜಿನಲ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಯು.ಎಸ್. ಪೇಟೆಂಟ್- ಮೆಥಡ್ ಫಾರ್ ನೋಡ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829134755/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?patentnumber=6,285,999 |date=2014-08-29 }} - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2001
* [http://patft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;amp;Sect2=HITOFF&amp;amp;d=PALL&amp;amp;p=1&amp;amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&amp;amp;r=1&amp;amp;f=G&amp;amp;l=50&amp;amp;s1=6,799,176.PN.&amp;amp;OS=PN/6,799,176&amp;amp;RS=PN/6,799,176 ಒರಿಜಿನಲ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಯು.ಎಸ್. ಪೇಟೆಂಟ್- ಮೆಥಡ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224090209/http://patft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;Sect2=HITOFF&amp;d=PALL&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;s1=6%2C799%2C176.PN.&amp;OS=PN%2F6%2C799%2C176&amp;RS=PN%2F6%2C799%2C176 |date=2021-02-24 }} - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2004
* [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;amp;Sect2=HITOFF&amp;amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-adv.htm&amp;amp;r=1&amp;amp;p=1&amp;amp;f=G&amp;amp;l=50&amp;amp;d=PTXT&amp;amp;S1=7,058,628.PN.&amp;amp;OS=pn/7,058,628&amp;amp;RS=PN/7,058,628 ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಯು.ಎಸ್. ಪೇಟೆಂಟ್-ಮೆಥಡ್ ಫಾರ್ ನೋಡ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಎ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828223450/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;Sect2=HITOFF&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-adv.htm&amp;r=1&amp;p=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;d=PTXT&amp;S1=7%2C058%2C628.PN.&amp;OS=pn%2F7%2C058%2C628&amp;RS=PN%2F7%2C058%2C628 |date=2019-08-28 }} - ಜೂನ್ 6, 2006 
* [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;amp;Sect2=HITOFF&amp;amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-adv.htm&amp;amp;r=1&amp;amp;p=1&amp;amp;f=G&amp;amp;l=50&amp;amp;d=PTXT&amp;amp;S1=7,269,587.PN.&amp;amp;OS=pn/7,269,587&amp;amp;RS=PN/7,269,587 ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್ ಯು.ಎಸ್.ಪೇಟೆಂಟ್-  ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಎ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180331090147/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2 |date=2018-03-31 }} - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2007
* [http://www.technologyreview.com/blog/arxiv/24821 ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕವರ್ಸ್ ಪೇಜ್‍ರ್ಯಾಂಕ್-ಟೈಪ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಫ್ರಮ್ ದ 1940 ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ಫೆಬ್ರುವರಿ 17, 2010
* [http://www.sobagu.in/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%95/ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಲಿಂಕ್ ಕಟ್ಟಡವು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?] - ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2019
{{Google Inc.}}

{{DEFAULTSORT:Pagerank}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್]]
[[ವರ್ಗ:ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರಾದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್‌ಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟದ ಗಣನಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೌಡ್‌ಸೋರ್ಸಿಂಗ್]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾರ್ಕೊವ್ ಮಾಡೆಲ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಲಿಂಕ್ ಅನಾಲಿಸೀಸ್]]</text>
      <sha1>m10wyv3u43jsbgy3tvnxr991ld8yud2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಮುರಾಯ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23039</id>
    <revision>
      <id>1435565</id>
      <parentid>1366278</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258125" sha1="9b9ax7tdq4zauv4xqbe7ydilcd9m6ct" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Samurai.jpg|thumb|250px|ರಕ್ಷಾಕವಚದಲ್ಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌, 1860ರ ದಶಕ. ಫೆಲೀಸ್‌ ಬೀಟೋ ತೆಗೆದಿರುವ ಕೈನಿಂದ-ಬುಡಕಟ್ಟು್ಣಹಾಕಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]
[[ಚಿತ್ರ:Japanese Embassy to Europe Members in Paris 1862.png|thumb|250px|1860ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಮುರಾಯ್‌]]

{{Nihongo|'''Samurai'''|[[wikt:侍|侍]]&lt;!--&quot;武士&quot; is pronounced &quot;Bushi&quot; or, occasionally, &quot;mononofu&quot;--&gt;}} ಸಮುರಾಯ್‌ ಎಂಬುದು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವ]] [[ಜಪಾನ್‌]]ನ ಸೇನಾ ಪದವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದೆ. [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಎಂಬ ಭಾಷಾಂತರಕಾರನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ: &quot;ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, 侍 ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಉನ್ನತವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಗೌರವಸೂಚಕ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವನ ಜೊತೆಗಿರುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ [[wiktionary:侍う#Etymology 2|ಸಬುರಾವು]] ಎಂಬ ಮೂಲ ಪದವೂ ಇದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದಗಳಿಗೆ &quot;ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥಬರುವಂತೆ ನಾಮವಾಚಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು [[wiktionary:侍#Etymology 1|ಸಬುರಾಯ್‌]] ಎಂದು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು.&quot; ವಿಲ್ಸನ್‌ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಸಮುರಾಯ್‌&quot; ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖವು [[ಕೊಕಿನ್‌ ವಕಾಶೂ]] (905-914) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ''ಬುಷಿ'' ಯೊಂದಿಗೆ (武士) ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿಹೋಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಪದವು ಯೋಧರ ವರ್ಗದ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  [[ಬುಷಿಡೋ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬರಹರೂಪದ ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಜಪಾನಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಟ್ಟಿತು .&lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/520850/samurai ಸಮುರಾಯ್‌ (ಜಪಾನೀಸ್‌ ವಾರಿಯರ್‌)]&quot;. ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ&lt;/ref&gt; ''ಕತ್ತಿವರಸೆಯ ವಿಧಾನ''  (ದಿ ವೇ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌) ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ [[ಎರಡೂ ಕೈನ ಕತ್ತಿವರಸೆ]] ಕದನ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುರಾಯ್‌ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:KofunCuirass.jpg|thumb|200px|left|ಸ್ವರ್ಣಲೇಪಿತ ಕಂಚಿನ ಅಲಂಕರಣದೊಂದಿಗಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಕವಚ, ಕೊಫುನ್‌ ಅವಧಿ, 5ನೇ ಶತಮಾನ. ಟೋಕಿಯೋ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ.]]
ಜಪಾನಿ ಸೈನಿಕರ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ, [[ಟ್ಯಾಂಗ್‌]] ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಲ್ಲಾ]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ [[ಹಕುಸುಕಿನೋದ ಕದನ]]ದ ನಂತರ ಜಪಾನ್‌ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.  646 ADಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ನಕಾ ನೊ ಓಯೆ ([[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತೆಂಜಿ]]) ಎಂಬಾತನಿಂದ ಜಾರಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಟೈಕಾ ಸುಧಾರಣೆ]]ಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಜಪಾನಿನ ಆಳುವ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗವು [[ಟ್ಯಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪ, [[ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿ ಧೋರಣೆ]], ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜಶಾಸನವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;HW&quot;&gt;ವಿಲಿಯಂ ವೇಯ್ನ್‌ ಫಾರಿಸ್‌, ಹೆವನ್ಲಿ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ — ದಿ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನ್‌'ಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ, 500–1300, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]], 1995.&lt;/ref&gt;. 702 ADಯಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ತೈಹೋ ಸಂಹಿತೆ]], ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಯೋರೋ ಸಂಹಿತೆ]]ಯ&lt;ref name=&quot;HOJ GS&quot;&gt;ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಜಪಾನ್‌, ಸಂಪುಟ 3 ಮತ್ತು 4, ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌, ಟಟ್ಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌, 2000.&lt;/ref&gt; ಅಂಗವಾಗಿ, ಜನಗಣತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನಿಯತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಾಯದ ಸೇನಾ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಿ ಈ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೇಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಗ್ರಹಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೊಮ್ಮು]]  
ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಇದರ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿ 3-4 ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರ ಪೈಕಿ 1 ಪುರುಷನ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಜನರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸುಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;HW&quot; /&gt; ಚೀನಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಸೇನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರೆಡೆಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಂದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ''ಗುಂದಾನ್‌-ಸೆಯಿ''  (軍団制) ಎಂದು ಕರೆದರು ಹಾಗೂ ಇದು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2007}}

ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೈಹೋ ಸಂಹಿತೆಯು 12 ದರ್ಜೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ದರ್ಜೆಯೂ ಎರಡು ಉಪ-ದರ್ಜೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅದರಲ್ಲಿನ 1ನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಉನ್ನತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 6ನೇ ದರ್ಜೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರನ್ನು &quot;ಸಮುರಾಯ್‌&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ &quot;ಸಮುರಾಯ್‌&quot;ಗಳು ನಾಗರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆ ಹೆಸರು ಈ ಪದದಿಂದಲೇ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೇನೆಯ ಜನರನ್ನು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ &quot;ಸಮುರಾಯ್‌&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=June 2007}}

[[ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿ]] ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ, 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರದ [[ಹೊನ್ಷೂ]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಮ್ಮು]] ಬಯಸಿದನಾದರೂ, ದಂಗೆಕೋರ [[ಎಮಿಷಿ]] ಜನರನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಬರಲು ಅವನು ಕಳಿಸಿದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಸ್ತಾಗಲೀ, ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ತಮಗೊಪ್ಪಿಸಿದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು.{{Citation needed|date=June 2007}} ''ಸೀಯಿಟೈಶೋಗನ್‌''  ({{lang|ja|征夷大将軍}}) ಅಥವಾ [[ಶೋಗನ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರ-ಸೂಚಕ ನಾಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಮ್ಮು, ಎಮಿಷಿ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಕಾಳಗ ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ([[ಕ್ಯೂಡೋ]]) ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯೋಧರು, ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.{{Citation needed|date=June 2007}} ಈ ಯೋಧರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತಾದರೂ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (7ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 9ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಅವಧಿ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅನಾಗರಿಕರಿಗಿಂತ ಕೊಂಚವೇ ಮೇಲಿನ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=June 2007}}

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಮ್ಮು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವಾಗ, [[ಕ್ಯೋಟೋ]] ({{lang|ja|京都}}) ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಣತೆತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=June 2007}} ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೂಡಿಹಾಕಲು ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಸದರಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಭಾರೀ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2007}}
[[ಚಿತ್ರ:NasunoYoichi.jpg|200px|thumb|ತೈರಾ ಹಡಗೊಂದರ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಖವೊಂದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡಯುತ್ತಿರುವ ನಾಸು ನೊ ಯೋಚಿ. ತೂಗುಹಾಕುವ ಚರ್ಮಕಾಗದದ ಸುರುಳಿಯೊಂದರಿಂದ, ವಟನಾಬೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಟೊಟ್ಟೊರಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ, ಜಪಾನ್‌.]]
ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾಹಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಳುವ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗವನ್ನೇ ಮೀರಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=June 2007}}

ರೈತರ ಜಮೀನುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ನಡೆಸಲು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ನ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೈತರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=June 2007}} ತಮಗಿಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ-ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಜಪಾನಿಯರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನೈತಿಕ ಸಂಹಿತೆಯಾದ ''[[ಬುಷಿಡೊ]]'' ವಿನ ಬುನಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.{{Citation needed|date=June 2007}}

ಸಮುರಾಯ್‌ ಯೋಧರು ತಾವು &quot;ಯೋಧನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ&quot; ಅಥವಾ ಬುಷಿಡೊನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಶೊಗಕುಕಾನ್‌ ಕಕುಗೊ ಡೈಜಿಟೆನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜಪಾನೀ ಪದಕೋಶವು [[ಬುಷಿಡೋ]]ವನ್ನು &quot;ಮ್ಯುರೊಮಾಚಿ (ಚುಸೆಯ್‌) ಅವಧಿಯಿಂದ ಯೋಧರ ವರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ (ರೊನ್ರಿ)&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. ಯೋಧರ ಪಥವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಯೋಧನಾದವನು ತನ್ನ ಯಜಮಾನನು ವಹಿಸಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯಪಾಲನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುವ, ಮತ್ತು ಸಾಯವವರೆಗೂ ಅವನಿಗೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಮುರಾಯ್‌ ಯೋಧರು ತಳೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಕ್ಲಿಯರಿ, ಥಾಮಸ್‌ ಟ್ರೇನಿಂಗ್‌ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಮೈಂಡ್‌: ಎ ಬುಷಿಡೊ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್‌ ಶಾಂಭಾಲಾ (ಮೇ, 2008) ISBN 1-59030-572-8&lt;/ref&gt;

13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಹೊಜೋ ಶಿಗೆಟೋಕಿ]] (1198-1261 A.D.) ಎಂಬಾತ ಹೀಗೆ ಬರೆದ: &quot;ಓರ್ವನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಯಜಮಾನನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಒಂದು ನೂರು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಯೋಚಿಸಬಾರದು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಯಜಮಾನನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅವನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.&quot;

[[ಡಾ. ಕಾರ್ಲ್‌ ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟ್ರಪ್‌]] ಎಂಬಾತ 1979ರಲ್ಲಿ ಹೊಜೋ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾನು ಬರೆದ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, &quot;13ನೇ ಮತ್ತು 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೋಧರ ಬರಹಗಳು (ಗುನ್ಕಿ) ಬುಷಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಹಜನೆಲೆಯಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು, ಇಂಥ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಪಾಯ ಲೆಕ್ಕಿಸದ ಎದೆಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಮ್ಮೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ ಎಂದು ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಯಜಮಾನ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಕುರಿತಾದ ಸಂವೇದನಾರಹಿತ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅದು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಬಾ ಯೊಶಿಮಾಸಾ (1350-1410 A.D.) ರೀತಿಯ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಧಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಓರ್ವ ಸೇನಾನಾಯಕ ಅಥವಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಭವಯುತ ಸಾವನ್ನು ಯೋಧನೋರ್ವ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ: &quot;ಒಬ್ಬನು ಸಾಯಬೇಕೆಂದಿರುವಾಗ ಆ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನೋಡದೆ-ನಿಲ್ಲದೆ-ದಾಟಿಕೊಂಡುಹೋಗುವುದು ಒಂದು ವಿಷಾದಕರ ಸಂಗತಿ...ಮೊದಲಿಗೆ, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ, ಯಾರ ವೃತ್ತಿಯು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆತ, ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಅವನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಸಂತತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಒಂದು ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಜೀವನವನ್ನು ತೀರಾ ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆತ ತನ್ನ ಹೆಸರಿಗೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಕಳಂಕ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು....

ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅಡಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೋಸ್ಕರ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಯಾವುದಾದರೂ ಮಹಾನ್‌ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು ಉಚಿತ. ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಒಬ್ಬನ ಸಂತತಿಯ ಮಹಾನ್‌ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&quot;
[[ಚಿತ್ರ:Akashi Gidayu writing his death poem before committing Seppuku.jpg|thumb|left|180px|1582ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯಜಮಾನನ ಪರವಾಗಿ ಕದನವೊಂದನ್ನು ಸೋತ ನಂತರ ಸೆಪೂಕು (ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನರಲ್‌ ಅಕಾಷಿ ಗಿದಾಯು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು.ಆತ ತನ್ನ ಮರಣ ಪದ್ಯವನ್ನು ಆಗಷ್ಟೇ ಬರೆದಿದ್ದ.]]
1412 A.D.ಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸೋದರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ [[ಇಮಗಾವಾ ಸಡಯೊ]], ಒಬ್ಬ ತನ್ನ ಯಜಮಾನನೆಡೆಗಿನ ಕರ್ತವ್ಯಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದ. ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸೇನೆಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಣತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮತೋಲನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವನ ಬರಹಗಳು ಬಹು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದವು. ಅವನ ಪತ್ರಗಳು ಟೊಕುಗವಾ-ಯುಗದ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ತಿರುಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರವಾಗುವವರೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನಿಯರಿಗೆ ಅವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವು:

{{quote|First of all, a samurai who dislikes battle and has not put his heart in the right place even though he has been born in the house of the warrior, should not be reckoned among one's retainers....It is forbidden to forget the great debt of kindness one owes to his master and ancestors and thereby make light of the virtues of loyalty and filial piety....It is forbidden that one should...attach little importance to his duties to his master...There is a primary need to distinguish loyalty from disloyalty and to establish rewards and punishments.}}

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಧಣಿಯಾದ [[ಟಕೆಡಾ ನೊಬುಷಿಗೆ]] (1525-1561 A.D.) ಎಂಬಾತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: &quot;ವಿಷಯವು ಮಹತ್ವದ್ದೇ ಇರಲಿ, ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದೇ ಇರಲಿ, ತನ್ನ ಯಜಮಾನನ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು
 ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬಾರದು....
ಓರ್ವನು ತನಗೆ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಉಂಬಳಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ನೀಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು...ಯಜಮಾನನು ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ವಿವೇಚನಾಶೂನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವನು ಅಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು...ಓರ್ವ ಕೈಕೆಳಗಿನವನು ಒಬ್ಬ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ&quot;

ನೊಬುಷಿಗೆಯ ಸೋದರನಾದ [[ಟಕೆಡಾ ಶಿಂಗೆನ್‌]] (1521-1573 A.D.) ಎಂಬಾತನೂ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ: &quot;ಯೋಧನೊಬ್ಬನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ದರ್ಜೆ ಅಥವಾ ವರ್ಗವೇನೇ ಇರಲಿ, ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ....ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯು ತನಗೆ ವಹಿಸಿದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಇಂಥ ಒಂದು ಉಪೇಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯತ್ವಡೆಗಿನ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವೆಂದೇ ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು 'ಸಮುರಾಯ್‌' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಅನರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ&quot; ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಧಣಿಯಾದ [[ಅಸಾಕುರಾ ಯೋಶಿಕಾಗೆ]] (1428-1481 A.D.) ಎಂಬಾತ ಹೀಗೆ ಬರೆದ: &quot;ಅಸಾಕುರಾನ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಕರಾರಿನ ಉಂಬಳಿಯಲ್ಲಿ, ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಆಳುಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು. ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯ ಅನುಸಾರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಬೇಕು.&quot; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸ್ನೇಹ-ಸೌಹಾರ್ದಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ತನ್ನ ತಂದೆಯು ಅನೇಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಅಸಾಕುರಾ ಗಮನಿಸಿದ. ತನ್ನ ಸೌಜನ್ಯದ ನಡೆನುಡಿಯನ್ನು ಅವನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ: &quot;ಅವನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅವನ ಮಿತ್ರರಾಗಿರಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು.&quot;

[[ಕ್ಯಾಟೊ ಕಿಯೊಮಾಸಾ]] ಎಂಬಾತ ಸೆಂಗೊಕು ಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಕೊರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ (1592-1598) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ. &quot;ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನೂ&quot; ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕೈಪಿಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬ ಯೋಧನ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ &quot;ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಯುವುದೇ&quot; ಆಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೂರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತರಬೇಕೆಂದೂ ಆತ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಉಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಆತ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ:

&quot;ಬುಷಿಡೊಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅವಲೋಕನ ನಡೆಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಹಾಗೂ ಪೌರುಷಯುತ ಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಲೂ ಸಹ ಅವನಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯೋಧನ ಕರ್ತವ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಓರ್ವನ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಸದೃಢವಾಗಿ ಕೆತ್ತುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot;

[[ನಬೆಶಿಮಾ ನವೊಶಿಗೆ]] (1538-1618 A.D.) ಎಂಬಾತ ಮತ್ತೋರ್ವ ಸೆಂಗೊಕು ಡೈಮ್ಯೊ ಆಗಿದ್ದು, ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಟೊ ಕಿಯೊಮಾಸಾದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಹೋರಾಡಿದ. ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದರ್ಜೆಯು ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಕಡೆಪಕ್ಷ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಅವಮಾನಕರವಾದುದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ. ನಬೆಶಿಮಾನ ಬೋಧನೆಗಳು ಅವನ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೂ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ತ್ಸುನೆಟೊಮೊ ಯಮಾಮೊಟೋ]]ನ ''[[ಹಗಾಕುರೆ]]'' ಗೆ ಆಧಾರವಾದವು. &quot;ಸಮುರಾಯ್‌ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಹುಚ್ಚುಸಾಹಸದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂಥಾದ್ದು. ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರರು&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಆತ ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Sengoku period battle.jpg|thumb|1561ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕವಾನ್‌ಕಾಜಿಮಾ ಕದನ]]
[[ಟೋರೈ ಮೊಟೊಟಾಡಾ]] (1539-1600) ಎಂಬಾತ ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸುವಿನ ಬಳಿ ಕೆಲಸಲ್ಲಿದ್ದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಓರ್ವ ಧಣಿಯಾಗಿದ್ದ. [[ಸೆಕಿಗಹರಾದ ಕದನ]]ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಆತನ ಧಣಿಯು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಈತ ದುರವಸ್ಥೆಗೆ ಪಕ್ಕಾಗಿರುವ [[ಫುಷಿಮಿ ಕೋಟೆಮನೆ]]ಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಸದರಿ ಕೋಟೆಮನೆಯು ಕಾಪಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಟೋರೈ ಮತ್ತು ಟೊಕುಗವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.  ತನ್ನ ಧಣಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ತಾನು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಜನರು ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟೋರೈ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ತನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೋರೈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ನಾಟಕೀಯವಾದ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ, 2,000 ಜನರ ಒಂದು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಕ ಸೈನ್ಯವು, ಇಷಿದಾ ಮಿಟ್ಸುನಾರಿಯ 40,000 ಯೋಧರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹತ್ತುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮಗ ತದಾಮಾಸನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾದ ಅಂತಿಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಹೀಗೆ ಬರೆದ:

&quot;ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಯೋಧನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ [ಅಂದರೆ, ಬುಷಿಡೊ] ಅಲ್ಲ. ತನ್ನ ಯಜಮಾನನಿಗೋಸ್ಕರ ಓರ್ವನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಅದು ಒಂದು ಬದಲಾಯಿಸದಿರುವ ತತ್ತ್ವ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದೆ.  ಈ ದೇಶದ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ನಾನು ಸಾಗುವಂತಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಯಜಮಾನನ ಹಿತಚಿಂತನೆಗಾಗಿ ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಗೌರವವನ್ನು ತರುವಂಥ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನ್ನೊಡನಿದ್ದ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಹಂಬಲವಾಗಿದೆ.&quot;

ಜೊತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅತ್ತರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ತಾವು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಟೋರೈನ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಾತ ಇಬ್ಬರೂ ಟೊಕುಗವಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಟೊಕುಗವಾನಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಸೋದರನು ಕದನದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಸೇವೆ ಸಂದಿತ್ತು. ಟೋರೈನ ನಡೆಗಳು ಜಪಾನಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಪಥವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದವು. ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹುರುಪುತುಂಬಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಜಾಗ್ರತಗೊಳಿಸಿದ ಇಯೆಸು ಟೊಕುಗವಾ, [[ಸೆಕಿಗಹರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ.

''ಹಗಾಕುರೆ'' ಯ ಅನುವಾದಕನಾದ [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]], ಯಮಾಮೊಟೋವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಯೋಧರ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ಅವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: &quot;ಓರ್ವ ಯೋಧನಾಗಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಶಿಸ್ತಪಾಲಕನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಕಾದಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಜಗಳಗಂಟರಿಗೆ ಅವನು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಹಗಾಕುರೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ ಸ್ವರೂಪದ ಕಥೆಯಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಈ ಶಿಕ್ಷೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಅವರು ಕಾದಾಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಕಾದಾಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.&quot; &lt;ref&gt;ಸುಝುಕಿ,ಡೈಸೆಟ್ಜ್‌ ಟೆಯಿಟಾರೊ [http://www.amazon.com/dp/0691017700 ಝೆನ್‌ ಅಂದ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌] (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಪ್ಯಾಂಥಿಯಾನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌)&lt;/ref&gt;

[[ಉಯೆಸುಗಿ ಕೆನ್‌ಶಿನ್‌]] (1530-1578) ಎಂಬಾತ [[ಟಕೆಡಾ ಶಿಂಗೆನ್‌‌‌]]ನ {1521-1573} ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದ. ಉಯೆಸುಗಿ ಕೆನ್‌ಶಿನ್‌ ಓರ್ವ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೆಂಗೊಕು ಸೇನಾನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು, ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚೀನಿಯರ ಶ್ರೇಷ್ಠಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ &quot;ಯೋಧನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ&quot; ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದ. ಜಪಾನಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರನಾದ ಡೈಸೆಟ್ಜ್‌ ಟೆಯಿಟಾರೊ ಸುಝುಕಿ ಎಂಬಾತ ಉಯೆಸುಗಿಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮೂಲಗ್ರಂಥ ಪಾಠವಾದ [http://www.amazon.com/dp/0691017700 &quot;ಝೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌&quot;] ನಲ್ಲಿ (1959) ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ:

&quot;ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಡಲು ಹಾಗೂ ಸಾವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವರು ನಿಜವಾದ ಯೋಧರಲ್ಲ....
ವಿಜಯಿಯಾಗುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ರಣಾಂಗಣಕ್ಕೆ ದೃಢಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರೆ, ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಲೀ ಮತ್ತೇನೇ ಆಗಲೀ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ನೀವು ಮನೆಗೆ ಮರಳುವಿರಿ. ಸಾಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವವರಂತೆ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಿರಿ; ಕದನದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ನೀವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವುದು ಖಚಿತ. ಮನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆಂದೂ ನೋಡಲಾರೆ ಎಂಬ ದೃಢನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರೆ, ನೀವು ಮನೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳುತ್ತೀರಿ; ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಯಾವುದೇ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ನೀವು ಮನೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಮರಳಲಾರಿರಿ. ಪ್ರಪಂಚವು ಯಾವಾಗಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ತಪ್ಪನ್ನೇನೂ ಮಾಡದಿರಬಹುದು; ಆದರೆ, ಓರ್ವ ಯೋಧನ ವಿಧಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಯೋಧನು ಈ ರೀತಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡಬಾರದು.&quot;

ಇಮಗಾವಾದಂಥ ಕುಟುಂಬಗಳು ಯೋಧರ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇದರ ಕುರಿತು ಇತರ ಧಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಇಮಗಾವಾ ಸಡಯೊ]]ನ ಬರಹಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಇವನ್ನು [http://www.uni-erfurt.de/ostasiatische_geschichte/texte/japan/dokumente/17/tokugawa_legislation/index.htm ಜಪಾನಿಯರ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಾನೂನಿನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021003115/http://www.uni-erfurt.de/ostasiatische_geschichte/texte/japan/dokumente/17/tokugawa_legislation/index.htm |date=2012-10-21 }} ಆಕರವಾಗಿ ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಈ ಬರಹಗಳು IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರವಾಗುವವರೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನಿಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವು:

&quot;ಜಪಾನೀಸ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌&quot; (2000) ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ H. ಪಾಲ್‌ ವಾರ್ಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ ಪಂಥದ ನಾಯಕ [[ಸೇಂಟ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌]] (1506-1552) ಜಪಾನ್‌ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ: &quot;ಸಾವಿಗೆ ಹೆದರದ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಈ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.&quot; ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿದು ಜನರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಹೀಗೆ [https://archive.org/details/lifelettersofstf01coleuoft ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ]: &quot;ತಮ್ಮ ಘನತೆ-ಗೌರವಗಳ ಕುರಿತು ಅತಿ ನಾಜೂಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅತಿ ಕಟ್ಟನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜನರ ಪೈಕಿ ಜಪಾನಿಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೇರಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಒಂದೇ ಒಂದು ಅವಮಾನವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪದವನ್ನಾಗಲೀ ಅವರು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣ.&quot; 1549ನಿಂದ 1551ರವರೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಜಪಾನಿಯರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಕಳೆದ. ಅವನು ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆಸಿ, &quot;
ಜಪಾನಿಯರು ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಚೀನಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಟೆರ್ನೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧೋಚಿತ ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.

1547ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಮಲಾಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ (ಮಲೇಷಿಯಾ) ಇದ್ದ. ಅಂಜಿರೋ (ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು &quot;ಯಜಿರೋ&quot; ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಕಡಿಮೆ-ದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ನನ್ನು ಅವನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಗೋವಾಕ್ಕೆ (ಭಾರತ) ಹಿಂದಿರುಗಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಲಾಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಂಜಿರೋ ಕುಲೀನ ಮನೆತನಕ್ಕಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಾಗಲೀ ಸೇರಿದವನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನೇನು ಓರ್ವ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಏನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನೋ ಅವೆಲ್ಲದರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಆತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.  ಜಪಾನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜಪಾನಿನ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರು ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳ-ದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ ಅವನನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನವೊಲಿಸಿದ. ಅವರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುವವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ರೂಢಿಗತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಕಾರಣವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು, ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಒಂದು ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಗುಂಪೇ ಆಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Coleridge&quot;&gt;ಕಾಲ್‌ರಿಜ್‌, ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೆಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌''  (ಲಂಡನ್‌: ಬರ್ನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಓಟ್ಸ್‌, 1872)&lt;/ref&gt;

12ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. 7ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 9ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಿಚಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹಾಗೂ
 ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅವರ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಏರಬಯಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Matsura&quot;&gt;ಮ್ಯಾಟ್ಸುರಾ, ಯೊಷಿನೋರಿ ಫುಕುಇಕೆನ್‌-ಷಿ 2 (ಟೋಕಿಯೋ: ಸಾನ್ಷುಶಾ, 1921)&lt;/ref&gt;

ಯೋಧರು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆದರ್ಶೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯುಳ್ಳವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಲು ಬಯಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೈರಾ ತದನೋರಿಯಂಥ ([[ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಬ್ಬ ಸಮುರಾಯ್‌) ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಪರಿಣತಿ ಅಥವಾ ಹೋರಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಮರಸ್ಯವಾದ &quot;ಬನ್‌ ಮತ್ತು ಬು&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ಪರಿಣತಿಗೆ ತದನೋರಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ.
ಸುಸಂಸ್ಕೃತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು &quot;ಬನ್‌ ಬು ರ್ಯೊ ಡೊ&quot; (文武両道, ಇದರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಲೆಗಳು, ಸೇನಾ ಕಲೆಗಳು, ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳು) ಅಥವಾ &quot;ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ&quot; ಎಂಬ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಣ್ಣುಡಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಡೊ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ, ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಹೊಂದಿತ್ತು.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದರಂತೆಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಯೋಧ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಪದವಾದ &quot;ಉರುವಾಶೈ&quot; ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬರಹವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿದ್ದ (&quot;ಬನ್‌&quot; 文) ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಕಲೆಗಳ (&quot;ಬು&quot; 武) ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿಯಲ್ಲಿ (12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತೈರಾ ನೊ ತದನೋರಿಯ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾನು ಮಾಡಿರುವ ನಮೂದಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಕಲಿತ ಕವಿ-ಕತ್ತಿವರಸೆಗಾರನ ಆದರ್ಶದ ಕುರಿತು ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ:

{{quote|Friends and foes alike wet their sleeves with tears and said,&lt;br /&gt;
What a pity! Tadanori was a great general,&lt;br /&gt;
pre-eminent in the arts of both sword and poetry.}}

&quot;[[ಐಡಿಯಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌]]&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಎಂಬ ಅನುವಾದಕ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot;[http://etext.lib.virginia.edu/japanese/heike/heike.html ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501170001/http://etext.lib.virginia.edu/japanese/heike/heike.html |date=2008-05-01 }} ಯಲ್ಲಿನ ಯೋಧರು ನಂತರದ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಯೋಧರಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆದರ್ಶಗಳು ಕೈಗೆಟುಕುವುದಕ್ಕೂ ಆಚೆಗಿವೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನೇನೂ ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಈ ಆದರ್ಶಗಳು ಯೋಧರ ವರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಪಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಜಪಾನೀ ಪುರುಷನಿಗೆ ಇದೇ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಎಂಬ ಶಿಫಾರಸನ್ನೂ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಜಪಾನೀ ಯೋಧರ ಚಿತ್ರಣವು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕಸನ ಅಥವಾ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೀಕೆ ಮೊನೋಗಟಾರಿಯು ತಮ್ಮ ಜನರು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಯೋಧರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅವರೆಲ್ಲರ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅನುವಾದಿಸಿದ.

ಯೋಧರ ಇಂಥ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಳು ಈ ಆದರ್ಶವನ್ನು 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು. ಬಹುಪಾಲು ಯೋಧರು ಈ ಆದರ್ಶದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದರು ಇಲ್ಲವೇ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Wilson&quot;&gt;[[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]], [http://www.amazon.com/dp/0897500814 ಐಡಿಯಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌: ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌] (ಕೊದನ್ಷಾ, 1982) ISBN 0-89750-081-4&lt;/ref&gt;

=== ಕಮಾಕುರಾ ಬಕುಫು ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಏಳಿಗೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Tosei Gusoku Hatisuka clan.jpg|thumb|right|ಜಪಾನಿಯರ ಸಮುರಾಯ್‌ ರಕ್ಷಾಕವಚ (ಓ-ಯೊರಾಯ್‌) (ಹಚಿಸುಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟುದ ತೊಸೆಯ್‌ ಗುಸೊಕು)]]

ಮೂಲತಃ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಈ ಯೋಧರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸಮುರಾಯ್‌-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಪರಸ್ಪರರ ನಡುವೆ ವಿವಾಹ-ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾನವ ಬಲ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವರು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು.

ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಶಕ್ತಿಯು ಬೆಳೆತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಓರ್ವ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ, ಮತ್ತು [[ಫ್ಯುಜಿವಾರಾ]], [[ಮಿನಾಮೊಟೋ]], ಅಥವಾ [[ತೈರಾ]] ಬುಡಕಟ್ಟುಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಓರ್ವ ಲಘು ಅಥವಾ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ.

ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ತಮ್ಮ ಅವಧಿಗಳು ಮುಗಿದಾಗ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ''ಟೊರ್ಯೊ'' ಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅವರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನಾದ್ಯಂತ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು.

1185ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಡ್ಯಾನ್‌-ನೊ-ಉರಾ]]ದ ನೌಕಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಸೇನಾಬಲ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲಗಳು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಸದರಿ ಯೋಧರು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪಡೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು. ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಹೋಗೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1160ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಹೈಜಿ ದಂಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ [[ಮಿನಾಮೊಟೋ]] ಮತ್ತು [[ತೈರಾ]] ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವರು ಪರಸ್ಪರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಿದರು.

ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದ [[ತೈರಾ ನೊ ಕಿಯೊಮೊರಿ]], ಓರ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ, ಮತ್ತು
 ಇಂಥ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಯೋಧ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ.  ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುರಾಯ್‌-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಾಮ ಮಾತ್ರದ ಪದವಿಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಪದಾವನತಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರದ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ನಂತರದ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಾರಸುದಾರನಾದ ಮಿನಾಮೊಟೋಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ತೈರಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಥವಾ ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾಗೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ತೈರಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ತೈರಾ ಮತ್ತು ಮಿನಾಮೊಟೋ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು 1180ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿದು, [[ಗೆಂಪೀ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದು 1185ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ [[ಮಿನಾಮೊಟೋ ನೊ ಯೊರಿಟೊಮೊ]], ಆಳುವ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. 1190ರಲ್ಲಿ ಆತ ಕ್ಯೋಟೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ, ಮತ್ತು 1192ರಲ್ಲಿ [[ಸೈ ತೈಶೊಗುನ್‌]] ಆಗಿ, ಕಮಾಕುರಾ ಶೊಗುನಾಟೆ, ಅಥವಾ ''ಕಮಾಕುರಾ ಬಕುಫು'' ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕ್ಯೋಟೋದಿಂದ ಆಳುವ ಬದಲಿಗೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಮೂಲಠಾಣ್ಯ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಮಾಕುರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಆತ ಶೊಗುನಾಟೆಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ.  &quot;ಬಕುಫು&quot; ಎಂದರೆ &quot;ಗುಡಾರದ ಸರ್ಕಾರ&quot; ಎಂದರ್ಥ. ಒಂದು ಸೇನಾ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿ ಬಕುಫುವಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅನುಸಾರ, ಇದನ್ನು ಸೈನಿಕರು ವಾಸಿಸುವ ಪಾಳೆಯ ಅಥವಾ ಶಿಬಿರಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿವಂತ ಸಮುರಾಯ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಯೋಧರ ಗೌರವದ ಅಂತಸ್ತನ್ನು, ಅಥವಾ &quot;''ಬ್ಯೂಕ್‌'' &quot; ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಬ್ಯೂಕ್‌ ಎಂಬುದು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ಆಳುವ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಪದವಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಸುಂದರ ಲಿಪಿಗಾರಿಕೆ]] (ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ), ಕವನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಂಥ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಮನರಂಜನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವೊಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ-ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಹಲವಾರು ಒಳಸಂಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗಳ ಆಡಳಿತವು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತಾದರೂ, ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವು ಈಗ ಶೋಗನ್‌ ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಕೈಗಳಲ್ಲಿತ್ತು.

=== ಅಶಿಕಾಗಾ ಶೊಗುನಾಟೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|350px|ಜಪಾನಿನ ಮೇಲೆ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಸುಯೆನಗಾ. ಮೋಕೊ ಶೂರಾಯ್‌ ಎಕೊಟೊಬಾ (蒙古襲来絵詞), ಸುಮಾರು 1293.]]
[[ಕಮಾಕುರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಶಿಕಾಗಾ ಶೊಗುನಾಟೆ]]ಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಮುರಾಯ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಣಗಾಡಿದವು.

13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ನಡುವೆ [[ಝೆನ್‌ ಬೌದ್ಧಮತ]]ವು ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ವರ್ತನೆಯ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾವಿನ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆಯ ಭಯವನ್ನು ಜಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ನೆರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮಧ್ಯೆ, [[ದಿವ್ಯ ನೆಲೆಯ ಬೌದ್ಧಮತ]]ಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು.

1274ರಲ್ಲಿ, [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರಿಂದ-ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಯುವಾನ್‌ ರಾಜವಂಶ]]ವು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ [[ಕ್ಯೂಶೂ]]ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು 40,000 ಜನರು ಹಾಗೂ 900 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಈ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ ಕೇವಲ 10,000 ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಳೆಯು ದಂಡತ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸೇನೆಗೆ ಅದರ [[ಆಕ್ರಮಣ]]ದಾದ್ಯಂತ ಕಿರುಕೊಳ ಕೊಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಗಾಧವಾಗಿ ಅವಘಡಗಳುಂಟಾಗಿ ಅದು ಆಕ್ರಮಣ ತಡೆಯಲೆಂದು ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದವರಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುವಾನ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಸಣ್ಣ [[ಸಿಡಿಗುಂಡು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಇದು
 ಪ್ರಾಯಶಃ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೋವಿಮದ್ದು]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು.

ಜಪಾನಿನ ರಕ್ಷಕರು ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯುವವರು ಹೊಸದಾಗಿ ತಲೆದೋರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1276ರಲ್ಲಿ [[ಹಕಾಟಾ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಗಡಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. 1277ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಈ ಗೋಡೆಯು, ಸದರಿ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಗಡಿಯ ಸುತ್ತಲೂ 20 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳವರೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  ಇದೇ ಗೋಡೆಯು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ದಾಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸದೃಢವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಭೂಶಿರದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಧಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಮಂಗೋಲರು 1275ರಿಂದ 1279ರವರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ದೂತ ಅಥವಾ ನಿಯೋಗಿಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಜಪಾನಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

1281ರಲ್ಲಿ, 140,000 ಮಂದಿ ಜನರು ಹಾಗೂ 5,000 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಯುವಾನ್‌ ಸೇನೆಯೊಂದು ಜಪಾನಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿತು.
 ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕ್ಯೂಶೂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 40,000 ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಪಾನಿಯರ ಸೇನೆಯೊಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಂಗೋಲರ ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ದಡ ಸೇರುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಉತ್ತರ ಕ್ಯೂಶೂ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ತೂಫಾನೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಸದರಿ ತೂಫಾನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಅವಘಡಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾನಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಕಾಟಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಗೋಡೆಯ ಜಪಾನೀ ರಕ್ಷಕರಿಂದ ಆದ ಆಕ್ರಮಣ ನಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಮಂಗೋಲರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Takezaki suenaga ekotoba bourui.jpg|thumb|350px|left|ಹಕಾಟಾದಲ್ಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆ.ಮೋಕೊ ಶೂರಾಯ್‌ ಎಕೊಟೊಬಾ, (蒙古襲来絵詞) ಸುಮಾರು 1293.]]

ಮಂಗೋಲ್‌ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಜಪಾನಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರಾದರೂ, 1274ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಳೆಗಳು ಹಾಗೂ 1281ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ತೂಫಾನು ಅವರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ರಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೆರವಾದವು. ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ''ಕಮಿ-ನೊ-ಕಝೆ''  ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದವು. ಇದರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುವಾದ &quot;ದೇವರುಗಳ ಮಾರುತ&quot; ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಇದಕ್ಕೆ &quot;ದಿವ್ಯ ಮಾರುತ&quot; ಎಂಬ ಒಂದು ಸರಳೀಕೃತ ಅನುವಾದವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜಪಾನಿಯರ ಭೂಭಾಗಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ದಿವ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಈ ''ಕಮಿ-ನೊ-ಕಝೆ'' ಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.

14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಮಸಾಮುನೆ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಕಮ್ಮಾರ, ಕತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂಥ ಮೆದುವಾದ ಮತ್ತು ಗಡುಸಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಎರಡು-ಪದರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಈ ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಕತ್ತರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಜಪಾನಿಯರ ಕತ್ತಿಗಳು ([[ಕಟಾನಾ]]) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವದ [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ, ಕೈನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆಯುಧಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೌಶಲವು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಾದ ಅನೇಕ ಕತ್ತಿಗಳು [[ಪೂರ್ವ ಚೀನಾದ ಸಮುದ್ರ]]ದ ಆಚೆಗೆ ರಫ್ತುಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲಭಾಗವು [[ಭಾರತ]]ದಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೂ ಬಂತು.

14ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನುಕ್ರಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿಭಜನೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಧಿಕಾರ]]ವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿವಾದಗಳು ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಅಂತಃಕಲಹವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಗಳಗಳು [[ಕಮಾಕುರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಶಿಕಾಗಾ]] ಶೊಗುನಾಟೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿರಂತರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಹೋಯಿತು.

ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಯೋಧರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡ ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ನಿಜವಾದ]] ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೆಂದು ರೂಪುಗೊಂಡ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಿಗಿಯ ಕುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ''[[ಸೆಂಗೊಕು ಜಿದಾಯಿ]]''  (&quot;ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿ-ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅವಧಿ&quot;) ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಈ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಬುಷಿಡೊ]]ವಿನ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು.

ಜಪಾನಿಯರ ಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು 15ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು. [[ಅಶಿಗರು]] (&quot;ಹಗುರ-ಪಾದ,&quot; ಅವವುಗಳ ಹಗುರವಾದ ರಕ್ಷಾಕವಚದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ,
 ''ನಗಯಾರಿ'' ಯೊಂದಿಗಿನ (ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ [[ಭರ್ಜಿ]]) ಅಥವಾ ([[ನಗಿನಾಟಾ]]) ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಅಥವಾ ವಿನೀತ ಯೋಧರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಾವಿರಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:NanbanDo.jpg|thumb|150px|left|ನಾನ್‌ಬನ್‌ (ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ)-ಶೈಲಿಯ ಸಮುರಾಯ್‌ ಎದೆಗವಚ, 16ನೇ ಶತಮಾನ.]]
[[ಹಳೆಕೋವಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ [[ಸರಬತ್ತಿಯ]] ಒಂದು ಬಂದೂಕು, 1543ರಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಒಂದು [[ಕಡಲುಗಳ್ಳನ]] ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ]] ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಾಗಿ ಇದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ರಾಶಿಗಟ್ಟಲೆ-ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ತಯಾರಾದ [[ಹಳೆಕೋವಿ]]ಗಳೊಂದಿಗಿನ ವಿದೇಶ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು.

ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಹಲವು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಬಂದೂಕುಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು 100,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೈನಿಕರು ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಹೋಲಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೇನೆಯಾದ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌]] ಸೇನೆಯು ಕೇವಲ ಹಲವು ಸಾವಿರ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೇವಲ 30,000 ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಜಮಾವಣೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

1590ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1598ರಲ್ಲಿ, [[ಚೀನಾ]]ದ ({{lang|ja|唐入り}}) ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]] ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮತ್ತು 160,000 ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸಮುರಾಯ್‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೇನೆಯೊಂದನ್ನು [[ಕೊರಿಯಾ]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ.([[ಹಿಡೆಯೊಶಿಯ ಕೊರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಗಳು]], {{lang|ja|朝鮮征伐}}). ಹಳೆಕೋವಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಪರಿಣತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಜಪಾನೀ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ವಿಜಯದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ [[ಮಿಂಗ್‌ ಚೀನಿಯರ]] ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ಕಟೋ ಕಿಯೊಮಾಸಾ]], [[ಕೊನಿಶಿ ಯುಕಿನಾಗಾ]], ಮತ್ತು [[ಶಿಮಾಝು ಯೋಶಿಹಿರೋ]] ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಯುದ್ಧದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮುರಾಯ್‌ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರಾಗಿದ್ದರು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇನಾ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದದ್ದರಿಂದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮುರಾಯ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಯುಗದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವಾಗಿದ್ದು, [[ಮಿನಾಮೊಟೋ]], [[ತೈರಾ]], [[ಫ್ಯುಜಿವಾರಾ]] ಮತ್ತು [[ತಚಿಬಾನಾ]] ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ರಕ್ತವು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹುತೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ.

{{see also|Nanban trade period}}

=== ಒಡಾ, ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಮತ್ತು ಟೊಕುಗವಾ ===
[[ಒಡಾ ನೊಬುನಾಗಾ]] ಎಂಬಾತ
 [[ನಗೋಯಾ]] ಪ್ರದೇಶದ (ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು [[ಒವಾರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಚಿರಪರಿಚಿತ ಧಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಸೆಂಗೊಕು ಅವಧಿ]]ಯ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಅಥವಾ ಅಪವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದ. ಒಂದು ಹೊಸ ಬಕುಫುವಿನ (ಶೊಗುನಾಟೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಪುನರೇಕೀಕರಣದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ಬಂದ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂಥ ಪಥವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.

ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ವ್ಯೂಹರಚನಾ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಡಾ ನೊಬುನಾಗಾ ಹೊಸ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ತಂದದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹಳೆಕೋವಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ, ವ್ಯಾಪಾರ-ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಹೊಸ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟ. ಅಶಿಕಾಗಾ ಬಕುಫುವಿನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದ ವಿಜಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಇದು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಕಿಚ್ಚೆಬ್ಬಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿತು. ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳ &quot;ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳ&quot;ದಿಂದ ದಾಳಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಯಾವುದೇ ಸೇನಾನಾಯಕನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೂ ಸಹ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಲೆನೋವುಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದರು. ಅವನ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಅಕೆಚಿ ಮಿಟ್ಸುಹಿದೆ]] ಎಂಬಾತ ಕೆರಳಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದಾಗ 1582ರಲ್ಲಿ ಆತ ಮರಣಹೊಂದಿದ.

[[ಚಿತ್ರ:Hasekura in Rome.JPG|thumb|180px|1615ರಲ್ಲಿನ ರೋಮನಲ್ಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ಹಸೆಕುರಾ ತ್ಸುನೆನಾಗಾ, ಕಾಲೇಜ್‌ ಬೋರ್ಗೀಸ್‌, ರೋಮ್‌.]]
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]] (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಮತ್ತು ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸು]], ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ನೊಬುನಾಗಾನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಓರ್ವ ಅಜ್ಞಾತ ರೈತನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನೊಬುನಾಗಾನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನ ಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಹಿಡೆಯೊಶಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಇಯೆಸು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೊಬುನಾಗಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಒಂದೇ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮಿಟ್ಸುಹಿದೆಯನ್ನು ಹಿಡೆಯೊಶಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮಿಟ್ಸುಹಿದೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕತೆಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ನೊಬುನಾಗಾನ ನ್ಯಾಯವಾದ ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.

ನೊಬುನಾಗಾನ ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ವರವಾಗಿ ಒದಗಿಬಂದಿತ್ತು. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಜಪಾನ್‌ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮಾತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು: &quot;ಪುನರೇಕೀಕರಣವು ಒಂದು ಅಕ್ಕಿಯ ಕೇಕು ಆಗಿದ್ದು, ಒಡಾ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ. ಹಶಿಬಾ ಅದಕ್ಕೆ ಆಕಾರ ನೀಡಿದ. ಕೊನೆಗೆ, ಕೇವಲ ಇಯೆಸು ಮಾತ್ರವೇ ಅದರ ರುಚಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.&quot;{{Citation needed|date=March 2007}} (ಹಶಿಬಾ ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬನಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿಯು ತಾನು ನೊಬುನಾಗಾನ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಿದ.)

1586ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಮಹಾಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]] ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಬಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರೈತನ ಮಗನಾಗಿದ್ದ. ಸಮುರಾಯ್‌ ಪಂಗಡವು ಖಾಯಮ್ಮಾದ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕವಾದ ಪಂಗಡವಾಗಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಾಗೂ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಲ್ಲದ ಪಂಗಡವು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಆತ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಆ ಹಂತದವರೆಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಮೀಜೀ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇಡೊ ಶೊಗುನಾಟೆಯ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೂ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.

ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಲ್ಲದವರ ನಡುವಿನ ವೈಲಕ್ಷ್ಣ್ಯವು ಅತೀವವಾಗಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ (ಸಣ್ಣ ರೈತರ ವರ್ಗದ್ದೂ ಸಹ) ಬಹುಪಾಲು ಪುರುಷ ವಯಸ್ಕರು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಿಡೆಯೊಶಿಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, &quot;ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ&quot; ರೀತಿಯ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವು ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.

ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ನೊಬುನಾಗಾ, ಹಿಡೆಯೊಶಿ ಮತ್ತು ಇಯೆಸುರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥವು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅಧಿಕೃತ ಸಮುರಾಯ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕದನಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, [[ರೋನಿನ್‌]] ಬಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು ಅಥವಾ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋದರು.

=== ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Samourai servante Itcho.jpg|thumb|left|ಸಮುರಾಯ್‌ ನಡೆದಾಟವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಓರ್ವ ಸೇವಕ, ಹಾನಾಬುಸಾ ಇಚೊ (1652 - 1724) ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು.]]
[[ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆ]]ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಧರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧಗಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, [[ಟೊಕುಗವಾ ಯುಗ]]ದ (ಇದಕ್ಕೆ [[ಇಡೊ ಅವಧಿ]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿತ್ತು) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

ಟೊಕುಗವಾ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ ವೇಳೆಗೆ, [[ಡೈಮ್ಯೊ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ''[[ದೈಶೊ]]''  ಎಂಬ, ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಕುಳ್ಳಗಿರುವ ಜೋಡಿ ಕತ್ತಿಗಳು ([[ಕಟಾನಾ]] ಮತ್ತು [[ವಕಿಝಾಶಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ), ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಂದು ಆಯುಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಸೂಕ್ತವಾದ ಗೌರವವನ್ನು (''[[ಕಿರಿ ಸುಟೆ ಗೊಮೆನ್‌]]''  ({{lang|ja|斬り捨て御免}})) ತೋರಿಸದ ಯಾವುದೇ [[ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯ]]ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರಾದರೂ, ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಹಕ್ಕು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಡೈಮ್ಯೊಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಿರುದ್ಯೋಗಿ [[ರೋನಿನ್‌]]ಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.

ಗೆನ್‌ಪೀ ಯುಗದಿಂದ ಇಡೋ ಯುಗದವರೆಗೂ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಧಣಿಯ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನೊಬ್ಬ ಡೈಮ್ಯೊ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದ) ನಡುವಿನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದವು.
 ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಓದಬೇಕಿದ್ದ [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೆನ್ಸಿಯಸ್‌]] (ಸುಮಾರು 550 B.C.) ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಡೊ ಅವಧಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬುಷಿಡೊ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಬುಷಿಡೊ ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಯೋಧರ ವರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ದರ್ಜೆ, ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ತಾಣವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಬುಷಿಡೊನ ಆದರ್ಶಗಳು ಅತಿಶಯವಾಗಿದ್ದವು.

ಇಮಗಾವಾ ರಿಯೋಶುನ್‌ನಂಥ ಸಮುರಾಯ್‌ನಿಂದ 13ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ [[ಬುಷಿಡೊ]] ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಮುರಾಯ್‌ನ ವರ್ತನೆಯು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುಕರಣೀಯ ಮಾದರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.  ಕಾಲವು ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗುವಂಥ ಇತರ ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.

ಸ್ವತಃ ಬುಷಿಡೊ ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದರ ಕೆಲವೊಂದು ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವ-ಆದರ್ಶಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

=== ಆಧುನಿಕೀಕರಣ ===
{{main|Late Tokugawa shogunate}}
[[ಚಿತ್ರ:Japanese Soldiers Marching Shimonoseki Campaign by Wirgman 1864.png|thumb|1864ರಲ್ಲಿನ ಶೋಗನಲ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು (ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಲಂಡನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌).]]
[[ಚಿತ್ರ:Modern Costumes of Japanese Officers Shogunate Army 1866.png|thumb|1866ರಲ್ಲಿನ ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಕತ್ತಿಗಳ ಸಮುರಾಯ್‌.]]
ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ, ಸಾವು ಮತ್ತು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯ{{Clarify me|date=March 2009}} ಮಾರ್ಗವು 1853ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ನಯನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಳೆಗುಂದಿತ್ತು. U.S. ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದ ನೌಕಾಧಿಕಾರಿ [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಪೆರ್ರಿಯ]] ಬೃಹತ್ತಾದ ಆವಿಹಡಗುಗಳು, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ-ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಿದಾಗ ಈ ಕಳೆಗುಂದುವಿಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ಕಂಡುಬಂತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಶೊಗುನಾಟೆಯಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ರೇವುಪಟ್ಟಣಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆಗಲೂ ಸಹ, [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಪಂಥದ]]ವರು ಮತ್ತು [[ಡಾಮಿನಿಕ್‌ ಪಂಥದವರನ್ನು]] ಪರಸ್ಪರರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಅವನತಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾದ [[ಹಳೆಕೋವಿ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು.

1854ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾದಳವು ಆಧುನಿಕೀಕರಣಗೊಂಡವು.  1855ರಲ್ಲಿ [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ನೌಕಾ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನೌಕಾದಳದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೌಕಾದಳದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನ ನೌಕಾಧಿಪತಿ [[ಎನೊಮೊಟೊ]]ನಂಥ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ-ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕರ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಈ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾಯಿತು.

[[ಯೊಕೊಸುಕಾ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯಂಥ ನೌಕಾ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನೌಕಾದಳದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
 1867ರಲ್ಲಿ ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆಯ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಜಪಾನಿಯರ [[ಶೋಗನ್‌]]ನ ನೌಕಾದಳವು ಆಗಲೇ ''[[ಕೈಯೋ ಮರು]]'' ನ ನೌಕಾಬಲಾಧಿಪತಿಯ ಹಡಗಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಶೈಲಿಯ ಎಂಟು ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನ ನೌಕಾಧಿಪತಿ [[ಎನೊಮೊಟೊ]]ನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ-ಪರವಾದ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಸಮರನೌಕೆಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಬಕುಫು]]ವಿನ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು [[ಜಪಾನ್‌ನೆಡೆಗಿನ ಕಳಿಸಲಾಗುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನಾ ನಿಯೋಗವೊಂದನ್ನು (1867)]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

1867ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕಂಡುಬಂತು. [[ಚೋಶೂ]] ಮತ್ತು [[ಸತ್ಸುಮಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು [[ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ (1868-1869) ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಡಳಿತದ ಪರವಾಗಿ ಶೊಗುನಾಟೆ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು
 ಡೈಮ್ಯೊನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಸೆಕಿಗಹರಾದ ಕದನ]]ದ (1600) ನಂತರ ಅವು ಇಯೆಸುವಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

1860ರ ದಶಕಗಳವರೆಗೂ ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆಯು ಜಪಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಟ್ಟಿತ್ತು.

=== ಅವನತಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:Satsuma-samurai-during-boshin-war-period.jpg|left|thumb|ಸುಮಾರು 1867ರಲ್ಲಿನ ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸತ್ಸುಮಾ ಬುಡಕಟ್ಟುದ ಸಮುರಾಯ್‌. ಫೆಲೀಸ್‌ ಬೀಟೋನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೈನಿಂದ-ಬುಡಕಟ್ಟು್ಣ ಹಾಕಿದ ಚಾಯಾಚಿತ್ರ]]
ಒಂದು ಆಧುನಿಕ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಶೈಲಿಯ, ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈನ್ಯದ ಪರವಾಗಿ, [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೀಜಿ]]ಯು 1873ರಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯಾಗಿರುವ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ''ಶಿಝೊಕು'' ಗಳಾಗಿ ({{lang|ja|士族}}) ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ವೇತನಗಳ ಕೆಲ ಭಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರಾದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಟಾನಾವೊಂದನ್ನು ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು [[ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ]] ಹಕ್ಕನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅಂತಿಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೇನಾ ವರ್ಗದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತವು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

&quot;[[ಸವಲತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]]&quot; ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ದೇಶವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನ್‌ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು, ಮೀಜಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸದಸ್ಯರು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಹಾಗೂ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಹೊಸ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ.

19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಮೀಜಿ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗವು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಶೈಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಗಳು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಸೇರಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವಾದರೂ, ಅನೇಕ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಸ್ವಯಂಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸೈನಿಕರಾದರು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅನೇಕರು ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ದರ್ಜೆಯ ಬಹುಜನರು ಸಮುರಾಯ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರು, ಶಿಸ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು.

[[ಚಿತ್ರ:SaigoWithOfficers.jpg|thumb|ಸೈಗೊ ಟಕಾಮೋರಿ (ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಕುಳಿತಿರುವವ), 1877ರ ಸತ್ಸುಮಾ ದಂಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ವೇಷಭೂಷಣದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು.1877ರ ಲೆ ಮಾಂಡೆ ಇಲಸ್ಟ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಸುದ್ದಿಲೇಖನ.]]
ಕೊನೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ ಘರ್ಷಣೆಯು
 ವಾದಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 1877ರಲ್ಲಿ, [[ಶಿರೋಯಾಮಾದ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸತ್ಸುಮಾ ದಂಗೆ]]ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೀಜಿಯ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲವಿತ್ತು.

ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸರ್ಕಾರವು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು. ಸತ್ಸುಮಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ, ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬರಖಾಸ್ತುಗೊಳಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಸೈಗೋ ಟಕಾಮೊರಿ]] ನೇತೃತ್ವದ, ಅಕಾಲಿಕ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಆರಂಭಿಕ ಅದಲುಬದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಇದ್ದರು. ಇದು ಅವರು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ನೇರ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಅಕ್ಷರಸ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆದುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅದಲುಬದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಬಂದೂಕುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಲೇಖನಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವರದಿಗಾರರು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಇತರರು ಸರ್ಕಾರೀ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು.

ಅದಾದ ನಂತರ ಕೇವಲ ಶಿಝೊಕು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.  [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ ಸೋತ ನಂತರ, 1947ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಝೊಕು ಹೆಸರು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.

== ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಮುರಾಯ್‌ ==
[[ಚಿತ್ರ:EugeneCollache.jpg|thumb|150px|ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧದ (1869) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನೌಕಾಧಿಕಾರಿ ಯೂಜೀನ್‌ ಕೊಲ್ಲಾಷೆ ಶೋಗನ್‌ ಪರವಾಗಿ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿ ಹೋರಾಡಿದ.]]
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗ [[ವಿಲಿಯಂ ಆಡಮ್ಸ್‌]] (1564–1620) ಎಂಬಾತ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಎರಡು ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಶೋಗನ್‌ [[ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸು]] ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ, ಮತ್ತು ನಾವಿಕನಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಆಡಮ್ಸ್‌ ಸತ್ತ ಮತ್ತು ಮಿಯುರಾ ಅಂಜಿನ್‌ ({{lang|ja|三浦按針}}) ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಜನಿಸಿದ ಎಂದು ಅವನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ''[[ಹಟಮೊಟೊ]]''  (ಅದ್ವಿತೀಯ ಮನುಷ್ಯ) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನೂ ಸಹ ಆಡಮ್ಸ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; ಇದು ಶೋಗನ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ನೇರ
 ಅನುಚರನಾಗಿರುವ ರೂಪದ ಒಂದು ಉನ್ನತ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಆದಾಯದ ಒಟ್ಟು ಬಾಬುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಾನು ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ದಿನವಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವಾಗ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ನನಗೆ ಒಂದು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ&quot; (ಪತ್ರಗಳು). ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ [[ಯೊಕೊಸುಕಾ ನಗರ]]ದ ಸೀಮೆಯೊಳಗಿರುವ ಹೇಮಿಯಲ್ಲಿ ({{lang|ja|逸見}}) 
ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುತ್ತಿಗೆ ಜಮೀನನ್ನು ಅಥವಾ ಕರಾರಿನ ಉಂಬಳಿಯನ್ನು ಮಂಜೂರುಮಾಡಲಾಯಿತು; &quot;ನನ್ನ ಜೀತದಾಳುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವಕರಾಗಿರಬಹುದಾದ ಎಂಬತ್ತು ಅಥವಾ ತೊಂಬತ್ತು ಬೇಸಾಯಗಾರರನ್ನು ನನಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು&quot; (ಪತ್ರಗಳು). ಅವನ ತೋಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 250 [[ಕೊಕು]]ನಷ್ಟು (ಸುಮಾರು ಐದು [[ಬುಷಲ್‌‌‌]]ಗಳಿಗೆ (ಕೊಳಗಗಳಿಗೆ) ಸಮನಾಗಿರುವ, ಅಕ್ಕಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿನ ಜಮೀನಿನ ಆದಾಯದ ಅಳತೆ) ಮೌಲ್ಯವಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು, &quot;ನನ್ನ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಕಟಗಳ ನಂತರ ದೇವರು ನನಗಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾನೆ&quot; (ಪತ್ರಗಳು) ಎಂದು ಬರೆದ. ವಿಪತ್ತು-ಪೀಡಿತ ಪ್ರಯಾಣವು ಅವನನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಗೆ ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಡಿ ಲೀಫ್ಡೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿನ ಜಪಾನ್‌ ಕಡೆಗಿನ ಅವರ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆಡಮ್ಸ್‌ನ ಓರ್ವ ಡಚ್‌ ಸಹಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಜ್ಯಾನ್‌ ಜೂಸ್ಟೆನ್‌ ವಾನ್‌ ಲೋಡೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] (1556?-1623?) ಎಂಬಾತನಿಗೂ ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸುವಿನಿಂದ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದವು. ಜೂಸ್ಟೆನ್‌ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌{{Citation needed|date=June 2007}} ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಇಡೊದಲ್ಲಿನ ಇಯೆಸುನ ಕೋಟೆಮನೆಯೊಳಗಡೆ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. [[ಟೋಕಿಯೋ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಗಮನದ ಬಳಿಯಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇಂದು [[ಯಯಿಸು]] (八重洲) ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಯಯಿಸು ಎಂಬುದು ಆ ಡಚ್‌ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರಾದ ಯಯೌಸು (耶楊子) ಎಂಬುದರ ತಪ್ಪುರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಆಡಂನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜೂಸ್ಟೆನ್‌ಗೆ ಒಂದು [[ಕೆಂಪು ಸೀಲ್‌ ಹಡಗನ್ನು‌]] (朱印船) ನೀಡಿ, ಜಪಾನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತ-ಚೀನಾ]]ಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಬಟಾವಿಯಾ]]ದಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನ ಹಡಗು ನೆಲಕಚ್ಚಿತಾದ್ದರಿಂದ ಜೂಸ್ಟೆನ್‌ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದ.

ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ (1868-1869) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಮೀಜಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ಪರವಾಗಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣದ ಡೈಮ್ಯೊಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತಿದ್ದ ಶೋಗನ್‌ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೈನಿಕರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನೌಕಾಧಿಕಾರಿ [[ಯೂಜೀನ್‌ ಕೊಲ್ಲಾಷೆ]]ಯು ಸಮುರಾಯ್‌ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಜಪಾನೀ ಸಹಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ,  ಪ್ರಷ್ಯಾ ರಾಜ್ಯದ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಶ್ನೆಲ್‌]] ಎಂಬಾತ, ಓರ್ವ ಸೇನಾ ಬೋಧಕ ಹಾಗೂ ಆಯುಧಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿ [[ಐಝು]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಹಿರಾಮಟ್ಸು ಬುಹೇಯ್‌ (平松武兵衛) ಎಂಬ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು
 ಡೈಮ್ಯೊನ [[ಮಟ್ಸುದೈರಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗುಮಾಡಿ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಹಿರಾಮಟ್ಸುವಿಗೆ (ಶ್ನೆಲ್‌) ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ವಕಾಮಟ್ಸು]] ಕೋಟೆಮನೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಸಗೃಹ, ಓರ್ವ ಜಪಾನೀ ಹೆಂಡತಿ, ಹಾಗೂ ಒಂದಷ್ಟು ಅನುಚರರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ಒಂದು ಜಪಾನೀ ನಿಲುವಂಗಿ, ಮೇಲಂಗಿ, ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ, ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಷರಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಅನೇಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ''ನಿಜವಾದ''  ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗಗಳು ಮಾಡಿದಂತೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇವು ಜಪಾನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಾದ, ಚಹಾ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ, ಏಕರ್ವಣದ ಶಾಯಿಯ ಚಿತ್ರರಚನೆ, ಶಿಲೋದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕವನ ರಚನೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು 1200ರಿಂದ 1600ರವರೆಗಿನ ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಲಾಪೋಷಕ-ಯೋಧರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಚೀನೀ ಕಲೆಗಳಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ವರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಝೆನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅವನ್ನು ಜಪಾನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲರಾದ ಗಣ್ಯಯೋಧರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಲು ಅವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಮ್ಯೂಸೋ ಸೊಸೆಕಿ (1275-1351) ಓರ್ವ ಝೆನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, 
ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗೊ-ಡೈಗೊ ಹಾಗೂ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ಅಶಿಕಾಗಾ ತಕೌಜಿ (1304-58) ಈ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಓರ್ವ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ. ಮ್ಯೂಸೋ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೂ ಸಹ ಜಪಾನ್‌ ಹಾಗೂ ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಮ್ಯೂಸೋ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತನ್ನ ತೋಟದ ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಣತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ.  ಯೊಶಿಮಾಸಾ ಎಂಬಾತ ಕಲೆಗಳ ಮತ್ತೋರ್ವ ಅಶಿಕಾಗಾ ಪೋಷಕನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಝಿಯಾಮಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಝೆನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿಯು, ಚಹಾ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ.  ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಚಹಾವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾಸನ್‌, RHP ಮತ್ತು JG ಕೇಗರ್‌ &quot;ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಜಪಾನ್‌&quot; 1997&lt;/ref&gt;

=== ಶಿಕ್ಷಣ ===
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು, ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗಗಳು, ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳು ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಹಿಂದೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು.
 ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಮಾಕುರಾ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ರೈತರಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು, ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾಹದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳು ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ ಇವೆರಡೂ ಕಮಾಕುರಾ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Matsura&quot; /&gt;

ಯೋಧರ ವರ್ಗವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಧಣಿಯಾದ [[ಅಸಾಕುರಾ ನೊರಿಕೇಜ್‌]] (1474-1555 A.D.) ಎಂಬಾತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ ತಂದೆಯ ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ಪತ್ರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ತಂದೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಮಹಾನ್‌ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಹವರ್ತಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣವಾಸಿ ಜನರಿಗೂ ದೊರೆತಿತ್ತು:

&quot;ಧಣಿ ಐರಿನ್‌ನ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಳೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಅಂಶಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಿರಿಯರ ಪ್ರಕಾರ, ತನ್ನ ಸೌಜನ್ಯದ ನಡತೆಯಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ವಿಧಾನವು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗದವರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವೇ ಆದರೂ, ರೈತರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣವಾಸಿ ಜನರಿಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗಲೂ ಆತ ಇದೇ ವಿನೀತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ
, ಮತ್ತು ಈ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗಲೂ ಸಹ ಆತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಪಾಠದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅವನ ಮಿತ್ರತ್ವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಿರುತ್ತಿದ್ದರು.&quot;&lt;ref name=&quot;Wilson&quot; /&gt;

1552ರ ಜನವರಿ 29ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌]]ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ
 ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನಿಯರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ:

&quot;ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧದ ಬರಹಗಳಿವೆ‌, ಒಂದು ಪುರುಷರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಬ್ಬರೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗ
 ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಒಂದು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರು ತಮ್ಮ ವಿರಕ್ತಗೃಹಗಳು ಅಥವಾ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗರಿಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತರು ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬೋಧಕರಿಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.&quot;
&quot;ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನ ಓದಬಲ್ಲರು, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ&quot;&lt;ref name=&quot;Coleridge&quot; /&gt;

[[ರೋಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಫಾದರ್‌ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌ ಲಯೋಲಾ]]ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಮುಂದುವರಿದು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ:

“ಉನ್ನತ ಪದವಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ 8 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ತಮಗೆ 19 ಅಥವಾ 20 ವರ್ಷಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವಿಕೆ, ಬರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಕುರಿತು ಅವರು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಅವರು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ, ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&quot;

&quot;ಅವರು ವಿವೇಕಿಗಳು, ಉದಾರ ಹೃದಯದವರಾಗಿದ್ದು,
 ವಿದ್ಯಾವಂತರನ್ನು ತುಂಬಾ ಗೌರವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸದ್ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&quot;

1549ರ ನವೆಂಬರ್‌ 11ರ ದಿನಾಂಕವಿರುವ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಒಂದು ಬಹು-ಸೋಪಾನ ಪಂಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, &quot;ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು&quot;, &quot;ಕಾಲೇಜುಗಳು&quot;, &quot;ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು&quot; ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನೂರಾರು ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

&quot;ಆದರೆ
 ಕ್ಯಾಗೊಕ್ಸಿಮಾದಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ತಂಗುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ವಿವರವನ್ನು ನಾವು ನಿಮಗೆ ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಆ ಬಂದರಿಗೆ ನಾವು ತೆರಳಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಮತ್ತು ರಾಜ ಹಾಗೂ ರಾಜಕುಮಾರರ ಒಂದು ವಾಸದ ತಾಣವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮಿಯಾಕೊ ಕಡೆಗಿನ ನಮ್ಮ ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಮಾರುತವು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ಮಿಯಾಕೊ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ಋತುವು ಮರಳಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾವು ಆ ಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಗೊಕ್ಸಿಮಾದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮುನ್ನೂರು ಲೀಗುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ.  ಮಿಯಾಕೊದ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತು ನಾವು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ: ಇದು ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳು, ಮತ್ತು ಲೆಗಿಯೋಕ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ರಿಸ್ತಯತಿ ಸಂಘಧ ಸದಸ್ಯರ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಮಾಕ್ಯುಟಿಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರಕ್ತ ಗೃಹಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಮಿಯಾಕೊದ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಿದ್ದು ಅವು ಕೊಯಾ, ನೆಗು, ಫಿಸೋ, ಮತ್ತು ಹೊಮಿಯಾನ ಎಂಬ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಮಿಯಾಕೊದ ಸುತ್ತಲೂ ಇವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ಅಂತರಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರದ ಐದುನೂರರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಂಡೌನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕಾಡೆಮಿಯಿದ್ದು ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮಿಯಾಕೊದಿಂದ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಂಡೌ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಸೀಮಾಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಆರು ಚಿಕ್ಕ ರಾಜಕುಮಾರರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಇತರರಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇತರರು ಅವನ ವಿಧೇಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಸ್ವತಃ ಜಪಾನ್‌ನ ರಾಜನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವನನ್ನು ಮಿಯಾಕೊದ ಮಹಾನ್‌ ದೊರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಗರಗಳ ಹಿರಿಮೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆಯೆಂದರೆ, ಮೊದಲು ಅವನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿ, ನಿಜವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನಾವು ಅವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಸದರಿ ವಿಷಯಗಳು ಹೇಗಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತಾಗ, ಅವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  
 ನಾವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ-ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಹಲವಾರು ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇವೆಯೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು&quot;

=== ಷುಡೋ ===
[[ಚಿತ್ರ:ShudoMonogatari.jpg|thumb|300px|right|ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದ ಸಮುರಾಯ್‌ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಷುಡೋ-ಮಾದರಿಯ ಹೋರಾಟ. 1661ರ &quot;ಟೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಷುಡೋ&quot; (衆道物語) ಕಥೆಯಿಂದ.]]
ಓರ್ವ ನುರಿತವ ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ನುರಿತಿಲ್ಲದ ಸಮುರಾಯ್‌ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ''[[ಷುಡೋ]]'' ವನ್ನು ({{lang|ja|衆道}}) &quot;ಸಮುರಾಯ್‌ ಮನೋಧರ್ಮದ ಹೂವು&quot; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯ ನಿಜವಾದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಅದು ರೂಪಿಸಿತು. ಬುಷಿಡೊದಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಹುಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುಷಿಡೊದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಗ್ರೀಕ‌]]ರ [[ಬಾಲಕ ಗುದಮೈಥುನ]]ವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದು, ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗೌರವವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಣತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=February 2007}}

''ಬಿಡೋ''  ({{lang|ja|美道}} &quot;ಸುಂದರವಾದ ವಿಧಾನ&quot;) ಎಂಬುದು ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧನಗಳಿಗಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ನಡುವೆ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಅರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವವು, ತಮ್ಮ [[ಡೈಮ್ಯೊ]]ಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮನೋಭಾವದಷ್ಟೇ ಮಹೋನ್ನತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತನ್ನ ಯಜಮಾನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮೆಯ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ, ಅದು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ''[[ಹಗಾಕುರೆ]]''  ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುರಾಯ್‌ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು.  [[ಮೀಜಿ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ]]ಯ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರ, ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.

ಇದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದರ ಟೀಕಾಕಾರರನ್ನೂ ಸಹ ಷುಡೋ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಡೋ ಯುಗದಲ್ಲಿ ''ಇನ್‌ಸೈಸೆನ್‌''  ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಕೀಚು ಕಿಬುನ್‌ ಮಕುರಬಂಕೊ&quot; ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;「日本仏教における僧侶と稚児の男色」ಹಿರಾಮಟ್ಸು ರೈಯೆನ್‌&lt;/ref&gt;

=== ಹೆಸರುಗಳು ===
ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು, ಅವನ ತಂದೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ತಾತನಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು [[ಕಾಂಜೀ|&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಕಾಂಜೀ&lt;/span&gt;]] ಲಿಪಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹೊಸದಾದ ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೆಸರಿನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನಷ್ಟೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಒಡಾ ನೊಬುನಾಗಾ]]ನ ಸಂಪೂರ್ಣನಾಮವು &quot;ಒಡಾ ಕಝುಸನೊಸುಕೆ ಸಬುರೊ ನೊಬುನಾಗಾ&quot; ({{lang|ja|織田上総介三郎信長}}) ಎಂದು ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ &quot;ಒಡಾ&quot; ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರೆ, &quot;ಕಝುಸನೊಸುಕೆ&quot; ಎಂಬುದು ಕಝುಸಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉಪ-ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಯ ಒಂದು ಪದವಿಯಾಗಿದೆ; &quot;ಸಬುರೊ&quot; ಎಂಬುದು ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಒಂದು ಆಗಮನವಾದ ''ಗೆನ್‌ಪುಕು''  ಎಂಬುದರ ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ನೊಬುನಾಗಾ&quot; ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಯಸ್ಕ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.

=== ವಿವಾಹ ===
ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿರುವವರದೇ ದರ್ಜೆಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ್ಜೆಯವರೊಬ್ಬರು ವ್ಯವಸ್ತೆಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ [[ವಿವಾಹ]]ವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.  ಮೇಲಿನ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ (ಏಕೆಂದರೆ, ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡುವ ಅವಕಾಶಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತಿದ್ದವು), ಕೆಳಗಿನ ದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು [[ವಿಹಿತಾಚರಣೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಓರ್ವ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ಗೆ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ [[ವರದಕ್ಷಿಣೆ]]ಯು ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ತರಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲು ಅದನ್ನವರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ [[ಉಪಪತ್ನಿ]]ಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನೊಂದು ವಿವಾಹದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಉಪಪತ್ನಿಯೋರ್ವಳನ್ನು &quot;ಅಪಹರಿಸುವುದು&quot; ಕಥೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದು ಒಂದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಮಾನಕರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳು ಓರ್ವ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಹಣದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆಯ ವಿನಾಯಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಓರ್ವ ಸಂದೇಶವಾಹಕನನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿ, ಅವಳ ಹೆತ್ತವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆತ್ತವರನೇಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಹೆಂಡತಿಯು ಮಗನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತರೆ ಅವನು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಬಹುದಿತ್ತು.

ಓರ್ವ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು [[ವಿಚ್ಛೇದನ]] ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತಾದರೂ, ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನಸ್ತಿತ್ವದ್ದಲ್ಲದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಓರ್ವ ಮಗನನ್ನು ಹೆರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ [[ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರ]]ವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಆತ ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದರೆ, ಆತ ಅವಳನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಅವರ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನವೊಂದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅವಳನ್ನು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ವಿಚ್ಛೇದಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ತಕರು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಾಲವನ್ನು ವಜಾಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಒಂದು ವೇಳೆ  ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಹೆಂಡತಿಯು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅವಳನ್ನು ಅಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಜಿಗಾಯ್‌]] [ಓರ್ವ ಸ್ತ್ರೀಯ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]] (ಸೆಪೂಕು)] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2007}}

== ತತ್ವಜ್ಞಾನ ==
[[ಬೌದ್ಧಮತ]] ಹಾಗೂ [[ಝೆನ್‌]] ಪಂಥದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತ]] ಹಾಗೂ [[ಷಿಂಟೊ]] ಪಂಥಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಝೆನ್‌ ಧ್ಯಾನವು
 ಓರ್ವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬೌದ್ಧಮತದ [[ಪುನರವತಾರ]] ಮತ್ತು [[ಮರುಹುಟ್ಟಿನ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ ಸಾಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಪರಿತ್ಯಜಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಾವು ಕೈಗೊಂಡ ಸಾಯಿಸುವಿಕೆಗಳು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದರು. ಈ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸಮುರಾಯ್‌ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತ]]ವು ವಹಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ, ಧಣಿ-ಅನುಚರನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೆಡೆಗೆ ಅದು ಒತ್ತುನೀಡಿದ್ದು; ಇದು ತನ್ನ ಧಣಿಯೆಡೆಗೆ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ತೋರಬೇಕಿರುವ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ.

[[ಬುಷಿಡೋ]] (&quot;ಯೋಧನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ&quot;) ಎಂಬುದೊಂದು ಪದವಾಗಿದ್ದು, 1885ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಮತ್ತು 1905ರಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;ಶಾರ್ಫ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ H &quot;ದಿ ಝೆನ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ&quot; ([[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌]], 1993)&lt;/ref&gt; ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಜಪಾನಿಯರು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಟೊಕುಗವಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1603-1868) [[ಯಮಾಮೊಟೋ ತ್ಸುನೆಟೊಮೊ]]ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಹಗಾಕುರೆ]]''  ಅಥವಾ &quot;ಹಿಡನ್‌ ಇನ್‌ ಲೀವ್ಸ್‌&quot; ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮೊಟೊ ಮುಸಾಷಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ''ಗೋರಿನ್‌ ನೊ ಷೊ''  ಅಥವಾ &quot;ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫೈವ್‌ ರಿಂಗ್ಸ್‌&quot; ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳೆರಡೂ, ಬುಷಿಡೊ ಮತ್ತು ಝೆನ್‌ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಿವೆ.

[[ಬೌದ್ಧಮತ]] ಹಾಗೂ [[ಝೆನ್‌]] ಪಂಥದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತ]] ಹಾಗೂ [[ಷಿಂಟೊ]] ಪಂಥಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. &quot;ಝೆನ್‌ ಪಂಥವು ಜಪಾನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಬುಷಿಡೊನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಎಣಿಕೆಯು, D. T. ಸುಝುಕಿಯ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ಝೆನ್‌ನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಝೆನ್‌ ಪಂಥದ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಝುಕಿಯದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.&quot; &lt;ref&gt;ಶಾರ್ಫ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ H. &quot;ದಿ ಝೆನ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ&quot; (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1993) ಪುಟ 12&lt;/ref&gt;

ಏಂಜರ್‌ನ (ಹಾನ್‌-ಸಿರೊನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಮ) ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ರೂಪಿಸಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾದರ್‌ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌ ಲಯೋಲಾಗೆ ಕಳಿಸಲಾದ ಜಪಾನಿನ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿಯರು ಘನತೆಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ಪತ್ರವನ್ನು ಕೊಯಿಂಬ್ರಾದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.):

&quot;ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನಾವು ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತೋ ಅದು, ಬೇರಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವು ತಡವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಉತ್ತಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕ್ರೈಸ್ತೇತರ ಅಥವಾ ಅನ್ಯದೇಶೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಜಪಾನಿಯರು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉತ್ತಮಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ಬೇರಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

 ಅವರು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕರುಣಾಶೀಲವಾದ ಮನೋಧರ್ಮದ ಜನರಾಗಿದ್ದು, ಮೋಸಗಾರಿಕೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದ್ಭುತವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಘನತೆಗೆ ಅವರು ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡುಬಡವರಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವರಾರೂ ಒಂದು ಅಪಮಾನಕಾರಿ ಎಂಬಂತೆ ಅಥವಾ ನಾಚಿಕೆಗೇಡು ಎಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸಿಲ್ಲ.  ಅವರೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪೈಕಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಉದಾತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು, ಅವರೆಷ್ಟೇ ಬಡವರಾಗಿರಲಿ, ಒಂದುಪಕ್ಷ ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರೆ ಇತರರು ಅವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಗೌರವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೋ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೌರವಾದರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; &lt;ref&gt;ವಾರ್ಲೆ, H. ಪಾಲ್‌ ''ಜಪಾನೀಸ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌''  ([[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್‌]], 2000) ISBN 0-8248-2152-1, 9780824821524&lt;/ref&gt;

== ಮಹಿಳೆಯರು ==
ಗೃಹಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸಮುರಾಯ್‌ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬಾ ಮುಂಚಿನ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಜಪಾನ್‌ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದ ಗಂಡಂದಿರು ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತ್ತು. ಹೆಂಡತಿ, ಅಥವಾ ''ಒಕುಸಾನ್‌'' ಗೆ (ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಉಳಿದಿರುತ್ತಾಳೋ ಅವಳು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ), ಮನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮಕ್ಕಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ಅವಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.  ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, [[ನಗಿನಾಟಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ರಣಗೊಡಲಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ''[[ಕೈಕೆನ್‌]]''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಚಾಕುವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವಲ್ಲಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗದ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಲೆಗೆ ''[[ಟ್ಯಾಂಟೊಜುಟ್ಸು]]''  (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಚಾಕುವಿನ ಕುಶಲತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದು, ಇದನ್ನವರು ಅಗತ್ಯ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ರತೆ, ವಿಧೇಯತೆ, ಆತ್ಮಸಂಯಮ, ಬಲ, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಪತ್ನಿಯು, ಆಸ್ತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು, ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು (ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೇವಕರಿಗೆ ಕೂಡಾ), ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ವಯಸ್ಸಾಗಿರುವ ಹೆತ್ತವರ ಅಥವಾ ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಯೋಧರ ವರ್ಗದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಸೂತ್ರವು ವಿಧಾಯಕ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ದಾಸ್ಯ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಹರಿಯಬಿಟ್ಟಂತಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಓರ್ವ ಹೆಂಗಸು ಕೂಡಾ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ ಸಮುರಾಯ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಕೆಳವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನದ ವಿಶೇಷ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರಾದರೂ, ಅವರನ್ನು ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರಂತೆ ಇನ್ನೂ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸಮುರಾಯ್‌ ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕಾರಹೀನರಾಗಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಹೀನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಇದರರ್ಥವಲ್ಲ.  ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿವಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿವೇಕತನದ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಶೂನ್ಯವಾದ ವಿಧಾನಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. [[ಅಶಿಕಾಗಾ ಯೊಶಿಮಾಸಾ]]ನ ನಂತರ, ಮ್ಯುರೊಮಾಚಿ ಶೊಗುನಾಟೆಯ 8ನೇ ಶೋಗನ್‌ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಹಿನೊ ಟೊಮಿಕೊ ಅವನ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸಿದಳು. ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ನೆನೆ, ತನ್ನ ಪತಿಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಚಿರಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಉಪಪತ್ನಿಯಾದ ಯೊಡೊ, ಹಿಡೆಯೊಶಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಒಸಾಕಾ ಕೋಟೆಮನೆಯ ಹಾಗೂ ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನಿಜವಾದ ಯಜಮಾನಿಯಾದಳು. ಯಮೌಚಿ ಕಝುಟೊಯೊನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಚಿಯೊ ಓರ್ವ ಆದರ್ಶ ಸಮುರಾಯ್‌ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿಕೊಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಣುಕುಗಳ ಮೆತ್ತನೆಯ ಪದಾರ್ಥವಿಟ್ಟು ಹೊಲಿದ ಒಂದು ತೇಪೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತನ್ನ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಆಕೆ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಈ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿಯೇ ಅವಳ ಪತಿ ಅನೇಕ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ. ಚಿಯೊಳನ್ನು (&quot;ಯಮೌಚಿ ಕಝುಟೊಯೊನ ಹೆಂಡತಿ&quot; ಎಂದೇ ಆಕೆ ಚಿರಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳಾದರೂ) ಅವಳ ಮಿತವ್ಯಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉನ್ನತವಾದ ಸದಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಮನ್ನಣೆಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಂಶವು ಒಂದು ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಓರ್ವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಎಂದೂ ಜನ್ಮ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಝುಟೊಯೊನ ಕಿರಿಯ ಸೋದರನಿಂದ ಯಮೌಚಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದೇ ಆ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಹಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಾಬತ್ತುಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟುದುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.

ಟೊಕುಗವಾ ಅವಧಿಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ವಿವಾಹದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳಲ್ಲಿನ ಶಾರೀರಿಕ ಆಕರ್ಷಕತೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತೂಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಟೊಕುಗವಾ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಬರೆಯಲಾದ ಅನೇಕ ಮೂಲಗ್ರಂಥ ಪಾಠಗಳು, ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯು ಓರ್ವ ಯಶಸ್ವೀ ಮಹಿಳೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕಿಯಾಗುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಓದಲು ಕಲಿಯುವುದರ ಸವಾಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಕೃತಿಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಅವು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಎದುರಿಸಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದವು. ಟೊಕುಗವಾ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗದ ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.

== ಆಯುಧಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Samurai helmet with face mask.jpg|right|thumb|200px|ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ, ಒಂದು ಅರ್ಧ-ಮುಖದ ಮುಖವಾಡದೊಂದಿಗಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ, ಇಡೊ ಅವಧಿ, 17ನೇ ಶತಮಾನ. ಏಷ್ಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ.]]

ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರಾದರೂ, ರೂಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟಾನಾ ಆಯುಧವು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಟಾನಾ ಆಯುಧವು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಆತ್ಮ ಎಂದು [[ಬುಷಿಡೊ]] ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಆಯುಧದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿರುವಂತೆ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಟಾನಾ ಆಯುಧವು ಅದೆಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. 
ಗಂಡು ''ಬುಷಿ''  ಮಗುವು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ''ಮ್ಯಾಮೊರಿ-ಗಟಾನಾ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಚರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಿಲೀಟಿನ ಕತ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದು ಕಿಂಕಾಪಿನಿಂದ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪುಟ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ತೊಗಲಿನ ಚೀಲವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಐದುವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ''ಗೆನ್‌ಪುಕು''  ({{lang|ja|元服}}) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಚರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗಂಡುಮಗುವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವನ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಕವಚ, ಒಂದು ವಯಸ್ಕ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಆತ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ಕಟಾನಾ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವಕಿಝಾಶಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ''[[ಡೈಶೋ]]''  (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: &quot;ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದು&quot;) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಕಿಝಾಶಿಯು ಸ್ವತಃ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಒಂದು &quot;ಗೌರವ ಆಯುಧ&quot;ವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅದು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತನ್ನ ದಿಂಬಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿ ಅವನು ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಆತ ಹೊರಗಡೆಯೇ ಬಿಟ್ಟುಬರಬೇಕಿತ್ತು.

[[ಟ್ಯಾಂಟೊ]] ಎಂಬುದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಚಾಕುವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''ಡೈಶೋ''  ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಕಿಝಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಂಟೊ ಅಥವಾ ವಕಿಝಾಶಿಯನ್ನು ''[[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]''  (ಸೆಪೂಕು) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪೂಕು ಎಂಬುದು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಕರುಳನ್ನು ಹೊರಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು.
[[ಚಿತ್ರ:Samurai-in-Armour-by-Kusakabe-Kimbei.png|thumb|left|250px|ಬಗೆಬಗೆಯ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಮುರಾಯ್‌.]]

''[[ಯುಮಿ]]'' ಯ (ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಲ್ಲು) ಜೊತೆಗೆ ಸಮುರಾಯ್‌ ಒತ್ತುನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಣತಿಯು ''[[ಕ್ಯೂಜುಟ್ಸು]]''  (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಬಿಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ) ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಯಿತು. [[ಸೆಂಗೊಕು ಅವಧಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳು ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರವೂ ಈ ಬಿಲ್ಲು ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿಷಮಾವಸ್ಥೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ [[ಸಂಯೋಜಿತ ಬಿಲ್ಲು]] ಆಗಿರುವ ''ಯುಮಿ'' ಯು [[ಬಿದಿರು]], [[ಮರ]], [[ಹೆಣಿಗೆಯ ಬೆತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಚರ್ಮ]]ದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಯುರೇಷಿಯಾದ [[ಹಿಮ್ಮುರಿಯ]] [[ಸಂಯೋಜಿತ ಬಿಲ್ಲಿನಷ್ಟು]] ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಖರತೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ 50 ಮೀಟರುಗಳ (ಸುಮಾರು 164 ಅಡಿ) ಅಥವಾ 100 ಮೀಟರುಗಳ (328 ಅಡಿ) ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಟೆಡೇಟ್‌''  ({{lang|ja|手盾}}) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಸಂಚಲನೀಯ ಬಿದಿರಿನ ಗೋಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದರ ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಾಣಬಿಡುವ ಪರಿಪಾಠವು ''[[ಯಬುಸೇಮ್‌]]''  ({{lang|ja|流鏑馬}}) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಷಿಂಟೋ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ''[[ಯಾರಿ]]'' ಯು (ಭರ್ಜಿ) ಕೂಡಾ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯುಧವಾಯಿತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಲಿತನದ ಪ್ರಭಾವವು ಕುಗ್ಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡ, ಅಗ್ಗದ ಕಾಲಾಳುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳ (''[[ಅಶಿಗರು]]'' ) ಸುತ್ತ ಕದನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘಟಿತವಾದವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ''[[ನಗಿನಾಟಾ]]'' ವನ್ನು ರಣಾಂಗಣದಿಂದ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಭರ್ಜಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಸ್ವರೂಪದ ಅಥವಾ ಆ ಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ಸಮುರಾಯ್‌ ಕತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.  ಅಂದು ಹಶಿಬಾ ಹಿಡೆಯೊಶಿ ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದ [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]]ಯಿಂದ [[ಷಿಬಾಟಾ ಕಟ್ಸೂಯಿ]] ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಶಿಝುಗಟಾಕೆಯ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ, &quot;[[ಶಿಝುಗಟಾಕೆಯ ಏಳು ಭರ್ಜಿಗಳು]]&quot; ({{lang|ja|賤ヶ岳七本槍}}) ಎಂದು ಮುಂದೆ ಹೆಸರಾದ ಏಳು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು.

[[ಚಿತ್ರ:Japanese armor.jpg|right|thumb|200px|ಒಂದು ಅರ್ಧ-ಮುಖದ ಮುಖವಾಡದೊಂದಿಗಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌.]]

16ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ''ಟೆಪ್ಪೋ''  ಅಥವಾ ಹಳೆಕೋವಿಯು ಪರಿಚಯವಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ರೈತರ ಬೃಹತ್‌ ಸಮೂಹದಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇದು ಸೇನಾನಾಯಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೊಸ ಆಯುಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸರಾಗತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕಾದ ಒಂದು ಅವಮಾನಕರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮುಖಭಂಗವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಕಂಡರು.

 1575ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನಾಗಾಷಿನೊದ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ ''ಟೆಪ್ಪೋ'' ದ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಒಡಾ ನೊಬುನಾಗಾ]] ಬಳಸಿದ. ಇದು [[ಟಕೆಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು]] ಮತ್ತು [[ಡಚ್ಚರಿಂದ]] ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ''ಟೆಪ್ಪೋ'' ಗಳು ಜಪಾನಿನ ಕೋವಿಕಮ್ಮಾರರಿಂದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದವು. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬೇರಾವುದೇ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಂದೂಕುಗಳಿದ್ದವು. ''ಅಶಿಗರು''  ರೈತ ಕಾಲಾಳು ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ''ರಾಶಿಯಾಗಿ''  ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಟೆಪ್ಪೋ'' ಗಳು, ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಪರಾಕ್ರಮದ ತದ್ವಿರುದ್ಧತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನಾಟೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಕುಸಿಯಿತು. ಟೊಕುಗವಾ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಭರ್ಜಿ-ಆಧರಿತ ಆಯುಧಗಳ ಬಳಕೆಯು ಭಾಗಶಃ ತಪ್ಪಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅತಿ-ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಅವು ಪ್ರಶಸ್ತಕರವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದವು; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಬಂದೂಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲ್ಪಡುವ ಏಕೈಕ ಆಯುಧಗಳಾಗಿ ''ಡೈಶೋ'' ಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.

[[ಚಿತ್ರ:Oozutsu cannon Japan 16th century.jpg|thumb|left|220px|ಓಝುತ್ಸು (大筒), ತಿರುಪು ಕೀಲಿನ ಹಿಂಭಾಗದ ರಂಧ್ರದಿಂದ-ಮದ್ದುಗುಂಡು ತುಂಬುವ ಗಾಡಿತೋಪು, 16ನೇ ಶತಮಾನ]]

1570ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಡಿತೋಪುಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಮನೆಗಳ ಅಥವಾ ಅದರ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಜನಧ್ವಂಸಕ ಆಯುಧಗಳಾಗಿ ಅವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದರೂ ಸಹ, [[ನಾಗಾಷಿನೊ ಕೋಟೆಮನೆಯ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] (1575) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಪಾಳಯದ ಒಂದು ಮುತ್ತಿಗೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗಾಡಿತೋಪೊಂದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ''ಕುನಿಕುಝುಶಿ''  ಅಥವಾ &quot;ಪ್ರಾಂತ್ಯ ನಾಶಕಗಳು&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ತಿರುಪು ಕೀಲಿನ-ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಮದ್ದುತುಂಬುವ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಡಿತೋಪುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ''ಕುನಿಕುಝುಶಿ''  ...{{convert|264|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟು ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮದ್ದಿಗಾಗಿ ಇರುವ ...{{convert|40|lb|abbr=on}} ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ 10 ಔನ್ಸುಗಳಷ್ಟರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. [[ರ್ಯೂಝೋಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ]] ವಿರುದ್ಧದ [[ಒಕಿನವಾಟೆಯ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಶುವಿನ [[ಅರಿಮಾ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಈ ರೀತಿಯ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. [[ಒಸಾಕಾ ಆಂದೋಲನ]]ದ (1614-1615) ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗಾಡಿತೋಪು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದರೆ, ಒಸಾಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಲಿ ನವೊಟಾಕಾ]] ಎಂಬಾತ ಕೋಟೆಮನೆಯ ಗೋಪುರದೊಳಗೆ ಒಂದು ...{{convert|18|lb|abbr=on}}. ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ.

ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಆಯುಧಗಳು ಸಹ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ''[[ಬೋ]]''  ಎಂಬುದು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಉಕ್ಕಿನ ಬಳೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಯುತವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ''[[ಜೋ]]''  ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕಿದ್ದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಕನಾಬೊ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಉಕ್ಕಿನ ಗುಬುಟುಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಿದ ಒಂದು ಗದೆಯು ವಾಸ್ತವತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಬಲವಾಗಿ ಅದು ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

== ಸಮುರಾಯ್‌ ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Samurai-shodo.svg|thumb|right|100px|[[ಕಾಂಜಿ]] ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ '''ಸಮುರಾಯ್''' ಪದ.]] 
&quot;ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು&quot; ಎಂಬುದು ''ಸಮುರಾಯ್‌''  ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರ]]ದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ''[[ಕಾಂಜೀ]]''  ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) ಅದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, [[ಹೀಯನ್‌ ಅವಧಿ]]ಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು ''ಸಬುರಾವು''  ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''ಸಬುರಾಯ್‌''  ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಂದ ಇಡೊ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ''ಸಮುರಾಯ್‌''  ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಜಪಾನೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಕೊಕಿನ್ಷೂ]]ವಿನಲ್ಲಿ ({{lang|ja|古今集}}, 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗ) ಸಮುರಾಯ್‌ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ:

{{quote|Attendant to your nobility&lt;br /&gt;
Ask for your master's umbrella&lt;br /&gt;
The dews 'neath the trees of Miyagino&lt;br /&gt;
Are thicker than rain}}&lt;ref&gt;http://etext.lib.virginia.edu/japanese/kokinshu/kikokin.html{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (japanese)&lt;/ref&gt;

'''''ಬುಷಿ'' '''  ({{lang|ja|武士}}, ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: &quot;ಯೋಧ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಸೈನಿಕ&quot;) ಎಂಬ ಪದವು ಜಪಾನಿನ ''[[ಶೋಕು ನಿಹೊಂಗಿ]]''  ({{lang|ja|続日本記}}, 797 A.D.) ಎಂಬ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 721 A.D.ಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಭಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ, ''ಶೋಕು ನಿಹೊಂಗಿ''  ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: &quot;ರಾಷ್ಟ್ರವು ಯಾರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೋ ಅವರು ಯಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹಾಗೂ ಯೋಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ&quot;. ''ಬುಷಿ''  ಎಂಬ ಪದವು [[ಚೀನಾದ]] ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ''ಯೋಧ''  ಎಂಬ ಪದಕ್ಕಿರುವ ಸ್ಥಳೀಕ ಜಪಾನೀ ಪದಗಳಾದ ''ತ್ಸುವಾಮೊನೊ''  ಮತ್ತು ''ಮೊನೊನೊಫು'' ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತಿದೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೋಧರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಪಾನೀ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ''ಬುಷಿ''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ''ಬುಷಿ''  ವರ್ಗವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಅವು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಕ್ಯೋಟೋದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮಗೆ ತಾವೇ ಒಟ್ಟುಗೂಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ನಿಂತಿದ್ದವು. ''ಬುಷಿ''  ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಯೋಧರು ಸ್ವತಃ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ ಎಂಬ ಪದವು [[ಕ್ಯೂಜ್‌]] ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದವಾಗಿತ್ತು. &quot;ಯೋಧನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ''[[ಬುಷಿಡೋ]]''  ಪದವು, ಈ ಪದದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯೋಧನೋರ್ವನ ಮಹಲನ್ನು ''ಬ್ಯೂಕ್‌ಯಾಶಿಕಿ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

''ಬುಷಿ''  ಮತ್ತು ''ಸಮುರಾಯ್‌''  ಎಂಬ ಪದಗಳು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ''ಐಡಿಯಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌—ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌''  ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ''ಯೋಧ''  ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸದರಿ ಪದವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ''ಕಾಂಜೀ''  ಲಿಪಿಯ ಕುರಿತು, ವಿಲ್ಸನ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವು ಜಪಾನಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿದೆ.

&quot;ಬು (武) ಎಂಬ ಲಿಪಿಯನ್ನು ವಿಘಟಿಸುವುದರಿಂದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವು (止) ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು, &quot;ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು, ಹಾಗೂ ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾದ (戈 ) &quot;ಭರ್ಜಿ&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಚೀನಾದ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಪದಕೋಶವಾದ ಷುವೋ ವೆನ್‌, ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: &quot;ಆಯುಧವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಭರ್ಜಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.&quot; ತ್ಸೋ ಚುವಾನ್‌ ಎಂಬ ಚೀನಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಂಚಿನ ಆಕರವು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:

:ಭರ್ಜಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಬನ್‌ (文), ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯ ಕಲೆಗಳು) ಬು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ... ಇದು ಜನರನ್ನು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಷಿ (±) ಎಂಬ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವು, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅರ್ಥೈಸಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದ ಬಹಳ ಮುಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮಾಜದ ಮೇಲ್ವರ್ಗವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್‌ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

:ಷಿ, ರೈತ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಇವು ಜನರ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.  ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಲ್ಸನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದುದಾಗಿದ್ದ ಷಿ ವರ್ಗವು, ಆಯುಧಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಝಳಪಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ''ಬುಷಿ''  ಎಂಬುದು &quot;ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸೇನಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಾಗಲೀ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ&quot; ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

[[ಅಝುಚಿ-ಮೊಮೊಯಾಮಾ ಅವಧಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿ ಹಾಗೂ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ 17ನೇ ಶತಮಾನದ
 ಆರಂಭದ [[ಇಡೊ ಅವಧಿ]]ಯವರೆಗೆ ''ಸಬುರಾಯ್‌''  ಎಂಬ ಪದವು ''ಸಮುರಾಯ್‌''  ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬರಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಅರ್ಥವು ಬದಲಾಗಿತ್ತು.

[[ಚಿತ್ರ:Koshirae.jpg|thumb|300px|ಕೊಷಿರೇಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮುರಾಯ್‌ ಕಟಾನಾ.]]
ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗಕೌಶಲವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ''ಯುಮಿಟೊರಿ''  ({{lang|ja|弓取}}, &quot;ಬಿಲ್ಲುಗಾರ&quot;) ಎಂಬ ಪದವೂ ಸಹ, ಒರ್ವ ನಿಪುಣ ಯೋಧನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಥ ಬಿರುದಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.   (ಜಪಾನಿಯರ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯು (''[[ಕ್ಯುಜುಟ್ಸು]]'' ) [[ಹಚಿಮನ್‌]] ಎಂಬ ಯುದ್ಧ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಈಗಲೂ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.)

ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ''[[ಡೈಮ್ಯೊ]]'' ನೊಂದಿಗೆ ({{lang|ja|大名}}) ಯಾವುದೇ ಜೋಡಣೆಯಿರದ ಸಮುರಾಯ್‌ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಓರ್ವ ''[[ರೋನಿನ್‌]]''  ({{lang|ja|浪人}}) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ''ರೋನಿನ್‌''  ಎಂಬ ಪದವು &quot;ತೂಗಾಡುವ ಮನುಷ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಿಯಾಮಕವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದು ಈ ಪದಗುಚ್ಛದ ಅರ್ಥ.  ತನ್ನ ಧಣಿಯು ಮರಣಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ರೋನಿನ್‌ ಆಗುವುದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೆಂದೂ ಧಣಿಯೊಬ್ಬನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವು ಬಂದಿತು.

ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ವೇತನವನ್ನು ಅಕ್ಕಿಯ ''ಕೊಕು'' ವಿನಲ್ಲಿ (ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪೋಷಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವ 180 ಲೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ''[[ಹ್ಯಾನ್‌‌]]'' ಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ''ಹ್ಯಾನ್‌‌ಷಿ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Istanbul.Topkapi081.jpg|thumb|right|225px|ಸಮುರಾಯ್‌ ರಕ್ಷಾಕವಚ, ತೊಪ್‌ಕಾಪಿ ಅರಮನೆ, ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್‌, ಟರ್ಕಿ]]
ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಪದಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ:
* ''ಉರುವಾಶೈ'' &lt;br /&gt;&quot;ಬನ್‌&quot; (ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಧ್ಯಯನ) ಮತ್ತು &quot;ಬು&quot;ಗೆ (ಸೇನಾ ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಕಲೆಗಳು) ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಕಾಂಜೀ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಓರ್ವ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಯೋಧ
* ''ಬ್ಯೂಕ್‌''  ({{lang|ja|武家}})&lt;br /&gt;ಸಮರಕಲೆಯ ಒಂದು ಮನೆ ಅಥವಾ ಇಂಥ ಮನೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯ
* ''ಮೊನೊನೊಫು''  (もののふ)&lt;br /&gt;ಓರ್ವ ಯೋಧ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಬ್ದ.
* ''ಮೂಷಾ''  ({{lang|ja|武者}})&lt;br /&gt;''ಬುಗೀಶಾ'' ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪದ ({{lang|ja|武芸者}}), ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಕದನ ಕಲೆಯ ಮನುಷ್ಯ.
* ''ಷಿ''  ({{lang|ja|士}})&lt;br /&gt;ಇದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ &quot;ಸಂಭಾವಿತ&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದ. ಇದು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ''ಬುಷಿ'' ಯಂಥ ({{lang|ja|武士}}, ಯೋಧ ಅಥವಾ ಸಮುರಾಯ್‌ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ) ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
* ''ತ್ಸುವಾಮೊನೊ''  ({{lang|ja|兵}})&lt;br /&gt;[[ಮಾಟ್ಸುವೊ ಬಶೋ]]ನಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಹೈಕು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓರ್ವ ಸೈನಿಕನಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಪದ. ಓರ್ವ ಸದೃಢ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.

&lt;table border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;&gt;&lt;td&gt;
&lt;tr valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;td align=&quot;center&quot; width=&quot;10%&quot;&gt;&lt;td width=&quot;30%&quot;&gt;ನಾಟ್ಸುಕುಸಾ ಯಾ&lt;br /&gt;ತ್ಸುವಾಮೊನೊ ಡೊಮೊ ಗಾ&lt;br /&gt;ಯುಮೆ ನೊ ಅಟೊ&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

ಮಾಟ್ಸುವೊ ಬಶೋ
&lt;table&gt;&lt;td width=&quot;5%&quot;&gt;&lt;td width=&quot;30%&quot;&gt;ಬೇಸಿಗೆಯ ಹುಲ್ಲುಗಳು, &lt;br /&gt;ಇವು ಸೈನಿಕರ ಕನಸುಗಳ&lt;br /&gt;ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

(ಅನುವಾದ: ಲೂಸಿಯೆನ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಕ್‌)

== ಮಿಥ್ಯಾಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವತೆ ==
ಬಹುಪಾಲು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಒಂದು [[ಸಂಭಾವಿತ]]ತನದ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಆದರ್ಶವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ....{{Nihongo|[[seppuku]]|切腹|seppuku}} ಎಂಬುದು ಅವರ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಉಪಕೃತರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಾವಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಮೂಲಕ ಓರ್ವ ಪದಚ್ಯುತ ಸಮುರಾಯ್‌ ತನ್ನ ಗೌರವವನ್ನು ಮರಳಿ ಗಳಿಸಲು ಅದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. 1905ರಲ್ಲಿನ ...{{Nihongo|[[Bushido]]|武士道|Bushidō}} ಬರಹಗಾರಿಕೆಯಂಥ, ಸಮುರಾಯ್‌ ನಡವಳಿಕೆಯ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ರೂಪದ ಅನೇಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವಾಗಲೇ, ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬೇರಾವುದೇ ಯೋಧರಷ್ಟೇ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೂ ಕಾರ್ಯೋದ್ಯುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು [[ಕೊಬುಡೊ]] ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಬುಡೋ]]ನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತಿರೇಕದ ಭಾವಾವೇಶದ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕರಾಗಿರುವ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಕೆಚಿ ಮಿಟ್ಸುಹಿದೆ]]), ಪುಕ್ಕಲುತನದ, ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ, ಅಥವಾ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆತೋರುವ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕುಸುನೋಕಿ ಮಸಾಶಿಗೆ]]) ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಕ್ಷವಾದ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ವತಃ ತಾವು ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಧಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಧಣಿಗಳೆಡೆಗಿನ ಈ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]] ({{lang|ja|豊臣秀吉}}) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಧಣಿಗಳು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ]] ಧಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು [[ಟೊಕುಗವಾ]]ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಧಣಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಡೈಮ್ಯೊ]]ಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿಲ್ಲದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇದ್ದು, ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಡೆಗಿನ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯು ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಮಾರ್ಕ್‌ ರವೀನಾ, ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌ — ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಗೋ ಟಕಾಮೊರಿ, ಜಾನ್‌ ವಿಲೆ &amp;amp; ಸನ್ಸ್‌, 2004.&lt;/ref&gt;

== ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
{{further|[[Samurai cinema]]}}

[[ಚಿತ್ರ:MitoKomonSatomiKotaro.jpg|thumb|250px|right|ಮಿಟೋ ಕೊಮೊನ್‌ನ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಟ ಕೊಟಾರೊ ಸಟೊಮಿ]]
[[ಜಿದಾಯ್ಗೆಕಿ]]ಯು (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ನಾಟಕ]]) ಜಪಾನಿಯರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ TVಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ದುಷ್ಟ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ತಕರ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದುನಿಂತ ಕೆಂಜುಟ್ಸುವಿನೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. [[ಟೊಕುಗವಾ ಮಿಟ್ಸುಕುನಿ]]ಯ ದೇಶಾಟನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಳ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸರಣಿಯಾದ ''[[ಮಿಟೊ ಕೋಮನ್‌]]''  ({{lang|ja|水戸黄門}}) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ TV ನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಓರ್ವ ನಿವೃತ್ತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಂತೆ ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಮಿಟ್ಸುಕುನಿಯು ಅವನ ಒಡನಾಡಿಗಳಂತೆ {{Citation needed|date=May 2007}} ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರರಹಿತ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಾನು ಹೋದೆಡೆಯೆಲ್ಲಾ ಅವನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ದುಷ್ಟ ಸಮುರಾಯ್‌ ಹಾಗೂ ವರ್ತಕರನ್ನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡದೆ ಚಚ್ಚಿಕೆಡವಲು ತನ್ನ ಸಮುರಾಯ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬುಡಕಟ್ಟನ್ನು ಅವನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆ ಖಳನಾಯಕರಿಗೆ ಆಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಖಳನಾಯಕರು ಅವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=May 2007}}

ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಅಕಿರಾ ಕುರೊಸಾವಾ]]ನ ಸಮುರಾಯ್‌-ಕಥೆಯುಳ್ಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಕಲಾಪ್ರಕಾರದ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅವನ ಪ್ರಯೋಗ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2007}} ಅವನ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಸೆವೆನ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]''  ಎಂಬ ಚಿತ್ರವೂ ಸೇರಿದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವ್ಯವಸಾಯದ ಹಳ್ಳಿಯು ''[[ಯೊಜಿಂಬೋ]]''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಕಾಯಿತರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಲೆದಾಡುವ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ ಒಬ್ಬ ಪಟ್ಟಣದ ತಂಡಘರ್ಷಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಃ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ''[[ದಿ ಹಿಡನ್‌ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌]]''  ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಐತಿಹ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ಸೇನಾಪತಿಯು ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ಹೋಗುವಾಗ ಇಬ್ಬರು ಮೂರ್ಖ ರೈತರು ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದಿ ಹಿಡನ್‌ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌ ಚಿತ್ರವು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಲ್ಯೂಕಾಸ್‌‌]]ನ ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ ವಾರ್ಸ್‌]]''  ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್‌ ವಾರ್ಸ್ ಚಿತ್ರವು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎರವಲಾಗಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಸರಣಿಯ [[ಜೇಡಿ ನೈಟ್ಸ್‌]] ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. [[ಡಾರ್ತ್‌ ವೇಡರ್‌]]ನ ವೇಷಭೂಷಣವು ಸಮುರಾಯ್‌ ಒಬ್ಬನ ಮುಖವಾಡ ಮತ್ತು ಕವಚದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

ಸಮುರಾಯ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಪಡುವಣ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಹಲವಾರು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಎರಡೂ ವಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.  ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾನ್‌ ಫೋರ್ಡ್‌‌‌]]ನ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಕುರೊಸಾವಾ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕುರೊಸಾವಾನ ಚಿತ್ರಗಳು ಪಡುವಣ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ''ದಿ ಸೆವೆನ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌''  ಚಿತ್ರವು ''[[ದಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಸೆಂಟ್‌ ಸೆವೆನ್‌]]''  ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ''ಯೊಜಿಂಬೋ''  ಚಿತ್ರವು ''[[ಎ ಫಿಸ್ಟ್‌ಫುಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾಲರ್ಸ್‌]]''  ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. &quot;ದಿ ಸೆವೆನ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌&quot; ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಅನಿಮೇಷನ್‌ ([[ಸಮುರಾಯ್‌ 7]]) ಚಿತ್ರದ ರೂಪಾಂತರವೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅದು ಹಲವಾರು ಸಂಚಿಕೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

[[ಐಜಿ ಯೊಶಿಕಾವಾ]] ಎಂಬಾತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಪಾನೀ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]ಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ''[[ಟೈಕೋ]]'' , ''[[ಮುಸಾಶಿ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಹೀಕೆ ಟೇಲ್‌]]''  ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿದಂತೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳ ಅವನ ಮರುನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ಹಾಗೂ ಯೋಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಭವ್ಯ ಕಥಾನಿರೂಪಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಓದುಗವೃಂದದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿವೆ.

''[[ಅಬರೆಂಬೊ ಶೋಗನ್‌]]''  ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯು [[ಯೊಶಿಮುನೆ]] ಎಂಬ ಎಂಟನೇ [[ಟೊಕುಗವಾ]] [[ಶೋಗನ್‌‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಶೋಗನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ದರ್ಜೆಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ರೋನಿನ್‌]] ಕೂಡಾ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

[[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕ್ಲಾವೆಲ್‌]]ನ ಏಷ್ಯಾದ ಕುರಿತಾದ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಚರಿತಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಶೋಗನ್‌]]''  ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 1600ರ ವರ್ಷದ ಕಾಲದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಜಪಾನ್‌ನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇದರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದ್ದು, [[ಶೊಗುನಾಟೆ]]ಯ ಹಂತಕ್ಕೆ [[ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸು]] ಏರಿದ್ದನ್ನು ಒಂದು ಅತೀವವಾದ ಕಾದಂಬರೀಕರಿಸಿದ ಕಥನ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಯು ಓರ್ವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾವಿಕನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವನ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥನದ ಅತಿರೇಕದ ಧೀರವರ್ತನೆಗಳು [[ವಿಲಿಯಂ ಆಡಮ್ಸ್‌‌]]ನ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಆಧರಿಸಿವೆ.

[[ಚಿತ್ರ:ShiroyamaBattle.jpg|thumb|300px|ಸೈಗೊ ಟಕಾಮೋರಿ (ಮೇಲಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವ) ಶಿರೋಯಾಮಾದ ಕದನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮುರಾಯ್‌ ರಕ್ಷಾಕವಚದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.]]
ವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]''  ಎಂಬ ಒಂದು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರವು, 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಸೈಗೋ ಟಕಾಮೊರಿ]]ಯ ನೇತೃತ್ವದ 1877ರ [[ಸತ್ಸುಮಾ ದಂಗೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತುವು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಬೊಷಿನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ [[ಎನೊಮೊಟೊ ಟೆಕಿಯಾಕಿ]]ಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಕಾದಾಟ ನಡೆಸಿದ ಓರ್ವ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಸೇನಾ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಆದ [[ಜೂಲ್ಸ್‌ ಬ್ರೂನೆಟ್‌‌‌]]ನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಇದು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ನಟ [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ವೈಟೇಕರ್‌]] ನಟಿಸಿರುವ ....''[[Ghost Dog: The Way of the Samurai]]''  ಚಿತ್ರವು, ''ಹಗಾಕುರೆ'' ಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಕಪ್ಪುವರ್ಣೀಯ ಕೊಲೆಗಡುಕನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಧ್ವನಿಪಥದ ಸಂಪುಟವು ''[[ಹಗಾಕುರೆ]]'' ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌ಗೆ ಸ್ಥಾನಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

[[ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌ ಟಾರಾಂಟಿನೊ]]ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಕಿಲ್‌ ಬಿಲ್‌]]'' ನ್ನು [[ಕಟಾನಾ]]ದ ಒಂದು ವೈಭವೀಕರಣ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದು ಹಳೆಯ ಕುಂಗ್‌-ಫು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಮುರಾಯ್‌ಗೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಮುರಾಯ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇದೇ ತೆರನಾದ ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳದ [[ಪಂಥೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಪ್ರಪಂಚದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಬೈಕರ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಹೆಲ್‌]]'' ನಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು [[ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ [[ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಸರಣಿ ಚಿತ್ರಗಳು ([[ಮಂಗಾ]]) ಹಾಗೂ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ([[ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ]]) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಆಗಿಂದ್ದಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಂದಿದ್ದ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ (ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ದರ್ಜೆ/ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಪರಿಗಣನೀಯವಾದ ಸಮರಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಅವನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ''[[ಲೋನ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಬ್‌]]''  ಹಾಗೂ ''[[ರುರೌನಿ ಕೆನ್‌ಶಿನ್‌]]''  ಎಂಬ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಲೋನ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಬ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶೋಗನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಬದಲಿ ವಧಕಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ದಟ್ಟಗಾಲಿಡುವ ಮಗ, ಇತರ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರಿಂದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹಕ್ಕೀಡಾದ ನಂತರ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಲೆಗಾರರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ರುರೌನಿ ಕೆನ್‌ಶಿನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಕುಮಾಟ್ಸು ಯುಗವು ಕೊನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೀಜಿ ಯುಗವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ನಂತರ, ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಕೊಲೆಗಾರನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಿಮ್ಮೊಗದ-ಅಲಗುಳ್ಳ ಕತ್ತಿಯೊಂದರ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆಂದೂ ಸಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಣವಚನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಸಮುರಾಯ್‌-ಸ್ವರೂಪದ ಪಾತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಮಾನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಂತೆ ಬದುಕುವ, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ಕಾದಾಡುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಚಿತ್ರಸರಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ''[[ಲ್ಯೂಪಿನ್‌ III]]'' ನಿಂದ ಬಂದಿರುವ [[XIIIನೇ ಗೋಮಾನ್‌ ಇಶಿಕಾವಾ]], ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಹಾಗೂ ''[[ಲವ್‌ ಹಿನಾ]]''  ಎಂಬ ರಮ್ಯ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊಟೊಕೊ ಔಯಾಮಾ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. [[ದಿ ಹಂಟೆಡ್‌ (1995)]] ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಸಮುರಾಯ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ದುಷ್ಟ ನಿಂಜಾಗಳಿಂದ ಸಾಕ್ಷಿಯೊಂದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ''[[ಬೇಬ್ಲೇಡ್‌]]''  ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಜಿನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಗೇಲ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಾತ್ರವು ಸಮುರಾಯ್‌ ಹಾಗೂ [[ನಿಂಜಾ]]ಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಚಾಂಪ್ಲೂ]]''  ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು [[ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಯಸ್ಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಬೀದಿ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ''[[ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌]]''  ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಡೊ-ಅವಧಿಯ ಜಪಾನ್‌ನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಜಿನ್‌ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಓರ್ವ ನಿಪುಣ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ಓರ್ವ ಅಲೆದಾಡುವ ರೋನಿನ್‌ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. [[ಆಫ್ರೋ ಸಮುರಾಯ್‌]] ಎಂಬುದು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅತಿ ನವ್ಯವಾದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳು]] ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1980ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಮಾರ್ವೆಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸ್‌‌‌]]ನ [[ಅದ್ಭುತ ನಾಯಕ]] [[ವೋಲ್ವರೀನ್‌]], ತನ್ನ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಉತ್ಕಟೇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌]]ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ''[[ರೋನಿನ್‌]]''  ಹಾಗೂ [[ಸ್ಟಾನ್‌ ಸಕಾಯ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ''[[ಉಸಾಗಿ ಯೊಜಿಂಬೋ]]'' ದಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋನಿನ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಓರ್ವ ವೀರಯೋಧನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ಜಪಾನ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ [[ಯೋಧ]] ಅಥವಾ ಓರ್ವ [[ನಾಯಕ]] ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿರಲು ಭಾರೀ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆತ ಕೇವಲ ಐದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದರೆ, ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಅಂಗವಿಕಲನಾಗಿರುವ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಾಕು. ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸಹ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಜಪಾನಿಯರ ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ''[[ಬ್ಲೈಂಡ್‌ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಝಟೋಯ್ಚಿ]]''  ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಅಮೆರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ. ರ್ಯಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ &quot;ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾಗಳಿಗೆ&quot; ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶಕ ರೇಖೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ರ್ಯಾಪ್‌ ಕಲಾವಿದರುಗಳ ಸಹಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರದ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ.
&lt;ref&gt;ಕಾಂಡ್ರಿ, ಇಯಾನ್‌. &quot;ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌: ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌, ಕ್ಲಬ್‌ ಸೀನ್‌, ಪಾಪ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌.&quot; ಇನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌: ರ್ಯಾಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌ ಔಟ್‌ಸೈಡ್‌ ದಿ USA, 237, ಮಿಡ್ಲ್‌ಟೌನ್‌: [[ವೆಸ್ಲಿಯಾನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]], 2001.&lt;/ref&gt;

ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ &quot;ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳ ಮರುರೂಪಿಸುವಿಕೆಯ ನಿರಂತರವಾದ ಮಾದರಿಯು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಹೊರತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ... ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಲೆಮಾರೂ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ವರ್ತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸಮುರಾಯ್‌ನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.”&lt;ref&gt;ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಡ್ರಾಝೆನ್‌‌, ಅನಿಮೆ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್‌! ದಿ ವಾಟ್‌? ವೈ? &amp;amp; ವಾವ್‌! ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ (U.S.A: ಸ್ಟೋನ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌: 2003), 109.&lt;/ref&gt; ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಈ ಮರುಚಿತ್ರಣವು ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಿಂದಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು, ಕತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಿಂಬವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬಿಂಬವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ===
ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳು ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[RPG]], [[ತಂತ್ರ]], [[ನಡೆ]], [[ಸಾಹಸ]], ಮತ್ತು [[ಹೊಡೆದಾಡುವ ಆಟ]]ದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ತಂತ್ರದ ಆಟದ ಸರಣಿಗಳಾದ ''[[ನೊಬುನಾಗಾ'ಸ್‌ ಆಂಬಿಷನ್‌]]'' , ''[[ಕೆಸ್ಸೆನ್‌]]'' , ''[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ &amp;amp; ವೈಟ್‌ 2]]'' , ''[[ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಪೈರ್ಸ್‌]]'' , [[ಸಿವಿಲೈಸೇಷನ್‌]], ''[[ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ರೆಲ್ಮ್ಸ್‌]]''  ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ''[[Ultima Online: Samurai Empire]]''  [[MMORPG]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರದ ಅನುಕರಣೆಗೂ ''[[Shogun: Total War]]''  ಸಮುರಾಯ್‌ ಕದನಗಳು ವಸ್ತುವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು [[ಸನ್‌-ತ್ಜು]] ಯುದ್ಧದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ RPG ''[[ವಿಝಾರ್ಡಿ 8]]'' ನಲ್ಲಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಪಾತ್ರದ ವರ್ಗವು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ''[[ಫೈನಲ್‌ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ಸ್‌]]'' , ''[[ಫೈನಲ್‌ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ V]]'' , ''X'' , ''X-2''  ಮತ್ತು ''[[XI]]''  ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಸಹ ಒಂದು ಸಮುರಾಯ್‌ ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
 
ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಜಪಾನೀ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ''[[ಶಿಂಗೆನ್‌ ದಿ ರೂಲರ್‌]]'' , ''[[ಬುಷಿಡೊ ಬ್ಲೇಡ್‌]]'' , ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌]]'' , ''[[ಬ್ರೇವ್‌ ಫೆನ್ಸರ್‌ ಮುಸಾಶಿ]]'' , ''[[Musashi: Samurai Legend]]'' , ಮತ್ತು ''[[ಸೆವೆನ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌ 20XX]]'' . ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''[[ಕ್ಸೆನೊಸಾಗಾ ಎಪಿಸೋಡ್‌ II: ಜೆನ್‌ಸೀಟ್ಸ್‌ ವಾನ್‌ ಗಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬೋಸ್‌]]''  ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ [[ಜಿನ್‌ ಉಝುಕಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದಿದೆ. [[ಷಿಯೊನ್‌ ಉಝುಕಿ]]ಯ ಸೋದರನಾಗಿರುವ ಜಿನ್‌ ಉಝುಕಿಯು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಒಂದು ಕತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮುರಾಯ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜಪಾನಿನ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಒನಿಮೂಷಾ]]'' , ''[[Genji: Dawn of the Samurai|ಜೆಂಜೀ]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೇ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌]]''  ಸರಣಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
 ''[[ನಿಂಜಾ ಗೈಡೆನ್‌‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಓರ್ವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಒಬ್ಬ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿದ್ದು ಓರ್ವ ಸಮುರಾಯ್‌ನ ರೂಪವನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹಲವಾರು ಹೊಡೆದಾಡುವ ಆಟಗಳು ಸಮುರಾಯ್‌ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[ಡಾರ್ಕ್‌ಸ್ಟಾಕರ್ಸ್‌‌‌]]'' ಗೆ ಸೇರಿದ [[ಬಿಶಾಮೊನ್‌]] ಮತ್ತು ''[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಫೈಟರ್‌ ಆಲ್ಫಾ]]'' ಗೆ ಸೇರಿದ [[ಸೊಡೊಮ್‌]]. ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಷೋಡೌನ್‌]]'' , ಒಂದು ಸರದಿಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತುಂಬುವಷ್ಟು ಸಮುರಾಯ್‌ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೊಡೆದಾಡುವ ಆಟದಲ್ಲಿ [[ಹಾವೊಮಾರು]] ಮತ್ತು [[ಗೆಂಜುರೋ ಕಿಬಾಗಮಿ]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮುರಾಯ್‌ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಸೌಲ್‌]]''  ಸರಣಿಯು [[ಮಿಟ್ಸುರುಗಿ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಸಮುರಾಯ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

[[ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ ದಿ ಗ್ಯಾದರಿಂಗ್‌]] ಎಂಬ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಅಟವು ತನ್ನ ಜಪಾನೀ-ವಸ್ತುವಿನ [[ಕಮಿಗವಾ]] ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸಮುರಾಯ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

....[[Command and Conquer: Red Alert 3]]ನಲ್ಲಿ, ಸಮುರಾಯ್‌ನ್ನು '''ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಯೋಧ'''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕಿರಣದಂಡದ ಕಟಾನಾವು ಇದರ ಆಯುಧವಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಟಾರ್‌ ವಾರ್ಸ್‌]] ಆಯುಧವಾದ [[ಬೆಳಕಿನ ಬಾಗುಕತ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಅದು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

== ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮುರಾಯ್‌ ==
{|
| valign=&quot;top&quot; ಂ
| 
* [[ಅಕೆಚಿ ಮಿಟ್ಸುಹಿದೆ]]
* [[ಡೇಟ್‌ ಮಸಾಮುನೆ]]
* [[ಹಟೋರಿ ಹ್ಯಾಂಝೋ]]
* [[ಹೋಜೋ ಉಜಿಮಾಸಾ]]
* [[ಕುಸುನೋಕಿ ಮಸಾಶಿಗೆ]]
* [[ಮಿನಾಮೊಟೋ ನೊ ಯೊಶಿತ್ಸುನೆ]]
* [[ಮಿನಾಮೊಟೋ ಯೋಷೀ]]
* [[ಮಿಯಾಮೊಟೊ ಮುಸಾಷಿ]]
* [[ಮುಷಿಂಟೊ ತಕಾಮು]]
|  width=&quot;50&quot;|&amp;nbsp;
| valign=&quot;top&quot; ಂ
| 
* [[ಒಡಾ ನೊಬುನಾಗಾ]]
* [[ಸೈಗೊ ಟಕಾಮೋರಿ]]
* [[ಸೈಟೋ ಹಾಜಿಮೆ]]
* [[ಸಕಾಮೊಟೊ ರೈಯೊಮಾ]]
* [[ಸನಾದಾ ಯುಕಿಮುರಾ]]
* [[ಸಸಾಕಿ ಕೊಜಿರೋ]]
* [[ಷಿಮಾಝು ತಕಾಹಿಸಾ]]
* [[ಶಿಮಾಝು ಯೋಶಿಹಿರೋ]]
|  width=&quot;50&quot;|&amp;nbsp;
| valign=/tvcselect/harvest.search&quot;top&quot;
| 
* [[ಟಕೆಡಾ ಶಿಂಗೆನ್‌]]
* [[ಟೊಕುಗವಾ ಇಯೆಸು]]
* [[ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ]]
* [[ಉಯೆಸುಗಿ ಕೆನ್‌ಶಿನ್‌]]
* [[ಯಗ್ಯೂ ಜೂಬೀ ಮಿಟ್ಸುಯೊಷಿ]]
* [[ಯಗ್ಯೂ ಮುನೆನೋರಿ]]
* [[ಯಮಾಮೊಟೋ ತ್ಸುನೆಟೊಮೊ]]
* [[ಯಮೌಕಾ ಟೆಶ್ಶು]]
* [[ಝುನಾಕಾ ಇಟೊಮುಕು]]
|}

== ಸಮುರಾಯ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==
=== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು ===
'''[[ಅಕಿರಾ ಕುರೊಸಾವಾ]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳು''' 
* ''[[ದಿ ಸೆವೆನ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]'' 
* ''[[ದಿ ಹಿಡನ್‌ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌]]'' 
* ''[[ರ್ಯಾನ್‌]]'' 
* ''[[ಕಗೆಮುಶಾ]]'' 
* ''[[ಯೊಜಿಂಬೋ]]'' 
* ''[[ಸಂಜುರೋ]]'' 
'''ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' 
* ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' - ಇದರಲ್ಲಿ [[ತೋಷಿರೋ ಮಿಫುನ್‌]] ನಟಿಸಿದ್ದಾನೆ
* ''[[ಶೋಗನ್‌]]'' 
* ''[[ಟ್ವಿಲೈಟ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]'' 
* ''[[ವೆನ್‌ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌ ಈಸ್‌ ಡ್ರಾನ್‌]]'' 
* ''[[ಲೋನ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಬ್‌ TV ಸೀರೀಸ್‌]]'' 
* ''[[ದಿ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಡೂಮ್‌]]'' 
* ''[[ಅರಗ್ಯಾಮಿ]]'' 
* ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್‌]]'' 
* ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]'' 
* ''[[47 ರೋನಿನ್‌]]'' 
* ''[[ನಿಂಜಾ ಸ್ಕ್ರೋಲ್‌]]''  (ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ)
* ''[[ದಿ ಹಿಡನ್‌ ಬ್ಲೇಡ್‌]]''

=== ಸಮುರಾಯ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ===
* ''[[Ghost Dog: The Way of the Samurai]]'' 
* ''[[ರೋನಿನ್‌]]'' 
* ''[[ದಿ ವೇ ಆಫ್‌ ದಿ ಗನ್‌]]'' 
* ''[[ಲೆ ಸಮುರಾಯ್‌]]'' 
* ''[[ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್‌]]'' 
* ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌]]'' 
* ''[[ಸಮುರಾಯ್‌ ಸೆಂಟೈ ಶಿಂಕೆಂಗರ್‌]]'' 
* ''[[ಆಫ್ರೋ ಸಮುರಾಯ್‌]]'' 
* ''[[ಬ್ಲೀಚ್‌]]'' 
* ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸಮುರಾಯ್‌]]''

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{commonscat|Samurai}}
* [[ಜಪಾನಿಯರ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು]]
* [[ಎರಡೂ ಕೈನ ಕತ್ತಿವರಸೆ]]
* [[ಕಿರಿ ಸುಟೆ ಗೊಮೆನ್‌]]
* [[ಜಪಾನಿಯರ ಕದನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಸಮುರಾಯ್‌ನ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಲೋನ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಬ್‌]]
* [[ನಿಂಜಾ]]
* [[ಒನ್ನಾ ಬುಗೇಯ್‌-ಶಾ]]
* [[ಪೆಚಿನ್‌]]
* [[ಸಮುರಾಯ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ]]
* [[ಸೀವಾ ಜೆಂಜೀ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [https://web.archive.org/web/20201125084019/http://samurai-archives.com/ ದಿ ಸಮುರಾಯ್‌ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪೇಜ್‌]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಮುರಾಯ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಜಪಾನಿನ ಯೋಧರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಪಾನಿನ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗುಚ್ಛಗಳು]]</text>
      <sha1>9b9ax7tdq4zauv4xqbe7ydilcd9m6ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23094</id>
    <revision>
      <id>1435518</id>
      <parentid>1431021</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216737" sha1="4woczxrqfcfnc5a50s75ps6bkdfma0z" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=January 2010}}

'''ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ''' ವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಅಸ್ಸಾಮ್‌]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್‌]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದಂಥ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು. ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2,000ದಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಲಸಿಗರು [[ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿರುವಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ''[[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]''  ಕುರಿತಾಗಿ ''[[ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]'' ದಲ್ಲಿ (2009) ಇರುವ ನಮೂದಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು &quot;ಸೂತ್ರಾನುಸಾರಿಯಾಗಿರುವ ಕಥೆಯ ಎಳೆಗಳು, ಪರಿಣತಿಯಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಹಾಡು-ಹಾಗೂ-ನೃತ್ಯದ ವಾಡಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮಗಳು, ಮತ್ತು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕರಿಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು.&quot;&lt;ref name=&quot;eb-bollywood&quot;&gt;ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ (2009), ''ಬಾಲಿವುಡ್‌'' .&lt;/ref&gt; ಇದು 
ವ್ಯಾಪಾರಿ [[ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]], [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯ, ಯಥಾರ್ಥತೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿರುವ '[[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Srikanth Srinivasan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;filmreference&quot;/&gt;
{{South Asian cinema}}

== ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ ==

[[ಚಿತ್ರ:Charu Roy, and Seeta Devi in the 1929 film, Prapancha Pasha (A Throw of Dice), directed by Franz Osten.jpg|thumb|1929ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಪಂಚ ಪಾಶ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾರು ರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ದೇವಿ.]]

20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ]] ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Khanna155&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 155&lt;/ref&gt; ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಿನಿಮೀಯ ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಷಯವು ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳಾದವು.&lt;ref name=&quot;Khanna155&quot;/&gt; ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Khanna158&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 158&lt;/ref&gt; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇಶವು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ (ಬಂಗಾಳಿ), ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣನ್‌, ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ (ಮಲಯಾಳಂ) ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದವು.&lt;ref name=&quot;Khanna158&quot;/&gt; ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್‌, ಮೀರಾ ನಾಯರ್‌, ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Khanna158-59&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 158–159&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ನಂಥ ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ತಂಡಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ, ದೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯೋಗಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕಳಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Khanna159&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 159&lt;/ref&gt;

ಭಾರತವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;eb-watson&quot;&gt;ವಾಟ್ಸನ್‌ (2009)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Khanna2-140&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, &quot;ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌&quot;, 140&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ 600 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ, ತಲಾ 300ರಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನುಳಿದವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Khanna2-140&quot;/&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ]] ಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Khanna2-140&quot;/&gt; 100% ವಿದೇಶೀ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, [[20ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌]], [[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಷರ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌]]ನಂಥ ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Khanna156&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 156&lt;/ref&gt; [[ಝೀ]], [[UTV]] ಮತ್ತು [[ಆಡ್‌ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌]]ನಂಥ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಗಳು ಕೂಡಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Khanna156&quot;/&gt; ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ತೆರಿಗೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಭರಾಟೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.&lt;ref name=&quot;Khanna156&quot;/&gt; 2003ರ ವೇಳೆಗೆ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 30 ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು
[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟೀಕರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಸದರಿ ಮಾಧ್ಯಮವು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮನಗಾಣಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Khanna156&quot;&gt;ಖನ್ನಾ, 156&lt;/ref&gt;

[[ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪು]] ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವರಿಗಾಗಿ DVDಗಳಂಥ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Potts74&quot;&gt;ಪಾಟ್ಸ್‌, 74&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 12%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಗಳಿಕೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿವೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಳಿಕೆಯು 1.3 ಶತಕೋಟಿ US ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟಿದ್ದುದು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;&gt;ಪಾಟ್ಸ್‌, 75&lt;/ref&gt; ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿಯು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Kumar132&quot;&gt;ನಗರದೊಳಗಿನ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿರುವ, ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ (RFC) ಅತ್ಯಂದ ದೊಡ್ಡದಾದ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೃತ್ತಿಪರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ....ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಳೂವರೆ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೌಕರರೊಂದಿಗಿನ RFCಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಡೇಪಕ್ಷ ನಲವತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ - ಕುಮಾರ್‌, 132.&lt;/ref&gt; ಸಂಗೀತವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ತರುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಭಾರತರದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೇ ಬರುವ ಆದಾಯವು 4–5%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;/&gt; 1913ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.ಇಂದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Raja Harishchandra.jpg|thumb|ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ (1913) ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ– ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Joymati.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಜೋಯ್‌ಮತಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ (1935).|link=Special:FilePath/Joymati.jpg]]
[[ಚಿತ್ರ:Achhut Kanya2.jpg|thumb|ಅಚ್ಚುತ್‌ ಕನ್ಯಾ (1936) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌.]]

ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಲೂಮಿಯೇರ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ (1895) ನಂತರ ಷಲನಷಿತ್ರ ಎಂಬುದು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು 1896ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಲೂಮಿಯೇರ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ಮುಂಬಯಿ]]) ಪ್ರದರ್ಶನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252&quot;&gt;ಬುರ್ರಾ &amp;amp; ರಾವ್‌, 252&lt;/ref&gt; ಮೊದಲ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಹೀರಾಲಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ''ದಿ ಫ್ಲವರ್‌ ಆಫ್‌ ಪರ್ಷಿಯಾ''  (1898) ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರವು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot;&gt;{{cite web |last = McKernan	|first = Luke|date = 1996-12-31|url = http://www.victorian-cinema.net/sen.htm|title = Hiralal Sen (copyright British Film Institute)|accessdate = 2006-11-01}}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ''[[ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]]''  (1913) ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮರಾಠಿ]] ಮೂಕಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ. (ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.)&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot;&gt;ಬುರ್ರಾ &amp;amp; ರಾವ್‌, 253&lt;/ref&gt; ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯು [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದ [[ಜಮ್ಷೆಡ್‌ಜಿ ಫ್ರೇಮ್ಜಿ ಮದನ್‌]] ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈತ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದಾದ್ಯಂತ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot;/&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಮೂಹದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252&quot;/&gt; ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯನ ಕೈಗೂ ಎಟುಕುವಂತಿರಲು ಟಿಕೆಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಲೆಯ ಪ್ರವೇಶದ ಟಿಕೆಟ್‌ನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252&quot;/&gt; ಕೇವಲ ಒಂದು ''ಆಣೆ'' ಯಷ್ಟು (ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ 4 ''ಪೈಸಾ'' ) ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮನರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮವು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವೃಂದವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ನುಗ್ಗಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252&quot;/&gt; ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಜನರ ಮನವನ್ನು ತಟ್ಟುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252&quot;/&gt; ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಯುವ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಶುರುಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252-253&quot;&gt;ಬುರ್ರಾ &amp;amp; ರಾವ್‌, 252–253&lt;/ref&gt; ಇತರರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದರು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252-253&quot;/&gt; ಇದು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲವೂ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252-253&quot;/&gt;

ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಅಲಂ ಆರಾ]]'' ವನ್ನು 1931ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 14ರಂದು [[ಆರ್ದೇಶಿರ್‌ ಇರಾನಿ]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot;/&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 'ವಾಕ್ಚಿತ್ರಗಳ' ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು ಹಾಗೂ ನಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot;/&gt; ಧ್ವನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಂತೆ
1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಏಳಿಗೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ''ಇಂದ್ರಸಭಾ''  ಮತ್ತು ''ದೇವಿ ದೇವಯಾನಿ'' ಯಂಥ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡು-ಮತ್ತು-ನೃತ್ಯವು ಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದವು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot; /&gt; 1935ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯು ಒಂದು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಶಲಕಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಚೆನ್ನೈ]], ಕೋಲ್ಕತಾ, ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿಯಂಥ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ್ಯಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು. ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಹಪರವಶಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾದ ''[[ದೇವದಾಸ್‌]]''  ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;&gt;ಬುರ್ರಾ &amp;amp; ರಾವ್‌, 254&lt;/ref&gt; 1934ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್‌]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾತ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌, [[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot; /&gt; ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ R. S. D. ಚೌಧುರಿಯು ''ರಾತ್‌''  (1930) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟರನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಯಕರುಗಳೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ, [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ]]ಯ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot; /&gt;

ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ, ಪ್ರಣಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಪರಿಭಾಷೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ''[[ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'' ವು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;/&gt; S.S. ವಾಸನ್‌ರ ''[[ಚಂದ್ರಲೇಖಾ]]''  ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;/&gt; 1940ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಪರಿಪಾಠವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;/&gt; ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿಭಜಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;/&gt; ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ನಡೆದ ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಜನೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರಲೇ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao254&quot;/&gt;

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು S.K. ಪಾಟೀಲ್‌ ಆಯೋಗದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-679&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 679&lt;/ref&gt; ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ S.K. ಪಾಟೀಲ್‌, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 'ಕಲೆ, ಉದ್ಯಮ, ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ' ನೋಡಿದ.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-679&quot;/&gt; ಪಾಟೀಲ್‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು, [[ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ]]ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-684&quot;/&gt; ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನಂತರ 1960ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-684&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 684&lt;/ref&gt; 1949ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೂ 18 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 9000 ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಕಾಯಂ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-681-683&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 681–683&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪೀಪಲ್'ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] (IPTA), 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುಲು ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-679&quot;/&gt; 1944ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಬಿಜೋನ್‌ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ]]ರ ''[[ನಬನ್ನಾ]]'' ದಂಥ ([[1943ರ ಬಂಗಾಳದ ಬರಗಾಲ]]ದ ದುರಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು), IPTAಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಘನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. 1946ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಖ್ವಾಜಾ ಅಹ್ಮದ್‌ ಅಬ್ಬಾಸ್‌‌‌]]ರ ''[[ಧರ್ತಿ ಕೆ ಲಾಲ್‌]]''  (ಭೂಮಿಯ ಮಕ್ಕಳು) ಚಿತ್ರವು ಇದನ್ನು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-679&quot;/&gt; ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು IPTAಯ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿಜ್ಞೇಯ ಸಿನಿಮೀಯ ತಯಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ''[[ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''  ಹಾಗೂ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]''  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-681&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 681&lt;/ref&gt;

=== ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ===
[[ಚಿತ್ರ:Nagarikscreenshot.gif|thumb|ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ರ ನಾಗರಿಕ್‌ (1952) ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ.|link=Special:FilePath/Nagarikscreenshot.gif]]
[[ಚಿತ್ರ:Apu Pather1.jpg|thumb|ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ (1955–1959) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದ ಕಣ್ಣುಗಳು.|link=Special:FilePath/Apu_Pather1.jpg]]
[[ಚಿತ್ರ:GuruDutt.jpg|thumb|ಪ್ಯಾಸಾ (1957) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುದತ್‌. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿದ್ದ.]]

[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ನಂತರದ, 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 1960ರ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=Gender, Nation, and Globalization in Monsoon Wedding and Dilwale Dulhania Le Jayenge|first=
Jenny|last=Sharpe|journal=Meridians: feminism, race, transnationalism|volume=6|issue=1|year=2005|pages=58–81 [60 &amp; 75]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|first=Sharmistha|last=Gooptu|title=Reviewed work(s): ''The Cinemas of India'' (1896–2000) by Yves Thoraval|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=37|issue=29|year=2002|date=July 2002|pages=3023–4}}&lt;/ref&gt; ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವ್ಯಾಪಾರೀ [[ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗುರುದತ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]''  (1957) ಹಾಗೂ ''[[ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌]]''  (1959) ಮತ್ತು [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಆವಾರಾ]]''  (1951) ಹಾಗೂ ''[[ಶ್ರೀ 420]]''  (1955) ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗದ ನಗರ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದವು; ''ಆವಾರಾ''  ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಘೋರಸ್ವಪ್ನದ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕನಸಿನ ರೂಪಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾದರಪಡಿಸಿದರೆ, ''ಪ್ಯಾಸಾ''  ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಗರ ಜೀವನದ ಅವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=18}}&lt;/ref&gt; [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ&lt;ref&gt;{{imdb title|id=0050188|title=Mother India}}&lt;/ref&gt; ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಮೆಹಬೂಬ್‌ ಖಾನ್‌‌‌]]ರ ''[[ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''  (1957) ಮತ್ತು [[K. ಆಸಿಫ್‌]]ರ ''[[ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಅಜಮ್‌]]''  (1960) ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯದಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Film Festival – Bombay Melody|publisher=[[University of California, Los Angeles]]|date=17 March 2004|url=http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620171328/http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[V. ಶಾಂತಾರಾಂ]]ರವರ ''[[ದೋ ಆಂಖೇ ಬಾರಾ ಹಾತ್‌]]''  (1957) ಚಿತ್ರವು ''[[ದಿ ಡರ್ಟಿ ಡಜನ್‌]]''  (1967) ಎಂಬ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Bobby&quot;&gt;{{cite web|title=Do Ankhen Barah Haath (1957)|author=Bobby Sing|publisher=Bobby Talks Cinema|date=10 February 2008|url=http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114034802/http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]]ರವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಮಧುಮತಿ]]''  (1958) ಚಿತ್ರವು [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪುನರ್ಜನ್ಮ]]ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Doniger&quot;&gt;{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [135]|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0195160169}}&lt;/ref&gt; [[ಕಮಲ್‌ ಅಮ್ರೋಹಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯ್‌ ಭಟ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.

ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಂದೋಲನದ ಉದಯವನ್ನೂ ಈ ಅವಧಿಯು ಕಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;/&gt; ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌]]ರ ''[[ನೀಚಾ ನಗರ್‌]]''  (1946),&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;&gt;[http://www.hindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm ಮೇಕರ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್ನೊವೆಟಿವ್‌, ಮೀನಿಂಗ್‌ಫುಲ್‌ ಮೂವೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107142440/http://www.hindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm |date=2012-11-07 }}. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' , 15 ಜೂನ್‌ 2007&lt;/ref&gt; ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ರ ''[[ನಾಗರಿಕ್‌]]''  (1952),&lt;ref&gt;{{Citation | surname1 = Ghatak | given1 = Ritwik | year = 2000 | title = Rows and Rows of Fences: Ritwik Ghatak on Cinema | publisher = Ritwik Memorial &amp; Trust Seagull Books | ISBN = 8170461782 | pages= ix &amp; 134–36 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation | surname1 = Hood | given1 = John | year = 2000 | title = The Essential Mystery: The Major Filmmakers of Indian Art Cinema | publisher = Orient Longman Limited | ISBN = 8125018700 | pages=21–4 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರವರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]''  (1953) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತೀಯ [[ನವಯಥಾರ್ಥತೆ]]&lt;ref name=&quot;filmreference&quot;&gt;[http://www.filmreference.com/Films-De-Dr/Do-Bigha-Zamin.html ದೋ ಬೀಘಾ ಝಮೀನ್‌ ಅಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ರೆಫರೆನ್ಸ್‌]&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು &quot;ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆ&quot;ಗಳಿಗೆ ಬುನಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದವು.&lt;ref name=&quot;Srikanth Srinivasan&quot;&gt;{{cite web|title=Do Bigha Zamin: Seeds of the Indian New Wave|author=Srikanth Srinivasan|publisher=Dear Cinema|date=4 August 2008|url=http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy|accessdate=2009-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307010006/http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy/|archive-date=2009-03-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' ಯ (1955–1959) ಮೊದಲ ಭಾಗವಾದ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]''  (1955) ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿದವು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-683&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 683&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ''  ಚಿತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ 'ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'ದ ಆಂದೋಲನವು ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. &quot;ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ&quot; ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಅತ್ಯಮೋಘ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ&quot; &quot;ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಭರಪೂರವಾಗಿ ಬಂದ [[ಪ್ರಾಪ್ತ-ವಯಸ್ಸಿಗೆ-ಬರುತ್ತಿರುವ]] ಹೊಸತನದ [[ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]]ಯೂ&quot; [[ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ಮೇಲಿನ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Sragow&quot;/&gt; ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ '[[ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು]]' ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಹಾಗೂ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಮಣಿಕೌಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ]]ರಂಥ ಭಾರತದ ಇತರ, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;/&gt; 1960ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಖಾತೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು
, ಅಧಿಕೃತವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಡಿಕೆಯದಲ್ಲದ ಸಿನಿಮೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-684&quot;/&gt;

ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ''  ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ
[[ಸುಬ್ರತಾ ಮಿತ್ರ]] ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಕೂಡಾ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳ (ಸೆಟ್ಟುಗಳ) ಮೇಲೆ ದಿನದ ಬೆಳಕಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲೆಂದು [[ಬೌನ್ಸ್‌ ಲೈಟಿಂಗ್‌]] ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು  ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗವಾದ ''[[ಅಪರಾಜಿತೋ]]''  (1956) ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಈ ಕೌಶಲವನ್ನು ಆತ ಮೊದಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;cinematographers&quot;&gt;{{cite web|title=Subrata Mitra|publisher=Internet Encyclopedia of Cinematographers|url=http://www.cinematographers.nl/GreatDoPh/mitra.htm|accessdate=2009-05-22|archive-date=2009-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602164022/http://www.cinematographers.nl/GreatDoPh/mitra.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ [[ಫೋಟೋ-ನೆಗಟಿವ್‌]] [[ಫ್ಲಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರತಿದ್ವಂದಿ]]''  (1972) ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ [[X-ರೇ]] [[ವಿಷಯಾಂತರ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=First Light: Satyajit Ray From the Apu Trilogy to the Calcutta Trilogy|author=Nick Pinkerton|date=April 14th 2009|publisher=''[[The Village Voice]]''|url=http://www.villagevoice.com/2009-04-15/film/first-light-satyajit-ray-from-the-apu-trilogy-to-the-calcutta-trilogy|accessdate=2009-07-09|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625154630/http://www.villagevoice.com/2009-04-15/film/first-light-satyajit-ray-from-the-apu-trilogy-to-the-calcutta-trilogy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಏಲಿಯೆನ್‌]]''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ 1967ರಲ್ಲಿ ರೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯು ಕೂಡಾ [[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ''[[E.T.]]''  ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ (1982).&lt;ref name=&quot;unmaderay&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.satyajitrayworld.com/raysfilmography/unmaderay.aspx|title=Ordeals of the Alien|last=Ray|first=Satyajit|work=The Unmade Ray|publisher=Satyajit Ray Society|accessdate=2008-04-21|archive-date=2008-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427215538/http://www.satyajitrayworld.com/raysfilmography/unmaderay.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IMDbRay&quot;&gt;{{cite web|author= Neumann P|publisher=Internet Movie Database Inc|url=http://www.imdb.com/name/nm0006249/bio|title=Biography for Satyajit Ray|accessdate=2006-04-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UCSCcurrents&quot;&gt;{{cite news|author=Newman J|url=http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html|title=Satyajit Ray Collection receives Packard grant and lecture endowment|publisher=UC Santa Cruz Currents online|date=2001-09-17|accessdate=2006-04-29|archive-date=2005-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20051104203511/http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ನ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಘಾಟಕ್‌ನ ''[[ಬರಿ ತೆಕೆ ಪಲಿಯೇ]]''  (1958) ಚಿತ್ರವು [[ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ ಟ್ರಫೌಟ್‌‌]]ನ ''[[ದಿ 400 ಬ್ಲೋಸ್‌]]''  (1959) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೆ, ''[[ಅಜಾಂತ್ರಿಕ್‌]]''  (1958) ಚಿತ್ರವು ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌]]''  (1976) ಮತ್ತು [[ಹೆರ್ಬೀ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (1967–2005) ಹೋಲುವ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಸಹ ತಮ್ಮ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವುದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[M. G. ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌]], [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್‌]], M. N. ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಅಶೋಕನ್‌ ಮತ್ತು [[ನಾಗೇಶ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nagesh: A legacy like no other|publisher=India Glitz|date=1 February 2009|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/44687.html|accessdate=2009-05-21|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221162551/http://indiaglitz.com/channels/tamil/article/44687.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[V. ಶಾಂತಾರಾಂ]]ರಂಥ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧನಭೂತವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವೂ ಸಹ
ತನ್ನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Marathi cinema gets a shot in the arm|date=29 August 2004|author=Mukta Rajadhyaksha|publisher=''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]''|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/831206.cms|accessdate=2009-05-29}}&lt;/ref&gt;

''[[ನೀಚಾ ನಗರ್‌]]''  ಎಂಬ ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌ರ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಮೊದಲ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;/&gt; [[ಮಹಾನ್‌ ಬಹುಮಾನ]]ವನ್ನು ಗೆದ್ದಂದಿನಿಂದ ಈಚೆಗೆ, 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮೆ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗವಾದ ''[[ಅಪರಾಜಿತೊ]]''  (1956) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಲಯನ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ, ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬೇರ್‌]] ಹಾಗೂ ಎರಡು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬೇರ್ಸ್‌‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;passionforcinema&quot;&gt;{{cite web|title=India and Cannes: A Reluctant Courtship|publisher=Passion For Cinema|year=2008|url=http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620032814/http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ರೇಯವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ಹಾಗೂ ಗುರುದತ್‌ರನ್ನು ಅವರದೇ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ 1980ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;passionforcinema&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=18–9}}&lt;/ref&gt; ರೇಯವರನ್ನು [[20ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ಮಹಾನ್‌ ಮೂಲಪುರುಷ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ದತ್‌&lt;ref name=&quot;Lee&quot;&gt;{{cite web|title=A Slanted Canon|author=Kevin Lee|publisher=Asian American Film Commentary|date=2002-09-05|url=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|accessdate=2009-04-24|archive-date=2012-05-31|archive-url=https://www.webcitation.org/684ysTg3l?url=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಘಾಟಕ್‌ರನ್ನು&lt;ref name=&quot;Totaro&quot;&gt;{{citation|title=The “Sight &amp; Sound” of Canons|first=Donato|last=Totaro|journal=Offscreen Journal|publisher=[[Canada Council|Canada Council for the Arts]]|date=31 January 2003|url=http://www.horschamp.qc.ca/new_offscreen/canon.html|accessdate=2009-04-19}}&lt;/ref&gt; ಕೂಡಾ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ, ''[[ಸೈಟ್‌ &amp;amp; ಸೌಂಡ್‌‌‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sight and Sound Poll 1992: Critics|publisher=[[California Institute of Technology]]|url=http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|accessdate=2009-05-29|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618053015/http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ಅತ್ಯುನ್ನತ 10 ನಿರ್ದೇಶಕರ&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರಿಗೆ #7ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಮಹಾನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕುರಿತಾದ  2002ರ ''ಸೈಟ್‌ &amp;amp; ಸೌಂಡ್‌''  ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ದತ್‌ಗೆ #73ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Lee&quot;/&gt;

ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿನ [[ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪೈಕಿ ಈ ಯೂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''ಸೈಟ್‌ &amp;amp; ಸೌಂಡ್‌''  ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ''  (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ 1992ರಲ್ಲಿ #4ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)&lt;ref name=&quot;Caldwell&quot;&gt;{{cite web|author=Aaron and Mark Caldwell|title=Sight and Sound|publisher=Top 100 Movie Lists|year=2004|url=http://www.geocities.com/aaronbcaldwell/dimsscri.html|accessdate=2009-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010414021113/http://www.geocities.com/aaronbcaldwell/dimsscri.html|archivedate=2001-04-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, ''[[ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ರೂಂ]]''  (1992ರಲ್ಲಿ #27ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು), ''[[ಚಾರುಲತಾ]]''  (1992ರಲ್ಲಿ #41ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)&lt;ref name=&quot;SS-1992-ranking&quot;&gt;{{cite web|title=SIGHT AND SOUND 1992 RANKING OF FILMS|url=http://www.geocities.com/the7thart/ranking.html|accessdate=2009-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023170331/http://www.geocities.com/the7thart/ranking.html|archivedate=2007-10-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ''[[ಡೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೈಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]]''  (1982ರಲ್ಲಿ #81ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)ಚಿತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;SS-1982-ranking&quot;&gt;{{cite web|title=SIGHT AND SOUND 1982 RANKING OF FILMS|url=http://www.geocities.com/the7thart/1982.html|accessdate=2009-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023170326/http://www.geocities.com/the7thart/1982.html|archivedate=2007-10-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2002ರ ''ಸೈಟ್‌ &amp;amp; ಸೌಂಡ್‌''  ವಿಮರ್ಶಕರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೂಡಾ, ಗುರುದತ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಪ್ಯಾಸಾ''  ಮತ್ತು ''ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌''  (ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು #160ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು), ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಮೇಘೆ ಧಕಾ ತಾರಾ]]''  (#231ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು) ಮತ್ತು ''ಕೋಮಲ್‌ ಗಾಂಧಾರ್‌''  (#346ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು) ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ''ಆವಾರಾ'' , [[ವಿಜಯ್‌ ಭಟ್‌‌]]ರ ''[[ಬೈಜು ಬಾವ್ರಾ]]'' , ಮೆಹಬೂಬ್‌ ಖಾನ್‌‌ರ ''ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ''  ಮತ್ತು K. ಆಸಿಫ್‌ರ ''ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಅಜಮ್‌''  ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳೂ #346ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Cinemacom&quot;&gt;{{cite web|title=2002 Sight &amp; Sound Top Films Survey of 253 International Critics &amp; Film Directors|publisher=Cinemacom|year=2002|url=http://www.cinemacom.com/2002-sight-sound.html|accessdate=2009-04-19}}&lt;/ref&gt; 1998ರಲ್ಲಿ, [[ಏಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾದ ''[[ಸಿನಿಮಾಯಾ]]'' ದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ''  (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ #1ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದವು), ರೇಯವರ ''ಚಾರುಲತಾ''  ಮತ್ತು ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ರೂಂ''  (ಎರಡೂ ಸಹ #11ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು), ಮತ್ತು ಘಾಟಕ್‌ರ ''[[ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ]]''  (ಇದು ಕೂಡಾ #11ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Totaro&quot;/&gt; 1999ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ವಿಲೇಜ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌‌‌‌]]'' ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ 250 &quot;ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ&quot;ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಸಹ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯನ್ನು (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು #5ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;villagevoice&quot;/&gt; 2005ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ''  ಮತ್ತು ''ಪ್ಯಾಸಾ''  ಚಿತ್ರಗಳು [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ &quot;ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ&quot; 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Time&quot;/&gt;

=== ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ===

[[ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌]]ರಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು 1970ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-685&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 685&lt;/ref&gt; ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ]] ಹಾಗೂ [[ಗೌತಮ್‌ ಘೋಷ್‌]]; [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]] ಹಾಗೂ [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]]; ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಮಣಿಕೌಲ್‌]], [[ಕುಮಾರ್‌ ಶಹಾನಿ]], [[ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ]], [[ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ]] ಹಾಗೂ [[ವಿಜಯ ಮೆಹ್ತಾ]] ಮೊದಲಾದವರು ಇದೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;/&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, 1976ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಮಿತಿಯೊಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 'ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ'ಗಳೆಡೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮದ ಮರ್ಜಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಘಟಕವು ದೂಷಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 688&lt;/ref&gt; ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ [[ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌]]ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ ''[[ಷೋಲೆ]]'' ಯಂಥ (1975) ಬಾಳಿಕೆಬರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು 1970ರ ದಶಕವು ಕಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688&quot;/&gt; ''[[ಜೈ ಸಂತೋಷಿ ಮಾ]]''  ಎಂಬ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಮೇರುಚಿತ್ರವೂ 1975ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688&quot;/&gt; [[ಸಲೀಂ-ಜಾವೇದ್‌‌‌]]ರ ಕಥೆ ಹಾಗೂ [[ಯಶ್‌ ಚೋಪ್ರಾ]]ರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ''[[ದೀವಾರ್‌]]''  ಚಿತ್ರವು 1975ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. &quot;ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಹಾಜಿ ಮಸ್ತಾನ್‌‌]]ನ ನಿಜಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ, ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಪಟಾಲಂನ ಓರ್ವ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಸೋದರನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಓರ್ವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದನ್ನು&quot; ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು [[ಅಪರಾಧ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌ನನ್ನು ಸದರಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದ ಈ ದೀವಾರ್‌ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಡ್ಯಾನಿ ಬೋಯ್ಲ್‌]] ಎಂಬಾತ &quot;ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ&quot; ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Kumar&quot;/&gt;

''[[ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''  (1987), ''[[ಕಯಾಮತ್‌ ಸೆ ಕಯಾಮತ್‌ ತಕ್‌]]''  (1988), ''[[ತೇಜಾಬ್‌]]''  (1988), ''[[ಚಾಂದನಿ]]''  (1989), ''[[ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್‌ ಕಿಯಾ]]''  (1989), ''[[ಬಾಝಿಗರ್‌]]''  (1993), ''[[ಡರ್‌]]''  (1993),&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688&quot;/&gt; ''[[ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ]]''  (1995) ಮತ್ತು ''[[ಕುಚ್‌ ಕುಚ್‌ ಹೋತಾ ಹೈ]]'' ನಂಥ (1998) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗವು 1980ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌]], [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌‌]]ರಂಥ ತಾರೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.

[[ಚಿತ್ರ:Roja002.jpg|thumb|left|ಮಣಿರತ್ನಂನ ತಮಿಳು ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೋಜಾದಲ್ಲಿ (1992) ರೋಜಾ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಧೂ.|link=Special:FilePath/Roja002.jpg]]
[[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,
1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವು ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688&quot; /&gt; ಇಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ರೋಜಾ]]''  (1992) ಮತ್ತು ''[[ಬಾಂಬೆ]]''  (1995) ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]] ನಟಿಸಿದ್ದ ರತ್ನಂರ ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ನಾಯಗನ್‌]]''  (1987), [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ &quot;ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ&quot; 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಮುಂಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]''  (1955–1959) ಮತ್ತು [[ಗುರುದತ್‌‌‌]]ರವರ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]''  (1957).&lt;ref name=&quot;Time&quot; /&gt; ಮತ್ತೋರ್ವ ತಮಿಳು ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[S. ಶಂಕರ್‌]] ''[[ಕಾದಲನ್‌]]''  ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನಟ [[ಪ್ರಭುದೇವ]]ನ ನೃತ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು
ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Rajadhyaksa96-688-689&quot;&gt;ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 688–689&lt;/ref&gt; [[A. R. ರಹಮಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಳಯರಾಜಾ]]ರಂಥ ತಮಿಳಿನ ಕೆಲವೊಂದು ''[[ಫಿಲ್ಮೀ]]''  ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿಮಾನಿವೃಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ರ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ [[ರೋಜಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥ|''ರೋಜಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥ]]ವು ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ&lt;ref name=&quot;Timetop10s&quot;&gt;{{cite web | author=Corliss, Richard | title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES – TIME | work=[[Time (magazine)|TIME]] | url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html | year=2005 | dateformat=mdy | accessdate=24 February 2008 | archive-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;[[10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ]]&quot; ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರವಾದ [[ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌ (2008) ಧ್ವನಿಪಥ|''ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌''  (2008) ಧ್ವನಿಪಥ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಎರಡು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ''[[ತಬರನ ಕಥೆ]]''  ಎಂಬ [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವೊಂದು, ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌, ನಾಂಟೆಸ್‌, ಟೋಕಿಯೋ, ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| date=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=http://books.google.co.uk/books?id=Sv7Uk0UcdM8C&amp;pg=PA215&amp;dq=A.+R.+Rehman+tamil&amp;lr=|chapter=|isbn= 9781851096367|pages=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು 1980ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]], [[T. V. ಚಂದ್ರನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಇವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;malayalamcinema1&quot;&gt;{{cite web |url=http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |title=Cinema History Malayalam Cinema |publisher=Malayalamcinema.com |date= |accessdate=2008-12-30 |archive-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223132036/http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Movie Interview: Adoor Gopalakrishnan|publisher=[[Rediff.com|Rediff]]|date=31 July 1997|url=http://www.rediff.com/movies/jul/31adoor.htm|accessdate=2009-05-21}}&lt;/ref&gt; ಎಂದೇ ಅನೇಕಬಾರಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. [[ಲಂಡನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸುದರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ''[[ಎಲಿಪ್ಪತಾಯಮ್‌]]''  (1981) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ''[[ಮಥಿಲುಕಳ್‌]]''  (1989) ಚಿತ್ರವೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{imdb name|id=0329715|name=Adoor Gopalakrishnan}}&lt;/ref&gt;  ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪಿರವಿ]]'' ಯು (1989) [[1989ರ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಸ್ವಾಹಂ]]''  (1994) [[1994 ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮೆ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{imdb name|id=0440267|name=Shaji N. Karun}} .&quot;YODHA&quot; ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Kamal_Hassan_in_Nayagan.png|thumb|left|ನಾಯಗನ್‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಲು ನಾಯಕರ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಮಲಹಾಸನ್‌; ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ &quot;ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ&quot; 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.|link=Special:FilePath/Kamal_Hassan_in_Nayagan.png]]
[[ಚಿತ್ರ:Lagaan cricket team.JPG|thumb|ಆಶುತೋಷ್‌ ಗೊವಾರಿಕರ್‌ನ ಲಗಾನ್‌ (2001) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ-ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತನ್ನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಭುವನ್‌ (ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌).|link=Special:FilePath/Lagaan_cricket_team.JPG]]
1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 'ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'ವು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ''[[ಸತ್ಯ]]''  (1998) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುಂಬಯಿ ಭೂಗತಲೋಕ]]ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಈ [[ಕಡಿಮೆ-ಬಂಡವಾಳದ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕೆ [[ಅನುರಾಗ್‌ ಕಾಶ್ಯಪ್‌]] ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು, [[ರಾಂ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ]]ನಿಂದ ಅದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ''[[ಮುಂಬಯಿ ನಾಯ್ರ್‌]]'' &lt;ref name=&quot;Nayar&quot;&gt;{{cite news| title = Bollywood on the table| author = Aruti Nayar| work = The Tribune| date = 2007-12-16| accessdate = 2008-06-19| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20071216/spectrum/main11.htm}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ನಗರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ-ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Jungen&quot;&gt;{{cite web|title=Urban Movies: The Diversity of Indian Cinema|author=Christian Jungen|publisher=[[FIPRESCI]]|date=4 April 2009|url=http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|accessdate=2009-05-11|archive-date=2009-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090617225942/http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ಮುಂಬಯಿ ನಾಯ್ರ್‌''  ಚಲನಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಮಧುರ್‌ ಭಂಡಾರ್ಕರ್‌‌]]ನ ''[[ಚಾಂದನಿ ಬಾರ್‌]]''  (2001) ಹಾಗೂ ''[[ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಸಿಗ್ನಲ್‌]]''  (2007), ರಾಂ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾನ ''[[ಕಂಪನಿ]]''  (2002) ಹಾಗೂ ಅದರ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ''[[D]]''  (2005), ಅನುರಾಗ್‌ ಕಾಶ್ಯಪ್‌ನ ''[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಫ್ರೈಡೆ]]''  (2004), ಮತ್ತು ಇರ್ಫಾನ್‌ ಕಮಲ್‌ನ ''ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಮಾ''  (2009) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಇತರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌, ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ, ಗೌತಮ್‌ ಘೋಷ್‌, [[ಸಂದೀಪ್‌ ರೇ]], [[ಅಪರ್ಣಾ ಸೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್‌]]; ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ ಮತ್ತು T. V. ಚಂದ್ರನ್‌; ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಣಿಕೌಲ್‌, ಕುಮಾರ್‌ ಶಹಾನಿ, ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ, [[ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ]], ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌,&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;/&gt; [[ಮೀರಾ ನಾಯರ್‌]], [[ನಾಗೇಶ್‌ ಕುಕುನೂರ್‌]], [[ಸುಧೀರ್‌ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ನಂದಿತಾ ದಾಸ್‌]]; ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಣಿರತ್ನಂ ಮತ್ತು [[ಸಂತೋಷ್‌ ಶಿವನ್‌]] ಹಾಗೂ, [[ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ [[ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ]], [[ಅನಂತ್‌ ಬಲಾನಿ]], [[ಹೋಮಿ ಅಡಾಜಾನಿಯಾ]], ವಿಜಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೂನಿ ತಾರಾಪೋರ್‌ವಾಲಾ]].

== ಪ್ರಭಾವಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Imax theater hyderabad.jpg|right|thumb|ಪ್ರಸಾದ್ಸ್‌ IMAX ಥಿಯೇಟರ್‌ ಹೌಸಸ್‌ ಅಟ್‌ ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ದಿ 2ನ್ಡ್‌ ಲಾಜೆಸ್ಟ್‌ IMAX-3D ಇನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ (2ನ್ಡ್‌ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ).&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/money/2003/jun/10imax.htm&lt;/ref&gt;]]

ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ]] ''[[ರಾಮಾಯಣ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಮಹಾಭಾರತ]]'' . ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಒಂದು ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಒಂದು [[ಉಪಕಥೆ]], [[ಹಿಂದಿನ-ಕಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಥೆಯೊಳಗೊಂದು ಕಥೆ]]ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.  ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಪ-ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಇಂಥ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಖಲ್‌ನಾಯಕ್‌]]''  ಹಾಗೂ ''[[ಗರ್ದಿಷ್‌]]''  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಒತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ]]ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಪರಿಣಾಮವು ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿತ್ತು. &quot;ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೂಕಾಭಿನಯವು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಅನುಭೂತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಘಟಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಸಂಗೀತ]], [[ನೃತ್ಯ]] ಹಾಗೂ ಆಂಗಿಕ ಅಭಿನಯ ಅಥವಾ ಭಂಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳು ''[[ನಾಟ್ಯ]]''  ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ''ನೃತ್‌''  (ನೃತ್ಯ) ಎಂಬ ಮೂಲಪದದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳು ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing-98&quot;/&gt; ಅಭಿನಯದ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ''[[ರಸ]]''  ವಿಧಾನವು, ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಷ್ಟು ಹಳೆಯಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಅದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ರಸ''  ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, [[ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ]] &quot;ಭಾವನೆಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಕನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅವು ಬರುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ&quot; ಇವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ [[ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲೇವ್ಸ್ಕಿ ವಿಧಾನ]]ಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲೇವ್ಸ್ಕಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಟನೊಬ್ಬನು &quot;ಕೇವಲ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ&quot; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಒಂದು ಜೀವಂತ, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿ&quot; ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ''ರಸ''  ವಿಧಾನವು [[ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌‌]]ರಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''[[ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ]]'' ಯಂಥ (2006)&lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;{{citation|title=Bollywood, Rasa and Indian Cinema: Misconceptions, Meanings and Millionaire|author=Matthew Jones|soi=10.1080/08949460903368895|journal=Visual Anthropology|volume=23|issue=1|date=January 2010|pages=33–43}}&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ರಸ ವಿಧಾನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Cooper 2000 1-4&quot;/&gt;

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪದ [[ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯು ಮೂರನೇ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಯಾತ್ರಾ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ರಾಮಲೀಲಾ]], ಹಾಗೂ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ತೆರುಕ್ಕುಟ್ಟು]] ಸೇರಿವೆ. [[ಪಾರ್ಸಿ]] ರಂಗಭೂಮಿಯು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಅದು &quot;[[ಯಥಾರ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರ]], ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ, ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿ, ಆ ನೆಲದ ಅಥವಾ ಒರಟು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಚಾತುರ್ಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ, ಅವನ್ನು [[ಭಾವಾತಿರೇಕ ನಾಟಕ]]ದ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಅಥವಾ ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾರ್ಸಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಹಾಸ್ಯ, ಇಂಪಾದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ, ಉದ್ರೇಕಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವ ರಂಗಕೌಶಲ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು.&quot;&lt;ref name=&quot;Gokulsing-98&quot;&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=98}}&lt;/ref&gt; 1970ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮನಮೋಹನ್‌ ದೇಸಾಯಿ]]ಯವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ''[[ಕೂಲಿ]]''  (1983) ಚಿತ್ರದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ]]''  ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಯಂಥ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಂದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Jones&quot;/&gt;

[[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗವು ಐದನೇ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಂದ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರ]]ಗಳು 1920ರ ದಶಕದಿಂದ 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. &quot;ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ವತಃ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು.  ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸುವಾಗ, ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಡು ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಸದೃಢವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.&quot; ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, &quot;ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಿತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹೆಣಗಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ತಾವು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿ, ಒಂದು ಭ್ರಮೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಛೇಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು.&quot;&lt;ref&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=98–99}}&lt;/ref&gt; ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಸಂಗೀತಮಯ ದೂರದರ್ಶನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ MTVಯು ಅಂತಿಮ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1990ರ ದಶಕದಿಂದೀಚಿಚೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಧನಶೀಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವೇಗ, ಕ್ಯಾಮರಾದ ಕೋನಗಳು, ನೃತ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರ ''[[ಬಾಂಬೆ]]''  (1995) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=99}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ) ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ) ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಭಾವಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇದು ಕೊಂಚ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು [[ಐರೋಪ್ಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಿಂದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಇಟಲಿಯ ನವಯಥಾರ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ [[ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಯಥಾರ್ಥತೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರು
ಇಟಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕನಾದ [[ವಿಟ್ಟೊರಿಯೋ ಡಿ ಸಿಕಾ]]ನ ''[[ಬೈಸಿಕಲ್‌ ಥೀವ್ಸ್‌]]''  (1948) ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕನಾದ [[ಜೀನ್‌ ರೆನೋಯ್ರ್‌‌]]ನ ''[[ದಿ ರಿವರ್‌]]''  (1951) ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]'' ಯ (1955) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ. ಐರೋಪ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದ ''ರಸ''  ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಸಹ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರೂ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''ರಸ''  ವಿಧಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, &quot;ಪಾತ್ರಗಳು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ ಭಾವದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನೋಡುಗನಿಗೂ ಆ ಭಾವವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ''ರಸ''  ಹೊದಿಕೆಯ ಈ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಉಭಯಾತ್ಮಕತೆಯು&quot; ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Cooper 2000 1-4&quot;&gt;{{citation|last=Cooper|first=Darius|title=The Cinema of Satyajit Ray: Between Tradition and Modernity|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|isbn=0521629802|pages=1–4}}&lt;/ref&gt; [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರವರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]''  (1953) ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ಸಹ ಡೆ ಸಿಕಾನ ''ಬೈಸಿಕಲ್‌ ಥೀವ್ಸ್‌''  ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೊಸ ಅಲೆ]] ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿನ ಹೊಸ ಅಲೆ]] ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಶುರುವಾದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.&lt;ref name=&quot;Srikanth Srinivasan&quot; /&gt;

navigation, search
ಮೈ ನೇಮ್‌ ಈಸ್‌ ಖಾನ್‌

ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮುದ್ರಿತಚಿತ್ರ  
ನಿರ್ದೇಶನ: ಕರಣ್‌ ಜೋಹರ್‌ 
ನಿರ್ಮಾಪಕರು: ಹಿರೂ ಯಶ್‌ ಜೋಹರ್‌
ಗೌರಿ ಖಾನ್‌ 
ಕಥೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ:
ಶಿಬಾನಿ ಬತೀಜಾ
ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು:
ಶಿಬಾನಿ ಬತೀಜಾ
ನಿರಂಜನ್‌ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ 
ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ: ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌
ಕಾಜೋಲ್‌  
ಸಂಗೀತ: ಶಂಕರ್‌-ಎಹ್ಸಾನ್‌-ಲಾಯ್‌ 
ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರವಿ K. ಚಂದ್ರನ್‌ 
ಸಂಕಲನ: ದೀಪಾ ಭಾಟಿಯಾ 
ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಅಬು ಧಾಬಿ
ಧರ್ಮಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌
ರೆಡ್‌ ಚಿಲ್ಲೀಸ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ 
ವಿತರಣೆ: FOX ಸ್ಟಾರ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌
ಫಾಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ಲೈಟ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ (USA)
20ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ (ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾರಾಟ) 
ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕ(ಗಳು) ಫೆಬ್ರುವರಿ, 2010 
ಓಡುವ ಅವಧಿ: 161 ನಿಮಿಷಗಳು [1] 
ದೇಶ: ಭಾರತ 
ಭಾಷೆ: ಹಿಂದಿ/ಉರ್ದು
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ 
ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚ: ರೂ. 380 ದಶಲಕ್ಷ[2]
US$ 8.18 ದಶಲಕ್ಷ
ಖರೀದಿ:
ರೂ. 1 ಶತಕೋಟಿ
US$ 21.53 ದಶಲಕ್ಷ

== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳು ==

=== ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Cinema of Assam}}

[[ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು [[ರೂಪ್‌ಕೊನ್ವರ್‌ ಜ್ಯೋತಿಪ್ರಸಾದ್‌ ಅಗರ್‌ವಾಲಾ]] ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕನಸಿಗನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈತ ಓರ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ]]ನೂ ಆಗಿದ್ದ. 1935ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಮೂವಿಟೋನ್ ಎಂಬ ಲಾಂಛನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಜೋಯ್‌ಮತಿ]]&lt;ref&gt;ಜ್ಯೋಮತಿ (1935) [http://www.imdb.com/title/tt0151153/ ], IMDB.com&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾಧನಭೂತನಾಗಿದ್ದ. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]-ಶೈಲಿಯ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಂಡವಾದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೊಡ್ಡುವಷ್ಟು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]ನಂಥ &lt;ref&gt;ಲಕ್ಷ್ಮಿ B. ಘೋಷ್‌, ''ಎ ರೇರ್‌ ಪೀಪ್‌ ಇನ್‌ಟು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್‌ ಸಿನಿಮಾ''  [http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060110195304/http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm |date=2006-01-10 }}, ದಿ ಹಿಂದೂ, 2006&lt;/ref&gt; ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

=== ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
[[ಚಿತ್ರ:Satyajit Ray.jpg|thumb|right|150px|ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ, ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ.]]
{{Main|Bengali cinema|Cinema of West Bengal}}

[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಟಾಲಿಗಂಜ್‌‌]]ನ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೊಳಗಾದ ಜನರ ಪೈಕಿ [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌‌]]ರಂಥ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake138&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 138&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ]] ನಟಿಸಿರುವ [[ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್‌‌‌]]ರ ''[[ಚೋಕರ್‌ ಬಾಲಿ]]''  ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake139&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 139&lt;/ref&gt; ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake138-140&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 138–140&lt;/ref&gt; 1993ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಿಂದ 57 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake129&quot;/&gt;

[[ಬಂಗಾಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು 1890ರ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿನ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ &quot;[[ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್‌]]ಗಳನ್ನು&quot; ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಶಕದ ಒಳಗಾಗಿ, [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಯುಗ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಓರ್ವ ಕಟ್ಟಾಳುವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಹೀರಾಲಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌]] ಎಂಬಾತ [[ರಾಯಲ್‌ ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭದ ಮೊದಲ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ. [[ಕಲ್ಕತ್ತಾದ, ಸ್ಟಾರ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌, ಮಿನರ್ವಾ ಥಿಯೇಟರ್‌]], ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ರಂಗಮಂಚದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಂದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಸೇನ್‌ನ ಕೃತಿಗಳು ಬಂದ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಅಂತರದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಧೀರೇಂದ್ರ ನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ]] (ಈತ D.G ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ) ಎಂಬಾತ [[ಇಂಡೋ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕಂ]] ಎಂಬ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1918ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಬಿಲ್ವಮಂಗಲ್‌]] ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಂಗಾಳಿ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಮದನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌]] ಲಾಂಛನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1919ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. [[ಬಿಲಾಟ್‌ ಫೆರಾಟ್‌]] ಚಿತ್ರವು 1921ರಲ್ಲಿ ಬಂದ IBFCನ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಮದನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌‌]]ನ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ [[ಜಮಾಯಿ ಷಷ್ಠಿ]] ಚಿತ್ರವು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0316049/ ಜಮಾಯಿ ಷಷ್ಠಿ ಕುರಿತಾದ IMDB ಪುಟ: ಮೊದಲ ಬಂಗಾಳಿ ಟಾಕೀ ಚಿತ್ರ]&lt;/ref&gt;

ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು &quot;[[ಹಾಲಿವುಡ್‌]]&quot;ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, 1932ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ &quot;[[ಟಾಲಿವುಡ್‌]]&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ನ್ನು ಮುಂಬಯಿ-ಮೂಲದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ನಂತರ &quot;ಬಾಲಿವುಡ್‌&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌-ಪ್ರೇರಿತ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ]] ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Sarkar&quot;&gt;{{citation|first=Bhaskar|last=Sarkar|title=The Melodramas of Globalization|journal=Cultural Dynamics|year=2008|volume=20|pages=31–51 [34]}}&lt;/ref&gt; 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '[[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'ದ ಆಂದೋಲನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದುಹೋಗಿ, [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌‌‌]]ರಂಥ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣರಾದರು.

=== ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Bhojpuri cinema}}

[[ಬಿಹಾರ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ [[ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ದೆಹಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಂಥ ಮೆಟ್ರೋನಗರಗಳಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಜನರು ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಸಹ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವಿದೆ. ಭಾರತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಓಷಿಯಾನಿಯಾ]], ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ&lt;ref&gt;{{cite book |title=Language in Indenture: A Sociolinguistic History of Bhojpuri-Hindi in South Africa |last=Mesthrie |first=Rajend |year=1991 |publisher=Routledge |location=London |isbn=041506404X |pages=19–32 }}&lt;/ref&gt; ದ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿದೆ. [[ಗಂಗಾ ಮಯ್ಯಾ ತೂಹೆ ಪಿಯಾರಿ ಚಢಾಯ್ಬೊ]] (&quot;ಗಂಗಾಮಾತೆಯೇ, ನಾನು ನಿನಗೊಂದು ಹಳದಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವೆ&quot;) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂದನ್‌ ಕುಮಾರ್ ಎಂಬಾತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0233774/ IMDB]&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಬಂದ ದಶಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಕೇವಲ ರಭಸದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಬಿದೇಸಿಯಾ]] (&quot;ವಿದೇಶಿ&quot; 1963, S. N. ತ್ರಿಪಾಠಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು ''ಗಂಗಾ'' ದಂಥ (&quot;ಗಂಗಾನದಿ&quot; 1965, ಕುಂದನ್‌ ಕುಮಾರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 1960ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

''ಸೈಯ್ಯಾಂ ಹಮಾರ್‌''  (&quot;ನನ್ನ ಪ್ರೇಮಿ&quot;, ಮೋಹನ್‌ ಪ್ರಸಾಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ‌) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 2001ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನಾದ ರವಿ ಕಿಷನ್‌ನನ್ನು ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಿರಿಯು ಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1060414/asp/etc/story_6075200.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2012-08-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/6AC5guab5?url=http://www.telegraphindia.com/1060414/asp/etc/story_6075200.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಇತರ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದವು. ''ಪಂಡಿತ್‌ ಬತಾಯಿ ನಾ ಬಿಯಾಹ್‌ ಕಬ್‌ ಹೋಯಿ''  (2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಮೋಹನ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, &quot;ಅರ್ಚಕರೇ, ನಾನು ಯಾವಾಗ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳಿ&quot; ಎಂಬ ಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು ''ಸಸುರಾ ಬಡಾ ಪೈಸಾ ವಾಲಾ''  (2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ &quot;ನನ್ನ ಮಾವ ಶ್ರೀಮಂತ&quot;) ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಏಳಿಗೆಯ ಒಂದು ಅಳತೆಗೋಲಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಿಡಿತದ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಈ ಎರಡೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಿಂತ&lt;ref&gt;&quot;ಮೂವ್‌ ಓವರ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌, ಹಿಯರ್‌ ಈಸ್‌ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ,&quot; BBC ನ್ಯೂಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌: http://news.bbc.co.uk/go/pr/fr/-/1/hi/world/south_asia/4512812.stm&lt;/ref&gt; ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚುದುಡ್ಡನ್ನು ಮರಳಿ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಭಾರತದ ಇತರ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಯಶಸ್ಸು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗೋಚರತ್ವದಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಈಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ''ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಸಿಟಿ'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhojpuricity.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904183654/http://www.bhojpuricity.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಿಹಾರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಶ್ರೀ. ನಿತಿಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ರವರು ರಾಜ್‌ಗೀರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇದು ಪಾಟ್ನಾದಿಂದ 80 ಕಿಮೀ ದೂರವಿದೆ) ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ UPಗೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ. ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌, ಅಜಯ್‌ ದೇವ್‌ಗನ್‌, ನಗಮಾ, ಮಿಥುನ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಕಲಾವಿದರು ಹಲವಾರು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು [https://www.eyegoal.com/ ತನ್ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214192617/https://www.eyegoal.com/ |date=2019-12-14 }}.........

=== ಬಾಲಿವುಡ್‌ ===
[[ಚಿತ್ರ:Awaara.jpg|thumb|200px|ಆವಾರಾ (1951) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಗೀಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌; ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೂಡಾ ಕಪೂರ್‌ನದ್ದೇ.|link=Special:FilePath/Awaara.jpg]]
{{Main|Bollywood}}

ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Pippa de Bruyn; Niloufer Venkatraman; Keith Bain|title=Frommer's India|year=2006|publisher=Frommer's|isbn=0471794341|pages=579}}&lt;/ref&gt; &quot;ಬಾಲಿವುಡ್‌&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಆಚೆಗೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ನರ ಚದುರಿಹೋದ ಜನರಗುಂಪಿನ ಆಚೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Crusie, Jennifer;Yeffeth, Glenn|title=Flirting with Pride &amp; Prejudice|year=2005|publisher=BenBella Books, Inc.|isbn=1932100725|pages=92}}&lt;/ref&gt; ''[[ಅಚ್ಚುತ್‌ ಕನ್ಯಾ]]''  (1936) ಮತ್ತು ''[[ಸುಜಾತಾ]]'' ದಂಥ (1959) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕು ವಿಚಾರಮಾಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake10-11&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 10–11&lt;/ref&gt; [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌]]ರ ''[[ಆವಾರಾ]]''  ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಚರತ್ವ ದಕ್ಕಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake10&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 10&lt;/ref&gt; 1991ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 215 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ 1990ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಬೆಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Potts74&quot;/&gt; ''[[ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ]]''  ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ, [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ]]ಲ್ಲೂ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Potts74&quot;/&gt;

1995ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 15%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Potts74&quot;/&gt; ವ್ಯಾಪಾರೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌]], [[ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌‌]]ರಂಥ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರ ಗಳಿಕೆಗಳು 2010ರ ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 150 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿದವು.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;&gt;ಪಾಟ್ಸ್‌, 75&lt;/ref&gt; [[ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್‌‌]]ಳಂಥ ಮಹಿಳಾ ತಾರೆಯರೂ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ 12.5 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Potts74&quot;/&gt; ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ 3–4 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;/&gt; [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]ದಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂದೆಬಂದವು.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot; /&gt; ''[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌]]'' ,''[[ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್‌]]'' , ''[[ಸಿನಿಬ್ಲಿಟ್ಜ್‌]]''  ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake11&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 11&lt;/ref&gt;

=== ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ===

ಗುಜರಾತ್‌ನ ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 1922ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಯಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ ಪೈಕಿ ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಪುರಾಣದಿಂದ ಇತಿಹಾಸದವರೆಗಿನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯದವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಗುಜರಾತಿ ಕಲಾವಿದರು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ವತಿಯಿಂದ ಸೊಗಸಾದ ಕೊಡುಗೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.

ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಥೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮಾನವಿಕ ಅಥವಾ ದಯಾಪರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ. ಮಾನವನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉದ್ಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 'ನರಸಿನ್ಹ ಮೆಹ್ತಾ' ಎಂಬುದು 1932ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಾನುಭಾಯಿ ವಕೀಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲಾ, ಮಾರುತಿರಾವ್‌, ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಮನ್‌ಹರ್‌, ಮತ್ತು ಕುಮಾರಿ ಮೆಹ್ತಾಬ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಇದು 'ಸಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ'ದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮತ-ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ನರಸಿನ್ಹ ಮೆಹ್ತಾ ಎಂಬ ಸಂತನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಪವಾಡಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದೊಂದು ಅಪ್ರತಿಮ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು 1935ರಲ್ಲಿ, ಹೋಮಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂಬಾತನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಘರ್‌ ಜಮಾಯಿ' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀರಾ, ಜಮ್ನಾ, ಬೇಬಿ ನೂರ್‌ಜೆಹಾನ್‌, ಅಮೂ, ಆಲಿಮಿಯಾ, ಜಮ್ಷೆಡ್‌ಜಿ, ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್‌ ರಸೂಲ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಓರ್ವ 'ಮನೆವಾಸಿ ಮನೆಯಳಿಯ' (ಘರ್‌ ಜಮಾಯಿ) ಹಾಗೂ ಆತನ ಹುಚ್ಚಾಟಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವೇಚ್ಛಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಆತನ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.

ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. 1948, 1950, 1968, 1971ರ ವರ್ಷಗಳು
ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಆಯಾಮದ ಬಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. ಚತುರ್ಭುಜ್‌ ದೋಷಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಿಯಾವಾರ್, ರಾಮಚಂದ್ರ ಠಾಕೂರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಡಿಲೋನಾ ವಾಂಕೆ, ರತಿಭಾಯಿ ಪುನಾತಾರ್‌ಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ವಲ್ಲಭ್‌ ಚೋಸ್ಕಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೀಲುದಿ ಧರ್ತಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆಧುನಿಕೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ನಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಯಥಾರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.

ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ.  ಲೀಲುದಿ ಧರ್ತಿಯಂಥ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅದರ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ವಾಡಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. 1975ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನಾರಿರಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಚಂದ್ರಕಾಂತ್‌ ಸಂಗಾನಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು,
ಸಮರಸವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ದಯಾಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತಗಾರನಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಕುರಿತಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೊಂದು ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಿರೀಶ್‌ ಮನುಕಾಂತ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋನ್‌ಬೈನಿ ಚುಂದಾದಿಯು ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾಸ್ಕೋಪ್‌ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, 1976ರಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 1980ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭವಾನಿ ಭವಾಯಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ. ಕಲಾವಿದರ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಅಭಿನಯಗಳು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅವೆಂದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಂಟೆಸ್‌ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 1992ರಲ್ಲಿ, ಸಂಜೀವ್‌ ಷಾನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹುನ್‌ ಹುನ್ಷಿ ಹುನ್ಷಿಲಾಲ್‌ ಚಿತ್ರವು ನವ್ಯೋತ್ತರ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅನುಪಮಾ, ಉಪೇಂದ್ರ ತ್ರಿವೇದಿ, ಅರವಿಂದ್‌ ತ್ರಿವೇದಿ, ರಮೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ಜಿಭಾಯಿ ಗಜ್ಜರ್‌, ದಿಲೀಪ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ರಂಜಿತ್‌ರಾಜ್‌, ಸೋಹಿಲ್‌ ವಿರಾನಿ, ನಾರಾಯಣ್‌ ರಾಜ್‌ಗೋರ್‌, ಪ್ರೇಂಶಂಕರ್‌ ಭಟ್‌, ಜಯ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಅಶ್ವಿನ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಗಿರಿಜಾ ಮಿತ್ರಾ, ಅಂಜನಾ, ಮನಮೋಹನ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಸಂಜಯ್‌ ಗಢವಿ, ಕಲ್ಯಾಣ್‌ಜಿ ಆನಂದ್‌ಜಿ, ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಾಲಿಯಾ, ಬಿಂದು ದೇಸಾಯಿ, ರೇಣುಕಾ ಷಹಾನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿ ಪಾರೇಖ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು, ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

=== ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ===

{{Main|Kannada cinema}}

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ''ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌''  ಎಂದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌]] ಒಂದು ಮಾದರಿ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಿಗಾಗಿ{{Citation needed|date=January 2010}} ಸುಮಾರು 3000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ. [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ]], [[ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್‌]], [[G.V.ಅಯ್ಯರ್‌]], [[ಗಿರೀಶ್‌ ಕಾರ್ನಾಡ್‌]], [[T.S. ನಾಗಾಭರಣ]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್‌]], [[ಅಂಬರೀಷ್‌]], [[ರವಿಚಂದ್ರನ್‌]], [[ರಮೇಶ್‌]], [[ಅನಂತ್‌ ನಾಗ್‌]], [[ಶಂಕರ್‌ ನಾಗ್‌]], [[ಪ್ರಭಾಕರ್‌]], [[ಉಪೇಂದ್ರ]], [[ಸುದೀಪ್‌]], [[ದರ್ಶನ್‌]], [[ಶಿವರಾಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌]], [[ಪುನೀತ್‌ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌]], ಕಲ್ಪನಾ, ಭಾರತಿ, ಜಯಂತಿ, ಪಂಡರೀಬಾಯಿ, B ಸರೋಜಾದೇವಿ, ಸುಧಾರಾಣಿ, ಮಾಲಾಶ್ರೀ, ತಾರಾ, ಉಮಾಶ್ರೀ ಹಾಗೂ ರಮ್ಯಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

[[G.K. ವೆಂಕಟೇಶ್‌]], [[ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್‌]], TG ಲಿಂಗಪ್ಪ, [[ರಾಜನ್‌-ನಾಗೇಂದ್ರ]], [[ಹಂಸಲೇಖಾ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುಕಿರಣ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಸಂಸ್ಕಾರ]]''  ([[U R ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]]ಯವರ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು), [[B. V. ಕಾರಂತ]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಚೋಮನ ದುಡಿ]]'' , ''[[ತಬರನ ಕಥೆ]]'' . [[ಸಂಸ್ಕಾರ]], [[ವಂಶವೃಕ್ಷ]], [[ಫಣಿಯಮ್ಮ]], [[ಕಾಡು ಕುದುರೆ]], [[ಹಂಸಗೀತೆ]], [[ಚೋಮನ ದುಡಿ]], [[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌]], [[ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ]], [[ಆಕ್ರಮಣ]], [[ಮೂರು ದಾರಿಗಳು]],[[ತಬರನ ಕಥೆ]], [[ಬಣ್ಣದ ವೇಷ]], [[ಮನೆ]], [[ಕ್ರೌರ್ಯ]], [[ತಾಯಿ ಸಾಹೇಬ]], [[ದ್ವೀಪ]] ಮೊದಲಾದವು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಇತರ ''ಕಲಾತ್ಮಕ''  ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ ===

{{Main|Malayalam cinema}}

[[ಚಿತ್ರ:Adoor gopalakrishnan.jpg|thumb|left|ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ.]]

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು, ಚಿಂತನೆಗೆ-ಹಚ್ಚುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌]], [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]], [[ಪದ್ಮರಾಜನ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌ ಅಂತಿಕಾಡ್‌]], [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

1928ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, J. C. ಡೇನಿಯೆಲ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಗಥಕುಮಾರನ್ ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ]]ವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿತು. 1938ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಲನ್‌ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು, ಮಲಯಾಳಂನ ಮೊದಲ &quot;[[ವಾಕ್ಚಿತ್ರ]]&quot;ವಾಗಿತ್ತು. 1947ರಲ್ಲಿ [[ಉದಯ]] ಎಂಬ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತಮಿಳು]] ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. 1954ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ನೀಲಕ್ಕುಯಿಲ್‌''  ಚಲನಚಿತ್ರವು
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ರಜತ ಪದಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಚಿರಪರಿಚಿತ ಮಲಯಾಳಂ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಾದ [[ಉರೂಬ್‌‌]]ನ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಹಾಗೂ [[P. ಭಾಸ್ಕರನ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ರಾಮು ಕಾರಿಯಟ್‌‌‌]]ರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಧಾರಪೂರ್ವಕ ಮಲಯಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_2.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204063033/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ತಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ]]ಯವರ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ರಾಮು ಕಾರಿಯಟ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಚೆಮ್ಮೀನ್‌]] (1965) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_3.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2014-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140731013632/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.asia.si.edu/kerala/Malayalam_Cinema.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2010-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100119140418/http://www.asia.si.edu/kerala/Malayalam_Cinema.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೆದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು [[ಪ್ರೇಮ್‌ ನಜೀರ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌]], [[ಶೀಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಶಾರದಾ]]ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಆಳಿದರು.

70ರ ದಶಕವು 'ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ'ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ''[[ಸ್ವಯಂವರಂ]]''  (1972) ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, M. T. ವಾಸುದೇವನ್‌ ನಾಯರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಂ]]'' , G. ಅರವಿಂದನ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಉತ್ತರಾಯಣಂ]]'' , [[ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಚೆರಿಯಚಂತೆ ಕ್ರೂರಕೃತ್ಯಂಗಳ್‌]]''  (1979) ಹಾಗೂ ''[[ಅಮ್ಮಾ ಅರಿಯಾನ್‌]]''  (1986) ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.

1980ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ' ಎಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್‌‌‌]]ರಂಥ ನಟರು ಹಾಗೂ [[I.V. ಶಶಿ]], [[ಭರತನ್‌]], [[ಪದ್ಮರಾಜನ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌ ಅಂತಿಕಾಡ್‌]], [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್‌]], [[A. K. ಲೋಹಿತದಾಸ್‌]], [[ಸಿದ್ದಿಕಿ-ಲಾಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌‌‌]]ರಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಈ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiancinemas.com/News-21/History+of+Malayalam+Cinema.html?newsid=143&amp;linkid=21 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-02-08 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104102245/http://indiancinemas.com/News-21/History+of+Malayalam+Cinema.html?newsid=143&amp;linkid=21 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''[[ನಾಡೋಡಿಕ್ಕಟ್ಟು]]''  (1988) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದವು. [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಪಿರವಿ]]''  (1989) ಚಿತ್ರವು [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಡಿ'ಓರ್‌]]-ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''[[ರಾಮ್‌ಜಿ ರಾವ್‌ ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್‌]]''  (1989) ಚಿತ್ರದಂಥ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಹೆಣೆದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆರಂಭವನ್ನೂ ಈ ಅವಧಿಯು ಗುರುತುಮಾಡಿತು.

1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಸೂತ್ರಾನುಸಾರಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಡಂಗಿ ಆಟದ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. [[ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ಉಗಮ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ [[ಕಳ್ಳಪ್ರಸಾರ]]ದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವೂ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

=== ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Marathi cinema}}
[[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ]]ಯವರಂಥ ಭಾರತದ ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake136&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 136&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಒಲವುಳ್ಳ ಪಲಾಯನವಾದಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake136&quot;/&gt; [[ಜಬ್ಬಾರ್‌ ಪಟೇಲ್‌]], [[ಅಮೋಲ್‌ ಪಾಲೇಕರ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು  ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake137&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 137&lt;/ref&gt; 1993ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 35 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake129&quot; /&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, 1994ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 25ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಇದು 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake137&quot; /&gt;

=== ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Oriya cinema}}

[[ಭುಬನೇಶ್ವರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಟಕ್‌‌]] ಮೂಲದ [[ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ಎಂಬ ಪದವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಎಂಬ ಪದಗಳ ಒಂದು [[ಬೆರಕೆಪದ]]ವಾಗಿರುವ ಓಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಈ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸದರಿ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://www.izeans.com/ollywoodhistory
|title=History Of Oriya Film Industry
|3=iZeans
|publisher=www.izeans.com
|accessdate=2008-10-23
|last=
|first=
|archive-date=2011-09-20
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920045053/http://www.izeans.com/ollywoodhistory
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
[[ಸೀತಾ ಬಿಬಾಹ]] ಎಂಬ ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರವನ್ನು [[1936]]ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ ಸುಂದರ್‌ ದೇಬ್‌ ಗೋಸ್ವಾಮಿ]] ಎಂಬಾತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಮೊಹ್ಸಿನ್‌ ಎಂಬಾತ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಜಾತನವನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://orissacinema.com/history.html
|title=Orissa Cinema :: History of Orissa Cinema, Chronology of Orissa Films
|publisher=orissacinema.com
|accessdate=2008-10-23
|last=
|first=
|archive-date=2008-07-05
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705050243/http://www.orissacinema.com/history.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ &quot;ಎ ಬನಾರಾ ಛಾಯಿ&quot; (ಈ ಕಾಡಿನ ನೆರಳು) ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಣ್ಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಶ್ರೀ.ಸುರೇಂದ್ರ ಸಾಹು ಎಂಬ ಓರ್ವ ದಂತಕಥೆಯೆನಿಸಿದ್ದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

=== ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Punjabi cinema}}
ಶೀಲಾ ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು K.D. ಮೆಹ್ರಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ (ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಿಂಡ್‌ ಕಿ ಕುಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇತ್ತು). ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಬಿ ನೂರ್‌ ಜೆಹಾನ್‌ಳನ್ನು ಓರ್ವ ನಟಿ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶೀಲಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಈ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓಡಿತು ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಈ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2009ರವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಸುಮಾರು 900ರಿಂದ 1,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಾಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಂಟರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರರಷ್ಟು ಇತ್ತು. 1995ರಲ್ಲಿ, 11 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು; 1996ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಳಕ್ಕೆ ಏಕಾಏಕಿ ಇಳಿಯಿತು ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಐದಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು.  ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡವಾಳವು ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ತಾರೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪಂಜಾಬಿ ಮೂಲದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ನಟರುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2000ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.

=== ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Tamil cinema}}
[[ಚಿತ್ರ:Pushpak_Movie_Poster.JPG‎|thumb|left|link=Special:FilePath/Pushpak_Movie_Poster.JPG]][[ಚಿತ್ರ:Pushpak_Movie_Poster.JPG‎|''[[ಸಿಂಗೀತಮ್‌ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್‌‌]]'' ರವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದುರಂತ-ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪುಷ್ಪಕ್‌]]'' ನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ''[[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]]''  ಮತ್ತು ''[[ಅಮಲಾ]]'' |link=Special:FilePath/Pushpak_Movie_Poster.JPG]]
ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು, ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ಚೆನ್ನೈ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕೋಡಂಬಾಕಂ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ತಮಿಳು ಜನರಗುಂಪು ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೈಂಗಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹದವರಿತ ಸೊಬಗಿನ ಮೈಮಾಟದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake132&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 132&lt;/ref&gt; [[M. G. ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌]], [[M. ಕರುಣಾನಿಧಿ]], ಮತ್ತು [[J. ಜಯಲಲಿತಾ]]ರಂಥ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗವು
ಒಂದು ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake132-33&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 132–133&lt;/ref&gt; ಮದ್ರಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವು 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದು ಅದು [[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಕೃತಿಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.ಇಂದು, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮಾರಿಷಸ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ತಮಿಳು ಜನರಗುಂಪುಗಳಿರುವ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ವಲಯಗಳಂಥ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake133&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 133&lt;/ref&gt; 1993ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 168 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake129&quot; /&gt; ಅತಿಹೆಚ್ಚು ''[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]''  ಹಾಗೂ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ, ಮತ್ತು ''[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'' ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ನಟ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]] ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟನಾದ [[ರಜನೀಕಾಂತ್‌]] ಈ ಇಬ್ಬರು ತಾರೆಯರೂ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ತಾರೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake133&quot; /&gt; [[ಇಳಯರಾಜಾ]], [[A.R.ರಹಮಾನ್‌‌]]ರಂಥ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

=== ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗ ===
{{Main|Cinema of Andhra Pradesh}}
[[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811085956/http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯವು ಸಿಂಹಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  2006ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 245 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |title=ತೆಲುಗು ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಎಂಟರ್ಸ್‌ ನ್ಯೂ ಎರಾ |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811085956/http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ [[ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಉದ್ಯಮವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake129&quot;&gt;ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp;amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 129&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತೊಂದು ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಹಲವಾರು ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake129&quot;/&gt; K ವಿಶ್ವನಾಥ್‌, ಬಾಪು, ಜಂಧ್ಯಾಲ, ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್‌, ರಾಂಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ, ಕ್ರಾಂತಿ ಕುಮಾರ್‌, ದಾಸರಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್‌‌, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌, ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ, ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್‌, ರಾಜಾ ಮೌಳಿ, VV ವಿನಾಯಕ್‌, ಸುರೇಂದ್ರ ರೆಡ್ಡಿ, ಬೊಮ್ಮರಿಲ್ಲು ಭಾಸ್ಕರ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರಾದ [[NTR]] ಮತ್ತು [[ANR]] ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರುವ [[ಚಿರಂಜೀವಿ]]ಯು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನಾಗಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ.

== ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗಳು ==
=== ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ===
{{Main|Masala (film genre)}}

''ಮಸಾಲಾ''  ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಪ್ರಕಾರಗಳ]] ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು [[ಸಾಹಸ]], [[ಹಾಸ್ಯ]], [[ನಾಟಕೀಯತೆ]], [[ಪ್ರಣಯ]] ಮತ್ತು [[ಭಾವಾತಿರೇಕದ ನಾಟಕ]] ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿರುವ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಅತಿಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ, ಚಿತ್ರಸದೃಶ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ತರ್ಕರಹಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. [[ಭಾರತೀಯ ಅಡುಗೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪದವಾದ ''[[ಮಸಾಲೆ]]'' ಯ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

=== ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ===
{{Main|Parallel Cinema}}

''ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'' ವು ''[[ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ]]''  ಅಥವಾ ''ಭಾರತದ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರ''  ಎಂದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ತಾನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯ, ಯಥಾರ್ಥತೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ಇದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಆಯಾ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಇದು ಒಂದು ಚುರುಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು
ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೊಸ ಅಲೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿನ ಹೊಸ ಅಲೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇದೂ ಸಹ ಶುರುವಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು ([[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]], ಮತ್ತು ಇತರರಂಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರರಂಗವಿದು) ವಹಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇತರ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆರಡರ ಆಚೆಈಚೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌‌]]ರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]''  (1953) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳೆರಡನ್ನೂ ಗಳಿದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[1954ರ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು
ಭಾರತದ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Srikanth Srinivasan&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;filmreference&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.filmreference.com/encyclopedia/Independent-Film-Road-Movies/India-TRENDS-AND-GENRES.html ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೆನ್ರ್‌ಸ್‌]&lt;/ref&gt;

ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಾದ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ &quot;[[ನವ-ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌, ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌, [[ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌]], [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]]&lt;ref name=&quot;Gokulsing-18&quot;/&gt; ಮತ್ತು [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Gokulsing&amp;Dissanayake132&quot;/&gt; ರೇಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]''  (1955), ''[[ಅಪರಾಜಿತೋ]]''  (1956) ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್‌ ಅಪು]]''  (1959) ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]''  ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌]], [[ಬರ್ಲಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವು, ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;villagevoice&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10 |title=Take One: The First Annual Village Voice Film Critics' Poll |accessdate=2006-07-27|date=1999 |publisher=''[[The Village Voice]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070826201343/http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10|archivedate= 2007-08-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Time&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|title=[[Time magazine's &quot;All-TIME&quot; 100 best movies|All-Time 100 Best Movies]]|year=2005|accessdate=2008-05-19|work=Time|publisher=Time, Inc.|archive-date=2005-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20050523235033/http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bfipoll&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/history/1992.html|title=The Sight &amp; Sound Top Ten Poll: 1992|work=[[Sight &amp; Sound]]|publisher=[[British Film Institute]]|accessdate=2008-05-20|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309164155/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/history/1992.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/ref/movies/1000best.html ದಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ 1,000 ಮೂವೀಸ್‌ ಎವರ್‌ ಮೇಡ್‌] ಬೈ THE FILM CRITICS OF THE NEW YORK TIMES, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ [[2002]].&lt;/ref&gt;

== ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ==
[[ಚಿತ್ರ:Bolywood.jpg|thumb|right|ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಿಲ್ಮೀ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.]]
{{See also|Filmi}}

ಕೇವಲ ಸಂಗೀತ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದರಿಂದಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯದ 4–5%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆದಾಯಜನಕ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;/&gt; [[ಸಾರೆಗಾಮ]], [[ಸೋನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;/&gt; ವ್ಯಾಪಾರೀ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವು ಭಾರತದ ನಿವ್ವಳ ಸಂಗೀತ ಮಾರಾಟದ 48%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Potts75&quot;/&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಹಲವು ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಿತ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Thompson&quot;&gt;[170] ಥಾಂಪ್ಸನ್‌, 74&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಮಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಒಂದು ಬೆರಕೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Thompson&quot;/&gt; ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಾಗೂ ಮರುಕಳಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಚದುರಿಹೋದ ದೇಶದ ಜನರಗುಂಪಿನ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳಾಚೆಗೂ ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Thompson&quot;/&gt; [[ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌‌]]ರಂಥ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ-ಗಾಯಕಿಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Thompson&quot;/&gt; 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾವಿದರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವು ಕಂಡುಬಂತು.&lt;ref name=&quot;Zumkhawala-Cook312&quot;/&gt; ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ತಾವಿರುವ ದೇಶಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Zumkhawala-Cook312&quot;&gt;ಝುಂಖಾವಾಲಾ-ಕುಕ್‌, 312&lt;/ref&gt;

== ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಾದ ==
ವಸಾಹತು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao252-253&quot;/&gt; [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಪ್ರಚಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿಕೊಂಡು ಬರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. [[ಮೈತ್ರಿ ಶಕ್ತಿಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಜಪಾನಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ‌]]ದ ವಿರುದ್ಧ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]ಯನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ತೋರಿಸಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Velayutham174&quot;&gt;ವೇಲಾಯುಧಂ, 174&lt;/ref&gt; ಇಂಥ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ''ಬರ್ಮಾ ರಾಣಿ''  ಚಿತ್ರವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಪಾನಿಯರ ಆಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೈನ್‌ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು ಒಡ್ಡಿದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Velayutham174&quot;/&gt; J. F. ಮದನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಬ್ದುಲಾಲ್ಲಿ ಇಸೂಫಾಲ್ಲಿಯವರಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Burra&amp;Rao253&quot;/&gt;

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]], ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ, [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]],&lt;ref name=&quot;Desai38&quot;&gt;ದೇಸಾಯಿ, 38&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಅತಿಕ್ರಮಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇತರ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮುಂಚಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಗೋಚರಿಸುವಂತಿದ್ದವು. [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌]]ರಂಥ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳ ತಾರೆಯರು ಏಷ್ಯಾ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lagaan revives memories of Raj Kapoor in China|author=Anil K. Joseph|publisher=[[Press Trust of India]]|date=20 November 2002|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|accessdate=2009-01-30|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://www.webcitation.org/6AC5TaOD8?url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rahman's 'Lagaan' cast a spell on me|publisher=[[Sify]]|date=13 February 2004|url=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13388284|accessdate=2009-02-24}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಾದ್ಯಂತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|title=RussiaToday : Features : Bollywood challenges Hollywood in Russia|access-date=2010-04-14|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626020120/http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|title=Promoting Bollywood Abroad Will Help to Promote India|last=Ashreena|first=Tanya|access-date=2010-04-14|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003948/http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Desai38&quot;/&gt; ಇದು [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯವರಂಥ '[[ಸಮಾನಾಂತರ]]' [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಯುರೋಪಿನ, [[ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Why we admire Satyajit Ray so much|author=Arthur J Pais|publisher=[[Rediff.com]]|date=14 April 2009|url=http://movies.rediff.com/report/2009/apr/14/why-we-admire-satyajit-ray-so-much.htm|accessdate=2009-04-17}}&lt;/ref&gt; [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕೋರ್ಸೆಸೆ]],&lt;ref&gt;{{cite web | author=Chris Ingui | publisher=Hatchet | url=http://media.www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml | title=Martin Scorsese hits DC, hangs with the Hachet | accessdate=2009-06-06 | archive-date=2009-08-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090826214118/http://media.www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಐವರಿ]],&lt;ref&gt;{{cite web | author=Sheldon Hall | publisher=Screen Online | url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/532213/index.html | title=Ivory, James (1928–) | accessdate=2007-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061230165100/http://www.screenonline.org.uk/people/id/532213/index.html | archive-date=2006-12-30 | url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[ಅಬ್ಬಾಸ್‌ ಕಿಯಾರೊಸ್ಟಾಮಿ]], [[ಎಲಿಯಾ ಕಝಾನ್‌]], [[ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ ಟ್ರಫೌಟ್‌]],&lt;ref&gt;{{cite web|title=THE 'WORLD' OF SATYAJIT RAY: LEGACY OF INDIA'S PREMIER FILM MAKER ON DISPLAY|author=Dave Kehr|publisher=''[[Daily News (New York)|Daily News]]''|date=5 May 1995|url=http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/1995/05/05/1995-05-05_the__world__of_satyajit_ray_.html|accessdate=2009-06-06|archive-date=2009-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915204359/http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/1995/05/05/1995-05-05_the__world__of_satyajit_ray_.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]],&lt;ref name=&quot;unmaderay&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IMDbRay&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UCSCcurrents&quot;/&gt; [[ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಸೌರಾ]],&lt;ref&gt;{{cite web|title=Satyajit Ray is this Spanish director's inspiration|author=Suchetana Ray|publisher=[[CNN-IBN]]|date=11 March 2008|url=http://ibnlive.in.com/news/satyajit-ray-is-this-spanish-directors-inspiration/60900-8.html|accessdate=2009-06-06|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707181226/http://ibnlive.in.com/news/satyajit-ray-is-this-spanish-directors-inspiration/60900-8.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಜೀನ್‌-ಲ್ಯೂಕ್‌ ಗೊಡಾರ್ಡ್‌]],&lt;ref&gt;{{cite web | author=André Habib | publisher=Senses of Cinema | url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | title=Before and After: Origins and Death in the Work of Jean-Luc Godard | accessdate=2006-06-29 | archive-date=2006-06-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060614150838/http://www.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಇಸಾವೊ ಟಕಹಾಟಾ]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=Daniel Thomas|title=Film Reviews: Grave of the Fireflies (Hotaru no Haka)|date=20 January 2003|url=http://www.danielthomas.org/pop/film_reviews/fireflies.htm|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030085422/http://www.danielthomas.org/pop/film_reviews/fireflies.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಗ್ರೆಗರಿ ನಾವಾ]], [[ಇರಾ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೆಸ್‌ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌‌‌‌]]ರಂಥ&lt;ref name=&quot;The Statesman&quot;&gt;{{cite web| title = On Ray's Trail| url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&amp;id=172929&amp;usrsess=1| publisher = The Statesman| accessdate = 2007-10-19| archive-date = 2008-01-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20080103071501/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&amp;id=172929&amp;usrsess=1| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ರೇಯವರ ಸಿನಿಮೀಯ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಅಕಿರಾ ಕುರೊಸಾವಾ]]ನಂಥ ಇತರ ಅನೇಕರು ರೇಯವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯು ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪೀ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Citation
|surname1 = Robinson
|given1 = A
|year = 2003
|title = Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker
|publisher = I. B. Tauris
|ISBN = 1860649653
|page = 96}}&lt;/ref&gt; &quot;ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಭರಪೂರವಾಗಿ ಬಂದ [[ಪ್ರಾಪ್ತ-ವಯಸ್ಸಿಗೆ-ಬರುತ್ತಿರುವ]] ಹೊಸತನದ [[ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]] ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಅತ್ಯಮೋಘ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು&quot;.&lt;ref name=&quot;Sragow&quot;&gt;{{citation|title=An Art Wedded to Truth|first=Michael|last=Sragow|year=1994|journal=[[The Atlantic|The Atlantic Monthly]]|publisher=[[University of California, Santa Cruz]]|url=http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html|accessdate=2009-05-11|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412212046/http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಸುಬ್ರತಾ ಮಿತ್ರ]]ರ [[ಬೌನ್ಸ್‌ ಲೈಟಿಂಗ್‌]]  ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲವು ಕೂಡಾ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;cinematographers&quot;/&gt; 1980ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ, [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]] &lt;ref&gt;{{citation|first=Megan|last=Carrigy|title=Ritwik Ghatak|journal=[[Senses of Cinema]]|date=October 2003|url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/03/ghatak.html|accessdate=2009-05-03}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಗುರುದತ್‌‌‌]]ರಂಥ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Asian Film Series No.9 GURU DUTT Retorospective|publisher=[[Japan Foundation]]|year=2001|url=http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620144748/http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಹಿಂದೆ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಮರಣಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಏಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು '[[ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವ]]'ದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Desai38&quot;/&gt; ಜಿಗ್ನ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಅನುಸಾರ,
[[ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪು]] ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಯಾರ್ಯಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ 'ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಆಚೆಬರುವಲ್ಲಿ' ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Desai37&quot;&gt;ದೇಸಾಯಿ, 37&lt;/ref&gt;

ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶುರುಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವಾಗುವಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಬಾಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌]] ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಮೌಲೀನ್‌ ರೋಜ್‌!]]''   (2001) ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|title=Baz Luhrmann Talks Awards and &quot;Moulin Rouge&quot;|publisher=[[About.com]]|accessdate=2009-05-15|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502074825/http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ಮೌಲೀನ್‌ ರೋಜ್‌!''  ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಅಂದು ಮರಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಮಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿತು, ತರುವಾಯ ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Guide Picks – Top Movie Musicals on Video/DVD|publisher=[[About.com]]|url=http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|accessdate=2009-05-15|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124220433/http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಡ್ಯಾನಿ ಬೋಯ್ಲ್‌‌]]ನ [[ಆಸ್ಕರ್‌]]-ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌]]''  (2008) ಚಿತ್ರವೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ&lt;ref name=&quot;Kumar&quot;&gt;{{cite web|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|publisher=''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]''|date=23 December 2008|url=http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|accessdate=2008-01-04|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529011746/http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Age&quot;&gt;{{cite web|title=Slumdog draws crowds, but not all like what they see|publisher=''[[The Age]]''|date=25 January 2009|url=http://www.theage.com.au/world/slumdog-draws-crowds-but-not-all-like-what-they-see-20090124-7p33.html|accessdate=2008-01-24}}&lt;/ref&gt; ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು &quot;ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ&quot; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;/&gt; [[ವಿಧು ವಿನೋದ್‌ ಚೋಪ್ರಾ]], [[ಜಹ್ನು ಬರುವಾ]], [[ಸುಧೀರ್‌ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಾನ್‌ ನಳಿನ್‌]]ರಂಥ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ಮುಂಬರಲಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಕಡೆಗೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7412344.stm&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
! ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು 
! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವವರು 
|-
|  [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 
|  (1954). 
|  [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]], [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]
|-
|  [[ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 
|  1937 
|  [[ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ]]
|-
|  [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 
|  1954 
|  [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌]]
|-
|  [[ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 
|  1995 
|  [[STAR TV (ಏಷ್ಯಾ)]]
|-
|  [[ಝೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 
|  1998 
|  [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌]]
|-
|  [[IIFA]] 
|  2000 
| 
|-
|}

ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಸೇರಿವೆ.

== ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==
{{Expand section|date=December 2009}}
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಲವಾರು ಮಗ್ಗುಲುಗಳಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
* [http://www.thescripthub.com ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಹಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104064657/http://thescripthub.com/ |date=2014-01-04 }}
* [[M.G.R ಗೌರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ &amp;amp; ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌, ತಾರಾಮಣಿ]],ಚೆನ್ನೈ
* [[ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆ
* [[L.V. ಪ್ರಸಾದ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ]], ಹೈದರಾಬಾದ್‌
* [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]], ಕೋಲ್ಕತಾ
* [[ವಿಸ್ಲಿಂಗ್‌ ವುಡ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]]
* [http://www.mindscreen.co.in ಮೈಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]
* [[ಏಷ್ಯನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]]

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
* [[ಭಾರತೀಯ ಪನೋರಮಾ]]

'''ಸೂಚನೆ:'''  ''ಇದು ಒಂದು ಸಮಗ್ರವಾದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ.''

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|3}}
* [http://www.filmtvguild.in/milestones.htm ಥ್ರೀ ಫಸ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ 1896–2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719114936/http://www.filmtvguild.in/milestones.htm |date=2011-07-19 }} ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ

== ಆಕರಗಳು ==
* ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಷೋಪ್ಲೇಸಸ್‌, ಸಿನಿಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್‌ ವಿನ್ನೆಲ್ಸ್‌ &amp; ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಲಿ, ISBN 0-9516563-5-X
* ಬುರ್ರಾ, ರಾಣಿ ಡೇ &amp; ರಾವ್‌, ಮೈಥಿಲಿ (2006), &quot;ಸಿನಿಮಾ&quot;, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''1)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31350-2.
* ದೇಸಾಯಿ, ಜಿಗ್ನಾ (2004), ''ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಡಯಾಸ್ಪೋರಿಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, ISBN 0-415-96684-1.
* ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌, K. M. &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, W. (2004), ''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ಎ ನೆರೇಟಿವ್‌ ಆಫ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಚೇಂಜ್‌ (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ)'' , ಟ್ರೆಂಥಾಮ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN 1-85856-329-1.
* ಖನ್ನಾ, ಅಮಿತ್‌ (2003), &quot;ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌&quot;, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ: ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌, ನೆರೇಟಿವ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೀಡಿಯಂ, ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌, ಬಯಾಗ್ರಫೀಸ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ (ಭಾರತ) ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ISBN 81-7991-066-0.
* ಖನ್ನಾ, ಅಮಿತ್‌ (2003), &quot;ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌&quot;, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ: ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌, ನೆರೇಟಿವ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೀಡಿಯಂ, ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌, ಬಯಾಗ್ರಫೀಸ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ (ಭಾರತ) ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ISBN 81-7991-066-0.
* ಕುಮಾರ್‌, ಶಾಂತಿ (2008), &quot;ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌: ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇಕಾನಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‌ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌&quot;, ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಾಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌'' , ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮಿನ್ನೆಸ್ಟೋವಾ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 978-0-8166-4578-7.
* ಪಾಟ್ಸ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ W. (2006), &quot;ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ&quot;, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''2)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31351-0.
* ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಆಶಿಶ್‌ (1996), &quot;ಇಂಡಿಯಾ: ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್‌ ದಿ ನೇಷನ್‌&quot;, ''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸಿನಿಮಾ'' , ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 0-19-811257-2.
* ಥಾಂಪ್ಸನ್‌, ಗೋರ್ಡಾನ್‌ (2006), &quot;ಫಿಲ್ಮೀಗೀತ್‌&quot;, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''2)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31351-0.
* ವೇಲಾಯುಧಂ, ಸೆಲ್ವರಾಜ್‌ (2008), &quot;ದಿ ಡಯಾಸ್ಪೋರಾ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಸಿನಿಮಾ&quot;, ''ತಮಿಳ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'ಸ್‌ ಅದರ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ'' , ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, ISBN 978-0-415-39680-6.
* ವಾಟ್ಸನ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ L. (2009), ''ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಷನ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ.
* ಝುಂಖಾವಾಲಾ-ಕುಕ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌ (2008), &quot;ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಗೆಟ್ಸ್‌ ಫಂಕಿ: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌, ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಭಾಂಗ್ರಾ, ಅಂಡ್‌ ದಿ ರೇಷಿಯಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌&quot;, ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಾಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌'' , ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮಿನ್ನೆಸ್ಟೋವಾ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 978-0-8166-4578-7.

{{CinemaofIndia}}
{{Life in India}}
{{Worldcinema}}

== ಮಾಹಿತಿ ತಾಣ ==
* [http://www.bollypedia.de ಜರ್ಮನ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{DEFAULTSORT:Cinema Of India}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]
[[ವರ್ಗ:ದೇಶಗಳ ಅನುಸಾರದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]]</text>
      <sha1>4woczxrqfcfnc5a50s75ps6bkdfma0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಭಾವನೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23554</id>
    <revision>
      <id>1435519</id>
      <parentid>1434733</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102526" sha1="gvh24zczpax5f5ej6eilef8zmfbxeze" xml:space="preserve">{{Other uses}}

[[ಚಿತ್ರ:Camp Worship.JPG|thumb]]

'''ಭಾವನೆ''' ಯು [[ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ]], [[ಮನೋಧರ್ಮ]], [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಭಾವ]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರೇರಣೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ 'ಇಮೋಷನ್'ಅನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ ''ಇಮೌವಾಯರ್'' ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಇಮೋವೀರ್'' ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''e-''  (''ex'' -ನ ರೂಪಾಂತರ) ಅಂದರೆ 'ಹೊರಗೆ' ಮತ್ತು ''ಮೋವೂರ್''  ಅಂದರೆ 'ಚಲನೆ' ಎಂದರ್ಥ.&lt;ref&gt;[http://www.emotionalcompetency.com/emotion.htm ಭಾವನೆಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆಯ ಚರ್ಚೆ]&lt;/ref&gt; ಸಂಬಂಧಿತ ಪದ &quot;ಮೋಟಿವೇಶನ್&quot;ಅನ್ನೂ ಸಹ ''ಮೋವೀರ್'' ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಭಾವನೆಗಳ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ [[ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
* 'ಗ್ರಹಿಕೆ' ಮತ್ತು 'ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಲ್ಲದ' ಭಾವನೆಗಳು
* ಸಹಜ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ([[ಅಮಿಗ್ಡಲ]]ದಿಂದ ಬರುವ) ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ([[ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್(ಮಿದುಳಿನ ಮುನ್‌ಹಾಲೆಯ ಮುಂಭಾಗ)]]ದಿಂದ ಬರುವ). 
* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳು: ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. 
* ಅವಧಿಯ ಆಧಾರದ ವರ್ಗೀಕರಣ: ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಆಶ್ಚರ್ಯ]]), ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಇರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಪ್ರೀತಿ]]).

ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಳುವುದು, ಜಗಳವಾಡುವುದು ಅಥವಾ ತೊರೆದುಬಿಡುವುದು. ಅನುಗುಣವಾದ ವರ್ತನೆಯಿಲ್ಲದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಭಾವನೆಗೆ ವರ್ತನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಯೋಚನೆಯೊಂದನ್ನು ಪಡೆದು ಅದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೊದಲು ಒಂದು &quot;ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಾಲು ಸೆಕೆಂಡು&quot; ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;[http://www.emotionalalchemy.com/book/ &quot;ಎಮೋಷನಲ್ ಆಲ್ಕೆಮಿ: ಹೌ ದ ಮೈಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ ಹೀಲ್ ದ ಹಾರ್ಟ್ ಬೈ ಟ್ಯಾರ-ಬೆನ್ನೆಟ್ ಗೋಲ್‌ಮ್ಯಾನ್&quot;]&lt;/ref&gt;

ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾವನೆಗಳ '''ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಾದಿ''' ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ನಿಕೊ ಫ್ರಿಜ್ಡ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೈಟಾಸ್-ಮ್ಯಾಗಲ್ಹೇಸ್]]), ಭಾವನೆಗಳು ವಸ್ತುವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡುವಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

== ವರ್ಗೀಕರಣ ==
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳು ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಪಾಲ್ ಎಕ್ಮ್ಯಾನ್]]). ಒಂದು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗಿನ  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಣ್ಣ]] ಸಂಯೋಜನೆ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ''ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳು''  ಮಾನವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕೋಪ]] ಮತ್ತು [[ಜಿಗುಪ್ಸೆ]]ಯು [[ತಿರಸ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.{{citation needed|date=March 2009}}

[[ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಲಟ್ಚಿಕ್]] ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ತ್ರಿವಿಮಿತೀಯ &quot;ಸರ್ಕಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮಾದರಿ&quot;ಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಬಣ್ಣದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಪರಿಮಾಣವು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ತವು ಭಾವನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೋಲುವಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಜತೆ ವಿರೋಧಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಎಂಟು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಭಾವನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಭಾವನೆಗಳಾದ [[ಆನಂತರದ-ಭಾವನೆ]]ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{citation needed|date=March 2009}}

ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಆಶ್ಚರ್ಯ]]). ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಇರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಪ್ರೀತಿ]]). ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಇರುವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭಾವನೆಗಿಂತ ಕೆಲವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದುವ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ''ಒಲವು''  ಎನ್ನಬಹುದು. ಭಾವನೆಯ ಘಟನೆಗಳ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭೇದವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಭಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.  ಕೆಲವರು ಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಿಡುಕಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರರಿಗಿಂತ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ [[ಸಿಟ್ಟು]]ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.   ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕೆಲವು ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಕೆರೆರ್]], 2005) ಭಾವನೆಗಳನ್ನು 'ಭಾವಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ' ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾವಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನೋವು, ಪ್ರೇರಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಹಸಿವು]] ಅಥವಾ [[ಕುತೂಹಲ]]), ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಭಾವನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=March 2009}}

ದ್ವೇಷದೊಂದಿಗಿನ ನರವ್ಯೂಹದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು fMRI ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಜನರ ಮಿದುಳನ್ನು ಅವರು ದ್ವೇಷಿಸಿದವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹಣೆಯ ಸುತ್ತು, ಬಲ ಪುಟಮೆನ್, ಪ್ರಿಮೋಟರ್ ಹೊರಪದರದ ಇಬ್ಬದಿ, ಫ್ರಂಟಲ್ ಪೋಲ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮಿದುಳಿನ ಇನ್ಸುಲದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಜನರು ದ್ವೇಷವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಾಗ ಅವರ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
{{Emotion}}

== ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು{{anchor|theory}} ==
ಭಾವನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ [[ಸ್ಟೋಯಿಕ್]]ಗಳಷ್ಟು ಅಲ್ಲದೆ [[ಪ್ಲೇಟೋ]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]]ನಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ರೇನೆ ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟಸ್]]&lt;ref&gt;ಪೀಠಿಕೆಗಾಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ಫಿಶರ್‌ನ (1999) ''ವಂಡರ್, ದ ರೈನ್‌ಬೊ ಆಂಡ್ ದ ಆಸ್ಥೆಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ರೇರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸಸ್'' ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ&lt;/ref&gt;, [[ಬಾರುಚ್ ಸ್ಪಿನೋಜ]]&lt;ref&gt;ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಡ್ಯಾಮ್ಯಾಸಿಯೊನ (2005) ''ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪಿನೋಜ'' ವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್]] ಮೊದಲಾದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಭಾವನೆಗಳ ನಂತರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಹು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

=== ದೈಹಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===
ಭಾವನೆಯ [[ದೈಹಿಕ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ವಿವೇಚನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌ನಿಂದ 1880ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ  [[ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಸಿಯೊಪ್ಪೊ]], [[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಡ್ಯಾಮಸಿಯೊ]], [[ಜಾಸೆಫ್ E. ಲಿಡೌಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಜ್ಯಜಾಂಕ್]] ಮೊದಲಾದ ನರವ್ಯೂಹದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

==== ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
{{Main|James-Lange theory}}

[[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್]] 'ವಾಟ್ ಈಸ್ ಆನ್ ಎಮೋಷನ್?' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ,  (''ಮೈಂಡ್'' , 9, 1884: 188-205) ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಕಾರ್ಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್]] ಸಹ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು [[ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಷಯಗಳು, ಬದಲಾದ ಸ್ಥಿತಿಯು ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ - &quot;ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇರುವಂತೆಯೇ ಮಾಡುವ ''ಗ್ರಹಿಕೆಯು''  ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ&quot; ಜೇಮ್ಸ್ ಹೀಗೆಂದೂ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ - &quot;ನಾವು ಅತ್ತಾಗ ಬೇಸರ ಪಡುತ್ತೇವೆ, ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಾಗ ಸಿಟ್ಟುಗೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ದಿಗಿಲುಗೊಂಡಾಗ ಭಯ ಪಡುತ್ತೇವೆ. ಬೇಸರ, ಸಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಭಯಗೊಂಡಾಗ ಅಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ದಿಗಿಲುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ&quot;.&lt;ref&gt;ಜೇಮ್ಸ್, ವಿಲಿಯಂ, 1884. “ವಾಟ್ ಈಸ್ ಆನ್ ಎಮೋಷನ್?” ''ಮೈಂಡ್'' , 9: 188–205.&lt;/ref&gt;

ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;ಲೈರ್ಡ್, ಜೇಮ್ಸ್, ''ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್: ದ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ್'' , ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್&lt;/ref&gt; ಅಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಔಷಧೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ನಗಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]], [[ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]). ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಂತರ್ಬೋಧೆಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಭಾವನೆಗಳು ಭಾವನಾ-ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ: ಅಂದರೆ &quot;ನಾನು ದುಃಖಿತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ&quot; ಅಥವಾ &quot;ನಾನು ಭೀತಿಗೊಳಗಾದ್ದರಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದೆ&quot;. ನಾವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ''ಮೊದಲು''  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುತ್ತೇವೆ (ಭಾವನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಓಡಿಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಳುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ), ''ನಂತರ''  ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಡಿತರಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Golightly&quot;&gt;[http://www.jstor.org/stable/185033 jstor.com], ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್ L. ಗೊಲಿಟ್ಲಿ, ದ ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಥಿಯರಿ: ಎ ಲಾಜಿಕಲ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಮಾರ್ಟೆಮ್.&lt;/ref&gt;

ಟಿಮ್ ಡ್ಯಾಲ್ಗೀಶ್ (2004)&lt;ref&gt;ಡ್ಯಾಲ್ಗೀಶ್, T. (2004). ದ ಎಮೋಷನಲ್ ಬ್ರೈನ್. ನೇಚರ್: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್, 5, 582-89.&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:

{{cquote|&lt;blockquote&gt;The James-Lang theory has remained influential. Its main contribution is the emphasis it places on the embodiment of emotions, especially the argument that changes in the bodily concomitants of emotions can alter their experienced intensity. Most contemporary neuroscientists would endorse a modified James-Lang view in which bodily feedback modulates the experience of emotion.&quot; (p. 583)&lt;/blockquote&gt;}}

ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅದರ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ (ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯೋರಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ), ಅದರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವದ ಮೇಲಿನ ದೈಹಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲ (ಇದು ಇಂದು ಜೈವಿಕ ಪುನರಾಧಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ‌ೂರ್ತೀಕರಣ ಸಿದ್ದಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ).

=== ನರ-ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===
[[ಲಿಂಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ನರಗಳ ರಚನೆಯ ಮ‌ೂಲಕ ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ಭಾವನೆಯ [[ನರ-ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ವಿವರಣೆಯು ಹೀಗಿದೆ - ಭಾವನೆ ಎಂದರೆ [[ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮಿದುಳಿ]]ನ ಲಿಂಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿತಕರವಾದ ಅಥವಾ ಅಹಿತಕರವಾದ ಮಿದುಳಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸರೀಸೃಪ]]ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾವನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಕಶೇರುಕ]]-ಪ್ರೇರಕ ಮಾದರಿಗಳ ಸಸ್ತನಿಯ-ಅಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನರ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಡೊಪಮೈನ್]], [[ನೊರಡ್ರೆನಲೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೆರಟೋನಿನ್]]) ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದು ದೇಹದ ಚಲನೆ, ಹಾವಭಾವ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಪ್ರೀತಿ]]ಯ ಭಾವನೆಯು ಮಗುವಿನ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು, ಆಹಾರ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮಿದುಳಿನ [[ಪೇಲಿಯೊಸರ್ಕಿಟ್]]‌ಗಳಿಂದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಸಿಂಗ್ಯುಲೇಟ್ ಗೈರಸ್]]) ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೇಲಿಯೊಸರ್ಕಿಟ್‌ಗಳು, ಮಾತನಾಡಲು [[ಕಾರ್ಟಿಕಲ್]] [[ಸರ್ಕಿಟ್‌]]ಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ರೂಪುಗೊಂಡ ದೈಹಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನರವ್ಯೂಹದ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಅವು [[ಮುಮ್ಮೆದುಳು]], [[ಮಿದುಳು-ಕಾಂಡ]] ಮತ್ತು  [[ಬೆನ್ನು ಹುರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ನರ ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳ ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ ಅಥವಾ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಚಲನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮ‌ೂಲರೂಪಗಳಿಗಿಂತಲೂ, [[ದವಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮೀನು]]ಗಳಷ್ಟು, ಹಿಂದೆ ವಿಕಾಸವಾಗಿವೆ.

ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ, ಅಧಃಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವಂತಿತ್ತು. [[ಸರೀಸೃಪ]]ಗಳ ಚಲನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೃಶ್ಯ, ಶಬ್ಧ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಾಸಾಯನಿಕ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಂಯೋಜಿತ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ನಿಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 180 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾತ್ರಿ-ಸಂಚರಿಸುವ [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳು ಬಂದ ನಂತರ, ದೃಶ್ಯದ ಬದಲಿಗೆ ವಾಸನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಂವೇದನೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಘ್ರಾಣ ಸಂಬಂಧಿ]] ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಅದು [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. [[ಜುರ‌್ಯಾಸಿಕ್ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮಿದುಳು [[ಆಘ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳು ನಿದ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು - ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಘ್ರಾಣ ಸಂಬಂಧಿ ಹಾಲೆಗಳು ಸರೀಸೃಪಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿವರಣೆ. ಈ ವಾಸನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯು ಕ್ರಮೇಣ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮಿದುಳು ರಚನೆಯಾದುದಕ್ಕೆ ನರವ್ಯೂಹದ ರೂಪುರೇಖೆಗಳಾದವು. [[ಘ್ರಾಣ ಮತ್ತು ರುಚಿ]] ಸಸ್ತನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.

ಭಾವನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ, ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರೋಕ]] (1878), [[ಪ್ಯಾಪೆಜ್]] (1937), ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್]] (1952) ಮೊದಲಾದವರ ಮೊದಲ ಶೋಧಕ ಕೆಲಸಗಳು, ಭಾವನೆಯು [[ಹೈಪೊಥಲಾಮಸ್(ಕೆಳಮಿದುಳುಕುಳಿ)]], [[ಸಿಂಗ್ಯುಲೇಟ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್]], [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ಯಾಂಪಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಲಿಂಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಿದುಳಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳ ಸಮ‌ೂಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಈ [[ಲಿಂಬಿಕ್ ರಚನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇತರೆಗಳಂತೆ ಭಾವನೆಗೆ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಲಿಂಬಿಕ್-ಅಲ್ಲದ ರಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.

==== ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ====
ಎಡ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ಧನಾತ್ಮತ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಧಾರವಿದೆ.&lt;ref&gt;ಕ್ರಿಂಗೆಲ್‌ಬ್ಯಾಚ್, M. L., ಒಡೊಹರ್ಟಿ, J. O., ರೋಲ್ಸ್, E. T., &amp;amp; ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್, C. (2003). ದ್ರವ ಆಹಾರ ಪ್ರೇರಕಕ್ಕೆ ಮಾನವನ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಅದರ ಮಾನಸಿಕ ಭಾವನೆಯ ಹಿತಕರವಾಗಿರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌, 13, 1064-1071.&lt;/ref&gt; ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರಚೋದಕವು ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿದರೆ, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗದ ಆಯ್ದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯು ಪ್ರಚೋದಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಗಾಗಿ&lt;ref&gt;ಡ್ರೇಕ್, R. A. (1987). ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಶನ್ ಆನ್ ಆಸ್ಥೆಟಿಕ್ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್: ಹೆಮಿಸ್ಪಿಯರ್ ಪ್ರೈಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎಫೆಕ್ಟ್. ಆಕ್ಟಾ ಸೈಕಾಲಜಿಕ, 65, 91-99.&lt;/ref&gt; ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಗಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮರ್ಕೆಲ್‌ಬ್ಯಾಚ್, H., &amp;amp; ವ್ಯಾನ್ ಓಪೆನ್, P. (1989). ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಶನ್ ಆನ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟಿವ್ ಇವ್ಯಾಲ್ಯುವೇಶನ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಆಂಡ್ ಫೋಬಿಯ-ರಿಲವೆಂಟ್ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಿ: ಡ್ರೇಕ್‌ನ (1987) 'ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಶನ್ ಆನ್ ಆಸ್ಥೆಟಿಕ್ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್: ಹೆಮಿಸ್ಪಿಯರ್ ಪ್ರೈಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎಫೆಕ್ಟ್'ನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ಆಕ್ಟಾ ಸೈಕೊಲಾಜಿಕ, 70, 147-151.&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಭಾವನೆಯ ಎರಡು ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾದರಿಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ವ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಮಾದರಿಯು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯಾದ ಕೋಪವು ಬಲ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಡೈರೆಕ್ಷನ್ ಮಾದರಿಯು, ಭಾವನೆಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಕೋಪವು ಎಡ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ಮನ್-ಜೋನ್ಸ್, E., ವಾಘ್ನ್-ಸ್ಕಾಟ್, K., ಮೋಹ್ರ್, S., ಸಿಗೆಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, J., &amp;amp; ಹಾರ್ಮನ್-ಜೋನ್ಸ್, C. (2004). ಉದ್ರೇಕಿತ ಅನುಕಂಪ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ. ಭಾವನೆ, 4, 95-101.&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತೀರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ (ಡೈರೆಕ್ಷನ್ ಮಾದರಿ), ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ (ಮ‌ೂಮೆಂಟ್ ಮಾದರಿ) ಅಥವಾ ಜಡವಾಗಿ ಸೋಲುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ (ಆಕ್ಷನ್ ಟೆಂಡೆನ್ಸಿ ಮಾದರಿ) ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಆಕ್ಷನ್ ಟೆಂಡೆನ್ಸಿ ಮಾದರಿಗೆ (ಜಡತ್ವವು ಬಲ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ) ನಾಚಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ&lt;ref&gt;ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್, L. A. (1999). ಫ್ರಂಟಲ್ ಬ್ರೈನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಇನ್ ಶೈನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸೋಶಿಯಾಬಿಲಿಟಿ. ಸೈಕಾಲಜಿ ಸೈನ್ಸ್, 10, 316-320.&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ವರ್ತನೆಯ ನಿಗ್ರಹದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.&lt;ref&gt;ಗ್ಯಾರವನ್, H., ರೋಸ್, T. J., &amp;amp; ಸ್ಟೈನ್, E. A. (1999). ರೈಟ್ ಹೆಮಿಸ್ಫೆರಿಕ್ ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್: ಆನ್ ಈವೆಂಟ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಖಂಕ್ಷನಲ್ MRI ಸ್ಟಡಿ. ಪ್ರೊಸೀಂಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, 96, 8301-8306.&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ರಚನೆಯಾದ ಪೈಪೋಟಿಯ ಊಹನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ‌ೂ ಸಹ ಆಕ್ಷನ್ ಟೆಂಡೆನ್ಸಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಡ್ರೇಕ, R. A., &amp;amp; ಮೈಯರ್ಸ್, L. R. (2006). ವಿಶ್ವಲ್ ಅಟೆನ್ಶನ್, ಎಮೋಷನ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಟೆಂಡೆನ್ಸಿ: ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಕ್ಟಿವ್ ಆರ್ ಪ್ಯಾಸಿವ್. ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ, 20, 608-622.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ವೇಕರ್, J., ಚ್ಯಾವನನ್, M.-L., ಲ್ಯೂ, A., &amp;amp; ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್, G. (2008). ಈಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಎವೇ ರೈಟ್? ದ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಆಕ್ಟಿವೇಶನ್-ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಇನ್ಹಿಬಿಶನ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಟೀರಿಯರ್ ಅಸಿಮ್ಮೆಟ್ರಿ. ಭಾವನೆ, 8, 232-249.&lt;/ref&gt;

==== ಸಂತುಲನ ಭಾವನೆ ====
[http://www.thebarrow.org/Research_and_Clinical_Trials/Basic_Research_Laboratories/Atkinson_Pain_Research_Lab/index.htm ಬಡ್ ಕ್ರೈಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402183507/http://www.thebarrow.org/Research_and_Clinical_Trials/Basic_Research_Laboratories/Atkinson_Pain_Research_Lab/index.htm |date=2015-04-02 }} 2003ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾರ್ಗವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. &quot;ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾವನೆಗಳು&quot; ಕಾಮಾಸಕ್ತಿ, ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ನಮ್ಮ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ''ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಚೋದಕ'' ಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಭೋಗಿಸುವ/ಹೊಡೆದಾಡುವುದು/ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗುವುದು). &quot;[[ಸಂತುಲನ]] ಭಾವನೆಗಳು&quot; ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ''ಆಂತರಿಕ ದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿ'' ಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಹಸಿವು, ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ತಣ್ಣಗಿನ ಅನುಭವ, ನಿದ್ರೆ ಬರದಿರುವ ಭಾವನೆ, ಸಾಲ್ಟ್ ಹಂಗರ್ (ಉಪ್ಪಿನ ಹಸಿವು) ಅಥವಾ ಏರ್ ಹಂಗರ್ (ಗಾಳಿಯ ಹಸಿವು) ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸಂತುಲನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು - &quot;ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಕುಡಿಯಿರಿ/ತಿನ್ನಿ/ನೆರಳಿಗೆ ಹೋಗಿ/ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಿ/ನಿದ್ರಿಸಿ/ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇವಿಸಿ/ಉಸಿರಾಡಿ&quot; ಹೀಗೆ ಹೇಳುವ ದೈಹಿಕ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೆ ನಾವು ಸಂತುಲನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ ಹಾಗೂ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲು ಏನು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಭಾವನೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ನೋವು]] ಒಂದು ಸಂತುಲನ ಭಾವನೆ, ಇದು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ - &quot;ಇಲ್ಲಿಯ ಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಕ್ಷಿಸಿ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last= [http://www.cba.arizona.edu/People/Faculty/Craig-A.htm Craig]|first= A. D. (Bud)|editor1-last=  Lewis|editor1-first= M.|editor2-last= Haviland-Jones|editor2-first= J. M.|editor3-last= Feldman Barrett |editor3-first= L.|title= Handbook of Emotion|edition= 3|year= 2008|publisher= The Guildford Press|location= New York|isbn= 978-1-59385-650-2|pages= 272–288|chapter= Interoception and emotion: A neuroanatomical perspective|chapterurl= https://books.google.com.au/books?id=DFK1QwlrOUAC&amp;pg=PA272&amp;lpg=PA272&amp;dq=%22bud+craig%22+handbook+of+emotion&amp;source=bl&amp;ots=3ljxPnCCaC&amp;sig=zUq3VSW-JgnOPN_684nDvTOLQBI&amp;hl=en&amp;ei=hGSjSu_2CceCkQX7pdiBBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|accessdate= 6 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal| last= [http://www.cba.arizona.edu/People/Faculty/Craig-A.htm Craig]| first= A. D. (Bud)| year= 2003| title= Interoception: The sense of the physiological condition of the body| journal= Current Opinion in Neurobiology| volume= 13| pages= 500–505| pmid= 12965300| doi= 10.1016/S0959-4388(03)00090-4| url= http://www.jsmf.org/meetings/2007/oct-nov/CONB%20Craig%202003.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===
ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಟೀಕೆ, ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯ ಅಥವಾ ಚಿಂತನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. [[ರಿಚಾರ್ಡ್ ಲಜಾರಸ್]] ವಾದಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಭಾವನೆಗಳು ಕೆಲವುದರ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ [[ಉದ್ಧೇಶ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಪಡೆಯದಿರಬಹುದು.

ಲಜಾರಸ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ: ಭಾವನೆಯು ಒಂದು ಶಾಂತಿಭಂಗದಂತೆ, ಅದು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: 1.) ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆ - ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ. 2.) ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು — ಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹೃದಯ ಬಡಿತವನ್ನು ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ ಜೈವಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. 3.) ಕ್ರಿಯೆ - ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: ಜೆನ್ನಿಯು ಹಾವೊಂದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. 1.) ಜೆನ್ನಿಯು ಹಾವನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಭಯವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. 2.) ಅವಳ ಹೃದಯ ವೇಗವಾಗಿ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೆನಲಿನ್ ಅವಳ ರಕ್ತ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 3.) ಜೆನ್ನಿಯು ಕಿರಿಚಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಭಾವನೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಜಾರಸ್ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗುವ ನಕಲು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರಭೂತವಾಗಿವೆ.

ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಟೀಕೆ, ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯ ಅಥವಾ ಚಿಂತನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ಈ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕ [[ರಾಬರ್ಟ್ C. ಸೋಲೊಮನ್]] (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ''ದ ಪ್ಯಾಶನ್ಸ್, ಎಮೋಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲೇಫ್'' , 1993). ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆಯು ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ನಿಕೊ ಫ್ರಿಜ್ಡಾ]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. 
ಭಾವನೆಗಳನ್ನು (ಸ್ವಯಂಅನ್ವೇಷಣೆ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಕಿರುದಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[[ವರ್ತನೆ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯುಯರಿಸ್ಟಿಕ್-ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ HSM, (ಚೈಕನ್, ಲಿಬರ್ಮ್ಯಾನ್ &amp;amp; ಈಗ್ಲಿ, 1989)ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. &quot;ಭಾವನೆ&quot;ಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಮ‌ೂದಿಗಾಗಿ ಕೆನ್ನೆತ್ R. ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌ನ &quot;ಬಿಯಾಂಡ್ ರೇಶನಾಲಿಟಿ: ದ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ವಿಸ್ಡಮ್ ಇನ್ ಎ ಟ್ರಬಲ್ಡ್ ಟೈಮ್&quot; ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸಿಮ್ ನಿಕೋಲಸ್ ಟ್ಯಾಲೆಬ್‌ನ &quot;ಫೂಲ್ಡ್ ಬೈ ರ‌್ಯಾಂಡಮ್ನೆಸ್: ದ ಹಿಡಲ್ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಚ್ಯಾನ್ಸ್ ಇನ್ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಇನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್&quot;ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.&lt;/ref&gt;

==== ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
ಭಾವನೆಗಳ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಿಶ್ರಣವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹೊಸರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ ಆದರೂ ಇದು ಭಾವನೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಅಂಗೀಕಾರವಾದಂತೆ ಭಾವನೆಗಳು ಕೆಲವುದರ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಮರ್ಥನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಅಂತಹ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಭಾವನೆಯ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅಂಶವನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ''ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ'' . ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶದಂತಹ ಸಹಜ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮರ್ಥನೆಯೊಂದು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಜೆಸ್ಸೆ ಪ್ರಿಂಜ್‌ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಗಟ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಲೈರ್ಡ್‌ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

==== ಭಾವಸೂಚಕ ಘಟನೆಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
ಇದು ಹೊವಾರ್ಡ್ M. ವೈಸ್‌ ಮತ್ತು ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೊಪ್ಯಾಂಜನೊ (1996) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಂವಹನ-ಆಧಾರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ) ಕಾರಣಗಳು, ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾವನೆಗಳು ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ನಂತರ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಾತ್ವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಮಾನವನು ಭಾವನಾ ಸರಣಿಗಳನ್ನು -&quot;ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ&quot;- ಅನುಭವಿಸುವ ''ಕಾಲ'' ದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯಿಂದ ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧಕರು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೊವಾರ್ಡ್ M. ವೈಸ್‌ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ J. ಬೀಲ್ 2005ರಲ್ಲಿ ''ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ಎಮೋಷನ್ ಇನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಅವರ ಲೇಖನ ''ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಥಿಯರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುನಃಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

==== ಕ್ಯಾನನ್-ಬ್ಯಾರ್ಡ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
[[ಕ್ಯಾನನ್-ಬ್ಯಾರ್ಡ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಲ್ಲಿ, [[ವಾಲ್ಟರ್ ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕ್ಯಾನನ್‌]] ಭಾವನೆಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ''ಬಾಡಿಲಿ ಚೇಂಜಸ್ ಇನ್ ಪೈನ್, ಹಂಗರ್, ಫಿಯರ್ ಆಂಡ್ ರೇಜ್‌'' ‌ನ ಎರಡನೆ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯು ಭಾವನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರೆ, ಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರ್ಡ್ ಭಾವನೆಯು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಅದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

==== ಎರಡು-ಅಂಶಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ [[ಸಿಂಗರ್-ಸ್ಕ್ಯಾಚ್ಟರ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]. ಇದು ಅಡ್ರೆನಲಿನ್‌ನ ಒಳಸೇರುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೋಪ ಅಥವಾ ಖುಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆ (ಗ್ರಹಿಕೆ) ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ಅಡ್ರೆನಲಿನ್‌‌ ಅಥವಾ ಪ್ಲೇಸೆಬೊದ ಗ್ರಹಣದ ಸಂಯೋಗವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು. ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಜೆಸ್ಸೆ ಪ್ರಿಂಜ್‌‌ನ (2004) ''ಗಟ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

==== ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾದರಿ ====
ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಂಶಗಳ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮ‌ೂಲಕ ಕಡಿಮೆ-ಮಟ್ಟದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಸಕ್ತಕತೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ವರ್ತನೆ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

== ಶಿಸ್ತಿನ ಕ್ರಮಗಳು ==
ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವಿವಿಧ ಶಿಸ್ತುಗಳು ಭಾವನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. [[ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ನರವ್ಯೂಹದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮನೋವೈದ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಶಿಸ್ತಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ನರವ್ಯೂಹದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]]ದಂತಹ [[ನರವಿಜ್ಞಾನ]] ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಭಾವನೆಯ ನರವ್ಯೂಹದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಭಾಷಾಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಧ್ವನಿಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

[[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಸಮಾಜ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಂಡಿತರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಿಶ್ರ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಜನಾಂಗ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವು ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ. [[ಸಂವಹನ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಂಡಿತರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಗಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು [[ಆರ್ಲೀ ರಸ್ಸೆಲ್ ಹಾಚ್ಸ್‌ಚಿಲ್ಡ್‌]]‌ನ [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರ ವಿಷಯವು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‍ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಈಮೊನೆಟ್ಅನ್ನು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uq.edu.au/emonet/ |title=EmoNet |access-date=2010-06-04 |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218131800/http://www.uq.edu.au/emonet/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಈಮೇಲ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯು 1997ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸುಮಾರು 700 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವಾದ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಖರೀದಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ [[ಅಪರಾಧ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಂಡಿತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಭಾವನೆಗಳನ್ನು [[ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದಿರುವ]] ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು &quot;ಒರಟಾಗಿರುವಿಕೆಯ&quot; ಅಧ್ಯಯನ, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯಂತಹ ಅಪರಾಧ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ವಿಧೇಯತೆ, ರಾಜಕಾರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ [[ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ]], ಜನರ ಭಾವನೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ    [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನು]] ಆಪಾದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನು]] ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಆಪಾದಿತ ಕಾನೂನು-ಉಲ್ಲಂಘಿತರ ವಿರುದ್ಧ (ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಪೆರೋಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಪಾದಿತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ನಿರ್ಧಾರ-ಮಾಡುವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

[[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು [[ನೈತಿಕತೆ]], [[ಕಲೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ]] (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಸಂವೇದನದ-ಭಾವನಾತ್ಮಕ]] ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ [[ರುಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾವುಕತೆಯ]] ಅಂಶಗಳು), ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತಹ ([[ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ]]ಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ) ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಪಂಡಿತರು ಹಿಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಲೇಖಕರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಊಹನೆಯು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ-ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ನಾಟಕ, ಭಾವಾವೇಶ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಂಹ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. [[ಸಂವಹನ ಅಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಂಡಿತರು ಭಾವನೆಯು ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ತನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ [[ಈತಾಲಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈತಾಲಜಿಯು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳೆರಡರ ಸಂಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಈತನಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ]]) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Expression of the Emotions Figure 15.png|thumb|225px|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಆಫ್ ದ ಎಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್‌ನ ನಿದರ್ಶನ.]]

=== ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ===
{{Main|Evolution of emotion}}

ವಿಕಾಸವಾದದಿಂದ ಭಾವನೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮೊದಲು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ ಡಾರ್ವಿನ್]]ನ ಪುಸ್ತಕ ''ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಆಫ್ ಎಮೋಶನ್ಸ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್''  ಒಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಡಾರ್ವಿನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (1872). ''ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್'' . ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮ‌ೂಲತಃ 1872ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಆ ನಂತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಟಕರಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತು.&lt;/ref&gt; ಭಾವನೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮಿಶ್ರ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದು ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಮೂಲ ಪ್ರಮೇಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ([[ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ]]ಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ). ಮಾನವನಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕತ್ವದ ಆಧಾರವನ್ನು [[ಪಾಲ್ ಏಕ್‌ಮ್ಯಾನ್]]ನ ಮುಖಭಾವದ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಆಂಗಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾವನೆಗಳ ದೈಹಿಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ ([[ಭಾವನೆ ಪ್ರಕಟಣೆ]]ಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ). [[ನರವ್ಯೂಹದ-ರೂಪಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ಪ್ರಬಲತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವಿಕೆಯೂ, ಮಿದುಳಿನ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಪುರಾತನ ಭಾಗಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ನರವ್ಯೂಹದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು 1990ರಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಜಾಸೆಫ್ E. ಲಿಡೌಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಡ್ಯಾಮಾಸಿಯೊ]]ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಕಾಸನದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಟ್ರೈವರ್ಸ್]], ನಡತೆಯ ಭಾವನೆಗಳು [[ಪರಸ್ಪರ ಪರಹಿತ ಚಿಂತನೆ]] ನೀತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಗುಂಪು ಆಯ್ಕೆ]]ಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಸಕ್ತಕತೆಯಾಗಿದೆ.   ಭಿನ್ನ ಭಾವನೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರಸ್ಪರ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಕಂಪವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೆರವಿನ ಅಗತ್ಯದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಮೊದಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೀಡದೆ ನೆರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವಂಚಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃತಘನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆಯು ಫಲಾನುಭವಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಪರಾಧಿ ಮನೋಭಾವನೆಯು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲ್ಪಡುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಂಚಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರನ್ನು, ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಬಯಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆಯು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಮಾತು ಕೊಡಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲು ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಂಚಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

=== ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ===
{{main|Sociology of emotions}}

ನಾವು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ, ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಅನೇಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದನ್ನು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ-ಪ್ರತಿದಿನದ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಜ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು 'ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಯಮ'ಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಆಲೋಚನಾ ಸರಣಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ [[ವಿವಾಹ]]ವು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಗಾಢ ಭಾವನೆಯು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಾವನೆಗಳ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರವು ಜನರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ವರ್ತನೆ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನೂ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು, ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಬಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಭಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿಹೇಳುವ  ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಜಾಹೀರಾತು.

=== ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ===
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾಲೆಯ, ಭಾವನೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಅಂಶ, ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಭಾವನೆಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ,&lt;ref&gt;ಫ್ರೈಟಸ್-ಮ್ಯಾಗಲ್ಹೇಸ್, A., &amp;amp; ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ, E. (2009). ಫೇಶಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಮೈಲ್ ಇನ್ ದ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್. ಎಂಪಿರಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ ವಿದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್. A. ಫ್ರೈಟಸ್-ಮ್ಯಾಗಲ್ಹೇಸ್ (Ed.), ಎಮೋಷನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದ ಬ್ರೈನ್ ಆಂಡ್ ದ ಫೇಸ್ (ಪುಟ 127-140). ಪೋರ್ಟೊ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಪೆಸ್ಸೋವ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 978-989-643-034-4&lt;/ref&gt; [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾನವನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಪುನರ್ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಮಾಲೋಚನೆ]] ನಡೆಸುವ ಶಾಲೆಗಳು, ವೇದನೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು &quot;ಹೊರಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರಿಂದ&quot; -ಅಂದರೆ ಅಳುವುದು, ನಗುವುದು, ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುವುದು, ನಡುಗುವುದು, ಕಂಪಿಸುವುದು- ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rc.org/theory/recovery.html |title=ಕೌನ್ಸಲಿಂಗ್ ರಿಕವರಿ ಪ್ರೊಸೆಸಸ್ - RC ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ |access-date=2010-06-04 |archive-date=2006-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211193250/http://www.rc.org/theory/recovery.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಶಾಲೆಗಳು ಅವುಗಳ [[ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಭಾವೋತ್ತೇಜಕ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಂತಹ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಂಶಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರೆಗಳು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವದ ಮ‌ೂಲಕ ತಲುಪುತ್ತವೆ (ಆಧುನಿಕ [[ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.123webpages.co.uk/user/index.php?user=mgc&amp;pn=10713 |title=ಆನ್ ಎಮೋಷನ್ - ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಒಂದು ಲೇಖನ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512181355/http://www.123webpages.co.uk/user/index.php?user=mgc&amp;pn=10713 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ===
{{main|Affective computing}}

2000ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮಾನವನ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;ಫೆಲ್ಲಸ್, ಆರ್ಮನಿ &amp;amp; ಲಿಡೌಕ್ಸ್, 2002&lt;/ref&gt; ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, [[ಭಾವನಾತ್ಮತೆಯ ಗಣನೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯು]] ಮಾನವನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ, ಅರ್ಥ ವಿವರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ]]ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರಹಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;TaoTan&quot;&gt;{{cite conference |first=Jianhua |last=Tao |coauthors=Tieniu Tan |title=Affective Computing: A Review |booktitle=Affective Computing and Intelligent Interaction |title=[[Lecture Notes in Computer Science|LNCS]] volume = 3784 |pages=981–995 |publisher=Springer |year=2005 |doi=10.1007/11573548 }}&lt;/ref&gt; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮ‌ೂಲವು ಭಾವನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ತಾತ್ವಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=James|first=William|year=1884|title=What is Emotion|url=https://archive.org/details/sim_mind_1884-04_9_34/page/188|journal=Mind|volume=9|pages=188–205}} ಟಾವೊ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ವಿಭಾಗವು [[ರೊಸಲಿಂಡ್ ಪಿಕಾರ್ಡ್‌]]ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯ ಗಣನೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ 1995ರ ಲೇಖನ&lt;ref&gt;[http://affect.media.mit.edu/pdfs/95.picard.pdf &quot;ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್&quot;] MIT ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್#321 ([http://vismod.media.mit.edu/pub/tech-reports/TR-321-ABSTRACT.html ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್]), 1995&lt;/ref&gt; ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://ls12-www.cs.tu-dortmund.de//~fink/lectures/SS06/human-robot-interaction/Emotion-RecognitionAndSimulation.pdf
|title= Recognition and Simulation of Emotions
|dateformat= mdy
|accessdate= May 13, 2008
|last= Kleine-Cosack
|first= Christian
|year= 2006
|month= October
|format= [[PDF]]
|quote= The introduction of emotion to computer science was done by Pickard (sic)
who created the field of affective computing.
|archive-date= ಮೇ 28, 2008
|archive-url= https://web.archive.org/web/20080528135730/http://ls12-www.cs.tu-dortmund.de/~fink/lectures/SS06/human-robot-interaction/Emotion-RecognitionAndSimulation.pdf
|url-status= dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url= https://www.wired.com/wired/archive/11.12/love.html
|title= The Love Machine; Building computers that care.
|dateformat= mdy
|accessdate= May 13, 2008
|last= Diamond
|first= David
|year= 2003
|month= December
|publisher= Wired
|quote= Rosalind Picard, a genial [[MIT]] professor, is the field's godmother; her 1997 book, Affective Computing, triggered an explosion of interest in the emotional side of computers and their users.
|archive-url= https://web.archive.org/web/20080518185630/http://www.wired.com/wired/archive/11.12/love.html
|archive-date= ಮೇ 18, 2008
|url-status= dead
}}&lt;/ref&gt;
ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಜಡ [[ಸಂವೇದಕ]]ಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಬಳಕೆದಾರರ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇನ್‌ಪುಟ್ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದೆ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಮಾನವರು ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯ ಗಣನೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಆಂತರಿಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಅನುಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದ ಗಣನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಾತಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಳಕೆದಾರರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಭಾವಸೂಚಕಗಳ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ==

ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳೆಂದರೆ [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್]] (1842–1910) ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್]] (1834–1900). ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜೇಮ್ಸ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ/ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಲ್ಯಾಂಗ್ ಒಬ್ಬ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಸ್ವಸಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರು, ಭಾವನೆಗಳ ಮ‌ೂಲ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆ [[ಜೇಮ್ಸ್-ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ಆಗುವ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ನರವ್ಯೂಹವು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಉದ್ವೇಗ, ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಏರಿಕೆ, ಬೆವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ಒಣಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಾವನೆಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲದೆ ಈ ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾವನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಅವರೆಂದರೆ - ಭಾವನೆಗಳ [[ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಮ್ಯಾಗ್ದಾ B. ಆರ್ನಾಲ್ಡ್]] (1903–2002); ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ರಿಚಾರ್ಡ್ ಲಜಾರಸ್]] (1922–2002); ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯ-ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸೈಮನ್]] (1916–2001); ಭಾವನೆಯ ಮಾನಸಿಕ-ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಲಟ್ಚಿಕ್]] (1928–2006); ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಪೋಲಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಜ್ಯಜಾಂಕ್]] (1923–2008). ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ರಾಬರ್ಟ್ C. ಸೋಲೊಮನ್]] (1942–2007), ''ವಾಟ್ ಈಸ್ ಆನ್ ಎಮೋಷನ್?: ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಂಡ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ರೀಡಿಂಗ್ಸ್''  (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್, 2003)ನಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ನರತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈಗಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳೆಂದರೆ:

* [[ಲಿಸಾ ಫೆಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್]] - [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಮಾನವ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.
* [[ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಸಿಯೊಪ್ಪೊ]] - [[ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದವನಾದ ಈತನು [[ಗ್ಯಾರಿ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟನ್]]ನೊಂದಿಗೆ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
* [[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಡ್ಯಮಾಸಿಯೊ]] (1944- ) - USನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವರ್ತನೆಯ ನರತಜ್ಞ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನಿ. 
* [[ರಿಚಾರ್ಡ್ ಡೇವಿಡ್ಸನ್]] (1951- ) - ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನಿ; [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಮ‌ೂಲಶೋಧಕ.
* [[ಪಾಲ್ ಏಕ್‌ಮ್ಯಾನ್]] (1934- ) - ಭಾವನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವದೊಂದಿಗಿನ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ
* [[ಬಾರ್ಬರ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸನ್]] - ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞನಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ.
* [[ನಿಕೊ ಫ್ರಿಜ್ಡಾ]] (1927- ) - ಮಾನವನ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖಭಾವದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ಡಚ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ
* [[ಪೀಟರ್ ಗೋಲ್ಡೀ]] - ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾವನೆ, ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಗುಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ
* [[ಆರ್ಲೀ ರಸ್ಸೆಲ್ ಹಾಚ್ಸ್‌ಚಿಲ್ಡ್‌]] (1940- ) - ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಳಗೆ ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಲಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.
* [[ಜೋಸೆಫ್ E. ಲಿಡೌಕ್ಸ್]] (1949- ) - ನೆನಪು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಯದ, ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ.
* [[ಜ್ಯಾಕ್ ಪ್ಯಾಂಕ್ಸೆಪ್]] 1943- ) - ಎಸ್ಟೋನಿಯನ್-ಜನ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮಾನಸಿಕ-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನಿ; ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಮ‌ೂಲಶೋಧಕ.
* [[ಜೆಸ್ಸೆ ಪ್ರಿಂಜ್‌]] - ಭಾವನೆ, ನೈತಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ 
* [[ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಕೆರೆರ್]] (1943- ) - ಸ್ವಿಸ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜಿನೇವಾದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಫೆಕ್ಟಿವ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ; ಈತನು ಭಾವನೆಯ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
* [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ಡಿ ಸೌಸ]] (1940- ) - ಭಾವನೆಗಳ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನಸ್ಸಿನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞನಾಗಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕೆನಡಿಯನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{col-begin}}{{col-break}}
* [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಾಪನಗಳು]]
* [[ಭಾವ (ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ)]]
* [[ಭಾವಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]] {{nb10}}
* [[ಭಾವಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]
* [[ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಾವನೆ]]
* [[ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
{{col-break}}
* [[ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನೆನಪು]]
* [[ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ]] {{nb10}}
* [[ಅನುಭೂತಿ]]
* ಭಾವನೆ
* [[ಭಾವನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ (ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ)]]
{{col-break}}
* [[ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]
* [[ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ]]
* [[ಭಾವನೆಗಳ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]]
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]]
* [[ದೈಹಿಕ ಗುರುತುಗಾರರ ಊಹನ]]
{{col-end}}
{{wikiversity}}

== ಆಕರಗಳು ==
=== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ===
{{reflist|2}}

=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ===
{{refbegin}}
* ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್, R. (1996). ''ದ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್'' . ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ: [[ಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಹಾಲ್]].
* ಫ್ರೈಟಸ್-ಮ್ಯಾಗಲ್ಹೇಸ್, A. (ಆವೃತ್ತಿ). ( 2009). ಎಮೋಷನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದ ಬ್ರೈನ್ ಆಂಡ್ ದ ಫೇಸ್. ಪೋರ್ಟೊ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಪೆಸ್ಸೋವ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 978-989-643-034-4.
* ಫ್ರೈಟಸ್-ಮ್ಯಾಗಲ್ಹೇಸ್, A. (2007).''ದ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್ಸ್: ದ ಅಲ್ಯೂರ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೇಸ್'' . ಒಪೋರ್ಟೊ: [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಪೆಸ್ಸೋವ ಪ್ರೆಸ್]].
* ಏಕ್ಮ್ಯಾನ್, P. (1999). &quot;[http://www.paulekman.com/pdfs/basic_emotions.pdf ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808074248/http://www.paulekman.com/pdfs/basic_emotions.pdf |date=2007-08-08 }}&quot;. T. ಡ್ಯಾಲ್ಗೀಶ್ ಮತ್ತು M. ಪವರ್ (ಸಂಪಾದಕರು). ''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಾಗ್ನಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಎಮೋಷನ್'' . ಜಾನ್ ವಿಲೆ &amp; ಸನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್, UK:.
* ಫ್ರಿಜ್ಡಾ, N. H. (1986). ''ದ ಎಮೋಷನ್ಸ್'' . ಮೈಸನ್ ಡೆಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಡಿ ಐಹೋಮ್ಮೆ ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]]. [http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521316006 ]
* ಹಾಚ್ಸ್‌ಚಿಲ್ಡ್, A. R. (1983). ದ ಮೇನೇಜ್ಡ್ ಹಾರ್ಟ್: ಕಮರ್ಷಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್. ಬರ್ಕೆಲಿ: ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 1979. 
* ಲಿಡಾಕ್ಸ್, J. E. (1986). ದ ನ್ಯೂರೊಬಯಾಲಜಿ ಆಪ್ ಎಮೋಷನ್. ವಿಭಾಗ 15. J E. ಲಿಡಾಕ್ಸ್ &amp; W. ಹರ್ಸ್ಟ್ (ಸಂಪಾದಕರು) ''ಮೈಂಡ್ ಆಂಡ್ ಬ್ರೈನ್: ಡೈಲಾಗ್ಸ್ ಇನ್ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ನ್ಯೂರೊಸೈನ್ಸ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್.
* ಪ್ಲಟ್ಚಿಕ್, R. (1980). ಎ ಜನರಲ್ ಸೈಕೊಎವಲ್ಯೂಷನರಿ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್. R. ಪ್ಲಟ್ಚಿಕ್ &amp; H. ಕೆಲ್ಲರ್‌ಮ್ಯಾನ್ (ಸಂಪಾದಕರು), ''ಎಮೋಷನ್: ಥಿಯರಿ, ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್: ಸಂಪುಟ 1. '' ''ಥಿಯರೀಸ್ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್''  (ಪುಟ&amp;nbsp;3–33). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಅಕಾಡೆಮಿಕ್.
* ಸ್ಕೆರೆರ್, K. (2005).[http://www.affective-sciences.org/system/files/2005_Scherer_SSI.pdf ವಾಟ್ ಆರ್ ಎಮೋಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹೌ ಕ್ಯಾನ್ ಬಿ ಮಿಜರ್ಡ್?] ''ಸೋಷಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್''  ಸಂಪುಟ 44, ಸಂ. 4: 695-729.
* ಸೋಲೊಮನ್, R. (1993). ''ದ ಪೇಶನ್ಸ್: ಎಮೋಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' . ಇಂಡಿಯಾನಪೊಲಿಸ್: [[ಹ್ಯಾಕೆಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್]].
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Cognitive_Psychology_and_Cognitive_Neuroscience/Motivation_and_Emotion ವಿಕಿಬುಕ್ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ನರವಿಜ್ಞಾನ]
{{refend}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{wiktionary}}
* [http://feelab.ufp.pt/index.swf ಫೇಶಿಯಲ್ ಎಮೋಷನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಲ್ಯಾಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208131810/http://feelab.ufp.pt/index.swf |date=2015-12-08 }}
* [http://www.cnx.org/content/m14358/latest CNX.ORG: ದ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಥಾಟ್ಸ್ (ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬುಕ್)] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090725131903/http://cnx.org/content/m14358/latest/ |date=2009-07-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20150523170122/http://www.qmul.ac.uk/emotions/ ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಎಮೋಷನ್ಸ್]
* [http://emotion-research.net/ ಹ್ಯುಮೇನ್ ಎಮೋಷನ್-Research.net: ದ ಹ್ಯುಮೇನ್ ಪೋರ್ಟಲ್: ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಯಂತ್ರಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221002651/http://emotion-research.net/ |date=2018-12-21 }}
* [http://www.philosophyofmind.net PhilosophyofMind.net: ಭಾವನೆಗಳ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪೋರ್ಟಲ್] 
* [http://www.affective-sciences.org/ ಸ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಸೈನ್ಸಸ್]
* [http://www.iep.utm.edu/e/emotion.htm ದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ: ಥಿಯರೀಸ್ ಆಫ್ ಎಮೋಷನ್]
* [http://plato.stanford.edu/entries/emotion/ ದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ: ಎಮೋಷನ್]
* [http://emotion.nsma.arizona.edu/emotion.html ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅರಿಜೋನ: ಸಾಲ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್: ಎಮೋಷನ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513061944/http://emotion.nsma.arizona.edu/emotion.html |date=2012-05-13 }}
* [http://www.artandemotion.de ಕಲೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ]

{{emotion-footer}}
{{Psychology}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಲಿಂಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲ್ಪನೆಗಳು]]</text>
      <sha1>gvh24zczpax5f5ej6eilef8zmfbxeze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೈಸ್ಪೇಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23570</id>
    <revision>
      <id>1435533</id>
      <parentid>1430059</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163194" sha1="fu1ng7l81zldne9x7348t2fmwj4h875" xml:space="preserve">{{Infobox Dotcom company
|company_name           = ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌
|company_slogan         = A Place for Friends
|owner                  = [[News Corporation]]
|company_logo           = Myspacelogo2013.svg
|company_type           = [[Subsidiary]]
|foundation             = 2003
|location_city          = [[Beverly Hills, California]], US
|location_country       = 
| area_served           = [[World]]wide
|key_people             = [[Tom Anderson (MySpace)|Tom Anderson]] &lt;small&gt;([[President]]) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Owen Van Natta]] &lt;small&gt;([[CEO]]) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Michael Jones (Internet entrepreneur)|Mike Jones]] &lt;small&gt;([[COO]]) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Jason Hirschhorn]] &lt;small&gt;([[CPO]])&lt;/small&gt;
|num_employees          = 1000&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://money.cnn.com/2009/06/16/technology/myspace_layoffs/index.htm | work=CNN | date=2009-06-16 | accessdate=2010-03-30 | title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | archive-date=2010-04-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100419205912/http://money.cnn.com/2009/06/16/technology/myspace_layoffs/index.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|url                    = [http://www.myspace.com/ www.myspace.com]
|registration           = Required
|launch_date            = August 2003
|current_status         = Active
|language               = [[MySpace#International sites|15 languages]]
|advertising            = Google, [[AdSense]]
|website_type           = [[Social network service]]
|alexa                  = [http://www.alexa.com/siteinfo/myspace.com 17] 
}}

'''ಮೈಸ್ಪೇಸ್'''  ಒಂದು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ]] [[ಜಾಲ ತಾಣ]]. ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್]] &lt;ref&gt;[http://www.laobserved.com/biz/2006/08/my_space_is_not_thei.php ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವರ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ ]- [[ಬೆವೆರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೇಖನ, ಮಾರ್ಚ್ 6, 2007 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು.&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಮಾಲಿಕ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾದ]] ಮಾಲಿಕ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ಜೊತೆ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜೂನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://mashable.com/2006/07/11/myspace-americas-number-one/ ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ]&lt;/ref&gt; [[ಕಾಮ್ ಸ್ಕೋರ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು, ಮಾಸಿಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |title=Facebook: Largest, Fastest Growing Social Network |accessdate=2008-08-14 |author=Techtree News Staff |date=2008-08-13 |work=Techtree.com |publisher=ITNation |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080818203142/http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |archivedate=2008-08-18 |quote= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://siteanalytics.compete.com/facebook.com+myspace.com+TWITTER.com/?metric=uv |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501103202/http://siteanalytics.compete.com/facebook.com+myspace.com+TWITTER.com/?metric=uv |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರ ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ 1,000 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1905010,00.html|title=MySpace to Cut 30% of Workforce|publisher=[[TIME Magazine]]|date=2009-06-16|accessdate=2009-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619014326/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1905010,00.html|archivedate=2009-06-19}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಿ [[ಲಾಭಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಆದಾಯಗಳನ್ನು]] ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2006&lt;ref name=&quot;MySpace100Millionth Profile&quot;&gt;{{cite news
|url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&amp;friendID=100000000
|publisher=MySpace
|title=100,000,000th Account
|date=2007-02-25
|accessdate=2007-02-21
|archive-date=2008-09-09
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080909141109/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&amp;friendID=100000000
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ರಂದು ಅದರ 100 ನೇ ಮಿಲಿಯನ್ ಖಾತೆಯು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Murdochcomments&quot;&gt;{{cite news
| url=http://internet.seekingalpha.com/article/15237
| publisher=SeekingAlpha
| title=Rupert Murdoch Comments on Fox Interactive's Growth
| last=Murdoch
| first=Rupert
| date=2006-08-09
| accessdate=2006-09-12
| archive-date=2006-08-19
| archive-url=https://web.archive.org/web/20060819183610/http://internet.seekingalpha.com/article/15237
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Foxinteractivemediaheadquarters.jpg|thumb|260px|ಫಾಕ್ಸ್ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಮೀಡಿಯಾ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್, 407 ನಾರ್ಥ್ ಮಾಪಲ್ ಡ್ರೈವ್, ಬೆವರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕಚೇರಿಯೂ ಸಹ ಇದೆ.]]
2002 ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಂಡ್ ಸ್ಟರ್]] ಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಡ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ [[ಇಯುನಿವರ್ಸ್]] ನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದರು ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಜಾಲ ತಾಣದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 10 ದಿನದೊಳಗೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;business of spam&quot;&gt;{{cite web|last=Lapinski|first=Trent|title=MySpace: The Business of Spam 2.0 (Exhaustive Edition)|url=http://valleywag.com/tech/myspace/myspace-the-business-of-spam-20-exhaustive-edition-199924.php|work=ValleyWag|date=2006-09-11|accessdate=2008-03-13|archive-date=2008-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312041913/http://valleywag.com/tech/myspace/myspace-the-business-of-spam-20-exhaustive-edition-199924.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ತಾಂತ್ರಿಕ ದಕ್ಷತೆ, [[ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಅಗಲ]] ಹಾಗೂ ಸರ್ವರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು, ಹಾಗಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂಡವು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಿಂದ ವಿಕರ್ಷಿತಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆ ಯೋಜನೆಯು [[ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಪಾನ್]] (ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿ ಇ ಒ) ರವರಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು [[ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವೊಲ್ಫ್]] (ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಿ ಇ ಒ), ಜೋಷ್ ಬರ್ಮನ್, [[ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್]] (ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ), ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಒಂದು ತಂಡ ಮತ್ತು ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ಒದಗಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಯೋಗದಾರರು ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ನ ಕೆಲಸಗಾರರು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ನೋಡಲು ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಫರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070710134202/http://freemyspace.com/08-28-03.JPG&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿತು. ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070926034825/http://freemyspace.com/N.jpg&lt;/ref&gt; ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಜೀವತುಂಬಲು ತನ್ನ ಈ-ಮೇಲ್ ಚಂದಾದಾರರು ಹಾಗೂ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವೀಣ ಟೊಯೆನ್ ಗುಯೆನ್ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://freemyspace.com/09-03-03-f.jpg |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-10 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002053804/http://freemyspace.com/09-03-03-f.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನ ಡೊಮೈನ್ ನ ಆಧಿಪತ್ಯವು ಯುವರ್ಜ.ಕಾಂ, ಇಂಕ್ ನವರ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಒಂದು ತಾಣ.&lt;ref&gt;[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=545048.545055 ರೋಮ್ ಮಾಡುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಡಾಟಾವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೊರಕುವಂತೆ ಇಡಿ ]&lt;/ref&gt; ಅದು 2002 ರವರೆಗೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರ ತಾಣ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2004 ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಯುವರ್ಜ.ಕಾಂ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dacity.com/airwolf/myspace.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102092437/http://www.dacity.com/airwolf/myspace.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.punchnetworks.com/company/articles/home.jsp?pnid=730024 |title=ಪಂಚ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ,ಕಾಂ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430034447/http://www.punchnetworks.com/company/articles/home.jsp?pnid=730024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಶೇಖರಣಾ ತಾಣದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವುಲ್ಫ್ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಬಂಧವಾಗಿತ್ತು, ಅವನು ಒಂದು ವೆಬ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ತಾಣಕ್ಕಾಗಿ &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/04/8384727/index.htm |title=ಮನಿ.ಸಿ ಎನ್ ಎನ್.ಕಾಂ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100427183725/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/04/8384727/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯು ಅರ್ ಎಲ್ ಡೊಮೈನ್ ಆದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಡಾಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದು ಸ್ವತಃ &quot;ಡಾಟ್ ಬಾಂಬ್&quot; ಕಾಲದ ಒಂದು ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು

ತಾಣದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗೆ ತಾವು ವಂತಿಗೆಯನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವುಲ್ಫ್ ಸೂಚಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070710134203/http://freemyspace.com/I-2.jpg&lt;/ref&gt; ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿ, ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನನು ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://freemyspace.com/?q=node%2F13 |title=ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇತಿಹಾಸ {{!}} ಫ್ರೀ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722132216/http://www.freemyspace.com/?q=node%2F13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿವುಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗಾಗಿ ಭಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕೊನೆಗೆ ಶಕ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದರೆ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ (ಈಗ [[ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಗಿದೆ) ಅನ್ನು [[ರುಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್]] ನ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ([[ಫಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್]] ನ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ನಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 580 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗೆ ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;business of spam&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=News Corp in $580m internet buy|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4695495.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2005-07-19|accessdate=2008-03-13}}&lt;/ref&gt; ಈ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 327 ಮಿಲಿಯ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ನ್ಯಾಯವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬೆಲೆಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Internet Entrepreneur &amp; MySpace Founder Brad Greenspan Leads Investment Group Seeking to Take Non-Controlling Stake in Dow Jones Corp.|url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&amp;STORY=/www/story/06-20-2007/0004612480&amp;EDATE=|publisher=PRNewsWire|date=2007-06-20|accessdate=2008-03-13}}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ 2006 ರರಲ್ಲಿ, &quot;ಇಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಂಗೀತ ದೃಷ್ಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಡಲು&quot; &lt;ref&gt;{{cite news
|publisher=[[BBC News]]
|date=2006-01-24
|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4642622.stm
|title=MySpace looks to UK music scene
|accessdate=2006-01-24
}}&lt;/ref&gt; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಇಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಫಾಕ್ಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;corante&quot;&gt;{{Cite web |url=http://goingglobal.corante.com/archives/2006/06/21/myspace_china_germany_and_france_this_summer.php |title=ಈ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೀನಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್? |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100513043011/http://goingglobal.corante.com/archives/2006/06/21/myspace_china_germany_and_france_this_summer.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರೂಪದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸವೂ ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ಅಂತಸ್ತು ಸಹ ಕೆಲವು ಬಾರಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ವಿವಾದದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು]].

=== ಹೊಸ ರಚನೆ ===
2007 ಹಾಗೂ 2008 ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ತನ್ನ ತಾಣದ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪುನರ್ರಚಿಸಿತು. [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ಸ್, ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಹಿತ, ಪುನರ್ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರ [[ಹೋಮ್ ಪೇಜ್]] ಆಗಿತ್ತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 2008 ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಹಿತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}}

ಮಾರ್ಚ್ 10, 2010 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ನವೀನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಸಾಧನಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪಂದ್ಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಮೊಬೈನಲ್ಲಿನ ಮೈಕ್ರೊ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಸಹ ಜಾಲ ತಾಣವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾಣವು 20 ರಿಂದ 30 ಮೈಕ್ರೊ ಅಪ್ಲಿಕೇಷಣ್ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/digital/2010/03/site-myspace-users-revamp|title=MySpace adds new tools after revamp|first=Hiren|date=11 March 2010|publisher=New Statesman|accessdate=11 March 2010}}&lt;/ref&gt;

== ಆದಾಯದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ==
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೇವಲ ಜಾಹಿರಾತಿನಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೊನೆಯ ಬಳಕೆದಾರನು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Is MySpace free?|url=http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=1&amp;Question=33|publisher=MySpace.com|accessdate=2008-03-11|archive-date=2007-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129154152/http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=1&amp;Question=33|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ಜಾಲ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಅನುಮೊದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹಿರಾತಿನ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಡಾಟಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಂದ ಅವನ [[ನಡವಳಿಕೆಯ ಲಕ್ಷ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಂದರ್ಶಕನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ತನ್ನ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ [[ಯಾಹೂ!]] ಗೆ ದ್ವಿತೀಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Story, Louise and comScore|title=They Know More Than You Think|url=https://www.nytimes.com/imagepages/2008/03/10/technology/20080310_PRIVACY_GRAPHIC.html|format=JPEG|date=March 10, 2008 | work=The New York Times}} in {{cite news|author=Story, Louise|title=To Aim Ads, Web Is Keeping Closer Eye on You|url=https://www.nytimes.com/2008/03/10/technology/10privacy.html|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|date=March 10, 2008|accessdate=2008-03-09}}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2006 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಾಧನದ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 900 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಾಧನ ಗೂಗಲ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.&lt;ref name=&quot;BBCNews-GoogleNewsCorp&quot;&gt;{{ cite news
|url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5254642.stm
|title = Google signs $900m News Corp deal
|publisher = [[BBC News]]
|date= 2006-08-07
|accessdate = 2006-09-09
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ElReg-GoogleMySpace&quot;&gt;{{ cite news
|url = http://www.theregister.co.uk/2006/08/07/google_wins_myspace/
|title = Google pays $900m to monetise children via MySpace
|publisher = The Register
|last = Vance
|first = Ashlee
|date= 2006-08-07
|accessdate = 2006-09-09
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianBusiness-GoogleMySpace&quot;&gt;{{ cite news
|url = http://business.guardian.co.uk/story/0,,1839333,00.html
|title = Google to pay $900m for MySpace link-up
|last = Clark
|first = Andrew
|publisher = Guardian Unlimited Business
|date= 2006-08-08
|accessdate = 2006-09-09
 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಧನಲಾಭವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಲೈಡ್.ಕಾಂ]], [[ರಾಕ್ ಯು!]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳು ಆ ತಾಣವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಹದಿವಯಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಇಲ್ಲವೇ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Forbes-MyspaceEcon&quot;&gt;{{ cite news
|url = http://www.forbes.com/2006/04/07/myspace-google-murdoch-cx_rr_0410myspace.html
|title = The MySpace Economy
|last = Rosmarin
|first = Rachel
|publisher = Forbes
|date= 2006-10-04
|accessdate = 2006-10-04
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USAToday-GoogleMyspace&quot;&gt;{{ cite news
|url = http://www.usatoday.com/tech/techinvestor/2006-08-13-google-search_x.htm
|title = Google search ads find momentum
|last = Graham
|first = Jefferson
|publisher = USA Today
|date= 2006-08-14
|accessdate = 2006-08-14
}}&lt;/ref&gt;

2008 ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಎಮ್ ಟಿ ವಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಾಯಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಹ ಬಳಕೆದಾರನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಘೋಷಿಸುತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಹಾಯಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಸಹಿತ ಪುನರ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{0/{1}}''ರಾಯಿಟರ್ಸ್ '' &quot;ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಎಂಟಿವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯ - ಲಾಭದ ಯೋಜನೆ.&quot;[http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE4A20P520081103?feedType=RSS&amp;amp;feedName=technologyNews ವ್ಯಾಲೆನ್ ಸ್ಟೀನ್, ಆಂರ್ಡ್ಯೂ. ][http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE4A20P520081103?feedType=RSS&amp;amp;feedName=technologyNews ನವೆಂಬರ್.3, 2008]&lt;/ref&gt;

ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಟ್ವಿಟರ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನಾಗಲಿ [[ರುಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್]] ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಹಣಗಳಿಸುವಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಟ್ವಿಟರ್ ಹುಡುಕ ಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಮುರುಡೊಚ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟನು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tech.yahoo.com/news/nm/20090709/tc_nm/us_sunvalley_newscorp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2009-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090712042536/http://tech.yahoo.com/news/nm/20090709/tc_nm/us_sunvalley_newscorp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, 2009 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಹ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತನ್ನ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರನು [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಖಾತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಟ್ವೀಟ್ ಸಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ([[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಸಹ ಸಮಾನರೂಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.) ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡೂ ಖಾತೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ [[ಅನುರೂಪ]]ವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ಪರಿವಿಡಿಗಳು ==
=== ಮನೋಭಾವನೆಗಳು ===
ಮನೋಭಾವನೆಗಳು [[ಮನಸ್ಥಿತಿ]]ಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ವಿಧಾನಗಳು, ಅದನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಒಳಗಿರುವನೆಂಬ ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

=== ಬ್ಲುರ್ಬ್ಸ್, ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ===
ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ [[ಬ್ಲುರ್ಬ್]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: &quot;ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ&quot; ಹಾಗೂ &quot;ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಯಸಯತ್ತೇನೆ&quot; ವಿಭಾಗಗಳು. ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು &quot;ಇಂಟರೆಸ್ಟ್&quot; ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು &quot;ಡೀಟೈಲ್&quot; ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. &quot;ಡೀಟೈಲ್ಸ್&quot; ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, &quot;ಸ್ಟೇಟಸ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಜೋಡಿಯಾಕ್ ಸೈನ್&quot; ಭಾಗಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸದಸ್ಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡದೇ ಹೋದರೆ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯರಂಗಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಟೆಂಟ್, ಎಮೊಷನ್ ಮತ್ತು ಮಿಡಿಯಾ ದಂತಹ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಒಂದು [[ಬ್ಲಾಗ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿ ಅದನ್ನು &quot;[[ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಇಮೇಜ್]]&quot; ಆಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪುಟ, ಶೋಧನೆಯ ಪುಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಹೆಸರಿನ ಪಕ್ಕ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆ ಗಳು, ಸಂದೇಶಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಫೋಟೋಫ್ಲೆಕ್ಸರ್]] ನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಆವೃತ್ತಿಯು ದೊರಕುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಗೆ ಅಥವಾ ನಿಯಾನ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೇಖಾ ಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಮುಖವನ್ನು 100 ಡಾಲರಿನ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಕ ಬಹುದು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವಿಡಿಯೋ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೂ ಸಹ ದೊರಕುತ್ತವೆ.

=== ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ===
ಯೂಸರ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ (ಢಿಫಾಲ್ಟ್ ನಿಂದ) ನ ಕೆಳಗೆ &quot;ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್&quot; ವಿಭಾಗವಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಶಕರಿಗೂ ಓದಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದನೆ ಯಾಗುವುದನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಆಳಿಸಿಹಾಕಿದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ &quot;ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ನುಡಿಯ ಟೀಕೆಯ ಸಹಿತ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಉಪಯೋಗದ ಮಾರ್ಪಾಡು(ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್) ===
&quot;ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ&quot;, &quot;ನಾನು ಭೇಟಿಯಾಗ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಅಭಿರುಚಿಗಳು&quot; ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಮ್]] (ಆದರೆ [[ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಅಲ್ಲ)ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ಉಪಯೋಗದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್-ಆಧಾರಿತ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸ ಬಹುದು. ಉಪಯೋಗದಾರರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತದ ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತಗಾರರ ತಂಡಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಸೇವೆ.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪುಟದ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ [[ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್]] (in a &lt;tt&gt;&lt;style&gt;...&lt;/style&gt;&lt;/tt&gt; element) ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪುಟದ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಕ್ಷರವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಪಯೋಗದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೊತೆ ಪುಟವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಆ ಹಾಳೆಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ &lt;tt&gt;(&lt;head&gt;&lt;/tt&gt; element ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ) ಬಳಕೆದಾರನು ಸೇರಿಸಿರುವ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದು ವಾಸ್ತವಾಂಶ. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಂದರೆ ಒಂದು ಡಿವ್ ಓವರ್ ಲೇ ಆಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ &lt;tt&gt;&lt;div&gt;&lt;/tt&gt; ಟಾಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಿವೆ, ಇವು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಪುಟ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ವ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ತಾಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ &quot;ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಕಸ್ಟೊಮೈಜರ್&quot; ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನಿಂದಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಬರುವ ವಿವಾದಾಂಶವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಮೇಲೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಹೇಗೆ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆಯೆಂಬುದರ ಸಹಿತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಒಂದು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}}

=== ಸಂಗೀತ ===
{{wikinews|MySpace to take on iTunes}}
[[ಎಮ್ ಪಿ 3]] ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಸ್ಕೊಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಲ ತಾಣದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವವರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ (ಉದಾ. ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿ, ಅನುಮತಿಯಿರುವ ಪರವಾನಗಿ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ [[ಸ್ನೊಕ್ಯಾಪ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮಾರಲು ಮೈಸ್ಪೆಸ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು 20th ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್ ನ ಮಾಲೀಕರು ರೂಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್ ಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮಾರಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೆ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾರದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಎಂದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಸಂಗೀತದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;
ಈಗಾಗಲೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಕಲೆಗಾರರು ಇಲ್ಲವೆ ಉದ್ಯಮದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಇನ್ನೂ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯ ಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ [[ಲಿಲಿ ಏಲೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖಾಂತರವೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಳಿಸಿದರು. ಈ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://techradar1.wordpress.com/2008/01/11/facebookmyspace-statistics/ ಟೆಕ್ ರಾಡಾರ್1.ವರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್.ಕಾಂ]&lt;/ref&gt;

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಪುಟವನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿದೆ. ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]] ಸಹಿತ, [[ಲಾಸ್ಟ್.ಎಪ್ ಎಮ್]] ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಗೀತದ ಜಾಲ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹ, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟರ್]] ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಂಗೀತ ಅನುಮತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರಣ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಒಂದು ಸಂಗೀತದ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಕೇವಲ 30 ಸೆಕೆಂಡಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

2007 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿಯೇ ನೇರವಾಗಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ತಾಣವು [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಷನ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ==
=== ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು ===
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಗೆಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೋಡಲು ಒಂದು &quot;ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್&quot; ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಾಕುವಂತಹ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು. ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು ಸಹಕಾರಿ. ರಾಜಕೀಯ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯಾದರೂ ಸತತ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಒಂದು ಸೇವೆಯಾಗಿ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ದುರಾದೃಷ್ಟ, ಸಾವು ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಸಮಾನರೂಪದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಬಲಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ಸತತ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಪಾಯದ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;gainesville times&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timescommunity.com/site/tab6.cfm?newsid=17259951&amp;BRD=2553&amp;PAG=461&amp;dept_id=506108&amp;rfi=6 |title=ಚಿಟ್ ಚ್ಯಾಟ್ |access-date=2021-08-17 |archive-date=2007-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070306175223/http://www.timescommunity.com/site/tab6.cfm?newsid=17259951&amp;BRD=2553&amp;PAG=461&amp;dept_id=506108&amp;rfi=6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್]] ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಗುರಿಯ ಜಾಗವೂ ಸಹ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ತಂಡಗಳು ===
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುಟ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಫಲಕವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆದಾರರ ಒಂದು ತಂಡಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ತಂಡಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ತಂಡಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ರಚಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ತಂಡದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಾರನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ ===
{{Main|MySpaceIM}}
2006 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರದೆಯ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು [[ಇನ್ಸಟಾಂಟ್ ಮೆಸ್ಸೆಂಜರ್]] ಅನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವನ ಅಥವ ಅವಳ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅದೇ ಈ-ಮೇಲ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಕ್ಷಿದಾರನಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರನು ಲಾಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಗೆ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್-ಅಲೋನ್]] ತತ್ರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಹೊಸ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂದೇಶಗಳು, ಗೆಳೆಯರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ತುರ್ತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ (ವಿಡಿಯೊ) ===
2007 ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] [[ವಿಡಿಯೊ ಶೇರಿಂಗ್]] ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನರೂಪದ ಒಂದು ಸೇವೆಯ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ ಅನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2006 ರಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥತಿಗೆ ಪುನಃ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.

=== ಉಪಯೋಗಗಳು ===
2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು [[ಎಪಿಐ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಇತರೆ ಉಪಯೋಗದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಈ ಉಪಯೋಗಗಳು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಹನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕೆಲವು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ===
ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪರಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತಹ ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಹಂಚಿಕೆದಾರ [[ಹೆಲಿಯೊ]] 2006 ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;moconews-MySpaceHelios&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.moconews.net/?p=5176
| title = MySpace Mobile To Debut On Helio; Details on Handsets
| author = 
| publisher = Dis*Content Media LLC
| date = 2006-02-16
| accessdate = 2006-09-08
| archive-date = 2006-09-01
| archive-url = https://web.archive.org/web/20060901003014/http://www.moconews.net/?p=5176
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ಎಟಿ&amp;amp;ಟಿ]],&lt;ref name=&quot;screenplays-MySpaceUIEvolution&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.screenplaysmag.com/news_exclusives/MySpace-UIEvolution-091406.html
| title = MySpace Picks UIEvolution to Develop Mobile User Interface, Experiences
| author = 
| publisher = ScreenPlays
| date = 
| accessdate = 2006-09-27
| archive-date = 2008-04-11
| archive-url = https://web.archive.org/web/20080411085949/http://www.screenplaysmag.com/news_exclusives/MySpace-UIEvolution-091406.html
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; [[ವೊಡಾಫೋನ್]] &lt;ref name=&quot;MySpaceVodaphone&quot;&gt;{{cite web
| url = http://live.marketclusters.com/cl2/view/2007/02/07/myspace_partners_with_vodafone/
| title = MySpace partners with Vodafone
| author = 
| publisher = StrategyWire
| date = 
| accessdate = 2007-02-08
| archive-date = 2007-03-01
| archive-url = https://web.archive.org/web/20070301065454/http://live.marketclusters.com/cl2/view/2007/02/07/myspace_partners_with_vodafone/
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ರೋಜರ್ಸ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್]]&lt;ref name=&quot;MySpaceRogers&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.moconews.net/entry/419-myspace-launches-mobile-site-in-canada-with-rogers-wireless/
| title = MySpace Launches Mobile Site In Canada With Rogers Wireless; Charges Fee
| author = 
| publisher = MocoNews
| date = 
| accessdate = 2007-08-16
| archive-date = 2007-09-04
| archive-url = https://web.archive.org/web/20070904123251/http://www.moconews.net/entry/419-myspace-launches-mobile-site-in-canada-with-rogers-wireless
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಿಶಾಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯುಐಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಾರ್ತೆ ===
2007 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [http://news.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಂಡಿಸಿದ [[ಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್]] ನಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತದಾನ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ವಾರ್ತಾ ಕಥೆಗೆ ದರ್ಜೆ ಕೊಡಲು ಸಹ ಅದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಷ್ಟು, ಆ ಪುಟದ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಆ ಕಥೆಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ===
ಪೂರ್ಣಸೇವಾ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹಿರಾತಿನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ರ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾ 33 ರರಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿದೆ. ತಾಣವು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 ಡೆಲ್ ವೇರ್ ಆನ್ ಲೈನ್: ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಜರ್ನಲ್, ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ ಟನ್, ಡೆಲ್. ; ಕೋರಿದ ಬರಹ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 ದಯಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ರೌಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಸತು ಮಾಡಿ ಅಥವ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 (ಬಿ ಎಲ್,20070904,ಬಿಸಿನೆಸ್,709040311,ಏ ಆರ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}&lt;/ref&gt;

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರೋಕೆ ===
ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಸೊಲೊ.ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಸೊಲೊದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ತವೇ ಸ್ವತಃ ಹಾಡಿದ ಶ್ರವಣ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೊಡ್ ಮಾಡಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ದರ್ಜೆ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ಅದು ಕಾರ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.msnbc.msn.com/id/24358965/ | title=&quot;Myspace unveils new karaoke feature&quot; | author=Coyle, Jack | publisher=Associated Press | date=2008-04-28 | accessdate=2008-04-29 | archive-date=2009-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091213130802/http://www.msnbc.msn.com/id/24358965 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತದಾನಗಳು ===
ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತದಾನಗಳು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚರ್ಚಾಸ್ಥಳಗಳು ===
ತನ್ನ ಚಾವಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ [[ಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ]] ಯ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುವುದನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://communityserver.com/showcases/marketing/myspace/ | title=&quot;MySpace.com : Community Server&quot; | access-date=2010-06-07 | archive-date=2009-01-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090120014120/http://communityserver.com/showcases/marketing/myspace/ | url-status=dead }}. ರಾಜಕೀಯ, ವಾರ್ತೆ, ಸ್ವಯಂ ಚಲಿಸುವ, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ, ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳಂತಹ ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಜನಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚರ್ಚಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಂದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭಾಸ್ಥಾನ.&lt;/ref&gt;

== ರಾಜಕಾರಣ ==
* [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 2008 ರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣಾ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮತದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದ ಜೊತೆ ದರ್ಶಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಬಂದಂತೆ ನಿಯತ ಆವರ್ತನವೆಂದುತೋರಬಹುದಾದ, &quot;ಕೂಲ್ ನ್ಯು ಪೀಪಲ್&quot; ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲೆ ಈ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತೋರಿಸಿತು,
* ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ. ಇವು [[ಜಾನ್ ಬಿರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಎ ಸಿ ಎಲ್ ಯು]] ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದ [[ಪರಿಸರವಾದಿ ತಂಡಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಫುಡ್ ನಾಟ್ ಬಾಂಬ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

== ಟೀಕೆ ==
=== ಸುಗಮತೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆ ===
ಹೆಚ್ಚು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪುಟಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್]] ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ , ಪುಟಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣವು [[ಡಬ್ಲು3ಸಿ]] ಯಿಂದ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್]] ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ನ ಒರೆಗಲ್ಲನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೀಡರ್]] ನಂತಹ ತತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಫಾರ್ಮಾಟ್ ಮಾಡದ ಕೋಡ್ ನಿಂದ ಸುಗಮತೆಯಿಂದ ನೆರವಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.w3.org/TR/WAI-WEBCONTENT/ | title = Web Content Accessibility Guidelines 1.0 | publisher = [[W3C]] | date= 1999-05-05 | accessdate = 2006-12-30}}&lt;/ref&gt; ಡಬ್ಲು3ಸಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೋಮ್ ಪುಟವು 2009, ಮೇ 20 ರ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 101 ತಪ್ಪುಗಳ ಸಹಿತ ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು (ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿವಿಡಿಯ ಕಾರಣ ಹೋಮ್ ಪುಟದ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ).&lt;ref&gt;[http://validator.w3.org/check?uri=http%3A%2F%2Fwww.myspace.com%2F&amp;amp;charset=%28detect+automatically%29&amp;amp;doctype=Inline &amp;#91;Invalid&amp;#93; Markup Validation of http://www.myspace.com/ – W3C Markup Validator]&lt;/ref&gt;

ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಇತರೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಥವ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಶರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟದ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾರಾದರು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು ಎಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಶಲ [[ಜಾಲ ವಿಕಾಸಶೀಲ]]ರಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳು, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಗಲವಿರುವ ವಸ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಇಡುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವ, ದೋಷಪೂರಿತ ರಚನೆಯ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ನ ಕಾರಣ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಜಾಲದ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳನ್ನು ಘನೀಕರಿಸಬಹುದು (ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಕಡತಗಳು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದಾಗ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತವೆ). ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಂದ ಬಹುಶಃ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು (ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ನಂತಹ)ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಅಂತಹ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ವದಾ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಜಾಲ ತಾಣಗಳ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು #1 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಇದೇ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ''[[ಪಿ ಸಿ ವರ್ಡ್ಲ್]]'' ಎತ್ತಿಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.pcworld.com/article/id,127116-page,7-c,sites/article.html | title = The 25 Worst Web Sites | last = Tynan | first = Dan | publisher = [[PC World (magazine)|PC World]] | date = 2006-09-15 | accessdate = 2006-10-08 | archive-date = 2006-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061206022115/http://www.pcworld.com/article/id,127116-page,7-c,sites/article.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಅದು ಅಲ್ಲದೆ, ಹೊಸ ನವೀನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ([[ಫ್ಯೂಚುರಿಟಿಸ್]] ನೋಡಿ). ಇದು, ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಗಲದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=February 2009}}

=== ಭದ್ರತೆ ===
2005 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲ ತಾನೇ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ವಿವಿಧ-ತಾಣಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕ್ರಿಮಿ (ಎಕ್ಸ್ ಎಸ್ ಎಸ್)]] ಯನ್ನು [[&quot;ಸಾಮಿ&quot;]] ಯಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಾಣದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. &quot;ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳು ಗೂಢಾಚಾರದ ತತ್ರಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ&quot;, ಎಂದು [[ಎಮ್ ಎಸ್ ಎನ್ ಬಿ ಸಿ]] ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು &quot;ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಏರುತ್ತಲಿವೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.msnbc.msn.com/id/14413906/ | title = Social-networking sites a 'hotbed' for spyware | publisher = MSNBC | access-date = 2010-06-07 | archive-date = 2011-05-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110501151230/http://www.msnbc.msn.com/id/14413906/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹೀಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ವಿಳಾಸವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಒಂದು [[ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಲು ಉಪಾಯಮಾಡುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ಸೂಜಿಮದ್ದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಬಳಕೆದಾರನ ಪುಟಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| url=http://mashable.com/2006/10/27/myspace-phishing-attack-appears-on-3000-pages/
| title=MySpace Phishing Attack Appears on 3000 Pages
| date=2006-10-27
|url=http://news.netcraft.com/archives/2006/10/27/myspace_accounts_compromised_by_phishers.html}}
&lt;/ref&gt;
ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್ ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳಮೇಲೆ ಬೇಕಿಲ್ಲದ ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Analysing 20000 MySpace Passwords | date=2006-09-16 | url=http://www.cyber-knowledge.net/blog/2006/09/16/analyzing-20000-myspace-passwords/}}&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು ಕಳುಹಿಸದೆ ಇರುವ ಲಘು ಪ್ರಕಟೆಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೋಮ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ತಾವು ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್ ನಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಈ-ಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಜನಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ಮೋಸದ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಪರದೆಗೆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಲಘು ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಸ್ವತಃ ಸಾರಾಂಶ ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆ ಇತರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆದರಿಕೆಗಳು ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ರಚನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಸಹಜವಾಗಿ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆ, ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಫೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಅತಿಶಯದ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹುದುಗಿರುವ [[ಕ್ವಿಕ್ ಟೈಮ್]] ವೀಡಿಯೊಗಳು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇವು ಫಿಶ್ಶಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಂದ ಕೇವಲ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದು ಅಥವ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಬಳಕೆದಾರನ 'ಎಬೌಟ್ ಮಿ' ಸುಮ್ಮನೆ ನೋಡಿದರೂ ಆಗುವಂತಹುದು. ಕಾಣಿಸದಂತಹ ಒಂದು ಮೋಸದ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಬಾರ್ ಗೆ ತಮ್ಮ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಹ ಫಿಶ್ಶಡ್ ಆಗಬಹದು, ಮತ್ತು ಅವರ ಖಾತೆಯ ವಿವರವನ್ನು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಪಾಮ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು, ಈ ರೀತಿ ಅದು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| url=http://blog.spywareguide.com/2006/12/myspace_phish_attack_leads_use.html
| title=Myspace Phish Attack Leads Users to Zango Content
| date=2006-12-01
| access-date=2010-06-07
| archive-date=2012-08-06
| archive-url=https://web.archive.org/web/20120806044953/http://blog.spywareguide.com/2006/12/myspace_phish_attack_leads_use.html
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಫಿಶ್ಶಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಮ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಖಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. &lt;nowiki&gt;http://msplinks.com &lt;/nowiki&gt;ಸ್ವಾಮಿತ್ವದ ಮುಖಾಂತರ ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೆಲೆ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶಿಸುವಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮಾಡಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ &lt;nowiki&gt;http://en.wikipedia.org &lt;/nowiki&gt;ತಾಣವು &lt;nowiki&gt;http://www.msplinks.com/MDFodHRwOi8vZW4ud2lraXBlZGlhLm9yZw== &lt;/nowiki&gt;ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು.ತನ್ನ ಮೂಲ ಯು ಆರ್ ಎಲ್ ಗೆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಡೀಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ, [[ಬೇಸ್64]] ಎನ್ ಕೋಡ್ ನಿಂದ ಹೊಸ ಕೊಂಡಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://makcoder.sourceforge.net/demo/base64.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301092859/http://makcoder.sourceforge.net/demo/base64.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತರಾಗಬಹುದು. ([[ಹೆಚ್ ಟಿ ಟಿ ಪಿ ರೆಫರರ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ ನ ಪುಟವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುವ ಕೊಂಡಿಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಜೋಡಣೆಯು ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.) ಅದು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾಮರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಅದು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅದರಿಂದ ಅಂತಹ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು &lt;tt&gt;ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ&lt;/tt&gt; ಡೊಮೈನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬುವ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು (ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನಂತಹ ಶ್ವೇತಪಟ್ಟಿಯ ಡೊಮೈನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರನು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡದಹೊರತು ಹಿಂದಿನ ಬ್ಲಾಗ್ ಪ್ರವೇಶಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದದೆ ಹೋದಾಗ್ಯೂ ಈ &quot;ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು&quot; ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳಿಗೂ ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ 2008 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 49 ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{0/{1}}&quot;ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ತಾಣಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಸೂಕ್ಮ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ&quot;, ಜನವರಿ 14, 2008&lt;/ref&gt;

2008, ಜನವರಿ 26 ರಂದು, [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನ ತಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಬಗ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 567,000 ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಚಿತ್ರಗಳು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಗೆ [[ಪೈರಟ್ ಬೇ]] [[ಟಾರೆಂಟ್]] ನಂತಹ ತಾಣಕ್ಕೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wired.com/politics/security/news/2008/01/myspace_torrent |title=ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಿಟ್ ಟೊರೆಂಟ್ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ |access-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811231231/http://www.wired.com/politics/security/news/2008/01/myspace_torrent |archive-date=2010-08-11 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ===
ಔತಣಕೂಟಗಳ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಭ್ಯಾಗತನ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದೆಯೆ. ಸಾವಿರಾರು ಡಾಲರುಗಳ ಆಸ್ತಿಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಸಹ (ಕೊನೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ) ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಗಳು ಇದ್ದವು.
* ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ, [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್]] ನ [[ನರ್ರೆ ವಾರ್ರೆನ್]] ನಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಕೂರೆ ವೊರ್ಥಿಂಗ್ಟನ್ ನಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ಕೂಟವು 500 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸಿತು. ಪೋಲಿಸ್ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾನ ದಳ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಕರೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಘಟನೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. (ವೊರ್ಥಿಂಗ್ಟನ್ ಆನಂತರ ಔತಣಕೂಟದ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದನು, ಹಾಗೂ [[ಟೆನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''[[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/01/16/2139975.htm |title=Teenagers charged in relation to party – &amp;#91;&amp;#91;ABC News&amp;#93;&amp;#93; (Australian Broadcasting Corporation) |access-date=2010-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091212182647/http://www.abc.net.au/news/stories/2008/01/16/2139975.htm |archive-date=2009-12-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; '''''&quot;ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್ಸ್&quot; ಮುಖಾಂತರ ಆಹ್ವಾನಿಸದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಘಟನೆಗಳ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಹರಡಬಲ್ಲ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್/ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಕೂಟಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನರು ಒಳನುಗ್ಗುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು [[ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]] ಆನ್ ಲೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬರಹಗಾರ ಆಷರ್ ಮೊಸಸ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ'' ''' .'''''ಕೆಲವು ಔತಣಕೂಟದ ಅಭ್ಯಾಗತರು ಸಂದೇಶ ಪಡೆದ ಜನಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮರೆಯತ್ತಾರೆಂದು ಅವನು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://www.smh.com.au/articles/2008/01/18/1200620210426.html ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವವರ ಔತಣ ಕೂಟದ ಅಪಾಯಗಳು - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ - ಎಸ್ ಎಮ್ ಹೆಚ್.ಕಾಂ.ಎಯು]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article3252251.ece |title=Aussie Party Boy Corey Plans World tour, Next stop UK |work=Times |location=London |date=2008-01-26 |accessdate=2010-03-30 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429135742/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article3252251.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;''' '' 
* &quot;ನಾವು ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬ ಗಾತ್ರದ ಮನೆ ಡಿಸ್ಕೊ ಕೂಟವನ್ನು ಬಿಸಾಕೋಣ&quot; ಎಂಬ ಉಪ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿದ ನಂತರ ಎಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಲಕಿ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಸುಮಾರು 24,000 ಪೌಂಡುಗಳ (48,000 ಡಾಲರುಗಳು) ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಪೋಲಿಸರಿಂದ ಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty213.xml |title=ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣ ಕೂಟದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420155816/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty213.xml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಸಿಯಾಟಲ್]] ನ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಅಲೆನ್ ಜೊಪ್ಲಿನ್ ನನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;http://www.seattlepi.com/local/346083_shooting05.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &quot;A High School Party turns deadly&quot;&lt;/ref&gt;

=== ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆ ===
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ 13 ವರ್ಷ, ಆದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅದು 14 ಎಂದಾದುದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಈಗಲೂ 14 ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://collect.myspace.com/misc/terms.html| title=MySpace terms of service| access-date=2010-06-07| archive-date=2009-10-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20091003130023/http://collect.myspace.com/misc/terms.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.myspace.com/index.cfm?fuseaction=misc.terms| title=new MySpace terms of service}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MySpace&amp;oldid=293320906#Child_safety| title=14:52, 30 May 2009 version of this article}}&lt;/ref&gt; 13 ರಿಂದ 15 ರ ವಯೋಮಾನದವರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ತನಗೆ ತಾವೇ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. 16 ಅಥವ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಿತಿಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ ಅಥವ ಅವರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಲು, ಇಲ್ಲವೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯ ವಿವರವು 'ಖಾಸಗಿ' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾದಾಗ (ಇಲ್ಲವೇ ಹದಿನಾರರ ಒಳಗಿದ್ದರೆ) ಒಂ ದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರನ ನೇರ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಿಪಶುವು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ ಮೋಸದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=2&amp;Question=26 | title=MySpace FAQ | work=MySpace Stuff | last=Anderson | first=Tom | date=2006-09-12 | accessdate=2006-09-12 | archive-date=2006-07-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060726162621/http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=2&amp;Question=26 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ, ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಾಮ ಪ್ರಚೋದಕ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 29,000 ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ನೋಡಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSN2424879820070724?feedType=RSS&amp;amp;rpc=22&amp;amp;sp=true ಮೈಸ್ಪೇಸ್ 29,000 ಕಾಮಾಸಕ್ತ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು]&lt;/ref&gt; ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಮೋದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಪರ್ವಟೆಡ್ ಜಸ್ಟಿಸ್]] ಅವರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಜನರು ಕಾಮೋದ್ದೇಶಕ್ಕೆ]] ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.corporatesexoffenders.com/?pg=myspacecleanup&lt;/ref&gt;

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಂದ ನಿಗದಿಯಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸುತ್ತ ಹದಿಹರೆಯದವರು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಅನೇಕ ವಾರ್ತಾ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ [[ಐಪಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನೆರವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವಂತಹ, ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಮಾಡಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಧಾನಗಳು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/
| title = MySpace, Facebook attract online predators
| publisher = MSNBC
| access-date = 2010-06-07
| archive-date = 2010-02-08
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100208225651/http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಜೂನ್ 2006 ರ ಕೊನೆಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, 18 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯೋಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ಉಪಯೋಗದಾರರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಅಥವ ಈ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಈಮೊದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ 13 ರಿಂದ 15 ವಯೋಮಾನದ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗೆಳೆಯರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news| url = http://www.mercurynews.com/mld/mercurynews/business/14867119.htm?source=rss&amp;channel=mercurynews_teens| title = MySpace plans restrictions to protect younger teens| publisher = San Jose Mercury News}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಸೋಷಿಯಲ್ ಶೀಲ್ಡ್ &lt;ref&gt;{{cite news
| url = http://www.prweb.com/releases/2006/08/prweb426711.htm
| title = Social Shield Offers Help for Parents Struggling with Children on MySpace.com and other Social Networks
| publisher = PR Web
| access-date = 2010-06-07
| archive-date = 2011-04-30
| archive-url = https://web.archive.org/web/20110430051428/http://www.prweb.com/releases/2006/08/prweb426711.htm
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ನಂತಹ ಕೆಲವು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಅಂತರಜಾಲ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೂನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖಾಂತರ ಆಕೆಯು ಭೇಟಿಯಾದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಯುವಕನ ಜೊತೆ ಇರಲು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದು ರಹದಾರಿ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಲೆಸ್ಟರ್ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ, [[ಇಸ್ರೇಲಿನ]], [[ಟೆಲ್ ಅವೀವ್]] ಗೆ ಹಾರಿದಳು.&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/story/0,2933,198981,00.html 'ಮೈಸ್ಪೇಸ್' ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206212018/http://www.foxnews.com/story/0,2933,198981,00.html |date=2011-02-06 }} ''ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್.ಕಾಂ''&lt;/ref&gt; [[ಜೋರ್ಡಾನಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹದಿವಯಸ್ಸಿನ ಆಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ, &quot;ಜೋಷ್ ಇವಾನ್ಸ್&quot; ಹೆಸರಿನ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವನಂತೆ ನಟಿಸಿದ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ತಾಯಿಯ ಚಿತಾವಣೆಯ ಕಾರಣ [[ಸೈಬರ್ ಹೆದರಿಕೆಯ]] ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ [[ಮೆಗನ್ ಮೆಯಿರ್]] ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.&lt;ref&gt;ಸ್ಟೀವ್ ಪೊಕಿನ್ (ನವೆಂಬರ 11, 2007). [http://suburbanjournals.stltoday.com/articles/2007/11/11/news/sj2tn20071110-1111stc_pokin_1.ii1.txt 'ಮೈಸ್ಪೇಸ್' ನಂಬಿಸಿ ವಂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಡಾರ್ಡೆನ್ನೆ ಪ್ರೈರಿಯ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಸಬರ್ಬನ್ ಜರ್ನಲ್ಸ್'' . ಮೇ 18, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.&lt;/ref&gt;

2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಲ್ಲಂತಹ ಪುರುಷ/ಸ್ತ್ರೀ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಖಚಿತವಾದ ವಿವರಗಳು ಕೊಡಲ್ಪಡದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಒಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಪುರುಷ/ಸ್ತ್ರೀ ಅಪರಾದಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು &quot;ಉಪಕರಣಗಳು&quot; ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6216736.stm| title= MySpace to 'block sex offenders'| publisher = BBC News Online| date = 2006-12-07| accessdate = 2006-12-07}}&lt;/ref&gt;

ಫೆಬ್ರುವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ, [[ಉಪೇಕ್ಷೆ]], [[ವಂಚನೆ]] ಹಾಗೂ [[ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು [[ದಾವೆ]] ಹೂಡಿದಾಗ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ [[ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು; ಆಕೆಯು 13 ವರ್ಷದವಳಾದರೂ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸು 18 ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಭೇಟಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯು [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ]] ಒಳಗಾದಳು. ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಬರೆದರು, &quot;ಯುವ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಯಾರಾದರೂ ಕರ್ತವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳೆ ಹೊರತು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2007/02/15/BUGEKO4VU01.DTL&amp;type=business| title = MySpace suit dismissed by judge in Texas| publisher = San Francisco Chronicle| date = 2007-02-15| accessdate = 2007-02-16| archive-date = 2012-05-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20120516024753/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2007%2F02%2F15%2FBUGEKO4VU01.DTL&amp;type=business| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಜಸ್ಟಿನ್ ಡಬ್ಲು. ಪ್ಯಾಟ್ಚಿನ್ (ವಿಸ್ಕೊಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಏವ್ ಕ್ಲೇರ್) ಮತ್ತು ಸಮೀರ್ ಹಿಂದೂಜಾ (ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಡೊಲೆಸೆಂಟ್ಸ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯತ್ತಾರೆ; &quot;ಅದರ ಯೋಗ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅನೇಕರು ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಅಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರಲಾರದೆಂದು ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಮಿತಿಮೀರಿ ಬಹುಭಾಗ ಹದಿಹರೆಯದವರು ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/journal/01401971&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ===
ಡೇವ್ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನು ಜೂನ್ 2006 ರ ''[[ಪ್ಲೇಬಾಯ್]]''  ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಜೊತೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.  ಅವನ ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವರಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವತಃ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವ ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಾತ್ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯಾದ ಜನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದನು. ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್'' , ಪ್ಲೇಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸದಸ್ಯೆ [[ಜೂಲಿ ಮೆಕೊಲೋಫ್]] ಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ದುರ್ವೆಸನದ, ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸುವ ತಾಣದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಹ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದನು, ಹಾಗೂ ಅವಳು ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಗೆಳೆಯನ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ, ಆ ತಾಣವನ್ನು &quot;ಸೈಬರ್ ಕ್ರಾಕ್&quot; ಎಂದು ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು. ಅಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಕೊಡದೆ, 'ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನ' ಪುಟಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನೇಕ ಜನಗಳಿಗೆ ನೋಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇಚ್ ಕೋಫ್ ವಾದಿಸಿದನು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಶೋಷಣೆಗಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಭವನೀಯ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ, ಇಚ್ ಕಾಫ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಗಳ ಶಾಂತಿಭಂಗ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ವರ್ತನೆಗೆ ತಪ್ಪನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು, ಸಂತೋಷದ ಸಹವಾಸದ ಒಂದು ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹಾಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆದರೆ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ (ನಂತರ ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು) ವಾಣಿಜ್ಯದ ಅಶ್ಲೀಲ ತಾಣಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಸ [[20th ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್]] ನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು, ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ ಗಳಂತಹ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೂಢ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ಇಚ್ ಕಾಫ್ ಸಮಾನರೂಪವಾಗಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗೀತ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾವೇ ಮೇಲೆಬಂದ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನಲ್ಲ.

ಇಚ್ ಕಾಫ್ &quot;ಜುಡಾಸ್&quot; ಎಂದು ಕರೆದ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಉದಾಹರಿಸಿದನು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸೇರದೇಯಿರುವಂತಹ ಜನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುವಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನದ ಗುರಿಯು ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಜನಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ, ಕೇವಲ ವರ್ತಮಾನದ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರಾರನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲಘಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ಕಲ್ಪನೆಗಿಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಫ್ಯಾಡ್ ಗಿಂತ ಜಾಲತಾಣವು ಹೆಚ್ಚಿನದೇನೂ ಅಲ್ಲ:

{{cquote|There will come a moment when, like deer quivering and flicking up their ears toward a noiseless noise in the woods, the first adopters will suddenly realize they’re spending their time blogging, adding, and gawking at the same alarming photos as an army of fourteen year olds, and quick as deer, they’ll dash to the next trend. And before you know it, we’ll all follow.&lt;ref&gt;Itzkoff, Dave; ''Playboy'' magazine; June 2006&lt;/ref&gt;}}

=== ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ವಿವಾದ ===
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, [[ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್]] ನು (ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಷೇರುದಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಹಿಂದಿನ ಸಿ ಇ ಓ) ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದನು. ಹೊಸ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಸಿ ಇ ಓ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊಸನ್ ಬ್ಲಾಟ್]] ಹಾಗೂ ಸಮಿತಿಯ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ಆಪಾದಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;[http://www.vanityfair.com/ontheweb/features/2006/03/myspace200603?printable=true&amp;amp;currentPage=all ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B12FF38550C758DDDA00894DE404482 |title=ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹಿಂದಿರುವ ಕತೆ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430043317/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B12FF38550C758DDDA00894DE404482 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ವ್ಯಾಲಿವ್ಯಾಗ್]], ಒಂದು ಗಾಸಿಪ್ ಮಾಡುವ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಪಾದನೆಗಳ ಮೆಲೆ ವರದಿಮಾಡಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ, [[ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್]] [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ]] ಶೋಧನೆಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.searchenginejournal.com/myspace-history-of-spam-deception-exposed/3790/ ]&lt;/ref&gt; ಯುವ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು &quot;ಆಕರ್ಶಿಸಲು&quot; ತಾಣದ ಮೇಲೆ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ನ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್ ನಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.newsweek.com/id/62330 ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯೇ?]&lt;/ref&gt;

ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ನ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖರೀದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ &quot;ದಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=http://news.ecoustics.com/bbs/messages/10381/277195.html
| publisher=ecoustics.com
| title=Myspace.com Founder Issues Report Finding News Corp.'s MySpace Acquisition Defrauded Shareholders of More Than $20 Billion
| date=2006-10-09
| accessdate=2007-02-25
}}&lt;/ref&gt; ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ 327 ಮಿಲಿಯನ್ ಯು ಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಯು ಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಾಯದ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ಮುಖಾಂತರ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ವಂಚಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಆಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/1141294651.html?dids=1141294651:1141294651&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+6%2C+2006&amp;author=Dawn+C.+Chmielewski&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;edition=&amp;startpage=C.1&amp;desc=MySpace+Founder+Seeks+Inquiry
| publisher=[[Los Angeles Times]]
| title=MySpace Founder Seeks Inquiry
| date=2006-10-08
| accessdate=2007-02-25
| archive-date=2010-11-03
| archive-url=https://web.archive.org/web/20101103045213/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/1141294651.html?dids=1141294651:1141294651&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+6%2C+2006&amp;author=Dawn+C.+Chmielewski&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;edition=&amp;startpage=C.1&amp;desc=MySpace+Founder+Seeks+Inquiry
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ವರದಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಒಮ್ಮತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=http://www.businessweek.com/technology/content/oct2006/tc20061005_397237.htm?chan=top+news_top+news+index_businessweek+exclusives
| publisher=[[Business Week]]
| title=Was MySpace Sold on the Cheap?
| date=2006-10-06
| accessdate=2007-02-25
| archive-url=https://web.archive.org/web/20061024155012/http://www.businessweek.com/technology/content/oct2006/tc20061005_397237.htm?chan=top+news_top+news+index_businessweek+exclusives
| archive-date=2006-10-24
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| url=http://www.seattlepi.com/business/288111_myspace10.html
| publisher=[[Seattle Post-Intelligencer]]
| title=Suit over sale of MySpace dismissed
| date=2006-10-10
| accessdate=2007-02-25
}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ಸೆನ್ಸಾರ್ ಷಿಪ್ ===
ಮಾಧ್ಯಮ ವಿರೋಧಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ರುಪರ್ಟ್ ಮುರ್ಡೊಕ್ ನಂತಹ ಉನ್ನತ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮೋಸದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಫ್ಲಾಶ್ ನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಾಲತಾಣವು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಷಿಪ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾ, ತಾಣದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಒಂದು ಮಂಡನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ತಂಡವಾದ [[ಮೂವ್ ಆನ್.ಆರ್ಗ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.civic.moveon.org/pdf/myspace/ ಬಳಕೆದಾರ - ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನಾಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208121008/http://www.civic.moveon.org/pdf/myspace/ |date=2012-02-08 }}.&lt;/ref&gt; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನೆ]] ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. {{Citation needed|date=August 2009}}

=== ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ ===
ಕಾಲೇಜಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲಿಸನ್ ಕಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಲೇಜಿನ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಿ ಹಿಡಿಯುವವರಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳು ಅದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{0/{1}}[[ಇಂದು ಯು ಎಸ್ ಎ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ 'ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ', 04-23-07&lt;/ref&gt;

=== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೀನಾ ===
ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ [[ಸರಳೀಕರಿಸಿದ ಚೀನಾದ]] ಆವೃತ್ತಿಯ, ಸೇವೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇತರೆ ಅವತರಿಣಿಕೆಗಳಿಂದ [[ದೋಷವಿಮರ್ಶೆಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಅನುಪಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೂ [[ಟೈವಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ]] ಬಗ್ಗೆ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವುದನ್ನು ತಡೆಯುವಂತಹ ಜಾಲಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ದಲೈ ಲಾಮಾ]], [[ಫಲುನ್ ಗಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಇತರೆ &quot;ಅನುಚಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳ&quot; ಬಗ್ಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದೂ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://texyt.com/MySpace+China+censors+politics+religion+064|title= MySpace now available in China – minus politics and religion|author= Lu Enjie|date= 2007-04-26|publisher= Texyt.com|access-date= 2010-06-07|archive-date= 2011-05-01|archive-url= https://web.archive.org/web/20110501202556/http://texyt.com/MySpace+China+censors+politics+religion+064|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜ್ಯದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಒಳಸಂಚಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದು, ಅಥವ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವಂತಹ&quot; ಒಳಗೊಂಡ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ಬಳಕೆದಾರರ &quot;ಅಯೋಗ್ಯ ನಡತೆಯನ್ನು&quot; ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://wwwcn.myspace.cn/Modules/Common/Pages/TermsConditions.aspx|title= MySpace.cn使用协议条款|accessdate= 2007-04-28|publisher= MySpace.cn|language= Chinese|archive-date= 2007-04-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20070429021821/http://wwwcn.myspace.cn/Modules/Common/Pages/TermsConditions.aspx|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

:''ಇದನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ: [[ಚೀನಾದ ಜನಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲ ದೋಷ ವಿಮರ್ಶೆ.]]''

=== ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೇದಭಾವ ===
[[ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನರೀಶ್ವರವಾದಿ]] ತಂಡದ ನ್ಯಾಯವಿಮರ್ಶಕ ಹಾಗೂ, [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಬ್ರಾಯನ್ ಜೆ. ಪೆಸ್ಟಾ, ಜನವರಿ 30, 2008 ರಂದು, ನಾಸ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರರ, ತಂಡಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರಣಕರ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿದನು. ಪೆಸ್ಟಾನ ಪ್ರಕಾರ, ಅದು ತಾಣದ ಸೇವೆಯ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸದೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವುದು ಇದು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ, ಮತ್ತು ನಾಸ್ತಿಕವಾದದಿಂದ ರೇಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೂರುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಎ ಎ ಜಿಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ಪೆಸ್ಟಾ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದನು. 2007 ರಂದು ವಂದನೆ ಕೊಡುವಾಗ ಪುಟವನ್ನು ಪುನಃ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುನಃ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಮತ್ತು ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | first=David | last=Briggs | title=MySpace deletes hacked Web site for atheists and agnostics | date=2008-01-31 | url=http://www.cleveland.com/plaindealer/stories/index.ssf?/base/living-0/1201772086310820.xml&amp;coll=2 | work=[[The Plain Dealer (newspaper)|Cleveland Plain Dealer]] | accessdate=2008-01-31 | archive-date=2008-02-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080203112128/http://www.cleveland.com/plaindealer/stories/index.ssf?%2Fbase%2Fliving-0%2F1201772086310820.xml&amp;coll=2 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಣಗಳು ==
2006 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ, ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅರ್ಪಸಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅವತರಿಣಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿವೆ, (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರೆ ಯು.ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು &quot;ಕೂಲ್ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್&quot; ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಮೂಲದ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು)ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಯ ವಿವಿಧತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ: &quot;favorites,&quot; mm/dd/yyyy; ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ: &quot;favourites,&quot; dd/mm/yyyy;).

ಹಾಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಣಗಳು:
{{col-begin-small}}
{{col-2}}
* [http://www.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್]
* [http://au.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501053234/http://au.myspace.com/ |date=2013-05-01 }}
* [http://br.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607190203/http://br.myspace.com/ |date=2013-06-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://ca.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆನಡಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502201617/http://ca.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{en icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://cf.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆನಡಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502203800/http://cf.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{fr icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://myspace.cn ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೈನಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723022631/http://www.myspace.cn/ |date=2013-07-23 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://dk.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502202348/http://dk.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://fr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070105174614/http://fr.myspace.com/ |date=2007-01-05 }}
* [http://fi.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502203309/http://fi.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://de.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜರ್ಮನಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523220804/https://de.myspace.com/ |date=2011-05-23 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://ie.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502200512/http://ie.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://la.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502170141/http://la.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{es icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://in.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507093823/http://in.myspace.com/ |date=2013-05-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://it.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಟಲಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502192748/http://it.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
{{col-2}}
* [http://jp.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜಪಾನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606190812/http://jp.myspace.com/ |date=2013-06-06 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://kr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೊರಿಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502200540/http://kr.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://mx.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502190018/http://mx.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://nl.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609132757/http://nl.myspace.com/ |date=2013-06-09 }}
* [http://nz.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502194931/http://nz.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://pl.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607092614/http://pl.myspace.com/ |date=2013-06-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://pt.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502185745/http://pt.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://ru.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರಷಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709071612/http://ru.myspace.com/ |date=2008-07-09 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://es.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಪೇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502080054/http://es.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://se.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ವೀಡನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502202003/http://se.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}
* [http://tr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟರ್ಕಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502210037/http://tr.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
* [http://uk.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು.ಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429230429/http://uk.myspace.com/ |date=2013-04-29 }}
* [http://latino.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು ಎಸ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509010014/http://latino.myspace.com/ |date=2013-05-09 }}{{es icon}}
* [http://us.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು ಎಸ್ ಎ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506084813/http://us.myspace.com/ |date=2013-05-06 }}{{en icon}}(ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ಗ್ಲೋಬಲ್ ತಾಣಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ)
{{col-end}}

== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಕಾಸಗಾರರ ವೇದಿಕೆ (ಎಮ್ ಡಿ ಪಿ) ==
ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಕಾಸಗಾರರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಒಂದು ವಿಕಾಸದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2008 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]] ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಸಹಿತ ಉದ್ಘಾಟನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [http://developer.myspace.com/community/ ಎಮ್ ಡಿ ಪಿಯು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210011903/http://developer.myspace.com/community/ |date=2009-12-10 }} ಮತ್ತು [[ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ]] ಎಪಿಐ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗಳ ಪ್ರಗತಿಯ ವೇದಿಕೆಗೆ ಉತ್ತರದಂತೆ ನೋಡಲ್ಪಡಬಹುದು. ಸುಮಾರು ದೊರಕುವ 1000 ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಹಿತ ಮಾರ್ಚ 5, 2008 ರಂದು ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://developer.myspace.com/Community/blogs/devteam/archive/2008/02/05/let-me-see-my-app.aspx|title=Let me see my app!|work=MySpace MDP|date=2008-02-05|accessdate=2008-02-05|archive-date=2008-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209102606/http://developer.myspace.com/Community/blogs/devteam/archive/2008/02/05/let-me-see-my-app.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.all4myspace.com/news/2008/1|title=MySpace Open to Developers|work=MySpace News|date=2008-02-05|accessdate=2008-02-05|archive-date=2008-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080114035153/http://www.all4myspace.com/news/2008/1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸರ್ವರ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ==
ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆ]] ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 100 ಗೀಗಾ ಬೈಟ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಡಾನ್ ಫೆರಿನೊ, ಕ್ಯೂ ಕಾನ್ ಲಂಡನ್ 2008&lt;ref name=&quot;qcon-arch-pres&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.infoq.com/presentations/MySpace-Dan-Farino|title=Behind the Scenes at MySpace.com|date=2009-02-10|publisher=InfoQ.com|accessdate=2009-12-12}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ 10 ಗೀಗಾ ಬೈಟ್ಸ್ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್]] ಸಾರಾಂಶವಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉಳಿದದ್ದು ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ವರ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವು 4500 ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಜಾಲ ಸರ್ವರ್ ಗಳು (ಕಾರ್ಯ ನಿರತವಾದ [[ವಿಂಡೊಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003]], [[ಐಐಎಸ್]] 6.0, [[ಎ ಎಸ್ ಪಿ.ನೆಟ್]] ಮತ್ತು [[.ನೆಟ್ ಪ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್]] 3.5), 1200 ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ಯಾಚೆ ಸರ್ವರ್ ಗಳು (ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 64 - ಬಿಟ್ ವಿಂಡೊಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003 ಮತ್ತು ಎಸ್ ಕ್ಯು ಎಲ್ ಸರ್ವರ್ 2005), ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಜೆಂಟೂ ಲೈನಕ್ಸ್]] ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ವಿತರಣೆಯ ಫೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

2009 ರಂತೆ, ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಹೆಚ್ ಡಿ ಡಿ]] ಯಿಂದ [[ಎಸ್ ಎಸ್ ಡಿ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗದ ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;infoq-ssd&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.infoq.com/news/2009/12/myspace-ssd|title=MySpace Replaces Storage with Solid-State Drive Technology in 150 Standard Load Servers|work=InfoQ.com|date=2009-12-12|accessdate=2009-12-12}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಪಯೋಗದ ಕರಾರುಗಳು ==
&quot;ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುಖಾಂತರ ಅಂತಹ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಲ್ಲದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಗೌರವಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು (ಉಪಸನದುದಾರರ ಅಪಾರ ಹಂತಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಉಪಅನುಜ್ಞೆಗೆ ಹಕ್ಕಿನ ಸಹಿತ) ಉಪಯೋಗಿಸಲು, ನಕಲು ಮಾಡಲು, ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಪರ್ದರ್ಶಿಸಲು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಸಲು, ರವಾನಿಸಲು, ಮತ್ತು ಹಂಚಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿರಿ&quot; ಎಂದು ಓದಲ್ಪಡುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಒಪ್ಪಂದದೊಳಗೆ [[ಮುದ್ರಿತ ಕರಾರಿನ]] ಪ್ರಯುಕ್ತ ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗ್]] ನಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಕಲೆಗಾರರು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯತಂಡದವರ ನಡುವೆ ಜೂನ್ 2006 ರ ತನಕ ಅನುಮಾನಗಳು ಇದ್ದವು.
[[ಮುರುಡೊಕ್]] ನ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನ]] ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದವು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುದ್ರಣ ಕರಾರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜೂನ್ 2006 ರ ಮೊದಲ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗ್]] ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದನು.&lt;ref name=&quot;InquirerBragg&quot;&gt;{{cite news
| url=http://www.theregister.co.uk/2006/06/08/blly_bragg_myspace/
| publisher=The Register
| title=Billy Bragg prompts MySpace Rethink
| last=Orlowski
| first=Andrew
| date=2006-06-08
| accessdate=2006-09-12
}}&lt;/ref&gt; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಜೆಫ್ ಬರ್ಮನ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೇಳುತ್ತಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದನು, &quot;ಕಲಾವಿದನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕಾನೂನು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿರುವ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಸವಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿರತರಾಗಿದ್ದೇವೆ.&quot;

&quot;ಮೈಸ್ಪೆಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೀವು ಕಳಿಸುವಂತಹ ಲೇಖನ, ಫೈಲುಗಳು, ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊ, ಧ್ವನಿಗಳು, ಸಂಗೀತದ ಕೆಲಸಗಳು, ಲೇಖಕತ್ವದ ಕೆಲಸಗಳು, ಅಥವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥೂಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ, 'ವಿಷಯಗಳು') ಯಾವುದೇ ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಸಾಧಿಸಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎನ್ನುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿತ ಜೂನ್ 27, 2006, ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ, ನೀವು ಅಂತಹ ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬದ್ಧರಾಗಿರುವಿರಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೀವು ಆರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಿರಿ.&quot;

== ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ==
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಾಲೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು, ಅದು &quot;ಮಾತ್ಸರ್ಯದ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಡ್ಡು ಹರಟೆಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದೆಯೆಂದು&quot; ತಿಳಿದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|work=Curriculum Review|date=October 2005|title=Schools race to restrict MySpace}}&lt;/ref&gt;

ಅಂತಹ ಒಂದು ನಿಷೇದಾಜ್ಞೆಯ ನ್ಯಾಯಪರತೆಯನ್ನು ತಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೋಸಗಾರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿದಂತಹ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಅಥವ ಹೊರದಬ್ಬುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಥವ ತದ್ರೂಪ ಜಾಲತಾಣಗಳ ([[ಗಯಿಯ]] ದಂತಹ) ಮೇಲೆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದನ್ನು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯ]] [[ಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ]] 2005 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXIII ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು]] ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.tdn.com/articles/2006/01/22/top_story/news01.txt|title=The MySpace case|work=The Daily News, Longview, Washington|date=2006-01-22|accessdate=2006-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20060427114529/http://www.tdn.com/articles/2006/01/22/top_story/news01.txt|archive-date=2006-04-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mtv.com/news/articles/1512215/20051025/index.jhtml?headlines=true ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ - ವಾರ್ತಾ ಕತೆ | ಸಂಗೀತ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕಲಾವಿದರ ವಾರ್ತೆ | ಎಮ್ ಟಿ ವಿ ವಾರ್ತೆ]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailyrecord.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051024/NEWS01/510240324/1005 ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನಿಷೇಧವು ಸೈಬರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ: ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಹೆಚ್.ಎಸ್. ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಲೈಂಗಿಕ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರಿಗೆ ಚರ್ಚಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಡೈಲಿ ರಿಕಾರ್ಡ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2005&lt;/ref&gt;

ಶಾಲೆಗಳು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ತಾಣಕ್ಕೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಆಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ &quot;ಮೋಸದ ಬ್ರೌಸರ್&quot; ಗಳ ಸಹಿತ, [[ಬದಲಿ ತಾಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತತ್ರಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. {{Citation needed|date=November 2008}}

[[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ಎಮ್ ಯು-ಯಾಪ್]] ನ ಹಕ್ಕಿನ ಸಂಗತಿಗಳ ಕಾರಣ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2009, ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟಿತ್ತು. ಟರ್ಕಿಯ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತಗಾರ]]ರಿಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಒಂದು ಗುರುತರವಾದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟರ್ಕಿಯ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಏಲಿನ್ ಅಸ್ಲಿಮ್]] ಹೇಳಿದನು. 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರ, ಪ್ರಕಾರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ತಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkish-music-industry-vs-myspace-and-last.fm-2009-10-11&lt;/ref&gt;

== ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳು ==
ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ [[ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಹದಿಹರೆಯದ ಶ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಸೇವರಿಯೊ ಮೊಂಡೆಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆಂದೂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಮಗೆ 150,000 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡದೇ ಹೋದರೆ ತಾವು ಹೇಗೆ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಒಳನುಗ್ಗಿದರೆಂಬುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಾಣಕ್ಕೆ [[ಹ್ಯಾಕ್]] ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆಲಸಗಾರರಂತೆ ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನ ಭೂಗತ ಪೋಲೀಸ್ ಬೇಹುಗಾರರಿಂದ ಆ ಹದಿಹರೆಯವದರಿಬ್ಬರೂ ಕೈದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;ElReg-TeenHack&quot;&gt;{{cite news
| url = http://www.theregister.co.uk/2006/05/25/myspace_hack_charges/
| title = Teen hack suspects charged over MySpace extortion bid
| last = Leyden
| first = John
| publisher = The Register
| date= 2006-05-25
| accessdate = 2006-09-09
}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಪರಾಧದ ನಷ್ಟದ ಆಪಾದನೆಗಳ ಮೇಲೆ [[ಒಂದು 17 ವರ್ಷದ]] ಬಾಲಕಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ, [[ಡುರ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಕೌಂಟಿ]] ಪೋಲೀಸರು ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿದರು. [[ಸಿಗರೇಟ್]] ನ ತುಂಡುಗಳು, ಉಡುಪಿನಲ್ಲೇ [[ಮೂತ್ರ]] ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಹಗಳಿಂದ]] 20,000 ಪೌಂಡುಗಳ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ 200 ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಹದಿಹರೆಯದವರು ದೇಶದೆಲ್ಲಡೆಯಿಂದ ಆ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಕಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = http://www.dailymail.co.uk/pages/live/femail/article.html?in_article_id=449819&amp;in_page_id=1879
| title = What Rally happened at the MySpace party from hell
| publisher = Daily Mail
| date= 2007-04-21
| accessdate = 2007-04-22
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty13.xml |title='ಮನೆಯನ್ನು ದಬ್ಬೋಣ' ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕೂಟದ ಹುಡುಗಿ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307191648/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty13.xml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಇಮೀಮ್ ನ ಗಳಿಕೆ ==
2009, ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [[ಇಮೀಮ್]] ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2009 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಪೂರ್ಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವು ಇಮೀಮ್ ಅನ್ನು [[ಯು.ಎಸ್]] 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ನಗದು ಹಣಕ್ಕೆ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡಿತೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://techcrunch.com/2009/12/08/imeem-myspace-music-completes-acquisition/ | publisher= TechCrunch | title= Myspace Music Completes Acquisition of Imeem | date= 08 December 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.myspace.com/pressroom?url=/article_display.cfm?article_id=1126 | publisher= MySpace | title= Myspace Pressroom | date= 08 December 2009 | access-date= 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | archive-date= 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20161025030053/https://myspace.com/pressroom?url=%2Farticle_display.cfm%3Farticle_id%3D1126 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ತಾವು ಇಮೀಮ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದೂ ಸಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 15, 2010 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಮೀಮ್ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13526_3-10436396-27.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429135613/http://news.cnet.com/8301-13526_3-10436396-27.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ==
{{Main|YouTube}}
2005 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು [[ಹುದುಗಿಸುವ]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳೆದಾರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಹೊಸ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಹುದುಗಿರುವ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆನಂತರ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.techdirt.com/articles/20060110/0735214.shtml
| title = So That's Why MySpace Blocked YouTube
| accessdate = 2006-07-28
| author = Carlos
| date= 2006-01-10
| publisher = Techdirt.com
}}&lt;/ref&gt;

ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು [[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಅಂತರಜಾಲದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದ]] &lt;ref name=&quot;adage_fastest&quot;&gt;[http://adage.com/digital/article.php?article_id=110632 &quot;ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಲತಾಣ&quot;] [[ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಏಜ್]]&lt;/ref&gt; ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?&amp;range=max&amp;size=large&amp;compare_sites=myspace.com&amp;y=r&amp;url=youtube.com#top
| title = Info for YouTube.com
| accessdate = 2006-07-26
| date = 2006-07-26
| publisher = Alexa.com
| archive-date = 2007-11-03
| archive-url = https://web.archive.org/web/20071103011300/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?&amp;range=max&amp;size=large&amp;compare_sites=myspace.com&amp;y=r&amp;url=youtube.com#top
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು 2006 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = http://technology.guardian.co.uk/news/story/0,,1834036,00.html
| title = YouTube overtakes MySpace
| accessdate = 2006-07-31
| date= 2006-07-31
| publisher = Guardian Unlimited
 | location=London}}&lt;/ref&gt; ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಜಾಲದ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳು ([[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]], [[ಫ್ಲಿಕರ್]], [[ಬ್ಲಾಗರ್]], [[ಗೂಗಲ್]], ಮತ್ತು [[ಫೋಟೊಬಕೆಟ್]] ನಂತಹ ಹೆಸರಿನ) ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇವಲ &quot;ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿವೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಸರಿ ಜೋಡಿಯಾಗಲೇ ಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ನ ಸಿ ಒ ಒ [[ಪೀಟರ್ ಚೆರ್ನಿನ್]] ಹೇಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.techcrunch.com/2006/09/12/myspace-we-dont-need-web-20/
| title = MySpace: We don't need Web 2.0
| accessdate = 2006-10-10
| last = Kirkpatrick
| first = Marshall
| date= 2006-09-12
| publisher = TechCrunch
}}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==

* [[ಏಷಿಯನ್ ಏವ್]]
* [[ಬೆಬೋ]]
* [[ಬಜ್ ನೆಟ್]]
* [[ಜಿ ಒ ಎಸ್ 2.9 &quot;ಸ್ಪೇಸ್&quot;]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಕಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು ಮಾಡಿದ [[ಲೈನಕ್ಸ್]] ಹಂಚಿಕೆ
* [[ಅಂತರಜಾಲ ಅದ್ಭುತ]]
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಲೈವ್ ಜರ್ನಲ್]]
* [[ಮೈಡೆತ್ ಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ]]
* [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] 
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]]
* [[ಸಾಮಾಜಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ==
* ಆಂಗ್ ವಿನ್, ಜುಲಿಯಾ. 2009. [https://books.google.com/books?id=c-lEzyA4TSQC&amp;amp;printsec=frontcover ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕದಿಯುವುದು: ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಕದನ], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್. ISBN 978-1-4000-6694-0
* ಡೇವಿಸ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕರ್ರಿಂಗ್ಟನ್, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ: ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದ ಭರವಸೆಕೊಡಲು ಫೇರ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, 16 ಕಾನ್. ಜೆ.ಎಲ್. &amp; ಪಬ್. ಪಾಲಿ 237 (2007).
* ಡೊಡೆರೊ, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ. [http://bostonphoenix.com/boston/news_features/top/features/documents/04838542.asp &quot;ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್: ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ 22 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಲಾಗ್ ಆನ್ ಮಾಡುವುದು&quot;], [[ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್]], ಜುಲೈ 22-28, 2005.
* ಡೊಡೆರೊ, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ, [http://www.thephoenix.com/article_ektid30132.aspx &quot;ಯು ಮತ್ತು ಯುವರ್ ಟೆಕ್-ಚಿಕ್: ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀಕ್ ಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ&quot;], ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2006.
* [[ಡಾನ್ ಟಾಪ್ ಸ್ಕಾಟ್]] ಮತ್ತು ಅಂಟನಿ ಡಿ. ವಿಲಿಯಮ್ಸ್. 2007. ವಿಕಿನೊಮಿಕ್ಸ್: ಹೇಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಹಯೋಗವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್.

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{wikinews|Bloggers investigate social networking websites}}
* [http://www.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌]
* [http://www.myspace.com/tom ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ.

{{Social network}} 
{{Fox Interactive Media}}
{{News Corporation}} 
{{Microblogging}}

{{DEFAULTSORT:Myspace}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜದ ಜಾಲತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬೆವೆರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಗದ್ವಾಪಿ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮಾಜ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಜಾಹಿರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ]]
[[ವರ್ಗ:2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್ ಒಎಸ್ ತತ್ರಾಂಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಮಾಜಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾಲ 2.0]]</text>
      <sha1>fu1ng7l81zldne9x7348t2fmwj4h875</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಂಗಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23605</id>
    <revision>
      <id>1435521</id>
      <parentid>1429970</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100547" sha1="tqznzxplfihs0hb2gt7sa4a8g3l1kwj" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Manga in Jp.svg|thumb|180px|ಕಂಜೀ ಮಂಗಾ ಕ್ಕಾಗಿ ಸಕಾಲಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಿದೆ,(ಶಿಕ್ಕಿ ನೋ ಯುಕ್ಕಿಕ್ಕಾಯ್) 1798 ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಟೋ ಕಿಯೋಡೆನ್ ಮತ್ತು ಕೀಟಾವ್ ಶೀಗೆ ಮಾಸಾ.]]
{{Anime and manga}}

'''ಮಂಗಾ'''  ([[ಕಂಜೀ]]: {{lang|ja|漫画}}; [[ಹಿರಂಗಾನಾ]]: {{lang|ja|まんが}}; [[ಕಟಕಾನಾ]]: {{lang|ja|マンガ}}; {{Audio|Ja-Manga.oga|listen}}) ({{IPA-en|ˈmɑːŋɡə|lang}} ಅಥವಾ {{IPA-en|ˈmæŋɡə|}}) [[ಕಾಮಿಕ್ಸ್]] ನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ [[ಕಾರ್ಟೂನ್]]ಗಳು (ಕೆಲವುಸಲ ''ಕೊಮಿಕ್ಕು'' {{nihongo2|コミック}}) ಎಂದು [[ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನಿಗಧಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Lent|2001|pp=3–4}}, {{Harvnb|Tchiei|1998}}, {{Harvnb|Gravett|2004|p=8}}&lt;/ref&gt; [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಂಗದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;Kinsella&quot;&gt;{{Harvnb|Kinsella|2000}}{{Request quotation|date=October 2009}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅವರು ಪೂರ್ವ [[ಜಪಾನಿಗಳ ಕಲೆ]]ಗಿಂತ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kern|2006}}, {{Harvnb|Ito|2005}}, {{Harvnb|Schodt|1986}}&lt;/ref&gt;

ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಮಂಗವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಷಯಗಳ ವಿಶಾಲವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ : ಸಾಹಸ -ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್, ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಗಳು, ಕಾಮಿಡಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿ, ನಿಗೂಢ ತತ್ತ್ವ, ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ /ವಾಣಿಜ್ಯ, ಇತರೆಗಳು.&lt;ref name=&quot;Gravett&quot;&gt;{{Harvnb|Gravett|2004|p=8}}&lt;/ref&gt; 1950 ರಿಂದಲೂ, ಮಂಗವು ಜಪಾನಿಗಳ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{Harvnb|Kinsella|2000}}, {{Harvnb|Schodt|1996}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಥಿರವಾದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, 2007 ರಲ್ಲಿ ಜಪನಿನಲ್ಲಿ 406 ಬಿಲಿಯನ್ [[ಯೆನ್]] ಮಾರ್ಕೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ (ಸರಿಸುಮಾರು [[$]]3.6 ಬಿಲಿಯನ್). ಮಂಗವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬರಬರುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚು {{Vague|date=October 2009}}ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗತೊಡಗಿದೆ.  2008 ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕೆನಾಡಿಯನ್ ಮಂಗ ವಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ $175 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.{1/} ಮಂಗವು [[ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ]],&lt;ref&gt;{{Harvnb|Katzenstein|Shiraishi|1997}}&lt;/ref&gt; ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಪೂರ್ಣ -ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುವ ಮಂಗವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ (ಉದಾ. ''[[ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ]]'' ). ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ, ಮಂಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳ ಕಂತುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಪುಸ್ತಕದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಗ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ, ಆಗಿದಾಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಕರಣವು ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಣಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ದಲ್ಲಿ, ಬಹುಶಃ [[ಪುಸ್ತಕದ ಹಿಂಬದಿಯ]] ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿಂತಹ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ''[[ಟ್ಯಾನ್‌ಕೋಬೊನ್]] '' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;GravettSchodt&quot;&gt;{{Harvnb|Gravett|2004|p=8}}, {{Harvnb|Schodt|1986}}&lt;/ref&gt; ಮಂಗಾ ಕಲೆಗಾರನು(ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿನ''[[ಮಂಗಾಕಾ]]'' ) ಸಣ್ಣ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಂಪದಾಕರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Kinsella&quot;/&gt; ಮಂಗ ಸಂರಣಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದರ ಚಾಲನೆಯು ನಂತರ ಅಥವಾ ಪ್ರಸುತ್ತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಶಃ [[ಅನಿಮೇಟಡ್]] &lt;ref&gt;{{Harvnb|Kittelson|1998}}&lt;/ref&gt; ಆಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಂಗ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ [[ಲೈವ್- ಆಕ್ಷ್ಯನ್]] ಅಥವಾ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{Harvnb|Johnston-O'Neill|2007}}&lt;/ref&gt; ಸೆಂಟರಿಂಗ್‌ನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್).

&quot;ಮಂಗಾ&quot; ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೊರಭಾಗದ ಜಪಾನ್ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಟಕವಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Merriam-Webster&quot;&gt;{{Harvnb|Merriam-Webster|2009}}&lt;/ref&gt; ಅದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮಂಗಾ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ [[ತೈವಾನ್]] (&quot;[[ಮಾನ್‌ಹುವಾ]]&quot;), ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ (&quot;[[ಮಾನ್‌ಹ್ವಾ]]&quot;),&lt;ref&gt;{{Harvnb|Webb|2006}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ (&quot;[[ಮಾನ್‌ಹ್ವಾ]]&quot;).&lt;ref name=&quot;Wong 2002&quot;&gt;{{Harvnb|Wong|2002}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, &quot;[[ಲಾ ನೌವೆಲ್ಲೇ ಮಂಗ]]&quot; ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದವರು ಜಪಾನೀಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಬಂದೇ ಡೆಸಿನ್ನೀ]]'' ( ಅಕ್ಷರಶಃ ''ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ'' ).  ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ. ಜನರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ ಮಂಗ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ಗಳಾದ ಅಮೇರಿಮಂಗ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಂಗ, ಅಥವಾ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮಂಗ]] (OEL ಮಂಗ).

== ಪದಮೂಲ/ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ==
ಜಪಾನೀಗಳ ''ಮಂಗ''  ಎಂಬ ಪದವು, ಅಕ್ಷರಶಃವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎಂದರೆ &quot;ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ತನೆ&quot;. ಈ ಪದವು ಮೊದಲು ಬಂದಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳಾದ[[ಸ್ಯಾಂಟೊ ಕಿಡಾನ್]]ರವರ ಪಿಚ್ಚರ್ ಬುಕ್ ''ಶೀಜೀ ನೊ ಯುಕೀಕೈ '' (1798), ಮತ್ತು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳಾದ ಐಕಾವಾ ಮಿನ್‌ವಾಸ್ ರವರ ''ಮಂಗ ಹ್ಯಾಕುಜೋ''  (1814) ಮತ್ತು ಆಚರಿಸಲಾದ ''[[ಹುಕುಸೈ ಮಂಗಾ]]'' ಪುಸ್ತಕಗಳು(1814–1878)[[ಹುಕಾಸೀ]]ಕಲೆಗಾರರ[[ಯುಕಿಯೋ- ಇ]]ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಕೆಚ್ ಬುಕ್ಸ್‌ಗಳ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Hokusai&quot;&gt;{{Harvnb|Bouquillard|Marquet|2007}}&lt;/ref&gt; [[ರಾಕ್‌ಟೇನ್ ಕಿಟ್‌ಜ್ವಾ]] (1876–1955) ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಲಾದ ಪದ &quot;ಮಂಗ&quot;.&lt;ref name=&quot;Manga no Jiten&quot;&gt;{{Harvnb|Shimizu|1985|p=53–54, 102–103}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರ್ಯಗಳು ==
ಆಧುನಿಕ ಮಂಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಂಗ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ II ರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದ ಪಾತ್ರ, [[ಮಿಯಾಜೀ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮಿಯಾಜೀ ಜಾಪನೀಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.

[[ಅಮೆರಿಕ]]ವು [[ಜಪಾನ್‌]]ನ (1945-1952) ರ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಂಗಾವು ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ([[ಜಿಐ]] ಗಳಿಂದ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ತರಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಥೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಫಿಲಂ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಡಿಸ್ನೆ]]).&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kinsella|2000}}, {{Harvnb|Schodt|1986}}&lt;/ref&gt; ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಎಲ್. ಸ್ಕಾಡ್ಕ್]], ಕಿಂಕೊ ಇಟೊ, ಮತ್ತು ಆಡಮ್ ಎಲ್. ಕೆರ್ನ್ ಅವರು ಜಪಾನೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಗಾದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986}}, {{Harvnb|Ito|2004}}, {{Harvnb|Kern|2006}}, {{Harvnb|Kern|2007}}&lt;/ref&gt;

ಆಧುನಿಕ ಮಂಗಾವು ಆಕ್ರಮಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (1945–1952)ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (1952– 1960 ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ)ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲೆ ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಜಪಾನ್ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಳಿಸಿತು. [[ಒಸಾಮು ತೆಜುಗಾ]] (''[[ಆಸ್ಟ್ರೋ ಬಾಯ್]]'' ) ಮತ್ತು [[ಮಚಿಕೊ ಹಸೇಗಾವಾ]] (''[[ಸಝೇ-ಸಾನ್]]''  ಒಳಗೊಂಡಂತೆ&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986}}, {{Harvnb|Schodt|1996}}, {{Harvnb|Schodt|2007}}, {{Harvnb|Gravett|2004}}&lt;/ref&gt; ಮಂಗಾ ಕಲೆಗಾರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಂಭವಿಸಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Sazae-san kamishibai.jpg|thumb|left|ಮಾಚೀಕೋ ಹಾಸೇಗಾವಾ ಮೂಲಕ ಷಾಜೀ-ಸಾನ್ ನಿಂದ ಕಾಮೀ-ಶೀಬಾಯ್ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಯಿತು.ಸಾಜೇ ಅವಳ ಕೂದಲು ಬನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.]]

''ಆಸ್ಟ್ರೋ ಬಾಯ್''  ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆಲ್ಲ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kodansha|1999|pp=692–715}}, {{Harvnb|Schodt|2007}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2009 ರವರೆಗೆ ''ಸಜೈ-ಸ್ಯಾನ್‌'' ನ ಅನಿಮ್ ಅಳವಡಿಕೆ ಚಲಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ{{as of|2009|lc=on}}, ಜಾಪನೀಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಅನಿಮೆ ಅನ್ನು ಇತರ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಬರಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತೆಜೂಕಾ ಮತ್ತು ಹಸೇಗಾವಾ ಶೈಲೀಯ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ತೆಜುಕಾದ &quot;ಸಿನಿಮಾಟೊಗ್ರಾಫಿಕ್&quot; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ತಂಡಗಳು ಮೋಷನ್ ಚಿತ್ರದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಲೋ ಮೋಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿತು ಅಲ್ಲದೆ ದೂರದಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಶಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೂಮ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಷುವಲ್ ಡೈನಾಮಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಂಗಾ ಚಿತ್ರಕಾರರಿಂದ ನಂತರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Schodt 1986&quot;&gt;{{Harvnb|Schodt|1986}}&lt;/ref&gt; ''[[ಶೋಜಾ ಮಂಗಾ]]'' ವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನಂತರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಅನುಭವವೂ ಸಹ ಹಸೇಗಾವಾವು ಗಮನಹರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gravett|2004|p=8}}, {{Harvnb|Lee|2000}}, {{Harvnb|Sanchez|1997–2003}}&lt;/ref&gt; 1950 ಮತ್ತು 1969 ರ ಮಧ್ಯೆ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಲೋಕಚಿತ್ರಣಗಳಾದ ಹುಡುಗರತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ ''[[ಶೋನೆನ್ ಮಂಗಾ]]''  ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ ''ಶೋಜೊ''  ಮಂಗಾದ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಾದ ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986}}, {{Harvnb|Toku|2006}}&lt;/ref&gt;

1969 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಾ ಕಲಾವಿದರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗುಂಪು (ನಂತರ ''[[ವರ್ಷದ 24 ಗುಂಪು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಉತ್ತಮ 24 ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ತಮ್ಮ ಶೋಜಾ ಮಂಗಾದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು (&quot;ವರ್ಷ 24&quot; 1949 ಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಪನೀಸ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಈ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರ ಜನ್ಮದ ವರ್ಷ).|ವರ್ಷದ 24 ಗುಂಪು''[[ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ''ಉತ್ತಮ 24''  ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ತಮ್ಮ ''ಶೋಜಾ''  ಮಂಗಾದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು (&quot;ವರ್ಷ 24&quot; 1949 ಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಪನೀಸ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಈ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರ ಜನ್ಮದ ವರ್ಷ).&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gravett|2004|pp=78–80}}, {{Harvnb|Lent|2001|pp=9–10}}&lt;/ref&gt;]]'' ]]''  [[ಹಗಿಯೊ ಮೋಟೊ]], [[ರಿಯೊಕೊ ಲಿಕೇಡಾ]], [[ಯುಮಿಕೊ ಒಶಿಮಾ]], [[ಕೀಕೊ ತಕೇಮಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ರ‌್ಯೋಕೊ ಯಾಮಿಗಿಶಿ]] ಅವರನ್ನು ಗುಂಪು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಮಂಗಾಗೆ ಮಹಿಳೆ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;GravettSchodt&quot;/&gt; ಅದರ ನಂತರ, ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಓದುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದ ಮಂಗಾ ''ಶೋಜೊ'' ವನ್ನು ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986}}, {{Harvnb|Toku|2006}}, {{Harvnb|Thorn|2001}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ (1975-ಈವರೆಗೂ), ''ಶೋಜೊ''  ಮಂಗಾವು ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮುಂದುವರಿದರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಉಪಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Ogi&quot;&gt;{{Harvnb|Ōgi|2004}}&lt;/ref&gt; ಉನ್ನತ ಉಪಪ್ರಬೇಧಗಳು ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕಿಯರು ಮತ್ತು &quot;ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಮಿಕ್ಸ್&quot; ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಜಾಪನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ರೆಡಿಸೂ'' {{lang|ja|レディース}}, ''ರೆಡಿಕೊಮಿ'' {{lang|ja|レディコミ}}, ಮತ್ತು ''ಜೋಸಿ'' {{lang|ja|女性}}).&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gravett|2004|p=8}}, {{Harvnb|Schodt|1996}}&lt;/ref&gt;

ಆಧುನಿಕ ''ಶೋಜೊ''  ಮಂಗಾ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು [[ಸ್ವಯಂ ಸಾಧನೆ]]ಯ ಉದ್ವೇಗದ ತೀವ್ರತೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Drazen&quot;&gt;{{Harvnb|Drazen|2003}}&lt;/ref&gt; ಉನ್ನತ ನಾಯಕಿಯರೊಂದಿಗೆ, ''ಶೋಜೊ''  ಮಂಗಾವು [[ನಾಕೊ ತಕೇಚಿ]] ''[[ಪ್ರೆಟ್ಟಿ ಸೋಲ್ಜರ್ ಸೈಲರ್ ಮೂನ್]]''  ನಂತಹ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಂಗ ಮತ್ತು ಅನಿಮ್ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Allison|2000|pp=259–278}}, {{Harvnb|Schodt|1996|p=92}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರಕಾರದೊಳಗೆ ಹುಡುಗಿಯರ ಗುಂಪುಗಳ (ಅಥವಾ ''[[ಸೆಂಟಾಸ್]]) ಒಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Poitras&quot;&gt;{{Harvnb|Poitras|2001}}&lt;/ref&gt;''

ಉದ್ದೇಶಿತ ಓದುಗರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪುರುಷ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ಮಂಗಾವು ಉಪ ವಿಭಾಗಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: 18 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಹುಡುಗರು (''ಶೋನೆನ್''  ಮಂಗಾ) ಮತ್ತು ಯುವ ಪುರುಷರು 18- ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸು (''[[ಸೈನಿನ್]]''  ಮಂಗಾ);&lt;ref&gt;{{Harvnb|Thompson|2007|pp=xxiii–xxiv}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲದೆ ವಿಷಯವೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಕ್ಷನ್-ಸಾಹಸ ಸೇರಿಂದಂತೆ ಪುರುಷ ನಾಯಕರು, ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಹ್ಯೂಮರ್, ಗೌರವದ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ವ್ಯಕ್ತ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Brenner&quot;&gt;{{Harvnb|Brenner|2007|pp=31–34}}&lt;/ref&gt; &quot;ಸೈಯನಿನ್&quot;{{lang|ja|青年}} ನ ಎರಡು ಹತ್ತಿರವಾದ ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಜಪಾನೀಯರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಂಜಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ &quot;ಯುವಕ, ಯುವ ಜನ&quot; ಮತ್ತು {{lang|ja|成年}}&quot;ವಯಸ್ಕರ, ಬಹುಮತಕ್ಕೆ&quot; - ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಮಂಗಾ ಬೆಳೆದಿರುವ ಜನರತ್ತ ಗುರಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ''ಸೈಜಿನ್''  (&quot;ವಯಸ್ಕರ&quot; {{lang|ja|成人}}) ಮಂಗಾ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|p=95}}, {{Harvnb|Perper|Cornog|2002}}&lt;/ref&gt; ''ಶೋನೆನ್'', ''ಸೈನಿನ್'', ಮತ್ತು ''ಸೈಜಿನ್''  ಮಂಗಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಯುವಕರು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಂಗಾದ ಓದುಗರಾದರು. ರೋಬಾಟ್ಸ್, ಸ್ಪೇಸ್-ಪ್ರಯಾಣ, ಮತ್ತು ನಾಯಕನ ಆಕ್ಷನ್-ಸಾಹಸದಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1950 ರಿಂದ, ''ಶೋನೆನ್''  ಮಂಗಾವು ಮೂಲಪ್ರಕಾರದ ಹುಡುಗರ ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳತ್ತ ಮಂಗಾ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986|pp=68–87}}, {{Harvnb|Gravett|2004|p=52–73}}&lt;/ref&gt; ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳು [[ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ]], ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕ್ರೀಡೆ, ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್]], [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್‌]]ನಂತಹ ಸಾಲಿಟರಿ ವೇಷಭೂಷಣದ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಂಗಾವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986|pp=68–87}}&lt;/ref&gt;

ಪುರುಷ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮಂಗಾದಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರವು ಆ ಒಂಟಿ ಸುಂದರ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು (''[[ಬಿಶೋಜಿ]]'' )&lt;ref&gt;{{Harvnb|Perper|Cornog|2002|pp=60–63}}&lt;/ref&gt; ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಓಹ್ ಮೈ ಗಾಡೆಸ್!]]''  ಕಥೆಗಳು ''[[Negima!: Magister Negi Magi|ನೆಜಿಮಾ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಹನುಕ್ಯೊ ಮೈಡ್ ತಂಡ]]'' ದಂತೆ ಆ ರೀತಿಯ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ನಾಯಕರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಂತೆ [[ಬೆಲ್‌ದಾಂಡಿ]], ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ತ್ರೀ ಸೈನಿಕರು (''ಸೆಂಟೊ ಬಿಶೋಜೊ'' )&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gardner|2003}}&lt;/ref&gt;

1990 ರಲ್ಲಿನ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್‌ನ ಸಡಿಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಲೈಂಗಿಕ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಮಂಗಾವು ಪುರುಷ ಓದುಗರನ್ನು ಗುರಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಗೋಚರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;PCmono&quot;&gt;{{Harvnb|Perper|Cornog|2002}}&lt;/ref&gt; ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಡೊಮಾಸೊಚಿಸಮ್]] (ಎಸ್ಎಂ), [[ಜೂಪಿಲಿಯಾ]] (ಬೆಸ್ಟಿಲಿಟಿ), [[ಇನ್‌ಸೆಸ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಲಾತ್ಕಾರ]]ದ ಮೂಲಕ ಈ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಆಂಶಿಕ ನಗ್ನತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ [[ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.|ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;CCIES&quot;&gt;{{Harvnb|Perper|Cornog|2003|pp=663–671}}&lt;/ref&gt;]]

''[[ಜೆಕಿಗಾ]]''  ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರ — ಭಾವುಕವಾಗಿ ಮಬ್ಬು, ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೈಜತೆ, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕತೆಯು — ಜೀವನದ ನೈಜತೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ, ದಿನದ ಹೊರಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1986|p=68–73}}, {{Harvnb|Gravett|2006}}&lt;/ref&gt; 1959-1062 ಕ್ರೋನಿಕಲ್‌ನ ''ಸಂಪಿ ಶಿರಾಟೊದಂತಹ''  ''ಜೆಕಿಗಾ''  ''ನಿಂಜಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆರವೇರುವಿಕೆಗಳು''  (''ನಿಂಜಾ ಬುಜಿಚೋ'' ) 1950 ಮತ್ತು 1960 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಎಡದ ವಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರತ ರಾಜಕೀಯದವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು&lt;ref name=&quot;SchodtG&quot;&gt;{{Harvnb|Schodt|1986|p=68–73}}, {{Harvnb|Gravett|2004|pp=38–42}}, {{Harvnb|Isao|2001}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂಗಾದೊಂದಿಗೆ ಯೋಶಿರೊ ತಾತ್ಸುಮಿಯಂತಹ ಯುವ ಮಂಗಾ ಕಲಾವಿದರ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಅತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Isao|2001|pp=147–149}}, {{Harvnb|Nunez|2006}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ==

ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, 2007 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಂಗಾವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 406 ಬಿಲಿಯನ್ ಯೆನ್‌ನಷ್ಟು (ಸುಮಾರು $3.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್‌ಡಿ) ಪ್ರಕಟಣೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;IndustrySize&quot;&gt;{{Harvnb|Cube|2007}}&lt;/ref&gt; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಮಂಗಾ ಉದ್ಯಮವು ವಿತರಣೆ ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಮರುಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸರಣಿಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಾದ ನಂತರ, ಪ್ರಕಾಶಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಥೆಗಳ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕ ಗಾತ್ರದ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ''ಟ್ಯಾಂಕೊಬೊನ್''  ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಯು.ಎಸ್. [[ವ್ಯಾಪಾರದ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸಮವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಪುಟಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಕ್ಯಾಚ್ ಅಪ್&quot; ಮಾಡುವಂತಹವರಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮ್ಯಾಗಜೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಾದರೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಓದುಗರು ಹಳಬರಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಏನಾದರೂ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಶೇಷತೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದರಿಂದ &quot;ಡೀಲಕ್ಸ್&quot; ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ಮಂಗಾವನ್ನು ಸಹ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು 100 ಯೆನ್‌ಗೆ (ಸುಮಾರು $1 ಯು.ಎಸ್ ಡಾಲರ್) ಒಂದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆದಾರರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಂಗಾವನ್ನು ಓದುಗರ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Schodt 1996&quot;&gt;{{Harvnb|Schodt|1996}}&lt;/ref&gt; ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹುಡುಗರಿಗೆ (''ಶೋನೆನ್'' ) ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ (''ಶೋಜೋ'' ) ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ವಿಭಿನ್ನ ಕವಚದ ಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವ ಓದುಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಪುರುಷ ಓದುಗರು ಚಂದಾದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಜಪಾನ್ ಹಲವಾರು [[ಮಂಗಾ ಕೆಫೆ]]ಗಳು ಅಥವಾ ''ಮಂಗಾ ಕಿಸ್ಸಾ'' ಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ (''ಕಿಸ್ಸಾ''  ಎಂಬುದು ''[[ಕಿಸ್ಸಾಟನ್‌]]'' ನ ಕಿರುನಾಮವಾಗಿದೆ). ''ಮಂಗಾ ಕಿಸ್ಸಾ'' ದಲ್ಲಿ, ಜನರು [[ಕಾಫಿ]]ಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಓದುದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೂಲ [[ವೆಬ್‌ಮಂಗಾ]]ದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಜಾಪನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಮಂಗಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು [[ಕ್ಯೋಟೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಗಾ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ]]ವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;KyMM&quot;&gt;{{Harvnb|Manga Museum|2009}}&lt;/ref&gt;

=== ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ===
{{See also|List of manga magazines}}
[[ಚಿತ್ರ:Eshibun Nipponchi.jpg|thumb|250px|ಎಸ್ಟಿಬುನ್ ನಿಪ್ಪೂಚ್ಚಿನ್ ; ಮೊದಲ ಮಂಗಾ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿರು.]]
ಮಂಗಾ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿಗಳ ಸುಮಾರು 20-40 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಹೋಗುವ ಪ್ರತಿ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪುಸ್ತಕವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವರ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೆ ಇತರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಾದಂತಹ ಅನಿಮಿ ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ''[[ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರ]]'' ದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಒಂಟಿ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇತರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಾದಂತಹ ''[[ನಯಾಯೋಶಿ]]'' ಯು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಲಾವಿದರು ಬರದೆ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಈ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ &quot;ಆಂಥಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು&quot;, ಅವುಗಳನ್ನು (ಸಂಭಾಷಣೆ ರೂಪವಾಗಿ &quot;ಫೋನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು&quot;) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನ್ಯೂಸ್‌ಪ್ರಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 200 ರಿಂದ 850 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಂಗಾ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು [[ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ನಾಲ್ಕು ಪ್ಯಾನಲ್‌ನ ''[[ಯೊಂಕೊಮಾ]]''  ([[ಕಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌]]ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವುದು) ವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮಂಗಾ ಸರಣಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಅವುಗಳು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಂಗಾ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;ಒಂದು ಶಾಟ್&quot; ಮಂಗಾ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|pp=101}}&lt;/ref&gt;

==== ಇತಿಹಾಸ ====
ಕಂಗಾಕಿ ರೋಬನ್ ಮತ್ತು ಕವಾನಬೆ ಕೊಯಾಸಿ ಎಂಬುವವರು ೧೮೯೪ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮಂಗ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌‌ನ್ನು ರಚಿಸಿದರು: ''ಷೀಬುನ್ ನಿಪ್ಪೂನ್‌ಚಿ''. ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್‌ [[ಚಾರ್ಲಸ್ ವಿರಂಗಮ್‌]] ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ''[[ಜಪಾನ್ ಪಂಚ್ ‌]]'' ರ ಈ ಮ್ಯಾಗ್‌‌ಜೀನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಆವಗೊಂಡಿತ್ತು. ''ಷೀನ್ಬುನ್ ನಿಪ್ಪೂನ್ಚಿ '' ತುಂಬಾ ಸರಳ ಶೈಲಿಯಾದ ಡ್ರಾಯಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜನರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ''ಷೀನ್‌ಬುನ್ ನಿಪ್ಪೋಚಿ‌ನ್''  ಮೂರು ಸಂಚಿಕೆಯ ನಂತರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. 1875 ರಲ್ಲಿ ''ಕಿಷೋ ಷಿಮ್‌ಬುನ್'' ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ''ಷೀಬುನ್ ನಿಪ್ಪೋಚಿನ್''  ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡಿತ್ತು,ಇದು 1877 ರಲ್ಲಿ ''ಮಾರುಮಾರು ಚಿನ್‌ಬುನ್''  ತದನಂತರ 1879 ರಲ್ಲಿ ''ಗರಕುಟಾ ಚಿನ್‌ಪೋ'' ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[[ಎಸ್ಟಿನ್‌ಬುನ್ ನಿಪ್ಪೂನ್‌ಚ್ಚಿ]]&lt;/ref&gt; ಜಪಾನೀಯರ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಾರರಾದ ಐವಾಯ ಷಜನಾಮಿ ಅವರು 1895 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ''[[ಷೋನೆನ್]]''  ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ''[[ಷೋನೆನ್ ಸೆಕಾಯ್]]''.  ''ಶೋನೆನ್ ಸೆಕಾಯ್''  [[ಮೊದಲ ಸೀನೋ- ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ದದ]] ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;JapanFocus&quot;&gt;{{Harvnb|Griffiths|2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Poten&quot;&gt;[[ಪೋಟೇನ್]]&lt;/ref&gt; ''ಟೋಕಿಯೋ ಪಕ್ಕು''  ರವರು ರಚಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ 1905 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗ - ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಉತ್ಸಾಹ [[ರುಸೋ-ಜಪಾನೀಸ್]] ಯುದ್ದದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.{3/ 1905 ರಲ್ಲಿ ''ಟೋಕಿಯೋ ಪಕ್ಕು''  ನಂತರ, ಸ್ತ್ರೀ ವಿಭಾಗದ ''ಷೋನೆನ್ ಸೆಕಾಯ್''  ರವರು ರಚಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ''[[ಷೋಜೋ ಸೆಕಾಯ್]]''  ಅನ್ನು ಮೊದಲ ''[[ಷೋಜೋ]]''  ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Wartime Asia&quot;&gt;{{Harvnb|Lone|2007|p=75}}&lt;/ref&gt; ''ಶೋನೇನ್ ಪಕ್ಕು''  ಮೊದಲ ''[[ಕೊಡೋಮೊ]]''  ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ''ಕೊಡೋಮೊ'' ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ [[ಮೇಜಿ ಅವಧಿಯ]] ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಂಡಿತು. ''ಷೋನೇನ್ ಪಕ್ಕು''  ವಿದೇಶಿ ಮಕ್ಕಳ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ''ಪುಕ್''  ನಂತಹ ಇದು ಜಿಟ್ಸ್‌ಗ್ಯೂ ನೊ(ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕರು) ನಿಹೂನ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ನೋಡಿದ ಮತ್ತು ಷೋನೇನ್ ಪಕ್ಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 1924 ರಲ್ಲಿ, ''ಕೊಡೋಮೊ ಪಕ್ಕು''  ಇನ್ನೊಂದು ''ಕೊಡೋಮೊ''  ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ಅನ್ನು ''ಷೋನೇನ್ ಪಕ್ಕು''  ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Pakku&quot;/&gt; ಈ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ, 1908ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಿಂದ ಬಂದಂತಹ &quot;ಪೊಟಿನ್&quot; ''ಪೊಟೇನ್'' ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳು ಪೂರ್ಣ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ''ಟೊಕಿಯೊ ಪಕ್ಕು''  ಮತ್ತು ''ಒಸಾಕಾ ಪಕ್ಕು''  ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮೊದಲು ಬರದೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Poten&quot;/&gt; ಟೋಕಿಯೊಶಾ ರವರಿಂದ ಮೇ 1924 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ''ಕೊಡೋಮೊ ಪಕ್ಕು''  ಮತ್ತು ಟಾಕೈ ಟಾಕಿಯೊ, ಟಕೇಶಿಯಾ ಯುಮೇಜಿ ಮತ್ತು ಅಸೋ ಯುಟಾಕಾ ನಂತಹ ಮಂಗ ಸಮಾಜದಿಂದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗೊಳಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರುಗಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಾತಿನಿದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಂಗವು [[ಸ್ಪೀಚ್ ಬಲೂನ್‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗವು ಸ್ಪೀಚ್ ಬಲೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Pakku&quot;/&gt;

[[ಸೆಕೆಂಡ್ ಸಿನೋ ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧ]] ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿರುವ ''ಮಂಗ ನೊ ಕುನಿ''  ಮೇ 1935 ರಿಂದ ಜನವರಿ 1941 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ''ಮಂಗಾ ನೊ ಕುನಿಯ''  ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾಹಿತಿಯು [[ಮಂಗಾಕಾ]] ಎಂದಾಯಿತು ಮಂತ್ತು ಇತರೆ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುತ್ತುವರಿಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 1940 ರಲ್ಲಿ ''ಮಂಗ ನೋ ಕುನಿ'' ಯನ್ನು ''ಶಷೀ ಮಂಗಾ ಕೆನ್‌ಕ್ಯೂ''  ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;MangaKuni&quot;&gt;[[ಮಂಗಾ ನೋ ಕೂನಿ]]&lt;/ref&gt;

=== ''ದೋಜಿನ್‌ಷಿ'' ===
{{Main|Dōjinshi}}
''ದೋಜಿನ್‌ಷಿ''  ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದವರು ಚಿಕ್ಕ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಹೊರಭಾಗದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಚಾರಕರು, ಈ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತೆ [[ಚಿಕ್ಕ - ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳು]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 510,000 ದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ದಿನಗಳು [[ಕಾಮಿಕೆಟ್]] ಎಂಬ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕದ [[ಔಪಚಾರಿಕ ಸಭೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ''ಡೋಜಿನ್‌ಷಿ''  ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮೂಲ ಕಥೆಗಳಿದ್ದಾಗ, ಹಲವು ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂಗ ಮತ್ತು ಅಮಿಮ್ ಸರಣಿಗಳಿಂದ [[ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು]]ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಕೆಲವು ''ಡೋಜಿನ್‌ಷಿ''  ಸರಣಿ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇದರ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ಹೊಸ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಯಿತು, [[ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆ]] ಇರುವ ಹಾಗೆ. 2007 ರಲ್ಲಿ, ''ಡೋಜಿನ್‌ಷಿ'' ಯನ್ನು 27.73 ಬಿಲಿಯನ್ ಯೆನ್ (245 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್‌ಡಿ) ಗಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;IndustrySize&quot;/&gt;

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ==
{{Main|Manga outside Japan}}
{{As of|2007}}ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ಮಂಗ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಗಣನೀಯಲಾಗಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಿಮೇಶನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Pink|2007}}, {{Harvnb|Wong|2007}}&lt;/ref&gt; ಜಪಾನಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಕಲೆಗಾರರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.)

[[ಚಿತ್ರ:Manga reading direction.svg|thumb|150px|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಂಗದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ]]

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಮಂಗ ಕಥೆಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಚಾರಕರು ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಂಗವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇತರೆ ಪ್ರಚಾರಕರು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಓದುವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್ ಆಗಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಹಾಗಾಗೀ ವಿದೇಶಿ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಗೊತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ &quot;ಫ್ಲಿಪಿಂಗ್ &quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Farago&quot;&gt;{{Harvnb|Farago|2007}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು, ರಚನೆಕಾರರ ಉದ್ದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಫ್ಲಿಪಿಂಗ್‌ನ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಧರಿಸಿರುವಂತಹ ಅಂಗಿಗಳ ಮೇಲೆ &quot;ಮೇ &quot; ಎಂದು, ಮತ್ತು ಮಿಡಿಯುವಂತಾಯಿತು. ನಂತರ &quot;ಯಾಮ್&quot; ಎಂಬ ಪದಗಳು ಘೋಷಿಸಿದವು).  ಫ್ಲಿಪಿಂಗ್ ಅಸಮ್ಮಿತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದವು, ಅದರಂತೆ ಕಾರಿನ ಗ್ಯಾಸ್ ಪೆಡಲ್‌ನ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಬ್ರೇಕ್, ಅಥವಾ ಅಂಗಿಯ ಗುಂಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

=== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ===
ಮಂಗವು ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಯು.ಎಸ್. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತತ್ದೆ, ಅನೈಮ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮೊದಲು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Patten&quot;&gt;{{Harvnb|Patten|2004}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಯು.ಎಸ್ [[ಅಭಿಮಾನಿಗಳು]] 1970 ಮತ್ತು 1980 ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ತಿಳಿದವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Patten2&quot;&gt;In 1987, &quot;...ಜಪಾನೀಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಓದುಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ&quot;, {{Harvnb|Patten|2004|p=259}}&lt;/ref&gt; ಅದಾಗ್ಯೂ, ಅನೀಮ್ ಅಕ್ಷರಶಃವಾಗಿ ಮಂಗವು ಯು.ಎಸ್. ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ &lt;ref&gt;{{Harvnb|Napier|2000|pp=239–256}}, {{Harvnb|Clements|McCarthy|2006|pp=475–476}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು, ಕಾಲೇಜಿನ ಯುವ ಜನತೆಯು ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಆನಿಮೇ ಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಿತ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ಗಳನ್ನು, ಮರುಉತ್ಪಾದಿಸುವ, ಮತ್ತು ''ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಬೋನ್ '' -ಶೈಲಿಯ ಮಂಗ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Patten|2004}}, {{Harvnb|Schodt|1996|pp=305–340}}, {{Harvnb|Leonard|2004}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮಂಗವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಕೀಜೀ ನಕಜಾವ್]] ''[[ಬೇರ್ ಫೋಟ್ ಜೆನ್]]''  ಅನ್ನು ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ರಿಫಾಸ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ಯುಕಾಮಿಕ್ಸ್ ರವರ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಟಾಮಿಕ್ ಬಾಂಬ್‌ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಕಥೆ (1980-1982).&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|p=309}}, {{Harvnb|Rifas|2004}}, ರೈಫಾಸ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಅದು ಎಕಾನಾಮಿಕ್ಸ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ''ಜೆನ್ ಆಫ್ ಹಿರೋಶಿಮಾ''  ಮತ್ತು ''ಐ ಸಾ ಐಟಿ'' {{sic}}&lt;/ref&gt; 1986 ರಲ್ಲಿ ''[[ಗೂಲ್‌ಗೊ 13]]'', ''[[ಲೋನ್ ವೂಫ್ ಮತ್ತು ಕಬ್]] '' 1987 ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು ''[[ಕುಮಯೈ]]'', ''[[ಏರಿಯಾ 88]]'', ಮತ್ತು ''[[ಮಾಯ್ ದಿ ಸೈಕಿಕ್ ಗರ್ಲ್]]''  ಕೂಡಾ 1987 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ವಿಜ್ ಮಿಡೀಯಾ- ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಗವು 1908 ರ ಮತ್ತು 1990ರ ನಡುವೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು.|ವಿಜ್ ಮಿಡೀಯಾ- [[ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಗವು 1908 ರ ಮತ್ತು 1990ರ ನಡುವೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Patten|2004|pp=37, 259–260}}, {{Harvnb|Thompson|2007|p=xv}}&lt;/ref&gt;]]''  ಇತರೆಗಳು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ, [[ಮಾರ್ವೆಲ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]] -[[ಎಪಿಕ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]]ನಿಂದ ''[[ಆಖಿರಾ]]''  ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮತ್ತು 1988 ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್, ನಿಂದ ''[[ಅಪ್ಲೀಸ್‌ಡ್]]'', ತದನಂತರ ''ಐಝರ್ -1''  ([[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್]], 1994) ಮತ್ತು [[ಇಪ್ಪೊಂಜಿ ಬಾಂಗ್ಸ್]] ''F-111 ಬಂಡಿತ್ '' (ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್, 1995)

1990 ರಿಂದ 1980 ರ ನಡುವೆ, ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಶನ್, ''[[ಆಖಿರಾ]]'', ''[[ಡ್ರಾಗನ್ ಬಾಲ್]]'', ''[[ನಿಯೋನ್ ಜೆನ್ನೀಸ್ ಇವಾಂಗಲಿಯನ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಪೋಕೆಮಾನ್]]'', ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಮ್ಮೆಪಡೆಯುವಂತ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leonard|2004}}, {{Harvnb|Patten|2004|pp=52–73}}, {{Harvnb|Farago|2007}}&lt;/ref&gt; ಅನುವಾದಕಾರ- ವಾಣೀಜೋದ್ಯಮಿಯು ವಿಷಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ [[ಟೋರೆನ್ ಸ್ಮಿತ್]] 1986 ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಜಬಾನೀಗಳ ಮಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆಸ್ ರವರು ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರಾಗಿ ನಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು, [[ಮಾಸಾಮುನ್ನೆ ಶಿರೋವ್]] ''ಅಪ್ಲೀಸ್‌ಡ್''  ಮತ್ತು [[ಕೌಸುಕೇ ಫುಜೀಷಿಮಾಸ್]] ''[[ಓ ನನ್ನ ದೇವತೆಯೇ]]''  ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, [[ಡಾರ್ಕ್ ಹಾರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಎರೋಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್]], ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಈ ಪಬ್ಲೀಶರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಹೊರಡೂಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|pp=318–321}}, {{Harvnb|Dark Horse Comics|2004}}&lt;/ref&gt;
ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನೀಯರ ಪ್ರಚಾರಕ [[ಷೋಗಾಕುಕನ್]] ಯು.ಎಸ್, ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಯು.ಎಸ್ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ, ಷೋಗಾಕುನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಟ್‌ಲಾಗ್‌ನ ಮತ್ತು ಅನುವಾದದ ನೈಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Farago&quot;/&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Young boy reading manga.jpg|thumb|left|ಬಾರ್‌ನೀಸ್ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಹುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುವ ಬಾಲಕ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವುದು]]

1990ರ ನಡುವಿನ ಅನೈಮ್‌ನ ಯು.ಎಸ್, ಮಂಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಗ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮಸಾಮುನೇ ಶಿರೋಸ್ ''[[ಗೋಸ್ಟ್ ದಿ ಶೆಲ್]] '' ([[ಫೆರ್ಡಿಕ್ ಎಲ್. ಸ್ಕೋಡ್]] ಮತ್ತು ಟೋರೇನ್ ಸ್ಮಿತ್ ರಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾದ) ಕ್ರಮೇಣ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗತೊಡಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2010}} 1990 ರ ನಡುವೆ ''[[ಸೈಲಾರ್ ಮೂನ್‌ರ]]''  ಇನ್ನೊಂದು ಯಶಸ್ಸು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Patten|2004|pp=50, 110, 124, 128, 135}}, {{Harvnb|Arnold|2000}}&lt;/ref&gt; 1995 -1998, ರಲ್ಲಿ 23 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೈಲಾರ್ ಮೂನ್ ಅನ್ನು ಮಂಗ|''ಸೈಲಾರ್ ಮೂನ್ '' ಅನ್ನು ಮಂಗ]] ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಚೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|p=95}}&lt;/ref&gt; 1997 ರಲ್ಲಿ, ಮಿಕ್ಸ್ ''ಸೈಲಾರ್ ಮೂನ್ '' ಅನ್ನು ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರುಸ ಜೊತೆಗೆ [[ಕ್ಲಾಂಪ್ಸ್]] ''[[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನೈಟ್ ರಯಾರ್ತ್]]'', [[ಹಿಟೋಕ್ಸ್ ಇವಾಕೀ]] ''[[ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿ]]''  ಮತ್ತು [[ಸುಟುಮೊ ಟಕಾಷಿ]] ''[[ಐಸ್ ಬ್ಲೇಡ್]] '' ''[[ಮಿಕ್ಸ್ ಜೈನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಂಗ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಟಕವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,''ಮಿಕ್ಸ್‌ಜೈನ್''  ಅನ್ನು ''ಟೊಕಿಟೋಪಾಪ್ '' ಎಂದು 2000 ಕ್ಕೂ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.  ಮಿಕ್ಸ್ ಮನರಂಜನೆಯು, [[ಟೊಕಿಯೋಪಾಪ್]] ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಿದ ನಂತರವೂ, [[ಟ್ರೇಡ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಂಗ ಪ್ರಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ವಿಜ್ ನಂತೆ, ಯುವಕ ರು ಮತ್ತು ಯುವತಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಡುವೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹಾ ಮಂಗ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Arnold|2000}}, {{Harvnb|Farago|2007}}, {{Harvnb|Bacon|2005}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂಗ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗತೊಡಗಿತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಚಾರಕರು ಸ್ಥಿರವಾದಂತಹ ಪ್ರಚಾರಕರು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕ್ಯಾಟ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schodt|1996|pp=308–319}}&lt;/ref&gt; {{asof|2008}} ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕೆನಾಡಿಯನ್ ಮಂಗ ಮಾರ್ಕೆಟ್ $175 ಮಿಲಿಯನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Reid|2009}}&lt;/ref&gt; ಸಮಕಾಲೀನದಲ್ಲಿ, ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್]]'', ''[[ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ವೈರೆಡ್]]''  ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮಂಗವನ್ನು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Glazer|2005}}, {{Harvnb|Masters|2006}}, {{Harvnb|Bosker|2007}}, {{Harvnb|Pink|2007}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುರೋಪ್‌ ===
ಅಮೆರಿಕದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಾರ್ಟೂನಿಂಗ್ ಮಂಗಾವು ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಆನಿಮ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ 1970 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಂಗಾವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Euromanga&quot;&gt;{{Harvnb|Fishbein|2007}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಲೆಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ([[ಜಪೋನಿಸಮ್]]) ಜಪಾನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು,&lt;ref name=&quot;Japonisme&quot;&gt;{{Harvnb|Berger|1992}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಬಾಂದೆ ಡೆಸಿನಿ]] ಕಾರ್ಟೂನಿಂಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;VollBD&quot;&gt;{{Harvnb|Vollmar|2007}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿದ ಮಂಗಾವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 6 ಮತ್ತು 7 ರ ಸಂಪುಟಗಳು [[ಯು ಐಡಿನ]] ''[[ಗನ್ಸ್‌ಲಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್]]''  ಸೆಂಟರ್ ಸೈಬಾರ್ಗ್ ಹುಡುಗಿ, ಪೆಟ್ರುಚ್ಕಾ ಹೆಸರಿನ ಮಾಜಿ ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್.  ಸಂಪುಟ 7 ರ ಅಸುಕಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ರಷ್ಯನ್ ಕಂಪೋಸರ್ [[ಇಗೋರ್ ಸ್ಟ್ರಾವಿನ್‌ಸ್ಕಿ]]ನಿಂದ ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಪೆಟ್ರುಚ್ಕಾಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ 1911 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Massé|2006}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಂಗಾದ ಓದುಗಾರ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನ್ ಕಲೆಗಾರನ ಆಯ್ದಭಾಗಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, 1990 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ,&lt;ref name=&quot;mahousu&quot;&gt;{{Harvnb|Mahousu|2005}}&lt;/ref&gt; ಮಂಗಾವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, 2004 ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Mahousu|2005}}, {{Harvnb|ANN|2004}}, {{Harvnb|Riciputi|2007}}&lt;/ref&gt; ಜಪಾನ್‌ನ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2006 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೆ ಮಂಗಾದ ಮಾರಾಟವು $212.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Euromanga&quot;/&gt; ಮಂಗಾವನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಫ್ರೆಂಚ್‌ಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿರುವುದು [[ಕ್ಲೆನಟ್]], ಅಸುಕಾ, [[ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್]], [[ಕಾನಾ]], ಮತ್ತು [[ಪಿಕಾ ಎಡಿಶನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಕಾರಶಕುರ ಮಂಗಾವನ್ನು ಜರ್ಮನ್, ಇಟಲಿಯನ್, ಡಚ್, ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಂಗಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು [[ಗೊಲ್ಲಾನ್ಚ್]] ಮತ್ತು ಟೈಟಾನ್ ಬುಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಂಗಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್‌]]ನಿಂದ [[ತನೋಶಿಮಿ]] ಲೈನ್.

== ಸ್ಥಳೀಕೃತ ಮಂಗಾ ==
ಮಂಗಾ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಮುಂಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಂತೆ, 1960 ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1970 ರ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ [[ವೆರ್ನೊನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್]] ಅವರು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ ಮಂಗಾದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದರು.&lt;ref name=&quot;Stewart&quot;&gt;{{Harvnb|Stewart|1984}}&lt;/ref&gt; [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮಿಲ್ಲರ್ಸ್]], 1980 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ''[[ರೋನಿನ್]]'', [[ಆಡಮ್ ವಾರೆನ್]] ಮತ್ತು ಟೊರೆನ್ ಸ್ಮಿತ್ 1988 ''[[ದಿ ಡರ್ಟಿ ಪೇರ್]]'',&lt;ref name=&quot;DirtyPair&quot;&gt;{{Harvnb|Crandol|2002}}&lt;/ref&gt; [[ಬೆನ್ ಡನ್ಸ್]] 1987 ''[[ನಿಂಜಾ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]]'', [[ಟ್ಯಾನ್ ಸಕಾಯ್‌ನ]] 1984 ಉಸಾಗಿ ಯೊಜಿಂಬಾ, ಮತ್ತು [[ಕ್ರುಸೇಡ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ''ಮಂಗಾ ಶಿ 2000''  (1997).

21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯು.ಎಸ್ ಮಂಗಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಯು.ಎಸ್ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಮಂಗಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಲೇಬಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Tai&quot;&gt;{{Harvnb|Tai|2007}}&lt;/ref&gt; 2002 ರಲ್ಲಿ, ಐ.ಸಿ. ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಮೊದಲಿಗೆ [[ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಐರನ್‌ಕ್ಯಾಟ್]] ಎಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವುದು ಯು.ಎಸ್. ಕಲಾವಿದರಿಂದ ''[[ಅಮೆರಿಮಂಗಾ]]''  ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಮಂಗಾದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Amerimanga&quot;&gt;{{Harvnb|ANN|2002}}&lt;/ref&gt; 2004 ರಲ್ಲಿ [[ಇಗೊಮಂಗಾ]] ''[[ರಂಬಲ್ ಪಾಕ್]] '' ಮತ್ತು ''[[ಸಕುರಾ ಪಾಕ್]]''  ಎಂಬ [[ಅನಾಥಾಲಜಿ ಸರಣಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಸವೆನ್ ಸೀಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್]] ''[[ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗಾ]]'' ದೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;SSE1&quot;&gt;{{Harvnb|ANN|May 10, 2006}}&lt;/ref&gt; ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ, ಟೋಕಿಯೊಪಾಪ್ [[ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮಂಗಾ]] ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ನಂತರ ''ಜಾಗತಿಕ ಮಂಗಾ''  ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಿತು. ಟೋಕಿಯೊಪಾಪ್ ಇದೀಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮಂಗಾದ ಮೂಲದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚು ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Kiley&quot;&gt;{{Harvnb|ICv2|2007}}, {{Harvnb|Reid|2006}}
&lt;/ref&gt;

ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊಫೋನ್ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆವೃತ್ತಿಯ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಬಾಯ್ಲೆಟ್‌ನ]] ''[[ಲ ನೌವೆಲ್ಲಿ ಮಂಗಾದಂತಹ ಮಂಗಾ]]'' ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಬಾಯ್ಲೆಟ್ ಅವರು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಜಪಾನೀಯ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Boilet&quot;&gt;{{Harvnb|Boilet|2001}}, {{Harvnb|Boilet|Takahama|2004}}
&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
ಜಪಾನೀಸ್ ಮಂಗ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ದೊಡ್ಡಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದವರು ಪ್ರಚಾರಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿನ ಗೆದ್ದಿರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಕರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಈ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:
* [[ಆಖ್ತ್ಸುಖಾ ಅವಾರ್ಡ್]] ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಂಗಕ್ಕಾಗಿ
* [[ಡೆಂಗಿಕೀ ಕಾಮಿಕ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಂಗಾಕ್ಕಾಗಿ
* [[ಕೊಡಾನ್ಷಾ ಮಂಗ ಅವಾರ್ಡ್]] (ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಜೆನ್ರೆ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್)
* [[ಸಿಯೊನ್ ಅವಾರ್ಡ್]]ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಮಿಕ್ ಕಥೆಗಾಗಿ
* [[ಷೋಗಾಕುಕನ್ ಮಂಗಾ ಅವಾರ್ಡ್]] (ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಜೆನೆರೇಸ್)
* [[ತೆಜುಕಾ ಅವಾರ್ಡ್]] ಹೊಸ ಧಾರವಾಹಿಯ ಮಂಗಕ್ಕಾಗಿ
* [[ತೆಜುಕಾ ಓಸಾಮು ಸಾಂಸ್ಕ್ೃತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಜೆನರೆಸ್)

[[ಜಪಾನೀಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್ ಅಪೇರ್ಸ್]] ಅವರು [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಗಾ ಅವಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮೇ 2007 ರಿಂದಲೂ ಪುರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|ANN|2007}}, {{Harvnb|Ministry of Foreign Affairs of Japan|2007}}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{Portalpar|Anime and Manga|Wikipe-tan without body.png}}
{{Wikipedia-Books|Anime and Manga}}
* [[ಅನೀಮ್‌]]
* [[ಎಮಾಕಿಮೊನೋ]]
* [[ಎಟೋಕಿ]]
* [[ಜಪಾನೀಸ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
* [[ಲಿಯಾನ್‌ಹನಾಹುವಾ]]
* [[ಸಿನಿಮಾ ಆಧಾರಿತ ಮಂಗದಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳು]]
* [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಂಗಾ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮಂಗಾ ಕಲೆಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮಂಗಾ ವಿತರಣೆಕಾರರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮಂಗಾ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮಂಗಾ ಐಕಾನೋಗ್ರಫಿ]]
* [[ಓಕ್ಕಾಯ್]]
* [[ಒಮೇಕ್]]
* [[ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಭಾಷೆಯ ಮಂಗಾ]]
* [[Q-ಆವೃತ್ತಿ]]
* [[ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಲೇಷನ್]] (ಅಭಿಮಾನಿಗಳ- ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಡ್ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಿಸಿದ ಮಂಗಾ)

== ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|3}}

== ಆಕರಗಳು ==
{{Refbegin|2}}
* {{cite book | ref = harv | last = Allison | first = Anne | authorlink = Anne Allison | year = 2000 | contribution = Sailor Moon: Japanese superheroes for global girls | editor-last = Craig | editor-first = Timothy J. | title = Japan Pop! Inside the World of Japanese Popular Culture | url = https://archive.org/details/japanpopinsidew00crai | location = Armonk, New York | publisher = M.E. Sharpe | isbn = 978-0765605610}}
* {{cite web | ref = harv | last = Arnold | first = Adam | year = 2000 | title = Full Circle: The Unofficial History of MixxZine | url = http://www.animefringe.com/magazine/00.06/feature/1/index.php3 | accessdate = December 19, 2007 }}
* {{cite web | ref = harv | last = Bacon | first = Michelle | date = April 14, 2005 | title = Tangerine Dreams: Guide to Shoujo Manga and Anime | url = http://tangerine.astraldream.net/tokyopop.html | accessdate = April 1, 2008 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 4, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080304062655/http://tangerine.astraldream.net/tokyopop.html | url-status = dead }}
* {{cite book | ref = harv | last = Berger | first = Klaus | year = 1992 | title = Japonisme in Western Painting from Whistler to Matisse | url = https://archive.org/details/japonismeinweste0000berg | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0521373212}}
* {{cite book |ref=harv| last =Boilet| first = Frédéric | year = 2001 | title = Yukiko's Spinach | location = Castalla-Alicante, Spain | publisher = Ponent Mon | isbn = 8493309346}}
* {{cite book |ref=harv| last =Boilet| first = Frédéric | last2 = Takahama | first2 = Kan | year = 2004 | title = Mariko Parade | location = Castalla-Alicante, Spain | publisher = Ponent Mon | isbn = 84-933409-1-X}}
* {{cite news | ref = harv | last = Bosker | first = Bianca | date = August 31, 2007 | title = Manga Mania | url = http://online.wsj.com/article/SB118851157811713921.html | newspaper = The Wall Street Journal | accessdate = April 1, 2008 }}
* {{cite book | ref = harv | last = Bouquillard | first = Jocelyn | last2 = Marquet | first2 = Christophe | date = June 1, 2007 | title = Hokusai: First Manga Master | url = https://archive.org/details/hokusaifirstmang0000bouq | location = New York | publisher = Abrams | isbn = 0810993414}}
* {{cite book | ref = harv | last = Brenner | first = Robin E. | year = 2007 | title = Understanding Manga and Anime | url = https://archive.org/details/understandingman0000bren | location = Westport, Connecticut | publisher = Libraries Unlimited/Greenwood | isbn = 978-1591583325}}
* {{cite book | ref = harv | last = Clements | first = Jonathan | last2 = McCarthy | first2 = Helen | year = 2006 | title = The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917, Revised and Expanded Edition | url = https://archive.org/details/animeencyclopedi00clem_0 | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge Press | isbn = 1933330104}}
* {{cite web | ref = harv | last = Crandol | first = Mike | date = January 14, 2002 | title = The Dirty Pair: Run from the Future | url = http://www.animenewsnetwork.com/review/the-dirty-pair/run-from-the-future | work = Anime News Network | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite web | ref = harv | last = Cube | date = December 18, 2007 | title = 2007年のオタク市場規模は1866億円―メディアクリエイトが白書 | url = http://www.inside-games.jp/article/2007/12/18/25855.html | publisher = Inside for All Games | accessdate = December 18, 2007 | language = Japanese }}
* {{cite press release | publisher = Dark Horse Comics | date = February 6, 2004 | title = Dark Horse buys Studio Proteus | url = http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2004-02-06/dark-horse-buys-studio-proteus }}
* {{cite book | ref = harv | last = Drazen | first = Patrick | year = 2003 | title = Anime Explosion! The What? Why? &amp; Wow! of Japanese Animation | url = https://archive.org/details/animeexplosionwh00draz | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge | isbn = 978-1880656723}}
* {{cite web | ref = harv | last = Farago | first = Andrew | date = September 30, 2007 | title = Interview: Jason Thompson | url = http://www.tcj.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=697&amp;Itemid=70 | publisher = The Comics Journal | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Fishbein | first = Jennifer | date = December 26, 2007 | title = Europe's Manga Mania | url = http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2007/gb20071226_346610.htm | journal = BusinessWeek | accessdate = December 29, 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071230113428/http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2007/gb20071226_346610.htm | archivedate = ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2007 | url-status = dead }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Gardner | first = William O. | year = 2003 | month = November | title = Attack of the Phallic Girls | url = http://www.depauw.edu/sfs/review_essays/gardner88.htm | journal = Science Fiction Studies | issue = 88 | accessdate = April 5, 2008 | archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091211183932/http://www.depauw.edu/sfs/review_essays/gardner88.htm | url-status = dead }}
* {{cite news | ref = harv | last = Glazer | first = Sarah | date = September 18, 2005 | title = Manga for Girls | url = https://www.nytimes.com/2005/09/18/books/review/18glazer.html | newspaper = The New York Times | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite book | ref = harv | last = Gravett | first = Paul | year = 2004 | title = Manga: Sixty Years of Japanese Comics | url = https://archive.org/details/mangasixtyyearso0000grav | location = New York | publisher = Harper Design | isbn = 1856693910}}
* {{cite web | ref = harv | last = Gravett | first = Paul | date = October 15, 2006 | title = Gekiga: The Flipside of Manga | url = http://www.paulgravett.com/index.php/articles/article/gekiga/ | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Griffiths | first = Owen | date = September 22, 2007 | title = Militarizing Japan: Patriotism, Profit, and Children's Print Media, 1894–1925 | url = http://www.japanfocus.org/-Owen-Griffiths/2528 | journal = Japan Focus | accessdate = December 16, 2008 }}
* {{cite book | ref = harv | last = Isao | first = Shimizu | year = 2001 | contribution = Red Comic Books: The Origins of Modern Japanese Manga | editor-last = Lent | editor-first = John A. | title = Illustrating Asia: Comics, Humor Magazines, and Picture Books | url = https://archive.org/details/illustratingasia0000unse | location = Honolulu, Hawaii | publisher = University of Hawai'i Press | isbn = 978-0824824716}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Ito| first = Kinko | year = 2004 | title = Growing up Japanese reading manga | journal = International Journal of Comic Art | pages = 392–401 | issue = 6}}
* {{cite journal | ref = harv | last = Ito | first = Kinko | year = 2005 | title = A history of manga in the context of Japanese culture and society | url = http://www.ingentaconnect.com/content/bpl/jpcu/2005/00000038/00000003/art00002 | journal = [[The Journal of Popular Culture]] | volume = 38 | issue = 3 | pages = 456–475 | accessdate = April 5, 2008 }}
* {{cite web | ref = harv | last = Johnston-O'Neill | first = Tom | date = August 3, 2007 | title = Finding the International in Comic Con International | url = http://parobs.org/index.php?module=article&amp;view=279&amp;lay_quiet=1&amp;8dced886a4bd24eb30fc46843fb4287a=23679635f7832235dae9949749a76f35 | publisher = The San Diego Participant Observer | accessdate = April 5, 2008 | archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2011 | archive-url = https://www.webcitation.org/617dUlIDW?url=http://parobs.org/index.php?module=article | url-status = dead }}
* {{cite book |ref=harv| last =Katzenstein| first = Peter J. | last2 = Shiraishi | first2 = Takashi | year = 1997 | title = Network Power: Japan in Asia | location = Ithaca, New York | publisher = Cornell University Press | isbn = 978-0801483738}}
* {{cite book |ref=harv| last =Kern| first = Adam | year = 2006 | title = Manga from the Floating World: Comicbook Culture and the Kibyōshi of Edo Japan | location = Cambridge | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0674022669}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Kern| first = Adam | year = 2007 | title = Symposium: Kibyoshi: The World's First Comicbook? | journal = International Journal of Comic Art | issue = 9 | pages = 1–486}}
* {{cite book | ref = harv | last = Kinsella | first = Sharon | year = 2000 | title = Adult Manga: Culture and Power in Contemporary Japanese Society | url = https://archive.org/details/adultmangacultur00kins | location = Honolulu, Hawaii | publisher = University of Hawai'i Press | isbn = 978-0824823184}}
* {{cite book | ref = harv | last = Kittelson | first = Mary Lynn | year = 1998 | title = The Soul of Popular Culture: Looking at Contemporary Heroes, Myths, and Monsters | url = https://archive.org/details/soulofpopularcul0000unse | location = Chicago | publisher = Open Court | isbn = 978-0812693638}}
* {{cite book | ref = harv | last = Lee | first = William | year = 2000 | contribution = From Sazae-san to Crayon Shin-Chan | editor-last = Craig | editor-first = Timothy J. | title = Japan Pop!: Inside the World of Japanese Popular Culture | url = https://archive.org/details/japanpopinsidew00crai | location = Armonk, New York | publisher = M.E. Sharpe | isbn = ISBN 978-0-7656-0561-0}}
* {{cite book | ref = harv | last = Lent | first = John A. | year = 2001 | title = Illustrating Asia: Comics, Humor Magazines, and Picture Books | url = https://archive.org/details/illustratingasia0000unse | location = Honolulu, Hawaii | publisher = University of Hawaii Press | isbn = 0824824717}}
* {{cite web | ref = harv | last = Leonard | first = Sean | date = September 12, 2004 | title = Progress Against the Law: Fan Distribution, Copyright, and the Explosive Growth of Japanese Animation | url = http://web.mit.edu/seantek/www/papers/progress-columns.pdf | accessdate = December 19, 2007 }}
* {{cite book | ref = harv | last = Lone | first = Stewart | year = 2007 | title = Daily Lives of Civilians in Wartime Asia: From the Taiping Rebellion to the Vietnam War | url = https://books.google.com/books?id=qmSnTIAPnoUC&amp;pg=PA75&amp;lpg=PA75&amp;dq=shonen+sekai&amp;source=web&amp;ots=excXy5LAlj&amp;sig=5bgeEzw1drhDAx_mSsngaRT5hgA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA75,M1 | publisher = [[Greenwood Publishing Group]] | location = Westport, Connecticut | isbn = 0313336849 }}
* {{cite web | ref = harv | author = Mahousu | year = 2005 | month = January | title = Les editeurs des mangas | url = http://home.comcast.net/~mahousu/editeurs.html | publisher = self-published | accessdate = December 19, 2007 | archive-date = ಜೂನ್ 21, 2013 | archive-url = https://www.webcitation.org/6HXJINPfd?url=http://home.comcast.net/~mahousu/editeurs.html | url-status = dead }}{{Verify credibility|date=September 2009}}
* {{cite book |ref=harv| last =Massé| first = Rodolphe | year = 2006 | chapter = La musique dans Gunslinger Girl | title = Gunslinger Girl | volume = 7 | pages = 178–179 | location = Paris | publisher = Asuka Éditions}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Masters| first = Coco | date = August 10, 2006 | title = America is Drawn to Manga | journal = Time Magazine}}
* {{cite press release | ref = harv | publisher = Ministry of Foreign Affairs of Japan | date = June 29, 2007 | title = First International MANGA Award | url = http://www.mofa.go.jp/announce/announce/2007/6/1174276_828.html }}
* {{cite book |ref=harv| last =Napier| first = Susan J. |authorlink=Susan J. Napier | year = 2000 | title = [[Anime from Akira to Princess Mononoke: Experiencing Contemporary Japanese Animation|Anime: From ''Akira'' to ''Princess Mononoke'']] | location = New York | publisher =Palgrave| isbn = 0312238630}}
* {{cite news | ref = harv | last = Nunez | first = Irma | date = September 24, 2006 | title = Alternative Comics Heroes: Tracing the Genealogy of Gekiga | newspaper = The Japan Times | url = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fb20060924a1.html | accessdate = December 19, 2007 | archiveurl = https://archive.today/20121205044658/http://www.japantimes.co.jp/text/fb20060924a1.html | archivedate = ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2012 | url-status = live }}
* {{cite journal |ref=harv| last =Ōgi| first = Fusami | year = 2004 | title = Female subjectivity and ''shōjo'' (girls) manga (Japanese comics): ''shōjo'' in Ladies' Comics and Young Ladies' Comics | journal = The Journal of Popular Culture | volume = 36 | issue = 4 | pages = 780–803}}
* {{cite book | ref = harv | last = Patten | first = Fred | authorlink = Fred Patten | year = 2004 | title = Watching Anime, Reading Manga: 25 Years of Essays and Reviews | url = https://archive.org/details/watchinganimerea0000patt | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge Press | isbn = 978-1880656921}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Perper| first = Timothy | last2 = Cornog | first2 = Martha | year = 2002 | title = Eroticism for the masses: Japanese manga comics and their assimilation into the U.S. | journal = Sexuality &amp; Culture | volume = 6 | issue = 1 | pages = 3–126}}
* {{cite book | ref = harv | last = Perper | first = Timothy | last2 = Cornog | first2 = Martha | year = 2003 | contribution = Sex, love, and women in Japanese comics | editor-last = Francoeur | editor-first = Robert T. | editor2-last = Noonan | editor2-first = Raymond J. | title = The Comprehensive International Encyclopedia of Sexuality | url = https://archive.org/details/continuumcomplet0000unse | location = New York | publisher = Continuum | isbn = 978-0826414885}}
* {{cite journal | ref = harv | last = Pink | first = Daniel H. | date = October 22, 2007 | title = Japan, Ink: Inside the Manga Industrial Complex | url = https://www.wired.com/techbiz/media/magazine/15-11/ff_manga | journal = Wired | volume = 15 | issue = 11 | accessdate = December 19, 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080515141217/http://www.wired.com/techbiz/media/magazine/15-11/ff_manga | archivedate = ಮೇ 15, 2008 | url-status = dead }}
* {{cite book | last = Poitras | first = Gilles | authorlink = Gilles Poitras | year = 2001 | title = Anime Essentials: Every Thing a Fan Needs to Know | url = https://archive.org/details/animeessentialse0000poit | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge | isbn = 978-1880656532}}
* {{cite journal | ref = harv | last = Reid | first = Calvin | date = March 28, 2006 | title = HarperCollins, Tokyopop Ink Manga Deal | url = http://www.publishersweekly.com/article/CA6319467.html | journal = Publishers Weekly | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Reid | first = Calvin | date = February 6, 2009 | title = 2008 Graphic Novel Sales Up 5%; Manga Off 17% | url = http://www.publishersweekly.com/article/CA6430330.html?nid=2789 | journal = Publishers Weekly | accessdate = September 7, 2009 }}
* {{cite web | ref = harv | last = Riciputi | first = Marco | date = October 25, 2007 | title = Komikazen: European comics go independent | url = http://www.cafebabel.com/eng/article/22681/komikazen-european-comics-go-independent.html | publisher = Cafebabel.com | accessdate = March 4, 2008 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081011141705/http://www.cafebabel.com/eng/article/22681/komikazen-european-comics-go-independent.html | url-status = dead }}{{Verify credibility|date=September 2009}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Rifas| first = Leonard | year = 2004 | title = Globalizing Comic Books from Below: How Manga Came to America | journal = International Journal of Comic Art | volume = 6 | issue = 2 | pages = 138–171}}
* {{cite web | ref = harv | last = Sanchez | first = Frank | year = 1997–2003 | title = Hist 102: History of Manga | url = http://www.animeinfo.org/animeu/hist102.html | publisher = AnimeInfo | accessdate = September 11, 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080205123443/http://www.animeinfo.org/animeu/hist102.html | archivedate = February 5, 2008 }}
* {{cite book |ref=harv| last =Schodt| first = Frederik L. | year = 1986 | title = [[Manga! Manga! The World of Japanese Comics]] | location = Tokyo | publisher = Kodansha | isbn = 978-0870117527}}
* {{cite book |ref=harv| last =Schodt| first = Frederik L. | year = 1996 | title = [[Dreamland Japan: Writings on Modern Manga]] | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge Press | isbn = 978-1880656235}}
* {{cite book |ref=harv| last =Schodt| first = Frederik L. | year = 2007 | title = The Astro Boy Essays: Osamu Tezuka, Mighty Atom, and the Manga/Anime Revolution | location = Berkeley, California | publisher = Stone Bridge Press | isbn = 978-1933330549}}
* {{cite book |ref=harv| last =Shimizu| first = Isao | year = 1985 | month = June | title = 日本漫画の事典 : 全国のマンガファンに贈る (Nihon Manga no Jiten - Dictionary of Japanese Manga) | publisher = Sun lexica | language = Japanese | isbn = 4385155860}}
* {{cite journal |ref=harv| last =Stewart| first = Bhob | year = 1984 | month = October | title = Screaming Metal | journal = The Comics Journal | issue = 94}}
* {{cite news | ref = harv | last = Tai | first = Elizabeth | date = September 23, 2007 | title = Manga outside Japan | url = http://thestar.com.my/lifestyle/story.asp?file=/2007/9/23/lifebookshelf/18898783&amp;sec=lifebookshelf | newspaper = Star Online | accessdate = December 19, 2007 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012143933/http://thestar.com.my/lifestyle/story.asp?file=%2F2007%2F9%2F23%2Flifebookshelf%2F18898783&amp;sec=lifebookshelf | url-status = dead }}
* {{cite web | ref = harv | last = Tchiei | first = Go | year = 1998 | title = Characteristics of Japanese Manga | url = http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga2.html | accessdate = April 5, 2008 | archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110810150158/http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga2.html | url-status = dead }}
* {{cite book |ref=harv last =Thompson| first = Jason | year = 2007 | title = [[Manga: The Complete Guide]] | location = New York | publisher = Ballantine Books | isbn = 978-0345485908}}
* {{cite journal | ref = harv | last = Thorn | first = Matt | authorlink = Matt Thorn | year = 2001 | month = July-September | title = Shôjo Manga—Something for the Girls | url = http://matt-thorn.com/shoujo_manga/japan_quarterly/ | journal = The Japan Quarterly | volume = 48 | issue = 3 | accessdate = April 5, 2008 | archive-date = ಜೂನ್ 6, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110606180532/http://www.matt-thorn.com/shoujo_manga/japan_quarterly/ | url-status = dead }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Toku | first = Masami | year = 2006 | month = Spring | title = Shojo Manga: Girl Power! | url = http://www.csuchico.edu/pub/cs/spring_06/feature_03.html | publisher = California State University, Chico | journal = Chico Statements | isbn = 1886226105 | accessdate = April 5, 2008 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080411053104/http://www.csuchico.edu/pub/cs/spring_06/feature_03.html | url-status = dead }}
* {{cite journal | ref = harv | last = Vollmar | first = Rob | date = March 1, 2007 | title = Frederic Boilet and the Nouvelle Manga revolution | url = http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-6318937/Frederic-Boilet-and-the-Nouvelle.html | journal = World Literature Today | accessdate = September 14, 2007 | archive-date = ಜೂನ್ 15, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110615141406/http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-6318937/Frederic-Boilet-and-the-Nouvelle.html | url-status = dead }}
* {{cite news | ref = harv | last = Webb | first = Martin | date = May 28, 2006 | title = Manga by any other name is... | url = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20060528x1.html | newspaper = [[The Japan Times]] | accessdate = April 5, 2008 | archiveurl = https://archive.today/20120719202730/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20060528x1.html%23.UAhtoago9Rw | archivedate = ಜುಲೈ 19, 2012 | url-status = live }}
* {{cite book | ref = harv | last = Wong | first = Wendy Siuyi | year = 2002 | title = Hong Kong Comics: A History of Manhua | url = https://archive.org/details/hongkongcomicshi0000wong | location = New York | publisher = Princeton Architectural Press | isbn = 978-1568982694}}
* {{cite news |ref=harv| last =Wong| first = Wendy Siuyi | year = 2006 | title = Globalizing manga: From Japan to Hong Kong and beyond | work = [[Mechademia|Mechademia: an Annual Forum for Anime, Manga, and the Fan Arts]] | pages = 23–45}}
* {{cite journal | ref = harv | last = Wong | first = Wendy | year = 2007 | month = September | title = The Presence of Manga in Europe and North America | url = http://www.rthk.org.hk/mediadigest/20070913_76_121564.html | journal = Media Digest | accessdate = December 19, 2007 | archive-date = ಜೂನ್ 21, 2013 | archive-url = https://www.webcitation.org/6HXJ51BC8?url=http://www.rthk.org.hk/mediadigest/20070913_76_121564.html | url-status = dead }}
* {{cite web | ref = CITEREFManga Museum2009 | title = About Manga Museum: Current situation of manga culture | url = http://www.kyotomm.com/HP/international/english/about_genjo.html | publisher = Kyoto Manga Museum | accessdate = September 6, 2009 | archive-date = ಮೇ 28, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090528115502/http://www.kyotomm.com/HP/international/english/about_genjo.html | url-status = dead }}
* {{cite web | ref = CITEREFANNMay 10, 2006 | title = Correction: World Manga | url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-05-10/correction-world-manga | work = Anime News Network | date = May 10, 2006 | accessdate = December 19, 2007 }}
* {{cite web | ref = CITEREFANN2002 | title = I.C. promotes AmeriManga | url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2002-11-27/i.c-promotes-amerimanga | work = Anime News Network | date = November 11, 2002 | accessdate = March 4, 2008 }}
* {{cite web | ref = CITEREFICv22007 | title = Interview with Tokyopop's Mike Kiley | url = http://www.icv2.com/articles/home/11249.html | work = ICv2 | date = September 7, 2007 | accessdate = December 19, 2007 }}
* {{cite book | ref = CITEREFKodansha1999 | title = Japan: Profile of a Nation, Revised Edition | url = https://archive.org/details/japanprofileofna0000unse_d3e2 | location = Tokyo | publisher = Kodansha International | year = 1999 | isbn = 4770023847}}
* {{cite web | ref = CITEREFANN2007 | title = Japan's Foreign Minister Creates Foreign Manga Award | url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-22/international-manga-award | date = May 22, 2007 | work = Anime News Network | accessdate = October 5, 2009 }}
* {{cite web | ref = CITEREFMerriam-Webster2009 | title = manga | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/manga | publisher = Merriam-Webster Online Dictionary | accessdate = September 6, 2009 }}
* {{cite web | ref = CITEREFANN2004 | title = Manga-mania in France | url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2004-02-04/manga-mania-in-france | work = Anime News Network | date = February 4, 2004 | accessdate = December 19, 2007 }}
* {{cite web | ref = Manga no Kuni | title = 'Manga no Kuni': A manga magazine from the Second Sino-Japanese War period | url = http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=4&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | publisher = Kyoto International Manga Museum | accessdate = December 21, 2008 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090409073253/http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=4&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | url-status = dead }}
* {{cite web | ref = Poten | title = 'Poten': a manga magazine from Kyoto | url = http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=3&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | publisher = Kyoto International Manga Museum | accessdate = December 21, 2008 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090410081554/http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=3&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | url-status = dead }}
* {{cite web | ref = Shonen Pakku | title = 'Shonen Pakku'; Japan's first children's manga magazine | url = http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=2&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | publisher = Kyoto International Manga Museum | accessdate = December 21, 2008 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090410081500/http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=2&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | url-status = dead }}
* {{cite web | title = The first Japanese manga magazine: Eshinbun Nipponchi | url = http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng&amp;GRP_ID=G0000002&amp;DB_ID=G0000002GALLERY&amp;IS_DB=G0000002GALLERY&amp;IS_TYPE=csv&amp;IS_STYLE=eng&amp;SUM_KIND=CsvSummary&amp;SUM_NUMBER=10&amp;IS_SCH=CSV&amp;META_KIND=NOFRAME&amp;IS_KIND=CsvDetail&amp;IS_NUMBER=1&amp;SUM_TYPE=normal&amp;IS_START=1&amp;IS_KEY_A1=%22GALLERY%22&amp;IS_TAG_A1=Cul11&amp;IS_ADDSCH_CNT=1&amp;VIEW_FLG=0 | publisher = Kyoto International Manga Museum | accessdate = December 21, 2008 | ref = Eshinbun Nipponchi | archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2011 | archive-url = https://www.webcitation.org/617dlBFZi?url=http://mmsearch.kyotomm.jp/infolib/search/CsvSearch.cgi?DEF_XSL=eng | url-status = dead }}
* {{cite web | title = Tokyopop To Move Away from OEL and World Manga Labels | url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-05-05/tokyopop-to-move-away-from-oel-and-world-manga-labels | work = Anime News Network | date = May 5, 2006 | accessdate = December 19, 2007 | ref = CITEREFANNMay 5, 2006 }}
{{Refend}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ==
* {{cite web | title = Japanese Manga Market Drops Below 500 Billion Yen | url = http://comipress.com/news/2007/03/10/1622 | publisher = ComiPress | date = March 10, 2007}}
* {{cite web | title = Un poil de culture - Une introduction à l'animation japonaise | url = http://www.metalchroniques.fr/guppy/articles.php?lng=fr&amp;pg=437 | date = July 11, 2007 | language = French | access-date = ಜೂನ್ 10, 2010 | archive-date = ಜನವರಿ 8, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080108163613/http://www.metalchroniques.fr/guppy/articles.php?lng=fr&amp;pg=437 | url-status = dead }}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

{{Commons category}}
{{dmoz|Arts/Comics/Manga}}

{{Comics region}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲೆಗಾರರ ಪುಸ್ತಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅನೈಮ್ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಟರ್ಮಿನಾಲಜಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮನರಂಜನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]]</text>
      <sha1>tqznzxplfihs0hb2gt7sa4a8g3l1kwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23642</id>
    <revision>
      <id>1435570</id>
      <parentid>1435218</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89611" sha1="3sse6c9w9zg9l2rog7lmig2pemno2nw" xml:space="preserve">{{Infobox Musical artist &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --&gt;
| Name                = ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್
| Img                 = Selena_Gomez_2009.jpg
| Background          = solo_singer
| Img_capt            = Selena Gomez attending &quot;The 6th Annual Hollywood Style Awards&quot; in Beverly Hills, California on October 10, 2009.
| Birth_name          = Selena Marie Gomez
| Born                = {{Birth date and age|1992|07|22|mf=yes}}&lt;br /&gt;[[Grand Prairie, Texas]], &lt;br /&gt;[[United States]]
| Genre               = [[Pop music|Pop]], [[Dance music|dance]], [[Rock music|rock]], [[Alternative music|alternative]]
| Occupation          = [[Actress]], [[singer]], [[songwriter]]
| Instruments         = [[Vocals]], [[guitar]], [[drums]]
| Years_active        = 2002–present
| Label               = [[Hollywood Records]]&lt;small&gt; (2008-present)&lt;small&gt;
| Associated_acts     = [[Selena Gomez &amp; the Scene]], [[Demi Lovato]]
| URL                 = [http://www.selenagomez.com Offical Website]&lt;ref&gt;http://www.facebook.com/Selena?v=feed&amp;story_fbid=217629613977&lt;/ref&gt;
}}

'''ಸೆಲೆನಾ ಮಾರೀ ಗೊಮೆಜ್''' (ಜನನ ಜುಲೈ 22, 1992)&lt;ref name=&quot;birth&quot;/&gt; ಒಬ್ಬ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಗಾಯಕಿ]]. ಈಕೆ [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲ ಸರಣಿ]], ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್]]'' ನಲ್ಲಿನ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರುಸ್ಸೋ]] ಪಾತ್ರದಿಂದ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಈಕೆ ಕಿರುತೆರೆಯ ''[[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]]''  ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ.

ಡಿಸ್ನಿಗೆ ಮುಂಚೆ, ''[[ಬರ್ನೆಯ್ &amp;amp; ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ.''''  ಅವಳು 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಒಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಳು ಮತ್ತು ''[[ಟಿಂಕರ್ ಬೆಲ್]]'', ''ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ''  ಮತ್ತು ''ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇವೆರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್''  ನ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ.  ಅವಳ ತಂಡ, [[ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ &amp;amp; ದಿ ಸೀನ್]], ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ''[[ಕಿಸ್ &amp;amp; ಟೆಲ್]]''  ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Albumname&quot;/&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಗೊಮೆಜ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀಯಲ್ಲಿ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಗೊಮೆಜ್ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಡಿ ಟೀಫಿ (ಅಲಿಯಾಸ್ ಕಾರ್ನೆಟ್)ಯ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು, ಈಕೆಯ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ವ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟಿ. ಗೊಮೆಜ್‌ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಕೇವಲ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು.&lt;ref name=&quot;ChuckIt&quot;&gt;ಚಕ್ ಬರ್ನೆಯ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2008). [http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4176/is_20080207/ai_n21415751 ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ ಕುಡ್ ಬಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ &quot;ಇಟ್&quot; ಗರ್ಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416174747/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4176/is_20080207/ai_n21415751/ |date=2009-04-16 }}. ''ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್''. 2008-08-01ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Teen Vogue&quot;&gt;ಲಾರೆನ್ ವಾಟರ್ ಮ್ಯಾನ್ (ಮೇ 2009). [http://www.teenvogue.com/industry/coverlook/2009/05/teen-vogue-cover-girl-selena-gomez_090511 ಸೆಲೆನಾ ಗೋಮೆಜ್: ಸ್ಪೆಲ್ ಬೌಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120527092514/http://www.teenvogue.com/industry/coverlook/2009/05/teen-vogue-cover-girl-selena-gomez_090511 |date=2012-05-27 }}'' ಟೀನ್ ವೋಗ್''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-05-11.&lt;/ref&gt;  
ಗೊಮೆಜ್ ಅವರಿಗೆ [[ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ]].&lt;ref name=&quot;ChuckIt&quot; /&gt; ಗೊಮೆಜ್‌ನ  ಹೆತ್ತ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅವಳು ಐದು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ 1997ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;sgpeoplemag&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20287091,00.html |date=2009-08-22 |title=All About Selena Gomez |work=[[People (magazine)|People.com]] |accessdate=2009-11-05 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821135506/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20287091,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಮ್ಯಾನ್ಡಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಟೀಫಿಯನ್ನು ಮರು ಮದುವೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Michelle Tan |date=2008-05 |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20203953,00.html |title=Is Selena Gomez... the Next Miley Cyrus? |work=People (magazine)|People.com]] |accessdate=2009-11-05}}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್‌ಳಿಗೆ [[ತೆಜನೋ]] ಗಾಯಕಿ [[ಸೆಲೆನಾ]]ಳ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eonline.com/videos/v31013_Selena_Gomez__Famous_Name.html |title=Selena Gomez's Famous Name |work=[[E! Online|E!Online.com]] |date=2008-08-22 |accessdate=2009-11-05 |archiveurl=https://archive.today/20120525194512/http://uk.eonline.com/videos/Selena_Gomez__Famous_Name/31013 |archivedate=2012-05-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಈಕೆಯ ತಂದೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]] ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವಂಶದವರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.showbizcafe.com/en/interviews/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/1247 |title=ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ ಅಂಡ್ ಜೇಕ್ T. ಆಸ್ಟಿನ್ ಆನ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ |access-date=2010-06-15 |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225172708/http://showbizcafe.com/en/interviews/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/1247 |url-status=deviated |archivedate=2010-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101225172708/http://showbizcafe.com/en/interviews/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/1247 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಲೀ ಹರ್ನಾನ್ದೆಸ್ (ಮಾರ್ಚ್ 22, 2008). [http://www.nydailynews.com/latino/2008/03/22/2008-03-22_teen_star_selena_gmez_looks_beyond_disne.html ಟೀನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ ಲುಕ್ಸ್ ಬೀಯೊಂಡ್ ಡಿಸ್ನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828134029/http://www.nydailynews.com/latino/2008/03/22/2008-03-22_teen_star_selena_gmez_looks_beyond_disne.html |date=2009-08-28 }}. ''NY ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್''. 2008-08-01ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಅವಳು ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಅದರೆಡೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಂಡಳು. &quot;ನನ್ನ ತಾಯಿ[ಮ್ಯಾನ್ಡಿ] ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾತ್ರ  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ನಾನು ಅವರ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.  ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಲು ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಲೇಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ನಾನು ಅವರ ಹಿಂದೆ ಕೂತು ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, 'ನನ್ನ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀನು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ!' [...] ಒಂದು ದಿನ ನಾನು ಹೇಳಿದೆ [ಅವರಿಗೆ], &quot;ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೆ ಆಗಬೇಕು!.&quot;&lt;ref name=&quot;sgpeoplemag&quot; /&gt;

== ಸಾಗಿ ಬಂದ ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗ ==
=== ನಟನೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Selena Gomez 2 (headshot).jpg|thumb|left|ಗೊಮೆಜ್ ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್ ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ,  ಏಪ್ರಿಲ್, 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಿಕೆಯೊಂದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು.]]
ಗೊಮೆಜ್ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಏಳನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು,''[[ಬರ್ನೆಯ್ &amp;amp; ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]''  ನಲ್ಲಿ ಗಿಯನ್ನ ಆಗಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು.  ಅವಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ಅವಳು ನಟಿಸುವುದು ಹೇಗೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ &quot;ಎಲ್ಲವನ್ನು&quot; ಕಲಿತುಕೊಂಡಳು. ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಬರ್ನೆಯ್ &amp;amp; ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]] ನ 7ನೇ ಸರಣಿಯು, ಕೆಲ ಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.    ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗೊಮೆಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಅವಳು 5ನೇ ಗ್ರೇಡ್ ಓದುವ ತನಕವೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವಳು ಬರ್ನೆಯ್‌ ನಲ್ಲಿ 5ನೇ ಗ್ರೇಡ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಳೋ ಅಥವಾ 1ನೇ ಗ್ರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಳೋ ಎಂಬ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ವಿವಾದ/ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Selena Gomez |url=http://www.people.com/people/selena_gomez/biography |title=Selena Gomez Biography |work=[[People (magazine)|People.com]] |date= |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2011-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110328062604/http://www.people.com/people/selena_gomez/biography |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಅವಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ''[[Spy Kids 3-D: Game Over]]'' ಮತ್ತು TV ಚಿತ್ರ ''ವಾಕರ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರೇಂಜರ್: ಟ್ರಯಲ್ ಬೈ ಫೈರ್''  ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು.   ಗೊಮೆಜ್‌ ಳನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿ]]ಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.smartbrief.com/news/aaaa/industryBW-detail.jsp?id=488E0DB0-5D3F-4DDB-A818-D7FFF639F61F |title=Disney Star Selena Gomez and General Growth Properties Give Teens a Voice in the 2008 Presidential Campaign |accessdate=2008-11-02 |date=2008-08-04 |publisher=SmartBrief.com |archive-date=2009-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908201508/http://www.smartbrief.com/news/aaaa/industryBW-detail.jsp?id=488E0DB0-5D3F-4DDB-A818-D7FFF639F61F |url-status=deviated |archivedate=2009-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090908201508/http://www.smartbrief.com/news/aaaa/industryBW-detail.jsp?id=488E0DB0-5D3F-4DDB-A818-D7FFF639F61F }}&lt;/ref&gt;  ಗೊಮೆಜ್ ಅತಿಥಿ ನಟಿಯಾಗಿ ''[[ದಿ ಸೂಟ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಜ್ಯಾಕ್ &amp;amp; ಕೋಡಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ''[[ಹನ್ನ ಮೊಂಟಾನ]] '' ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು - ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಗೊಮೆಜ್‌ಳನ್ನು 2007ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಸರಣಿ ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವವೆರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್]]'' ನ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರುಸ್ಸೋ]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಗೊಮೆಜ್ 2008ರಲ್ಲಿ ''[[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಇದು [[2004ರ ಹಿಲರಿ ಡಫ್ಫ್ ಚಿತ್ರ]]ದ  ನೇರ DVDಯ-ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,[[ಡ್ರಿವ್ ಸೀಲೇಯ್]] ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು.     ಅವಳು ''[[ಹಾರ್ಟನ್ ಹಿಯರ್ಸ್ ಏ ಹೂ!]]''  ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್‌ನ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು. ಇದು ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ ಲ್ಯಾಸಿ ರೋಜ್, ಗೊಮೆಜ್‌ಗೆ &quot;ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಂಟು ಉತ್ತೇಜಕ ಬಾಲ ತಾರೆಯರ&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ರೋಜ್ ಗೊಮೆಜ್‌ಳನ್ನು &quot;ಒಂದು ಬಹುಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿ&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/04/09/entertainment-disney-lovato-biz-media-cx_lr_0409kidstars_slide_4.html?thisSpeed=15000 |title=In Pictures: Eight Hot Kid Stars To Watch |work=[[Forbes|Forbes.com]] |date=2002-05-22 |accessdate=2009-08-06 |archiveurl=https://archive.today/20120730114528/http://www.forbes.com/2008/04/09/entertainment-disney-lovato-biz-media-cx_lr_0409kidstars_slide_4.html?thisSpeed=15000 |archivedate=2012-07-30 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಜೂನ್, 2009ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ ಕಿರುತೆರೆಗೋಸ್ಕರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಚಿತ್ರ, ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]]''  ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ  [[ಡೆಮಿ ಲೋವಾಟೋ]]ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.   ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು,''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಗೊಮೆಜ್''[[Wizards of Waverly Place: The Movie]]''  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಿರುತೆರೆಗೋಸ್ಕರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc|title=Wizards of Waverly Place Movie|publisher=Disney Channel|accessdate=2009-07-12|archive-date=2010-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc|url-status=deviated|archivedate=2010-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc}}&lt;/ref&gt;

ಗೊಮೆಜ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು, ಲೋವಟೋನ ''ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿ'' ಯ ''[[ಸೋನ್ನಿ ವಿಥ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್]] '' ನಲ್ಲಿ, &quot;ಬ್ಯಾಟ್ಟಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.  ಗೋಮೆಜ್, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ''ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್'' ನ ಇಬ್ಬರು ಸಹ ನಟರ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮೂರು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಟುವ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ''[[ಹನ್ನ ಮೊಂಟಾನ]]''  ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಸೂಟ್ ಲೈಫ್ ಆನ್ ಡೆಕ್]]'','' [[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆನ್ ಡೆಕ್ ವಿಥ್ ಹನ್ನ ಮೊಂಟಾನ]]''  ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.  ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ''[[ರಮೋನ ಅಂಡ್ ಬೀಸಸ್]]''  ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದಳು. ಚಿತ್ರವು [[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಕ್ಲೆಯರಿ]] ಅವರ [[ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿ ಸರಣಿ]]ಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;MTV&quot;&gt;{{cite web |author=Vena, Jocelyn |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1604489/story.jhtml |title=Selena Gomez To Star In 'Ramona and Beezus' Movie |work=[[MTV.com]] |date=2009-02-06 |accessdate=2009-10-21 |archive-date=2012-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105073957/http://www.mtv.com/news/articles/1604489/selena-gomez-star-ramona-beezus-movie.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kilday&quot;&gt;{{cite web |author=Kilday, Gregg |url=http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSTRE51515A20090206 |title=Young actresses cast for 'Beezus and Ramona' |work=[[Reuters|Reuters.com]] |date=2009-02-05 |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;. ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2009ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಾಟ್ ಬಾಯ್ಸ್ ವಾಂಟ್]]'' ನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೊಮೆಜ್ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾಳೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.variety.com/article/VR1118010144.html?categoryId=13&amp;cs=1 |date=2009-10-19 |title=New Line knows 'What Boys Want' |author=Dave McNary, Titianna Siegel |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |accessdate=2009-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023052219/http://www.variety.com/article/VR1118010144.html?categoryid=13&amp;cs=1 |archive-date=2009-10-23 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಂಗೀತ ===
{{Listen
 |filename     = Selena_Gomez_-_Tell_Me_Something_I_Don't_Know.ogg 
 |title        = Tell Me Something I Don't Know (2008)
 |description  = Gomez's first song to chart on the U.S. [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]].
}}
ಗೊಮೆಜ್ 2008ರಲ್ಲಿ &quot;[[ಕ್ರುಯೆಲ್ಲ ಡಿ ವಿಲ್]]&quot; ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಳು - ಇದು ಒಂದು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು - ''[[ಡಿಸ್ನಿಮೆನಿಯ6]]''  ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್ ಸಂಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.  ಗೊಮೆಜ್''ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದಳು. ಗೊಮೆಜ್ &quot;ಫ್ಲೈ ಟು ಯುವರ್ ಹಾರ್ಟ್&quot; ಎಂಬ 2008ರ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಟಿಂಕರ್ ಬೆಲ್]]'' ಗೂ ಸಹ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.  ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ - ಅವಳ ಹದಿನಾರನೆಯ ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಅವಳು ಒಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ  [[ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಳು, ಇದು ಒಂದು ಸಂಗೀತದ ಕಂಪನಿ ''ಡಿಸ್ನಿ'' ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್ಕಿನ್ (ಜುಲೈ 22, 2008). [http://www.eonline.com/uberblog/b3322_selena_gomezs_supersweet_16.html ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್'ಸ್ ಸುಪರ್ ಸ್ವೀಟ್ 16]. E ಆನ್ಲೈನ್  ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-07-07.&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಜೋನಾಸ್ ಸಹೋದರರ]] ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ [[ಬರ್ನಿನ್' ಅಪ್]] ನಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.  ಗೊಮೆಜ್ 2009ರಲ್ಲಿ ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'' ಕ್ಕೆ &quot;ಒನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೆಮ್&quot; ಎಂಬ ಯುಗಳಗೀತೆಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ಲೋವಟೋ ಜೊತೆ ಧ್ವನಿ ಗೂಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ - ಇವರಿಬ್ಬರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20287110,00.html |work=[[People (magazine)|People.com]] |title=Behind the Scenes! |date=2009-07-22 |accessdate=2009-11-04 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821140049/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20287110,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವವೆರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್]] ನ ಪ್ರಥಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯೆನಿಸಿತು, ಒಂದು ಏಕಗೀತೆಯು [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್]] ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಮೇನಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ [[ಫಾರ್ಎವರ್ ದಿ ಸಿಕ್ಕೆಸ್ಟ್ ಕಿಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಇದು ಆಲ್ಬಂಗೆ-ಸೇರಿರದ ಹಾಡು [[ವ್ಹೊಅ ಒಹ್!]]ನ ಯುಗಳಗೀತೆಯ ರೂಪಾಂತರ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.absolutepunk.net/showthread.php?t=305685 |title=Forever the Sickest Kids at Absolute Punk |work=Absolute Punk |accessdate=2009-10-27 |archive-date=2020-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200721064448/https://chorus.fm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ &amp;amp; ದಿ ಸೀನ್ ===

'''[[ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ &amp;amp; ದಿ ಸೀನ್]]'''  ( ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಲೆನಾ ಗೋಮೆಸ್ ♥ ದಿ ಸೀನ್ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) 2008ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಪಾಪ್ ರಾಕ್]] ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ.  ವಾದ್ಯ ವೃಂದವು ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಗೊಮೆಜ್, ಗಿಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಥನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ನನ್ನು, ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಎಯ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ನನ್ನು, ಡ್ರಂನಲ್ಲಿ ಗ್ರೆಗ್ ಗರ್ಮನ್ ನನ್ನು, ಮತ್ತು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೇನ್ ಫಾರ್ರೆಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[MTV]]ಯ ಜೋಸೆಲಿನ್ ವೇನಾ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: &quot;ನಾನು ವಾದ್ಯ ವೃಂದದಲ್ಲಿರುತ್ತೇನೆ - ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ ಶೈಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನೊಬ್ಬಳೆ ಏಕೈಕ ಕಲಾವಿದೆಯಲ್ಲ. ನನಗೆ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಜೊತೆಗೆ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&lt;ref name=&quot;MTVband&quot;&gt;{{cite web |author=Jocelyn Vena |date=2008-08-07 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1592286/20080806/id_0.jhtml |title=Selena Gomez forming a band |work=[[MTV|MTV.com]] |accessdate=2009-10-27 |archive-date=2009-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919141840/http://www.mtv.com/news/articles/1592286/20080806/id_0.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ ತನ್ನ ವಾದ್ಯ ವೃಂದ, ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ &amp;amp; ದಿ ಸೀನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್, ''[[ಕಿಸ್ &amp;amp; ಟೆಲ್]]''  ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಳು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ [[ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್ 200]]ರಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Billboard 200&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/#/charts/billboard-200 |title=Billboard 200: Charts |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |accessdate=2009-10-27}}&lt;/ref&gt; ಒಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ 66,000  ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Caulfield|first=Keith |coauthors=Herrera, Monica |title=Barbra Streisand Surprises With Ninth No. 1 On Billboard 200 |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |url=http://www.billboard.com/#/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |date=2009-10-07 |accessdate=2009-10-27}}&lt;/ref&gt; ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಮೊದಲ ಏಕಗೀತೆ ಮುದ್ರಿಕೆಯು [[ಫಾಲ್ಲಿಂಗ್ ಡೌನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2009&lt;ref name=&quot;Albumname&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/Kiss-Tell-Selena-Gomez-Scene/dp/B001QXE0OC/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;qid=1249657824&amp;sr=8-1 |work=[[Amazon.com]] |title=Kiss and Tell: Selena Gomez and the Scene: Music |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt; ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 28, 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೊಮೆಜ್‌ಳ TV-ಚಿತ್ರ ''ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್: ದಿ ಮೂವಿ''  ಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂಡ [[ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ವಿಥ್ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಸೀಸನ್ ಒಂಬತ್ತು]] ರ ಹಾಡಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಗೊಮೆಜ್ ತನ್ನ [[ಟ್ವಿಟರ್]] ನ ಮೂಲಕ ಹೇಳುವಂತೆ, ತಂಡವು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಏಕಗೀತೆ ಮುದ್ರಿಕೆ,[[ನ್ಯಾಚುರಲಿ]] ಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Selena Gomez |url=http://twitter.com/selenagomez/status/4952032165 |title=Twitter / Selena Gomez: Picking out the next single :) |date=2009-10-17 |accessdate=2009-10-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ustream.tv/recorded/2449367|title=Selena Gomez for UNICEF, SelenaGomez 10/29/09 04:29 PM|publisher=Ustream.Tv|accessdate=October 30, 2009&lt;!-- at time index 54:40 --&gt;|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100206104008/http://www.ustream.tv/recorded/2449367|url-status=deviated|archivedate=ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100206104008/http://www.ustream.tv/recorded/2449367}}&lt;/ref&gt; ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 14, 2009ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಯಿತು ನಂತರ [[ಫಿನಾಸ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಬ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೆಕೇಶನ್]] ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ  ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2009ರಂದು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಏಕಗೀತೆಯ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅದೇ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲೂಸ್ 2010]]ರ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ವಾದ್ಯ ವೃಂದವು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಏಕಗೀತೆ ಮುದ್ರಿಕೆ, &quot;ನ್ಯಾಚುರಲಿ&quot; ಯನ್ನು ''[[ದಿ ಎಲ್ಲೆನ್ ಡಿಜೆನೆರಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]'' ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ಡಿಕ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ರಾಕಿನ್ ಈವ್ ನಲ್ಲಿ ರಯಾನ್ ಸೀಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಜೊತೆಗೆ]]''  ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು.

== ಲೋಕೋಪಕಾರ ==
ಗೊಮೆಜ್ UR ಮತ ಎಣಿಕೆಯ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಇದು 2008ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮೆಕೈನ್]] ರ ಬಗ್ಗೆ ಹದಿಹರೆಯದವರು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Dagostino |first=Mark |url=http://www.people.com/people/article/0,,20235767,00.html |title=Selena Gomez: 'I'll be 30 Before I Get My License!' |work=[[People (magazine)|People.com]] |date=2008-10-27 |accessdate=2009-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219230610/https://people.com/tv/selena-gomez-ill-be-30-before-i-get-my-license/ |archive-date=2022-12-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್‌ಳನ್ನು  [[UNICEF]]ನ 2008ರ ಟ್ರಿಕ್-ಆರ್-ಟ್ರೀಟ್ ಅಭಿಯಾನದ ವಕ್ತಾರೆಯನ್ನಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲ್ಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;UNICEF&quot;/&gt;      &quot;ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಇತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ&quot; &quot;ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚನ&quot; ಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ&quot;&lt;ref name=&quot;UNICEF&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.looktothestars.org/news/1350-selena-gomez-trick-or-treats-for-unicef |title=Selena Gomez Trick-Or-Treats For UNICEF |publisher=Looktothestars.org |date=2008-10-09 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2022-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714141026/https://www.looktothestars.org/news/1350-selena-gomez-trick-or-treats-for-unicef |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್[[St. ಜುಡ್'ಸ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ  &quot;ರನ್‌ವೇ ಫಾರ್ ಲೈಫ್&quot; ಎಂಬ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಓಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.looktothestars.org/news/1382-stars-hit-the-catwalk-for-st-judes |title=Stars Hit The Catwalk For St. Judes |publisher=Looktothestars.org |date=2008-10-14 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2022-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714140908/https://www.looktothestars.org/news/1382-stars-hit-the-catwalk-for-st-judes |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ [[ಬೋರ್ಡೆನ್ ಹಾಲಿಗೆ]] ವಕ್ತಾರೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆಯ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sugarslam.com/selena-gomez-borden-milk-ad/ |title=Selena Gomez Borden Milk Ad |publisher=Sugarslam.com |date=2009-05-26 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2009-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802091947/http://www.sugarslam.com/selena-gomez-borden-milk-ad/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಅವಳು [[ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೋ]] ನಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ನಂತರ DoSomething.org ನ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popdirt.com/selena-gomez-cares-for-dogs-in-puerto-rico/72217/ |title=Selena Gomez Cares For Dogs In Puerto Rico |publisher=popdirt.com |date=2009-03-08 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118052417/http://popdirt.com/selena-gomez-cares-for-dogs-in-puerto-rico/72217/ |url-status=deviated |archivedate=2021-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210118052417/http://popdirt.com/selena-gomez-cares-for-dogs-in-puerto-rico/72217/ }}&lt;/ref&gt; ಅವಳು ಇದರಲ್ಲಿ ''ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್ :ದಿ ಮೂವಿ''  ಪೋರ್ಟೊರಿಕೋನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ  ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.latenightwithjimmyfallon.com/blogs/2009/06/tonights-guest-selena-gomez/ |title=Late Night with Jimmy Fallon - Video Blogs - Tonight's Guest: Selena Gomez - Jimmy Fallon's Video Blog |author=NBC Official Site |date=2009-06 |work=[[NBC|LateNightWithJimmyFallon]] |accessdate=2009-08-05}}&lt;/ref&gt;  ಗೊಮೆಜ್ [[ಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಇನ್ಸೂರೆನ್ಸ್]] ನ ವಕ್ತಾರೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅದರ TV ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಇದು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಚಾಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oh |first=Eunice |url=http://www.people.com/people/article/0,,20256299,00.html |title=FIRST LOOK: Selena Gomez's Cell-Free Safety Pitch - Good Deeds, Selena Gomez |work=[[People (magazine)|People.com]] |date=2009-02-03 |accessdate=2009-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601183221/http://www.people.com/people/article/0,,20256299,00.html |archive-date=2009-06-01 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   ಗೊಮೆಜ್ ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆ RAISE ಹೋಪ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಗೋ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಈ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾಂಗೋನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೊಲೀಸ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ...&lt;ref name=&quot;congo&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.looktothestars.org/news/2789-celebrities-raise-hope-for-congo |title=Celebrities Raise Hope For Congo |publisher=Looktothestars.org |date=2009-07-10 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2023-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314003939/https://www.looktothestars.org/news/2789-celebrities-raise-hope-for-congo |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Selena_At_Young_Vouge.jpg|thumb|left|ಗೊಮೆಜ್ 2008ರ ಯಂಗ್ ವೋಗ್ ಹಾಲಿವುಡ್ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿ.]]

ಆಗಸ್ಟ್, 2009 ರಲ್ಲಿ, 17 ವರ್ಷದ ಗೊಮೆಜ್ ಳನ್ನು [[UNICEF]]ನ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ರಾಯಭಾರಿಯೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಗೊಮೆಜ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2009ರಂದು ಒಂದು ವಾರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಘಾನಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾದ ಶುದ್ಧ ನೀರು, ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನರಳುವ ಮಕ್ಕಳ ಭಯಂಕರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದರ್ಶನ ಅವಳಿಗಾಗುತ್ತದೆ.
&lt;ref name=&quot;au&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS178135+03-Sep-2009+PRN20090903 |title=Teen Sensation Selena Gomez Appointed UNICEF Ambassador |work=[[Reuters|Reuters.com]] |date=2009-09-03 |accessdate=2009-10-22 |archive-date=2012-01-29 |archive-url=https://www.webcitation.org/653R04Cjl?url=http://www.reuters.com/article/2009/09/03/idUS178135+03-Sep-2009+PRN20090903 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ghanatrip&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gXQVPHT2lU525QpACXyin-pm1sjAD9B37HM81 |title=Selena Gomez: Trip to Africa was 'life-changing' |work=GoogleNews.com |date=2009-10-02 |author=[[Associated Press]] |accessdate=2009-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091008052617/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gXQVPHT2lU525QpACXyin-pm1sjAD9B37HM81|archivedate=2009-10-08}}&lt;/ref&gt;  ಗೊಮೆಜ್[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ತಾನು ತನ್ನ ತಾರಾ ಬಲದಿಂದ ಘಾನಾದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ: &quot; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಆಲಿಸಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆ ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ.[...]   ನನಗೆ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನ ಘಾನಾ ಎಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದರು[...] ಜೊತೆಗೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈಗ ಅವರಿಗೆ ಘಾನಾ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;ghanatrip&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dFwJxxPzSpg&amp;feature=player_embedded |work=[[Associated Press|Youtube.com: Associated Press]] |author=[[Associated Press]] |title=Selena Gomez: Trip to Africa Was 'Life-Changing' |date=2009-10-02 |accessdate=2009-10-25}}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ: &quot;ಪ್ರತಿದಿನ 25,000 ಮಕ್ಕಳು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 25,000ದಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಇಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ UNICEFನ ಜತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ  ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ UNICEF ಮಕ್ಕಳ ಜೀವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೊನ್ನೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಖಾತರಿ ನೀಡಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;au&quot;/&gt; ಗೊಮೆಜ್ [[ಡಿಸ್ನಿ'ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ವರ್ತನೆ ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿ]]ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಅವರ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.&lt;ref name=&quot;Disneycharity&quot;&gt;{{cite web |url=http://disney.go.com/disneygroups/friendsforchange/#/disneygroups/friendsforchange/ |work=[[Disney|Disney.go.com]] |title=Friends For Change: Disney Groups |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt; ಗೋಮೆಜ್, [[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]], [[ಮಿಲೆಯ್ ಸೈರಸ್]], ಮತ್ತು [[ಜೋನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] [[ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಆನ್]] ಅನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಒಂದು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಏಕಗೀತೆ ಇದು ಡಿಸ್ನಿ'ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್‌ನ ಆವರ್ತಕ ರಾಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.     ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡು ಹಾಟ್ 100ರಲ್ಲಿ   ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pressrelease&quot;&gt;{{cite press release|url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/Send_It_On_Disneys_Friends_for_Change%20_081909.doc|title=&quot;SEND IT ON,&quot; AN ANTHEM BY THE WORLD'S BIGGEST TEEN STARS, MILEY CYRUS, JONAS BROTHERS, SELENA GOMEZ AND DEMI LOVATO, FOR DISNEY'S &quot;FRIENDS FOR CHANGE:  PROJECT GREEN,&quot; WILL DEBUT ON RADIO DISNEY, DISNEY CHANNEL, DISNEY.COM AND iTUNES|date=August 6, 2009|publisher=[[Disney Channel]]|accessdate=August 20, 2009|format=DOC|archive-date=ಮೇ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511155245/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/Send_It_On_Disneys_Friends_for_Change%20_081909.doc|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iTunes&quot;&gt;{{cite web|url=http://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?id=325770503&amp;s=143441|title=Send It On (feat. Demi Lovato, Jonas Brothers, Miley Cyrus &amp; Selena Gomez) - Single|publisher=Apple Inc.|work=iTunes Store|date=August 11, 2009|accessdate=August 20, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722024414/https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?id=325770503&amp;s=143441|archive-date=ಜುಲೈ 22, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;    ಡಿಸ್ನಿ'ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್ &quot;ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಆನ್&quot; ನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡಿಸ್ನಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಯ ಪರಿಸರ ಸಹಾಯಾರ್ಥಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;pressrelease&quot;/&gt;  ಗೊಮೆಜ್‌ಳನ್ನು [[UNICEF]]ನ 2009ರ ಟ್ರಿಕ್-ಆರ್-ಟ್ರೀಟ್ ಅಭಿಯಾನದ ವಕ್ತಾರೆಯನ್ನಾಗಿ, ಸತತ ಎರಡನೆಯ ಭಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಲ್ಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://youth.unicefusa.org/trickortreat/selena-gomez.html |date=2009 |title=Trick-or-Treat for UNICEF Spokesperson Selena Gomez :: Trick-or-Treat for UNICEF:: Youth Action :: U.S. Fund for UNICEF - UNICEF USA |work=[[UNICEF|Youth.UnicefUsa.org]] |accessdate=October 5, 2009 |archive-date=ಜನವರಿ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128020348/http://youth.unicefusa.org/trickortreat/selena-gomez.html |url-status=deviated |archivedate=ಜನವರಿ 28, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128020348/http://youth.unicefusa.org/trickortreat/selena-gomez.html }}&lt;/ref&gt; ಗೋಮೆಜ್, 2008ರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ 700,000 ವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಳು, 2009ರಲ್ಲಿ, 1 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 300,000 ದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref name=&quot;ghanatrip&quot;/&gt;  ಗೊಮೆಜ್ UNICEFನ ಅಭಿಯಾನದ ಟ್ರಿಕ್-ಆರ್-ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಳು.&lt;ref name=&quot;auction&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.charitybuzz.com/catalog_items/100611 |title=Meet Selena Gomez at the Concert of Your Choice |work=CharityBuzz.com |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt; ಹರಾಜಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಗೊಮೆಜ್ ಹರಾಜು ಕೂಗಿದವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ -ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ 4 VIP ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದಳು - ಜೊತೆಗೆ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ಅಭಿನಂದಿಸಿದಳು ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಮ್ ''ಕಿಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲ್'' ನ ಸಹಿಹಾಕಿದ CDಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು.&lt;ref name=&quot;auction&quot; /&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ, ಹಲ್ಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನ ಮುಂಚೆ, ಗೊಮೆಜ್ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ನಡೆಸುವ ವೆಬ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವೀಕ್ಷಕರ ಜೊತೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು UNICEFನ ಟ್ರಿಕ್-ಆರ್-ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.&lt;ref name=&quot;sfp&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stamfordplus.com/stm/information/nws1/publish/News_1/UNICEF-Ambassador-Selena-Gomez-named-spokesperson-for-Trick-or-Treat-for-UNICEF-campaign6260.shtml |title=UNICEF Ambassador Selena Gomez named spokesperson for Trick-or-Treat for UNICEF campaign |author=UNICEF |date=2009-10-08 |work=StamFordPlus.com |accessdate=2009-10-26 |archive-date=2022-07-14 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220714140713/http://www.stamfordplus.com/stm/information/nws1/publish/News_1/UNICEF-Ambassador-Selena-Gomez-named-spokesperson-for-Trick-or-Treat-for-UNICEF-campaign6260.shtml |url-status=deviated |archivedate=2022-07-14 |archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20220714140713/http://www.stamfordplus.com/stm/information/nws1/publish/News_1/UNICEF-Ambassador-Selena-Gomez-named-spokesperson-for-Trick-or-Treat-for-UNICEF-campaign6260.shtml }}&lt;/ref&gt;  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2009ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಇದು ಆಫೀಸ್ ಮಾಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ &quot;ಏ ಡೇ ಮೇಡ್ ಬೆಟರ್&quot; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಭಾಗ.&lt;ref name=&quot;parade&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.parade.com/celebrity/hollywood-wire/2009/10/20/selena-gomez-to-star-in-what-boys-want.html |work=[[Parade (magazine)|Parade]] |title=Selena Gomez to Star in 'What Boys Want' |date=2009-10-20 |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ $1,000 ಮೌಲ್ಯದ ಶಾಲಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು.  ಗೊಮೆಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ದಿನ ಕಳೆದಳು ಜೊತೆಗೆ  ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಿಂದುರಿಗಿಸಬೇಕಾದ ಕೊಡುಗೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.&lt;ref name=&quot;parade&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.blogs.foxnews.com/2009/10/07/selena-gomez-helps-gives-back-to-her-community/ |author=FOX 411 Editor |date=2009-10-07 |title=Selena Gomez Helps Give Back To Her Community |work=[[FOX News|FOXNews.com]] |accessdate=2009-10-25 |archive-date=2014-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141111042545/http://entertainment.blogs.foxnews.com/2009/10/07/selena-gomez-helps-gives-back-to-her-community/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:Selena Gomez 2008.jpg|thumb|right|ಗೊಮೆಜ್ ತನ್ನ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ &quot;ಟೆಲ್ ಮೇ ಸಂಥಿಂಗ್ ಐ ಡೋಂಟ್ ನೋ&quot; ದ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2008ರಂದು.]]
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 2009ರ ತನಕ, ಗೊಮೆಜ್  [[ಸಿಯರ್ಸ್]]‌ನ ಶಾಲೆಗೆ-ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಫ್ಯಾಶನ್ ಜಾಹಿರಾತು ಅಭಿಯಾನದ ಹೊಸ ಮುಖ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.arrivelounge.com/ |title=Sears Arrive Lounge – The Hottest Guys &amp;amp; Girls Fashion with Selena Gomez |work=[[Sears|ArriveLounge]] |accessdate=2009-10-20 |archive-date=2009-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091016105714/http://www.arrivelounge.com/ |url-status=deviated |archivedate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016105714/http://www.arrivelounge.com/ }}&lt;/ref&gt;  ಶರತ್ತುಬದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗೊಮೆಜ್ ಅವರ ಕಿರುತೆರೆ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು &quot;ಡೋಂಟ್ ಜಸ್ಟ್ ಗೋ ಬ್ಯಾಕ್ ಅರ್ರೈವ್&quot; ನ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದಳು. ಆಗಸ್ಟ್, 2009ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ &quot;ಸಿಯರ್ಸ್ ಅರ್ರೈವ್ ಏರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾಲ್&quot; ಕೂಡ ನಿರೂಪಿಸಿದಳು - ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ-ಬಾರಿಗೆ &quot;ಸಿಯರ್ಸ್ ಏರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್&quot; ಗಾಗಿ ಐದು ಜನರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2009 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[2009 MTV ವೀಡಿಯೊ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stylelist.com/blog/2009/07/31/selena-gomez-and-sears-team-up-for-back-to-school-style/ |author=Bee-Syuan Chang |title=Selena Gomez and Sears Team Up For Back To School Style |work=Stylist.com|date=2009-07-31 |accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜುಲೈ ಮೂನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಶುರು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಾರಾ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು XYZ ಫಿಲಂಸ್ ('''X''' amien '''Y''' our '''Z''' ipper) ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಳಾದಳು.      ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗೊಮೆಜ್ ಸಮರ್ಥ ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಅವಕಾಶ, ಲೇಖಕರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು.&lt;ref name=&quot;Eng08&quot;&gt;{{cite web|author=Joyce Eng|date=2008-10-30|url=http://www.tvguide.com/News/Selena-Gomez-Forms-35034.aspx|title=''Wizards'' ' Selena Gomez Conjures Own Production Company]&quot;|work=[[TV Guide|TVGuide.com]]|accessdate=2009-10-21|archive-date=2009-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090913045540/http://www.tvguide.com/News/Selena-Gomez-Forms-35034.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;varietydeal&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.variety.com/article/VR1117994893.html?categoryid=13&amp;cs=1|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|author=Tatianna Siegel|date=2008-10-29|title=Selena Gomez forms production co.|accessdate=2009-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091216054804/http://www.variety.com/article/VR1117994893.html?categoryid=13&amp;cs=1|archive-date=2009-12-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲದೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, &quot;XYZ ಫಿಲಂಸ್ ಗೊಮೆಜ್. ಗೆ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;parade&quot;/&gt; ''[[ವೆರೈಟಿ]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ: &quot;ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, XYZ[ಫಿಲಂಸ್] ಇದೆ ರೀತಿಯಾದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಟೈಮ್ Inc. ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ-ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ದಿ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ದೈತ್ಯ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.[...]  ಜುಲೈ ಮೂನ್-XYZ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ,[ಸೆಲೆನಾ] ಗೊಮೆಜ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಟೈಮ್ Inc. ಲೈಬ್ರರಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಇದು ಟೈಮ್, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್, ಫಾರ್ಚುನ್ ಅಂಡ್ ಲೈಫ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;varietydeal&quot;/&gt;  ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2009ರಲ್ಲಿ, ಗೊಮೆಜ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಫ್ಯಾಶನ್ 
ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು, ಇದರ ಹೆಸರು &quot;ಡ್ರೀಮ್ ಔಟ್ ಲೌಡ್ ಬೈ ಸೆಲೆನಾ ಗೋಮೆಜ್&quot;, ಇದು 2010ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;clothinglinemtv&quot;&gt;{{cite web |url=http://hollywoodcrush.mtv.com/2009/10/15/selena-gomez-introduces-dream-out-loud-her-own-line-of-eco-friendly-bohemian-clothes/ |title=Selena Gomez Introduces 'Dream Out Loud,' Her Own Line Of Eco-Friendly, Bohemian Clothes |author=Lauren Joskowitz |work=[[MTV|MYV.com]] |date=2009-10-15 |accessdate=2009-10-22 |archive-date=2009-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091019045734/http://hollywoodcrush.mtv.com/2009/10/15/selena-gomez-introduces-dream-out-loud-her-own-line-of-eco-friendly-bohemian-clothes |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.eonline.com/uberblog/b149093_selena_gomez_gets_her_own_fashion_line.html |title=Seelna Gomez Gets Her Own Fashion Line |author=Ella Ngo |work=[[E! Online|E!Online.com]] |date=2009-10-15 |accessdate=2009-10-22}}&lt;/ref&gt;  [[ಉಡುಪುಗಳು]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬೋಹೆಮಿಯನ್]] ಉಡುಗೆಗಳು, ಹೂಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಮೇಲಂಗಿಗಳು, ಜೀನ್ಸ್, ಸ್ಕರ್ಟ್ ಗಳು, ಜಾಕೆಟ್ ಗಳು, ಶಿರವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೋಪಿಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಮರು ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ [[ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ]] ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;twncl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.transworldnews.com/NewsStory.aspx?id=130338&amp;cat=2 |title=Selena Gomez to Launch Clothing Line |work=TransWorldNews.com |date=2009-10-15 |accessdate=2009-10-22 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611234416/http://www.transworldnews.com/NewsStory.aspx?id=130338&amp;cat=2 |url-status=deviated |archivedate=2010-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611234416/http://www.transworldnews.com/NewsStory.aspx?id=130338&amp;cat=2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cl2&quot;/&gt; ಗೊಮೆಜ್ ಈ ಉಡುಪುಗಳ ಮಾದರಿ ತನ್ನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳು &quot;ಸುಂದರ, ಸ್ತ್ರೀಸಹಜತೆ ಜೊತೆಗೆ ಬೋಹೆಮಿಯನ್ ಶೈಲಿ&quot;ಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು: &quot;ನನ್ನ ಉಡುಪಿನ ಮಾದರಿಯಿಂದ, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಹೇಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ[...]      ನನಗೆ ಉಡುಪುಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಧರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕವಾಗಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ[...] ಜೊತೆಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬೆಲೆ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ.  ನಾನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;clothinglinemtv&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cl2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.monstersandcritics.com/lifestyle/fashion/news/article_1507339.php/Selena-Gomez-launches-fashion-line-in-fall-2010 |title=Selena Gomez launches fashion line in fall 2010 |author=April MacIntyre |work=[[Monsters and Critics|MonsterandCritics.com]] |date=2009-10-15 |accessdate=2009-10-22 |archive-date=2009-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091031091634/http://www.monstersandcritics.com/lifestyle/fashion/news/article_1507339.php/Selena-Gomez-launches-fashion-line-in-fall-2010 |url-status=deviated |archivedate=2009-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091031091634/http://www.monstersandcritics.com/lifestyle/fashion/news/article_1507339.php/Selena-Gomez-launches-fashion-line-in-fall-2010 }}&lt;/ref&gt; ಗೋಮೆಜ್‌ಗೆ ಫ್ಯಾಶನ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಿನ್ನಲೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಾದ ಟೋನಿ ಮೇಲಿಲ್ಲೋ ಮತ್ತು ಸಾನ್ಡ್ರಾ ಕಮ್ಪೊಸ್ ಅವಳ ಜೊತೆಗೂಡಿದಳು. ಇವರಿಬ್ಬರು [[ಹೆಸರಾಂತ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಳಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;cl&quot;/&gt; ಗೊಮೆಜ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ:&quot;ನಾನು ಟೋನಿ ಮತ್ತು ಸಾನ್ಡ್ರಾ‌ರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಅವರ ಜೊತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಅವರು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಇದ್ದಾರೆ. [...] ಅವರು ತುಂಬಾ ಸೃಜನಶೀಲರು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಆಗಿರಬಹುದು[...] ಅವರು ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ನಿರಾಳರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;clothinglinemtv&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cl&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;twncl&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cl2&quot;/&gt; ಬ್ರಾಂಡನ್ನು ಮಿಲಿಲ್ಲೋ ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಪೋಸ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಅಡ್ಜ್‌ಮಿ ಅಪ್ಪಾರೆಲ್ ಜತೆಸೇರಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಜ್‌ಮಿ CH ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ LLC ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಹಿಡುವಳಿ-ಸಂಸ್ಥೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wwd.com/markets-news/as-a-designer-selena-gomez-has-big-dreams-2343323 |work=[[WWD|WWD.com]] |date=2009-10-15 |title=Disney Star Selena Gomez Launching Fashion Brand |author=Julee Kaplan|accessdate=2009-10-25}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಗೊಮೆಜ್ &quot;ಟ್ರೂ ಲವ್ ವೇಯ್ಟ್ಸ್&quot; ಎಂದು ಕೆತ್ತಿದ ಒಂದು [[ಪರಿಶುದ್ದ ಉಂಗುರ]]ವನ್ನು ಅವಳು 12 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಧರಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theinsider.com/news/986018_Purity_for_Selena_Gomez_A_Personal_Promise_to_God_Not_A_Trend |title=Purity for Selena Gomez A Personal Promise to God, Not A Trend |work=The Insider |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228001018/http://www.theinsider.com/news/986018_Purity_for_Selena_Gomez_A_Personal_Promise_to_God_Not_A_Trend |url-status=deviated |archivedate=2009-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228001018/http://www.theinsider.com/news/986018_Purity_for_Selena_Gomez_A_Personal_Promise_to_God_Not_A_Trend }}&lt;/ref&gt;  ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ವರೆಗೂ, ಗೊಮೆಜ್ ಬಳಿ ಐದು ನಾಯಿಗಳಿವೆ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಂದು &quot;ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೇಮಿ&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.&lt;ref name=&quot;dogs&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.peoplepets.com/news/celebrities/bffs-selena-gomez-demi-lovato-show-off-their-furry-best-pals/1 |title=BFFs Selena Gomez &amp; Demi Lovato Show Off Their Furry Best Pals |work=[[People (magazine)|PeoplePets.com]] |date=2009-06-18 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2012-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408105651/http://www.peoplepets.com/people/pets/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೊಮೆಜ್‌ಳ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ [[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]] - ''ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್''  ಮತ್ತು '' ಬರ್ನೆಯ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್''  ನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸಹ-ನಟಿ. ಇವರಿಬ್ಬರು ''ಬರ್ನೆಯ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್''  ನ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಿಂದಲೂ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಇವರಿಬ್ಬರು ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಯು ಟ್ಯೂಬ್]] ನಲ್ಲಿ  ಒಂದು ವೀಡಿಯೊ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ, [[ಮಿಲೆಯ್ ಸೈರಸ್]] ಮತ್ತು ಅವಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಮ್ಯಾನ್ಡಿ ಜಿರೋಕ್ಷ್ ಆ ವೀಡಿಯೊದ ಒಂದು ಅಣಕಬರಹವನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಮನೋರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು.  ವರದಿಗಳು ಗೊಮೆಜ್ ಮತ್ತು ಸೈರಸ್ [[ನಿಕ್ಕ್ ಜೋನಾಸ್]] ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20214531,00.html |title=Nick Jonas &amp; Selena Gomez: Are They Dating? |date=2008-07-23 |work=[[People (magazine)|People.com]] |accessdate=2009-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080726074827/http://www.people.com/people/article/0,,20214531,00.html |archive-date=2008-07-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಗೊಮೆಜ್ ಮತ್ತು ಲೋವಟೋ ಸೈರಸ್‌ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;fox8&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,392042,00.html |title=Miley Cyrus Sorry for Mocking Selena Gomez in YouTube Video |date=2008-07-28 |work=[[FOX News|FoxNews.com]] |accessdate=2008-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090829202528/http://www.foxnews.com/story/0,2933,392042,00.html |archive-date=2009-08-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸೈರಸ್‌ನ ಬದಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಗೊಮೆಜ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ: &quot;ನನಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರ ರೀತಿಯಾಗಲೂ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ತುಂಬಲು ಬಂದಿಲ್ಲ.  ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅವಳೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧಕಿ, ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಅಭಿನಂದನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಒಂದು ಬೇರೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Jocelyn Vena |date=2008-08-01 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1591988/20080801/gomez__selena.jhtml |title=Selena Gomez Makes It Clear: There's No Beef With Miley Cyrus |work=[[MTV|MTV.com]] |accessdate=2009-10-21 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029104109/http://www.mtv.com/news/articles/1591988/20080801/gomez__selena.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#b0c4de&quot;| ಸಿನಿಮಾ
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ವರ್ಷ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಸಿನಿಮಾ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಪಾತ್ರ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| 2003
|  ''[[Spy Kids 3-D: Game Over]]'' 
|  ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗರ್ಲ್ 
| 
|-
|  2005
|  ''ವಾಕರ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರೇಂಜರ್: ಟ್ರಯಲ್ ಬೈ ಫೈರ್ '' 
|  ಜೂಲಿ
|-
|  2006
|  ''ಬ್ರೈನ್ ಜಾಪಡ್'' 
|  ಎಮಿಲಿ ಗ್ರೇಸ್ ಗಾರ್ಸಿಯ
| 
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| 2008
|  ''[[ಹಾರ್ಟನ್ ಹಿಯರ್ಸ್ ಎ ಹೂ!]]''||ಹಾರ್ಟನ್ ಹಿಯರ್ಸ್ ಎ ಹೂ!]]'']]'' 
|  ಮೇಯರ್ ಪುತ್ರಿ
|  ಹಿನ್ನೆಲೆಧ್ವನಿ
|-
|  '' [[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]] '' 
|  ಮೇರಿ ಸಾಂಟಿಯಾಗೋ 
|  ನೇರ-DVD
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| 2009
|  ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]'' 
|  ಕಾರ್ಟರ್ ಮೇಸನ್ 
|  rowspan=&quot;2&quot;| [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ]] 
|-
|  ''[[Wizards of Waverly Place: The Movie]]'' 
|  ಅಲೆಕ್ಸ್ ರುಸ್ಸೋ
|-
|  ''[[ಆರ್ಥರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ವೆಂಜೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ಟಜಾರ್ಡ್]]'' 
|  ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೆಲೆನಿಯ
|  ಧ್ವನಿ/ಮಡೋನ್ನ ಬದಲಾಗಿ 
|-
|  2010&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://artistdirect.com/nad/news/article/0,,4968744,00.html |title=Selena Gomez, Joey King Are Beezus and Ramona |publisher=Artistdirect.com |date= |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2011-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123121605/http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4968744,00.html |url-status=deviated |archivedate=2011-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111123121605/http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4968744,00.html }}&lt;/ref&gt;
|  ''[[ರಮೋನ ಅಂಡ್ ಬೀಜಸ್]]'' 
|  [[ಬಿಯಟ್ರೈಸ್ &quot;ಬೀಜಸ್&quot; ಕ್ವಿಮ್ಬಿ]] 
|  
|-
|  2011
|  ''ವಾಟ್ ಬಾಯ್ಸ್ ವಾಂಟ್ '' 
|  ಬೆಕ್ಕಿ ಮಿಕಾಯಲ್ಸ್ 
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#b0c4de&quot;| ಕಿರುತೆರೆ
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ವರ್ಷ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಶೀರ್ಷಿಕೆ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಪಾತ್ರ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
|  2002-2003
|  ''[[ಬರ್ನೆಯ್ &amp;amp; ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]'' 
|  ಗಿಯನ್ನ 
|  ಪುನರಾವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
|-
|  2006
|  ''[[ದಿ ಸೂಟ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಸಾಕ್ &amp;amp; ಕೋಡಿ]]'' 
|  ಗ್ವೆನ್
|  &quot;[[ಏ ಮಿಡ್ ಸಮ್ಮರ್'ಸ್ ನೈಟ್ ಮೇರ್]]&quot; (ಸರಣಿ 2, ಸಂಚಿಕೆ 22) 
|-
|  2007—ಇಂದಿನವರೆಗೆ
|  ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ವೇವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' 
|  [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರುಸ್ಸೋ]]
|  
|-
|  2007
|  ''[[ಹನ್ನಾ ಮೊಂಟಾನಾ]]'' 
|  ಮಿಕಲ್ಯ 
|  &quot;[[ಐ ವಾಂಟ್ ಯು ಟು ವಾಂಟ್ ಮೀ...ಟು ಗೋ ಟು ಫ್ಲೋರಿಡ]]&quot; (ಸರಣಿ 2, ಸಂಚಿಕೆ 13)&lt;br /&gt;&quot;[[ದಟ್'ಸ್ ವಾಟ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆರ್ ಫಾರ್?]]&quot; (ಸರಣಿ 2, ಸಂಚಿಕೆ 18)
|-
|  2008
|  ''[[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನಲ್ ಗೇಮ್ಸ್]]'' 
|  ಸ್ವಯಂ ಪಾತ್ರ
|  
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| 2009
|  ''[[ಸೋನ್ನಿ ವಿತ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್]]'' 
|  ಸ್ವಯಂ ಪಾತ್ರ
|  &quot;[[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ಸ್' ಸ್ಟಾರ್ಸ್]]&quot;(ಸರಣಿ 1, ಸಂಚಿಕೆ 13)
|-
|  ''[[ದಿ ಸೂಟ್ ಲೈಫ್ ಆನ್ ಡೆಕ್]]'' 
|  ಅಲೆಕ್ಸ್ ರುಸ್ಸೋ 
|  [[ಡಬಲ್-ಕ್ರಾಸ್ಸ್ಡ್]] (ಸರಣಿ 1, ಸಂಚಿಕೆ 21)
|-
|  ''[[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮೇಕ್ ಓವರ್ ಹೋಂ ಎಡಿಶನ್]] '' 
|  ಸ್ವಯಂ ಪಾತ್ರ
|  ಅತಿಥಿ ನಟಿ 
|}

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
* '''ಗಮನಿಸಿ''' : [[ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್ &amp;amp; ದಿ ಸೀನ್]] ನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಭಾಗವನ್ನು,ಅವರ[[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ.

;ಏಕಗೀತೆ

 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ವರ್ಷ
! rowspan=&quot;2&quot;| ಗೀತೆ
! colspan=&quot;2&quot;| ಪಟ್ಟಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳು
! rowspan=&quot;2&quot;| ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು
|- style=&quot;font-size:smaller&quot;
! width=&quot;50&quot;| US
! width=&quot;50&quot;| CAN
|-
|  rowspan=&quot;1&quot;| 2008
|  align=&quot;left&quot;| &quot;[[ಟೆಲ್ ಮೀ ಸಂಥಿಂಗ್ ಐ ಡೋಂಟ್ ನೋ]]&quot; 
|  58
|  —
|  align=&quot;left&quot;| ''[[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]] '' 
|-
|  rowspan=&quot;1&quot;| 2009
|  align=&quot;left&quot;| &quot;[[ಮ್ಯಾಜಿಕ್]]&quot;
|  61
|  86
|  align=&quot;left&quot;| ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ವೇವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' 
|-
! colspan=&quot;5&quot;|ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ 
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| 2009
|  align=&quot;left&quot;| &quot;[[ವ್ಹೊಅ ಒಹ್!]]&quot; &lt;small&gt;(ವಿಥ್ [[ಫಾರ್ಎವರ್ ದಿ ಸಿಕ್ಕೆಸ್ಟ್ ಕಿಡ್ಸ್]]) &lt;/small&gt;
|  —
|  —
|  align=&quot;left&quot;| ಆಲ್ಬಮ್-ಅಲ್ಲದ ಏಕಗೀತೆ 
|-
|  align=&quot;left&quot;| &quot;[[ಒನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೇಮ್]]&quot; &lt;small&gt;([[ಡೆಮಿ]] ಲೋವಟೋ ಜೊತೆಗೆ&lt;/small&gt; 
|  82
|  —
|  align=&quot;left&quot;| ''[[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿ]] '' 
|-
|  align=&quot;left&quot;| &quot;[[ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಆನ್]]&quot;(&lt;small&gt;[[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]], [[ಜೋನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಲೆಯ್]] ಸೈರಸ್ ಜೊತೆಯಾಗಿ&lt;/small&gt;) 
|  20
|  —
|  align=&quot;left&quot;| 
ಆಲ್ಬಮ್ ಅಲ್ಲದ ಹಾಡು
|-
|  colspan=&quot;10&quot; style=&quot;font-size:8pt&quot;| &quot;—&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ 
|-
|}

;ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು
{| class=&quot;wikitable&quot;
! align=&quot;left&quot;|ವರ್ಷ
! align=&quot;left&quot;|ಗೀತೆ
! align=&quot;left&quot;|ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು
|-
|  rowspan=&quot;6&quot;| 2008
|  align=&quot;left&quot;|&quot;[[ಕ್ರುಯೆಲ್ಲ ಡಿ ವಿಲ್]]&quot; 
|  align=&quot;center&quot;|''[[ಡಿಸ್ನಿ ಮೇನಿಯ 6]]'' 
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಟೆಲ್ ಮೀ ಸಂಥಿಂಗ್ ಐ ಡೋಂಟ್ ನೋ&quot;
|  align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;4&quot;|''[[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]]'' 
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಸಿಕ್&quot; &lt;small&gt;([[ಡ್ರೆವ್ ಸೀಲೆಯ್]] ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ)&lt;/small&gt;
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಬ್ಯಾಂಗ್ ಏ ಡ್ರಂ&quot;
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಸಿಕ್&quot;(ನೇರಪ್ರಸಾರ)
&lt;small&gt;ಡ್ರೆವ್ ಸೀಲೆಯ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ)&lt;/small&gt;
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಫ್ಲೈ ಟು ಯುವರ್ ಹಾರ್ಟ್&quot;
|  align=&quot;center&quot;|''[[ಟಿಂಕರ್ ಬೆಲ್]]'' 
|-
|  rowspan=&quot;5&quot;| 2009
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಒನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೇಮ್&quot; ( &lt;small&gt;[[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]] ಜೊತೆಯಾಗಿ&lt;/small&gt;)
|  align=&quot;left&quot; rowspan=&quot;1&quot;|''[[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] '' 
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಎವೆರಿಥಿಂಗ್ ಇಸ್ ನಾಟ್ ವಾಟ್ ಇಟ್ ಸೀಮ್ಸ್&quot;
|  align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;4&quot;|''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್]] '' 
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಡಿಸ್ಅಪಿಯರ್&quot;
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್&quot;
|-
|  align=&quot;left&quot;|&quot;[[ಮ್ಯಾಜಿಕ್]]&quot;
|}

;ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೊಗಳು
{| class=&quot;wikitable&quot;
|  ಶೀರ್ಷಿಕೆ 
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| 2008
|  &quot;ಕ್ರುಯೆಲ್ಲ ಡಿ ವಿಲ್&quot;
|-
|  &quot;ಟೆಲ್ ಮೀ ಸಂಥಿಂಗ್ ಐ ಡೋಂಟ್ ನೋ&quot; 
|-
|  &quot;ಫ್ಲೈ ಟು ಯುವರ್ ಹಾರ್ಟ್&quot;
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| 2009
|  &quot;ಒನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೇಮ್&quot; (&lt;small&gt;[[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]] ಜೊತೆಗೆ&lt;/small&gt;)
|-
|  &quot;ಮ್ಯಾಜಿಕ್&quot;
|-
|  &quot;ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಆನ್&quot;&lt;small&gt;([[ಮಿಲೆಯ್ ಸೈರಸ್]], [[ಡೆಮಿ ಲೋವಟೋ]], ಮತ್ತು [[ಜೋನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]])&lt;/small&gt;
|-
|}

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#b0c4de&quot;| ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ವರ್ಷ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಪ್ರಶಸ್ತಿ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ವಿಭಾಗ
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಕೆಲಸಗಳು
! style=&quot;background:#ccc&quot;| ಫಲಿತಾಂಶ
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| 2008
|  [[ಆಲ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] &lt;ref name=&quot;almaawards.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.almaawards.com/2008-nominees.html |work=[[Alma Award|AlmaAward.com]] |date=2008 |accessdate=2009-10-20 |title=Alma Awards 2008 |archive-date=2008-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080730002201/http://www.almaawards.com/2008-nominees.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  ಕಿರುತೆರೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀ ಅಭಿನಯ
|  rowspan=&quot;4&quot;| ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ವೆವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' 
| |ರೋಸ್ಪಾನ್=&quot;3&quot;|
{{nominated}} 
|-
|  [[ಇಮಾಜೆನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] &lt;ref name=&quot;Imagen.org&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.imagen.org/awards/2008/nominees |title=Hbo’S Rodrigo Garcia, Ugly Betty’S Tony Plana And Writer Ligiah Villalobos Of La Misma Luna To Receive Top Honors |work=[[Imagen Awards|Imagen.org]] |date=2009 |accessdate=2009-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090820030426/http://www.imagen.org/awards/2008/nominees |archive-date=2009-08-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಕಿರುತೆರೆ 
|-
|  rowspan=&quot;12&quot;| 2009
|  [[ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.naacpimageawards.net/40/win_tv.php |title=The 40th NAACP Image Awards |work=[[Image Awards|Naacpimageawards.net]] |date=2009 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926023410/http://www.naacpimageawards.net/40/win_tv.php |url-status=deviated |archivedate=2015-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150926023410/http://www.naacpimageawards.net/40/win_tv.php }}&lt;/ref&gt;
|  ಯುವಜನ/ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ-ಸರಣಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯ
|-
| [[ನಿಕಲೋಡಿಯನ್ ಕಿಡ್ಸ್' ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nickkcapress.com/2009KCA/ |title=Nickelodeon Kids' Choice Awards 2009 Press Kit |work=[[Nickelodeon (TV channel)|Nickkcapress.com]] |date=2009-03-30 |accessdate=2009-08-06 |archive-date=2016-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215073802/http://nickkcapress.com/2009KCA/ |url-status=deviated |archivedate=2016-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215073802/http://nickkcapress.com/2009KCA/ }}&lt;/ref&gt; 
| ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಟಿ 
| |ರೋಸ್ಪಾನ್=&quot;2&quot;|

|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| [[ಯುವ ಕಲಾವಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;ref name=&quot;yaa24&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.youngartistawards.org/noms30.html |title=30th Annual Young Artist Awards |work=[[Young Artist Award|YoungArtistAwards.org]] |accessdate=2009-10-20 |date=2009-06-21 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205923/http://www.youngartistawards.org/noms30.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|
TV ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿರುಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ-ಪ್ರಮುಖ ಯುವ ನಟಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯ  
|  '' [[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]] '' 
|-
|  TV ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯ - ಪ್ರಮುಖ ಯುವ ನಟಿ 
|  ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ವೇವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' 
|  |ರೋಸ್ಪಾನ್=&quot;2&quot;|
|-
|  ಹಿನ್ನೆಲೆ-ಧ್ವನಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ  
|  ''[[ಹಾರ್ಟನ್ ಹಿಯರ್ಸ್ ಎ ಹೂ!]]''||ಹಾರ್ಟನ್ ಹಿಯರ್ಸ್ ಎ ಹೂ!]]'']]'' 
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;| [[ಟೀನ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]&lt;ref name=&quot;teenchoice09&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.teenchoiceawards.com/pdf/TC09WINNERSFINALDB.pdf |work=[[Teen Choice Awards|TeenChoiceAwards.com]] |title=Teen Choice 2009 Results |author=Teen Choice Awards |date=2009-08-11 |accessdate=2009-10-20 |archive-date=2006-08-11 |archive-url=https://www.webcitation.org/query.php?url=http://www.teenchoiceawards.com/pdf/TC09WINNERSFINALDB.pdf |url-status=dead }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|  &quot;ಸಮ್ಮರ್ ಚಾಯ್ಸ್ -ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ&quot;
|  ''[[ಅನದರ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೋರಿ]] '' 
|  |ರೋಸ್ಪಾನ್=&quot;5&quot;|

|-
|  &quot;ಚಾಯ್ಸ್ ಸಮ್ಮರ್ - TV ಸ್ಟಾರ್-ಮಹಿಳೆ&quot;
|  ''[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]'' 
|-
|  &quot;ಛಾಯ್ಸ್ ಅದರ್ ಸ್ಟಫ್-ರೆಡ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಐಕಾನ್:ಮಹಿಳೆ&quot;
|  rowspan=&quot;2&quot;| ಸ್ವಂತ ಪಾತ್ರ
|-
|  ಹಾಲಿವುಡ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref name=&quot;HollywoodStyleAwards09&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.americansuperstarmag.com/pics/selena-gomez-style-pictures-hollywood-style-awards-2009-red-carpet-photos |accessdate=2009-10-20 |title=Selena Gomez Style Pictures: Hollywood Style Awards 2009 Red Carpet Photos |date=2009-10-11 |work=AmericanSuperStarMag.com |archive-date=2010-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100517115914/http://www.americansuperstarmag.com/pics/selena-gomez-style-pictures-hollywood-style-awards-2009-red-carpet-photos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  ಮುಗ್ಧಬಾಲಿಕೆಯ ಶೈಲಿ
|-
|  [[ಆಲ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.almaawards.com/2009-winners.html |date=2009 |accessdate=2009-10-20 |work=[[Alma Award|AlmaAward.com]] |title=Alma Awards 2009 |archive-date=2013-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130204231400/http://www.almaawards.com/2009-winners.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆ - ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ 
|  rowspan=&quot;2&quot;| ''[[ವಿಸರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ವೇವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' 
|-
|  [[ಇಮಾಜೆನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imagen.org/awards/2009/nominees |title=Nominees for 24th Annual Imagen Awards Announced |work=[[Imagen Awards|Imagen.org]] |date=2009 |accessdate=2009-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714102939/http://www.imagen.org/awards/2009/nominees |archive-date=2010-07-14 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಕಿರುತೆರೆ 
| |ರೋಸ್ಪಾನ್=&quot;3&quot;|

|-
| ನಿಕೆಲೊಡೆನ್ ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಛಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2009
|  ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ TV ನಟಿ 
|  rowspan=&quot;2&quot;| ಸ್ವಂತ ಪಾತ್ರ 
|-
|  rowspan=&quot;1&quot;| 2010
|  [[NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.naacpimageawards.net/41/nominees-and-voting/nominees/ |title=The 41st NAACP Image Awards |work=[[Image Awards|Naacpimageawards.net]] |date=2010 |accessdate=2010-01-06 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730132425/http://www.naacpimageawards.net/41/nominees-and-voting/nominees/ |url-status=deviated |archivedate=2010-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101208053658/http://www.naacpimageawards.net/41/nominees-and-voting/nominees/ }}&lt;/ref&gt;
|  ಯುವಜನ/ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ-ಸರಣಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ

|-
|}

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons}}
* [http://www.selenagomez.com/ ಸೆಲೆನಾ ಗೊಮೆಜ್‌ಳ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ]
* {{imdb name|id=1411125|name=Selena Gomez}}

{{Persondata
|NAME = Gomez, Selena
|ALTERNATIVE NAMES = Gomez, Selena Marie
|SHORT DESCRIPTION = actor, singer
|DATE OF BIRTH = July 22, 1992
|PLACE OF BIRTH = Grand Prairie, Texas, USA
|DATE OF DEATH =
|PLACE OF DEATH =
}}
{{DEFAULTSORT:Gomez, Selena}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಬಾಲನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಬಾಲ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಾಕ್ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಹಾಡುಗಾರ - ಗೀತ ರಚನೆಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ‌ ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಡ್ರಮ್ಮರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಈಗಿರುವ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಪೇನ್‌ ಮೂಲಕದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಟೆಕ್ಸಸ್‌ನ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಜನ]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಮೆರಿಕ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ಲಾಗರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]</text>
      <sha1>3sse6c9w9zg9l2rog7lmig2pemno2nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23730</id>
    <revision>
      <id>1435545</id>
      <parentid>1430131</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124362" sha1="216n0mk066tr7fjn1gs4s87zx3xi4qs" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| Name            = Radiohead
| Img             = Radiohead.jpg
| Img_capt        = Radiohead (left to right): [[Thom Yorke]], [[Jonny Greenwood]], [[Colin Greenwood]], [[Ed O'Brien]] and [[Phil Selway]]
| Img_size        = 250
| Landscape       = Yes 
| Background      = group_or_band
| Origin          = [[Abingdon, Oxfordshire|Abingdon]], [[Oxfordshire]], England
| Genre           =  &lt;!--PLEASE DO NOT ADD ANY MORE GENRES WITHOUT DISCUSSING IT ON THE TALK PAGE!--&gt;[[Alternative rock]], [[electronic music]], [[experimental rock]]
| Years_active    = 1985–present
| Associated_acts = [[Atoms for Peace (band)|Atoms for Peace]]
| Label           = [[XL Recordings|XL]], [[TBD Records|TBD]], [[Parlophone]], [[Capitol Records|Capitol]]
| URL             = [http://www.radiohead.com/ radiohead.com]
| Current_members = [[Thom Yorke]]&lt;br /&gt;[[Jonny Greenwood]]&lt;br /&gt;[[Ed O'Brien]]&lt;br /&gt;[[Colin Greenwood]]&lt;br /&gt;[[Phil Selway]]
}}
'''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌'''  [[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಅಬಿಂಗ್ಡನ್‌]] ಮೂಲದ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ [[ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ]]ಯ ವಾದ್ಯತಂಡ. ಇಸವಿ 1985ರಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡದ ರಚನೆಯಾಯಿತು.

ಈ ವಾದ್ಯತಂಡದಲ್ಲಿ  [[ಥಾಮ್‌ ಯಾರ್ಕ್]]‌ (ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯನ, ರಿದಮ್‌ ಗಿಟಾರ್‌, ಪಿಯನೊ, ಬೀಟ್ಸ್‌); [[ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್]]‌ (ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್‌, ಕೀಬೋರ್ಡ್‌, ಇತರೆ ವಾದ್ಯಗಳು); [[ಎಡ್‌ ಒ'ಬ್ರಯೆನ್]] (ಗಿಟಾರ್‌, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ), [[ಕೊಲಿನ್‌ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್]]‌ (ಬಾಸ್‌ ಗಿಟಾರ್‌, ಸಿಂತೆಸೈಜರ್‌ಗಳು); [[ಫಿಲ್‌ ಸೆಲ್ವೇ]] (ಡ್ರಮ್ಸ್‌ಗಳು, ತಾಳವಾದ್ಯಗಳು)‌.

ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಏಕಗೀತೆ]] [[ಕ್ರೀಪ್‌]]ನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  ಈ ಹಾಡು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ]]''  ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, 'ಕ್ರೀಪ್' ಏಕಗೀತೆಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.  ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌]]'' (1995) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇಸವಿ 1997ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಮೂರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]'' ‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೀರ್ತಿ ತಂದಿತು.  [[ಆಧುನಿಕ]] [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ]]ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಕಸನಶೀಲ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

''[[ಕಿಡ್ ಎ]]''  (2000) ಮತ್ತು ''[[ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌]]''  (2001) ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಸಂಗೀತಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನದ ಕುರುಹು ನೀಡಿತು. ಈ ತಂಡವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ]], [[ಕ್ರಾಟ್ರಾಕ್‌]], [[ಪೋಸ್ಟ್‌-ಪಂಕ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಜ್ಯಾಝ್]]‌ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿತು.  ಇಸವಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್]]'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಗಿಟಾರ್‌-ಚಾಲಿತ ರಾಕ್‌, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಲೇಬೆಲ್‌ [[EMI]]ಗಾಗಿ ಇದು ತಂಡದ ಅಂತಿಮ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿತ್ತು. EMI ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತಂಡದ ಮೊದಲ ಆರು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು 2007ರೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 25 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Citation
  | last =Sherwin
  | first =Adam
  | title =EMI accuses Radiohead after group’s demands for more fell on deaf ears
  | newspaper =[[The Times]]
  | date =[[2007-12-28]]
  | url =http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article3101671.ece
  | accessdate =2008-01-29
  | archive-date =2011-06-16
  | archive-url =https://web.archive.org/web/20110616123631/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article3101671.ece
  | url-status =dead
  }}&lt;/ref&gt;  ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತನ್ನ ಏಳನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌]]'' ನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌]] ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.

ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Radiohead gun for Beatles' Revolver |source=BBC News |publisher=news.bbc.co.uk |date=2000-09-03 |accessdate=2008-09-28 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/908638.stm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation
 | title = Radiohead&amp;nbsp;— In Rainbows Is Overwhelming Critics Choice for Top Album
 | url = http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/in-rainbows-is-overwhelming-critics-choice-for-top-album_1053848
 | publisher = Contact Music
 | date = 2007-12-18
 | accessdate = 2009-10-03
}}&lt;/ref&gt;  ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ''[[ರೊಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌]] '''ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ''' '' ಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು 73ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.  '''''ವಾದ್ಯತಂಡದ ಮುಂಚಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರೆ,&lt;ref&gt;
{{citation
 | title = The 50 albums that changed music
 | newspaper = The Observer
 | date = 2006-07-16
 | url = http://observer.guardian.co.uk/review/story/0,,1821230,00.html
 | accessdate = 2009-10-03
}}&lt;/ref&gt; ಆನಂತರದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;BBCKIDAAMN&quot;/&gt;''' ''

== ಇತಿಹಾಸ ==
=== ವಾದ್ಯತಂಡದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳು (1985-1991) ===
[[ಚಿತ್ರ:abingdonschool.jpg|thumb|right|ಅಬಿಂಗ್ಡನ್‌ ಶಾಲೆ; ವಾದ್ಯತಂಡ ರಚನೆಯಾದದ್ದು ಇಲ್ಲೇ.]]
[[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅಬಿಂಗ್ಡನ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ [[ಬಾಲಕರ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ಸ್ಕೂಲ್]] [[ಅಬಿಂಗ್ಡನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ವಾದ್ಯ ತಂಡ ರಚಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರು ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾದರು.&lt;ref name=&quot;MCLEAN&quot;&gt;
{{Citation
  | last =McLean
  | first =Craig
  | title =Don't worry, be happy
  | newspaper = [[The Sydney Morning Herald]]
  | date = 2003-07-14
  | url = http://www.smh.com.au/articles/2003/06/13/1055220766407.html
  | accessdate = 2007-12-25
}}&lt;/ref&gt;  ಥಾಮ್‌ ಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಕೊಲಿನ್‌ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಎಡ್‌ ಒ'ಬ್ರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲ್‌ ಸೆಲ್ವೇ  ಒಂದು ವರ್ಷ ಹಿರಿಯರು, ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಕೊಲಿನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಎರಡು ವರ್ಷ ಕಿರಿಯರು. ಇಸವಿ 1985ರಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ವರು 'ಆನ್‌ ಎ ಫ್ರೈಡೇ' ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡ ರಚಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯ ಸಂಗೀತ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸದ ದಿನವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt; ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು 1986ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ನ [[ಜೆರಿಕೊ ಟೆವರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.&lt;ref name=&quot;CLARKE&quot;&gt;
{{citation
  | last=Clarke
  | first=Martin
  | title=Radiohead: Hysterical and Useless
  | date=2006-05-05
  | isbn=0859653838
  | publisher=Plexus
}}&lt;/ref&gt; ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ಮೂಲತಃ ಹಾರ್ಮೊನಿಕಾ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದಕರಾದರು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;&gt;
{{Citation
  | last = Randall
  | first = Mac
  | title = The Golden Age of Radiohead
  | magazine = [[Guitar World]]
  | date = 1998-04-01
}}&lt;/ref&gt;

ಯಾರ್ಕ್‌, ಒ'ಬ್ರಿಯನ್‌, ಸೆಲ್ವೇ ಮತ್ತು ಕೊಲಿನ್‌ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ 1987ರೊಳಗೆ ಅಬಿಂಗ್ಡನ್‌ ಶಾಲೆಯಿಂದ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಹೊರಟಿದ್ದರೂ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ವಾರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ರಜಾ ದಿನಗಳಂದು  ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;&gt;{{Citation
  | last = Ross
  | first = Alex
  | title = The Searchers
  | newspaper = [[The New Yorker]]
  | date = 2001-08-20
  | url = http://www.therestisnoise.com/2004/04/mahler_1.html
  | accessdate = 2007-12-24
  | archive-date = 2008-02-14
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20080214053947/http://www.therestisnoise.com/2004/04/mahler_1.html
  | url-status = bot: unknown
  }}&lt;/ref&gt;  ಇಸವಿ 1991ರಲ್ಲಿ, ಜಾನಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಒಂದು ಶುಕ್ರವಾರ ತಂಡವು ಪುನಃ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ, ''[[ಮ್ಯಾನಿಕ್‌ ಹೆಡ್ಜ್‌ಹಾಗ್‌]]''  ನಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ, ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನೇರ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿದರು.  1980ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ಇಂಡೀ]] ಸಂಗೀತವು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು [[ಥೇಮ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‌ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು [[ರೈಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಲೋಡೈವ್‌]]ನಂತಹ [[ಷೂಗೇಜಿಂಗ್]]‌ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. 'ಆನ್‌ ಎ ಫ್ರೈಡೆ' ವಾದ್ಯತಂಡವು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;KENT&quot;&gt;
{{Citation
  | last =Kent
  | first =Nick
  | author-link =Nick Kent
  | title =Happy now?
  | magazine = [[Mojo (magazine)|Mojo]]
  | date =2001-06-01
}}&lt;/ref&gt;

ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, 'ಆನ್‌ ಎ ಫ್ರೈಡೆ' ತಂಡದ ನೇರಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಸ್ಲೋಡೈವ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ನ ಕೋರ್ಟ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊದ ಸಹ-ಮಾಲಿಕ ಕ್ರಿಸ್‌ ಹಫೊರ್ಡ್‌ ಜೆರಿಕೊ ಟೆವರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಆನ್‌ ಎ ಫ್ರೈಡೆ' ತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಿದ್ದರು.   ಈ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಲುದಾರ ಬ್ರೈಸ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ ಒಂದು ಡೆಮೊ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, 'ಆನ್‌ ಎ ಫ್ರೈಡೆ' ತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದರು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;/&gt; ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಈ ತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಲಿನ್‌ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಮತ್ತು [[EMI]] [[ಪ್ರತಿನಿಧಿ]] ಕೀತ್‌ ವೊಜೆನ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ನಡುವಿನ ಅಕಸ್ಮಾತ್‌ ಭೇಟಿಯ ಫಲವಾಗಿ, 1991ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಕಂಪೆನಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;/&gt;  EMI ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ''[[ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌]]''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಾಡು [[ಟಾಕಿಂಗ್‌ ಹೆಡ್ಸ್]]‌ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;/&gt;

=== ''ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ'', ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌''  ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳು (1992–1995) ===
ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ''[[ಡ್ರಿಲ್‌]]''  [[EP]]ಯನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ ಹಫೊರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಸ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾರ್ಡ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸಿತು‌.  ಮಾರ್ಚ್‌ 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅದರ ಸಾಧನೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಕಳಪೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ, US ಇಂಡೀ ಶೈಲಿಯ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳಾದ [[ಪಿಕ್ಸೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೈನೊಸಾರ್‌ ಜೂನಿಯರ್]]  ವಾದ್ಯತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಪಾಲ್‌ ಕೊಲ್ಡೆರೀ ಮತ್ತು ಸೀನ್‌ ಸ್ಲೇಡ್‌ರನ್ನು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಸವಿ 1992ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ  ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ [[ತಯಾರಿಸಿತು]].&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;  ಅದೇ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಏಕಗೀತೆ '[[ಕ್ರೀಪ್‌]]'ನೊಂದಿಗೆ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.  'ವಾದ್ಯತಂಡವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೇಡಿತನದ ನೆಪ' ಎಂದು ''[[NME]]'' ಅದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;FREQUENCY&quot;&gt;
{{citation
  | title=Radiohead: The right frequency
  | date=2001-02-22
  | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1182725.stm
  | newspaper = [[BBC News]]
  | accessdate = 2007-11-24
}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರೀಪ್‌ ಏಕಗೀತೆಯು ತುಂಬಾ ಖಿನ್ನತೆ ಮೂಡಿಸುವಂತ ಗೀತೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ [[BBC ರೇಡಿಯೊ 1]] ಅದನ್ನು ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mel&quot;&gt;
{{Citation
  | title =Creepshow
  | newspaper =[[Melody Maker]]
  | date = 1992-12-19
}}&lt;/ref&gt;

ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ]]'' ಯನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ 1993ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  UK ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು 22ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.&quot;ಕ್ರೀಪ್&quot; ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಗೀತೆಯಂತಿದ್ದ ನಂತರದ ಎರಡು ಏಕಗೀತೆಗಳಾದ '[[ಎನಿವನ್‌ ಕೆನ್‌ ಪ್ಲೇ ಗಿಟಾರ್]]‌' ಹಾಗೂ '[[ಸ್ಟಾಪ್‌ ವಿಸ್ಪರಿಂಗ್]]'‌ ರೇಡಿಯೊ ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೊ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದವು. ವಾದ್ಯತಂಡವು ಆನಂತರ 'ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ'  [[ಪಾಪ್‌ ಈಸ್‌ ಡೆಡ್‌]] ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮೇತರ ಏಕಗೀತೆಯು ಕಳಪೆ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು. 'ವಾದ್ಯತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಶೈಲಿ 1990ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಗ್ರಂಜ್‌]] ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಕೆಲವು ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದರು. ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ್ನು [[ನಿರ್ವಾಣ]]-ಲೈಟ್‌ &lt;ref name=&quot;SMITH&quot;/&gt; ಎನ್ನುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ತಲುಪಿದರು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ''ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ'' ಆರಂಭದ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;FREQUENCY&quot;/&gt;  ಜನಪ್ರಿಯ ಗಿಟಾರ್‌-ಆಧರಿತ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ [[ಕೀಚಲು]] ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೂ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;PABLO&quot;&gt;{{Citation
| title = Radiohead gigography: 1993
| publisher = Green Plastic Radiohead
| url = http://www.greenplastic.com/gigography/index.php?year=1993
| access-date = 2010-06-22
| archive-date = 2011-09-12
| archive-url = https://web.archive.org/web/20110912224328/http://www.greenplastic.com/gigography/index.php?year=1993
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;
{{Listen
 |filename     = Radiohead - Creep (sample).ogg
 |title        = &quot;Creep&quot;
 |description  = &quot;Creep&quot; was Radiohead's first hit. This sample features Jonny Greenwood's [[guitar distortion]] before the chorus. According to legend, the effects were an attempt to sabotage a song Greenwood didn't initially like.&lt;ref&gt;{{citation
        | last=Randall | first=Mac
        | title=Exit Music: The Radiohead Story
        | date=2000-09-12
        | pages=71–73
        | isbn= 0385333935
        | publisher=Delta
      }}&lt;/ref&gt;}}
ಇಸವಿ 1993ರ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಇತರೆಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆಯಿತು.  ಒಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವೀ [[DJ]]ಯಿಂದ ಕ್ರೀಪ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ[[ಇಸ್ರೇಲಿ]] ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ದೇಶದ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಟೆಲ್‌ ಅವಿವ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಲು ಆಮಂತ್ರಣ ಲಭಿಸಿತು. ಇದು ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿದೇಶೀ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಎನಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
{{Citation
  | last = Rubinstein
  | first = Harry
  | title = The Radiohead&amp;nbsp;— Israel connection
  | newspaper= israelity.com
  | url =http://israelity.com/2009/01/20/the-radiohead-israel-connection/
  | date = 2009-01-20
}}&lt;/ref&gt;  ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]] ಪರ್ಯಾಯ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹಿನಿ [[KITS]] ತನ್ನ ಹಾಡುಪಟ್ಟಿ (ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌)ಗೆ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.  ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹಿನಿಗಳು ಸಹ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಜೂನ್‌1993ಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ [[MTV]]ಯಲ್ಲಿ 'ಕ್ರೀಪ್'‌ ಹಾಡಿನ [[ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ]] ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;/&gt;  ಈ ಹಾಡು US [[ಆಧುನಿಕ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿ ಸಂಗೀತ]] ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು. ಇದು [[40 ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ]] ಪಾಪ್ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ, UK ಏಕಗೀತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;BILL&quot;/&gt;

ಏಕಗೀತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗಮನದ ಫಲವಾಗಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಕಂಪೆನಿ EMI ನೂತನ ಉತ್ತೇಜನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವು ವಿವಿಧ ಭೂಖಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿ, 1993ರಲ್ಲಿ 150ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;PABLO&quot;/&gt;  ''ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ''  ಉತ್ತೇಜನಾ ಪ್ರವಾಸವು ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದಂತೆ ಲಭಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣ ರೇಡಿಯಹೆಡ್ ತಂಡವು ಒಡೆದುಹೋಗುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{Citation
  | last = Richardson
  | first = Andy
  | title = Boom! Shake The Gloom!
  | newspaper = [[NME]]
  | date = 1995-12-09
}}&lt;/ref&gt;  ತಂಡವು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ಸದಸ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು... ಅವರು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಇಂಗಿತ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕಾಲವಕ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರೇನೋ ಎನಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;HARDING&quot;&gt;{{citation
  | first=Nigel
  | last=Harding
  | title=Radiohead's Phil Selway
  | year=1995
  | newspaper=consumable.com
  | url=http://www.westnet.com/consumable/1995/May08.1995/revradio.html
  | accessdate=2007-05-28
  | archive-date=2007-08-10
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20070810101504/http://www.westnet.com/consumable/1995/May08.1995/revradio.html
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;

ಇಸವಿ 1994ರಲ್ಲಿ [[ಅಬ್ಬೆ ರೋಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್]]‌ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾನ್‌ ಲೆಕೀ]]ಯವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ವಾದ್ಯತಂಡವು, ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.  ಕ್ರೀಪ್‌ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಉತ್ತಮ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಿಗುವಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನೂ ತಂದಿಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;BLACK&quot;&gt;
{{citation
  | first=Johnny
  | last=Black
  | title=The Greatest Songs Ever! Fake Plastic Trees
  | date=2003-06-01
  | magazine = [[Blender (magazine)|Blender]]
  | url =http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=824
  | accessdate = 2007-04-15
}}&lt;/ref&gt;  ವಾದ್ಯತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣ, ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಎನಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;RANDA BENDS&quot;&gt;{{citation
        | last=Randall | first=Mac
        | title=Exit Music: The Radiohead Story
        | date=2000-09-12
        | pages=127–134
        | isbn= 0385333935
        | publisher=Delta
      }}&lt;/ref&gt;  ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಇಚ್ಛಿಸಿದರು. ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು [[ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ಆಸ್ಟ್ರಲಾಸಿಯ]] ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗಿಬಂದರು.  ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ನುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;RANDA BENDS&quot; /&gt;  ಆದರೂ, ತಾವು ಸಾಧಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಯಾರ್ಕ್‌, ತಾವು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ 'ಲೈಂಗಿಕತೆಯ, ದುರಹಂಕಾರದ, MTV ಸಮೂಹ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಜೀವನಶೈಲಿ'ಯ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.&lt;ref name=&quot;REYNOLDS&quot;&gt;
{{Citation
  | last = Reynolds
  | first = Simon
  | author-link = Simon Reynolds
  | title = Walking on Thin Ice
  | magazine = [[The Wire (magazine)|The Wire]]
  | year = 2001
  |date=June 2001}}&lt;/ref&gt;

ಇಸವಿ 1994ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ''[[ಮೈ ಐರನ್‌ ಲಂಗ್]]'' ‌ ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು EP ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳವಾದ ಸಂಗೀತ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಗುರಿಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಗುರುತಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | first=Steve
  | last=Mallins
  | title=Scuba Do
  | date=1995-04-01
  | magazine = [[Vox (magazine)|''Vox'' magazine]]
}}&lt;/ref&gt;  ಪರ್ಯಾಯ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿತವಾದ ಈ ಏಕಗೀತೆಯು ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ಒಂದು ಹಿಟ್‌ ಗೀತೆ ದಾಟಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;EXIT&quot;&gt;
{{citation
  | last=Randall
  | first=Mac
  | title=Exit Music: The Radiohead Story
  | date=2000-09-12
  | pages=98–99
  | isbn= 0385333935
  | publisher=Delta
}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌, ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ''[[ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್]]'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 1995ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಮೂರು ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದಕರಿಂದ ದಟ್ಟ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಗೀತಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಗುರ ರೂಪಕಗಳಿದ್ದವು; ಜೊತೆಗೆ, [[ಕೀಬೋರ್ಡ್]]ಗಳ‌ ಬಳಕೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಹಾಡಿಗಿಂತಲೂ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;  ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;FREQUENCY&quot;/&gt;

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟ್‌ಪಾಪ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಹೊರಗಿನದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ '''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್'' ‌' &lt;ref name=&quot;KENT&quot;/&gt; ನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. &quot;[[ಫೇಕ್‌ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಟ್ರೀಸ್‌]]&quot;, &quot;[[ಹೈ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರೈ]]&quot;, &quot;[[ಜಸ್ಟ್‌]]&quot; ಹಾಗೂ &quot;[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ (ಫೇಡ್‌ ಔಟ್‌)]]&quot; ಏಕಗೀತೆಗಳು UK ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಎರಡನೆಯ ಹಾಡು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಟಾಪ್‌ ಫೈವ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇಸವಿ 1995ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಪುನಃ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬಾರಿ, ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾಗಿದ್ದ [[R.E.M.]]ಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;HARDING&quot;/&gt;  [[ಮೈಕಲ್‌ ಸ್ಟೈಪ್ಸ್‌]]ರಂತಹ ಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ 'ಜಸ್ಟ್‌' ಮತ್ತು 'ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌' ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಂಚಲನ, UKಯಾಚೆ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿ, ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಯಿತು.

ಆದರೂ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನೆಲೆಯು 'ಕ್ರೀಪ್'ನ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು‌ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ಸಾಲದಾಗಿತ್ತು.  'ಹೈ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರೈ' ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್'' ‌ US ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 88ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{Citation
  | title = Radiohead: Biography
  | magazine = [[Rolling Stone]]
  | url = http://www.rollingstone.com/artists/radiohead/biography
  | accessdate = 2009-01-20
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061109102510/http://www.rollingstone.com/artists/radiohead/biography|archivedate=2006-11-09}}&lt;/ref&gt;  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಸ್ವಾಗತದೊಂದಿಗೆ ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡ ಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.  ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ: &quot;ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ''ಡಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌''  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ 9ರಿಂದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ನಮಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು.  ನಾವು ವಾದ್ಯತಂಡವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆವೆಂದು ಆಗಲೇ ಭಾವಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು.' &lt;ref name=&quot;LAUNCH&quot;&gt;
{{Citation
  | last = DiMartino
  | first = Dave
  | title = Give Radiohead to Your Computer
  | magazine = [[Yahoo! Music|LAUNCH]]
  | date = 1997-05-02
  | accessdate = 2007-12-21
}}&lt;/ref&gt;

=== ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'', ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರಶಂಸೆ (1996–1998) ===
{{Listen
 |filename     = Paranoid Android.ogg
 |title        = &quot;Paranoid Android&quot;
 |description  = &quot;Paranoid Android&quot; is a three-part song, mixing acoustic guitars, abrasive electric solos and layered choirs. The first single from ''OK Computer'', it marks Radiohead's UK singles chart peak (#3) and is still their longest song.}}
ಇಸವಿ 1995ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಆಗಲೇ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿಯಾಗಿತ್ತು.  [[ವಾರ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌]] ದಾನಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ''[[ದಿ ಹೆಲ್ಪ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌]]'' ನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲೆಂದು [[ಲಕಿ]]ಯನ್ನು ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;IRETIMES&quot;&gt;{{citation
  | last = Courtney
  | first = Kevin
  | title = Radiohead calling
  | newspaper = [[Irish Times]]
  | date = 1997-05-17
  | url = http://www.irishtimes.com/newspaper/weekend/1997/0517/97051700184.html
  | accessdate = 2007-12-24
  | archive-date = 2012-02-08
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20120208045257/http://www.irishtimes.com/newspaper/weekend/1997/0517/97051700184.html
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ, 1996ರಲ್ಲಿ [[B-ಸೈಡ್‌]] &quot;[[ಟಾಕ್‌ ಷೋ ಹಾಸ್ಟ್‌]]&quot; ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ [[ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಕ್‌]] ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಯುವ [[ಧ್ವನಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌]] ಜತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚರ್ಚೆಯ ಬಳಿಕ ಇದು ಹೊರಬಂತು.
ವಾದ್ಯತಂಡವು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇಸವಿ 1996ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.  ಜುಲೈ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸದ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಕ್ಯಾನ್ಡ್‌ ಅಪ್ಲಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸಿತ್ತು.ಇದೊಂದು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ಶೈರ್ [[ಡಿಡ್ಕೋಟ್]] ಬಳಿಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆಪಲ್ ಶೆಡ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | first = Adrian
  | last = Glover
  | title = Radiohead&amp;nbsp;— Getting More Respect
  | date = 1997-08-01
  | magazine = [[Circus (magazine)|Circus]]
}}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್‌ 1996ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ [[ಅಲಾನಿಸ್‌ ಮೊರಿಸೆಟ್‌]]ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ನೀಡಲು ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟಿತು. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವ ಮುಂಚೆ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಗಳಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ವಾದ್ಯತಂಡದವರು ಪುನಃ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಈ ಸಲವೂ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಬಾತ್‌ ಬಳಿ [[ಸೇಂಟ್‌ ಕ್ಯಾತರಿನ್ಸ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌]]ನ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದೊಡ್ಡ ಭವನದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{citation
  | url = http://www.time.com/time/2006/100albums/0,27693,OK_Computer,00.html
  | title = The All-Time 100 albums
  | magazine = [[Time (magazine)|Time]]
  | date = 2006-11-13
  | accessdate = 2007-03-11
  | archive-date = 2007-03-07
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20070307093434/http://www.time.com/time/2006/100albums/0,27693,OK_Computer,00.html
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆದವು. ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೂ ಇಡೀ ದಿನವೂ ವಿವಿಧ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಗಾಗಿ ಅವರು [[ದಿ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌]], [[DJ ಷ್ಯಾಡೊ]], [[ಎನಿಯೊ ಮೊರಿಕೊನ್‌]] ಹಾವೂ [[ಮೈಲ್ಸ್ ಡೇವಿಸ್‌]]ರ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LAUNCH&quot;/&gt;  ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು, &quot;ಟಾಕ್‌ ಷೋ ಹೋಸ್ಟ್‌&quot;, ಜೊತೆಗೆ &quot;[[ಎಕ್ಸಿಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ (ಫಾರ್‌ ಎ ಫಿಲ್ಮ್‌)]]&quot; ಎಂಬ ಹೊಸದಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆ, ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಬಾಜ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌]]ರ ''[[ರೊಮಿಯೊ + ಜೂಲಿಯೆಟ್‌]]''  ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು.

ಇಸವಿ 1996ರ ಅಂತ್ಯದೊಳಗೆ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್‌ 1997ರೊಳಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಮಿಶ್ರಣಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದವು.

ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ '''[[ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]'' '‌ನ್ನು ಜೂನ್‌ 1997ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಧುರ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿ ಸಂಗೀತವಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಹಾಡಿನ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಂಬಿಯೆಂಟ್]], [[ನವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ]] ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಗೀತೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತಹ, ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌'' ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 'ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬ್ಲೂಸ್‌ನ ಅಂತ್ಯ‌' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;REQ&quot;&gt;
{{citation
  | title = Subterranean Aliens
  | date = 1997-09-01
  | magazine = Request Magazine
}}&lt;/ref&gt;  ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ಗೆ‌ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರಕಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರಕಿದ್ದು ತಮಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಯಾರ್ಕ್‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.  'ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ನಮಗೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ನಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜನರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ನನಗೆ ಪರಮಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.' &lt;ref&gt;
{{citation
  | title = Renaissance Men
  | magazine = [[Select (magazine)|Select]]
  |date=December 1997}}&lt;/ref&gt;

''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌UK ಸಂಗೀತಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯರೂಪದ ಯಶಸ್ಸು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.  [[US ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ 21ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆಲ್ಬಮ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಮೊದಲ [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯ ಆಲ್ಬಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಜಯ, [[ವರ್ಷದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | url = http://www.amug.org/~scrnsrc/grammys_98.html
  | title = Screen Source presents: The 40th Annual Grammy Awards
  | accessdate = 2007-11-20
  | date = 1998-02-27
  | work = Screen Source
  | publisher = amug.com
}}&lt;/ref&gt;  &quot;[[ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್‌ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌]]&quot;, &quot;[[ಕರ್ಮಾ ಪೊಲೀಸ್‌]]&quot; ಹಾಗೂ &quot;[[ನೋ ಸರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌]]&quot; ಹಾಡುಗಳು ಆ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ಏಕಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ '[[ಕರ್ಮಾ ಪೊಲೀಸ್]]‌' ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ಯಶಸ್ವೀ ಏಕಗೀತೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;BILL&quot;&gt;{{citation
  | url = http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=33472&amp;model.vnuAlbumId=1089621
  | title = Radiohead: Artist Chart History
  | accessdate = 2007-11-09
  | magazine = [[Billboard (magazine)|Billboard]]
  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071122091500/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=33472&amp;model.vnuAlbumId=1089621
  | archivedate = 2007-11-22
  | url-status = live
  }}&lt;/ref&gt;

''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ತಂಡದ 'ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಡೆಮೊನ್ಸ್'‌ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಯಿತು.  'ನೋ ಸರ್ಪ್ರೈಸಸ್'‌ ವೀಡಿಯೊದ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ಜೀ]] ಈ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ '''[[ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಈಸ್‌ ಈಸಿ]]'' 'ಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | url = http://movies.nytimes.com/movie/177943/Meeting-People-is-Easy/overview
  | title = Meeting People is Easy (1999)
  | accessdate = 2007-11-20
  | last = Deming
  | first = Mark
  | date = 2007-11-20
  | newspaper = [[New York Times]]
}}&lt;/ref&gt;  ಸಂಗೀತ ಉದ್ದಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರವು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಸವಿ 1997ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ,1998ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;  ಈ ವೀಡಿಯೊ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಹಾಡುಗಳ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಹೌ ಟು ಡಿಸಪಿಯರ್‌ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ಲಿ', 'ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್‌ಹೌಸ್‌' ಮತ್ತು 'ನ್ಯೂಡ್‌'.  ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯತಂಡವು '''[[7 ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌]]'' ' ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ ಸಂಕಲನ, ಹಾಗೂ ಎರಡು EPಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಏರ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌/ಹೌ ಆಮ್‌ ಐ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌]]''  ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  ಜೊತೆಗೆ, ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌''  ಏಕಗೀತೆಗಳ B-ಬದಿಗಳ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ ''[[ನೋ ಸರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌/ರನಿಂಗ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಡೆಮನ್ಸ್‌]]''  ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

=== ''ಕಿಡ್‌ ಎ'', ''ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌''  ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿ-ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ (1999–2001) ===
[[ಚಿತ್ರ:Jonny Greenwood Synth (Amsterdam).jpg|thumb|right|ಗ್ಲಾಕೆನ್‌ಸ್ಪಿಯಲ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.]]

ಇಸವಿ 1997-1998 ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, 1998ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಗೋಷ್ಠಿಯು ಅವರ ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation
  | url = http://www.artforamnesty.org/view_artist.php?id=32
  | title = Art for Amnesty
  | accessdate = 2007-12-22
  | archive-date = 2007-10-30
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20071030120709/http://www.artforamnesty.org/view_artist.php?id=32
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಆನಂತರ ಯಾರ್ಕ್‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಒಡೆದುಹೋಗುವ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;&gt;
{{citation
  | last=Eccleston
  | first=Danny
  | date=2000-10-01
  | magazine =[[Q (magazine)|Q]]
  | accessdate = 2007-12-23
}}&lt;/ref&gt;  ಇಸವಿ 1999ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ನಂತರದ ಸಂಪುಟದ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿತು.  ತಂಡದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಗಡುವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ವೇಗ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.  ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಭವಿಷ್ಯ ಕುರಿತು ಸದಸ್ಯರು ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯಾರ್ಕ್‌ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಬರೆಯಲು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಹಾಡುಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಛಿದ್ರ, ಆಮೂರ್ತ ರೂಪದ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;  ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, [[ಕೊಪನ್‌ಹ್ಯಾಗೆನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್]]‌ ನಗರಗಳ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳು, ಹಾಗೂ [[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ನಿರ್ಮಾಪಕ ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ತಂಡದ ಸಂಗೀತವು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಸಾಗಲು, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;SMITH&quot;&gt;{{citation
  | first=Andrew
  | last=Smith
  | title=Sound and Fury
  | date=2000-10-01
  | url=http://observer.guardian.co.uk/life/story/0,6903,375564,00.html
  | newspaper=[[The Observer]]
  | accessdate=2007-03-17
}} {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳ ಬಳಿಕ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ''[[ಕಿಡ್‌ ಎ]]''  ಎಂಬ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಎರಡು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.  ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'' ಗೆ ಶೈಲಿಯ ಅನುಕ್ರಮ ಆಗುವ ಬದಲಿಗೆ ''ಕಿಡ್‌ ಎ'' [[ಅತಿ ಸರಳವಾದ]] ಹಾಗೂ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅತಿರೇಕವಿಲ್ಲದ ಗಿಟಾರ್‌ ಭಾಗಗಳು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಾದ್ಯಗಳಿದ್ದವು - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಓಡ್‌ ಮಾರ್ಟೆನೊ]], ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ]] ತಾಳಗಳು, [[ತಂತಿಗಳು]] ಹಾಗೂ ಜ್ಯಾಝ್‌ ಹಾರ್ನ್‌ಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;

US ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. USನ ''[[ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌]]''  ಸಂಗೀತಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು, ವಾದ್ಯತಂಡವೊಂದಕ್ಕೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ಜೊತೆಗೆ, US ನಲ್ಲಿ UK ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅಪರೂಪದ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;BBCKIDAAMN&quot;&gt;{{citation|publisher=BBC News|title=US Success for Radiohead|date=2001-06-14|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1389135.stm|accessdate=2007-03-22}}&lt;/ref&gt;  ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಗಳು, ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆ ಕಡತ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಲ [[ನ್ಯಾಪ್ಸ್ಟರ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಮ್‌‌ನ ಸೋರಿಕೆ ಹಾಗೂ,ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂಚಿತವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೆ 'ಕಿಡ್‌ ಎ' ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{citation
  | title=CD Soars After Net Release: Radiohead's 'Kid A' premieres in No. 1 slot
  | last=Evangelista
  | first=Benny
  | accessdate=2007-03-17
  | date=2000-10-12
  | newspaper=[[San Francisco Chronicle]]
  | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2000/10/12/BU108599.DTL&amp;type=tech_article
  | archive-date=2011-07-18
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20110718100907/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2000/10/12/BU108599.DTL&amp;type=tech_article
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{citation
  | last = Menta
  | first = Richard
  | title = Did Napster Take Radiohead's New Album to Number 1?
  | newspaper = [[MP3 Newswire]]
  | date = 2000-10-28
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{citation
  | last = Oldham
  | first = James
  | title = Radiohead&amp;nbsp;— Their Stupendous Return
  | newspaper = [[NME]]
  | date = 2000-06-24
}}&lt;/ref&gt;  ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಯಾವುದೇ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೂ, '[[ಆಪ್ಟಿಮಿಸ್ಟಿಕ್‌]]' ಮತ್ತು '[[ಇಡಿಯೊಟೆಕ್‌]]'ನ [[ಜಾಹೀರಾತು]]ಗಳು ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಜೊತೆಗೆ, '[[ಬ್ಲಿಪ್ಸ್‌]]' ಎಂಬ ಕಿರುವೀಡಿಯೊ ಸರಣಿಗಳು ಸಂಗೀತ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.&lt;ref name=&quot;ZORIC&quot;&gt;
{{citation
  | last = Zoric
  | first = Lauren
  | title = I think I'm meant to be dead
  | newspaper = The Guardian
  | date = 2000-09-22
}}&lt;/ref&gt;  ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ನಾವೊಮಿ ಕ್ಲೇನ್‌]] ಬರೆದ ''[[ನೊ ಲೋಗೊ]]''  ಎಂಬ [[ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]] ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು,ಜಾಹೀರಾತುಮುಕ್ತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ 2000ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು  ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮೂರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟವಾದ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಗೋಷ್ಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ''ಕಿಡ್ A'' ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;ZORIC&quot;/&gt;

{{Listen
 | filename=Everything In Its Right Place.ogg
 | title=&quot;Everything in Its Right Place&quot;
 | description=The opening track from Radiohead's fourth album, this song emphasizes the band's increasing use of [[electronic music]] and distortions of Thom Yorke's vocals.
}}

ಇಸವಿ 2001ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡಕ್ಕೆ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್]] ವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಲಭಿಸಿತಲ್ಲದೆ, [[ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಲ್ಬಮ್]]‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವೂ ದೊರಕಿತು.  ಆದರೂ, ಕಿಡ್‌ ಎ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ '[[ಭೂಗತ ಶೈಲಿ]]' ಅಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ '[[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತ]]' ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆ-ತೆಗಳಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಲಭಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರು ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ 'ವಾಣಿಜ್ಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಚೀಟಿ', 'ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಜಟಿಲ' ಎಂದು ಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿದರು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದನ್ನು ಬಯಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;KENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FREQUENCY&quot;/&gt;  ಇದೇ ರೀತಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ದಿಗಿಲು ಮತ್ತು ತಬ್ಬಿಬ್ಬಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವರ ಜತೆಗೆ ಇತರೆ ಕೆಲವರು ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದುಂಟು.&lt;ref name=&quot;REYNOLDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{citation
  | url=http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/kida
  | title=Kid A by Radiohead
  | accessdate=2007-05-20
  | magazine=[[Metacritic]]
  | archive-date=2007-06-09
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20070609160948/http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/kida
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಆದರೂ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಿಲಾಂಜಲಿಯಿಡಲಿದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಯಾರ್ಕ್ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. '''ಕಿಡ್‌ ಎ'' ‌ಯನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ತಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕಷ್ಟವಲ್ಲ.  ನಾವು ಅತೀ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗೀತ ರಚಿಸಲು ಹೊರಟಿಲ್ಲ&amp;nbsp;... ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ...  ನಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅಷ್ಟು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿಲ್ಲ.' &lt;ref name=&quot;KENT&quot;/&gt;

ಜೂನ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌]]''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಈ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಝ್‌ ಪ್ರಭಾವದ ಮಿಶ್ರಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ತರಹವೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ, ಗಿಟಾರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತ್ಯಾ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. [[UK ಆಲ್ಬಮ್‌ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ USನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;BBCKIDAAMN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FREQUENCY&quot;/&gt;  ''ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌ '''ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟು, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದೇ''' ಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು''.

'''''ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, 1998ರಿಂದಲೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ  ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ ತಂಡದ '[[ಪಿರಮಿಡ್‌ ಸಾಂಗ್‌]]' ಹಾಗೂ '[[ನೈವ್ಸ್‌ ಔಟ್‌]]'ಏಕಗೀತೆಗಳು ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದವು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಮೂರನೆಯ ಏಕಗೀತೆಯೆಂದು ಯೋಜಿಸಲಾದ &quot;[[ಐ ಮೈಟ್‌ ಬಿ ರಾಂಗ್‌]]&quot;, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಏಕೈಕ 'ಲೈವ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್'‌ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು.''' ''  [[I Might Be Wrong: Live Recordings]]ಕಿಡ್ಸ್ A  ಮತ್ತು ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌ನ,'' ನವೆಂಬರ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ,[[I Might Be Wrong: Live Recordings]]ಏಳು ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ'', ''ಮತ್ತು''  ''ಜತೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರದ, ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳಿಂದಲೇ ರಚಿಸಲಾದ 'ಟ್ರೂ ಲವ್‌ ವೇಯ್ಟ್ಸ್‌' ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು''.

=== ''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌''  ಮತ್ತು ವಿರಾಮ(2002–2004) ===
{{Listen
 | filename=Radiohead - 2 + 2 = 5 (sample).ogg
 | title=&quot;2 + 2 = 5&quot;
 | description=An up-tempo, guitar-driven album opener, &quot;2 + 2 = 5&quot; heralded Radiohead's return to a more straightforward [[alternative rock]] style that still included electronic elements.
}}

ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿ, ಹಲವು ನೂತನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದರು.  ಆನಂತರ, ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು [[ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತರಾಗಿ [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.  ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಮತ್ತು ''ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್'' ‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸಮಯದ ಉದ್ವೇಗ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಕಾರ್ಯವು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;MCLEAN&quot;/&gt;  ವಾದ್ಯತಂಡದ ಆರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್]]'' ‌ ಜೂನ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ತಂಡದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಿದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌'', ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಗಿಟಾರ್‌-ಆಧಾರಿತ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ರ ಸಾಮಯಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;META&quot;&gt;{{citation
  | url=http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/hailtothethief?q=hail%20to%20the%20thief
  | title=Radiohead: Hail to the Thief (2003): Reviews
  | accessdate=2007-03-17
  | magazine=[[Metacritic]]
  | archive-date=2007-09-26
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234534/http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/hailtothethief?q=hail%20to%20the%20thief
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಲಭಿಸಿದರೂ, ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿದ 'ಶೈಲಿ-ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ'ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | first=Alexis
  | last=Petridis
  | title=Radiohead: Hail to the Thief
  | date=2003-06-06
  | newspaper = [[The Guardian]]
  | url =http://arts.guardian.co.uk/fridayreview/story/0,,970859,00.html
  | accessdate = 2007-11-22
}}&lt;/ref&gt;  ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌''  ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಲೇ UKಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು US ''ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌''  ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ UKಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಮ್]]‌ ಹಾಗೂ USನಲ್ಲಿ [[ಸ್ವರ್ಣ]] ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ '[[ದೇರ್‌ ದೇರ್]] ‌', '[[ಗೋ ಟು ಸ್ಲೀಪ್‌]]' ಹಾಗೂ '[[2 + 2 = 5]]' ಏಕಗೀತೆಗಳು [[ಆಧುನಿಕ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿ ಸಂಗೀತ]] ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೋರಿಕೆ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.  ಇಸವಿ 2003ರ ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯ ಅಲ್ಬಮ್‌]]ಗಾಗಿ ಪುನಃ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಲಭಿಸಿತು. ನಿರ್ಮಪಕ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಡ್ಯಾರೆಲ್‌ ಥೋರ್ಪ್‌ರಿಗೆ [[ಗ್ರಾಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಡ್ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | url=http://www.rockonthenet.com/archive/2003/grammys.htm
  | title=Rock on the Net: 45th Annual Grammy Awards
  | accessdate = 2007-11-22
  | date=2003-02-23
  | magazine=rockonthenet.com
}}&lt;/ref&gt;

''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌ '''ಶೀರ್ಷಿಕೆ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ಥ [[2000ದ US ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ. [[BBC ರೇಡಿಯೊ 4]]ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಾಜಕೀಯ'''  ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡೆ''  ಎಂದು ಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;MCLEAN&quot;/&gt; '''''ಇಸವಿ 2001ರಿಂದ 2002ರ ವರೆಗಿನ ಯುದ್ಧದ ವರದಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಗೀತೆಗಳು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯಾರ್ಕ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. 'ನಾವು ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಭೀತಿಯ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸುವ,ನಮ್ಮ ಧ್ವನಿಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನಮಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ' &lt;ref&gt;{{citation |last=Sutcliffe |first=Phil |title=Radiohead heeds the alarms |newspaper=The Los Angeles Times |date=2003-06-08 |accessdate=2009-01-11 url=http://articles.latimes.com/2003/jun/08/entertainment/ca-sutcliffe8}}&lt;/ref&gt; ಎಂದೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಹೇಳಿದರು. 'ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವಂತಹ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ; ನಾವು ರಾಜಕೀಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ' ಎಂದರು.&lt;ref name=&quot;MCLEAN&quot;/&gt;  ''' '' '''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್''‌ '''''ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ''' '', ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಟನ್‌ಬ್ಯುರಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಸೇರಿತ್ತು. '' '''  '''''ಮೇ 2004ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಚೆಲ್ಲಾ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಮುಗಿಯಿತು.  '' ''' '''''ವಾದ್ಯತಂಡವು ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸಂಕಲನಗಳ ಹಲವು ಬಿ-ಸೈಡ್‌ ಹಾಡುಗಳುಳ್ಳ EPಯನ್ನು '' [[COM LAG]]'' ಎಂಬ ಸಂಪುಟದ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು''. ''' '''''ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಫೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿತು, ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಿರಾಮದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.  '' ''' '''''ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಉದ್ದಿಮೆಯೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಗುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರಮಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಒಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;HERE&quot;&gt;{{citation
  | last=O'Brien
  | first=Ed
  | title=Here we go
  | work=[[Dead Air Space]]
  | publisher=Radiohead
  | date=2005-08-21
  | url=http://www.radiohead.com/deadairspace/index.php?a=65
  | accessdate=2007-12-23
  | archive-date=2011-08-27
  | archive-url=https://www.webcitation.org/61FtEOl3j?url=http://www.radiohead.com/deadairspace/050821/here-we-go
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;'' '''

=== ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಚನೆಗಳು (2005–2009) ===

[[ಚಿತ್ರ:Thom Yorke.jpg|thumb|upright|right|ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌]]
ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಫೆಬ್ರವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಏಳನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;HERE&quot;/&gt;  ''[[Help!: A Day in the Life|ಹೆಲ್ಪ್‌: ಎ ಡೇ ಇನ್‌ ದಿ ಲೈಫ್]]'' ‌ ಎಂಬ [[ವಾರ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌]] ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ ತಂಡವು 'ಐ ವಾಂಟ್‌ ನನ್‌ ಆಫ್ ದಿಸ್‌' ಎಂಬ ಪಿಯಾನೊ-ಆಧಾರಿತ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.  ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ (ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 'ಐ ವಾಂಟ್‌ ನನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿಸ್‌' ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಆದ ಹಾಡಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/4238542.stm
  | title=Rush to download War Child album
  | date=2005-09-12
  | accessdate = 2007-10-19
  | newspaper=[[BBC News]]
}}&lt;/ref&gt;  ಈಗಾಗಲೇ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು, ಆನಂತರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೆಂಟ್‌]]ರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿತ್ತು.  ಆದರೂ, ಯುರೋಪ್‌ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿ, 13 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನುಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ಯಾಂಡ್ 2006ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌, ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ) [[ಸಮರ್ಸೆಟ್‌]] (ಕೌಂಟಿಯ) ಹಲವು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಿತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | title = Radiohead: Exclusive Interview
  | accessdate = 2007-10-21
  | last = Marshall
  | first = Julian
  | date = 2007-10-02
  | newspaper = [[NME]]
}}&lt;/ref&gt;  ಸಂಗೀತ ರಚನಾ ಕಾರ್ಯವು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಇವುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಮಾಸ್ಟರಿಂಗ್‌ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | url = http://www.nme.com/news/radiohead/29715
  | title = Radiohead mastering seventh album in New York
  | date = 2007-07-16
  | newspaper = [[NME]]
}}&lt;/ref&gt;

''[[ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌]]''  ಎಂಬ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ರ ಏಳನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ವಾದ್ಯತಂಡವು 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007ರಂದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌]] ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮಗಿಷ್ಟವಾದಂತೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬಹುದು. ಹಣ ಪಾವತಿಸದೆಯೂ ಇರಬಹುದು ಜಾಲತಾಣದ ಏಕೈಕ ಸಲಹೆ, 'ನಿಮಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು' ಎಂದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation |last=Tyrangiel |first=Josh |title=Radiohead Says: Pay What You Want |journal=Time Magazine |date=2007-10-01 |accessdate=2009-01-11 |url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1666973,00.html |archive-date=2013-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824175427/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1666973,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ, ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರವು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;WIRED&quot;&gt;
{{citation
  | last=Byrne
  | first=David
  | newspaper=[[Wired (magazine)|Wired]]
  | date=2007-11-18
  | title=David Byrne and Thom Yorke on the Real Value of Music
  | url=https://www.wired.com/entertainment/music/magazine/16-01/ff_yorke?currentPage=all
  | accessdate=2008-01-06
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20081226102617/http://www.wired.com/entertainment/music/magazine/16-01/ff_yorke?currentPage=all
  | archive-date=2008-12-26
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನದೊಳಗೆ, 1.2 ದಶಲಕ್ಷ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ಗಳ‌ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ವಾದ್ಯತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ವೃಂದವು ಅಧಿಕೃತ ಮಾರಾಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. 'ಅಂತರಜಾಲ-ಮೂಲಕ-ಮಾತ್ರ' ವಿತರಣೆಯು, ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ನಂತರದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;JOHNSON&quot;&gt;
{{citation
  | last=Edgecliffe-Johnson
  | first =Andrew
  | newspaper=[[Financial Times]]
  | date=2007-10-11
  | title =Radiohead MP3 release a tactic to lift CD sales
  }}&lt;/ref&gt;‌  ಇಸವಿ 2007ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಡಿಸ್ಕ್‌,ಸೇರಿದಂತೆ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ವಿನೈಲ್‌ ಮತ್ತು CD ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕೃತಿಗಳಿರುವ ಗಟ್ಟಿರಟ್ಟಿನ ಪುಸ್ತಕ - ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ 'ಡಿಸ್ಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್'‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;INRAINBOWSYHOO&quot;&gt;{{citation
  | last = Grossberg
  | first = Josh
  | title = Fans Shortchanging Radiohead's Rainbows?
  | newspaper = [[Yahoo! News]]
  | url = https://music.yahoo.com/read/news/51355968
  | date = 2007-11-06
  }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು UKಯಲ್ಲಿ [[XL ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 2007ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[TBD ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;INRAINBOWSYHOO&quot;/&gt; UK ಮತ್ತು US ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{citation
| last=Griffiths
| first=Peter
| title=Radiohead top album chart
| newspaper=Reuters
| url=http://uk.reuters.com/article/domesticNews/idUKL063195120080106
| date=2008-01-06
| accessdate=2008-01-07
| archive-date=2009-05-03
| archive-url=https://web.archive.org/web/20090503032551/http://uk.reuters.com/article/domesticNews/idUKL063195120080106
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation
| last=Cohen
| first=Jonathan
| title=Radiohead Nudges Blige From Atop Album Chart
| newspaper=Billboard
| url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003694375
| date=2008-01-09
| accessdate=2008-01-09
| archive-date=2008-02-12
| archive-url=https://web.archive.org/web/20080212015339/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003694375
| url-status=bot: unknown
}}&lt;/ref&gt;

USನಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸು, ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ನಂತರ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಐದನೆಯ ಹಾಗೂ UKಯ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದ ಆಲ್ಬಂ. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಏಕಗೀತೆ [[ಜಿಗ್ಸಾ ಫಾಲಿಂಗ್‌ ಇಂಟು ಪ್ಲೇಸ್‌]] ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ UKಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | title=Radiohead's 'In Rainbows' to be released on CD this year
  | date=2007-11-08
  | newspaper=[[NME]]
  | url =http://www.nme.com/news/radiohead/32393
  | accessdate = 2007-11-19
}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಏಕಗೀತೆ '[[ನ್ಯೂಡ್]]'‌, [[ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100|''ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌'' ಹಾಟ್‌ 100]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 37ನೆಯ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇಸವಿ 1995ರ 'ಹೈ ಅಂಡ್ ಡ್ರೈ' ಈಚೆಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ಮೊದಲ ಗೀತೆ ಹಾಗೂ, 'ಕ್ರೀಪ್‌' ನಂತರ ಇದು USನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಟಾಪ್‌ 40 ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ‌&lt;ref name=&quot;BILL&quot;/&gt;  EMI ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಜೂನ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ''[[Radiohead: The Best Of]]''  ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ [[ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಟ್ಸ್‌]] ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Citation |last= |first= |title=Radiohead to release 'Best Of' compilation |url=http://www.nme.com/news/radiohead/35609 |publisher=NME |date=2008-04-03 |accessdate=2008-04-03}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಸಂಕಲನವು ವಾದ್ಯತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆ/ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದರಿಂದ ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Reynolds |first=Simon |title=Yorke slams Radiohead 'Best Of' LP |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/a95605/yorke-slams-radiohead-best-of-lp.html?rss |publisher=Digital Spy |date=2008-05-09 |accessdate=2008-09-27}}&lt;/ref&gt; ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಏಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ '[[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್]]‌'ಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೀತ್ಯಾ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ವೀಡಿಯೊ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Dodson |first=Sean |title=Is Radiohead the latest band to go open source? |url=https://www.theguardian.com/technology/2008/jul/17/opensource.google |publisher=The Guardian |date=2008-07-17 |accessdate=2008-09-27}}&lt;/ref&gt;  [[ಬಾಡಿಸ್ನ್ಯಾಚರ್ಸ್]]‌ ಒಂದಿಗೆ 'ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್'‌ ಸಹ ರೇಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಏಕಗೀತೆ '[[ರೆಕಾನರ್‌]]'ನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ 'ನ್ಯೂಡ್‌'ಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದಂತೆ, ಒಂದು [[ರಿಮಿಕ್ಸ್]]‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Dead Air Space |first= |title=Reckoner remix |url=http://www.radiohead.com/deadairspace/index.php?c=428 |publisher=Radiohead.com |date=2008-09-23 |accessdate=2008-09-27 |archive-date=2008-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925224636/http://www.radiohead.com/deadairspace/index.php?c=428 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿತ್ತು.  ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳಿದರು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.&lt;ref name=&quot;METARAIN&quot;&gt;{{citation
  | url=http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/inrainbows
  | title=Radiohead: In Rainbows (2007): Reviews
  | accessdate=2007-11-06
  | magazine=[[Metacritic]]
  | archive-date=2010-05-10
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20100510025615/http://www.metacritic.com/music/artists/radiohead/inrainbows
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation
  | last =Kreps
  | first =Daniel
  | title =Radiohead Publishers Reveal “In Rainbows” Numbers
  | newspaper =[[Rolling Stone]]
  | date =2008-10-15
  | url =http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2008/10/15/radiohead-publishers-reveal-in-rainbows-numbers/
  | accessdate =2008-11-07
  | archive-date =2011-08-27
  | archive-url =https://www.webcitation.org/61FqPiFnT?url=http://www.rollingstone.com/music/news/radiohead-publishers-reveal-in-rainbows-numbers-20081015
  | url-status =dead
  }}&lt;/ref&gt;  ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ, ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌ [[ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪ್ರೈಜ್]]‌ನ ಕಿರುಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.idiomag.com/peek/35718/radiohead|title=Radiohead News - 2008 Mercury Music Prize Nominees Announced|accessdate=2008-09-12|date=2008-07-24|publisher=[[idiomag]]|unused_data=|Radiohead, Adele &amp; Estelle}}&lt;/ref&gt;  ಇಸವಿ 2009ರ ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಾದ್ಯತಂಡವು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್‌]] ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.  ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವೂ ಸಹ, ಬೆಸ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಡಿಷನ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.  ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಇತರೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಾದ್ಯತಂಡವು [[ವರ್ಷದ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪಡೆಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ 'ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್'‌ ವೀಡಿಯೊಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Grammy Awards 2009: British artists dominate Los Angeles ceremony |date=2009-02-00 |accessdate=2009-02-11 |source=''[[The Daily Telegraph]]'' |http://www.telegraph.co.uk/culture/music/4566240/Grammy-Awards-2009-British-artists-dominate-Los-Angeles-ceremony.html}}&lt;/ref&gt;  ಇಸವಿ 2008ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ 2009ರ ಆರಂಭದವರೆಗೂ, ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್‌, ಜಪಾನ್‌, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ತಂಡವು [[ರೀಡಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೀಡ್ಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]] ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;tour&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nme.com/news/readingleeds-festival/43738 &quot;ರೀಡಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೀಡ್ಸ್‌ 2009 ಲೈನ್‌-ಅಪ್‌&quot;].

''[[NME]]''. 30 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |title=Radiohead, por primera vez en Buenos Aires |url=http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1069354 |source=La Nación |publisher=lanacion.com.ar |date=2008-11-13 |accessdate=2009-01-14}}&lt;/ref&gt;

=== 2009 ಮತ್ತು 2010 ಅವಧಿಗಳು (2009ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ===
ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ತಂಡವು ನಿರ್ಮಾಪಕ ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Lindsay, Andrew | title=Radiohead begin recording new album | date=2009-05-18 | url=http://stereokill.net/2009/05/18/radiohead-begin-recording-new-album/ | publisher=Stereokill.net | accessdate=2009-05-18 | archive-date=2009-07-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090703112006/http://stereokill.net/2009/05/18/radiohead-begin-recording-new-album/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಈ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ಎರಡು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂತರಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.  ಮೊದಲಿಗೆ, ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಧನರಾದ, [[ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಯೋಧ [[ಹ್ಯಾರಿ ಪ್ಯಾಚ್]]‌ರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲು '[[ಹ್ಯಾರಿ ಪ್ಯಾಚ್‌ (ಇನ್‌ ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್‌)]]'ನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡನ್ನು £1 ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲಾಗಿ, ಇದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲೀಜನ್‌ಗೆ(ಮಾಜಿ ಯೋಧರ ಸಂಘ)ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radiohead.com/deadairspace/?a=495|title=Harry Patch (In Memory Of)|publisher=Radiohead.com|accessdate=2009-08-05|archive-date=2013-06-26|archive-url=https://www.webcitation.org/6HemOGFiV?url=http://www.radiohead.com/deadairspace/?a=495|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2009/aug/06/radiohead-song-harry-patch|title=Radiohead's farewell to old first world war soldier in song|last=Harris|first=John|date=2009-08-06|work=G2|publisher=The Guardian|accessdate=2009-08-06}}&lt;/ref&gt; 
ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ವತಃ ಪ್ಯಾಚ್‌ರ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ಅಧರಿಸಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಥೊಮ್‌ ಯಾರ್ಕ್‌ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ತಂತಿವಾದ್ಯಮೇಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದರು.  ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ನಂತರ,[[ದೀಸ್‌ ಆರ್‌ ಮೈ ಟ್ವಿಸ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್]]‌ ಎಂಬ ಹಾಡು ಉಚಿತ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಅಥವಾ ಟೊರೆಂಟ್‌ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಪುಟವೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ವಾದ್ಯತಂಡದ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅವಧಿಗಳ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್'' ‌ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕಗಳಂದು ಆಗಸ್ಟ್‌ ಉತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತೆಂದು ಎಂದು ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stereokill.net/2009/08/17/radiohead-officially-release-these-are-my-twisted-words/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2012-07-24 |archive-url=https://archive.today/20120724070443/http://stereokill.net/2009/08/17/radiohead-officially-release-these-are-my-twisted-words/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ತಂಡವು‌ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಂದ EPಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಇಂಗಿತವಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ [[ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಸಂಗೀತ]]ದ EP ಕೂಡ ಹೊರತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಯಾರ್ಕ್‌ ಇಸವಿ 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ''NME'' ಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nme.com/news/nme/46596|title=Radiohead's Thom Yorke: 'We need to get away from releasing albums'|date=2009-08-10|work=NME.com|accessdate=2009-08-10}}&lt;/ref&gt;‌  ಆದರೆ, ವಾದ್ಯತಂಡವು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌‌ ಕುರಿತು ಅವಧಿಯನ್ನು ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುವುದೆಂದು ಒ'ಬ್ರಿಯೆನ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಜಾಲತಣದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದರು.  ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಬಹಳ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಬರುವ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗೆ ಹೋಗಿ, ಕಳೆದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವೆವು... 10 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ (ವಾದ್ಯತಂಡ) ಕಿಡ್‌ ಎ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದೆವು... ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟರೂ, ಅದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುವ ತಾಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ... ನಾವು ಇಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಾದ್ಯತಂಡವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಭರವಸೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ನಮ್ಮ ಸಂಗೀತವು ಬೇರೆ ಶೈಲಿಯದ್ದು ಹಾಗೂ ಅದು ನಮ್ಮ ಆಟದ ಗುರಿ.' &lt;ref&gt;{{citenews|url=http://www.radiohead.com/deadairspace/|title=A rant and some other stuff|date=2009-12-19|work=radiohead.com|accessdate=2009-12-22|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816032443/http://www.radiohead.com/deadairspace/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಗೀತೆ-ರಚನೆ ==
{{Listen
| filename=Radiohead - Pyramid Song (sample).ogg
| title=&quot;Pyramid Song&quot;
| description=&quot;Pyramid Song&quot; was strongly influenced by jazz musician [[Charles Mingus]]' 1963 piece &quot;Freedom&quot;.&lt;ref name=&quot;KENT&quot;/&gt; This sample shows the Radiohead track's string arrangement and [[timing (music)|irregular timing]] on the piano and drums.
}}

[[ಕ್ವೀನ್‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ ವಾಕರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಕಾಸ್ಟೆಲೊ]] ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರ ಮೇಲೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು; [[ಜಾಯ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌]], [[R.E.M.]], [[ಪಿಕ್ಸೀಸ್‌]], [[ದಿ ಸ್ಮಿತ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಸೊನಿಕ್‌ ಯೂತ್‌]] ಅಂತಹ [[ಪೋಸ್ಟ್-ಪಂಕ್‌]]ಸಂಗೀತ ಸಹ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದವರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾದವು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ROSS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;REYNOLDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tourdates.co.uk/radiohead |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2012-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121226015744/http://www.tourdates.co.uk/radiohead |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ]], ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[DJ ಷ್ಯಾಡೊ]]ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ತನ್ನ ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮೇಲೆ ಇದು ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತೆಂದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{citation
  | first=Ian
  | last=Gillespie
  | title=It all got very surreal
  | date=1997-08-17
  | newspaper =[[London Free Press]]
  | accessdate = 2007-05-05
}}&lt;/ref&gt;  ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮೇಲೆ [[ಮೈಲ್ಸ್‌ ಡೇವಿಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಎನಿಯೊ ಮೊರಿಕೊನ್‌]], ಜೊತೆಗೆ 1960ರ ದಶಕದ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಾದ [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ದಿ ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌]] ಇತರೆ ಪ್ರಭಾವಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LAUNCH&quot;/&gt;  ''OK  ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'' ನ ಧ್ವನಿಯ ಹಿಂದೆ ಸಂಯೋಜಕ [[ಕ್ರಿಝ್ಟಾಫ್‌ ಪೆಂಡೆರೆಕಿ]] ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಕೂಡ ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ಉದಾಹರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;LAUNCH&quot;/&gt;

''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಹಾಗೂ ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶೈಲಿಯ ಹಿಂದೆ, ಥಾಮ್‌ ಯಾರ್ಕ್‌ [[ಗ್ಲಿಚ್‌]], [[ಆಂಬಿಯೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನೊ]] ಹಾಗೂ [[IDM]] ಶೈಲಿಗಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. [[ವಾರ್ಪ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ [[ಆಟೆಕ್ರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಎಫೆಕ್ಸ್‌ ಟ್ವಿನ್]]ನಂತಹ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳ ಕಲಾವಿದರು  ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;SMITH&quot;/&gt;  [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮಿಂಗಸ್‌]], [[ಅಲೀಸ್‌ ಕೊಲ್ಟ್ರೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೈಲ್ಸ್‌ ಡೇವಿಸ್‌]], ಹಾಗೂ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೌ!]] ಅಂತಹ [[ಕ್ರಾಟ್ರಾಕ್‌]] ವಾದ್ಯತಂಡಗಳ [[ಜಾಝ್‌]] ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು ಈ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{citation
  | first=Lauren
  | last=Zoric
  | title=Fitter, Happier, More Productive
  | date=2000-10-01
  | magazine = [[Juice (magazine)|Juice]]
  | accessdate = 2007-05-03
}}&lt;/ref&gt;

ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ [[20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು. ಪೆಂಡೆರೆಕಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕ [[ಒಲಿವಿಯರ್‌ ಮೆಸಿಯೆನ್]]‌- ಇವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಭಾವವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ [[ಓಂಡ್‌ ಮರ್ಟೆನೊ]]ಎಂಬ ಮೆಸಿಯೆನ್‌  ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮುಂಚಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ROSS&quot; /&gt; 
''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್ ರಚನಾಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಗಿಟಾರ್‌ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಒತ್ತು ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;META&quot;/&gt;  ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌, [[ದಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ನೀಲ್‌ ಯಂಗ್‌]] ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{citation
  | last = Duno
  | first = Borja
  | title = Ed &amp; Thom interview
  | magazine = Mondosonoro
  | date = 2003-05-30
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
''ಹೇಯ್ಲ್ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌''  ಗೀತೆಯ ಪಂಕ್ತಿ-ನಾದಗಳು, 2003.&lt;/ref&gt;  ''ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, [[ಜೋರ್ಕ್]]‌, [[ಲಯರ್ಸ್]]‌, [[ಮೋಡ್‌ಸೆಲೆಕ್ಟರ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪ್ಯಾಂಕ್‌ ರಾಕ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಕ್‌, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ, ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರೆಂದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
  | title=Radiohead's Secret Influences, from Fleetwood Mac to Thomas Pynchon
  | date=2008-01-24
  | magazine=[[Rolling Stone]]
  | url=http://www.rollingstone.com/news/story/18060334/radioheads_secret_influences_from_fleetwood_mac_to_thomas_pynchon
  | accessdate=2008-02-06
  | archive-date=2009-06-12
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20090612012329/http://www.rollingstone.com/news/story/18060334/radioheads_secret_influences_from_fleetwood_mac_to_thomas_pynchon
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
  | first=Nick
  | last=Kent
  | title=Ghost in the Machine
  | date=2006-08-01
  | work =''[[Mojo (magazine)|Mojo]]''
  | pages =74–82
  | accessdate = 2009-12-27}}&lt;/ref&gt;

ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡ ರಚನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಂಗೀತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಹಾಡಿನ ರಚನೆಯು ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರದೂ ಕೊಡುಗೆಯುಂಟು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;  ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 'ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್' ಎಂದಲೇ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.  ''ಕಿಡ್‌ ಎ/ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚನಾ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;  ವಾದ್ಯತಂಡವು ಸಹಜ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗೀತೆರಚನೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಧ್ವನಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವತ್ತ ಸಾಗಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು,ಈಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗೀತೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯ ಬದಲಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;  ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಕಿಡ್‌ ಎ''  ಮತ್ತು ''ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್‌ ನುಡಿಸಿದರೆ, ಜಾನಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಿಟಾರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಓಂಡ್‌ ಮರ್ಟೆನೊ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಸ್‌ ವಾದಕ ಕೊಲಿನ್‌ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್‌ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒ'ಬ್ರಿಯೆನ್‌ ಮತ್ತು ಸೇಲ್ವೇ ಡ್ರಮ್‌ ಮೆಷಿನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಷನ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾದ್ಯಗಳಾದ ಗಿಟಾರ್‌ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಗಳನ್ನು‌ ಅಳವಡಿಸಲು ಹೊಸ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ECCLES&quot;/&gt;  ಯಾವುದೇ ಬಿಗು ವಾತಾವರಣವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದ ''ಹೇಯ್ಲ್‌ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌''  ಅಲ್ಬಮ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಅವಧಿಯು, ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸ್ವತಃ ಯಾರ್ಕ್‌ ಅವರೇ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, 'ತಂಡದಲ್ಲಿ [ಅವರ] ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು,[ತಾವು] ಇತರರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುವಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ... ಈಗ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ, ಹಿಂದಿನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.' &lt;ref name=&quot;DAL&quot;&gt;
{{citation
  | first=Stephen
  | last=Dalton
  | title=Are we having fun yet?
  | date=2004-04-01
  | url =http://www.theage.com.au/articles/2004/04/11/1081326991553.html?from=storyrhs
  | newspaper =[[The Age]]
  | accessdate = 2007-03-26
}}&lt;/ref&gt;

== ಸಹಯೋಗಿಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:RHbear.svg|right|thumb|ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೇ ಡಾನ್ವುಡ್‌ ಮತ್ತು ಚಾಕ್‌ (ಥಾಮ್‌ ಯಾರ್ಕ್‌)ರಿಂದ ಕಿಡ್‌ ಏ ಗಾಗಿ 'ಮಾಡಿಫೈಡ್‌ ಬಿಯರ್‌' ಲಾಂಛನ]]
ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡವು ತನ್ನ [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]] [[ನೈಗೆಲ್‌ ಗಾಡ್ರಿಚ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ರೇಖಾಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ]] [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೇ ಡಾನ್ವುಡ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.  ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚನೆ ಆರಂಭದಿಂದ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಗಾಡ್ರಿಚ್‌, ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದರು.&lt;ref name=&quot;CBC&quot;&gt;
{{citation
  | url=http://www.cbc.ca/arts/music/godrich.html
  | title=Everything In Its Right Place
  | first = Matthew
  | last = McKinnon
  | date = 2006-07-24
  | newspaper = [[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]
  | accessdate = 2007-03-11
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703045949/http://www.cbc.ca/arts/music/godrich.html|archivedate=2007-07-03}}&lt;/ref&gt;  ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]]ರನ್ನು [[ಐದನೆಯ ಬೀಟಲ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ, ನೈಗೆಲ್‌ರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ನ 'ಆರನೆಯ ಸದಸ್ಯ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;CBC&quot;/&gt;  ತಂಡದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯ ಡಾನ್ವುಡ್‌, 1994ರಿಂದಲೂ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಕ್ಷಾಪುಟದ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿನ್ಯಾಸದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;EYE&quot;&gt;
{{citation
  | url=http://www.eyestorm.com/artists/profile/Stanley_Donwood.html
  | title=Stanley Donwood
  | accessdate = 2007-05-29
  | publisher=Eyestorm
}}&lt;/ref&gt;  ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ''ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌''  ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಡಾನ್ವುಡ್‌ [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;EYE&quot;/&gt;  ಇತರೆ ಸಹಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಲ್ಲಿ ಜೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್‌ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಇದ್ದಾರೆ.  ಜೆಂಟ್‌ ''ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಆನ್ವೇಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{citation
  | url=http://www.mvdbase.com/tech.php?last=Gent&amp;first=Dilly
  | title=Dilly Gent videography
  | accessdate=2007-06-18
  | publisher=mvdbase.com
  | archive-date=2013-01-18
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20130118113943/http://www.mvdbase.com/tech.php?last=Gent&amp;first=Dilly
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;  ತಂಡದ ಲೈವ್‌ ಟೆಕ್ನಿಷಿಯನ್‌ ಪೀಟರ್‌ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ಸ್‌ (ಅಡ್ಡಹೆಸರು 'ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್') ''ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌'' ‌ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಗಾಗಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವರು.&lt;ref name=&quot;RANDALL&quot;/&gt;

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
* 1993: ''[[ಪಾಬ್ಲೊ ಹನಿ]]'' 
* 1995: ''[[ದಿ ಬೆಂಡ್ಸ್‌]]'' 
* 1997: ''[[ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]'' 
* 2000: ''[[ಕಿಡ್‌ ಎ]]'' 
* 2001: ''[[ಆಮ್ನೆಸಿಯಾಕ್‌]]'' 
* 2003: ''[[ಹೇಯ್ಲ್ ಟು ದಿ ಥೀಫ್‌]]'' 
* 2007: ''[[ಇನ್‌ ರೇನ್ಬೊಸ್‌]]''

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

=== ಮೂಲಗಳು ===
* ರಾಂಡಲ್‌, ಮ್ಯಾಕ್‌. ''ಎಕ್ಸಿಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌: ದಿ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್ ಸ್ಟೋರಿ''. 2000. ISBN 0-385-33393-5
* ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಮಾರ್ಟಿನ್‌. ''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌: ಹಿಸ್ಟೀರಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಯೂಸ್ಲೆಸ್‌''. 2000. ISBN 0-85965-332-3

=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ===
* ಡೊಹೆನಿ, ಜೇಮ್ಸ್‌. ''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌: ಬ್ಯಾಕ್‌ ಟು ಸೇವ್‌ ದಿ ಯುನಿವರ್ಸ್‌''. 2002. ISBN 0-8264-1663-2
* [[ಫುಟ್ಮನ್‌, ಟಿಮ್‌]]. ''ವೆಲ್ಕಮ್‌ ಟು ದಿ ಮೆಷಿನ್‌: ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಡೆತ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌''. 2007. ISBN 1-84240-388-5
* ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌, ಬ್ರಾಂಡನ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಅಂಡ್‌ ರೇಷ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌ ಎ. (ಸಂಪಾದಕರು). &quot;ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ&quot;. 2009. ISBN 0-8126-9664-6
* ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್‌, ಡಾಯ್‌. ''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌'ಸ್‌ ಒಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌''  ([[33⅓]] ಸೀರೀಸ್‌). 2004. ISBN 1-56025-398-3
* ಜಾನ್ಸ್ಟೋನ್‌, ನಿಕ್‌. ''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌: ಎನ್‌ ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಬಯೊಗ್ರಫಿ''. 1997. ISBN 0-7119-6581-1
* ಪೇಯ್ಟ್ರೆಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. ''ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌: ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಗೈಡ್ ಟೊ ದೇರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌''. 2005. ISBN 1-84449-507-8
* ಟೇಟ್‌, ಜೋಸೆಫ್‌ (ಸಂಪಾದಕರು). ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌''. 2005. ISBN 0-7546-3979-7.

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|Radiohead}}
* {{official|http://www.radiohead.com/}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:MTV ವೀಡಿಯೊ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೊಹೆಡ್‌]]
[[ವರ್ಗ:1990ರ ದಶಕದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2010ರ ದಶಕದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ATO ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಸಂಗೀತ]]
[[ವರ್ಗ:ಇಸವಿ 1985ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಪಂಚಮೇಳಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪಾರ್ಲೊಫೋನ್‌ ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>216n0mk066tr7fjn1gs4s87zx3xi4qs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್(ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ, ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23893</id>
    <revision>
      <id>1435504</id>
      <parentid>1431012</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398997" sha1="jxgz0no34x7pvwxgt8ohb2juh98k4zq" xml:space="preserve">{{About|the-Christian religious ceremony and other water-related religious practices}}

[[ಚಿತ್ರ:Cappella brancacci, Battesimo dei neofiti (restaurato), Masaccio2.jpg|thumb|ಮೆಸಾಚಿಯೋನಿಂದ ನಿಯೋಫೈಟರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, 15ನೇ ಶತಮನ, ಬ್ರಾನಾಚ್ಚಿ ಚ್ಯಾಪೆಲ್, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್.&lt;ref&gt;ಗಮನಿಸಿ, ಇದು ಕೆಳಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವಿಕೆ/ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದನು ಸಂತ ಪೇತ್ರನು ನಡೆಸಿದ ಈ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.&lt;/ref&gt;]]

{{Christianity}}

[[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, '''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'''  (ಗ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ βαπτίζω ''ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ'' : &quot;ಮುಳುಗಿಸುವುದು&quot;, &quot;[[ಶುದ್ಧೀಕರಣ]]ವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು&quot;, ಅರ್ಥಾತ್, &quot;ಸಂಸ್ಕಾರ ಸ್ನಾನ&quot;)&lt;ref name=&quot;LSJ&quot;&gt;{{cite encyclopedia |first=Henry George |last=Liddell |authorlink=Henry Liddell |coauthors=[[Robert Scott (philologist)|Robert Scott]], [[Henry Stuart Jones]] and Roderick McKenzie |encyclopedia=[[A Greek-English Lexicon]] |title=βαπτίζω |url=http://artfl.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.3:4:114.lsj |year=1940 |publisher=[[Tufts University]] |location=[[Medford, Massachusetts]] |isbn=0-19-864226-1}} {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಎಂಬುದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ [[ಚರ್ಚ್]]ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;&quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ದೇವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸದಸ್ಯರಾಗುತ್ತೇವೆ, ಚರ್ಚಿನೊಳಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ&quot; ([http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P3G.HTM ಕ್ಯಟೆಕಿಸಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, 1213];] &quot;ಪವಿತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಕರ್ತನು ನಮ್ಮನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತನ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ&quot; ([http://anglicansonline.org/basics/catechism.html#Holy ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ ಪ್ರೇಯರ್, 1979, ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ );] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110103003/http://www.anglicansonline.org/basics/catechism.html#Holy |date=2011-11-10 }} &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಈಸ್ ದಿ ಸಕ್ರಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇನಿಶಿಯೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಇನ್‌ಟು ದಿ ಬಾಡಿ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್&quot; ([http://www.backriverumc.com/userFiles/1257/overview_of_baptism.pdf ಅನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ);] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313082916/http://backriverumc.com/userfiles/1257/overview_of_baptism.pdf |date=2016-03-13 }} &quot;ಕರ್ತನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ&quot; ([http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. ಬ್ರ್ಯಾಕ್ನೀ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}.&lt;/ref&gt;

ಯೇಸುವು ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{bible ref2|Matthew|3:16}}, {{bibleref2|Mark|1:9-10}}, {{bibleref2|Luke|3:21}}&lt;/ref&gt; [[ಅರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ]]ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಾನವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು(ಅಥವಾ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜ್ಯಾಂಡ್&quot;) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/hcc1.i.IX.54.html |first=Philip |last=Schaff |title= Baptism |work=History of the Christian Church, Volume I: Apostolic Christianity. A.D. 1-100.|year=2009 |quote=The usual form of baptism was [[immersion baptism|immersion]]…. But sprinkling, also, or copious pouring rather, was practised at an early day with sick and dying persons, and in all such cases where total or partial immersion was impracticable}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Baptism |first=W. |last=Fanning |year=1907 |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |location=New York City |publisher=Robert Appleton Company |url=http://www.newadvent.org/cathen/02258b.htm |quote=The most ancient form usually employed was unquestionably immersion}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/507284/Roman-Catholicism/43691/Baptism |title=Roman Catholicism: Baptism |work=[[Encyclopædia Britannica]] |year=2009 |quote=Two points of controversy still exist in modern times. One is baptism by pouring or sprinkling water on the head rather than by immersion of the entire body, even though [[immersion baptism|immersion]] was probably the biblical and early Christian rite}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Adela Yarbro |last=Collins |chapter=The Origin of Christian Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=dWx4GGR3jusC&amp;pg=PA35 |editor=Maxwell E. Johnson |title=Living Water, Sealing Spirit: Readings on Christian Initiation |publisher=Liturgical Press |location=[[Collegeville Township, Stearns County, Minnesota]] |year=1995 |pages=35–57 |isbn=0-8146-6140-8 |oclc=31610445 |quote=The baptism of John did have certain similarities to the ritual washings at Qumran: both involved withdrawal to the desert to await the lord; both were linked to an ascetic lifestyle; both included total immersion in water; and both had an eschatological context}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=W. H. T. |last=Dau |chapter=Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=wo8csizDv0gC&amp;pg=PA410 |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=International Standard Bible Encyclopedia: A-D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1979 |page=416 |isbn=0-8028-3781-6 |oclc=50333603 |quote=It is to be noted that for pouring another word ‘’(ekcheo)’’ is used, clearly showing that baptizo does not mean pour. …There is thus no doubt that early in the 2nd century some Christians felt baptism was so important that, 'when the real baptism ([[immersion baptism|immersion]]) could not be performed because of lack of water, a token pouring might be used in its place}}&lt;/ref&gt;  [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ನದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದುದು ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದಾದರೂ,&lt;ref&gt;{{cite book |first=R. T. |last=France |authorlink=R. T. France |title=The Gospel of Matthew |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=2007 |page=[https://books.google.com/books?id=0ruP6J_XPCEC&amp;pg=PA109 109] |isbn=0-8028-2501-X |oclc=122701585 |quote=The fact that he chose a permanent and deep river suggests that more than a token quantity of water was needed, and both the preposition 'in' (the Jordan) and the basic meaning of the verb 'baptize' probably indicate immersion. In v. 16 Matthew will speak of Jesus 'coming up out of the water.' The traditional depiction in Christian art of John the Baptist pouring water over Jesus' head may therefore be based on later Christian practice}}&lt;/ref&gt; 3ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ಖನನದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು 
ಅಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಆತನ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lgmarshall.org/Warfield/warfield_modebaptism.html |first=Benjamin Breckinridge |last=Warfield |title=The Archæology of the Mode of Baptism |quote=We may then probably assume that normal patristic baptism was by a trine immersion upon a standing catechumen, and that this immersion was completed either by lowering the candidate's head beneath the water, or (possibly more commonly) by raising the water over his head and pouring it upon it |access-date=2010-07-07 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912185139/http://www.lgmarshall.org/Warfield/warfield_modebaptism.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಶಕ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು (ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇವೆ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಅಫ್ಯೂಶನ್ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಜ್ಞಾನಸ್ನನದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರೆಯುವ ಅಥವಾ ತಲೆಯನ್ನು ಅದ್ದುವ ಕ್ರಿಯೆ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳೆಡೆಗೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ). ಇಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಕ್ರೈಸೋಸ್ಟೋಮ್‌ರ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು: &quot; ಸಮಾಧಿಯೊಳಗಿರುವಂತೆಯೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತೇವೆ… ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನೆತ್ತಿದಾಗ ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ&quot; (''ಆನ್ ಜಾನ್''  25.2, PG 59:151). ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೇತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಗಮನವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೂ (cf. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಸಮಾಧಿಯ ಆಕಾರ, ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಏಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಮರುಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಗ್ರಹನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ.), ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. (''ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ನ ಥಿಯೊಲಾಗಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಜಾನ್ ಎರಿಕ್ಸನ್, 41, 77 (1997),  [http://www.byzcath.org/forums/ubbthreads.php/topics/301619/11/specific%20Orthodox%20disagreement ದಿ ಬಿಜಂಟೈನ್ ಫೋರಂ] ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತವಾಗಿರುವಂತೆ)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John Anthony |last=McGuckin |authorlink=John Anthony McGuckin |chapter=Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=u4i8jv0b7IkC&amp;pg=PA41 |title=The Westminster handbook to patristic theology |publisher=Westminster John Knox Press |location=[[Louisville, Kentucky]] |year=2004 |pages=41–44 |isbn=0-664-22396-6 |oclc=52858567 |quote=Eastern tradition strongly defended the practice of three-fold immersion under the waters, but Latin practice increasingly came to use a sprinkling of water on the head (also mentioned in Didache 7 if there was not sufficient water for immersion.)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;&gt;{{cite book |first=John |last=Bowker |authorlink=John Bowker |title=[[Oxford Dictionary of World Religions|The Oxford Dictionary of World Religions]] |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1999 |pages= |isbn=0-19-866242-4 |oclc=60181672}}{{pn}}&lt;/ref&gt; ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್ಲಿ]] ಎಂಬವರು ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರೆಗೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷ]] ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Baptism |title=The Oxford Dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages=[https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0/page/151 151]–154 |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}&lt;/ref&gt; [[ಹುತಾತ್ಮತೆ]]ಯನ್ನು ಚರ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ &quot;ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರದ ಹುತಾತ್ಮರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್]](ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರ) ದೊರಕುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಾವಿಗೀಡಾದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವರೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್]](ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಎಂಬುದನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;vatican&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P3M.HTM |title=The Necessity of Baptism |work=[[Catechism of the Catholic Church]] |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1993 |accessdate=February 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಮ್ ಪಂಗಡಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕ್ವೇಕರ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯವರು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;[[ಪಿತ]],[[ಸುತ]], ಮತ್ತು [[ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ]]ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ&quot; (ನಂತರ [[ಮಹಾ ಅಧಿಕಾರ]]ದ ನೀಡಿಕೆ) ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅದನ್ನು [[ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ]] ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು [[ಶಿಶುಗಳ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ]]ವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ;&lt;ref&gt;ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್: 1,100,000,000; ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್: 225,000,000; ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ನ 77,000,000 ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು; ಲುಥೆರನ್ನರು ಮತ್ತಿತರರು ([http://www.adherents.com/adh_rb.html ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಬಾಡೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿತ್ ಅಟ್ ಲೀಸ್ಟ್ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಧೆರೆಂಟ್ಸ್;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406110509/http://www.adherents.com/adh_rb.html |date=2011-04-06 }} [http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity ಮೇಜರ್ ಡಿನೊಮಿನೇಶನಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯಾನಿಟಿ).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |date=2015-03-15 }} ಜತೆಗೆ ನೋಡಿ [http://www.zpub.com/un/pope/relig.html ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಅಧೆರೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ರಿಲಿಜನ್ಸ್ ಬೈ ಸಿಕ್ಸ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರಿಯಾಸ್, 1995ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112114718/http://www.adherents.com/adh_rb.html |date=2017-11-12 }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕೇವಲ [[ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ]]ವು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಳುಗಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಕಡೆಯಪಕ್ಷ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತರೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ ತೊಳೆಯಲಾಗುವುದಾದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನವು ಸಾಕಾಗುವುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ, ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |editor=Joseph P. Pickett |title=baptism |url=http://www.bartleby.com/61/62/B0066200.html |encyclopedia=[[The American Heritage Dictionary of the English Language]] |publisher=[[Houghton Mifflin]] |location=[[Boston]] |year=2000 |edition=Fourth |isbn=0-395-82517-2 |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207201127/http://www.bartleby.com/61/62/B0066200.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ [[ಇತರ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭಗಳು]].

== ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪದದ ಅರ್ಥ ==

[[ಚಿತ್ರ:Baptism - Saint Calixte.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟೋನ ಕ್ಯಾಟಕಾಂಬ್‌ಗಳು: ಮೂರನೆ ಶತಮಾನದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]

ಹಲವಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯ್ತಗಳ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅದ್ದುವಿಕೆ]] (ಮುಳುಗುವಿಕೆ) ಅವಶ್ಯಕವೆ ಎಂದು ವಾದವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಮೂಲ ಗ್ರೀಕ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥವು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಲಿಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ರ [[ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೊನ್]] ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಪದವಾದ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot;ನ ಮೂಲವಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅರ್ಥವು ''{{polytonic|βαπτίζω}}''  (ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಿದಾಗ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ&quot;), as &quot;ಅದ್ದು, ಧುಮುಕು&quot; ಎಂದಾಗುತ್ತದ ಆದರೆ ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದು, {{bibleref2|Luke|11:38}}ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾದಲ್ಲಿ, &quot;ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು&quot; ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;LSJ&quot;/&gt;

=== ಕ್ರಿಯಾಪದ βαπτίζωನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ ===

''βαπτίζω''  ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಅರ್ಥವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದು, ಧುಮುಕುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು(ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯಾದರೂ) ಎಂದಲ್ಲವಾದರೂ, ಶಬ್ದವಿವರಣಾ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪದವನ್ನು [[ಸೆಪ್ಟುವಾಗಿಂಟ್]]&lt;ref&gt;'ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ.: 2 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು. 5:13, 14 ನಾವು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೊಮೈ ಮಾಡಲು ಲೊಯೊ (3068) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ನೋಡಿ {{bibleref2|Lev.|11:25, 28, 40}}, ಎಲ್ಲಿ ಪ್ಲುನೊ (4150), ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಒಗೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಲೊಯೊ (3068), ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು- ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು. {{bibleref2|Num.|19:18, 19}}ದಲ್ಲಿ, ಬಫೊ, ಅದ್ದುವುದು, ಮತ್ತು ಪ್ಲುನೊ, ಅದ್ದುವುದರ ಮೂಲಕ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, ಸಿ1992, ಸಿ1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಡ್.) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;' LXX βάπτειν (βαπτίζειν 4 Βασ. 5:14ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದು)ನಲ್ಲಿ טָבַל, “ಟು ಡಿಪ್,” ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಟ್ ಆರ್‌ಯು. 2:14, ಕಾಲುಗಳು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅಟ್ ಜೊಸ್. 3:15, ಬೆರಳನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆದ್ದಲಾಗುವಂತೆ ಎಲ್‌ವಿ. 4:6, 17 ಮುಂತಾದವು., ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಗಳಾನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುವಂತೆ at ಎಲ್‌ವಿ. 11:32 (בא ಹಿಫ್)', ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9  ಗೆರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್‌ರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪುಟ. 10 ರೊನಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್‌ರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:535). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'ಎಕ್ಸ್ 12,22; ಎಲ್‌ವಿ 4,6.17; 9,9; 11,32 ಅದ್ದುವುದು ಎಸ್ತ್ ಇನ್ ಎಸ್ತ್ [τι εἴς τι] ಎಲ್‌ವಿ 9,9; ಐಡಿ. [τι ἔν τινι] ಡಿಟಿ 33,24; ಐಡಿ. [τι ἀπό τινος] ಎಕ್ಸ್ 12,22; ಧುಮುಕುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಸ್‌ಬಿ ಇನ್ ಎಸ್ತ್ [τινα ἔν τινι] ಜೆಬಿ 9,31', ಲಸ್ಟ್, ಜೆ., ಐನಿಕೆಲ್, ಇ., ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಪೀ, ಕೆ. (2003). ಎ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆಪ್ಟುಯಜಿಯಂಟ್ : ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ. ಡ್ಯುಟ್ಸ್‌ಚೆ ಬೈಬೆಲ್ಗೆಸೆಲ್ಲ್ಸ್‌ಚಾಪ್ಟ್: ಸ್ಟಟ್‌ಗಾರ್ಟ್.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗಳರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;'ಮಾರ್ಕ್ 7:3ರಲ್ಲಿ, “ವಾಶ್ ದೇರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್” ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವು ನೊಪ್ಟೊ(3538)ಎಂಬುದರ ಅನುವಾದವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಯೆಮೊದಲಾದ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕ್ 7:4ರಲ್ಲಿ  “ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ದೆ ವಾಶ್” ಎಂಬಲ್ಲಿನ ವಾಶ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಅದ್ದುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ ಲೂಕ್ 11:38 ಇದು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜೊಮೈಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕೈಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, S. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಡ್.) (G907). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದವಾದ ''βάπτω''  ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಅದ್ದು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಬಣ್ಣಹಾಕು&quot;,&lt;ref&gt;'ದಿ NTಯು βάπτω ಅನ್ನು ಬರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ ಎಲ್‌ಕೆ 16:24; ಜೆ‌ಎನ್ 13:26ನಲ್ಲಿ “ಅದ್ದುವುದು,” ಮತ್ತು ರಿವ್. 19:13ನಲ್ಲಿ “ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸು”.', ತೆಯೊಲೊಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ವೊಲ್ಸ್. 5-9 ಸಂಪಾದನೆ: ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‍ರಿಕ್. ವೊಲ್. 10 ಕಂಪೈಲ್ಡ್ ಬೈ ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:530). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್, MI:ಎರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;' ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರು ಅದ್ದುವುದು, ಅದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸು ಜೆ 13:26ರಲ್ಲಿ', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, ಸಿ1992, ಸಿ1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವೊರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಎಡಿ.) (G907). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'βάπτω ಪುಟ್. βάψω; ಲಒರ್. ἔβαψα; ಪಿಎಪ್. ಪಾಸ್ಸ್. ಪಿಟಿಸಿ. βεβαμμένος; (1) ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದು, ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸು (LU 16.24); (2) ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅದ್ದಿದಂತೆ, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸು (RV 19.13)', ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಟಿ., ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಬಿ., ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್, ಎನ್. ಎಫ್. (2000). ವೊಲ್. 4: ಅನಲೈಟಿಕಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೊನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಾಮೆಂಟ್. ಬಕೆರ್ಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಾಮೆಂಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ (87). ಗ್ರಾಂಡ್ ರ‍್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, ಮಿಚ್.: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'970 βάπτω (ಬಾಪ್ಟೊ): ವಿಬಿ.; ≡ DBLHebr 3188; Str 911; TDNT 1.529—LN 47.11 ಡಿಪ್ ಇನ್ (ಎಲ್ಕೆ 16:24; ಜೆ‌ಎನ್ 13:26(2×); ರಿವ್ 19:13+)', ಸ್ವಾನ್‌ಸನ್, ಜೆ. (1997). ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ವಿತ್ ಸೆಮಂಟಿಕ್ : ಗ್ರೀಕ್(ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್) (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಎಡಿ.) (DBLG 970). ಓಕ್‌ ಹರ್ಬರ್: ಲೊಗೊಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಿಸ್ಟೆ ಮ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡು.&lt;/ref&gt; ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅದ್ದುವಿಕೆಯು ಬ್ರೆಡ್‌ನ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲೂಬಹುದು({{bibleref2|Ruth|2:14|NIV}}).&lt;ref&gt;ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಿಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ವೊಲ್. 10 ಕಂಪ್ಲಿಟೆಡ್ ಬೈ ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:535). ಗ್ರಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್, MI:ಎರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Baptism - Marcellinus and Peter.jpg|thumb|right|200px|ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಣ.]]

=== ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದವು ===

[[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ βαπτίζω ಎಂಬ ಪದವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾದಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.  ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗವು ಲ್ಯೂಕ್ 11:38&lt;ref&gt;{{Bibleref2|Luke|11:38}}&lt;/ref&gt; ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಮನೆಯೊಂದರ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದ ಫರಿಸೀ ಎಂಬಾತನು &quot;ಆತ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶುದ್ಧನಾಗಲಿಲ್ಲ (''ἐβαπτίσθη''  ಎಂಬ ಪದವು ''βαπτίζω''  ಎಂಬ ಪದದ ಏಯೋರಿಸ್ಟ್ ಪೂರ್ವರೂಪ —ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ-&quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗು&quot;).&quot; ಲಿಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ''{{polytonic|βαπτίζω}}''  ಅನ್ನು ''ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗುವುದು''  ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿರುವುದು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ: &quot;ಯೇಸುವಿನ ಬಳಿ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಸ್ಚ್ರೈಬೆಸ್ ಮತ್ತು ಫರಿಸೀಸ್ ಬಂದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದರು, ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯರು ಹಿರಿಯರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೇಕೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿರುವರು? ಏಕೆಂದರೆ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ(''{{polytonic|νίπτω}}'' )&quot;{{bibleref2c|Mt|15:1-2|KJV}} ಸೂಚಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ: &quot;ಫರಿಸೀಯರು...ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ (''{{polytonic|νίπτω}}'', ತೊಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದ), ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಅವರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, &quot;ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು&quot;—''βαπτίσωνται'', ಇದು ''βαπτίζω'' ನ ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯರೂಪವಾಗಿದೆ)&quot;.{{bibleref2c|Mk|7:3–4|KJV}}

ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=xewBAAAACAAJ ಎ. ಎ. ಹೊಡ್ಜ್,ಅವುಟ್ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ತೆಯೊಲೊಜಿ 1992 ISBN 0-85151-160-0, 9780851511603] ಕ್ಯೊಟೆಡ್ ಇನ್ {{cite web |url=http://www.mbrem.com/baptism/aabap.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020126072506/http://mbrem.com/baptism/aabap.htm |archivedate=January 26, 2002 |title=The Mode of Baptism |first=Michael |last=Bremmer|date=September 7, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Bertram |last=Naumann |year=2006 |editor=Paul Naumann |title=The Sacrament of Baptism |url=http://www.clclutheran.org/lfm/lfm12.pdf |work=Learn From Me |accessdate=February 24, 2009 |publisher=[[Church of the Lutheran Confession]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.catholic.com/library/Baptism_Immersion_Only.asp |title=Baptism: Immersion Only? |first=Robert H. |last=Brom |authorlink=Robert Henry Brom |date=August 10, 2004 |publisher=[[Catholic Answers]] |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314053255/http://catholic.com/library/Baptism_Immersion_Only.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳು ಆಹ್ವಾನಿತ ಅತಿಥಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳಬೇಕೆಂದು (&quot;ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು&quot;) ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಕಡೆಯಪಕ್ಷ ಅವರು ಕೈಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವಿಕೆಯಂತಹ ಆಚರಣೆಯನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಈಗಿನ ಯಹೂದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಾಗಿರುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |first=Bernard |last=Drachman |authorlink=Bernard Drachman |coauthors=[[Kaufmann Kohler]] |title=Ablution |url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=A&amp;artid=338 |editor=[[Cyrus Adler]] |encyclopedia=[[Jewish Encyclopedia]]}}&lt;/ref&gt;

ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಜ್ ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್‌ರ ಪದವಿವರಣಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ,{{Bibleref2|Mark|7:4}},  βαπτίζω ಎಂದರೆ, ಫರಿಸೀಯರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬಂದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;'ತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು baptízō ಅಥವಾ níptōಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ (3538), ತೊಳೆಯುವುದು.   {{Bibleref2|Mark|7:3}}ನಲ್ಲಿ, “ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎನ್ನುವುದು” níptō ಎಂಬುದರ ಅನುವಾದವಾಗಿದ್ದು (3538), ಇದರರ್ಥ ಕೈಯೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಕ್ 7:4ರಲ್ಲಿ “ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ದೆ ವಾಶ್”ನಲ್ಲಿನ ವಾಶ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜೊಮೈ, ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿ.) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಪ್ರಕಾರ βαπτίζω ಮತ್ತು βάπτω ಎಂಬ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಅದ್ದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;'ಮಾರ್ಕ್ 7:4 [v.l.  v. 8]; ಇಲ್ಲಿ βαπτίσωνται ಎಂಬುದು ῥαντίσωνταιನ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ  D Θ pl, ಇದರಿಂದ βαπτίζωನ ಅರ್ಥವು  βάπτω ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ', ಬಾಲ್ಜ್, ಎಚ್. ಆರ್., ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್, ಜಿ. (1990-c1993). ಎಕ್ಸೆಜೆಟಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಎಕ್ಸೆಜೆಸ್ಟಿಚಸ್ ವರ್ಟರ್‌ಬುಚ್ ಜುಮ್ ನಿಯೆನ್ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್‌ನ ಭಾಷಾಂತರ. (1:195). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'Βάπτω ಅದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸು', ಬಾಲ್ಜ್, ಎಚ್. ಆರ್., ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್, ಜಿ. (1990-c1993). ಎಕ್ಸೆಜೆಟಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಎಕ್ಸೆಜೆಸ್ಟಿಚಸ್ ವರ್ಟರ್‌ಬುಚ್ ಜುಮ್ ನಿಯೆನ್ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್‌ನ ಭಾಷಾಂತರ. (1:195). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಎರ್ಡ್‌ಮನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'βάπτω; ἐμβάπτω: ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು—‘ಒಳಕ್ಕೆ ಅದ್ದುವುದು.’', ಲೌವ್, ಜೆ. ಪಿ., ಮತ್ತು ನಿಡಾ, ಇ. ಎ. (1996, c1989). ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್: ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ ಸಿಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ (2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ed. ) (1:522). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೈಬಲ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ರೊಟ್ಟಿಯ ತುಣುಕನ್ನು ವೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಚೆಲ್ಲಿದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬೆರಳನ್ನು ಅದ್ದುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;&quot;LXXನಲ್ಲಿ βάπτειν…ಅನ್ನು ರೊಟ್ಟಿಯ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ Ju. 2:14ನಲ್ಲಿ, …ಟೋರಾಹ್ ಬಲಿದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ Lv. 4:6ನಲ್ಲಿ, 17 ಇತ್ಯಾದಿ.&quot;, ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂಪುಟ. 10  ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್‌ಕಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದ್ಎ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ.) (1:535). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್‌ಮನ್ಸ್.&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ನಾಮಪದಗಳು ===

βαπτίζωನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎರಡು ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಅವು βαπτισμός ಮತ್ತು βάπτισμα.

Βαπτισμός ಎಂಬುದು {{bibleref2|Mark|7:4}}ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ನೀರಿನ ವಿಧಿ, ತೊಳೆಯುವುದು, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು&lt;ref name=&quot;Arndt&quot;&gt;ಆರ್ನ್‌ಟ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ., ಡ್ಯಾಂಕರ್, ಎಫ್. ಡಬ್ಲ್ಯೂ., ಮತ್ತು ಬಾಯರ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (2000). ಎ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಅರ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಲಿಟರೇಚರ್, (3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) (165). ಚಿಕಾಗೋ: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ ಪ್ರೆಸ್&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Friberg&quot;/&gt; ಅದೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು {{bibleref2|Hebrews|9:10}}ನಲ್ಲಿ  ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ದೇಹದ ಲೆವಿಟೈಕಲ್ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ;&lt;ref&gt;ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂಪುಟ. 10 ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್‌ಕಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:545). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು {{bibleref2|Hebrews|6:2}}ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಇದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವರಹಿತ ವಸ್ತುವಿನ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಥವೂ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Friberg&quot;&gt;ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಟಿ., ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಬಿ., ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್, ಎನ್. ಎಫ್. (2000). ಸಂಪುಟ. 4: ಅನಲಿಟಿಕಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಬೇಕರ್ಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ (87). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ಸ್.&lt;/ref&gt;  {{bibleref2|Colossians|2:12}}ನಲ್ಲಿ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು βάπτισμα ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ βαπτισμός ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ನೋಡಿ http://www.bibelwissenschaft.de/online-bibeln/novum-testamentum-graece-na-27/lesen-im-bibeltext/bibelstelle/Kol%202/cache/d3cb350c68/#v12 [[ನೆಸ್ಟ್ಲೆ-ಅಲಂದ್]] 27ನೆಯ (ಇತ್ತೀಚಿನ) ಆವೃತ್ತಿ.&lt;/ref&gt; ಇದು βαπτισμός ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗುಣವಾಚಕವಾದ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವುದರ ಏಕೈಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ {{Bibleref2|Hebrews|6:2}} ಎಂಬುದು ಕೂಡಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬರ್ಥದ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದು.,&lt;ref name=&quot;Friberg&quot;/&gt; ಬರೆ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ, βαπτισμός ಎಂಬುದನ್ನು  ῥαντισμός(ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ)ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು {{bibleref2|Hebrews|12:24}} ಮತ್ತು {{bibleref2|1Peter|1:2}}ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪದವು ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಪಾದ್ರಿಯು ನಡೆಸುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Zodhiates&quot;/&gt;

Βάπτισμα ಎಂಬ ಪದವನ್ನು βαπτισμός ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು,&lt;ref name=&quot;Zodhiates&quot;&gt;ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿ) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಪದವು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದು.&lt;ref name=&quot;Arndt&quot;/&gt; ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ 21 ಬಾರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ:
*  [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 13 ಬಾರಿ;&lt;ref&gt;{{Bibleref2|Matthew|3:7}}, {{Bibleref2|Matthew|21:25}}; {{Bibleref2|Mark|1:4}}, {{Bibleref2|Mark|11:30}}; {{Bibleref2|Luke|3:3}}, {{Bibleref2|Luke|7:29}}, {{Bibleref2|Luke|20:4}}; {{Bibleref2|Acts|1:22}}, {{Bibleref2|Acts|10:37}}, {{Bibleref2|Acts|13:24}}, {{Bibleref2|Acts|18:25}}, {{Bibleref2|Acts|19:3-4}})&lt;/ref&gt;
* ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 3 ಬಾರಿ&lt;ref&gt;{{Bibleref2|Romans|6:4}}, {{Bibleref2|Ephesians|4:5}}, {{Bibleref2|1Peter|3:21}}&lt;/ref&gt; ({{Bibleref2|Colossians|2:12}}ರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದಲ್ಲಿ 4 ಬಾರಿ);
* 5 ಬಾರಿ ರೂಪಕೋಕ್ತಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{Bibleref2|Matthew|20:22-23}}, {{Bibleref2|Mark|10:38-39}}, {{Bibleref2|Luke|12:50}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು [[ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಪಾಸ್‌ಲ್ಸ್]](ಏಸುದೂತರ ಕೃತ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು [[ಪಾಲೀನ್ ಓಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.   ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರು ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.  ಯೇಸುವಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಆತ ಒಂದು ನಿರಂತರ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಚರ್ಚ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt;

=== ಯಹೂದೀ ವಿಧಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ===

&quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಯಹೂದೀ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ,[[ಯಹೂದೀ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಗಳು (ಅಥವಾ ''ಮಿಕ್‌ವಾಹ್'' —ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅದ್ದುವಿಕೆ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಬೆಸೆಯಲಾಗಿರುವುದು&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theabrahamproject.com/resources/glossary-christian.html |last=Stoltz |first=Eric |title=A Christian Glossary: Baptism |publisher=The Abraham Project |year=2005 |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210083723/http://www.theabrahamproject.com/resources/glossary-christian.html |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt; [[ಯಹೂದಿ ಬೈಬಲ್]] ಮತ್ತಿತರ ಯಹೂದಿ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ &quot;ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಶುದ್ಧತೆ&quot;ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,([[ಮೋಸಸ್‌ನ ಕಾನೂನು]] ಪ್ರಕಾರ) ಶವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಪವಿತ್ರರಾದ [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿ ದೊರಕುವ ಮೊದಲು [[ಮಿಕ್‌ವಾಹ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  [[ಜೂಡಾಯಿಸಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದವರು]] ತಮ್ಮ ಮತಾಂತರದ ಅಂಗವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದು.  ಮಿಕ್‌ವಾಹ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕೃತಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ {{bibleref2|Num.|19|HE}} ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಟಾಲ್‌ಮಡ್]], [[ಟ್ರಾಕ್ಟೇಟ್]] ''ಚ್ಯಾಜಿಗಾಹ್'', p.&amp;nbsp;12)ಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್‌ವಾಹ್‌ನ ಮೂಲಕ ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುವುದು[[ಪರಿಕರ್ತನ]]ದಂತೆಯೇ, ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗದಂಥದ್ದು.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Christa |last=Pongratz-Lippitt |date=May 5, 2007 |title=Churches mutually recognise baptisms |url=http://www.thetablet.co.uk/article/9737 |journal=[[The Tablet]] |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt; (ಆದರೆ ಸೆವೆಂತ್ ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು ವಿಶ್ವಾಸಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ನೂತನ ಜ್ಞಾನವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ {{bibleref2|Acts|19:1-5}}ನಂತೆ ಪ್ರಾಪವಾದಲ್ಲಿ  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದೂರವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮರುದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.)&lt;ref&gt;SDA ಚರ್ಚ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್, 2005, ಪು. 42-3&lt;/ref&gt;

ಜಾನ್ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ತನ್ನ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪವಿತ್ರವಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;sacrament (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು.  ಮೇ 20, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/515366/sacrament&lt;/ref&gt;

=== ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ===

[[ಚಿತ್ರ:Piero, battesimo di cristo 04.jpg|thumb|ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, 1450 (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಲಂಡನ್).]]

ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;cross2005johnthebaptist&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=John the Baptist |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}&lt;/ref&gt;  [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪ್ರಥಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಾರಲು ದೇವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ActJJohn&quot;/&gt;

ಆತನ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] [[ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಮೊದಲ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಆತನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಯೋರ್ದಾನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Henry |last=Chadwick |authorlink=Henry Chadwick (theologian) |chapter=John Baptist |chapturl=https://books.google.com/books?id=s4aBJWNCDNkC&amp;pg=PA12 |title=The Church in Ancient Society: From Galilee to Gregory the Great |url=https://archive.org/details/churchinancients0000chad |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2001 |page=[https://archive.org/details/churchinancients0000chad/page/n25 12] |isbn=0-19-924695-5 |oclc=191826204 |accessdate=February 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ  ಅಧಿಕೃತವಾದ, ಇಲ್ಲವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಆರಂಭದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಜಾನ್‌ನ ದೀಕ್ಷೆಯ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಯೇಸುವೇ ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ವಿಚಾರದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;TM1998&quot;/&gt; [[ಆರಂಭದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು]] ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ - ಎರಡೂ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದಿಂದ ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Herman |last=Lichtenberger |chapter=Syncretistic Features in Jewish and Jewish-Christian Baptism Movements |chapterurl=https://books.google.com/books?id=9zCh9SBb6Y8C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPA85,M1 |editor=[[James Dunn (theologian)|James D. G. Dunn]] |title=Jews and Christians: The Parting of the Ways, A.D. 70 to 135 |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1999 |page=87 |isbn=0-8028-4498-7 |oclc=40433122 |accessdate=January 19, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನಿಗೆ ಯೇಸುವಿನ ವಿಧೇಯತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನು ಪಾಪರಹಿತನೆಂಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವಂಥದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ತಲುಪಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವಂಥದು ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು (ಸ್ವತಃ ಯೇಸುವೇ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರ ಆದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಯೇಸುವಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮೂಲಕ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು). ಈ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಗ್ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸುವಾರ್ತೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.  ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾನ್‌ ನಡೆಸಿದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು ಯೇಸುವು [[ದೇವರ ಮಗ]]ನೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಗುರುತಿನ [[ದಿವ್ಯದರ್ಶನ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{bibleref2c|Mk|1:7-11}} ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ತನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಜಾನ್ ತಕರಾರು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ{{bibleref2c|Mt|3:14-15}} ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದೆಂಬ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ವರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ.    ಇವರಿಬ್ಬರೂ ತಾಯ ಗರ್ಭಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿಂದಲೂ ಜಾನ್‌ರವರು ಏಸುವಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಲೂಕ್ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತಾರೆ{{bibleref2c|Lk|1:32-45}} ಮತ್ತು ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. {{bibleref2c-nb|Lk|3:18-21}} ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;dapaah86&quot;&gt;{{cite book |first=Daniel S. |last=Dapaah |title=The relationship between John the Baptist and Jesus of Nazareth: a critical study |url=https://archive.org/details/relationshipbetw0000dapa |publisher=[[University Press of America]] |location=[[Washington, D.C.]] |year=2005 |pages=[https://archive.org/details/relationshipbetw0000dapa/page/86 86]–88 |isbn=0-7618-3109-6 |oclc=60342941}}&lt;/ref&gt;

[[ಇಗ್ನೇಶಿಯಸ್ ಆಂಟಿಯೋಖ್]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಜಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂಬ ವಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂಬ [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಮಾರ್ಟೈರ್]]ನ ವಿವರಣೆಗಳು ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಆರಂಭದ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.&lt;ref name=&quot;dapaah86&quot;/&gt;

=== ಯೇಸುವಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಆಫ್ ಜಾನ್]]{{bibleref2c|Jn|3:22-30}} {{bibleref2c-nb|Jn|4:1-4}}ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯೇಸುವು ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಲಿಯ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. {{bibleref2|John|4:2}}, ಎಂಬುದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು,&lt;ref&gt;ನೋಡಿ, ಉದಾ., ರೇಮಂಡ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್‌ರ ಈ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಸಾರಾಂಶ, ''ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಟು ಜಾನ್ (i-xii): ಪೀಠಿಕೆ, ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''  (2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ), ದಿ ಆಂಕರ್ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ 29 (ಗಾರ್ಡನ್ ಸಿಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಡಬಲ್‌ಡೇ, 1966), ಪು. 164-165, 188-189.&lt;/ref&gt; ಇದು ಯೇಸುವು ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ನಿರಾಕ್ರರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಜೆರ್ಡ್ ಥೀಸ್ಸೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಆನೆಟ್ ಮರ್ಜ್]]ರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು, ಜಾನ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಜತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯುವ   ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;TM1998&quot;&gt;{{cite book |first=Gerd |last=Theissen |authorlink=Gerd Theissen |coauthors=Annette Merz |title=The Historical Jesus: A Comprehensive Guide |url=https://archive.org/details/historicaljesusc0000thei_f9m3 |publisher=Fortress Press |location=Minneapolis |year=1998 |pages=[https://archive.org/details/historicaljesusc0000thei_f9m3/page/209 209], 377 |isbn=0-8006-3122-6 |oclc=38590348}}&lt;/ref&gt;  ''Oxford Dictionary of World Religions'' ಕೂಡಾ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt;{{pn}}

[[ಇ.ಪಿ.ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] ಏಸುವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;{{cite book |first=E. P. |last=Sanders |authorlink=E. P. Sanders |title=The Historical Figure of Jesus |url=https://archive.org/details/historicalfigure0000sand_n4h4 |publisher=Allen Lane |location=London |year=1993 |pages= |isbn=0-7139-9059-7 |oclc=30112315}}{{pn}}&lt;/ref&gt;

[[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಫಂಕ್]] ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವರ್ಣನೆಯು ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ವರದಿಯು ಯೇಸುವು ಜೂಡಿಯಾಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯೇಸುವು ಆಗಲೇ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನಲ್ಲಿದ್ದರು ಹಾಗಾಗಿ ಜೂಡಿಯಾದಲ್ಲಿಯೆ ಇದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ActJJohnG&quot;&gt;{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=John |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |url=https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |pages=[https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe/page/n398 365]–440 |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}&lt;/ref&gt; {{Bibleref2|John|3:22|NIV}} ನಿಜವಾಗಿ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು &quot;εἰς τὴν Ἰουδαίαν&quot; (ಜೂಡಿಯಾಗೆ) ಬರುವುದನ್ನಲ್ಲ ಆದರೆ, &quot;εἰς τὴν Ἰουδαίαν γῆν&quot; (ಜೂಡಿಯದ ಗ್ರಾಮೀಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ) ಬರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=6JYgc2iH_skC ಕಾಲಿನ್ ಜಿ. ಕ್ರೂಸ್, ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಟು ಜಾನ್: ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಣೆ] (Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004), ಪು. 119&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ನಿಕೋಡೆಮಸ್ಸನ ಜೊತೆಯ ಜೆರೂಸಲೇಮ್‌ನ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಘಟನೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ದಾಪಾಹ್, ದಾನಿಯೇಲ್ ಎಸ್. ''ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಜಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ''  ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005, ಪು. 98&lt;/ref&gt; ಜೀಸಸ್ ಸೆಮಿನಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಲು &quot;ಜೂಡಿಯಾಗೆ ಬಂದರು&quot; (&quot;εἰς τὴν Ἰουδαίαν γῆν&quot; ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ಭಾಗವು ಬಹುಶಃ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ (ಒಂದು &quot;ಕಪ್ಪು&quot; ಶ್ರೇಣಿ).&lt;ref name=&quot;ActJJohnG&quot;/&gt;

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ಜಿಸುಸ್&lt;ref&gt;[ಮಾರ್ಕಸ್ ಬಾಕ್‌ಮ್ಯುಯೆಲ್ (ಸಂ.), ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ಜೀಸಸ್ (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 2001 ISBN 978-0-521-79678-1), ಪು. 27&lt;/ref&gt; ಬೇರೆಯೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಯೇಸುವು ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Peter J. |last=Tomson |chapter=Jesus and His Judaism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&amp;pg=PA25 |title=The Cambridge Companion to Jesus |editor=Markus Bockmuehl |location=[[Cambridge]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2001 |page=27 |isbn=0-521-79678-4}}&lt;/ref&gt; ಜಾನ್ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ಯೇಸುವು ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೊಯ್ಯುತ್ತ, ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೆಂದರೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು;&lt;ref&gt;ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್, ಪು. 40&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವು ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;}ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್, ಪು. 30&lt;/ref&gt; ಜನ್‌ನ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಬಳಿಕ, ಯೇಸುವು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಅವರು ಮರಳಿರಬಹುದು; ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಜಾನ್‍ನ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಠಾನದ ನಂತರ ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಡುವಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Chilton |chapter=Friends and enemies |chapterurl=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&amp;pg=PA25 |title=The Cambridge Companion to Jesus |editor=Markus Bockmuehl |location=[[Cambridge]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2001 |page=75 |isbn=0-521-79678-4}}&lt;/ref&gt;

ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ [[ರೇಮಂಡ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್]] ಯೊಹಾನನ ಬರಹಗಳ ವಿಶೇಷಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು, ಯೇಸುವು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೆಂಬ {{bibleref2|John|4:2}}ನ ಒಳತೂರಿಸಲಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅದೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂದು ಎರಡು ಬಾರಿ ಮತ್ತೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಇಲ್ಲವೆ ಅದನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಲೇಖಕನು ಶಿಷ್ಯರು ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಕೆಲಸದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು ಈ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JIM0Q0bjgYkC&amp;amp;printsec=frontcover&amp;amp;dq=raymond+brown+gospel+of+john&amp;amp;cd=1#v=onepage&amp;amp;q=baptized&amp;amp;f=false ರೇಮಂಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್, ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಂಡ್ ಎಪಿಸ್ಟ್ಲೆಸ್ ಆಫ್ ಜಾನ್: ಎ ಕಾನ್ಸೈಸ್ ಕಾಮೆಂಟರಿ], ಪು. 3,&lt;/ref&gt;

ಇತರ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಕೂಡ ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಈ ಭಾಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು [[ಜೊಯೆಲ್ ಬಿ. ಗ್ರೀನ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್‌ನೈಟ್]], [[ಐ.ಹವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[[ಜೊಯೆಲ್ ಬಿ. ಗ್ರೀನ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್‌ನೈಟ್]], [[ಐ. ಹವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]], ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್: ಎ ಕಂಪೆಂಡಿಯಮ್ ಆಫ್ ಬೈಬ್ಲಿಕಲ್ ಸ್ಕಾಲರ್ಷಿಪ್.''  ಇಂಟರ್‌ವಾರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1992, ಪು. 375: &quot;ಬರೆ ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಿದೆಯೆನ್ನುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ತಕ್ಕ ಕಾರಣವಲ್ಲ  … ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಿರಬಹುದೆಂದೂ (ಜಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ), ಮತ್ತು ಆತ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಆಗಾಗ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ (ಇತರ ಸುವಾರ್ತೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ,ಉದಾ., {{Bibleref2|Luke|13:34}}, ಆತನ ಕೆಲ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಹಿಂದೆ ಜಾನನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದೂ {{Bibleref2c|Lk|1:35-37}} ಹಾಗೂ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿರಬಹುದೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ &quot;ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ''ಪೂರ್ವ''  ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ&quot;ವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ವರದಿಯನ್ನು &quot;ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದಂತಹ&quot; ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ{{Bibleref2c-nb|Jn|3:22-26}}.&lt;ref&gt;ಡ್ವೈಟ್ ಮೂಡಿ ಸ್ಮಿತ್|ಸ್ಮಿತ್, ಡಿ. ಮೂಡಿ, ಆರ್. ಅಲನ್ ಕಲ್‌ಪೆಪ್ಪರ್, ಸಿ. ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್. ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ದಿ ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಆಫ್ ಜಾನ್: ಇನ್ ಹಾನರ್ ಆಫ್ ಡಿ. ಮೂಡಿ ಸ್ಮಿತ್.''  ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಜಾನ್ ನಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 1996, ಪು. 28: &quot;ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು (cf. {{Bibleref2|John|1:35-42}})&quot;&lt;/ref&gt;

ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಜರೇತಿನ ಯೇಸುವಿನ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ದಾನಿಯೆಲ್ ಎಸ್. ದಾಪಾಹ್]]ರವರು ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯು &quot;ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಒಂದು ತುಣುಕಾಗಿರಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸುವಾರ್ತೆಗಳ ಮೌನದ ಅರ್ಥ ಜಾನ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯೆಂದಲ್ಲ, ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಯೇಸುವು ಗಲಿಲೀಗೆ ಮುನ್ನ ಜಾನ್‌ನ ಜತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=S0P18O3fGR4C ಡೇನಿಯಲ್ ಎಸ್. ದಾಪಾಹ್, ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಜಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ] (ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005): &quot;ಯೋಹಾನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ವಿಷಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ನಾವು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.  ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಹಾನನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ತುಣುಕಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮಾಹಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ವಿವೇಚಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ವಾದಿಸುತ್ತೇವೆ.  ಇದಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವಿವರಣೆಗಳ ನಡುವೆ, ಸಿನಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಮೌನಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದಂತಹ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ, ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಸ್ಟರು ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಈ ವಿಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಚರ್ಚೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು&quot; (ಪು. 7). &quot;ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸುವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ಗೈರುಹಾಜರಾತಿಯ ಅರ್ಥ ಯೋಹಾನನ ವಿವರಣೆಯು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಇದು ಯೇಸುವು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಜಾನನು ಆಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯನ್ನು ಸೈನಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಹೆಣೆದರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.({{bibleref2|Mark|1:14}} and par) ಮಾರ್ಕನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾಲಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೆ ಸುವಾರ್ತೆಗಿಂತ ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದು, ಯೇಸುವು ಜಾನನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಆಪ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂದರೆ, ಜಾನನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದಾಗ ಯೇಸುವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಲಿಲಾಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಮೊದಮೊದಲಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕೆಲಸಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆ ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಸ್ಟ್ ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; (ಪು. 98).&lt;/ref&gt; [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಜೆ. ಚ್ವೆಕೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಯವರು ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಯೇಸುವು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ &quot;ಭಾವನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=qcD1RNNaKwsC ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಚರ್ಚ್] (ಪಾಲಿಸ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ 1988), ಪು. 55: &quot;ನಾಲ್ಕನೆ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿನ ನೋಟದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾನ್ ಬೆಥನಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಹೋದಾಗ (Jn 3:23; cf. 1:28) ಯೇಸುವು— ಜಾನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ—— ಸ್ವತಃ ತಾನು ಯೋರ್ದಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಯೇಸುವು ಜೂಡಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಲಿಲಾಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಆತನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದೆಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದನು.&quot;&lt;/ref&gt;

[[ಬೈಬಲ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಮಿಥ್ ಅನುವಾದ]]ವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, &quot;''ಆತನು''  [ಕ್ರಿಸ್ತ] ಸ್ವತಃ ತಾನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರಷ್ಟು ''ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ''  ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿರಬಹುದು; 'ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.’&lt;ref&gt;[http://www.centerplace.org/hs/iv/iv-joh.htm ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಮಿತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227060622/http://www.centerplace.org/hs/iv/iv-joh.htm |date=2010-02-27 }}, ಸೇಂಟ್. ಜಾನ್ ಅಧ್ಯಾಯ 4&lt;/ref&gt;

ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯು {{bibleref2|John|3:32}}ನಲ್ಲಿ, ಯೇಸುವು ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ಆತನ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ನಂಬುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;ದಪಾಹ್, ಡೇನಿಯಲ್ ಎಸ್. ''ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಝಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ.''  ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005, ಪು. 97&lt;/ref&gt; ಮತು [[ಜೀಸಸ್ ಸೆಮಿನಾರ್]] ಜೋಸೆಫಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ActJJohn&quot;&gt;{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=John the Baptist |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |url=https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |page=[https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe/page/268 268] |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}&lt;/ref&gt;

=== ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ===

[[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ  ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೀಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ತನ್ನ [[ಪುನರುತ್ಟಾನ]]ದ ನಂತರ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ [[ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ]]).&lt;ref&gt;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಮೇ 21, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52311/Baptism&lt;/ref&gt; ಜತೆಗೇ ಇದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖತೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಏಸುದೂತ ಪಾಲ್]]ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೇತ್ರನ ಮೊದಲನೆ ಓಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತದೆ.

==== ಪಾಲ್‌ನ ಓಲೆಗಳು ====

ಏಸುದೂತ ಪಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ತ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕೆ 50ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಓಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣ ಮತ್ತು ಆತನ ಪುನರುತ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗಲು ಕಾರಣವೂ, ಅದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಆಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ಪಾಪವನ್ನೂ ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವರನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು &quot;ಆತ್ಮಪಾನವನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ&quot; ಮಾಡುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|1Cor|12:13|KJV|1 Co 12:13}}&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt; ಪಾಲ್‌ನ ಬರಹಗಳಾನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ರಹಸ್ಯಧರ್ಮಗಳ]]ಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;Sacrament. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು.  ಮೇ 21, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/515366/sacrament&lt;/ref&gt;

==== ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆ ====

; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮಾರ್ಕ್|1:1-11}}

ಈ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದೂ, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಲೂಕ್‌ಗೆ ತಳಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಮೆಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಜಾನ್‌ನಿಂದ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.  ಯೇಸುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಜಾನ್ ತಾನು ಅವರಿಗೆ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೇವರು ಯೇಸುವು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ದನಿಯು ಕೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳದ ರೀತಿಯ ಆತ್ಮವೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಳಿಯುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಯೇಸುವನ್ನು ಬರಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನಗಳಾನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಯೇಸುವು ತನ್ನ ವಿಧಿಲಿಖಿತವನ್ನು ಒಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟಲುಗಳೇ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಕಾದಿವೆ (ಎಂದರೆ ಮತನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಮರಣ).&lt;ref name=&quot;Harris John&quot;&gt;ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಲ್., ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಬೈಬಲ್ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೋ: ಮೇಫೀಲ್ಡ್. 1985. &quot;John&quot; pp. 302-310.&lt;/ref&gt;

; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮಾರ್ಕ್|16:19-20}}

[[ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊನೆ]]ಯು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಸಂಕಲಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಲಗತ್ತಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;May Metzger Mark&quot;&gt;{{cite book |first=Herbert Gordon |last=May |coauthors=[[Bruce Metzger]] |title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha |url=https://archive.org/details/isbn_0195283260 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1977 |pages=1213–1239 |isbn=0-19-528348-1 |oclc=3145429}}&lt;/ref&gt; ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರು ನಂಬುವರೋ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವರೊ ಅವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಾಗುವುದು.{{Bibleref2c|Mk|16:9-20}}

==== ಮ್ಯೂಥ್ಯೂನ ಸುವಾರ್ತೆ ====

; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ|3:12-14}}; {{Bibleref2|Matthew|28:18-20}}

ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.{{Bibleref2c|Mt|3:12-14}}

ಜತೆಗೇ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಸುವಾರ್ತೆಯು ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Bibleref2c-nb|Mt|28:18-20}} ಇಲ್ಲಿ, ಪುನರವತರಿಸಿದ ಯೇಸುವು ಧರ್ಮದೂತರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಬ್ಯಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ActJMatthew&quot;&gt;{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=Matthew |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |url=https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |pages=[https://archive.org/details/actsofjesuswhatd00robe/page/129 129]–270 |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}&lt;/ref&gt; ಈ ನಿಯೋಜನೆಯು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ActJMatthew&quot;/&gt;

==== ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ====

[[ಸುವಾರ್ತೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು]], ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{circa|85–90}},&lt;ref name=&quot;Harris Gospels&quot;&gt;{{cite book |first=Stephen L. |last=Harris |authorlink=Stephen L. Harris |title=Understanding the Bible: A Reader's Introduction |url=https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8 |publisher=Mayfield Publishing Company |location=[[Palo Alto, California]] |year=1985 |pages=[https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8/page/266 266]–268 |isbn=0-87484-696-X |oclc=12042593}}&lt;/ref&gt; ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ಸುಮಾರು 3,000 ಜನರನ್ನು [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟ್]]ನ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{bibleref2c-nb|Acts|2:41}}  ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇದು [[ಸಮೇರಿಯ]]ದ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು,{{bibleref2c-nb|Acts|8:12-13}} ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ನಪುಂಸಕನೊಬ್ಬ,{{bibleref2c-nb|Acts|8:36-40}} [[ಸಾಲ್ ಆಫ್ ಟಾರಸ್]],{{bibleref2c-nb|Acts|9:18}} {{bibleref2c-nb|Acts|22:16}}[[ಕಾರ್ನೇಲಿಯಸ್]]ನ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|10:47-48}}  [[ಲಿಡಿಯಾ]]ರ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|16:15}}  [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿ]] ಜೈಲರ್‌ರ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|16:33}} ಹಲವಾರು [[ಕಾರಿಂಥ್]] ನಿವಾಸಿಗಳು{{bibleref2c-nb|Acts|18:8}} ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ತಾನೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕಾರಿಂಥಿಯನ್ನರು - ಇವರೆಲ್ಲರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.{{|1Cor|1:14-16||1 Co 1:14-16|date=May 2010}}

ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt; ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಿಖರವಾದ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರತಿಸಾರಿಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt;

ಜತೆಗೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾನ್‌ನಿಂದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾಲ್ [[ಮರುದೀಕ್ಷೆಪಡೆ|''ಮರು'' ದೀಕ್ಷೆಪಡೆ]]ಯುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದಾದ ನಂತರ ಅವರು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.{{bibleref2c-nb|Acts|19:1-7}}

{{bibleref2|Acts|2:38}}, {{bibleref2|Acts|10:48}} ಮತ್ತು {{bibleref2|Acts|19:5}} &quot;ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತಪರಭುವಿನ ಹೆಸರಿನ&quot; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಸೂತ್ರವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆದ್ದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt;

=== ಓಲೆಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟ ===
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕೊನೆಯ ಏಸುದೂತನ ಮರಣದವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ದ ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಏಜ್(ಯೇಸುದೂತರ ಯುಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ {{c.|100}} (ನೋಡಿ: [[ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಶಿಷ್ಯ]]). ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಕರಿಸ್ಟ್]]ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಯೇಸುವಿನ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂದೇಶವು ಕ್ರಮೇಣ [[ಮಹಾ ಧರ್ಮತ್ಯಾಗ]]ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಾನ್‍ನ ಮೊದಲಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸದ ಜತೆಗೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಆಚರಣೆಯೂ ಕೂಡ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ActJJohn&quot;/&gt;

The ''[[ಡಿಡಾಖೆ]]''  ಅಥವಾ ''ಹನ್ನೆರಡು ಏಸುದೂತರ ಬೋಧನೆಗಳು''  ಎಂಬ 16 ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಅನಾಮಿಕ ಪುಸ್ತಕವು ಬೈಬಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವುದು ಎಂಬ ಬಗೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬರಹರೂಪದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಆಕರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{c.|60–80 AD}}.&lt;ref name=&quot;5GStages&quot;&gt;{{cite book |first=Robert Walter |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |coauthors=Roy W. Hoover |chapter=Stages in the Development of Early Christian Tradition |title=The Five Gospels: The Search for the Authentic Words of Jesus : New Translation and Commentary |url=https://archive.org/details/fivegospelssearc00funk |publisher=[[Macmillan Publishers]] |location=New York City |year=1993 |page=[https://archive.org/details/fivegospelssearc00funk/page/128 128] |isbn=0-02-541949-8 |oclc=28421734}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇರ್ಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೂಡಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{c.|100–150 AD}}.&lt;ref name=&quot;5GStages&quot;/&gt; 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರುಶೋಧಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿಯು ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಈ ಗ್ರಂಥವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ತಳಹದಿಗಳಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳಾದ ಯೂಕರಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದರಲ್ಲಿ &quot;ಜೀವಿತ ಜಲ&quot;(ಅರ್ಥಾತ್ ಹರಿವ ನೀರನ್ನು ಜೀವನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ)ದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ&lt;ref name=&quot;Strang&quot;&gt;{{cite book |first=Veronica |last=Strang |chapter=Water in the Church |chapterurl=https://books.google.com/books?id=A2KNb4x8O6UC&amp;pg=PA90 |title=The Meaning of Water |publisher=[[Berg Publishers]] |year=1997 |page=91 |isbn=1-85973-753-6 |quote=Fonts and baptisteries were constructed with taps and channels to ensure that they were supplied with moving water,which, as Schmemann points out, is symbolically crucial: 'The early Christian prescription is to baptize in living water. This is not merely a technical term denoting running water as distinct from standing water… it is this understanding that determined the form and theology of the baptismal font… The characteristic feature of the &quot;baptistery&quot; was that water was carried into it by a conduit, thus remaining &quot;living water&quot;.'}}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ, ಅದು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ನಿಂತ ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಮುಳುಗಲು ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;&quot;(7:1) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು: ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಠಿಸಿದ ನಂತರ ಜೀವಿತ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನ್ಒಳಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು. (7:2) ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿತ ಜಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇತರ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿ; ಮತ್ತು ನೀವು ಇದನ್ನು ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿರಿ. (7:3) ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಿರಿ.&quot; [http://www.earlychristianwritings.com/text/didache-roberts.html ''ಡಿಡಾಹೆ'', ಚಾಪ್ಟರ್ 7].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metzger&quot;&gt;{{cite book |first=Marcel |last=Metzger |chapter=The Order of Baptism in the ''Didache'' |chapterurl=https://books.google.com/books?id=z6V2wb2ckPcC&amp;pg=PA25 |title=History of the Liturgy: The Major Stages |publisher=Liturgical Press |location=[[Collegeville Township, Minnesota]] |year=1997 |pages=25–26 |isbn=0-8146-2433-2 |quote=The Didache recognizes the superior value of running water for the baptismal immersion but does not impose it as a necessary condition… The regulations of the Didache also forsee the case in which immersion is impossible for lack of water and prescribe baptism by pouring water three times on the candidate's head.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ECT&quot;&gt;{{cite book |first=Jean-Yves |last=Lacoste |authorlink=Jean-Yves Lacoste |title=Encyclopedia of Christian Theology: G – O |publisher=[[Routledge]] |location=[[Milton Park]] |year=2005 |page=1607 |isbn=0-5795-8250-8 |quote=According to the Didache (1st century), baptism should be done by a triple immersion in running water.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;&gt;{{cite book |first=Wayne A. |last=Meeks |editors=Margaret Mary Mitchell and Frances Margaret Young |chapter=Baptism: ritual of initiation |chapterurl=https://books.google.com/books?id=6UTfmw_zStsC&amp;pg=PA160 |title=The Cambridge History of Christianity |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=2006 |pages=160–161 |isbn=0-521-81239-9 |quote=The Didache, representing practice perhaps as early as the beginning of the second century, probably in Syria, also assumes immersion to be normal, but it allows that if sufficient water for immersion is not at hand, water may be poured three times over the head (7:3).}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISBE&quot;&gt;{{cite encyclopedia |first=W. H. T. |last=Dau |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=Baptism |url=https://books.google.com/books?id=BW_1mt4oebQC&amp;pg=PA410 |encyclopedia=The International Standard Bible Encyclopedia: A – D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Michigan]] |year=1995 |page=419 |isbn=0-8028-3781-6 |quote=This seems to say that to baptize by immersion was the practice recommended for general use, but that the mode of affusion was also valid and enjoined on occasions}}&lt;/ref&gt;

ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ({{c.|80–85}}&lt;ref name=&quot;Harris Gospels&quot;&gt;[[ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಲ್.]], ಬೈಬಲ್ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ: ಮೇಫೀಲ್ಡ್. 1985. &quot;ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್&quot; ಪು. 266-268.&lt;/ref&gt;) [[ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ActJMatthew&quot;/&gt; ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt;  ({{c.|90}}),&lt;ref name=&quot;Harris Gospels&quot;/&gt; ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಸ್ತರು &quot;ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ&quot; ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಡೆಸುವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರರ್ಥವು ಈಗಾಗಲೆ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಸಿದ್ಧಸೂತ್ರವೊಂದರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ವಿಚಾರ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt;

ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |first=W. H. T. |last=Dau |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=Baptism |url=https://books.google.com/books?id=BW_1mt4oebQC&amp;pg=PA410 |encyclopedia=The International Standard Bible Encyclopedia: A – D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Michigan]] |year=1995 |page=417 |isbn=0-8028-3781-6 |quote=It is frankly admitted by paedo-baptist scholars that the NT gives no warrant for infant baptism}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Geoffrey William |last=Bromiley |chapter=baptizo |chapterurl=https://books.google.com/books?id=ltZBUW_F9ogC&amp;pg=PA92 |editor=[[Gerhard Kittel]] and Gerhard Friedrich |title=Theological dictionary of the New Testament |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1985 |page=94 |isbn=0-8028-2404-8 |oclc=11840605 |quote=Infant baptism, which cannot be supported from NT examples…}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಿಡಾಖೆಯಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕೂಡ ಶೈಶವ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದೇ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Randolph A. |last=Miller |year=2002 |title=A Historical and Theological Look at the Doctrine of Christian Baptism |publisher=[[iUniverse]] |isbn=9780595215317 |page=[https://books.google.com/books?id=XEGx1kbcNgYC&amp;pg=PA140 140] |quote=It is often maintained that the Didache, a very early second-century document describing the practices of the first-century church, including baptism, knows nothing of infant baptism and excludes the possibility of it in the early church because of the fasting and confession of the candidate mentioned in the text.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=J. Rodman |last=Williams |authorlink=J. Rodman Williams |year=1996 |title=Renewal Theology: Systematic Theology from a Charismatic Perspective |publisher=[[Zondervan]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |page=[https://books.google.com/books?id=aQWkXnpx2XkC&amp;pg=RA2-PA236 236] |oclc=36621651 |isbn=9780310209140 |quote=For example, the Didache has a section on baptism (as we have seen) that concludes with this statement: 'And before the baptism, let the one baptizing and the one who is to be baptized fast. …Also, you must instruct the one who is to be baptized to fast for one or two days beforehand' (The Apostolic Fathers 7:4). Obviously none of this is applicable to infants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Tatha |last=Wiley |year=2002 |title=Original sin: origins, developments, contemporary meanings |publisher=[[Paulist Press]] |location=New York City |page=[https://books.google.com/books?id=eUVrj1R8f2oC&amp;pg=PA38 38] |isbn=0-8091-4128-0 |oclc=50404061 |quote=The ''Didache''’s assumption of adult baptism offers evidence that its author did not suppose human beings were in need of divine forgiveness from birth}}&lt;/ref&gt;

=== ಆರಂಭದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ===

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳು (ಆಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt; ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಆತ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt; ಕಯಿಲೆಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆಯಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;cathen&quot;&gt;{{cite encyclopedia |first=William |last=Fanning |title=Baptism |url=http://www.newadvent.org/cathen/02258b.htm |year=1907 |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |accessdate=February 24, 2009 |publisher=Robert Appleton Company |location=New York City}}&lt;/ref&gt; 3 ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt;

ಮೊದಲಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೈವನಿಂದೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುವಂತಹ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;catechumen&quot;/&gt; ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮುಂದೂಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರೆ [[ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್]]ಗಳಾಗಿದ್ದರು ([[ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟೀನ್]] ಅನ್ನು ಸಾಯುವವರೆಗು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ); ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರಾದವರಿಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಧಿಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು  ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಮಕ್ಕಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ವಯಸ್ಕರಾದ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದಾಗ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;catechumen&quot;&gt;ಕ್ಯಾಟಕ್ಯುಮೆನ್. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು.  ಮೇ 20, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು, ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/99350/catechumen&lt;/ref&gt;

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಗುವವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರದ ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳೆದ್ದವು. ಕೆಲವರು, ಜೀವಭಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಾದರೂ ಸರಿಯೆ, ಧರ್ಮತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಘೋರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಚರ್ಚಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ ದೂರವಾಗುವರು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಸಂತ [[ಸಿಪ್ರಿಯನ್]]ನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರರು &quot;[[ಲ್ಯಾಪ್‌ಸೈ(ಧರ್ಮಚ್ಯುತ)]]&quot;ಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿದರು.  ಇದರ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ನಿಯಮವೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರವೇ ಅವರನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.

ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೈಸೀನ್ ಕ್ರೀಡ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, 325ರ [[ಫಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ನೈಸಿಯಾ]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪಠ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಿರುವ, 381ರಲ್ಲಿ [[ಫಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್]] ಇದನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದುದರಿಂದಾಗಿ ನೈಸಿನೋ-ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಾಲಿಟನ್ ಕ್ರೀಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ/ಪಂಥವು ಬಹುಶಃ 381 ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;cross2005nicenecreed&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Nicene Creed |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗ ===

ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು,ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮರಣಶಯ್ಯೆಯ ತನಕ ಮುಂದೂಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅಗ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ [[ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಪಾಪ]]ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸತೊಡಗಿತು.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt; ಪೆಲೇಜಿಯಸ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಗಸ್ಟೈನನು, ನಿಷ್ಕಳಂಕರಾದ ಜನರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು.

[[ಚಿತ್ರ:Baptême Cathédrale de Troyes 290308.jpg|thumb|left|ಟ್ರಾಯೆಸ್ ಕಥೇಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಸಮೂಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟೈನ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ಪೋನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿರುವುದು (1549)]]

=== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ ===

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ &quot;[[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್]]&quot; ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವು ಕಿರಿದುಗೊಂಡು ಕೇವಲ ಏಳು ವಿಧಿಗಳಷ್ಟಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು &quot;[[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ಸ್]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;cross2005sacrament&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Sacrament |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}&lt;/ref&gt;

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಯೂಶನ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಚಲಿತ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಆದರೂ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;cathen&quot;/&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಿದ್ದಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ    13ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಪಿಸಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ಕೊಳವಿದ್ದರೆ, ಆರನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯ [[ಕಲೋನ್ ಕಥೀಡ್ರಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ ಆಳದ  ಪಾತ್ರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Baptismal Font from the Cologne Baptistery |first=Sebastian |last=Ristow |publisher=[[Cologne Cathedral]] |url=http://www.koelner-dom.de/17216.html?&amp;L=1 |accessdate=February 24, 2009 |year=2005 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429220140/http://www.koelner-dom.de/17216.html?&amp;L=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳೆರಡೂ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ತ್ರಿಕೂಟದ ಸೂತ್ರಗಳು ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದವು. [[ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಸಿಸಮ್]] ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಆಗ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್]] ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ತಾತ್ವಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಪದಗಳಾದ &quot;ಮ್ಯಾಟರ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಫಾರ್ಮ್&quot; ವಿಷಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P35.HTM ವಿಭಾಗ 1131] ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್‌ಗಳ  ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಪುಸ್ತಕದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೂಪವನ್ನು ಹುಡುಕಿದಾಗ &quot;ಮ್ಯಾಟಾರ್&quot; ಎಂಬ ಪದವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P4B.HTM ವಿಭಾಗ 1434] ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ &quot;ಫಾರ್ಮ್&quot; ಎನ್ನುವುದು &quot;ದಿ ಮೆನಿ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೆನೇನ್ಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಲೈಫ್&quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಲ್ಲ.&lt;/ref&gt;

=== ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಕಾಲ ===

[[ಚಿತ್ರ:Jordan river baptism cue.jpg|thumb|left|ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದು]]

16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.  ಲುಥೆರನ್ನರಿಗೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು &quot;[[ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾರ್ಗ]]&quot;ವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇವರು &quot;ನಂಬಿಕೆಯ ರಕ್ಷಣೆ&quot;ಯನ್ನು &quot;ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ&quot;ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ{{Bibleref2c|Titus|3:5}} ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.{{Bibleref2c|Jn|3:3-7}} ನಂಬಿಕೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ದೇವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲ್ಲಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ವಯಸ್ಕರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಶಿಶುವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಅಗುವವರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಶಿಶುಗಳು ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಪದಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಲುಥೆರನ್ನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದೆಂದು ಲುಥೆರನ್ನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2607 |title=Baptism and Its Purpose |publisher=[[Lutheran Church – Missouri Synod]] |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206220443/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2607 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ]]ವೇ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಲುಥೆರನ್ನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ &quot;ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸೈತಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೇವರ ವಾಕ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ನಂಬುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Martin |last=Luther |authorlink=Martin Luther |chapter=The Sacrament of Holy Baptism |chapterurl=http://www.bookofconcord.org/smallcatechism.html#baptism |accessdate=February 24, 2009 |title=[[Luther's Small Catechism]] |year=2009 |origyear=1529 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920070231/http://www.bookofconcord.org/smallcatechism.html#baptism |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ [[ಲಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್]]ನ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ವಿಶೇಷ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೂಥರ್ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೆವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವು ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Martin |last=Luther |authorlink=Martin Luther |chapter=Of Infant Baptism |chapterurl=http://www.bookofconcord.org/largecatechism/6_baptism.html |accessdate=February 24, 2009 |year=2009 |origyear=1529 |title=[[Luther's Large Catechism]] |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613061118/http://bookofconcord.org/largecatechism/6_baptism.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಲುಥೆರನ್ನರ ಭಾವನೆಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಸ್ವಿಸ್ ಸುಧಾರಕ [[ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಯೂಟಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt; ಈ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟುಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಲೂಥರನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು (ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವು &quot;ಮರುದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವವರು&quot; ಎಂದಾಗಿದೆ) ಲುಥೆರನ್ನರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಯಂತವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಂಗಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.  ಅವರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರಿಗೆ &quot;ಮರುದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ&quot;ವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರದ, ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರದ ಶಿಶುವೊಂದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.   ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಗದ, ಯಾವ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಮುಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬೈಬಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಂಗಡಗಳು ಶಿಶುಗಳಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಡೆದವರಿಗೆ ತಾವು ''ಮರು'' ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವೆವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಯಾವ ಫಲವೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ.  [[ಅಮಿಶ್]], ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ([[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]/ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]), [[ಹಟರಿಟ್]]ಗಳು, [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]], [[ಮೆನನೈಟ್]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂಥವು. [[ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್]], [[ಕರಿಸ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್]] ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಗಡರಹಿತ ಚರ್ಚುಗಳು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;/&gt;

=== ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿ ===

ಇಂದು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ(ಮನ್ನಿಸುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಕ್ರೈಸ್ತನಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಠಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಲೀನರಾಗಿ &quot;ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದವರು&quot; ಎಂದೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪೊಕೊಳ್ಳುತ್ತರೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳ ಇದೆ ಆಚರಣೆಯ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ:

* ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ
* ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವವರು
* ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು

== ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ==

[[ಚಿತ್ರ:Child baptism with water.jpg|thumb|left|150px|ಎರೆಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಡೆಸಬಹುದು:&lt;ref&gt;[http://books.google.gr/books?id=z47zgZ75dqgC&amp;amp;pg=PA562&amp;amp;lpg=PA562&amp;amp;dq=%22earliest+church+order%22&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=ZqP45QiT_h&amp;amp;sig=-eozZYmQ4KPQyWXlUmRguYzYXNM&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=ryb5SebxNsXM-Aajv5TIDw&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=5 ಎರ್ವಿನ್ ಫಾಹ್ಲ್‌ಬುಶ್, ಜಾಫ್ರೀ ವಿಲಿಯಮ್ ಬ್ರೊಮಿಲೆ, ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಬ್ಯಾರೆಟ್, ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ (Wm. ][http://books.google.gr/books?id=z47zgZ75dqgC&amp;amp;pg=PA562&amp;amp;lpg=PA562&amp;amp;dq=%22earliest+church+order%22&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=ZqP45QiT_h&amp;amp;sig=-eozZYmQ4KPQyWXlUmRguYzYXNM&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=ryb5SebxNsXM-Aajv5TIDw&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=5 ಬಿ. ಎರ್ಡಮನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1999 ISBN 0-8028-2413-7), ಪು. 562]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.earlychristianwritings.com/text/didache-roberts.html [[ಡಿಡಾಹೆ]], ಅಧ್ಯಾಯ 7:] &quot;ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸುರಿಯಿರಿ&quot;.&lt;/ref&gt;

=== ಆಸ್ಪರ್ಶನ್ ===

ಆಸ್ಪರ್ಶನ್ ಎಂದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ.

=== ಅಫ್ಯೂಶನ್ ===

ಅಫ್ಯೂಶನ್ ಎಂದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದು.

=== ಇಮ್ಮರ್ಶನ್(ಅದ್ದುವಿಕೆ) ===
&quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಇತ್ತೀಚಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷೆಯ ''ಇಮ್ಮರ್ಶನೆಮ್''  ಎಂಬ ನಾಮಪದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪದದ ಮೂಲವು ''ಇಮ್ಮೆರ್ಗೆರೆ''  ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದ (''ಇನ್'' - &quot;ಒಳಕ್ಕೆ&quot; + ''ಮೆರ್ಗೆರೆ''  &quot;ಅದ್ದು&quot;). ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸಿರಬಹುದು; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವಿಕೆಗಳನ್ನೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು, ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, &quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು(ಮುಳುಗುವಿಕೆ) ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ..&lt;ref&gt;[3] ^ http://www.etymonline.com/index.php?ಶಬ್ದ=ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910211041/http://www.etymonline.com/index.php?%E0%B2%B6%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6=%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B2%A8%E0%B3%8D |date=2015-09-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| title= 1689 Baptist Catechism
| url= http://www.desiringgod.org/AboutUs/OurDistinctives/ABaptistCatechism/
| date= 
| editor= John Piper
| accessdate= 3 February 2010}}&lt;/ref&gt;. &quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆತನ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯಲಾಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ODCCimmersion&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Immersion |title=The Oxford Dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] and [[New York]]|year=2005 |page=[https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0/page/n870 827] |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pinehurst&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.pinehurstumc.org/clientimages/31669/baptismmode.pdf |title=ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೈನ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2010-07-07 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021205649/http://www.pinehurstumc.org/clientimages/31669/baptismmode.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದದ ಈ ಮೂರು ಅರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯಲು, ನೋಡಿ [[ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌]](ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್).

&quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬುದನ್ನು &quot;ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದರೂ ಕೂಡ,&lt;ref&gt;ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ (ನೋಡಿ [https://books.google.com/books?id=dWHet_zgyCAC&amp;amp;pg=PA214&amp;amp;lpg=PA214&amp;amp;dq=immersion+submersion&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=1REtDR4qL_&amp;amp;sig=SiRUoIzwU0chy39L2ayr_GBAwwc&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=7&amp;amp;ved=0CB4Q6AEwBjgy#v=onepage&amp;amp;q=immersion%20submersion&amp;amp;f=false ರಾಲ್ಫ್ ಅಬ್ರಹಾಮ್, ಜೆರ್ರೋಲ್ಡ್ ಇ. ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್, ಟ್ಯೂಡರ್ ಎಸ್. ರಾ ಇಯು, ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್, ಟೆನ್ಸರ್ ಅನಲಿಸಿಸ್, ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್], ಪುಟ. 196 ಮತ್ತು [https://books.google.com/books?id=jSeRz36zXIMC&amp;amp;pg=PA168&amp;amp;lpg=PA168&amp;amp;dq=immersion+submersion&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=p1VsHU6gOu&amp;amp;sig=wgkwyvu4_KeOKXu8VIZvM1fcHVA&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=3&amp;amp;ved=0CBAQ6AEwAjgy#v=onepage&amp;amp;q=immersion%20&amp;amp;f=false ಕ್ಲಾಸ್ ಫ್ರೆಡ್ಜಾ, ಹಾನ್ಸ್ ಗ್ರಾವರ್ಟ್, ಫ್ರಮ್ ಹಾಲೊಮಾರ್ಫಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್ ಟು ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್], ಪುಟ.168), ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ([http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1724326/ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್, ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್, ಅಂಡ್ ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್ ಆನ್ ಹಾರ್ಟ್ ರೇಟ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಟಿ)], ಅಂಡ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ([http://www.strath.ac.uk/media/departments/curricularstudies/scilt/publications/immersion/chapter_1.pdf ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಕೆಂಡ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಸ್ಕೂಲ್).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141206222358/https://books.google.com/books?id=dWHet_zgyCAC&amp;pg=PA214&amp;lpg=PA214&amp;dq=immersion+submersion&amp;source=bl&amp;ots=1REtDR4qL_&amp;sig=SiRUoIzwU0chy39L2ayr_GBAwwc&amp;hl=en&amp;ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=7&amp;ved=0CB4Q6AEwBjgy |date=2014-12-06 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅಥವಾ ಮಂಡಿಯೂರುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸುಮಾರು 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಅಫ್ಯೂಶನ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೂ ಈ ವಿಧಾನವು ಇಂದಿಗೂ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ODCCimmersion&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Pinehurst&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.newadvent.org/cathen/02274a.htm ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ, ಲೇಖನ ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಫಾಂಟ್'' ]&lt;/ref&gt;

=== ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್(ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ) ===
[[ಚಿತ್ರ:Russian-baptism.JPG|thumb|right|240px|ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ಸೋಫಿಯಾ ಕಥೇಡ್ರಲ್, 2005)]]

ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಎಂಬ ಪದವು [[ಇತ್ತೀಚಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್]]ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ (''ಸಬ್-''  &quot;ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗೆ&quot; + ''ಮೆರ್ಗೆರೆ''  &quot;ಮುಳುಗಿಸು, ಅದ್ದು&quot;)&lt;ref&gt;http://www.merriam-webster.com/dictionary/submerge&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ದುವಿಕೆ&quot; ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.  ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅದರೂ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್‌ಗಿಂತ ಬಹಳ  ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಾದರೂ, ಇದೂ ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಆಂಬ್ರೋಸಿಯನ್]] ವಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ [[ರೋಮನ್ ವಿಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ &quot;ಇಮ್ಮರ್ಶನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು,&lt;ref name=&quot;ECT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;/&gt; ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಗೆ ಆರಂಭದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಇಂತಹ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಅಳತೆಗಳು ಸವಾಲನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;cross2005submersionm&quot;&gt;{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Submersion |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |page=[https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0/page/n1606 1563] |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}, p. 1563; [[cf.]] {{cite book |first=Louis Charles |last=Wilson |year=1895 |title=The History of Sprinkling |url=https://archive.org/details/historyofsprinkl0000wils |location=[[Cincinnati]] |publisher=Standard Publishing |oclc=4759559}}{{pn}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಇಮ್ಮರ್ಶನ್''  ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಗೊಂದಲವುಂಟಗುತ್ತದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Baptism at Northolt Park Baptist Church (cropped).jpg|alt=|left|thumb|240x240px|ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]
ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಕ್ರೈಸ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಕ್ರಿಯೆ.  …ಇದು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿ, ಪುನರುತ್ಠಾನಗೊಂಡ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಾಪಗಳ ಮರಣವಾಗಿದೆ, ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಧಿಯಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದು ಜೀವನದ ಹೊಸತನದೆಡೆ ನಡೆಯುವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.&quot; [ಉದ್ಧೃತ ಪಠ್ಯದ ಪದಲೋಪಗಳನ್ನು ಅಂತೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ].&lt;ref&gt;ಅಫಿಷಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೌಥರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ [http://www.sbc.net/aboutus/basicbeliefs.asp ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ &amp;amp; ದಿ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಪ್ಪರ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312082918/http://www.sbc.net/aboutus/basicbeliefs.asp |date=2013-03-12 }}. 2009–04–08ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]], ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು  ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಟಾನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಕೇತಿಸುವುದೆಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೈಬಲ್‌ನ &lt;ref&gt;{{bibleref2|Colossians|2:12–13}} ಮತ್ತು {{bibleref2|Romans|6:2–13}}ರ ಹಾಗೆ&lt;/ref&gt; ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ.  ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೋಡುಗರ ಮುಂದೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಯು ಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ (ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಡಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಮಾಧಿಯಂತೆನಿಸುವುದು), ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಟ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ ಅದು ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಎದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದು)—ಪಾಪದ ಆಚರಣೆಗಳೆಡೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಜೀವನಪದ್ಧತಿಯ &quot;ಸಾವು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಶವಸಂಸ್ಕಾರ&quot;, ಹಾಗೂ &quot;ಪುನರುತ್ಥಾನ&quot;ದ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭ. ಈ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ &quot;ಮರುಹುಟ್ಟು&quot; ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ''ಸಂಕೇತ'' ವೆಂಬ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು {{bibleref2|John|3:3-5}} ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. ಬ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿ. &quot;ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್.&quot; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ.ಜೂನ್ 18, 2009. http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Submersion baptism, Pichilemu, Chile.jpg|300px|thumb|ಚಿಲಿಯ ಪಿಚಿಲೆಮುವಿನ ಲಾಸ್ ತೆರೆಜ್ಜಾಸ್ ಬೀಚ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್.|link=Special:FilePath/Submersion_baptism,_Pichilemu,_Chile.jpg]]

ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್(ಡಿಸೈಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್)]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;Disciples.org, ಕಾಪಿರೈಟೆಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್) [http://www.disciples.org/AboutTheDisciples/Baptism/tabid/160/Default.aspx ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212163819/http://disciples.org/AboutTheDisciples/Baptism/tabid/160/Default.aspx |date=2010-12-12 }},  2009–04–08ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಾವು, ಸಮಾಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಭಕ್ತನ ಹಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಜೀವನದ ಆನಂದಮಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಕೂಡಾ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಡಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ಜ್ ಆಗಿರುವವರಿಗೆ ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;Disciples.org [http://www.disciples.org/ccu/PDF/Newell%20Williams%20paper.pdf ದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್): ಎ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್ ನಾರ್ಥ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಯಿನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡೊರೇಟ್ ಡಿನಾಮಿನೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927183904/http://www.disciples.org/ccu/PDF/Newell%20Williams%20paper.pdf |date=2011-09-27 }}, 2009–04–08ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, &quot;ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಭೋಜನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿವೆ. ಭಕ್ತನ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಗಡಗಳು ಇತರ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಚಣೆಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&quot;&lt;/ref&gt;  [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ [[ರೆಸ್ಟೋರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Perfect Stranger&quot;/&gt;{{rp|p.107}}&lt;ref name=&quot;Rhodes 2005&quot;/&gt;{{rp|p.124}} ಇದು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ''ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜೋ''  ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅವರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕ್ರಮೇಣ ಎರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಗಳು ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.139-140}}

ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತಾನೆಂಬುದರ ಸಾವನ್ನೂ ಯೇಸುವಿನಲ್ಲಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಂಕೆತಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ.&quot; ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿಫೈಡ್ ಸ್ಕೂಲ್. ಜೂನ್ 18, 2009. http://slus.org/index.php?option=com_content&amp;amp;view=article&amp;amp;id=66&amp;amp;Itemid=82 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505175829/http://www.slus.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=66&amp;Itemid=82 |date=2010-05-05 }}&lt;/ref&gt;

ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ -&quot;ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿನ್ನನ್ನೂ ನೀರಿನಲ್ಲು ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದಲಾಗುವುದು. ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯೇಸಿಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;ಅಫಿಶಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಅಫ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್ [http://www.mormon.org/mormonorg/eng/basic-beliefs/the-commandments/baptism-and-confirmation ಬೇಸಿಕ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್ ಸಬ್‌ಹೆಡಿಂಗ್ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಅಂಡ್ ಕನ್ಫರ್ಮೇಶನ್&quot;]. 2009–04–08 ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;  [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ &quot;ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೆಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ನೀರಿನಡಿ ಮುಳುಗಿಸಬೇಕು.&quot;&lt;ref&gt;ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆ: &quot;ಜಿನೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್—ವ್ಹು ಆರ್ ದೆ? ವ್ಹಾಟ್ ಡು ದೆ ಬಿಲೀವ್?&quot;, p. 13 [http://www.watchtower.org/e/jt/article_03.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613155202/http://watchtower.org/e/jt/article_03.htm |date=2010-06-13 }}&lt;/ref&gt;

=== ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ ===

[[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದವರೆಗೂ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಆರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಆರಂಭದ ಚರ್ಚ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಲೇಖಕರ ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗ್ನರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು(ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವರ್ಣನೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೆ 4ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಲ್ ಆಫ್ ಜೆರೂಸಲೇಮ್ ಬರೆದ &quot;ಆನ್ ದ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.(c.  ಕ್ರಿ.ಶ. 350):

{{quotation|Do you not know, that so many of us as were baptized into Jesus Christ, were baptized into His death? etc.…for you are not under the Law, but under grace.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
1. Therefore, I shall necessarily lay before you the sequel of yesterday's Lecture, that you may learn of what those things, which were done by you in the inner chamber, were symbolic.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
2. As soon, then, as you entered, you put off your tunic; and this was an image of putting off the old man with his deeds.{{Bibleref2c|Col|3:9}} Having stripped yourselves, you were naked; in this also imitating Christ, who was stripped naked on the Cross, and by His nakedness put off from Himself the principalities and powers, and openly triumphed over them on the tree. For since the adverse powers made their lair in your members, you may no longer wear that old garment; I do not at all mean this visible one, but the old man, which waxes corrupt in the lusts of deceit.{{Bibleref2c|Eph|4:22}} May the soul which has once put him off, never again put him on, but say with the Spouse of Christ in the Song of Songs, I have put off my garment, how shall I put it on?{{Bibleref2c|SongofS|5:3|| Song of Sol 5:3}} O wondrous thing! You were naked in the sight of all, and were not ashamed; for truly ye bore the likeness of the first-formed Adam, who was naked in the garden, and was not ashamed.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
3. Then, when you were stripped, you were anointed with exorcised oil, from the very hairs of your head to your feet, and were made partakers of the good olive-tree, Jesus Christ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
4. After these things, you were led to the holy pool of Divine Baptism, as Christ was carried from the Cross to the Sepulchre which is before our eyes. And each of you was asked, whether he believed in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Ghost, and you made that saving confession, and descended three times into the water, and ascended again; here also hinting by a symbol at the three days burial of Christ.… And at the self-same moment you were both dying and being born;&lt;ref&gt;Cyril of Jerusalem, Catechetical Lecture 20 (On the Mysteries. II. of Baptism) {{Bibleref2|Romans|6:3-14}} http://www.newadvent.org/fathers/310120.htm&lt;/ref&gt;}}

ಸಂಕೇತಶಾಸ್ತ್ರವು ಮೂರು ಪದರುಗಳನ್ನುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ:

1.  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ&quot;{{Bibleref2c|Jn|3:5}} ಆಗುವ ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ಒಂದು ರೂಪವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ——ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಗ್ನತೆ(ಎರಡನೇ ಹುಟ್ಟು)ಯು ಮೊದಲನೆಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂತ ಜಾನ್ ಕ್ರಿಸಸ್ಟಾಮ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;λοχείαν&quot;, ಅರ್ಥಾತ್, ಜನ್ಮ ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತು &quot;ಸೃಷ್ಟಿಯ ನೂತನ ವಿಧಾನ...ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (&quot;ಜಾನ್‌ನಿಗೆ&quot; ಭಾಷಣ 25,2), ಮತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ:

: {{Quotation|&quot;For nothing perceivable was handed over to us by Jesus; but with perceivable things, all of them however conceivable. This is also the way with the baptism; the gift of the water is done with a perceivable thing, but the things being conducted, i.e., the rebirth and renovation, are conceivable. For, if you were without a body, He would hand over these bodiless gifts as naked [gifts] to you. But because the soul is closely linked to the body, He hands over the perceivable ones to you with conceivable things &quot; (Chrysostom to Matthew., speech 82, 4, c. 390 A.D.)}}

2. ವಸ್ತ್ರಗಳ ಕಳಚುವಿಕೆಯು &quot;ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆತನ ಕೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಕಲ್ಪನೆ&quot;ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಸಿರಿಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ), ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ನಿರ್ವಸ್ತ್ರರಾಗುವುದು ಪಾಪಿಷ್ಟವಾದ ತನ್ನ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧುಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯೇಸುವು ದಯಪಾಲಿಸುವ &quot;ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ&quot;ನನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.

3. ಸಂತ. ಸಿರಿಲ್ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಆಡಾಂ ಮತ್ತು ಈವ್ ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈಡನ್‌ನ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಮುಗ್ಧರೂ, ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿಯದವರೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗ್ನರಾಗಿರುವುದು ಆ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಪಾಪಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯ ನವೀಕರಣವಾಗಿರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಮಾನಾಂತರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಬಹಿರಂಗ ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತಯಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಪಾಪಿಯ &quot;ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ&quot;ನ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ.

ಲಜ್ಜೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ತನ್ನ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು(ಡಾ ವಿಂಚಿ, ಟಿಂಟೊರೆಟೋ, ವಾನ್ ಸ್ಲೋಹೆಲ್, ಮಾಸಾಕ್ಸಿಯೋ, ಡಿ ವಿಟ್ ಮತ್ತಿತರರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕುರಿತಾದ ರೆನೆಸಾನ್ಸ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಲಾಗಿರುವಂತೆ) ಮತ್ತು/ಇಲ್ಲವೇ ಈಗ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೇಲುಡುಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿರಬಹುದು.  ಈ ಮೇಲುಡುಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣದವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳು ಯಾವುದೇ ತಕ್ಕನಾದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಷರಾಯಿ ಮತ್ತು ಟಿ-ಶರ್ಟ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಬರುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬಟ್ಟೆಯು ಎಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಒಣಗಬಹುದೆನ್ನುವುದು(ಡೆನಿಮ್ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ), ಮತ್ತು ಅವು ಒದ್ದೆಯಾದಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗುವವೆ ಎಂಬುದು.

== ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ==

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ, ಅದು ಒಂದು [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]] ಎಂದೂ ವಾದಿಸುತ್ತ &quot;[[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟು]]&quot; ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜತೆಗೇ [[ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್]]ನ ಸಮಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೀವತಳೆದ ಚರ್ಚುಗಳಾದ [[ಲುಥೆರನ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]] ಚರ್ಚುಗಳೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು:

{{quotation|To put it most simply, the power, effect, benefit, fruit, and purpose of Baptism is to save. No one is baptized in order to become a prince, but as the words say, to &quot;be saved&quot;. To be saved, we know, is nothing else than to be delivered from sin, death, and the devil and to enter into the kingdom of Christ and live with him forever.|''[[Luther's Large Catechism]]'', 1529}}

[[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]] ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರಿಗೆ, ನೀರಿನ ಮೂಲ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೇವರ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದೀಕ್ಷೆಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ (''[[ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್ ಆಫ್ ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]'', 1212–13). ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (CCC 1272), ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನೊಬ್ಬನು ಚರ್ಚಿನ ಧರ್ಮಪ್ರವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಿಶನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ (CCC 1270). ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲು ಮೂರು ವಿಧವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಇವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ನೀರಿನಿಂದ), ಹಂಬಲದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಚರ್ಚಿನ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ವ್ಯಕ್ತ ಅಥವಾ ಅವ್ಯಕ್ತ ಹಂಬಲ), ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ([[ಹುತಾತ್ಮತೆ]]).

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್]] ([[ಕ್ಯಾಲ್ವಿನಿಸ್ಟ್]]), [[ಎವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್]], ಮತ್ತು [[ಫಂಡಮೆಂಟಲಿಸ್ಟ್]] ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗುಂಪುಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಕಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯಾವ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ (ರಕ್ಷಿಸುವ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ದೇವರ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗೋಚರ, ಆಂತರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

[[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಗಳಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ದೇವರು &quot;ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವರು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪರಕೀಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ ದೇವರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನವಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಅದು ದೇವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇವರೇ ಮಾಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದು.&quot;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿನಮ್ರ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು; ಅದು &quot;ದೇವರಿಗೆ ನೀಡಲು ತನ್ನಲ್ಲೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Theology Matters&quot;&gt;ಹ್ಯಾರಾಲ್ಡ್ ಹೇಜ್‌ಲಿಪ್, ಗ್ಯಾರಿ ಹಾಲೋವೇ, ರ‍್ಯಾಂಡಾಲ್ ಜೆ. ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮಾರ್ಕ್ ಸಿ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ''ಥಿಯಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್: ಇನ್ ಹಾನರ್ ಆಫ್ ಹರಾಲ್ಡ್ ಹೇಜೆಲಿಪ್: ಚರ್ಚ್‌ ಟುಡೇಯ ಉತ್ತರಗಳು'', ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್, 1998, ISBN 0-89900-813-5, 9780899008134, 368 ಪುಟಗಳು&lt;/ref&gt;{{rp|p.112}}

=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಚಿತ್ರ:BaptismalFontStRaphaelDubuque.jpg|thumbnail|left|250px| ಅಯೋವಾದ ಡಬ್ಯೂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್. ರಾಫಾಯೇಲ್ಸ್ ಕಥೇಡ್ರಲ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ.  2005ರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೂ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಳವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.  ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಟಾನದ &quot;ಎಂಟನೇ ದಿನ&quot;ದ ಕುರುಹಾಗಿ ಜ್ಞಾನಸ್ನನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಅಷ್ಟಮುಖಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.]]

[[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್]], [[ಲುಥೆರನ್]], [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]], ಮತ್ತು [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ]]ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬರೆ  ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಸಂಕೇತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ನೈಜವಾದ ಅಲೌಕಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದು,[[ನೋ‌ಆಹ್]]ನ ಅನುಭವ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ರೇಲೀಯರು]] [[ಮೋಸಸ್]]ನು ವಿಭಜಿಸಿದ [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಕ್ಷರಶಃ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜತೆಗೇ ಸಾಯುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗೆ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆಗಿರುವುದು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ [[ಮೊದಲ ಪಾಪ]]ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ([[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿ]]) ಕೂಡ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು {{bibleref2|Matthew|19:14}} ಮುಂತಾದ ಪಠ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚರ್ಚಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ತಡಮಾಡದೆ ಮುಂದಿನ [[ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಮ್ಯುನಿಯನ್]]ಗಳನ್ನು ವಯೋಮಾನ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆಯೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆಯೇ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಆಡಮನ ಪೂರ್ವೀಕ ಪಾಪವೆಂದು ಅವರು ಕರೆಯುವ ಕಳಂಕವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=[[Nicodemos the Hagiorite]] |title=Concerning Thoughts |work=Exomologetarion |url=http://www.orthodoxinfo.com/praxis/exo_thoughts.aspx}}&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಚರ್ಚಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗಿರುವುದು, ಹೀಗಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾಪವೆಂದೂ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜ ಪಾಪವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಳಂಕವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಸಾವು ಮತ್ತು ಮರುಹುಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]] ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಫ್ಯೂಶನ್(ಎರೆಯುವಿಕೆ)ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2007}} ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಎರೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಿನಿಂದ 200,&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Tertullian]] |editor=[[Philip Schaff]] |title=[[Ante-Nicene Fathers]] |chapter=Of the Persons to Whom, and the Time When, Baptism is to Be Administered |chapterurl=http://www.ccel.org/ccel/schaff/anf03.vi.iii.xviii.html}}&lt;/ref&gt; ರ ವರುಷದಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡುಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಅಥವಾ [[ದೇವಪೋಷಕರು]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದವರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರೀಕ್ ಪದವಾದ {{polytonic|βαπτίζω}} ಮೂಲದಲ್ಲಿ &quot;ಮುಳುಗಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೈಬಲ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಮಾತ್ರ &quot;ಸಮಾಧಿಯಾಗುವುದು&quot; ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ &quot;ಏಳು&quot;ವುದರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.{{bibleref2c|Rom|6:3-4}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮಗಳ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ(ತ್ರಿಕೂಟ)]]ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. 
ಅದರೆ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಾಣುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಧೇಯತೆಯ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

[[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್]]ನಂತಹ ಕೆಲವು &quot;ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುವಾರ್ತೆ&quot;ಯ ಕರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ  ಪೇತ್ರನು ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Bibleref2c|Ac|2:38}} ಜತೆಗೇ ಅವರು ಎರಡನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ತತ್ವವು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗುವವರೆಗೂ ಆರಂಭದ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಿತೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕರಗಳೆಡೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.apostolic.net/biblicalstudies/name.htm |title=Baptism in Jesus' Name |publisher=Apostolic Network |accessdate=February 25, 2009}}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.apostolic-voice.org/tracts/water_baptism.htm |title=Water Baptism in Jesus' Name is Essential unto Salvation |accessdate=February 26, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404042305/http://www.apostolic-voice.org/tracts/water_baptism.htm |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ===

1982ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್]] ''[[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, ಯೂಕರಿಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ]]''  ಎಂಬ [[ಎಕ್ಯೂಮೆನಿಕಲ್(ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್)]] ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 
ಈ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ:

{{quotation|Those who know how widely the churches have differed in doctrine and practice on baptism, Eucharist and ministry, will appreciate the importance of the large measure of agreement registered here. Virtually all the confessional traditions are included in the Commission's membership. That theologians of such widely different traditions should be able to speak so harmoniously about baptism, Eucharist and ministry is unprecedented in the modern ecumenical movement. Particularly noteworthy is the fact that the Commission also includes among its full members theologians of the Catholic and other churches which do not belong to the World Council of Churches itself.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/wcc-commissions/faith-and-order-commission/i-unity-the-church-and-its-mission/baptism-eucharist-and-ministry-faith-and-order-paper-no-111-the-lima-text/baptism-eucharist-and-ministry.html#c10471 |title=Baptism, Eucharist and Ministry—Faith and Order Paper No. 111 |publisher=[[World Council of Churches]] |year=1982 |accessdate=March 1, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 9, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709031256/http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/wcc-commissions/faith-and-order-commission/i-unity-the-church-and-its-mission/baptism-eucharist-and-ministry-faith-and-order-paper-no-111-the-lima-text/baptism-eucharist-and-ministry.html#c10471 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

1997ರ ಲೇಖನವಾದ ''ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಎ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್: ದ ಎಕ್ಯುಮೆನಿಕಲ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಕಾಮನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್‌ನ ಆಶ್ರಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾದ ಪರಿಣತರ ಆಯೋಗದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ:

{{quotation|…according to {{bibleref2|Acts|2:38}}, baptisms follow from Peter's preaching baptism in the name of Jesus and lead those baptized to the receiving of Christ's Spirit, the Holy Ghost, and life in the community: &quot;They devoted themselves to the apostles' teaching and fellowship, to the breaking of bread and the prayers&quot;{{bibleref2c-nb|Ac|2:42|RSV}} as well as to the distribution of goods to those in need.{{bibleref2c-nb|Acts|2:45}}}}

ಯಾರು ಆಲಿಸಿದರೊ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿ ಸಮುದಾಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರೊ, ಅವರನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ಅಂತ್ಯದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೇವರ ವಚನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಪಾಪಗಳ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೂ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಸುರಿಮಳೆ.{{bibleref2c|Ac|2:38}} ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ [[1 ಪೇತ್ರ]]ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತ, ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಬೋಧನೆಗಳು{{bibleref2c|1Pe|1:3-21||1 Pe 1:3-21}} ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹೊಸಹುಟ್ಟಿನೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.{{bibleref2c-nb|1Pe.|1:22-23||1 Pet. 1:22-23}} ಇದರ ನಂತರ [[ದೇವರ ಆಹಾರದ]]ದ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಪಾನವು ನಡೆಯುವುದು, {{bibleref2c-nb|1Peter|2:2-3||1 Pet. 2:2-3}} ಸಮುದಾಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ - ರಾಜಪೌರಾಹಿತ್ಯ, ಹೊಸ ದೇವಾಲಯ, ದೇವರ ಜನರು{{bibleref2c-nb|1Peter|2:4-10||1 Pet. 2:4-10}}— ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈತಿಕ ಸ್ವರೂಪರಚನೆಯ ಮೂಲಕ.{{bibleref2c-nb|1Peter|2:11ff||1 Pet. 2:11 ff.}}  1ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಪೇತ್ರನು ಈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪವಿತ್ರೀಕರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದನು.{{bibleref2c-nb|1Peter|1:2||1 Pet. 1:2}} ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆತ್ಮಪ್ರವೇಶದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;sup&gt;{{color|blue|cf. }}&lt;/sup&gt;{{bibleref2c|1Cor|12:13||1 Co 12:13}} ನಾಲ್ಕನೇ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಡೆಮಸ್]]ನ ಜತೆಗೆ ಯೇಸುವಿನ ಸಂವಾದವು ದೇವರ ರಾಜ್ಯಭಾರವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿಬರುವುದು ಗೌರವಯುತ ಪ್ರವೇಶದ ಮಾರ್ಗವಾಗುವುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  {{bibleref2c|Jn|3:5}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/index.php?id=2672 |title=Becoming a Christian: The Ecumenical Implications of Our Common Baptism |publisher=[[World Council of Churches]] |year=1997 |accessdate=May 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

=== ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳಿಂದ ಸಿಂಧುತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ ===

[[ಚಿತ್ರ:Окрещённый ребёнок.jpg|thumb|ರಶಿಯನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ರಹಸ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಶು ಮತ್ತು ಅದರ ದೇವಪೋಷಕರನ್ನು ಚರ್ಚಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್, ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]] ಎಂದು ಬೋಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲು, ಅರ್ಥಾತ್, ನಿಜವಾಗಿ ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಪ್ರಧಾನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಮಾರಂಭದ ಅಧಿಕೃತ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಷಿದ್ಧ(ಚರ್ಚಿನ ಕಾನೂನಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ್ದು)ವಾಗುತ್ತದಾದರೂ ಸಿಂಧುವಾಗುಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೆಂದರೆ ಪದಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಳಕೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರಚಿನ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್&quot; ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಬಳಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕ.&lt;ref name=&quot;cathen&quot;/&gt;  [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]]ನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು &quot;ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ..,&quot; ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]] &quot;ಕ್ರಿಸ್ತನ ಈ ಸೇವಕನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ…&quot;  ಅಥವಾ &quot;ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ…,&quot; ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಚರ್ಚುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

[[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರ]]ವಾದ &quot;ಪಿತನ, ಸುತನ,ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಚರ್ಚುಗಳು [[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್]]-ಅಲ್ಲದ ಚರ್ಚುಗಳಾದ [[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನೊಂದು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ. ಬೇರಾವುದೋ ದ್ರವವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮತ್ತೊಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯೆಂದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಬರೆ &quot;ಚರ್ಚ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮಾಡುವ&quot; ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್(ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ)ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದೇ ವಿನಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವವರ ಮತಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ, ಭಾಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಎರೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ - ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲಾದಾಗ, ಅದು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿಲ್ಲದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ತಾಗದಿರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ನೀರು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಣವಾಗದು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಡೆಯದು.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ದೇಹದ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ [[ಭಾಗಶಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದವರು]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.

ಹಲವಾರು ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಎರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮವೂ ಉಂಟಾಗದು, ಆದರೆ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯ.

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ಒಂದು [[ಅಳಿಸಲಾಗದ &quot;ಮುದ್ರೆ&quot;]]ಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡುವುದು ಸಿಂಧುವಲ್ಲ. ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವ [[ಡೊನಾಟಿಸ್ಟ್]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಅನುಗ್ರಹವು ''ಎಕ್ಸ್ ಒಪೆರೆ ಆಪೆರೆಟೊ''  (ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ)ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ದೈವದೂಷಣೆಯ ಅಥವಾ ವೈನಸ್ಯತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೂ ಕೂಡ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.&lt;ref name=&quot;ODWR&quot;/&gt;

=== ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ===

[[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಲುಥೆರನ್]],  [[ಅಂಗ್ಲಿಕನ್]], [[ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್]] ಚರ್ಚುಗಳು ಇದೇ ಗುಂಪಿನ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳು ನಡೆಸುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು, ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು  ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯ, ಹೀಗಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳ ಜನರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಜನರು ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧಾಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಈಗಾಗಲೆ ಮಾನ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಕನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾಗಿ ಸಿಂಧುವಾಗಿತ್ತೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು; ಇಂತಹ ಸಂಶಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ  [[ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು &quot;ನೀನು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಬ್ಯಾಪ್‍ಟೈಜ್ ಆಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ….&quot; ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P2W.HTM ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕೆನನ್ ಲಾ, ಕೆನನ್ 869]; cf. [https://books.google.com/books?id=JKgZEjvB5cEC ನ್ಯೂ ಕಾಮೆಂಟರಿ ಆನ್ ದಿ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕೆನನ್ ಲಾ ಬೈ ಜಾನ್ ಪಿ. ಬೀಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎ. ಕೊರಿಡೆನ್, ಥಾಮಸ್ ಜೆ.], ಪು. 1057-1059.&lt;/ref&gt;

ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪಂಥದಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.  ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]]ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20010605_battesimo_mormoni_en.html |title=Response of the Congregation for the Doctrine of the Faith |publisher=Vatican.va |date=June 5, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಇತರ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರ ಬಗೆಗಿನ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್(ಮಿಸ್ಟೀರಿಯನ್) ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲವೆಂದಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು, ಅವರನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕನ್‌ಫೆಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯ್ಶಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೆ (ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್  [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]]ನಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೆ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಅಥವಾ  ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿ(ಪಿತ, ಸುತ, ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ)ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶದ್ಧಾ [[ಘೋಷಣೆ]]ಯು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದು.  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಚರ್ಚ್ ಶಾಸನ]]ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}}

[[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸದೆ ನಡೆಸಲಾದ ಯಾವುದೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}}

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಮತ್ತು ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಅಸಿಂಧುವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;ಜೂನ್ 5, 2001ರ [http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20010605_battesimo_mormoni_en.html ಘೋಷಣೆ], [[ಕಾಂಗ್ರಿಗೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡಕ್ಟ್ರೈನ್ ಆಫ್ ದಿ ಫೆಯ್ತ್‌]]ನಿಂದ.&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: &quot;ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಮೂಲತತ್ವಗಳು ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿವೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ewtn.com/library/Theology/MORMBAP1.HTM |title=The Question Of The Validity Of Baptism Conferred In The Church Of Jesus Christ Of Latter |publisher=Ewtn.com |date=August 1, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಸರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳವರು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಚರ್ಚ್ ಬೇರಾವುದೇ ಚರ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&amp;locale=0&amp;index=2&amp;sourceId=1af539b439c98010VgnVCM1000004d82620a____ |title=Topic Definition: Baptism |publisher=Lds.org |date= |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು 1914&lt;ref&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 1, 1959, ಪು. 288, &quot;ಹೀಗಾಗಿ, 1914ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಅರಸನೆಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿಸಲಾದಾಗ, ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ  ಎಲ್ಲಾ ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;/ref&gt; ರ ನಂತರ ನಡೆದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನೂ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ,&lt;ref&gt;&quot;ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್ ಎಂಡೂರ್ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ ಸಾವರೀನ್ ಗಾಡ್‌ಶಿಪ್&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1966, ಪು. 560, &quot;1919ರ ನಂತರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳ, ಹಲವಾರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳ, ತಕ್ಕನಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಕ್ರೈಸ್ತಪುರೋಹಿತರು ಜೋಬನ ರೀತಿಯ ಜನರ ಪವಿತ್ರಜಲಸಿಂಚನದ ಅಲ್ಪಾವಶೇಷಗಳ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವುದರ ಮುಖಾಂತರ ಯೇಹೋವನ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ಚರ್ಚ್ ಎಂದೂ,&lt;ref&gt;&quot;ಟ್ರೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಈಸ್ ಫ್ಲೋರಿಶಿಂಗ್&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 2004, p. 7 [http://www.watchtower.org/e/20040301/article_02.htm ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆದಂತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613205854/http://watchtower.org/e/20040301/article_02.htm |date=2010-06-13 }}, &quot;ಕ್ರೈಸ್ತಪ್ರಪಂಚದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಿಶನರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಗೆ ಹೋಗುವವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಎಳುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದಗಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಜತೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಕಾದಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿಗೇ ನಿಜವಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಡೀ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು…ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ದೇವರಾದ ಯೆಹೋವನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವರು..&quot;&lt;/ref&gt; ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಇಡೀ &quot;ಕ್ರೈಸ್ತರಾಜ್ಯ&quot;ವು ಸುಳ್ಳು ಧರ್ಮವೆಂದೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;''ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್— ಪ್ರೊಕ್ಲೈಮರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ಸ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್'', ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ, &quot;ಅಧ್ಯಾಯ 31: ಹೌ ಚೂಸನ್ ಅಂಡ್ ಲೆಡ್ ಬೈ ಗಾಡ್&quot;, ಪು. 706, &quot;ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, 1914ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕಾಲವು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಇಡೀ ಕ್ರೈಸ್ತಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್‌ನ ಮಾನದಂಡಳಿಗೆ ತಕ್ಕನಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೂಟ(ಕಾನ್‌ಗ್ರಿಗೇಶನ್)ವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಬೈಬಲ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬಹುದು?&quot;&lt;/ref&gt;

=== ಯಾರುಯಾರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ===
[[ಚಿತ್ರ:Baptism in a front-end loader.jpg|thumb|left|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಚ್ಯಾಪ್ಲೇನ್ ಒಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು.]]

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು, ವಾದವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲಿವೆ. ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಸುದೂತರು ಮತ್ತು ಡೀಕನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.  ಪುರಾತನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಇದನ್ನು ''ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶ'' ಗಳನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕೂಡಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಅಪಾಯದಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದವರು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಆತನು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ, ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ತಾನೂ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಬೈಬಲ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕಂಡುಬರದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭಕ್ತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯು ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವರು (ಬಿಶಪ್, ಪಾದ್ರಿ ಅಥವಾ ಡೀಕನ್),&lt;ref name=&quot;intratext1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/_P2W.HTM |work=Code of Canon Law |title=The Minister of Baptism |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1983 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಅದರೆ ಸಾಧಾರಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ [[ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪಾದ್ರಿ]], ಇಲ್ಲವೇ ಆತನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪಾದ್ರಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಂಥವರು ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1U.HTM |work=Code of Canon Law |title=Parishes, Pastors, and Parochial Vicars |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1983 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt; &quot;ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯು ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು&lt;ref name=&quot;intratext1&quot;/&gt; &quot;ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ&quot;ವೆಂದರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವಿರುವುದು. &quot;ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆ&quot; ಎಂಬುದು ಕನಿಷ್ಟಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ &quot;ಚರ್ಚ್ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನೆ ತಾನೂ ಮಾಡುವ&quot; ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿದೆ.

[[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಕನ್ ಅನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಚರಣೆಯಂತೆಯೇ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪುರೋಹಿತನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, &quot;ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಡೀಕನ್ ಅಥವಾ ಅವರು ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪವಿತ್ರ ಜೀವನದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು, ಇಲ್ಲವೇ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೈಸ್ತ ಭಕ್ತರು, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವುದೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಂದೆತಾಯಂದಿರು ಕೂಡ ನಡೆಸಬಹುದು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/__PIT.HTM |title=Canon 677 |work=[[Code of Canons of the Eastern Churches]] |year=1990 |accessdate=February 26, 2009}}&lt;/ref&gt;

[[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿ]] ಮತ್ತು  [[ಅಸ್ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದ ಈಸ್ಟ್]]ಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇವೆ.   ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಪಂಥದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜರನೇ ಆಗಬೇಕು, ತನ್ನ ಬಳಿಯಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಆತ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವ) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ware |first=Kallistos |authorlink=Timothy Ware |year=1964 |title=The Orthodox Church |url=https://archive.org/details/orthodoxchurch0000timo_y5g3 |page=[https://archive.org/details/orthodoxchurch0000timo_y5g3/page/285 285] |location=New York City |publisher=[[Penguin Books]]}}&lt;/ref&gt; ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಈ ಕಟ್ಟಳೆಯು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವದಂತಹ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಿನ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ''ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಕನ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಂಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಈ ರೀತಿ ಹೊಸದಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉಳಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಯ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]]ನ [[ರಹಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

[[ಆಂಗ್ಲಿಕನಿಸಮ್]] ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ನರ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಂತೆಯೇ ಇವೆ.  [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ [[ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] ಪಂಗಡಗಳವರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರೋಹಿತನು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ಪಾದ್ರಿಯ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅಥವಾ ನೇಮಿಸಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ [[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್]] ಚರ್ಚುಗಳ ಹೊಸ ಚಳುವಳಿಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಗಡರಹಿತವಾದವು, ಅದೇ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

[[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಏರೋನಿಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಪಾದ್ರಿಯ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, [[ಮೆಲ್‌ಚೈಜೆಡೆಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪಾದ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;lds.org&quot;&gt;&quot;ಅರೋನಿಕ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್&quot;, ''ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಲರಿ ಲೀಡರ್ಸ್’ ಗೈಡ್‌ಬುಕ್'', © 1992, 2001 ಬೈ ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ರಿಸರ್ವ್, ಇಂಕ್., [http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?hideNav=true&amp;amp;locale=0&amp;amp;sourceId=9a230f9856c20110VgnVCM100000176f620a____&amp;amp;vgnextoid=198bf4b13819d110VgnVCM1000003a94610aRCRD#38 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆದಂತೆ], &quot;ಏರೋನಿಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪೌರಾಹಿತ್ಯದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಪಾದ್ರಿಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು.&quot;&lt;/ref&gt;

[[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;ಕಂಕಣಬದ್ಧನೂ, ಪುರುಷನೂ&quot; ಆದ ಅನುಯಾಯಿಯು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated480&quot;&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟ 480, &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪುರುಷನು ಬೇರಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಜರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನಡೆಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದು.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;ದಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಟುಡೇ&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 1963, ಪುಟ 147, &quot;ಆತನು ಒಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿಯಗಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹನಾದ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಗಳು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಮರಣದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಮರಣೆಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.&quot;&lt;/ref&gt; ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬ &quot;ಕಂಕಣಬದ್ಧನಾದ&quot; ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜರನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು (ನೋಡಿ ವಿಭಾಗ ''[[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]]'' ).

== ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ==
=== ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಚಿತ್ರ:River baptism in New Bern.jpg|thumb|right|350px| 20ನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೊಲಿನಾದಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್. ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ದುವಿಕೆ(ಮುಳುಗುವಿಕೆ)ಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.]]

[[ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ]]ರು (&quot;ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವವರು&quot;) ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]] ವಯಸ್ಕರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಥವಾ &quot;[[ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಕನನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರಂಭದ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಏಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದವರನ್ನು, ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಡೆದವರನ್ನು, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ, ಈಜುಕೊಳ, ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಒಳಚಾಚು ಅಥವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿದೆ.{{bibleref2c|Rom|6}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಆಗಿ ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಕ್ರೈಸ್ತನ ಶಿಲುಬೆಯ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ತೊಳೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಾಹ್ಯ, ಖಾಸಗೀ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ರುಜುವಾತು.&lt;ref name=&quot;London&quot;&gt;''ಲಂಡನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್‌ಫೆಶನ್ ಆಫ್ 1644.''  ವೆಬ್: [http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm ಲಂಡನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ಫೆಷನ್ ಆಫ್ 1644. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617103253/http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm |date=2010-06-17 }}[http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617103253/http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm |date=2010-06-17 }}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ [[ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕರಾರುಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;London&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{bibleref2|Jeremiah|31:31-34}}; {{bibleref2|Hebrews|8:8-12}}; {{bibleref2|Romans|6}}&lt;/ref&gt;

=== ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ===

ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿಗೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದರೆ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಿತ,ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು.{{Bibleref2c|Mt|28:19}} ಅದು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾದ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಂಡ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಾಪಗಳ ಸಾವು, ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಸಮಾಧೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿನ ಹೊಸತನದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಮರುಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು  ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತೋರುವ ವಿಧೇಯತೆಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಾವಿಗೊಳಗಾದವರ ಅಂತಿಮ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸದ ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BFM&quot;/&gt;

ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯು ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಹೊಸ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆದಿರುವಂತಹದರ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದು &quot;ರಕ್ಷೆಯ ಅನುಗ್ರಹ&quot;ವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕರುಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಇದನ್ನು &quot;ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ&quot;ಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಮತೀಯ ವಿಧಿ&quot; ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಬೈಬಲ್‌ನ ಈ ಬೋಧನೆಯು ಚರ್ಚಿನ &quot;ಮತೀಯ ವಿಧಿ&quot;ಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ,&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;/&gt; ಅದು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸುಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಯೂಟಕ್ಕೆ(ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ಪದ) ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವಂತಹ ಅಂಶ.&lt;ref name=&quot;BFM&quot;&gt;&quot;ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಫೆಯಿತ್ ಅಂಡ್ ಮೆಸೇಜ್,&quot; ಸೌಥರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್. ಸ್ವೀಕಾರ, ಜೂನ್ 14, 2000. ಜುಲೈ 29, 2009: http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp#vii {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303000119/http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp#vii |date=2009-03-03 }}&lt;/ref&gt;

ಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಆತನ ಉದ್ಧರಣೀಯ ಕಾರ್ಯವು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ಕ್ರಿಸ್ತನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಶಕ್ಯವಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;/&gt;

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಸಹ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೇವರ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವಯಸ್ಕರು, ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅರ್ಹರಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು.&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;/&gt;

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ವಿದಿತವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಿನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇವೇ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೆದುರು ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಬದುಕಲು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;&gt;ಬ್ರ್ಯಾಕ್‌ನೀ, ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. &quot;ಡೂಯಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸ್ಟೈಲ್: ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ.&quot; ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ.''  ಜುಲೈ 23, 2009 ಆನ್ಲೈನ್: http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}&lt;/ref&gt; ಈ ಟೀಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ದೇವರ ಪ್ರೇಮವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದೂ; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವಂತಹ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಅದು ದಯಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂಬಂಥ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪ್ರೌಢನಾಗುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ನಿರರ್ಥಕ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Brackney&quot;/&gt;

=== ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ===

[[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,&lt;ref name=&quot;Perfect Stranger&quot;&gt;ಸ್ಟೂವರ್ಟ್ ಎಮ್. ಮ್ಯಾಟ್‌ಲಿನ್ಸ್, ಆರ್ಥರ್ ಜೆ. ಮ್ಯಾಜಿಡಾ, ''ಹೌ ಟು ಬಿ ಎ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್: A ಗೈಡ್ ಟು ಎಟಿಕ್ವೆಟ್ ಇನ್ ಅದರ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೆರೆಮನೀಸ್'', ವುಡ್ ಲೇಕ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್., 1999, ISBN 1-896836-28-3, 9781896836287, 426 ಪುಟಗಳು, ಅಧ್ಯಾಯ 6— ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು&lt;/ref&gt;{{rp|p.107}}&lt;ref name=&quot;Rhodes 2005&quot;&gt;ರಾನ್ ರ‍್ಹೋಡ್ಸ್, ''ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಗೈಡ್ ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡಿನಾಮಿನೇಶನ್ಸ್'', ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 2005, ISBN 0-7369-1289-4&lt;/ref&gt;{{rp|p.124}} ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಯಿನ್ ಗ್ರೀಕ್]] ಕ್ರಿಯಾಪದವಾದ ''ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ'' ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಇದರರ್ಥವನ್ನು ಅದ್ದುವುದು, ಮುಳುಗಿಸುವುದು, ಮುಳುಗುವುದು ಅಥವಾ ಧುಮುಕುವುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;&gt;[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಸೆಲ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟರ್]], ''ಹು ಆರ್ ದಿ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ವ್ಹಾಟ್ ಡು ದೆ ಬಿಲೀವ್ ಇನ್?''  ಆನ್‌-ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ  {{Cite web |url=http://www.woodsonchapel.com/coc.php/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-07 |archive-date=2008-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619130916/http://www.woodsonchapel.com/coc.php |url-status=dead }}ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಮತ್ತು [http://church-of-christ.org/who.html ಇಲ್ಲಿ], [http://www.cris.com/~mmcoc/coc.html ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060622181734/http://www.cris.com/~mmcoc/coc.html |date=2006-06-22 }} ಮತ್ತು [http://www.scripturessay.com/article.php?cat=&amp;amp;id=6 ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060713235546/http://www.scripturessay.com/article.php?cat=&amp;id=6 |date=2006-07-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;&gt;ಟಾಮ್ ಜೆ. ನೆಟ್ಟ್‌ಲ್ಸ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಎಲ್. ಪ್ರ್ಯಾಟ್, ಜೂನಿಯರ್., ಜಾನ್ ಎಚ್. ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಕೋಲ್ಬ್, ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಫೋರ್ ವ್ಯೂವ್ಸ್ ಆನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ'', ಜೋಂಡರ್‌ವ್ಯಾನ್, 2007, ISBN 0-310-26267-4, 9780310262671, 222 ಪೇಜಸ್&lt;/ref&gt;{{rp|p.139}}&lt;ref name=&quot;Howard 1971&quot;&gt;ವಿ. ಇ. ಹವರ್ಡ್, ''ವ್ಹಾಟ್ ಈಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್?''  4ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ (ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಮೊನ್ರೋ, ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ, 1971&lt;/ref&gt;{{rp|p.313-314}}&lt;ref name=&quot;Baptism, Why Wait?&quot;&gt;ರೀಸ್ ಬ್ರಯಾಂಟ್, ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ, ವೈ ವೆಯ್ಟ್?: ಫೆಯಿತ್ಸ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಇನ್ ಕನ್ವರ್ಷನ್'', ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್, 1999, ISBN 0-89900-858-5, 9780899008585, 224 ಪುಟಗಳು&lt;/ref&gt;{{rp|p.22}}&lt;ref name=&quot;Wharton 1997&quot;&gt;ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಿ. ವ್ಹಾರ್ಟನ್, ''ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್: ದಿ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಟೀವ್ ನೇಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಚರ್ಚ್'', ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಕೊ., 1997, ISBN 0-89225-464-5&lt;/ref&gt;{{rp|p.45-46}} ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಬೇರಾವುದೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.140}}&lt;ref name=&quot;Howard 1971&quot;/&gt;{{rp|p.314-316}} ಚರ್ಚರ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಎರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.140}} ಕ್ರಮೇಣ ಇವೇ ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮರ್ಶನ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.140}} ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅರ್ಥಾತ್, ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ [[ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Rhodes 2005&quot;/&gt;{{rp|p.124}}&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Howard 1971&quot;/&gt;{{rp|p.318-319}}&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;&gt;[[ಎವರೆಟ್ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್]], ''ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್: ಎ ಬೈಬ್ಲಿಕಲ್ ಎಸ್ಸೆಲೆಶಿಯಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಟುಡೇ'', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1996, ISBN 0-8028-4189-9, 9780802841896, 443 pages&lt;/ref&gt;{{rp|p.195}}

[[ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದು  ಮತಾಂತರದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;&gt;ಡಗ್ಲಸ್ ಅಲೆನ್ ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆಂಥೊನಿ ಎಲ್. ಡನ್ನಾವಾಂಟ್, ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೋನ್-ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್), ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು/ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು, ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು'', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004, ISBN 0-8028-3898-7, 9780802838988, 854 pages, entry on ''Baptism''&lt;/ref&gt;{{rp|p.61}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸರಿಯಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಅದರ ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವು  ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.61}} [[ಡೇವಿಡ್ ಲಿಪ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್]]ರವರು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇವರಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತನು ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಆತನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದು ಸಿಂಧುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.61}} [[ಆಸ್ಟಿನ್ ಮೆಕ್‌ಗ್ಯಾರಿ]]ಯವರು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಿಂಧುವಾಗಬೇಕೆಂದಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದುವವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಮೆಗಾಗಿ ಅದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.62}} ಮೆಕ್‌ಗ್ಯಾರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಯಿತಾದರೂ ಲಿಪ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್‌ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.62}} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, (ತಮ್ಮ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ) [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}}

ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಗಳಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ದೇವರು &quot;ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವರು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪರಕೀಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ ದೇವರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.    ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನವಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಅದು ದೇವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇವರೇ ಮಾಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದು.&quot;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿನಮ್ರ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು; ಅದು &quot;ದೇವರಿಗೆ ನೀಡಲು ತನ್ನಲ್ಲೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Theology Matters&quot;/&gt;{{rp|p.112}} ಚರಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ&quot;ಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವಿಹಿತವಾಗಿ &quot;ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್&quot; ಆಗಿರುವುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}}&lt;ref name=&quot;Baptism, Why Wait?&quot;/&gt;{{rp|p.186}} ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಶಕ್ತಿಯು ದೇವರಿಂದ ಬರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ದೇವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು, ನೀರು ಅಥವಾ ವಿಧಿಯ ಬದಲಾಗಿ, ತನ್ನ ವಾಹನವಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref name=&quot;Baptism, Why Wait?&quot;/&gt;{{rp|p.186}} ಮತ್ತು ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬರೆ ಮತಾಂತರ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಅದರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Baptism, Why Wait?&quot;/&gt;{{rp|p.184}} ಇತ್ತೀಚಿನ ಧೋರಣೆಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ: ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಂದೋ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯಾವುದೊ ಘಟನೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದೋ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನು&quot;ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ’ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ, ತನ್ಮೂಲಕ ದೇವರು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಘಟನೆ&quot; ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}} ಪಂಥಾಭಿಮಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾವರ್ಗವೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ವಿಶಾಲ ಧೋರಣೆಯು &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಬೈಬಲ್‌ನ ಬೋಧನೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು&quot; ಆಗಿರುವುದು.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.66}}

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಚರ್ಚಸ್ 
ಅಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟು]] ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Foster&quot;&gt;ಡಗ್ಲಸ್ ಎ. ಫೋಸ್ಟರ್, [http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/2000s/vol_43_no_2_contents/foster.html &quot;ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ: ಅನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100520041454/http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/2000s/vol_43_no_2_contents/foster.html |date=2010-05-20 }} ''[[ರೆಸ್ಟೋರೇಶನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ]]'', ಸಂಪುಟ 43/ಸಂಖ್ಯೆ 2 (2001)&lt;/ref&gt;  ಅದರೆ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೀಯವಾದ ವಿಧಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.133}}&lt;ref name=&quot;Foster&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Regeneration&quot;&gt;ಡಗ್ಲಸ್ ಅಲೆನ್ ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆಂಥೊನಿ ಎಲ್. ಡನ್ನಾವಾಂಟ್, ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೋನ್-ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್), ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು/ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ '', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004, ISBN 0-8028-3898-7, 9780802838988, 854 ಪುಟಗಳು, ''ರಿಜನರೇಶನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ&lt;/ref&gt;{{rp|p.630,631}} ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಬೈಬಲ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೇತ್ರನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೋಆಹನ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಘಟನೆಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತ &quot;ಇದೇ ರೀತಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕೂಡ ಈಗ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ &quot;ದೇಹದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ''ಅಲ್ಲ'', ಅದು ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ''ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂತಃಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ(1 ಪೇತ್ರ 3:21).&lt;ref&gt;[[KJV]], ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ, &quot;''ನಂಬಿಕೆ'' ಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ದೇವರ ಮಗನಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ''ಇರುವ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ'' ; ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್''  ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇವರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುವ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ದೇವರ ಮಗನಾಗುವ ''ಸಮಯವಾಗಿದೆ'' &quot; (ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ).&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.170}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಗಳಿಸುವ &quot;ಕಾರ್ಯ&quot;ವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಬದಲಾಗಿ,ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.179-182}}.&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.170}}

=== ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಮತ್ತು ಕೋವೆನಂಟ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಲುವು ===

[[ಪೀಡೋಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಕೋವೆನಂಟ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೊಸ ಕೋವೆನಂಟ್(ಕರಾರು,ಒಪ್ಪಂದ) ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೋವೆನಂಟ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು 0}ಕೌಟುಂಬಿಕ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಡಕಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅಥವಾ &quot;ತಲೆಮಾರಿನ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ&quot;ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.  ದೇವರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನನ ನಡುವಿನ ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಾರುಗಳು ಇವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಹ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಹರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.  ಈ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕರಾರಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ), ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಹೊಸ ಕೋವೆನಂಟ್‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು  ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ [[ನಂಬಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಶ್ವಾಸಿಗರಿಗೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.  ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಪೀಡೋಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ [[ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]). ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ [[ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ವಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಬದಲಿಕೆಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ ಆಗಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥದೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ [[ಪಾಪ]]ದ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

=== ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;can849&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P2T.HTM |title=Code of Canon Law, canon 849 |publisher=Intratext.com |date=May 4, 2007 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ಈ ಬೋಧನೆಯು ಒಂದನೆ ಶತಮಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ತನಕವೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದವೊಂದರ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;cross2005baptism&quot;/&gt; ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್(ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದ ಗ್ರಂಥ)ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬೆಕೆಂದು ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;vatican&quot;/&gt; ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿದ್ದೂ, ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲದೆಯೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೊಖ್ಷ ದೊರಕುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಬೋಧನೆಯು [[ಜಾನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಸುವಾರ್ತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಯೇಸುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ: &quot;ನಿಜವಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಆತನು ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾರನು.&quot;{{Bibleref2c|Jn|3:5|RSV}}

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಳುಗುವಿಕೆ, ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಎರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ(ಏಕವಚನ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು-ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರು ದೇವರುಗಳಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ದೇವರು]] ಇರುವರು.  ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಪರಮಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅತ್ಮಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಮೂರು &quot;ಮುಖವಾಡ&quot;ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಬ್ಬನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಒಬ್ಬ ದೇವರ ಈ ಮೂರೂ &quot;ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ&quot;ಗಳ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ವಯಸ್ಕರನ್ನು [[ರೈಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಇನಿಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬಹುದು.

[[ಪೋಪ್ ಸ್ಟೀಫನ್ I]], [[ಸಂತ. ಆಂಬ್ರೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ I]]ರವರು &quot;ಯೇಸು&quot;ವಿನ ಹೆಸರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಜತೆಗೇ &quot;ಪಿತ,ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮ&quot;ದ ಹೆಸರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಅವರ ಮಾತುಗಳ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯು ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cathen&quot;/&gt; ಈಗಿನ [[ಚರ್ಚ್ ಶಾಸನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ತ್ರಿಕೂಟ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ನೀರು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;can849&quot;/&gt;

ಚರ್ಚ್ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಎರಡು ಸಮಾನವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ: &quot;ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಮತ್ತು &quot;[[ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌]]&quot;. ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ಕಾಗಿ [[ಹುತಾತ್ಮ]]ರಾದ ದೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಾವು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ [[ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.  ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸ್‌ಮ್ ಈ ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

&lt;blockquote&gt;ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಇಲ್ಲದೆಯೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮೂಲಕವಾಗಿಯೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಈ ''ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್''  ಎಂಬುದು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬಯಕೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು.  (1258)&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ಗೆ ಮೊದಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಇಚ್ಚೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಹಾಗೂ ದಾನಶೀಲತೆಗಳು ಅವರು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಮೋಕ್ಷದ ದೊರಕುವಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. (1259)&lt;/blockquote&gt;

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಹೃದಯದೊಂದಿಗೆ ದೇವರನ್ನು ಅರಸುವ, ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರು ಕೂಡ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದದಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವರು.&lt;ref&gt;cf. ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್, 1260&lt;/ref&gt; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಆಗದ ಶಿಶುಗಳ ವಿಧಿಲಿಖಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚ್ ಖಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; &quot;ಚರ್ಚ್ ಅವರನ್ನು ದೇವರ ಕರುಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು, ಅಷ್ಟೆ&quot;(ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್, 1261).

=== ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ===

ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]] ಕೂಡ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಯೋಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ(ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ)ಯ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಸಬೇಕು.  ಅವರು ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಯೇಸುವಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯೆಹೋವ ದೇವರ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ; ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾದ್ರಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆಪಡೆಯುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;''ಜೆಟ್''  ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1955, ಪೇಜ್ 26 [https://books.google.com/books?id=xbEDAAAAMBAJ&amp;amp;pg=PA26&amp;amp;dq=%22jehovah%27s+witnesses%22 ಆನ್‌ಲೈನ್].&lt;/ref&gt;

ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲದ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬೇಕು, ಅಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ತಯಾರಾಗಲು ಸಮಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟು ಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ಪುಟ 182.&lt;/ref&gt;  [[ಹಿರಿಯರ]] ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅತನು ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಂದ ಏನನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಆತನು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟು ಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ಪುಟ 217-218.&lt;/ref&gt; ನಿಜವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್-ಪೂರ್ವ ಮಾತುಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು&lt;ref&gt;ವಾಚ್‌ಟವರ್ ಜೂನ್ 1, 1985&lt;/ref&gt;:
&lt;blockquote&gt;
# ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಯೆಹೋವನ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಿಯಾ? 
# ನಿನ್ನ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲ್ಕ ನೀನು ಯೇಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವೆ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಆತ್ಮದಿಂದ-ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವೆ ಎಂದು ನಿನಗೆ ಅರಿವಿದೆಯೆ?
&lt;/blockquote&gt;

ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ,  [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಭೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಪದದ ಸೇವಕರ ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಡೆಸುವವರಿಗಿರಬೇಕಾದ ಏಕೈಕ ಅರ್ಹತೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದ ಪುರುಷನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು.&lt;ref&gt;''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 15, 1970, ಪುಟ 309.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;ದಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಟುಡೇ&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 1963, ಪುಟ 147&lt;/ref&gt; ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ದೈಹಿಕ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವ ಇನ್ನಾವುದೆ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇಲ್ಲವೆಂದಾದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸರ್ ಮಾತ್ರ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;The Watchtower 1986, page 31&quot;&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ನವೆಂಬರ್ 15, 1986, ಪುಟ 31&lt;/ref&gt; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಹಾಲ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು,&lt;ref name=&quot;autogenerated480&quot;&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟ 480&lt;/ref&gt; ಅದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೂ ಕೂಡ ಧರ್ಮಶಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಸಮ್ಮತವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟುಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ, ಪುಟ 215, &quot;ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕಾಂತದ ಅವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಲು ಇಚ್ಚೆಯ ಬಹಿರಂಗ ಘೋಷಣೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾದರೂ ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಓವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟಗಳು 479-480&lt;/ref&gt; ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಿರಂಗ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೂಡಲೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದಲ್ಲಿ; ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;&quot;ಪುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಅಂಡ್ ದಿ ವರ್ಜಿನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್&quot;, ''1987 ಜೆಹೊವಾಹ್‌ನ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್‌ ವರ್ಷದ ಪುಸ್ತಕ'', ಪುಟ 71&lt;/ref&gt;  1930ರ ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಅವರ ಮೊದಲ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ದಿನಾಂಕ&quot;ಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated480&quot;/&gt;

=== ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್ ===
[[ಚಿತ್ರ:Mormon baptism circa 1850s.png|thumb|right|175px| ಸುಮಾರು 1850ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗಿನ ಮೋರ್ಮೊನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]

[[ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್]]ನಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಪಾಪ]]ಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ [[ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]] ಎಂಬ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದು [[ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದೊಂದಿಗಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ಅಂಗಭೂತವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದೂ, ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ ಅಧ್ಯಾದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕೆಂದೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ : ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾದೇಶವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?hideNav=1&amp;amp;locale=0&amp;amp;sourceId=2ca59207f7c20110VgnVCM100000176f620a____&amp;amp;vgnextoid=ba805f74db46c010VgnVCM1000004d82620aRCRD ಡ್ಯೂಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಲೆಸಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್: ಬೇಸಿಕ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್, ಭಾಗ ಬಿ: ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಆರ್ಡಿನೆನ್ಸಸ್], §ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ.&lt;/ref&gt;
ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ [[ಪಾದ್ರಿ]] ಅಥವಾ [[ಹಿರಿಯ]]ರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸಿಂಧುವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, [http://scriptures.lds.org/en/gs/b/6 ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್: ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್], §''ಪ್ರಾಪರ್ ಅಥಾರಿಟಿ''.&lt;/ref&gt; ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಏಸುದೂತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವ]]ದ ಸ್ವರೂಪವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ದಾಟಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೊಸದಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ನೂತನ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಅಥವಾ [[ಮರು-ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್]] ಮಾಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಯೇಸು]]ವಿನ ಸಾವು, ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು [[ಪುನರುತ್ಟಾನ]]ಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, [http://scriptures.lds.org/en/bd/b/7 ಬೈಬಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ: ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ], ¶2.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಮ್ಮ ’ಸ್ವಾಭಾವಿಕ’ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯೇಸುವಿನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದೆ.

ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, [[ನಂಬಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]]ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದವು.  ಈ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು [[ಮೂಲ ಪಾಪ]]ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರು ಮೂಲಪಾಪದ ತತ್ವವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು &quot;[[ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ]]&quot; ನಂತರ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಈ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[[ಡಕ್ಟ್ರೈನ್ ಅಂಡ್ ಕವೆನಂಟ್ಸ್]] [http://scriptures.lds.org/dc/68/25,27#25 68:25, 27].&lt;/ref&gt; ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್ [[ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಮನ್]] ನೋಡಿ, [http://scriptures.lds.org/en/moro/8/4-23#4 ಮೊರೊನಿ 8:4-23].&lt;/ref&gt; ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಬದುಕಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಮರಣಹೊಂದಿರುವ ಪೂರ್ವೀಕರನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ [[ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾಲ್ {{bibleverse|1|Corinthians|15:29}}ನಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದು ಅವರ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&amp;amp;locale=0&amp;amp;sourceId=1ec52f2324d98010VgnVCM1000004d82620a____ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ‌ಗಳು&lt;/ref&gt;

== ಜಲ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ==
=== ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಕ್ವೇಕರ್ಸ್]] ([[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]ನ ಸದಸ್ಯರು) ನೀರಿನಿಂದ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯ [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]]ಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇ]]ಯ ''ಅಪಾಲಜಿ ಫಾರ್ ದ ಟ್ರೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡಿವಿನಿಟಿ''  ([[17ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕ್ವೇಕರ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆ), ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳ ವಿರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

{{quotation|&quot;I indeed baptize you with water unto repentance; but he that cometh after me is mightier than I, whose shoes I am not worthy to bear; he shall baptize you with the Holy Ghost and with fire&quot;.{{bibleref2c|Mt|3:11}} Here John mentions two manners of baptizings and two different baptisms, the one with water, and the other with the Spirit, the one whereof he was the minister of, the other whereof Christ was the minister of: and such as were baptized with the first were not therefore baptized with the second: &quot;I indeed baptize you, but he shall baptize you.&quot; Though in the present time they were baptized with the baptism of water, yet they were not as yet, but were to be, baptized with the baptism of Christ.|[[Robert Barclay]], 1678}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.qhpress.org/texts/barclay/apology/prop12.html |title=Apology, Proposition 12 |publisher=Qhpress.org |date= |accessdate=July 28, 2009}}&lt;/ref&gt;

[[ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇ]]ಯವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಮಯದವರೆಗೂ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ, ಆದರೆ ಈಗ ಜನರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಆಗುತ್ತಿರುವರಾದ್ದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯರೂಪದ ಜಲದೀಕ್ಷೆಯ ಪವಿತ್ರವಿಧಿಯು [[ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ.

=== ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ [[ಪವಿತ್ರವಿಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.  [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಬೂಥ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೂಥ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ನಿಜವಾದ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಗ್ರಹದ ಬಾಹ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೇಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇವರು ನಂಬಿಕೆಯು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಗಿಲಾದುದಾಗಿತ್ತು.  
ಅದರೆ, [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www1.salvationarmy.org.uk/uki/www_uki.nsf/vw-print/C28E39B2CA06E8F98025708A003D9FAC?openDocument |title=Why does The Salvation Army not baptise or hold communion? |publisher=The Salvation Army |date=February 28, 1987 |accessdate=July 28, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120233651/http://www1.salvationarmy.org.uk/uki/www_uki.nsf/vw-print/C28E39B2CA06E8F98025708A003D9FAC?openDocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್‌ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸಮ್ ===
ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು [[ದೈವನಿಯಾಮಕತೆ]]ಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅತಿರೇಕಕ್ಕೊಯುವರೆಂದರೆ, ಅವರು ಇಂದಿನ ಚರ್ಚಿಗೆ ಪಾಲ್‌ನ ಓಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.{{POV-statement|date=December 2009}} ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನಾಗಲೀ, ಪ್ರಭುವಿನ ಕೊನೆಯ ರಾತ್ರಿಭೋಜನವನ್ನಾಗಲೀ, ಅವು ಪ್ರಿಸನ್ ಎಪಿಸ್‍ಲ್‌(ಸೆರೆಮನೆಯ ಓಲೆ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.  ಜತೆಗೇ ಅವರ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೇತ್ರನ ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವು ಪಾಲ್‌ನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |first=David M. |last=Havard |title=Are We Hyper-Dispensationalists? |url=http://www.bereanbiblesociety.org/articles/1011392439.html |publisher=Berean Bible Society |accessdate=January 19, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204081633/http://www.bereanbiblesociety.org/articles/1011392439.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್‌ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸ್ಟ್]]ಗಳ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ:

* ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ&lt;sup&gt;[{{bibleref2|Matthew|28:18-20}}]&lt;/sup&gt; ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದುದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಂತರದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲ.
*  {{bibleref2|Acts|2:36-38}}ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾಗಿ ಉದ್ಧಾರಕನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾದುದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲಿಗೆ ಪೇತ್ರನು ನೀಡಿದ ಕರೆಯಾಗಿತ್ತೇ ವಿನಾ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಘೋಷಣೆಯಂತೆ ಪಾಪಗಳ [[ಪ್ರಾಯಶಿತ್ತ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರದ ಬೋಧನೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು, ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾದಂತೆ, ಒಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್{{Bibleref2c|1cor|12:13||1 Cor 12:13}}ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{bibleref2|Luke|3:16}}, {{bibleref2|John|1:33}}, {{bibleref2|Matt|3:11}}{{bibleref2|Acts|1:5}}&lt;/ref&gt; &quot;[[ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]&quot; ಮಾತ್ರ ಇಂದಿನ ಏಕೈಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|Ac|11:15-16}} ಆದರೆ, ಈ &quot;ಆತ್ಮ&quot;ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ನಪುಂಸಕನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್{{bibleref2c|Ac|8:36}} ಮತ್ತು ಕಾರ್ನೇಲಿಅಯ್ಸ್‌ನ ಕುಟುಂಬವರ್ಗದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು{{bibleref2c-nb|Acts|10:47-48}} ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೊನೆಯತನಕ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮಾನವ-ಆಯೋಜಿತ ಮಹಾನಿಯೋಗದೆಡೆ ಬೆರಳು ತೋರುತ್ತವೆ.{{bibleref2c|Mt|28:19-20}} ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಫೇಸಿಯನ್ನರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{bibleref2|Ephesians|5:26}}; {{bibleref2|Acts|19:1-5}}&lt;/ref&gt;  ಇದರಂತೆಯೇ, ಇಡೀ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಟ್‌ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಿದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.{{bibleref2c|Ac|2:1-4}} {{bibleref2c-nb|Acts|10:44-46}} ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಯೇಸುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾನವನು ಎಂದಾದರೂ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|Mt|3:11}} {{bibleref2c|Lk|3:16}}

&lt;blockquote&gt;ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಜಾನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದನು, &quot;ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ನನಗಿಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನೊಬ್ಬ ಬರಲಿದ್ದಾನೆ, ಆತನ ಕಾಲಿನ ಚಪ್ಪಲಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲೂ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ.  ಆತನು ನಿಮಗೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವನು&quot;{{bibleref2c|Lk|3:16|NKJV}}.&lt;/blockquote&gt;

ಈ ಗುಂಪಿನ ಹಲವಾರು ಜನರು ಜಾನ್‌ನ ವಾಗ್ದಾನದಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ [[ಅಗ್ನಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಪಂಚವು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುವುದರ ಕುರಿತ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{bibleref2|Matthew|3:12}}, {{bibleref2|Luke|3:17}}, {{bibleref2|2|Pe|3:10||2 Peter 3:10}}&lt;/ref&gt;

ಜಾನನು, ತಾನೆ ಹೇಳಿದಂತೆ &quot;ನೀರಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು&quot;, ಮತ್ತು ಇದರಂತೆಯೇ ಯೇಸುವಿನ ಇತರ ಶಿಷ್ಯಂದಿರೂ ಸಹ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  ಯೇಸುವು ತಾನಾಗಿ ಎಂದೂ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.{{bibleref2c|Jn|4:1-2}} ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ದೂತರಂತಲ್ಲದೆ, ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲ ದೂತನಾಗಿದ್ದ ಪಾಲ್‌‍ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು{{bibleref2c|1Cor.|1:17||1 Co 1:17}} ಆದರೆ ಅವರು ಆಗಾಗ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರಿಂಥ್{{bibleref2c-nb|1Cor|1:14-16}} ಮತ್ತು  ಫಿಲಿಪಿ,{{bibleref2c|Ac|16:13}} ಮತ್ತು ಅದು ಉಳಿದ ದೂತರ ರೀತಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಿತು..&lt;sup&gt;cf.&lt;/sup&gt;{{bibleref2c|Mt|28:19}} ಇದಲ್ಲದೇ ಆತನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗುವುದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಸಾವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.{{bibleref2c|Rom|6:4}}

ಇತರ ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸ್ಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗಿನ ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಿತು.  ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ {{bibleref2c|Mt|28:18-20}} ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದುದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಂತರದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲ.
ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಯಾವುದೇ ಯಹೂದಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವತನಕ ಮೋಕ್ಷವನ್ನಾಗಲೀ{{bibleref2c|Mk|16:16}} {{bibleref2c|1Peter|3:21||1 Pe 3:21}} ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಲೀ{{bibleref2c|Ac|2:38}} ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯು ಪಾಲ್‌ನ ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.{{bibleref2c-nb|Ac|9:17-18}} ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಪೇತ್ರನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ{{bibleref2c-nb|Ac|10:44-48}}ಯು ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದಾಗಿದೆ.

== ಇತರ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭಗಳು ==

[[ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್]], [[ಹೀಬ್ರಾಯಿಕ್]]/[[ಯಹೂದಿ]], [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್]], [[ಮಾಯನ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವ ಬಳಸದೆ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.   [[ಮಿಯಾಮಾಯಿರಿ]] ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ ಆಧಾರಗಳು ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ [[ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]]ವೂ, ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕೃತಿಯವೂ ಆಗಿರಬಹುದು.

=== ರಹಸ್ಯ ಧರ್ಮ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಗಳು ===

[[ಅಪೂಲಿಯಸ್]] ಎಂಬ ಎರಡನೆ ಶತಮಾನದ [[ರೋಮನ್]] ಲೇಖಕನು, [[ಐಸಿಸ್]]ನ  [[ರಹಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆಚರಣೆಯೊಂದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು:{{Quote|Then, when the priest said the moment had come, he led me to the nearest baths, escorted by the faithful in a body, and there, after I had bathed in the usual way, having invoked the blessing of the gods he ceremoniously aspersed and purified me.&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Apuleius]] |others=trans. E. J. Kenney |chapter=11.23.1 |chapterurl=https://books.google.com/books?id=EF44Zv5yFUcC&amp;pg=PA208 |title=[[The Golden Ass|The golden ass, or, Metamorphoses]] |publisher=[[Penguin Books]] |location=New York City |year=1998 |pages=208–209 |isbn=0-14-043590-5 |oclc=41174027}}&lt;/ref&gt;}}

ಅಪೂಲಿಯಸ್‌ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಲೂಶಿಯಸ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಕತ್ತೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಅತನು ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ದೇವತೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮೇಲೇ  ಐಸಿಸ್ ದೇವತೆಯು ಅತನನ್ನು ಮರಳಿ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಳು, ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ [[ಕ್ಯಾಟಾಕ್ಯುಮೆನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Lars |last=Hartman |title=Into the Name of the Lord Jesus: Baptism in the Early Church |url=https://archive.org/details/intonameoflordje0000hart_z5g8 |publisher=[[T&amp;T Clark]] |location=[[Edinburgh]] |year=1997 |page=[https://archive.org/details/intonameoflordje0000hart_z5g8/page/4 4] |isbn=0-567-08589-9 |oclc=38189287}}&lt;/ref&gt;

=== ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

ಯೇಸು ಮತ್ತು ಮೋಸಸ್‌ರನ್ನು [[ಹುಸಿ ಪ್ರವಾದಿ]]ಗಳೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ{{Citation needed|date=April 2007}} [[ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ನರು]], [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಯಂತಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

=== ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಸಮಾರಂಭ ===

[[ಸಿಖ್]] ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಜಲಪಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, 1699ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸಿಖ್ಖರ ಹತ್ತನೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ([[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]])ರವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಐದು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿ ತಾನು ಅವರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂದಿನಿಂದಲೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು [[ಅಮ್ರಿತ್ ಸಂಚಾರ್]] ಅಥವಾ [[ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಖ್ ಒಬ್ಬರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.  [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಸಿಖ್‌ ಅನ್ನು [[ಅಮ್ರಿತ್‌ಧಾರೀ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥವು ''ಅಮ್ರಿತ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡವ''  ಅಥವಾ ''ಅಮ್ರಿತ್‌ನ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವ''  ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

''ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್''  (ಅಮ್ರಿತ್ ಸಮಾರಂಭ)ವನ್ನು 1699ರಲ್ಲಿ [[ಬೈಸಾಖಿ]]ಯ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀ [[ಆನಂದ್‍ಪುರ್ ಸಾಹಿಬ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಖಾಲ್ಸಾ]]ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]] ನೆರೆದಿದ್ದ ಸಿಖ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತೆರೆಲು ಯಾರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೀರಿ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿದರು. ಮೊದಮೊದಲು ಜನರು ಹಿಂಜರಿದರು, ನಂತರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಂದೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಒಂದು ಗುಡಾರದೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರಕ್ತ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ಖಡ್ಗವೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಗುಡಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಯಂ‌ಸೇವಕರು ಗುಡಾರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಐದು ಜನರನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ಪಂಜ್ ಪ್ಯಾರೇ]]ಗಳು''  ಅಥವಾ ''ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಐವರು''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರನ್ನು [[ಖಾಲ್ಸಾ]]ದೊಳಗೆ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರೆಂದರೆ [[ಭಾಯಿ ದಯಾ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಮುಖಮ್ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಧರಮ್ ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾಯಿ ಹಿಮ್ಮತ್ ಸಿಂಗ್]]. ನಂತರ ಸಿಖ್ ಪುರುಷರಿಗೆ &quot;[[ಸಿಂಹ]]&quot; ಎಂಬರ್ಥದ ''&quot;[[ಸಿಂಘ್]]&quot;''  ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ &quot;ರಾಜಕುಮಾರಿ&quot; ಎಂಬರ್ಥದ ''&quot;[[ಕೌರ್]]&quot;''  ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ನಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ ಅವರು, ಐದು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳು ಅಥವಾ [[ಬಾನಿ]]ಗಳಾದ—[[ಜಪ್‌ಜಿ]], [[ಜಾಪ್ ಸಾಹಿಬ್]], [[ಸವೈಯ್ಯೆ]], [[ಚೌಪಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನಂದ್ ಸಾಹಿಬ್]]ಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಆ ನೀರನ್ನು ([[ಖಾಂಡಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಎರಡು ಅಲಗುಗಳ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುವಿನ ಪತ್ನಿಯವರಾದ [[ಮಾತಾ ಜೀತ್ತೋ]]ರವರು (ಇವರನ್ನು [[ಮಾತಾ ಸಾಹಿಬ್ ಕೌರ್]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಸುರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ರಸಸಿದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವನ ಜಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಠಣದ ಜತೆಗೆ ಕಲಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಐವರು ಸಿಖ್ಖರು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾತ್ರೆಯ ಸುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಐದು ಬಾನಿಗಳ ಪಠಣವು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್ ಅಥವಾ ಅಮ್ರಿತ್ ಎಂಬ ಅಮರತ್ವದ ದೇವಮಧುವು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಯಿತು.   [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]] ಐದು ಸಿಖ್ಖರಿಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬೊಗಸೆತುಂಬ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ನೀಡಿದರು.

=== ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿ ===

[[ಇಸ್ಲಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಘುಸುಲ್&lt;ref&gt;{{cite web |author=Siddique Katiya |url=http://www.as-sidq.org/ghusul.htm |title=Cleanliness in Islam, abulation wadu Seven pre-requisites of Prayer |publisher=As-sidq.org |date= |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101008041450/http://www.as-sidq.org/ghusul.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (ಅರೇಬಿಕ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು) ಎಂಬ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಯಹೂದಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಲಾಗುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಲಾಗುವುದು (ಮುಳುಗಿಸುವುದು). ಈ ಘುಸುಲ್ ಅನ್ನು ವಯಸ್ಕನೊಬ್ಬ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಸಂಭೋಗದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಖಲನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಋತುಚಕ್ರದ ಹರಿವು ನಿಂತ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಐದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕು.  ಇದನ್ನು ಶವಗಳಿಗೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಭಾವನೆಯು ತಪ್ಪು; ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ್ದು.{{Citation needed|date=February 2009}}

ಈ ರೀತಿಯ ಘುಸುಲ್ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇದನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಸೂಚಿಸಲಾದಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=February 2009}}

ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಜೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ದೇವರನ್ನು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಕೋರುವ ಮೊದಲು ನೇರವಾಗಿ ದೈವಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಎಸಗಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಆತನ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮನು/ಳು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}}

ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡಲಾಗಿದೆ: &quot;ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವು ಅಲ್ಲಾಹುವಿನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುವಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇನ್ನಾರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲರು? ಮತ್ತು ನಾವೂ ಆರಾಧಿಸುವುದು ಅವರನ್ನೇ ಆಗಿದೆ&quot;. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ದೇವರು ಒಬ್ಬರೆಂದು ನಂಬುವ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದೇ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಸುರಾ 2:138&lt;/ref&gt;

=== ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಥೆಲೆಮಾ ===

[[ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕಾ]] ಅಥವಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ([[ಓರ್ಡೋ ಟೆಂಪ್‌ಲೈ ಓರಿಯೆಂಟಿಸ್]]ನ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ ಶಾಖೆ) ಕನಿಷ್ಟ 11 ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾದರೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oto-usa.org/egc.html |title=US Grand Lodge, OTO: Ecclesia Gnostica Catholica |publisher=Oto-usa.org |date=March 19, 1933 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು [[ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ದಿವ್ಯಾರಾಧನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಥೆಲೆಮಿಕ್]] ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಬಂದುದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hermetic.com/sabazius/bapadult.htm |title=Ecclesia Gnostica Catholica: Baptism: Adult |publisher=Hermetic.com |date= |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ ===

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಂಗಡಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ.&lt;ref&gt;''ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್''. ಸಂಚಿಕೆ 3. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್, MO. 2003. ಪು 18-19{{Verify source|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;39articles&quot;&gt;{{cite web |url=http://anglicansonline.org/basics/thirty-nine_articles.html |title=The Thirty-Nine Articles |publisher=Anglicans Online |date=April 15, 2007 |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 26, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726161734/https://anglicansonline.org/basics/thirty-nine_articles.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp |title=The Baptist Faith &amp; Message |publisher=[[Southern Baptist Convention]] |date=June 14, 2000 |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303000119/http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (ಈ ವಿಭಾಗವು ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು &quot;ವಿಶ್ವಾಸಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಚರ್ಚುಗಳ ಅಲ್ಪಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.)

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size:92%&quot;
|-
! ವರ್ಗನಾಮ
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ
! ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆ?
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ನಿಂದ ಮರುಹುಟ್ಟು ದೊರೆಯುವುದು / ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು
! ಮಾನಕ
|-
|  [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಪಂಥ]]
|  &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗುರುತಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಅಥವ ಹೊಸಹುಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರು ಚರ್ಚಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇದು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ದೊರಕುವ ಕ್ಷಮೆಯ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ, ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವು ನಮ್ಮನ್ನು ದೇವರ ಮಕ್ಕಳಾಗಿರಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೇಲೆ ಖಚಿತತೆಯ ಸಹಿ ಮತ್ತು ಮೊಹರನ್ನು ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ; ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನುಗ್ರಹವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;39articles&quot;/&gt;
|  ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಅದ್ದುವಿಕೆ, ಸುರಿಯುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಮುಕಿಸುವುದು.
|  ಹೌದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪ-ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ)
|  ಹೌದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ)
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಬ್ರೆದ್ರನ್(ಸಹೋದರರು)]]
|  ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. 
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ. ಜತೆಗೇ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ವಿಶೇಷ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ &quot;ಎರಡನೇ&quot; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gloriouschurch.com/html/Speaking-In-Tongues-In-The-Church.asp |title=Speaking in Tongues in the Church: A Look at the Purpose of Spiritual Utterances |first=David A. |last=Huston |year=2003 |publisher=Rosh Pinnah Publications |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಜನವರಿ 1, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101052906/http://www.gloriouschurch.com/html/Speaking-In-Tongues-In-The-Church.asp |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು
|  ಹೌದು
|  ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gloriouschurch.com/html/Oneness-Questions-And-Answers.asp |title=Questions and Answers about The Doctrine of the Oneness of God |first=David A. |last=Huston |year=2003 |publisher=Rosh Pinnah Publications |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಮೇ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528072112/http://www.gloriouschurch.com/html/Oneness-Questions-And-Answers.asp |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
|  [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]]
|  ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಮತೀಯ ವಿಧಿ, ಒಂದು ಸಾಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆ, ಓರ್ವನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಾರುವ ವಿಧಾನ, ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೆ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಸೂಚಕ, ಆದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಲ್ಲ.
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ.
|  ಇಲ್ಲ
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಕ್ರಿಸ್ಟಾಡೆಲ್‌ಫಿಯನ್ನರು]]
|   ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Baptism |url=http://thechristadelphians.org/htm/pamphletz/p0004m.htm |accessdate=August 22, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012223117/http://thechristadelphians.org/htm/pamphletz/p0004m.htm |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt; ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪರಮ ಸತ್ಯವದ ಸುವಾರ್ತೆಗಳಚ್ಚಿ ಅಚಲವಾದ ಅನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Baptism |work=Bible Q &amp; A |year=2001 |url=http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_bibleqa.htm#20 |accessdate=August 22, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927013541/http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_bibleqa.htm#20 |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಸೂಚಕ: ಅದು ಹಳೆಯ, ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವನದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು{{mdash}} ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ದೇವರ ಕ್ಷಮಾಶೀಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Levin |first=David |title=Forgiveness |url=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/levin_forgiveness.htm |accessdate=August 22, 2007}}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt; ಜೀವನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದಾದರೂ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತತ್ವಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ (ಅರ್ಥಾತ್, ಪಾಪದ ಮೃತ್ಯು, ಮತ್ತು ಯೇಸುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭ) ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Norris |first=Alfred |title=His Cross and Yours |date=November 12, 2006 |url=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/norris_hiscrossandyours.htm |accessdate=August 22, 2007}}&lt;/ref&gt;
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ&lt;ref name=&quot;morgan&quot;&gt;{{cite book |last=Morgan |first=Tecwyn |chapter=What Exactly is Christian Baptism? |chapterurl=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/morgan_utb14_what_exactly_is_christian_baptism.pdf |title=Understand the Bible for Yourself |publisher=Christadelphian Bible Mission |year=2006 |accessdate=February 26, 2009}}{{Verify credibility|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;
|  ಇಲ್ಲ&lt;ref name=&quot;morgan&quot;/&gt;
|  ಹೌದು
|  ಪಿತ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ (ಕ್ರಿಸ್ಟಾಡೆಲ್‌ಫಿಯನ್ನರು ನೈಸಿಯನ್ ತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ)
|-
|  [[ಡಿಸೈಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು)]]
|  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದೈವಕ್ಪಪೆಯುಂಟಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದರ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆದ್ದು ಬರುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;&quot;ವೈ ಡಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಓನ್ಲಿ ಬೈ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್?&quot; ವೆಬ್: [http://www.church-of-christ.org/who.html#baptism ವೈ ಡಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಓನ್ಲಿ ಬೈ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100803010136/http://church-of-christ.org/who.html#baptism |date=2010-08-03 }}&lt;/ref&gt;
|  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ
|  ಇಲ್ಲ
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್(ಕ್ರಿಸ್ತನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು)]]
|   [[ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳ ಪೈಕಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯನಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.61}}
|  ಅದ್ದುವುದು ಮಾತ್ರ&lt;ref name=&quot;Perfect Stranger&quot;/&gt;{{rp|p.107}}&lt;ref name=&quot;Rhodes 2005&quot;/&gt;{{rp|p.124}}&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;/&gt;
|  ಇಲ್ಲ&lt;ref name=&quot;Rhodes 2005&quot;/&gt;{{rp|p.124}}&lt;ref name=&quot;Who Are the churches of Christ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Howard 1971&quot;/&gt;{{rp|p.318-319}}&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.195}}
|  ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸಮ್ ಮೋಕ್ಷದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ, ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟ]]ನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Foster&quot;/&gt;  ಅದರೆ, ಚರ್ಚಸ್  ಅಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ದೇವರ ದಯೆಯಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ನೆತ್ತರಿನ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಿಯೇನಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Understanding Four Views on Baptism&quot;/&gt;{{rp|p.133}}&lt;ref name=&quot;Foster&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Regeneration&quot;/&gt;{{rp|p.630,631}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ’ಕೆಲಸ’ವೆಂಬ ಭಾವನೆಯ ಬದಲಾಗಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂಬಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.179-182}}&lt;ref name=&quot;Ferguson 1996&quot;/&gt;{{rp|p.170}}
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]]
|  ಇದು ಸ್ವರ್ಗದ ದಿವ್ಯವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮತೀಯ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕೈಗಳನ್ನು ದೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.  
|  ಸರಿಯಾದ ಪುರೋಹಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಂದ ಮಾತ್ರ,   ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&amp;locale=0&amp;sourceId=1af539b439c98010VgnVCM1000004d82620a____ |title=Topic Definition— Baptism |publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]] |year=2008 |accessdate=February 25, 2009}}&lt;/ref&gt;
|  ಇಲ್ಲ (ಕನಿಷ್ಟ 8 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕು)
|  ಹೌದು
|  ಪಿತ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ (LDS  ಚರ್ಚ್ [[ನೈಸಿಯನ್]] [[ತ್ರಿಕೂಟ]]ವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್]] ಅನ್ನು ನಂಬುತ್ತದೆ)&lt;ref&gt;ನೋಡಿ [http://scriptures.lds.org/en/gs/g/22 ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್: ಗಾಡ್, ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ.&lt;/ref&gt;
|-
|  [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] / [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] / [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]
|  ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನು ಸತ್ತು &quot;ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ&quot;ನು ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಪಾಪಗಳ ಕಳಂಕದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳು ಅನೂರ್ಜಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|   3-ಹಂತಗಳ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ(ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಕೇವಲ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಪಾದ್ರಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು).{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಹೌದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮೇಶನ್ (ಅರ್ಥಾತ್, ಕನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್)ನ ನಂತರ ಕೂಡಲೆ ಪವಿತ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಹೌದು
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]]
|  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಇಡೀ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವಂಥದು: ಯೇಸುವಿನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ (ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ 28:19-20), ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಕೇತ (ರೋಮನ್ಸ್ 10:10), ಮತ್ತು ಯೆಹೋವನಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದರ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಸೂಚನೆ. (1 ಪೀಟರ್ 2:21) ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷ ದೊರಕುವುದನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;''ವರ್ಷಿಪ್ ದಿ ಓನ್ಲಿ ಟ್ರೂ ಗಾಡ್'', ಜೆಹೊವಾಹ್‌ನ ವಿಟ್ನೆಸಸ್‌ನಿಂಡ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (2002, 2006), &quot;ಅಧ್ಯಾಯ 12: ದಿ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯುವರ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ&quot;, ಪು. 118, &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತನ್ಮೂಲಕ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವುದರ ಖಾತ್ರಿಯೆಂದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗುವುದು. ಇಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ಯೆಹೋವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;/ref&gt;
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ; ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರೀ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;&quot;ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು&quot;, ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 1, 1979, ಪು. 31, &quot;ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲ್ಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಬೈಬಲ್ ತೋರುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕ್ತೆ ಬಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು. …ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. [ಅದರೆ], ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಂಧುವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. …ಕೆಲವೊಂದು ವೈಪರೀತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದೇ ತೋರಬಹುದು. ಆಗ ನಾವು ದಯಾಳುವಾದ ದಿವ್ಯ ಪಿತನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆವು.&lt;/ref&gt;
|  ಇಲ್ಲ
|  ಇಲ್ಲ
|  ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ
|-
! ವರ್ಗನಾಮ (ಮುಂದುವರೆದುದು)
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ
! ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆ?
! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ನಿಂದ ಮರುಹುಟ್ಟು ದೊರೆಯುವುದು / ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು
! ಮಾನಕ
|-
|  [[ಲುಥೆರನ್ನರು]]
|  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು ಪವಾಡದ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇವರು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.  &quot;ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಮಗೆ ಅರಿವಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ,(ಬೈಬಲ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ವಿಷಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ) ಮಗುವೊಂದನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆ ಶಿಶುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ.&quot; &lt;ref&gt;[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2608 LCMS ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ರಿಜನರೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101022023650/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2608 |date=2010-10-22 }},  18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;
|  ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸುರಿಯುವುದು.&lt;ref&gt;[http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Learning-Center/FAQs/Baptismal-Practices.aspx ELCA ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ವಿಧಾನಗಳು], 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2590 LCMS ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ವಿಧಾನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100731050408/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2590 |date=2010-07-31 }}, R18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು&lt;ref&gt;[http://www2.elca.org/communication/brief.html#sacraments ELCA ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ನೋಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724154507/http://www2.elca.org/communication/brief.html#sacraments |date=2010-07-24 }}, 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LCMS&quot;&gt;[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2612 LCMS ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ನೋಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102031418/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2612 |date=2011-01-02 }}, 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು&lt;ref name=&quot;LCMS&quot;/&gt;
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು]] ([[ಆರ್ಮೈನಿಯನ್ನರು]], [[ವೆಸ್ಲಿಯನ್ನರು]])
|  ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪವಿತ್ರ ಚರ್ಚಿನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವರ ಅಪೂರ್ವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವನು ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಜಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.  ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸದಾಚಾರಗಳ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೊಡಿಸುತ್ತದೆ.
|  ಚಿಮುಕಿಸುವುದು, ಸುರಿಯುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಅದ್ದುವುದು.&lt;ref name=&quot;By Water and the Spirit - Method&quot;&gt;{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&amp;mid=992| title =  By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= In United Methodist tradition, the water of baptism may be administered by sprinkling, pouring, or immersion.|accessdate = 2007–08–02}}&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು&lt;ref name=&quot;Henry Wheeler, D.D. - Baptism of Infants in Methodism&quot;&gt;{{cite web|url = https://books.google.com/books?id=7swrAAAAYAAJ&amp;pg=PA237&amp;lpg=PA237&amp;dq=meaning+of+article+7+articles+of+methodist+religion&amp;source=bl&amp;ots=ufI1EYuaUP&amp;sig=HsggEl5m7kH1G-hRdagnUACfAkA&amp;hl=en&amp;ei=9MXnS4adKIW0lQfOyqiVAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CC8Q6AEwBA#v=onepage&amp;q=infant&amp;f=false| title =  History and Exposition of the Twenty-five Articles of Religion of the Methodist Episcopal Church|publisher =Eaton &amp; Mains|page=295-312|accessdate = 2007–08–02}}&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು,  ಅದರೆ [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]]ಮತ್ತು [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]ನು ಸಂರಕ್ಷಕ ಎಂಬ  [[ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅಂಗೀಕಾರ]]ದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;UMC - By Water and the Spirit&quot;&gt;{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&amp;mid=992| title =  By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= John Wesley retained the sacramental theology which he received from his Anglican heritage. He taught that in baptism a child was cleansed of the guilt of original sin, initiated into the covenant with God, admitted into the church, made an heir of the divine kingdom, and spiritually born anew. He said that while baptism was neither essential to nor sufficient for salvation, it was the &quot;ordinary means&quot; that God designated for applying the benefits of the work of Christ in human lives. On the other hand, although he affirmed the regenerating grace of infant baptism, he also insisted upon the necessity of adult conversion for those who have fallen from grace. A person who matures into moral accountability must respond to God's grace in repentance and faith. Without personal decision and commitment to Christ, the baptismal gift is rendered ineffective.
&lt;br /&gt;
''Baptism as Forgiveness of Sin''. In baptism God offers and we accept the forgiveness of our sin (Acts 2:38). With the pardoning of sin which has separated us from God, we are justified—freed from the guilt and penalty of sin and restored to right relationship with God. This reconciliation is made possible through the atonement of Christ and made real in our lives by the work of the Holy Spirit. We respond by confessing and repenting of our sin, and affirming our faith that Jesus Christ has accomplished all that is necessary for our salvation. Faith is the necessary condition for justification; in baptism, that faith is professed. God's forgiveness makes possible the renewal of our spiritual lives and our becoming new beings in Christ. &lt;br /&gt;
''Baptism as New Life''. Baptism is the sacramental sign of new life through and in Christ by the power of the Holy Spirit. Variously identified as regeneration, new birth, and being born again, this work of grace makes us into new spiritual creatures (2 Corinthians 5:17). We die to our old nature which was dominated by sin and enter into the very life of Christ who transforms us. Baptism is the means of entry into new life in Christ (John 3:5; Titus 3:5), but new birth may not always coincide with the moment of the administration of water or the laying on of hands. Our awareness and acceptance of our redemption by Christ and new life in him may vary throughout our lives. But, in whatever way the reality of the new birth is experienced, it carries out the promises God made to us in our baptism.|accessdate = 2007–08–02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;By Water and the Spirit - Personal Faith&quot;&gt;{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&amp;mid=992| title =  By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= The United Methodist Church does not accept either the idea that only believer's baptism is valid or the notion that the baptism of infants magically imparts salvation apart from active personal faith.|accessdate = 2007–08–02}}&lt;/ref&gt;
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು &quot;ಹೋಲಿನೆಸ್&quot; ಪಂಗಡಗಳು, [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಶನರಿ ಅಲಯನ್ಸ್]], [[ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್]]
|  ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಮತೀಯ ವಿಧಿ, ಅದು ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. ಜತೆಗೇ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ವಿಶೇಷ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ &quot;ಎರಡನೇ&quot; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ag.org/top/Beliefs/Statement_of_Fundamental_Truths/sft_full.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-07 |archive-date=2010-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101025103149/http://ag.org/top/Beliefs/Statement_of_Fundamental_Truths/sft_full.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  ಇಲ್ಲ
|  ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] 
|  ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕ
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ
|  ಇಲ್ಲ
|  ಹೌದು
|  ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರು
|-
|  [[ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರೆಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು]]
|  ಅದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿ, ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ವಿಶ್ವಾಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೊಹರು. ಅದು ಆಂತರಿಕ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಚಿಮುಕಿಸುವುದು,ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಹೌದು,[[ನ್ಯೂ ಕೋವೆನಂಟ್]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳು]] ([[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]])
|  ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇನಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಆತ್ಮದ ನಿರಂತರ, ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  —
|  —
|  —
|-
|  [[ರಿವೈವಲಿಸಮ್]]
|  ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕ ಮೆಟ್ಟಿಲು.
|  ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಡನೆ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.
|  ಇಲ್ಲ
|  ಹೌದು
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]
|  &quot;ಯಾರಿಗಾಗಿ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರಲಾಗಿದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಡಿದ್ದಾರೋ ಅಂತಹವರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ&quot;&lt;ref name=&quot;vatican&quot;/&gt;
| ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಿಯುವುದು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು; ನೀರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಿಮುಕಿಸುವುದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=7zao8kBL7CYC ಸ್ಕಾಟ್ ಹಾಹ್‍ನ್, ಲಿಯಾನ್ ಜೆ. ಸುಪ್ರಿನೆಂಟ್, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫಾರ್ ಎ ರೀಸನ್: ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್] (ಎಮ್ಮಾಸ್ ರೋಡ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1998 ISBN 0-9663223-0-4, 9780966322309), p. 135.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=7uO9JPD17jwC ಪಾಲ್ ಹ್ಯಾಫ್ನರ್, ದಿ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ ಮಿಸ್ಟರಿ] (ಗ್ರೇಸ್‌ವಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1999 ISBN 0-85244-476-1, 9780852444764), p. 36.&lt;/ref&gt;
|  ಹೌದು
|  ಹೌದು
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಸೆವೆಂತ್ ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು]]
|  ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಚರ್ಚಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದೊರಕಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಪದ ಸಾವನ್ನೂ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಹೊಸಜನ್ಮವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Seventh-day Adventist Minister's Handbook 1997&quot;&gt;ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್, ಆವೃತ್ತಿ. ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ದಿ ಜನರಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ (ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್,ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, 1997), 199.&lt;/ref&gt;&quot;&quot;ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರು ದೇವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉನ್ನತಪದವಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Seventh-day Adventist Minister's Handbook 1997&quot;/&gt;
|  ಮುಳುಗಿಸುವುದು.&lt;ref&gt;ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್: 2005 ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿಚೆ 17ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. ದಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ (ಹೇಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್, ಮೇರಿಲೆಂಡ್: ರೆವ್ಯೂ ಎಂಡ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್, 2005), 30.&lt;/ref&gt;
|  ಇಲ್ಲ
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ([[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಮತ್ತು ರೆಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಾನ್‌ಗ್ರಿಗೇಶನಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು]])
|  ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೇವರ ಅದು ಆಂತರಿಕ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲೂಬಹುದು.  ಅದರೆ ಇದು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಚಿಮುಕಿಸುವುದು,ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಹೌದು, [[ನ್ಯೂ ಕೋವೆನಂಟ್]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|-
|  [[ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]
|  ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು(ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂದರೆ ಮರುದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾವಾದರೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಯನ್, ಕಾಲು ತೊಳೆಯುವಿಕೆ, ಪವಿತ್ರ ಚುಂಬನ, ಕ್ರೈಸ್ತಮಹಿಳೆಯ ತಲೆಹೊದಿಕೆ, ತೈಲಲೇಪನ ಮತ್ತು ಮದುವೆಗಳಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೇ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಲಾದ ಚರ್ಚಿನ ಮುಖಾಂತರ(ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಜನರಿಗೆ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ನಿಷ್ಟುರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳು ಉಂಟಗುವುದೆಂದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.{{Citation needed|date=March 2009}}
|  ಇಲ್ಲ
|  ಇಲ್ಲ
|  ತ್ರಿಕೂಟ
|}

=== ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲದ ದೀಕ್ಷೆಗಳು ===

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪಯಣವಿಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ [[ಪ್ರಮಾಣವಚನ]]ಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವೆಂದರೆ ದಚ್‌ಭಾಷೆಯ ''ಶ್ಯಾಕ್ಟೆನ್‌ಡ್ಯೂಪ್''  ('ಪ್ರಮಾಣ ದೀಕ್ಷೆ') ಇಲ್ಲವೇ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ''ಬ್ಯಾಪ್ತೇಮ್''. ಇದು [[ವಿದಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜ]]ಗಳಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ) [[ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸೇರುವ]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಿಶ್ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ಗಳಾದ [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟೆ ಕ್ಯಾತೊಲೊಕ್ ದೆ ಲೊವ್‌ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟೆ ಲಿಬ್ರೆ ದೆ ಬ್ರುಕ್ಸೆಲ್ಲೆಸ್]].{{Citation needed|date=February 2009}}
* ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಸಮರಕಲೆಯಾದ [[ಕೆಪೋಯೆರಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಾಟಿಜಾದೊ]](ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ &quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot;) ಎಂಬ ವಾರ್ಷಿಕ ಪದೋನ್ನತಿ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಬಾತಿಹಾದೊ‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೆಪೋಯೆರಿಸ್ತಾಸ್ ಸಮುದಾಯವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರ ಗುರುತಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಪೋಯೆರಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಒಂದು ಚಲನೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ನೋಡಲು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಥವಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಅವರ ಕೆಪೋಯೆರಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಪೊಯೆರಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೋ ದು ಗೆ(ಗುಪ್ತನಾಮ)]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಪೋಯೆರಾವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}}

=== ವಸ್ತುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ===

[[ಚಿತ್ರ:USS Dewey christening.jpg|thumb|right| USS Deweyಯ ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ.]]

&quot;ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್&quot; ಅಥವಾ &quot;ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅರಂಭವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

*  ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್ಸ್''  ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ([[ಸಂಗೀತಮಯ]] ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು,  ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಚರ್ಚ್]])ನ ಘಂಟಾನಾದದ ಬಗ್ಗೆ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಇದರ ಮೂಲವು ಬಿಷಪ್‌ರವರು ಗಂಟೆಯ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಇನ್‌ಫರ್ಮ್‌ನ ತೈಲದಿಂದಲೂ, ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಮ್‌ನಿಂದಲೂ ಲೇಪನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು [[ಪವಿತ್ರ ಜಲ]]ದಿಂದ ತೊಳೆಯುವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹೊಗೆಸೂಸುವ [[ಧೂಪಪಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಗಂಟೆಯ ಅಡಿಗೆ ಇಡಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಬಿಷಪ್‌ರವರು ಚರ್ಚಿನ ಈ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ]]ಗಳು ಗಂಟೆಯ ಸದ್ದು ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಭೂತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಿ, ತುಫಾನುಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ, ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಕರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
* ''ಹಡಗುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'' : [[ಕ್ರುಸೇಡ್(ಧರ್ಮಯುದ್ಧ)]]ಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೂಡ, ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಡಗು]]ಗಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುವದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಪಾದ್ರಿಯು]] ದೇವರಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುವವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೌಕೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಪವಿತ್ರ ಜಲ]]ವನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;cathen&quot;/&gt;

== ಅನುಬಂಧಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ==
{{Wikisource1911Enc}}

* {{cite journal |first=Don |last=Matzat |year=1997 |month=Spring |title=In Defense of Infant Baptism |url=http://www.issuesetcarchive.org/issues_site/resource/journals/v2n3.htm |accessdate=February 26, 2009 |journal=Issues, Etc. Journal |volume=2 |issue=3}}
* {{cite book |title=Baptism, Eucharist, and ministry |publisher=[[World Council of Churches]] |location=Geneva |year=1982 |pages= |isbn=2-8254-0709-7 |oclc=9918640 |author=World Council of Churches}}
* {{cite book |first=Richard |last=Jungkuntz |title=The Gospel of Baptism |location=St. Louis |publisher=Concordia Publishing House |year=1968 |oclc=444126}}
* {{cite book |first=Robert W. |last=Kolb |title=Make Disciples, baptizing: God's gift of new life and Christian witness |url=https://archive.org/details/makedisciplesbap0000robe |publisher=Concordia Seminary |location=St. Louis |year=1997 |pages= |isbn=0-911770-66-6 |oclc=41473438}}
* {{cite book |first=James M. |last=Chaney |title=William the Baptist |url=http://www.doulosresources.org/books/william/william.html |publisher=Doulos Resources |location=Oakland, TN |year=2009 |pages=160 |isbn=978-1442185609 |oclc= |access-date=2010-07-07 |archive-date=2009-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090708014704/http://www.doulosresources.org/books/william/william.html |url-status=dead }}
* {{cite book |first=David P. |last=Scaer |title=Baptism |location=St. Louis |publisher=The Luther Academy |year=1999 |oclc=41004868}}
* {{cite book |author=Schlink, Edmund |title=The Doctrine of Baptism |publisher=Concordia Publishing House |location=St. Louis, Mo |year=1972 |pages= |isbn=0-570-03726-3 |oclc=228096375}}
* {{cite book |first=Laurence Hull |last=Stookey |title=Baptism, Christ's act in the church |url=https://archive.org/details/baptismchristsac00stoo |publisher=Abingdon |location=Nashville, Tenn |year=1982 |pages= |isbn=0-687-02364-5 |oclc=7924841}}
* {{cite book |first=Kallistos |last=Ware |authorlink=Timothy Ware |title=The Orthodox Church |url=https://archive.org/details/orthodoxchurch0000kall_q2l6 |publisher=Penguin Books |location=New York |year=1993 |pages=[https://archive.org/details/orthodoxchurch0000kall_q2l6/page/277 277]–278 |isbn=0-14-014656-3 |oclc=263544700}}
* {{cite book |first=William H. |last=Willimon |authorlink=William Willimon |title=Remember who you are: baptism, a model for Christian life |url=https://archive.org/details/rememberwhoyouar0000will_d2l4 |publisher=Upper Room |location=Nashville |year=1980 |pages= |isbn=0-8358-0399-6 |oclc=6485882}}
* {{cite book |first=Jim |last=Linderman |title=Take Me to the Water: Immersion Baptism in Vintage Music and Photography 1890-1950 |url=https://archive.org/details/takemetowaterimm0000unse |publisher=Dust to Digital |location=Atlanta |year=2009 |pages= |isbn=978-0-9817342-1-7 }}

== ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52311/Baptism &quot;Baptism.&quot;] ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್.
{{Commonscat|Baptism}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್(ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ)]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಶಬ್ದಾವಳಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು]]</text>
      <sha1>jxgz0no34x7pvwxgt8ohb2juh98k4zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24025</id>
    <revision>
      <id>1435532</id>
      <parentid>1380847</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172683" sha1="053ahy3ltpapwwn5nofvr5hnfcdmyjp" xml:space="preserve">{{Infobox_Boxer
| name = Muhammad Ali
| realname = Cassius Clay, Jr.
| image = Muhammad Ali NYWTS.jpg
| nationality = {{flagicon|USA}} American
| nickname = The Greatest&lt;br /&gt;The Champ&lt;br /&gt;The Louisville Lip
| height = {{height|ft=6|in=3}}
| weight = [[Heavyweight]]
| birth_date = {{birth date and age|df=y|1942|1|17}}
| birth_place = [[Louisville, Kentucky|Louisville]], [[Kentucky]], United States
| death_date = {{death date and age|2016|6|3|1942|1|17}}
| death_place = [[w:en:Phoenix, Arizona|ಫ಼ೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೆರಿಕಾ]]
| home = 
| style = [[Orthodox stance|Orthodox]]
| total = 61
| wins = 56
| KO = 37
| losses = 5
| draws = 0
| no contests = 0
}}
{{MedalTableTop}}
{{MedalSport | Men's [[Boxing at the Summer Olympics|boxing]]}}
{{MedalCountry|the USA}}
{{MedalGold | [[1960 Summer Olympics|1960 Rome]] | [[Boxing at the 1960 Summer Olympics|Light heavyweight]]}}
{{MedalBottom}}
'''ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ'''  ('''ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್‌‌ ಕ್ಲೇ Jr.'''  ಆಗಿ; ಜನವರಿ 17, 1942ರಂದು ಜನನ)ಯವರು ಓರ್ವ ಮಾಜಿ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಮೂರು-ಬಾರಿಯ [[ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್]]‌ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ, ಆತ ರೋಮ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[1960ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]‌‌‌ನ [[ಲಘು/ಹಗುರ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರರಾದ ನಂತರ, ಅವರು [[ಲಿನಿಯಲ್‌/ಸರಳರೇಖೀಯ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]‌ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಯಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಕುಸ್ತಿಪಟುವೆನಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮೂಲತಃ ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಕ್ಲೇ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಅಲಿಯವರು 1964ರಲ್ಲಿ [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದಾದ ನಂತರ 1975ರಲ್ಲಿ  [[ಸುನ್ನಿ]] [[ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌|ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ಗೆ]] ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಸೂಫಿ ಪಂಥ|ಸೂಫಿ ಪಂಥಕ್ಕೆ]] ಮತಾಂತರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.beliefnet.com/Faiths/Islam/2005/02/Muhammad-Alis-New-Spiritual-Quest.aspx&lt;/ref&gt; 1967ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧದ]] ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವರು U.S. ಸೇನಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಲು ಅಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನಾಸೇವೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನದ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿಯಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆತನನ್ನು ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೀಡು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಅವರು U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ಅಪೀಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬಹುಪಾಲು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವಾಡಲಿಲ್ಲ.

&quot;ಶ್ರೇಷ್ಠಪಟು&quot; ಎಂಬ ಉಪನಾಮದ ಅಲಿಯವರು ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌|ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಫೋರ್‌ಮನ್]]‌‌ರನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ಬಾರಿ ಪಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಸರಿಸಮ ಪಂದ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಐದು ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು (ನಾಲ್ಕು ನಿರ್ಣಯ/ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ  [[TKO]]) 56 ವಿಜಯಗಳನ್ನು (37 ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 19 ನಿರ್ಣಯ/ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;boxrecords&quot;/&gt; ತಮ್ಮ ವರ್ಣನೆಯಂತೆ &quot;ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ತೇಲುವಿಕೆ, ಜೇನ್ನೊಣದಂತೆ ಕುಟುಕುವಿಕೆ&quot;ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ರೋಪ್‌-ಎ-ಡೋಪ್‌|ರೋಪ್‌-ಎ-ಡೋಪ್‌ನಂತಹಾ]] ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾದಾಟಶೈಲಿಗೆ ಅಲಿಯವರು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.quotedb.com/quotes/3980 |title=ತಾನು ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ತೇಲುವೆ, ಜೇನ್ನೊಣದಂತೆ ಕುಟುಕುವೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರಿಂದ |access-date=ಜುಲೈ 21, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701155119/http://www.quotedb.com/quotes/3980 |archive-date=ಜುಲೈ 1, 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲದ ಮುನ್ನ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎದುರಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳೊಡನೆ &quot;[[ಹೀಗಳೆಯುವ]]&quot; ಪಂದ್ಯಪೂರ್ವದ ಅಪಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆಗಳು ಮತ್ತು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾದಾಟದ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತೀಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು [[ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್‌‌‌ ಕಾಯಿಲೆ ಪೀಡಿತ|ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್‌‌‌ ಕಾಯಿಲೆ ಪೀಡಿತರಾದರು]]. 1999ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರು ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌]]''  ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿದ &quot;ಶತಮಾನದ ಕ್ರೀಡಾ/ಕುಸ್ತಿಪಟು&quot; ಮತ್ತು [[BBC|BBCಯಿಂದ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಶತಮಾನದ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ali crowned Sportsman of Century |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/561352.stm |publisher=BBC News |date=1999-12-13}}&lt;/ref&gt;

== ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ==
=== ಹವ್ಯಾಸಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಕೆ ===
[[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ|ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಜನವರಿ 17, 1942ರಂದು ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್‌‌ ಕ್ಲೇ Jr. ಜನಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಈರ್ವರು ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಅವನಿಗೆ [[ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್‌‌ ಕ್ಲೇ, Sr.]] ಎಂಬ  19ನೇ ಶತಮಾನದ [[ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ]] ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಆತನ ತಂದೆ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಫಲಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವವರಾಗಿದ್ದರೆ&lt;ref name=&quot;greatath&quot;&gt;{{cite book |last1=Jeffrys |first1=Michael |editor1-first=Dawn P |editor1-last=Dawson |title=Great Athletes |edition=Revised |volume=1 |publisher=Salem Press |isbn=1-58765-008-8 |pages=38–41 }}&lt;/ref&gt; ಆತನ ತಾಯಿ [[ಒಡೆಸ್ಸಾ ಗ್ರೇಡಿ ಕ್ಲೇ|ಒಡೆಸ್ಸಾ ಗ್ರೇಡಿ ಕ್ಲೇಯವರು]] ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ Sr. ಸ್ವತಃ [[ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ|ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟರಾಗಿದ್ದರು]], ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ರುಡಾಲ್ಫ್‌‌ &quot;ರೂಡಿ&quot; ಕ್ಲೇ]] (ನಂತರ ರಹಮಾನ್‌‌ ಅಲಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡರು) ಇಬ್ಬರನ್ನೂ [[ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ|ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಾಗಿ]] ಬೆಳೆಸಲು ಒಡೆಸ್ಸಾರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Hauserp14&quot;&gt;{{harvnb|Hauser|2004|p=14}}&lt;/ref&gt; ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ|ಅಮೇರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ]] [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ಯುಗಪೂರ್ವ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಗುಲಾಮರುಗಳ ಸಂತತಿಯವರಾಗಿದ್ದು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wargs.com/other/ali.html |title=Ancestry of Muhammad Ali |publisher=Wargs.com |date= |accessdate=2009-12-28}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಐರಿಷ್‌]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌‌-ಅಮೇರಿಕನ್]]‌‌ ವಂಶದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/boxing/1810535.stm |title=Ali has Irish ancestry |publisher=BBC News |date=2002-02-09 |accessdate=2009-08-05}}&lt;/ref&gt;

ತನ್ನ ಸೈಕಲ್‌ ಕಳ್ಳತನವಾದುದಕ್ಕೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿದ್ದ 12-ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಕ್ಲೇನನ್ನು ಕಂಡ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯ [[ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿ]] ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[ಜೋ E. ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌‌|ಜೋ E. ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌‌ರು]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.articleclick.com/Article/Boxing-Legend---Muhammad-Ali/938509|title=Boxing Legend - Muhammad Ali|last=Kandel|first=Elmo|date=2006-04-01|work=Article Click|publisher=Elmo Kandel|accessdate=2009-03-09}}&lt;/ref&gt; ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದೆಡೆಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://iml.jou.ufl.edu/projects/Spring05/Shaffer/clay.html|title=Muhammad Ali|publisher=[[University of Florida]]|archive-date=ಮೇ 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080531151410/http://iml.jou.ufl.edu/projects/Spring05/Shaffer/clay.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌‌'ರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್‌‌-ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ತರಬೇತುದಾರ ಫ್ರೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೋನರ್‌‌ರ ಬಳಿಯೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಕ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Kindred, Dave |title = Sound and Fury: Two Powerful Lives, One Fateful Friendship |url=https://archive.org/details/soundfurytwopowe00kind |publisher=Simon and Schuster |location= | year=2006 |page=[https://archive.org/details/soundfurytwopowe00kind/page/34 34] |isbn = 9780743262118 |oclc=}}&lt;/ref&gt; ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌‌ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ''[[ಟುಮಾರೋಸ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌]]‌, '' ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ/ಷೋದ ಮೂಲಕ ಕ್ಲೇನ ಹವ್ಯಾಸಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆತನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವಿ ಸ್ಟೋನರ್‌ನ, ತರಬೇತಿಯ ಅನುಕೂಲದೊಂದಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೆ $4 ದುಡಿಯಲು ಕ್ಲೇಗೆ ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ಟೋನರ್‌'ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಕ್ಲೇ ಆರು ಕೆಂಟುಕಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋವ್ಸ್‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋವ್ಸ್]]‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, [[ಅಮೆಚೂರ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನ್]]‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು [[ರೋಮ್‌‌‌|ರೋಮ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[1960ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]‌‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಲಘು/ಹಗುರ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌]] ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20 |url=http://www.infoplease.com/spot/malitimeline1.html|title=Muhammad Ali Timeline|publisher=Infoplease}}&lt;/ref&gt; ಹವ್ಯಾಸಿ ಪಟುವಾಗಿ ಕ್ಲೇ'ನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಐದು ಸೋಲುಗಳೊಂದಿಗೆ 100 ವಿಜಯಗಳಿದ್ದವು.

ಅಲಿಯವರು (ತಮ್ಮ 1975ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ) 'ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರಿಗೆ-ಮಾತ್ರ' ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಬಿಳಿಯರ ಗ್ಯಾಂಗ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಹೊಡೆದಾಟದ ಬಳಿಕ ತನ್ನ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಪಂದ್ಯದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ|ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಪಂದ್ಯದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು]] [[ಓಹಿಯೋ ನದಿ|ಓಹಿಯೋ ನದಿಗೆ]] ಎಸೆದೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.gale.cengage.com/free_resources/bhm/bio/ali_m.htm ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು : ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ].&lt;/ref&gt; ಇದು ನಿಜವೇ ಎಂಬುದು ಈಗಲೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1996ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1996ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಿದ ಅವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಪಂದ್ಯದ ವಿರಾಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

=== ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆದಿಕಾಲ ===
ತನ್ನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ನಂತರ, ಕ್ಲೇ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಗೆ ಮರಳಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 29, 1960ರಂದು, ಆರು-ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಫಾಯೆಟ್ಟೆವಿಲ್ಲೆ|ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಫಾಯೆಟ್ಟೆವಿಲ್ಲೆಯ]] ಆರಕ್ಷಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ [[ಟನ್ನೆ ಹನ್ಸೇಕರ್]]‌‌ರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದು ಆತನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಕ್ಲೇಯವರು 6-ft, 3-in (1.91 m)ರಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿಗೆ ತೀರ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವೆನಿಸುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆತ್ತಿ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ತಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಬದಲು, ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತ್ವರಿತತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ಅವರು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

1960ರಿಂದ 1963ರವರೆಗೆ, ಈ ಯುವ ಕುಸ್ತಿಪಟು 15 ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 19–0ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಟೋನಿ ಎಸ್ಪೆರ್ಟಿ, [[ಜಿಮ್‌‌ ರಾಬಿನ್ಸನ್‌‌‌]], ಡಾನ್ನೀ ಫ್ಲೀಮನ್‌‌‌, ಅಲೋನ್ಜೋ ಜಾನ್ಸನ್‌‌, ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಲೋಗನ್‌‌‌, ವಿಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಮನಾಫ್‌‌‌, ಲಾಮರ್‌‌‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌‌ (ಇವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ 40 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ನಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು), [[ಡೌಗ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌‌‌]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌|ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌ರಂತಹಾ]] ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳನ್ನು ಆತ ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು.

ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ತಾನು &quot;ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ&quot;, ಸುತ್ತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವಿಜಯೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಪಡೆದಿದ್ದ [[ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌ ಪ್ರದೇಶ|ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌ ಪ್ರದೇಶದ]] ಜನಪ್ರಿಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ &quot;ಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನ&quot; [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌‌|ಜಾರ್ಜ್‌‌ ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌‌ರಿಂದ]],‌ ತಾನು ಈ ಹೀಗಳೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕ್ಲೇ  ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; &quot;ನೀವು ದ್ವೇಷಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ,&quot; ಎಂದೇ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುವ ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಕೆಲ ಆವೇಶದ ಟೀಕೆಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನೇ ಅಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು.

(ಪಾಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನೆಲ ಕಚ್ಚಿಸಿದ್ದ) [[ಸಾನ್ನಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌‌]], ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೋ ಲಾವೊರಂಟೆ, ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದ [[ಆರ್ಚೀ ಮೂರ್‌‌|ಆರ್ಚೀ ಮೂರ್‌‌ರವರುಗಳು]] (200ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕಾದಾಡಿದ್ದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ದಂತಕಥೆಯಾದ, ಇವರು [[ಏಂಜಲೋ ಡುಂಡೀ|ಏಂಜಲೋ ಡುಂಡೀಯವರಿಗಿಂತ]] ಮುನ್ನಾ ಕ್ಲೇ'ನ ತರಬೇತುದಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು) ಕ್ಲೇ'ರ ಈ ರೀತಿಯ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮೂರ್‌‌ರನ್ನೇ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪಾಳಿಯಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಕ್ಲೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಹಂಕಾರದ &quot;ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಲಿಪ್‌‌&quot;ಗೆ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕೆಲಸಗಳಾದ ಕಸ ಗುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವಂತಹಾ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಮೂರ್‌‌ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತ ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ, [[ಸು/ಷುಗರ್‌‌ ರೇ ರಾಬಿನ್ಸನ್‌‌]]‌ರನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಲಿಚ್ಛಿಸಿದ್ದರೂ ಡುಂಡೀಯವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಕ್ಲೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಡುಂಡೀರನ್ನು ಆತ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನಲ್ಲಿ ಲಘು/ಹಗುರ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌  [[ವಿಲ್ಲೀ ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಾನೋ|ವಿಲ್ಲೀ ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಾನೋರೊಂದಿಗಿದ್ದಾಗ]] ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಯುವ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋವ್ಸ್‌]]‌‌ ವಿಜೇತನು ಪೇಟೆವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿನ ಭೋಜನಾಲಯ/ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ದೂರವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಡುಂಡೀಯವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಆತನನ್ನು ಮೇಲಿರುವ ಅವರ ಕೋಣೆಗೆ ಬರಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆತ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಡುಂಡೀಯವರಿಗೆ (ಚಾಂಪಿಯನ್‌‌ಗಳಾದ [[ಸು/ಷುಗರ್‌‌ ರಾಮೊಸ್]]‌‌ ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಮೆನ್‌‌ ಬೆಸಿಲಿಯೋ|ಕಾರ್ಮೆನ್‌‌ ಬೆಸಿಲಿಯೋರೊಂದಿಗೆ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದ) ಆತನ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು ಏನು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಇರುತ್ತಾರೆ (ನಡುಗೆಯ ಕಸರತ್ತು) ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅವರು ಪಟ್ಟಿನ ವರಸೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೆಲ್ಲದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು.

ಮೂರ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಪಾಳಿಯ ನಂತರ, ಡೌಗ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌‌‌ರ ಎದುರು 1963ರ ಸಾಲಿನ &quot;ವರ್ಷದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ&quot;ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ 10-ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಮ್ಯಾಚ್‌ಅಪ್‌‌ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇ ಗೆದ್ದನು. ಕ್ಲೇ'ನ ಮುಂದಿನ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವು [[ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌|ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌ರ]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಕ್ಲೇನನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡ ಕೊಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತದ ಮೂಲಕ ಕೆಡವಿದ್ದರು. ಐದನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೂಪರ್‌‌‌'ರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಳಿ ಆಳವಾದ ಗಾಯವಾದ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಹೀಗೆ ಕೊಂಚದ್ದರಲ್ಲಿ ಬಚಾವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ,[[ಸಾನ್ನಿ ಲಿಸ್ಟನ್]]‌‌'ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ  ಕ್ಲೇ ಅಗ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆತನ ಗಮನ ಸೆಳೆವ ಸಾಧನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆತ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 1964ರಂದು [[ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಮಿಯಾಮಿ|ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಮಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ]] ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಿಯಾಮಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌|ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ನ]] ಸದಸ್ಯನಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮಾಲ್ಕಾಮ್‌‌ X|ಮಾಲ್ಕಾಮ್‌‌ Xನೊಂದಿಗೆ]] ಕ್ಲೇ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕರಾದ, ಬಿಲ್‌‌ ಫೇವರ್‌ಷಾಮ್‌‌ರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಬಹುತೇಕ ರದ್ದಾಗುವಂತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಹಯೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣವೆಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರು ಗೆಲ್ಲುವ ಕುದುರೆಯೆನಿಸುವ ಅಗಾಧ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ (7–1ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ),&lt;ref&gt;{{cite web |accessdate=2008-05-20 |url=http://www.saddoboxing.com/boxing-article/Sonny-Liston-v-Cassius-Clay.html |title=Boxing Classics - Sonny Liston v Cassius Clay - February 25, 1964 |publisher=Saddo Boxing}}&lt;/ref&gt; ಕ್ಲೇ'ನ ವರ್ಣಮಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ಬಡಾಯಿ ಮಾತ್ರವೇ ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುದಾಗಿತ್ತು.

ಫೇವರ್‌ಷಾಮ್‌‌ ಕ್ಲೇನನ್ನು ಮಾಲ್ಕಾಮ್‌‌ Xನೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆನಡಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮಾನತ್ತಿನಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು) ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಕ್ಲೇ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದನು. ರಾಜಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಫೇವರ್‌ಷಾಮ್‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಟುವನ್ನು ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ತಾನು [[ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರ]] ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 1975ರ ''ದ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌‌‌ : ಮೈ ಓನ್‌ ಸ್ಟೋರಿ''  ಅಲಿಯವರಿಂದ (ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡುರ್ಹಾಮ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ) ರಚಿತವಾದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಂದ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಂದು ವೇಯ್‌-ಇನ್‌/ತೂಕಮಾಪನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಸರತ್ತಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರನ್ನು &quot;ದೊಡ್ಡ ಕೊಳಕು ಕರಡಿ&quot; (ಉಳಿದ ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲದೇ) ಎಂದು ಜರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಂಬಗಾರ ಕ್ಲೇ, &quot;ತಾನು ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ತೇಲುವೆ, ಜೇನ್ನೊಣದಂತೆ ಕುಟುಕುವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, &quot;ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಾಣದಿರುವುದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳು ಹೊಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

=== ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪಂದ್ಯ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ===
{{Main|Muhammad Ali versus Sonny Liston}}

ಪಂದ್ಯದ ಮುನ್ನ ನಡೆಸುವ ತೂಕ-ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೇ'ನ ನಾಡಿ ಗತಿಯು 120ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಅವರ ಸಾಧಾರಣ ಗತಿಯಾದ 54ರ ದುಪ್ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Liston&quot;&gt;{{cite news |first=Robert |last=Lipsyte |title=Clay Wins Title in Seventh-Round Upset As Liston Is Halted by Shoulder Injury |url=https://www.nytimes.com/books/98/10/25/specials/ali-upset.html |publisher=New York Times |date=1964-02-26 |accessdate=2008-12-27}}&lt;/ref&gt; ಇತರರ ಹಾಗೆ ಎಲಿಸ್ಟನ್‌‌, ಇದನ್ನು ನರೋದ್ರೇಕದಿಂದಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ತಪ್ಪು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೇ'ನ ವೇಗವು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ತಲೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆತನ ತನ್ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದ [[ತಿವಿತ|ತಿವಿತದ]] ಮೂಲಕ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Liston&quot;/&gt;

ಮೂರನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೇ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದನಲ್ಲದೇ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಗಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;Liston&quot;/&gt; ಕ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವುದೋ ವಸ್ತುವು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕಾಣದಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Liston&quot;/&gt; ಆ ವಸ್ತುವು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾಪಟ್ಟಿಯದೋ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಕೈಗವಸುಗಳಿಗೆ ತಗಲಿಸಿದ್ದೋ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ;&lt;ref name=&quot;Liston&quot;/&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಬರ್ಟ್‌‌ ಸು/ಷುಗರ್‌]]‌‌ರು (ಲೇಖಕ, ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಯದವರು) ಇದೇ ತರಹದ ಸಂದರ್ಭ ಉಂಟಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಇತರೆ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರ ಕಡೆಯವರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೋಸ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕುಸ್ತಿಪಟುವನ್ನು ಮಣಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ಲೇ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ, ಲಿಸ್ಟನ್‌‌'ರ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಆತನ ಬೆವರು ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣೀರುಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ವಸ್ತು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಐದನೇ ಸುತ್ತಿನ ಕೊನೆಗೆ ಉದ್ವೇಗಭರಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ ಆತ ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ದೂರವುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆರನೇ ಸುತ್ತಿನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರ ಮೇಲೆ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ. ಆಗ, ಏಳನೆ ಸುತ್ತಿಗೆಂದು ಗಂಟೆ ಹೊಡೆದರೂ ಏಳಲಾಗದಿದ್ದ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ ಹೆಗಲಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿದೆ, ಏಳಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಗೆ, ಕ್ಲೇ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕಾಬಳಗದ ಮುಂದೆ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು, &quot;ನಾನು ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದೆ!&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ

ಕ್ಲೇ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ರಿಂದ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು (ವಯಸ್ಸು 22)ವಾಗಿದ್ದ, ಈ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಹಾಗೇ ಇತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌ (ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರಿಂದ ಪರಾಜಯಗೊಂಡವರು) ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌(ವಯಸ್ಸು 21)ರಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಕಿ ಮಾರ್ಸಿ/ರ್ಚಿಯಾನೋ'ರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಲಘು/ಹಗುರ-ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಆರ್ಚೀ ಮೂರ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ಹೊರದೂಡುವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು.

[[ಮೈನೆಯ ಲೂಯಿಸ್‌ಟನ್]]‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೇ 1965ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ, ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, (ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ) ಅಲಿ &quot;ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌ ಪಂಚ್&quot; ಎಂದು ನಂತರ ಕರೆಯಲಾದ ಹೊಡೆತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ನಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಅನೇಕರು ಭಾವಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರು, ಬಹುಶಃ ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂದ್ಯವನ್ನು &quot;ಬಲಿ&quot; ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಎಣಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾದರು (ನೋಡಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಎದುರು ಸಾನ್ನಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌]]). ಆದಾಗ್ಯೂ ಎರಡೂ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಇತರರು, ತುಂಡರಿಸುವ ತ್ವರಿತ ವೇಗದ ಅಲಿಯ ಹೊಡೆತವು ತಲೆಯ ಬದಿಗೆ ಬಿದ್ದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

=== ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳು ===
ನವೆಂಬರ್‌ 22, 1965ರಂದು, ಅಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌|ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌ರೆದುರು]] ಕುಸ್ತಿಯಾಡಿದರು. ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌ 12ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಕೊನೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯ ಸೋತರು. ಎರ್ನೀ ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರೊಡನೆಯೂ ನಂತರ ಹೀಗೆ ನಡೆಸಿದುದಂತೆಯೇ, ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಂಕಣಕಾರರು ಅಲಿಯವರನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮಾಡದೆಯೇ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಗುವಂತೆ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌ರನ್ನು &quot;ಹೊತ್ತೊಯ್ದ&quot; ಬಗ್ಗೆ ದೂರಿದರು. ತನ್ನ [[ತ್ರಿಕಾಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಯಸ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸ್ಥಿ|ತ್ರಿಕಾಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಯಸ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸ್ಥಿಯು]] ಉಳುಕಿದಾಗ ತನ್ನ ಹೊಡೆತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕುಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು, ತೋರುವಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅಲಿಯವರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವನ್ನು WBA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಎರ್ನೀ ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌|ಎರ್ನೀ ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ]] ([[WBA ಸಂಸ್ಥೆ|WBA ಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಅಲಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರೊಡನೆ ಮರುಪಂದ್ಯವಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತು) ಮಾರ್ಚ್ 29, 1966ರಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಟೆರ್ರೆಲ್‌ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ಅಲಿಯವರು ಬದಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಚುವಾಲೋ]] ವಿರುದ್ಧದ 15-ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ ತೆರಳಿದ ಅವರು [[ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌|ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌ರನ್ನು]] ಮೇ 21ರಂದು ನಡೆದ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ನಿಂತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ, ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ  [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಲಂಡನ್‌‌|ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಲಂಡನ್‌‌ರನ್ನು]] ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದರು. ಅಲಿ'ಯವರ ಮುಂದಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಂದ್ಯವು ಜರ್ಮನ್‌ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಎಡಚರಾದ [[ಕಾರ್ಲ್‌‌ ಮಿಲ್ಡೆನ್‌‌ಬರ್ಗರ್‌‌|ಕಾರ್ಲ್‌‌ ಮಿಲ್ಡೆನ್‌‌ಬರ್ಗರ್‌‌ರೊಡನೆಯಾಗಿತ್ತು]], ಅವರು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ ಷ್ಮೆಲಿಂಗ್‌‌|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ ಷ್ಮೆಲಿಂಗ್‌‌ರ]] ನಂತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆಂದು ಕುಸ್ತಿಯಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್‌ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು 12ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.

[[ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ ಖಗವಾಕ್ಷ ಕ್ರೀಡಾಂಕಣ|ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ ಖಗವಾಕ್ಷ ಕ್ರೀಡಾಂಕಣದಲ್ಲಿ]] ನವೆಂಬರ್‌ 1966ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೀವ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ &quot;ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು/ಬಿಗ್‌ ಕ್ಯಾಟ್‌‌&quot; ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌|ಕ್ಲೀವ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ &quot;ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು/ಬಿಗ್‌ ಕ್ಯಾಟ್‌‌&quot; ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌ರೊಡನೆ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌ನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಂದ್ಯವು 35,460 ಕುಸ್ತಿಯಾಟ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ/ಒಂದು ವರ್ಷ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ, ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌ರ ಮೇಲೆ  ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಆರಕ್ಷಕದಳದವನೊಬ್ಬ [[ತೀರ ಸನಿಹದಿಂದ/ಪಾಯಿಂಟ್‌‌-ಬ್ಲಾಂಕ್‌ ಅಂತರ|ತೀರ ಸನಿಹದಿಂದ/ಪಾಯಿಂಟ್‌‌-ಬ್ಲಾಂಕ್‌ ಅಂತರದಲ್ಲಿ]] ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದನು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, [[ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿ|ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ]] 10 ಅಡಿಯುದ್ದ ಭಾಗಗಳ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿನಿಂದ ನರಕ್ಕೆ ಆದ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಸುರುಟಿಕೊಂಡ ಎಡಗಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ  ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌ರನ್ನು ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.

ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 1967ರಂದು, ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರೊಡನೆ ಕರಾಳ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು [[ಹೌಸ್ಟನ್‌‌|ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ನ]] [[ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಅಂಕಣ|ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ]] ಅಲಿ ಮರಳಿದರು. ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ ಅಲಿಯವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಎಂದು ಕರೆದು ಕೋಪ ಬರಿಸಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತರಾದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಅಬ್ಬರದಿಂದ ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು, &quot;ನನ್ನ ಹೆಸರೇನು, [[ಅಂಕಲ್‌ ಟಾಮ್]]‌‌... ನನ್ನ ಹೆಸರೇನು?&quot; ಈರ್ವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಅಂಕಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ 13 ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತ ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ 15 ಸುತ್ತುಗಳ ದಾರುಣ ದಂಡನೆ ಪಡೆದರು, ಆದರೂ ಅಲಿ ಆತನನ್ನು ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. [[ESPN|ESPNನಲ್ಲಿ]] ಅದರ &quot;ಅಲಿ ರ್ರ್ಯಾಪ್‌&quot; ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದ ಅನೇಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಊಹಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅಲಿಯವರು ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಂಡಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸಲೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಪಂದ್ಯವು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, [[ಟೆಕ್ಸ್‌ ಮಾಲೆ]] &quot;ಇದೊಂದು ಕುಸ್ತಿಯ ಲಾಘವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರತನದ ಬರ್ಬರ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ABC'ನ ಜನಪ್ರಿಯ &quot;ವೈಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌&quot; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪಂದ್ಯದ ಪುನಃಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕೋಸೆಲ್‌ರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ತಾನು ಅನುಚಿತವಾಗಿ  ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರೊಡನೆ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದ ಅಲಿ - ಎಲ್ಲಾ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಶರಣಾಗುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸೋಲುವವರೆಗೆ ಹೊಡೆಯಲೆಂದೇ ಹಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುತ್ತರಿಸಿದರು. ಆತ ತಾನು ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ರಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನೋಯಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌ ತನಗೆ ಹೊಡೆದು ನೋಯಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದೊಂದು ಮಾನಕ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಇದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಸೆಲ್‌ರು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಅಲಿಗೆ ಆಶ್ವರ್ಯ ಉಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್‌ 1967ರಲ್ಲಿ [[ಝೋರಾ ಫಾಲ್ಲೆ|ಝೋರಾ ಫಾಲ್ಲೆರ]] ಎದುರು ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನಾ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಅಲಿಯವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಆತನ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ಧರ್ಮ ===
[[ಚಿತ್ರ:Elijah Muhammad and Cassius Clay NYWTS.jpg|thumb|ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ ಜನರನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲಿ]]
1964ರಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರಿಂದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಕ್ಲೇ ತಾನು [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌|ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ನ]] ಸದಸ್ಯನೆಂದು (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕಪ್ಪು ಮುಸಲ್ಮಾನರು]] ಎಂದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು, ಆಗ ಇತರ ನೇಷನ್‌ ಸದಸ್ಯರು ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ತನ್ನ ಕುಲನಾಮವು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಲಾಮತನದ ಚಿಹ್ನೆಯೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನೇಷನ್‌ ಸಂಘಟನೆಯು ಕ್ಲೇಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ X ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್‌ 6, 1964ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು, [[ಮಾಲ್ಕಾಮ್‌‌ X]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]] ಕಟ್ಟಡದ [[ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸಹಿತ ಪ್ರವಾಸ|ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸಹಿತ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ]] ಕ್ಲೇನನ್ನು (ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ) ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಮಾಲ್ಕಾಮ್‌‌ X ತನ್ನ &quot;X&quot; ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಕ್ಲೇಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಅದೇ ರಾತ್ರಿ, [[ಎಲಿಜಾಹ್‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್]] ಕ್ಲೇನ ಹೆಸರನ್ನು [[ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್]] (ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದವನು) [[ಅಲಿ]] (ನಾಲ್ಕನೇ [[ಸನ್ಮಾರ್ಗದ ಖಲೀಫ]]) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲಿರುವ ದೂರವಾಣಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವೇ ಪತ್ರಕರ್ತರು (ಬಹುಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕೋಸೆಲ್]]‌) ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಉದ್ಘೋಷಕ [[ಡಾನ್‌ ಡನ್‌ಫಿ]], ಚಾಂಪಿಯನ್‌ರನ್ನು ಆತನ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವರದಿಗಾರರೂ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು. [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌|ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ನ]] ಸದಸ್ಯ ಎಂಬ ತನ್ನ ನವೀನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸಂಕೇತಿಸಿತು.

1960ರ ದಶಕದ ಆದಿಯ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಂಕಣಕಾರರು ಅಲಿ'ಯವರ ಸಹೋದರ, [[ರೂಡಿ ಕ್ಲೇ|ರೂಡಿ ಕ್ಲೇಯವರು]], ಮೊದಲಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು (ಇದು 1961ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ). ಇತರರು ಕ್ಲೇಯವರು ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರೊಡನೆ ಆಡಿದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಅನೇಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಲಿ'ಯವರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾಠಾಂತರದ ಪ್ರಕಾರ ತಾನು ಸಾನ್ನಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ರೊಡನೆ ಪಂದ್ಯವಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ಇತರರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೆದರಿದ್ದರು.

ತನ್ನನ್ನು ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡುದುದು ವಿವಾದಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನ ದಂಡವನ್ನಾಗಿಸಿತು, ಖಂಡಿತವಾದಿಯಾದ ಆದರೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯುಗದ ಅಭಿಜ್ಞೇಯ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಅಮೇರಿಕಾವು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ದೇಶವಿರೋಧಿ ಎಂದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌]]‌ನ ಮುಖಂಡ [[ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌‌|ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌‌ನೊಡನೆ]] ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆತನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಜಾಹೀರುಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂತಾದ ನಡೆಗಳು ಅಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಅಸಮಧಾನ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನದ ಅಲೆಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿತು. [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತ್ವ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತ್ವದ]] ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಂತಹಾ ಚಂಚಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂತಹಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತೆ ಕೂಡಾ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಏಕೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು : &quot;ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ರ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ನಾವು ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೀಕರಣವು ತಪ್ಪು. ನಾವು ಬಿಳಿಯರೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ ; ಅಷ್ಟೇ.&quot;&lt;ref name=&quot;livingflame&quot;&gt;{{cite news|accessdate=2008-05-20|url=http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,,1072751,00.html|title=The living flame|publisher=Observer|date=2003-11-02|author=Hauser, Thomas|location=London|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070316002449/http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,,1072751,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಅಂತರ-ಜನಾಂಗ ಮದುವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ : &quot;ಯಾವುದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಪ್ಪು ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಕಪ್ಪುಜನರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹುಡುಗರು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಹುಡುಗಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಗಂಡು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದಿದ್ದರು.&quot;&lt;ref name=&quot;livingflame&quot;/&gt; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಲಿ'ಯವರ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಬಿಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ &quot;ದುಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ&quot; ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯರೆಲ್ಲರೂ &quot;ಋಜು ಮಾರ್ಗದವರಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಯವರು ಬಿಳಿಯರು [[ಕಪ್ಪುಜನರನ್ನು]] ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಅಲಿಯವರು [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌‌ ಪಂಥದಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌|ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ಗೆ]]  1975ರಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು. ಪುತ್ರಿ [[ಹನಾ ಯಾಸ್ಮೀನ್‌‌ ಅಲಿ|ಹನಾ ಯಾಸ್ಮೀನ್‌‌ ಅಲಿಯೊಂದಿಗೆ]] ರಚಿಸಿದ 2004ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರು ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ಗೆ ತಾನು ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣ 1975ರಲ್ಲಿ [[ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌|ಎಲಿಜಾಹ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ರ]] ಮರಣದ ನಂತರ [[ನೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ [[ವಾರಿತ್‌ ಡೀನ್‌‌ ಮು/ಮೊಹಮ್ಮದ್]] ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 2005ರಿಂದ ಆತ [[ಸೂಫೀ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.beliefnet.com/Faiths/Islam/2005/02/Muhammad-Alis-New-Spiritual-Quest.aspx|title=Muhammad Ali's New Spiritual Quest|publisher=[[Beliefnet]]|author=Caldwell, Deborah}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ ===
1964ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರು [[U.S. ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ]] ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣಾ/ಕಾಗುಣಿತ ಕುಶಲತೆಗಳು ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾದುದರಿಂದ ವಿಫಲರಾದರು. ಆದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1966ರ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತಾಗಿ, ಅಲಿಯವರನ್ನು [[1A]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಈ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನಾಸೇವೆಗೆ ಹಾಗೂ U.S. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆತ ತಾನು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಸೇನೆ|ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಸೇನೆಯ]] ಪರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾರೆನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಾನು [[ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಡುವದಕ್ಕೆಂದು ಆಕ್ಷೇಪಕ|ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಡುವದಕ್ಕೆಂದು ಆಕ್ಷೇಪಕನಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು]] ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; &quot;ಯುದ್ಧವು [[ಪವಿತ್ರ ಖುರಾನ್‌‌|ಪವಿತ್ರ ಖುರಾನ್‌‌ನ]] ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನಾಸೇವೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. [[ಅಲ್ಲಾ]] ಅಥವಾ ದೇವದೂತರುಗಳಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದು. ನಾವು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಯುದ್ಧಗಳು ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಪಂಥದವರಲ್ಲದವರ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಅಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. 1966ರಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು ನೀಡಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು : &quot;[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನ ಆಡಳಿತ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ]] ನನಗೆ ಯಾವ ಹಗೆತನವೂ ಇಲ್ಲ... ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಎಂದೂ [[ನೀಗ್ರೋ]] ಎಂದು ಕರೆದಿಲ್ಲ.&quot; ಆ ಕಾಲದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಓರ್ವ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿ, ಕಪ್ಪು ಶಕ್ತಿ ಸಮಿತಿ/ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಪವರ್‌‌ ಕಮಿಟಿ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ಹಾವರ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಲು ಹಾವರ್ಡ್‌ನ‌ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, [[ನಾಥನ್‌‌ ಹೇರ್‌‌‌|ನಾಥನ್‌‌ ಹೇರ್‌‌‌ರು]], ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದಾಗ ಅಲಿಯವರು [[ಹಾವರ್ಡ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಹಾವರ್ಡ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಯಘೋಷ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ 4,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಮುದಾಯದವರನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ &quot;ಕಪ್ಪು ಜನರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರು&quot; ಎಂಬ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;The Greatest&quot; Is Gone |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,919377-5,00.html |page=5 |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=1978-02-27 |accessdate=2007-08-04 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2012 |archive-url=https://archive.today/20120918011542/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,919377-5,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=This Week in Black History |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n26_v85/ai_15407999/ |work=[[Jet (magazine)|Jet]] |date=1994-05-02 |accessdate=2007-08-04 |archiveurl=https://archive.today/20090428040723/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n26_v85/ai_15407999/ |archivedate=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2009 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ U.S. ಸೇನಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ  ಏಪ್ರಿಲ್‌ 28, 1967ರಂದು ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗಿದಾಗ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿ ಆತನಿಗೆ ನೀವು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಸೆರೆವಾಸ ಮತ್ತು $10,000ಗಳ ದಂಡದಂತಹಾ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಗುರುತರ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗಿದಾಗ ಕದಲಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆತನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅದೇ ದಿನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಸಮಿತಿ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಸಮಿತಿಯು]] ಅವರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಆತನ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇತರೆ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಸಮಿತಿಗಳೂ ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದವು.

ಜೂನ್‌ 20, 1967ರಂದು ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 21 ನಿಮಿಷಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲೇ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಲಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ತೀರ್ಪಿತ್ತರು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; [[ಅಪೀಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಅಪೀಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದು]] ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಾಗ, ಮೊಕದ್ದಮೆಯು U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಳೆದರಲ್ಲದೇ ಅಲಿಯ ಪರ ಬೆಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಿರುವಂತೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾ ತನಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜೂನ್‌ 28, 1971ರಂದು, [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ''[[ಕ್ಲೇ v. ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಮೊಕದ್ದಮೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವಿರೋಧ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಈ ನಿರ್ಣಯವು ''ವಸ್ತುತಃ ''  ಕ್ಲೇ'ನ/ಅಲಿ'ಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಲೂ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರಲೂ ಇಲ್ಲ ; ಬದಲಿಗೆ, ''ಯಾವ''  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಯಾವುವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದುದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;''[[ಕ್ಲೇ v. ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]''&lt;/ref&gt;

==== ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ====
{{cquote|I ain't got no quarrel with the Vietcong. No Vietcong ever called me Nigger.&lt;ref name=&quot;Haas 2009 27&quot;&gt;{{cite book |last=Haas |first=Jeffrey |title= [[The Assassination of Fred Hampton]]: How the FBI and the Chicago Police Murdered a Black Panther |page=27 |year=2009 |publisher=Lawrence Hill Books |location=|isbn=1-556-52765-9}}&lt;/ref&gt;}}

{{cquote|No, I am not going 10,000 miles to help murder kill and burn other people to simply help continue the domination of white slavemasters over dark people the world over. This is the day and age when such evil injustice must come to an end.&lt;ref&gt;[http://www.aavw.org/protest/homepage_ali.html African-American involvement in the Vietnam war] |date=1967 |accessdate=2010-05-25&lt;/ref&gt;}}

{{cquote|Why should they ask me to put on a uniform and go ten thousand  miles from home and drop bombs and bullets on brown people in Vietnam while so-called Negro people in Louisville are treated like dogs and denied simple human rights?&lt;ref name=&quot;Haas 2009 27&quot;/&gt;}}

=== ಶತಮಾನದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ===
{{Main|Fight of the Century}}
1970ರಲ್ಲಿ, ಆತನ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಅಲಿಯವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕರೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅವರಿಗೆ  [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಕುಸ್ತಿಯಾಡಲು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಸಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಅದೊಂದೇ ಆಗಿದ್ದಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1970ರಂದು ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಜೆರ್ರಿ ಕ್ವಾರ್ರಿ|ಜೆರ್ರಿ ಕ್ವಾರ್ರಿಯೊಂದಿಗಿನ]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ನಂತರ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕ್ವಾರ್ರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಪಂದ್ಯದ ಕೆಲವೇ ಕಾಲದ ನಂತರ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]]  ಅಲಿಯವರಿಗೆ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡದಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಯಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಅವರು, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1970ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಕರ್‌‌ ಬೊನವೇನಾ|ಆಸ್ಕರ್‌‌ ಬೊನವೇನಾರೊಂದಿಗೆ]] ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವಾಡಿದರು. ಕಷ್ಟಕರವಾದ 14 ಸುತ್ತುಗಳ ನಂತರ, 15ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೊನವೇನಾರನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದ  ಅಲಿ, ಸೋಲು ಕಂಡರಿಯದಿದ್ದ [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌|ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌ರ]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಅಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ ಮಾರ್ಚ್‌ 8, 1971ರಂದು, [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌|ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ]] ಕುಸ್ತಿ ಆಖಾಡದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. &quot;[[ಶತಮಾನದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ]]&quot;ವೆಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಈ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವು, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನುರಿತ ಸೋಲರಿಯದ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಕಣದ ಸಮೀಪದ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಸಿನಾತ್ರಾ]] —— ''[[ಲೈಫ್‌]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ಪಂದ್ಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ದಂತಕಥೆಯೆನಿಸಿದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಉದ್ಘೋಷಕ [[ಡಾನ್‌ ಡನ್‌ಫಿ]] ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಪ್ರೇಮಿ ನಟ [[ಬರ್ಟ್‌‌ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌‌|ಬರ್ಟ್‌‌ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌‌ರವರುಗಳು]] ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಅತಿರಂಜಿತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌  15ನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಂಘನದ ಭಾರಿ ಎಡಕೊಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತದ ಮೂಲಕ ಅಲಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೆಡವಿ ತನ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವಿರೋಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌, ಅಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಲನ್ನು ಉಣಿಸಿದರು.

1973ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿ'ಯ ದವಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದು 12 ಸುತ್ತುಗಳ ವಿಭಜಿತ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌|ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌ರೊಡನೆ]] ಅಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌ರೆದುರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಗಲೇ ಸೋತಿದ್ದ [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌|ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 1973ರಂದು ನಡೆದ [[ಅಲಿ-ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ II]] ಪಂದ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಲ್ಲದ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಲಿ ವಿಭಜಿತ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಮರುಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಜನವರಿ 28, 1974ರಂದು ನಡೆದ 12-ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲಿ ಅವಿರೋಧ ವಿಜಯ ಪಡೆದರು.

=== ಕೋಲಾಹಲಕಾರಿ ಪಂದ್ಯ/ರಂಬಲ್‌ ಇನ್‌ ದ ಜಂಗಲ್‌‌ ===
{{Main|Rumble in the Jungle}}
ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌  30, 1974ರಂದು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಫೋರ್‌ಮನ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಫೋರ್‌ಮನ್‌ರನ್ನು]] [[ಝೈರೆಯ ಕಿನ್ಷಾಸಾ|ಝೈರೆಯ ಕಿನ್ಷಾಸಾದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. [[ಡಾನ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌‌‌|ಡಾನ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌‌‌ರು]] &quot;[[ಕೋಲಾಹಲಕಾರಿ ಪಂದ್ಯ/ರಂಬಲ್‌ ಇನ್‌ ದ ಜಂಗಲ್‌]]‌ &quot; ಎಂದು ಅತಿರಂಜಿತ ಪ್ರಚಾರ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದ ಈ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಅಲಿ'ಯ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲೀನ ಬೆಂಬಲಿಗ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕೋಸೆಲ್‌|ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕೋಸೆಲ್‌ರೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಯಾರೂ, ಮಾಜಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ಲೇಷಕರು [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌|ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌ರವರುಗಳು]] ಅಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಣದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಸವಾಲನ್ನೊಡ್ಡಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ಈರ್ವರನ್ನೂ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌‌ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ರನ್ನು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು 25 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹೋರಾಟ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಪಂದ್ಯವು ಆರಂಭವಾಗುವವರೆಗೆ, ತಾನು &quot;ನೃತ್ಯ&quot; ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕುಸ್ತಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವೇಗದಿಂದ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ, ಅಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ರೆಡೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಬಲಗೈ ಮುಂದಾಳತ್ವ ಪಡೆದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಲಿ ಇದೇ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಸಿದರೂ ಅವರನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮಾಡಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಆತ ನಂತರ ಯುವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌'ರ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು : ಅದೆಂದರೆ ಸಹನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ತಮ್ಮ 40 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 37 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮೂಲಕ ಬಹುತೇಕ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳೊಳಗೆ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಎಂಟು ಪಂದ್ಯಗಳು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಮೀರಿರಲಿಲ್ಲ. ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಲಿ ಅದನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾ ಕಟಾಂಜನದ ಹಗ್ಗದ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಯುವಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ಕೆಣಕುತ್ತಾ ಪ್ರತಿಘಾತಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಆತನ ಪರಾಕಾಷ್ಠ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಉದ್ದೀಪಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ದಣಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅಲಿ'ಯವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರು ಅಲಿ'ಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಅಲಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌'ರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಮೊನಚಾದ ನೇರ ಪ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ಏಳು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಸಮಯ ಕಳೆದ ಹಾಗೆ ತಂತ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿದರು. ಕಟಾಂಜನಕ್ಕೆ ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ, ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡುವ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಲಿ'ಯವರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಂತರ  &quot;[[ದ ರೋಪ್‌-A-ಡೋಪ್‌]]&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಏಳನೇ ಸುತ್ತಿನ ಕೊನೆಗೆ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ದಣಿದು ಹೋದರು. ಎಂಟನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅಲಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ರನ್ನು ಕಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹೊಡೆತದ ಮೂಲಕ ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ಎಣಿಕೆಗೆ ಓಗೊಡಲಾರರಾದರು. ಪ್ರತಿಕೂಲತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ತಮ್ಮ 45ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆದರು. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌'ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ) ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, &quot;ನಾನು ಬಂದರೆ ಜಾರ್ಜ್‌‌ರೆಡೆಗಿನ ಗಮನ ಪಲ್ಲಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆತನ ಸಮಯ, ನನ್ನದಲ್ಲ&quot; ಎಂದಿದ್ದರು.

&quot;ಕೋಲಾಹಲಕಾರಿ ಪಂದ್ಯ/ರಂಬಲ್‌ ಇನ್‌ ದ ಜಂಗಲ್‌‌&quot; ಪಂದ್ಯವು 1996ರ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ]], ''[[ವೆನ್‌‌ ವೀ ವೆರ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]'' ‌ನ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ''[[100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ರೀಡಾ ಘಟನೆಗಳು/ಗ್ರೇಟ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್‌‌ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್‌]]''  ಎಂಬ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಿರುತೆರೆ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಏಳನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ದೊರಕಿತ್ತು. ''[[ಅಲಿ]]''  ಎಂಬ [[ಜಾನ್‌ ಹರ್ಜ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌‌]]'ರ 1997ರ [[ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರಚಿತ್ರ]] [[Don King: Only in America]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಮಾನ್‌‌‌]]'ರ 2001ರ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರಚಿತ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪಂದ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸವಿವರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

=== ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿನ ಥ್ರಿಲ್ಲಾ/ ಮನಿಲಾ ಇನ್‌ ಥ್ರಿಲ್ಲಾ ===
{{Main|Thrilla in Manila}}
[[ಚಿತ್ರ:Anderson ali.jpg|thumb|1978ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು WBAL-TV'ಯ ಕರ್ಟ್‌‌ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ರಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]]
ಮಾರ್ಚ್‌ 1975ರಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ''[[ರಾಕಿ]]'' ಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು [[ಚಕ್‌‌ ವೆಪ್ನರ್‌‌|ಚಕ್‌‌ ವೆಪ್ನರ್‌‌ರನ್ನು]] ಎದುರಿಸಿದರು. ಅಲಿಯವರು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವರು ಎಂದೇ ವ್ಯಾಪಕ ಭಾವನೆ ಇದ್ದರೂ, ವೆಪ್ನರ್‌‌ ಒಂಬತ್ತನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರನ್ನು ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿತು. ಅಲಿಯವರು 15ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೆಪ್ನರ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. [[ರಾನ್‌ ಲೈಲೆ|ರಾನ್‌ ಲೈಲೆಯವರೊಂದಿಗಿನ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ   ಅಲಿಯವರು [[ಜೋ ಬಗ್ನರ್‌‌‌|ಜೋ ಬಗ್ನರ್‌‌‌ರನ್ನು]] ಎದುರಿಸಿ, 15 ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1, 1975ರಂದು, [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌|ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ]] ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಅಲಿಯವರು ಹೋರಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಇದಾದ ನಂತರದ ಅಲಿ-ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌‌ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೇರಿದ [[ಡಾನ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌‌|ಡಾನ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌‌ರು]] ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿನ ಥ್ರಿಲ್ಲಾ/ಥ್ರಿಲ್ಲಾ ಇನ್‌ ಮನಿಲಾ]] &lt;ref name=&quot;greatath&quot;/&gt; ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪಟುಗಳ ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರೀ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಯವರು ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ರನ್ನು ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ &quot;ತೀರಾ ಹಳೆಯ ಪಟು&quot; ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಅಲಿ'ಯವರ ಪದೇಪದೇ ಮೂದಲಿಕೆ, ನಿಂದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೀನೈಸುವ ಪದ್ಯಗಳು ಹೋರಾಟದ ಬಗೆಗಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವಲ್ಲದೇ, ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ರನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಈ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಲಿ ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು, &quot;ಇಟ್‌‌ ವಿಲ್‌‌ ಬಿ ಎ ಕಿಲ್ಲಾ... ಅಂಡ್‌‌ ಎ ಚಿಲ್ಲಾ... ಅಂಡ್‌‌ ಎ ಥ್ರಿಲ್ಲಾ... ವೆನ್‌ ಐ ಗೆಟ್‌‌ ದ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಇನ್‌ ಮನಿಲಾ.&quot;

ಈ ಪಂದ್ಯವು 100 ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್‌‌ಗಳವರೆಗಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ 14 ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸುವ ಸುತ್ತುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿನ ಅನೇಕ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಲಿ ಗೆದ್ದರು, ಆದರೆ ಮಧ್ಯದ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ ಮೇಲುಗೈಗೆ ಮರಳಿದಾಗ, ಅಲಿ ಕಟಾಂಜನದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ನಂತರದ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ,  ಅಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, 15ನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನ (ಆತನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಊದಿಕೊಂಡು ಮುಚ್ಚಿದ್ದವು) ಗಂಟೆಗೆ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಾರರಾದಾಗ ಪಂದ್ಯವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌'ರ ತರಬೇತುದಾರ, ಎಡ್ಡೀ ಫಚ್‌‌‌ರು ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌ರಿಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

=== ತರುವಾಯದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ===
ಫೆಬ್ರವರಿ 1976ರಲ್ಲಿ, [[ಜೀನ್‌-ಪಿಯೆರ್ರೆ ಕೂಪ್‌ಮನ್]]‌‌ರನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಅಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1976ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಜಿಮ್ಮಿ ಯಂಗ್‌‌]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ತಿಂಗಳು [[ರಿಚರ್ಡ್‌‌ ಡುನ್‌‌|ರಿಚರ್ಡ್‌‌ ಡುನ್‌‌ರನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದರು, ಅದು ಅಲಿ'ಯವರ ಕೊನೆಯ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ವಿಜಯವಾಯಿತು. ಆ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಆತ ಒಂದು [[ವೃತ್ತಿಪರ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧಪಟು]] ಮತ್ತು [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರಕಲೆ ಪ್ರವೀಣ]] [[ಆಂಟೊನಿಯೋ ಐನೊಕಿ|ಆಂಟೊನಿಯೋ ಐನೊಕಿಯವರೊಂದಿಗೆ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;sweetScience&quot;&gt;{{cite web | last = Tallent | first = Aaron | title = The Joke That Almost Ended Ali's Career | url = http://www.thesweetscience.com/boxing-article/1716/joke-almost-ended-ali-career/ | accessdate = 2007-12-04 | publisher = The Sweet Science | archive-date = ಮೇ 15, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070515075625/http://www.thesweetscience.com/boxing-article/1716/joke-almost-ended-ali-career/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಭಾವನೆಯಿದ್ದರೂ, ಐನೊಕಿಯವರ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವು ಅಲಿ'ಯವರ ಚಲನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಪಾಯಕರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. ಪಂದ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಲಿ’ಯ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಐನೊಕಿ ಕಳೆದರೆ, ಪಂದ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಕಟಾಂಜನಕ್ಕೆ ಒರಗಿರುತ್ತಾ ಅಲಿ ಕಳೆದರು.&lt;ref name=&quot;inokiAli&quot;&gt;{{cite web | title=Inoki vs. Ali Footage|url=https://www.youtube.com/watch?v=VrXzH4WOUdc| accessdate=2007-12-04|publisher=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; 15 ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸರಿಸಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಲಿ'ಯವರ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆ ರಕ್ತ ಗರಣೆ ಕೂಡಾ ಕಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;sweetScience&quot;/&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1976ರಲ್ಲಿ [[ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]], ಅಲಿಯವರು [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್]]‌‌‌ರನ್ನು ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಮೂರನೇ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸಮೀಪದ ಅವಿರೋಧ 15-ಸುತ್ತುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು ಗೆದ್ದರು. 1977ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್‌‌ಫ್ರೆಡೋ ಎವಾಂಜೆಲಿಸ್ಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಯಿಯರ್ನೀ ಷೇವರ್ಸ್]]‌‌‌ರ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಗಳ ವೈದ್ಯ [[ಫರ್ಡೀ ಪಚೆಕೋ|ಫರ್ಡೀ ಪಚೆಕೋರವರು]] ಅಲಿ'ಯವರ ತಂಡವನ್ನು ಷೇವರ್ಸ್‌ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಅಲಿಯವರನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದುಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖಭಂಗ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ತೊರೆದರು.

ಫೆಬ್ರವರಿ 1978ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರು ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1976ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌  [[ಲಿಯಾನ್‌‌ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌‌|ಲಿಯಾನ್‌‌ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌‌ರೆದುರು]] ಸೋತರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 1978ರಂದು ನ್ಯೂ ಅರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್‌‌ [[ಲೂಸಿಯಾನಾ ಮಹಾಗೋಳ/ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ WBA ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು ಮರುಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರಲ್ಲದೇ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದರು. ಅಲಿಯವರು ಜೂನ್‌ 27, 1979ರಂದು ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದರೂ, ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಯತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ  ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಹೋಮ್ಸ್‌‌|ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಹೋಮ್ಸ್‌‌ರನ್ನು]] ಎದುರಿಸಲು 1980ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು. 11ನೇ ಸುತ್ತಿಗೆ ಹೊರಬರಲು ಏಂಜಲೋ ಡುಂಡೀ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅಲಿ'ಯವರ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಸೋಲುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸೋಲಾಯಿತು. 1981ರಲ್ಲಿ ಅಲಿ'ಯವರ ಅಂತಿಮ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಟ್ರೆವರ್‌‌ ಬರ್ಬಿಕ್‌‌‌|ಟ್ರೆವರ್‌‌ ಬರ್ಬಿಕ್‌‌‌ರ]] ಎದುರಿನ 10 ಸುತ್ತುಗಳ ನಂತರ ಅವಿರೋಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯದ ಸೋಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.

=== ಅಲಿ'ಯವರ ಹಿರಿಮೆಗಳು ===
ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರು ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳ ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ತನ್ನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಅಗ್ರ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪಟುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು. ಅಲಿಯವರು ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ''[[ರಿಂಗ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]]'' ಯಿಂದ &quot;ವರ್ಷದ ಕುಸ್ತಿಪಟು&quot; ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ''ರಿಂಗ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯ &quot;ವರ್ಷದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ&quot; ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿರುವರಲ್ಲದೇ ಏಳು ಇತರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಪಟ್ಟಿ ದಾಖಲುಗೊಂಡವರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌]]'' ನಿಂದ &quot;[[ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇವಲ ಮೂವರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

1978ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರ ಶಾಶ್ವತ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ, ಆತನ ತವರುನಗರವಾದ  [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ|ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ]] [[ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆ|ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಯು]] ವಾಲ್ನಟ್‌ ಬೀದಿಯನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಬೌವ್ಲ್‌ವಾರ್ಡ್‌ ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಳಿಸುವ ವಿಧೇಯಕಕ್ಕೆ 6–5 ಮತಗಳ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿತು. ಒಂದೇ ವಾರದೊಳಗೆ 70 [[ಮಾರ್ಗಫಲಕಗಳ|ಮಾರ್ಗಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ]] 12 ಫಲಕಗಳನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ಯಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಜೆಫರ್‌ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ]] ಸಮಿತಿಯೊಂದು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ]] ಹೆಸರನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆತನ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಬೌವ್ಲ್‌ವಾರ್ಡ್‌ — ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಅಲಿಯವರನ್ನು — ಆತನ ತವರು ನಗರವು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Bob |last=Hill |title=Ali stirs conflicting emotions in hometown |url=http://www.courier-journal.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051119/ALI01/511190320 |publisher=[[The Courier-Journal]] |date=2005-11-19 |accessdate=2006-12-22 }}&lt;/ref&gt;

1993ರಲ್ಲಿ, [[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ  ಮರಣಿಸಿದ ಅಥವಾ ಜೀವಿತ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿ [[ಬೇಬ್‌ ರುತ್‌|ಬೇಬ್‌ ರುತ್‌ರೊಡನೆ]] ಅಲಿಯವರನ್ನು ಕೂಡಾ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. [[ನ್ಯೇ ಲ್ಯಾವೆಲ್ಲೇ]]'ರ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, 12-ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ 97%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಅಲಿ ಮತ್ತು ರುತ್‌‌  ಈರ್ವರನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ರೆಟ್ಟನ್‌‌, ಹ್ಯಾಮಿಲ್‌‌ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ; ವಿಲ್‌ಸ್ಟೀನ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌‌, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ; ಮೇ 17, 1993.&lt;/ref&gt;

ಅವರು 1997ರ [[ಅರ್ಥರ್‌‌ ಆಷೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಥರ್‌‌ ಆಷೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ಭಾಜನರೂ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

=== ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:Ali.jpg|left|thumb|150px|ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]]
ಅಲಿಯವರು ತೀವ್ರ ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟಾಗುವಂತಹವರಿಗೆ ತಗಲುವ ರೋಗವಾದ [[ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ ಕಾಯಿಲೆ]] ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು 1984ರಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/09/20/sports/change-in-drug-helps-ali-improve.html?sec=health|title=Change In Drug Helps Ali Improve|last=Thomas Jr.|first=Robert McG. |work=New York Times|publisher=1984-09-20|pages=D–29|accessdate=2009-03-09 | date=September 20, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/09/22/sports/sports-people-ali-leaves-hospital-vowing-take-better-care-himself-get-more-sleep.html|title=Ali Leaves Hospital Vowing to take better care of himself and get more sleep,|work=New York Times|publisher=1984-09-222|accessdate=2009-03-09 | date=September 22, 1984}}&lt;/ref&gt; ರೋಗನಿದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಂತವರು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತುತ್ತಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2655100 ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ ರೋಗಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ]&lt;/ref&gt; ಈ ಅಶಕ್ತತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರು ಈಗಲೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾದ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೇ]] ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. 1985ರಲ್ಲಿ, ನಡೆದ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ]] ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತಿಥಿ ರೆಫರಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm1/celebrities/ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ I: ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605013012/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm1/celebrities/ |date=ಜೂನ್ 5, 2011 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/alibday|title=Happy Birthday to “The Greatest”|last=McAvennie|first=Mike|date=2007-01-17|work=WWE.com|accessdate=2009-02-16}}&lt;/ref&gt; 1987ರಲ್ಲಿ  [[U.S. ಸಂವಿಧಾನ|U.S. ಸಂವಿಧಾನದ]] ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ U.S. ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು [[ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ|ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯನ್ನು]] ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವಂತಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಲಿಯವರು U.S. ಸಂವಿಧಾನ'ದ 200ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ/ವರ್ಷದ ಸ್ಮಾರಕೋತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ 1988ರ [[ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ರೋಸಸ್‌ ಪೆರೇಡ್]]‌ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುತ್ತಾ ತೆಪ್ಪವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಅವರು ಥಾಮಸ್‌‌ ಹಾಸರ್‌‌‌, ರಚಿತ [[ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸ|ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು]] ಕೂಡಾ 1991ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.''[[Muhammad Ali: His Life and Times]]''  ಅದೇ ವರ್ಷ ಅಲಿಯವರು [[ಕೊಲ್ಲಿಯುದ್ಧ|ಕೊಲ್ಲಿಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್‌|ಇರಾಕ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಡೆದ ಸಂಧಾನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಸದ್ದಾಮ್‌ ಹುಸೇನ್]]‌ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.heroism.org/class/1970/ali.html ಹೀರೋಯಿಸಮ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌‌‌ - ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]&lt;/ref&gt; ಅಲಿಯವರಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಪರಿಚಿತ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ [[ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 1996ರಲ್ಲಿ, [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ|ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[1996ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌|1996ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಗೌರವವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

[[ಚಿತ್ರ:AliCenter.jpg|thumb|right|250px|ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ'ಯ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64ರಲ್ಲಿರುವ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್‌]]

[[ಆಂಥನಿ ಪ್ರಾಟ್‌|ಆಂಥನಿ ಪ್ರಾಟ್‌ರು]] ಆತನನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದ 1998ರ [[AFL]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌)ನ [[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಫೈನಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]]‌ ಓಟಗಾರರಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶುಭಕೋರುತ್ತಾರೆ.

1999ರಲ್ಲಿ, ''[[BBC ವಾಹಿನಿ]]'' ಯು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ [[BBC ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾವ್ಯಕ್ತಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಾರಂಭದ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಅವರ  ಶತಮಾನದ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tv_and_radio/sports_personality_2003/3222644.stm BBC ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಕ್ತಿ : ಹಿಂದಿನ ವಿಜೇತರು  1998-2004].&lt;/ref&gt; ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅಲಿಯವರು  ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1999ರಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;[http://www.womenboxing.com/lailaali.htm ಮಹಿಳೆಯರ  ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ - ಲೈಲಾ ಅಲಿ].&lt;/ref&gt; ಕುಸ್ತಿಪಟುವೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರ ಪುತ್ರಿ [[ಲೈಲಾ ಅಲಿ]] ಕೂಡಾ ಆಕೆಯ ತಂದೆಯು : &quot;ಮಹಿಳೆಯರು ಎದೆ ಹಾಗೂ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೊಡೆಯಲೆಂದು ರಚನೆಗೊಂಡವರಲ್ಲ... ಆ ದೇಹವು [ತನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ] ಇಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯಲೆಂದು ರಚಿತವಾದುದ್ದಲ್ಲ. ಎದೆಗೆ ''ಹೊಡೆತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು''... ''ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತ''... ಮತ್ತುಳಿದುದೆಲ್ಲಾ&quot;&lt;ref&gt;[http://www.womenboxing.com/ali.htm ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ- ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ].&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಹಿಂದೆ 1978ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 1999ರಂದು, [[ಗಾಲ್ಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಈಸ್ಟ್‌|ಗಾಲ್ಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟುಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಲಿಯವರು &quot;ಶತಮಾನದ ಕೆಂಟುಕಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟು&quot; ಎಂಬ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Marc J. |last=Spears |title= Ali: The Greatest of 20th century; Show stops when the champ arrives for awards dinner |url=http://www.courier-journal.com/localnews/1999/9909/14/990914ali.html |publisher=[[The Courier-Journal]] |date=1999-09-14 |accessdate=2007-01-07 }}{{Dead link|date=February 2009}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:AliMedalOfFreedom.jpg|thumb|left|110px|ಅಲಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಟ್ಟಿರುವ ಅಲಿ'ಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪದಕ]]

2001ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಮಾನ್‌‌‌|ಮೈಕೆಲ್‌ ಮಾನ್‌‌‌ರ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲಿ]]''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರ|ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ]], [[ವಿಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌|ವಿಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ರವರು]] ಅಲಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಸ್ಮಿತ್‌ ಹಾಗೂ [[ಪೋಷಕ ನಟ]] [[ಜಾನ್‌ ವಾಯ್ಟ್‌]] [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡುದರಿಂದ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ನಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮುನ್ನಾ, ಅಲಿಯವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರೇ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ವಿಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಸತತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರು. ಸ್ಮಿತ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಲಿಯವರು ಸ್ಮಿತ್‌‌ರೊಡನೆ ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ಮಾತೆಂದರೆ : &quot;ನೀನು ನನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವಷ್ಟು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.

ನವೆಂಬರ್‌ 17, 2002ರಂದು, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರು [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ]]  &quot;[[U.N. ಶಾಂತಿದೂತ|U.N. ಶಾಂತಿದೂತರಾಗಿ]]&quot; ಹೋಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=5382&amp;amp;Cr=Muhammad&amp;amp;Cr1=Ali UN ಶಾಂತಿದೂತ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌‌‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು].&lt;/ref&gt; ಅವರು ಮೂರು-ದಿನಗಳ ಸೌಹಾರ್ದತಾ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ]] ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ [[ಕಾಬೂಲ್]]‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.life.com/image/1647010?epmid=1|title=Muhammad Ali visits Kabul|publisher=[[Getty Images]]|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316125459/http://www.life.com/image/1647010?epmid=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ 8, 2005ರಂದು, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ W. ಬುಷ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌‌ W. ಬುಷ್‌ರಿಂದ]]  [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಪದಕ|ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಪದಕವನ್ನು]] ಪಡೆದರು.

ಅವರು ನವೆಂಬರ್‌ 9, 2005ರಂದು,&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/11/20051103-5.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306114811/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/11/20051103-5.html| archivedate=2008-03-06 | title =Presidential Medal of Freedom Recipients|author=William Plumber |date=2003-11-03|publisher=[[White House Press Secretary]]| accessdate=2008-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/sports/boxing/news/story?id=2219166|title=Bush presents Ali with Presidential Medal of Freedom|date=2005-11-14|work=ESPN|accessdate=2009-02-16}}&lt;/ref&gt; ನಡೆದ [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]] ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪದಕ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪದಕವನ್ನು]] ಪಡೆದುದಲ್ಲದೇ US [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 17, 2005) [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ]] ಜರ್ಮನಿ ಸಂಘಟನೆಯ(DGVN) &quot;[[ಒಟ್ಟೋ ಹಾನ್‌ ಶಾಂತಿಯ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ]]&quot;ವನ್ನು [[ಬರ್ಲಿನ್‌|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನೀಡಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Muhammad Ali and President Bush.jpg|thumb|250px|ನವೆಂಬರ್‌ 9, 2005ರಂದು, ಶ್ವೇತ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌‌ W. ಬುಷ್‌ರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು Mrs. ಲಾನ್ನೀ ಅಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]]

ನವೆಂಬರ್‌ 19, 2005ರಂದು (ಅಲಿ'ಯವರ 19ನೇ [[ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ]]), $60 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಲಾಭರಹಿತ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಕೇಂದ್ರ|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು]] [[ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಪೇಟೆ ವಲಯ|ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಪೇಟೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ]] ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದ ನೆನಪಿನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರವು ಶಾಂತಿ, [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ]], ಗೌರವ ಮತ್ತು [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ]] ಮೇಲಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ತಾನು ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಅಲಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಮಾನವೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಓರ್ವ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ [[ಮಹಮ್ಮದೀಯ|ಮಹಮ್ಮದೀಯರಾಗಿದ್ದು]], ತಮ್ಮ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ  ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. 22 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಊಟಗಳ/ಆಹಾರವನ್ನು ಹಸಿದವರಿಗೆ ನೀಡಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲಿಯವರು ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.&quot;

ಜನವರಿ 2, 2007ರಂದು ನಡೆದ [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್‌]] [[ಆರೆಂಜ್‌ ಬೌಲ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರು [[ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]]‌ ತಂಡದ ಗೌರವ ಕಪ್ತಾನ/ನಾಯಕರಾಗಿ 19 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಜಾಕೀಟು/ಜೆರ್ಸಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಅಲಿಯವರಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ [[ವೇಕ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್]]‌ [[ಡೆಮನ್‌ ಡೀಕನ್‌‌‌|ಡೆಮನ್‌ ಡೀಕನ್‌‌‌ರ]] ತಂಡದ ಗೌರವ ಕಪ್ತಾನ/ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಗಾಲ್ಫ್‌ ದಂತಕಥೆ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌ ಪಾಲ್ಮರ್‌‌]] ಮತ್ತು  [[ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್]]‌‌ ತಾರೆ [[ಡ್ವೇನ್‌ ವೇಡ್‌‌]] ಇದ್ದರು.

ಅಲಿ'ಯವರ ತವರುನಗರದಲ್ಲಿನ [[ಯುವ ಕ್ಲಬ್‌|ಯುವ ಕ್ಲಬ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಗುಲಾಬಿ|ಗುಲಾಬಿಯ]] ತಳಿಯೊಂದಕ್ಕೆ (''ರೋಸಾ ಅಲಿ'' ) ಅವರ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್‌ 5, 2007ರಂದು ಅವರು, [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'ದ 260ನೇ [[ಪದವಿಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ|ಪದವಿಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ]] ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ [[ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟೋರೇಟ್]]‌ಅನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Ryan | first = Joe | title = Boxing legend Ali gets Princeton degree | publisher = [[The Star-Ledger]] | date = 2007-06-05 | url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2007/06/boxing_legend_ali_gets_princet_1.html | accessdate = 2007-06-05}}&lt;/ref&gt;

ಅಲಿಯವರು [[ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌|ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಪತ್ನಿ, ಯೋಲಂಡಾ &quot;ಲಾನ್ನಿ&quot; ಅಲಿಯವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dahlberg |first=Tim |title=Ali turns 65 with a whisper and twinkle |publisher=[[The Courier-Journal]] |date=2007-01-17 |url=http://www.courier-journal.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070426/ALI/104260005/-1/ALI |accessdate=2007-01-18}}&lt;/ref&gt; [[ಮಿಷಿಗನ್‌‌‌ನ ಬೆರ್ರಿಯೆನ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]]‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದೀಗ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ. ಜನವರಿ 9, 2007ರಂದು, $1,875,000ಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅವರು [[ಕೆಂಟುಕಿ|ಕೆಂಟುಕಿಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ [[ಜೆಫರ್‌ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ|ಜೆಫರ್‌ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಗೃಹವೊಂದನ್ನು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shafer |first=Sheldon S. |title=Ali coming home, buys house in Jefferson County |publisher=[[The Courier-Journal]] |date=2007-01-25 |url=http://www.greaterlouisville.com/content/community/FYI/pdf/files/ali%20will%20return%20home,%20buys%20louisville%20house.pdf |accessdate=2007-01-25 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325161651/http://www.greaterlouisville.com/content/community/FYI/pdf/files/ali%20will%20return%20home,%20buys%20louisville%20house.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಲಾನ್ನಿಯವರು ತನ್ನ 20ರ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಧರ್ಮ|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಧರ್ಮದಿಂದ]] ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಪೆಟ್ರೀಷಿಯಾ ಷೆರಿಡನ್‌ (2007-12-03) [http://www.post-gazette.com/pg/07337/838655-129.stm &quot;ಪೆಟ್ರೀಷಿಯಾ ಷೆರಿಡನ್‌‌'ಸ್‌‌  ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‌ ವಿತ್‌... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118060129/http://www.post-gazette.com/pg/07337/838655-129.stm |date=ಜನವರಿ 18, 2012 }}[http://www.post-gazette.com/pg/07337/838655-129.stm ಲಾನ್ನೀ ಅಲಿ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118060129/http://www.post-gazette.com/pg/07337/838655-129.stm |date=ಜನವರಿ 18, 2012 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌-ಗೆಜೆಟ್‌‌. 2009-07-28ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರ 17ರಂದು ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕೋ ಕ್ಲಾರೆ/ಕ್ಲೇರ್‌‌ಯ, ಎನ್ನಿಸ್‌‌ ಪಟ್ಟಣದ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಯವರನ್ನು [[ಎನ್ನಿಸ್‌‌|ಎನ್ನಿಸ್‌‌ನ]] ಪ್ರಥಮ ಸ್ವತಂತ್ರವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎನ್ನಿಸ್‌‌ ಪಟ್ಟಣವು 1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಂಟುಕಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಮುನ್ನ U.S.ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಲಿ'ಯವರ ಮುತ್ತಜ್ಜನವರ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.independent.ie/national-news/fightin-talk--as-ennis-awaits-mohammed-ali-1857049.html|title=Fightin' talk as Ennis awaits Muhammed Ali |date=2009-08-12|work=Irish Independent|accessdate=2009-08-26}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1, 2009ರಂದು, ಅಲಿಯವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಎನ್ನಿಸ್‌‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕ ಸತ್ಕಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ವತಂತ್ರವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2009/0901/alim.html|title=Ennis honours Muhammad Ali|date=2008-09-01|work=RTE News|accessdate=2009-09-01}}&lt;/ref&gt;

== ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವಿವರಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Muhammad Ali's boxing gloves.jpg|right|150px|thumbnail|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ'ಯವರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ]]

ಅಲಿಯವರನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ''[[ರಿಂಗ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]]'' ಯು 1998ರ ಸರ್ವಯುಗೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ ಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬರ್‌/ಸಂಖ್ಯೆ 1ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.boxinginsider.com/columns/was-ali-the-greatest-heavyweight/ ಅಲಿಯವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌ ಪಟುವಾಗಿದ್ದರೇ‌‌?]&lt;/ref&gt;

ಅಲಿಯವರನ್ನು ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಸ್ತಿಪಟುವೆಂಬ ಗೌರವವನ್ನು   ''[[ESPN.com]]''  ನೀಡಿದೆ, ಇವರ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನ ವೆಲ್ಟರ್‌ವೇಯ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಿಡಲ್‌‌ವೇಯ್ಟ್‌‌ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಷು/ಸುಗರ್‌‌ ರೇ ರಾಬಿನ್ಸನ್]]‌‌ರದ್ದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://espn.go.com/boxing/fnf/981202topten.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080107172258/http://espn.go.com/boxing/fnf/981202topten.html|archivedate=2008-01-07 |title=Sugar Ray Robinson wins split decision from Ali |publisher=ESPN |date=September 6, 1999 |accessdate=2009-04-26}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ''ESPN ವಾಹಿನಿ'' ಯು ಅಲಿಯವರನ್ನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಜೋ ಲೂಯಿಸ್‌‌‌|ಜೋ ಲೂಯಿಸ್‌‌‌ರ]] ನಂತರ ತನ್ನ ದ್ವಿತೀಯ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.amazon.com/ESPN-Classic-Ringside-Top-Heavyweights/dp/B000R7HY5K ESPN ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌‌ ರಿಂಗ್‌ಸೈಡ್‌ : ಅಗ್ರ 10 ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌‌ಗಳು].&lt;/ref&gt;

== ಖಾಸಗಿ ಜೀವನ ==
ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಏಳು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನೂ ಈರ್ವರು ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲಿಯವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪತ್ನಿ, [[ಕಾಕ್‌ಟೇಲ್‌ ಪಾನೀಯ ಸರಬರಾಜು ಪರಿಚಾರಿಕೆ]] ಸೋನ್ಜಿ ರಾಯ್‌ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯಾದ ಆಗಸ್ಟ್‌  14, 1964ರಂದಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಧರಿಸುವ ಉಡುಪುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲ [[ಮಹಮ್ಮದೀಯ]] ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವರು ಜನವರಿ 10, 1966ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.

ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 1967ರಂದು, ಅಲಿ (25ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ) 17-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬೆಲಿಂಡಾ ಬಾಯ್ಡ್‌‌ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ, ಆಕೆ [[ಇಸ್ಲಾಂ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ]] ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಖಲೀಲಾ ಅಲಿಯೆಂದು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಆಕೆಯನ್ನು ಬೆಲಿಂಡಾ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು ಅವರೆಂದರೆ: ಮರಿಯಮ್‌‌ (b. 1968), ಜಮೀಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಲಿಬಾನ್‌ (b. 1970), ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ Jr. (b. 1972) ಆಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;familytreemaker&quot;&gt;{{cite web |url=http://familytreemaker.genealogy.com/users/w/i/n/Keith-Winstead/WEBSITE-0001/UHP-0094.html |title=Winstead, Fry, Clay, Greathouse, and Alexander Family Tree:Information about Muhammad Ali |publisher=Familytreemaker.genealogy.com |date= |accessdate=2009-08-05 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030075334/http://familytreemaker.genealogy.com/users/w/i/n/Keith-Winstead/WEBSITE-0001/UHP-0094.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1975ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಯವರು ಓರ್ವ ನಟಿ ಹಾಗೂ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾದ [[ವೆರೋನಿಕಾ ಪೋರ್ಷೆ|ವೆರೋನಿಕಾ ಪೋರ್ಷೆಯವರೊಂದಿಗೆ]] ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1977ರ ಬೇಸಿಗೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಲಿ'ಯವರ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದು ಅವರು ವೆರೋನಿಕಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;[http://content.usatoday.com/topics/topic/Veronica+Porsche+Anderson ವೆರೋನಿಕಾ ಪೋರ್ಷೆ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002223248/http://content.usatoday.com/topics/topic/Veronica+Porsche+Anderson |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2011 }}.&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಹಾನಾ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ವೆರೋನಿಕಾ ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗುವಿಗೆ ತಾಯಾಗಲಿದ್ದರು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗಳು [[ಲೈಲಾ|ಲೈಲಾರು]], ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1977ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. 1986ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅಲಿ ಮತ್ತು ವೆರೋನಿಕಾ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.

ನವೆಂಬರ್‌ 19, 1986ರಂದು, ಅಲಿಯವರು ಯೋಲಂಡಾ ಅಲಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರು 1964ರಿಂದಲೇ [[ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ನಗರ|ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ನಗರದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ 5 ವರ್ಷದ ಅಸಾದ್‌‌ ಅಮಿನ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪುತ್ರನಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;familytreemaker&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n10_v91/ai_19082473/ |title=Muhammad Ali confesses illness put a stop to his 'girl chasing,' but his son is just starting |publisher=Findarticles.com |date= |accessdate=2009-08-05 |archiveurl=https://archive.today/20120708002006/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n10_v91/ai_19082473/ |archivedate=ಜುಲೈ 8, 2012 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Miller |first=Davis |url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19930912&amp;slug=1720560 |title=Still Larger Than Life - To Millions, Muhammad Ali Will Always Be The Champ |work=Seattle Times Newspaper |publisher=Community.seattletimes.nwsource.com |date= |accessdate=2009-08-05 |archive-date=ಜೂನ್ 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220610105241/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19930912 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=mzTW9Nitee4C&amp;amp;printsec=frontcover ಪುಟ  9]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=By&amp;nbsp;Rhett Bollinger&amp;nbsp;/&amp;nbsp;MLB.com |url=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20090611&amp;content_id=5270622&amp;vkey=news_mlb&amp;fext=.jsp&amp;c_id=mlb |title=Angels draft boxing legend Ali's son |publisher=Mlb.mlb.com |date= |accessdate=2009-08-05}}&lt;/ref&gt;

ಅಲಿಯವರು ವಿವಾಹಬಾಹಿರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಖಲೀಲಾ ಎಂಬ ಇನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;familytreemaker&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060523172332/http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/741:610/1/Muhammed_Ali.htm ದ ಬಯೋಗ್ರಾಫಿ ವಾಹಿನಿ  - ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ ಅಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ].&lt;/ref&gt;

== ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಿ ==
{{Main|Muhammad Ali in media and popular culture}}

ಓರ್ವ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ, ಅಲಿಯವರು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1963ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''I ಆಮ್‌ ದ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌‌‌!''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]‌ನ [[ಮಾತುಕತೆಯ]] ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌]]'' ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಜೋರ್ಡಾನ್‌|ಮೈಕೆಲ್‌ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ರ]] ನಂತರ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಎಂದರೆ 37 ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.dtmagazine.com/magazineofweek9282006.html ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ವೀಕ್‌‌ (9/28/06): ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌  ನವೆಂಬರ್‌  28, 1983].&lt;/ref&gt; ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡುರ್ಹಾಮ್‌‌ರೊಡನೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ದ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌‌‌‌‌ : ಮೈ ಓನ್‌ ಸ್ಟೋರಿ'' ಯನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Durham, Richard; Ali, Muhammad |title=The greatest, my own story |url=https://archive.org/details/greatestmyownsto0000alim_c9y7 |publisher=Random House |location=New York |year=1975 |pages= |isbn=0-394-46268-8 |oclc=1622063}}&lt;/ref&gt; ಕೋಲಾಹಲಕಾರಿ ಪಂದ್ಯ/ರಂಬಲ್‌ ಇನ್‌ ದ ಜಂಗಲ್‌‌ ಬಗೆಗಿನ ''[[ವೆನ್‌‌ ವೀ ವೆರ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್]]'' ‌‌, ಎಂಬ 1996ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ,&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0118147/ ವೆನ್‌‌ ವೀ ವೆರ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌‌  (1996)].&lt;/ref&gt; 2001ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಅಲಿ]]'' ಯು [[ವಿಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌]]'ರ  ನಾಯಕ ಪಾತ್ರದ ನಟನೆಗೆ ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0248667/ ಅಲಿ  (2001)].&lt;/ref&gt;

ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ 6801 [[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಬೌವ್ಲ್‌ವಾರ್ಡ್]]‌‌ನಲ್ಲಿ  [[ಹಾಲಿವುಡ್‌‌ ವಾಕ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್‌‌ ವಾಕ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಾರೆಯೊಂ/ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;HWOFDB&quot;&gt;{{cite web|url=http://hwof.com/star/live-theatre/muhammad-ali/2435 Ali |title=Hollywood Walk of Fame database |publisher=HWOF.com}}&lt;/ref&gt;

== ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ==
{{start box}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;8&quot;|'''56 ವಿಜಯಗಳು'''  (37  ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳು, 19 ನಿರ್ಣಯ/ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯಗಳು), '''5 ಸೋಲುಗಳು'''  (4 ನಿರ್ಣಯ/ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯಗಳು, 1 ನಿವೃತ್ತಿ), '''0 ಸರಿಸಮ ಪಂದ್ಯಗಳು''' &lt;ref name=&quot;boxrecords&quot;&gt;{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.boxrec.com/list_bouts.php?human_id=180&amp;cat=boxer|title=boxer: Muhammad Ali|publisher=BoxRec|archive-date=ಜನವರಿ 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121003540/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=180&amp;cat=boxer|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;text-align:center; background:#e3e3e3; background:#e3e3e3;&quot;
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''Res.''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''ವಿಧ''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''Rd., ಸಮಯ''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''ದಿನಾಂಕ''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''ಸ್ಥಳ''' 
| style=&quot;border-style:none none solid solid; &quot;|'''ಟಿಪ್ಪಣಿ''' 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{no2}}ಸೋಲು
| [[ಟ್ರೆವರ್‌‌ ಬರ್ಬಿಕ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 10 {{small|(10)}}
| 1981-12-11
| Align=left|{{flagicon|BAH}} [[ಬಹಾಮಾಸ್‌ನ ನಸ್ಸಾವೌ]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{no2}}ಸೋಲು
| [[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಹೋಮ್ಸ್‌‌]]
| TKO
| 10 {{small|(15)}}
| 1980-10-02
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Match was for WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಲಿಯಾನ್‌‌ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1978-09-15
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[LAನ ನ್ಯೂ ಅರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್]]
| Align=left|{{small|Won WBA Heavyweight title;&lt;br /&gt;Vacated title on 1979-09-06}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{no2}}ಸೋಲು
| [[ಲಿಯಾನ್‌‌ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(split)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1978-02-15
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
| Align=left|{{small|Lost WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಯಿಯರ್ನೀ ಷೇವರ್ಸ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1977-09-29
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಆಲ್‌‌ಫ್ರೆಡೋ ಎವಾಂಜೆಲಿಸ್ಟಾ]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1977-05-16
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[MDಯ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಓವರ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1976-09-28
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನ ದ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ರಿಚರ್ಡ್‌‌ ಡುನ್‌‌]]
| TKO
| 5 {{small|(15)}}
| 1976-05-24
| Align=left|{{flagicon|GER}} [[ಜರ್ಮನಿಯ ಮ್ಯುನಿಚ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜಿಮ್ಮಿ ಯಂಗ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1976-04-30
| Align=left|{{flagicon|USA}} MDಯ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಓವರ್‌‌
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೀನ್‌-ಪಿಯೆರ್ರೆ ಕೂಪ್‌ಮನ್‌‌]]
| KO
| 5 {{small|(15)}}
| 1976-02-20
| Align=left|{{flagicon|PUR}} [[ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಜುವಾನ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌]]
| TKO
| 14 {{small|(15)}}, 0:59
| 1975-10-01
| Align=left|{{flagicon|PHL}} [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ನ ಕ್ವೆಜಾನ್‌ ಮಹಾನಗರ]]
| Align=left|{{small|&quot;[[Thrilla in Manila|The Thrilla in Manila]]&quot;;&lt;br /&gt;Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೋ ಬಗ್ನರ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1975-06-30
| Align=left|{{flagicon|Malaysia}} [[ಮಲೇಷಿಯಾದ ಕ್ವಾಲಾಲಾಂಪುರ]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ರಾನ್‌‌ ಲೈಲೆ]]
| TKO
| 11 {{small|(15)}}
| 1975-05-16
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಚಕ್‌‌ ವೆಪ್ನರ್‌‌]] 
| TKO
| 15 {{small|(15)}}, 2:41
| 1975-03-24
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[OHನ ರಿಚ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಫೋರ್‌ಮನ್‌‌]]
| KO
| 8 {{small|(15)}}, 2:58
| 1974-10-30
| Align=left|{{flagicon|Zaire}} [[ಝೈರೆಯ ಕಿನ್ಷಾಸಾ]]
| Align=left|{{small|&quot;[[The Rumble in the Jungle]]&quot;;&lt;br /&gt;Won WBA/WBC Heavyweight titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1974-01-28
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title;&lt;br /&gt;Vacated title later in 1974}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ರೂಡಿ ಲಬ್ಬರ್ಸ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1973-10-20
| Align=left|{{flagicon|INA}} [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಜಕಾರ್ತಾ]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(split)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1973-09-10
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[CAನ ಇಂಗಲ್‌‌ವುಡ್‌‌‌]]
| Align=left|{{small|Won NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{no2}}ಸೋಲು
| [[ಕೆನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(split)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1973-03-31
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[CAನ ಸ್ಯಾನ್‌ ಡಿಯಾಗೋ]]
| Align=left|{{small|Lost NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೋ ಬಗ್ನರ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1973-02-14
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಬಾಬ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್‌‌]]
| KO.
| 7 {{small|(12)}}
| 1972-11-21
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[NVಯ ಸ್ಟೇಟ್‌ಲೈನ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌]]
| TKO
| 7 {{small|(12)}}
| 1972-09-20
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಆಲ್ವಿನ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌‌]]
| TKO
| 11 {{small|(12)}}, 1:15
| 1972-07-19
| Align=left|{{flagicon|IRL}} [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಡಬ್ಲಿನ್‌‌]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೆರ್ರಿ ಕ್ವಾರ್ರಿ]]
| TKO
| 7 {{small|(12)}}, 0:19
| 1972-06-27
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಚುವಾಲೋ]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1972-05-01
| Align=left|{{flagicon|CAN}} [[ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| {{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಮ್ಯಾಕ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1972-04-01
| Align=left|{{flagicon|JPN}} [[ಜಪಾನ್‌ನ ಟೋಕಿಯೋ/ಟೋಕ್ಯೋ]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜರ್ಗನ್‌ ಬ್ಲಿನ್‌‌]]
| KO.
| 7 {{small|(12)}}, 2:12
| 1971-12-26
| Align=left|[[ಚಿತ್ರ:Flag of Switzerland.svg|16px]] [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಜೂರಿಚ್‌/ಕ್‌‌]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಬಸ್ಟರ್‌ ಮಾಥಿಸ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 12 {{small|(12)}}
| 1971-11-17
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[TXನ ಹೌಸ್ಟನ್‌‌]] 
| Align=left|{{small|Retained NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜಿಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಿಸ್‌‌]]
| TKO
| 12 {{small|(12)}}, 2:10
| 1971-07-26
| Align=left|{{flagicon|USA}} TXನ ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ 
| Align=left|{{small|Won vacant NABF Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{no2}}ಸೋಲು
| [[ಜೋ ಫ್ರೇಜಿಯರ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1971-03-08
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
| Align=left|{{small|&quot;[[Fight of the Century|The Fight of the Century]]&quot;;&lt;br /&gt;Match was for WBA/WBC Heavyweight&lt;br /&gt;titles}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
|  [[ಆಸ್ಕರ್‌‌ ಬೊನವೇನಾ]]
| TKO
| 15 {{small|(15)}}, 2:03
| 1970-12-07
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
| Align=left|{{small|Won NABF Heavyweight title;&lt;br /&gt;Vacated title in 1971}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜೆರ್ರಿ ಕ್ವಾರ್ರಿ]]
| TKO
| 3 {{small|(15)}}
| 1970-10-26
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[GAನ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಝೋರಾ ಫಾಲ್ಲೆ]]
| KO.
| 7 {{small|(15)}}, 1:48
| 1967-03-22
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
| Align=left|{{small|Retained WBA/WBC Heavyweight titles;&lt;br /&gt;Stripped of titles on 1967-04-28}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಎರ್ನೀ ಟೆರ್ರೆಲ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1967-02-06
| Align=left|{{flagicon|USA}} TXನ ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ 
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title,&lt;br /&gt;Won WBA Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಕ್ಲೀವ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌]]
| TKO
| 3 {{small|(15)}}
| 1966-11-14
| Align=left|{{flagicon|USA}} TXನ ಹೌಸ್ಟನ್‌‌ 
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಕಾರ್ಲ್‌‌ ಮಿಲ್ಡೆನ್‌‌ಬರ್ಗರ್‌‌]]
| TKO
| 12 {{small|(15)}}
| 1966-09-10
| Align=left|{{flagicon|GER}} [[ಜರ್ಮನಿಯ ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ಫರ್ಟ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಲಂಡನ್‌‌]]
| KO.
| 3 {{small|(15)}}
| 1966-08-06
| Align=left|{{flagicon|GBR}} ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಲಂಡನ್‌‌ ‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌]]
| TKO
| 6 {{small|(15)}}, 1:38
| 1966-05-21
| Align=left|{{flagicon|GBR}} ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಲಂಡನ್‌‌ ‌
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಚುವಾಲೋ]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 15 {{small|(15)}}
| 1966-03-29
| Align=left|{{flagicon|CAN}} [[ಕೆನಡಾದ ಟೊರೆಂಟೊ/ಟೊರೊಂಟೊ]]
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌‌ಸನ್‌‌]]
| TKO
| 12 {{small|(15)}}, 2:18
| 1965-11-22
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಸಾನ್ನಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌]]
| KO.
| 1 {{small|(15)}}, 2:12
| 1965-05-25
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[MEಯ ಲೂಯಿಸ್‌ಟನ್‌‌]]
| Align=left|{{small|Retained WBC Heavyweight title}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಸಾನ್ನಿ ಲಿಸ್ಟನ್‌‌]]
| TKO
| 7 {{small|(15)}}
| 1964-02-25
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ]]
| Align=left|{{small|Won WBA/WBC Heavyweight titles;&lt;br /&gt;Stripped of WBA title on 1964-06-19}}
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಹೆನ್ರಿ ಕೂಪರ್‌‌‌]]
| TKO
| 5 {{small|(10)}}, 2:15
| 1963-06-18
| Align=left|{{flagicon|GBR}} ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಲಂಡನ್‌‌ ‌
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಡೌಗ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 10 {{small|(10)}}
| 1963-03-13
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಚಾರ್ಲಿ/ರ್ಲೆ ಪಾವೆಲ್‌‌
| KO.
| 3, 2:04
| 1963-01-24
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[PAನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಆರ್ಚೀ ಮೂರ್‌‌]]
| TKO
| 4 {{small|(10)}}, 1:35
| 1962-11-15
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[CAನ ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೋ ಲಾವೊರಂಟೆ
| KO.
| 5 {{small|(10)}}, 1:48
| 1962-07-20
| Align=left|{{flagicon|USA}} CAನ ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಬಿಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್]] 
| TKO
| 7 {{small|(10)}}, 2:21
| 1962-05-19
| Align=left|{{flagicon|USA}} CAನ ಲಾಸ್‌‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಜಾರ್ಜ್‌‌ ಲೋಗನ್‌‌‌
| TKO
| 4 {{small|(10)}}, 1:34
| 1962-04-23
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಡಾನ್‌ ವಾರ್ನರ್‌‌
| TKO
| 4, 0:34
| 1962-03-28
| Align=left|{{flagicon|USA}} FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಸಾನ್ನಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌‌‌]]
| TKO
| 4 {{small|(10)}}, 0:26
| 1962-02-10
| Align=left|{{flagicon|USA}} NYನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ವಿಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಮನಾಫ್‌‌‌]]
| TKO
| 7 {{small|(10)}}, 1:55
| 1961-11-29
| Align=left|{{flagicon|USA}} [[KYನ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಅಲೆಕ್ಸ್‌‌ ಮಿಟೆಫ್‌‌‌
| TKO
| 6 {{small|(10)}}, 1:45
| 1961-10-07
| Align=left|{{flagicon|USA}} KYನ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಅಲೋನ್ಜೋ ಜಾನ್ಸನ್‌‌
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 10 {{small|(10)}}
| 1961-07-22
| Align=left|{{flagicon|USA}} KYನ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಡ್ಯೂಕ್‌ ಸೇಬ್‌ಡಾಂಗ್‌‌‌
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 10 {{small|(10)}}
| 1961-06-26
| Align=left|{{flagicon|USA}} NVನ ಲಾಸ್‌‌ ವೇಗಾಸ್‌‌
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಲಾಮರ್‌‌‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌‌
| KO.
| 2 {{small|(10)}}, 1:27
| 1961-04-19
| Align=left|{{flagicon|USA}} KYನ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಡಾನ್ನೀ ಫ್ಲೀಮನ್‌‌‌
| TKO
| 7 {{small|(8)}}
| 1961-02-21
| Align=left|{{flagicon|USA}} FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಜಿಮ್ಮಿ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌‌
| KO.
| 1 {{small|(8)}}, 1:34
| 1961-02-07
| Align=left|{{flagicon|USA}} FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| ಟೋನಿ ಎಸ್ಪೆರ್ಟಿ
| TKO
| 3 {{small|(8)}}, 1:30
| 1961-01-17
| Align=left|{{flagicon|USA}} FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಹರ್ಬ್‌‌ ಸೈಲರ್‌‌‌]]
| KO.
| 4 {{small|(8)}}
| 1960-12-27
| Align=left|{{flagicon|USA}} FLನ ಮಿಯಾಮಿ ತೀರನಗರ
|
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|{{yes2}}ಗೆಲುವು
| [[ಟನ್ನೆ ಹನ್ಸೇಕರ್‌‌]]
| ನಿರ್ಣಾಯಕ/ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ಯ {{small|(unanimous)}}
| 6 {{small|(6)}}
| 1960-10-29
| Align=left|{{flagicon|USA}} KYನ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ
|
{{end box}}

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
{{Portal box|African American|Biography}}
* [[ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್‌‌ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಪಟ್ಟಿ]] 
* [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] 
* [[WBA ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ]] 
* [[WBC ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ]] 
* [[ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] 
* [[ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಡುವ ಆಕ್ಷೇಪಕ]]

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
* {{Cite book | last=Hauser|first=Thomas | title=Muhammad Ali: His Life and Times | url=https://archive.org/details/muhammadalihisli0000haus_h4j0| publisher=[[Robson Books]] | year=2004 | isbn=1861057385 | oclc=56645513}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|Muhammad Ali}}
{{wikiquote}}
* [http://www.ali.com/ www.ali.com ಅಧಿಕೃತ  ಜಾಲತಾಣ]
* [http://sportsillustrated.cnn.com/multimedia/photo_gallery/0701/gallery.box.ali.favorites/content.1.html ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ  ಅಲಿಯವರ ಅಗ್ರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511181244/http://sportsillustrated.cnn.com/multimedia/photo_gallery/0701/gallery.box.ali.favorites/content.1.html |date=ಮೇ 11, 2008 }}
* {{imdb name|id=00000738}}
* [http://www.maprc.com/ www.maprc.com ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ ] (MAPC)
* {{boxrec|id=000180}}
* [http://ali.wlrn.org/ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ: ಮಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದದ್ದು/ಮೇಡ್‌ ಇನ್‌ ಮಿಯಾಮಿ]
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/22961/cassius-clay-before-he-was-ali ಕ್ಯಾಸ್ಸಿಯಸ್‌ ಕ್ಲೇ: ಬಿಫೋರ್‌‌ ಹೀ ವಾಸ್‌‌ ಅಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021043816/http://www.life.com/image/first/in-gallery/22961/cassius-clay-before-he-was-ali |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2009 }} - ''[[ಲೈಫ್‌]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಚಿತ್ರಸರಣಿ
* [http://www.awardsandhonors.com/award/presidentialcitizensmedal.html Honors and Awards.com - ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಪದಕ]

{{start box}}
{{s-ach|ach}}
{{s-bef| rows   = 2 | before = [[Sonny Liston]] }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Association|WBA]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = February 25, 1964 – June 19, 1964 (Stripped) }}
{{s-aft| after  = [[Ernie Terrell]] &lt;br /&gt; {{small|filled vacancy}} }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Council|WBC]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = February 25, 1964 – March 11, 1969 (Stripped) }}
{{s-aft| after  = [[Joe Frazier]]&lt;br /&gt;{{small|filled vacancy}} }}

{{s-bef| before = [[Ernie Terrell]] }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Association|WBA]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]|
       | years  = February 6, 1967 – April 28, 1967 (Stripped) }}
{{s-aft| after  = [[Jimmy Ellis]] &lt;br /&gt; {{small|filled vacancy}} }}

{{s-bef| before = [[Leotis Martin]] (Vacated) }}
{{s-ttl| title  = [[North American Boxing Federation|NABF]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = December 17, 1970–1971 (Vacated) }}
{{s-aft| after  = [[George Foreman]]&lt;br /&gt;{{small|filled vacancy}} }}

{{s-bef| before = [[George Foreman]] (Vacated) }}
{{s-ttl| title  = [[North American Boxing Federation|NABF]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = Ju1y 26, 1971 – March 31, 1973 }}
{{s-aft| after  = [[Ken Norton]] }}

{{s-bef| before = [[Ken Norton]] }}
{{s-ttl| title  = [[North American Boxing Federation|NABF]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = September 10, 1973–1974 (Vacated) }}
{{s-aft| after  = [[Ken Norton]]&lt;br /&gt;{{small|filled vacancy}} }}

{{s-bef| rows   = 2 | before = [[George Foreman]] }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Association|WBA]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = October 30, 1974 – February 15, 1978 }}
{{s-aft| rows   = 2 | after  = [[Leon Spinks]] }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Council|WBC]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = October 30, 1974 – February 15, 1978 }}

{{s-bef| before = [[Leon Spinks]] }}
{{s-ttl| title  = [[World Boxing Association|WBA]] [[List of heavyweight boxing champions|Heavyweight boxing champion]]
       | years  = September 15, 1978 – September 6, 1979 (Vacated) }}
{{s-aft| after  = [[John Tate (boxer)|John Tate]]&lt;br /&gt;{{small|filled vacancy}} }}

{{s-ach|aw}}
{{succession box
| before=none |
| title=[[United Press International Athlete of the Year Award#Male winners|United Press International&lt;br /&gt;Athlete of the Year]] |
| after=[[João Carlos de Oliveira]] |
| years=1974
}}
{{succession box
| before = [[O.J. Simpson]]
| title = [[Associated Press Athlete of the Year|Associated Press Male Athlete of the Year]]
| years = 1974
| after = [[Fred Lynn]]
}}
{{succession box
| before = [[O.J. Simpson]]
| title = [[Hickok Belt|Hickok Belt Winner]]
| years = 1974
| after = [[Pete Rose]]
}}
{{s-sports|oly}}
{{succession box | title=[[List of people who have lit the Olympic Cauldron|Final Summer Olympic Torchbearer]] | before=[[Antonio Rebollo]] | after=[[Cathy Freeman]]| years=[[1996 Summer Olympics|Atlanta 1996]]}}
{{end box}}

{{Muhammad Ali Footer}}
{{SI Sportsman of the Year}}
{{APAthleteOTY}}
{{Footer Olympic Champions Boxing Light Heavyweight}}

{{use mdy dates}}

{{Persondata
| NAME=Ali, Muhammad
| ALTERNATIVE NAMES=Clay, Cassius Marcellus, Jr. (prior to conversion to Islam)
| SHORT DESCRIPTION=American boxer, world heavyweight champion, Olympic gold medalist; anti-Vietnam War activist
| DATE OF BIRTH=January 17, 1942
| PLACE OF BIRTH=[[Louisville, Kentucky]]
| DATE OF DEATH=
| PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:Ali, Muhammad}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]]
[[ವರ್ಗ:1942ರ ಜನನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]]</text>
      <sha1>053ahy3ltpapwwn5nofvr5hnfcdmyjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಫೀಫಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24029</id>
    <revision>
      <id>1435495</id>
      <parentid>1429849</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100058" sha1="hxh59flzbbxvgofwkm39kj8amrzhq7q" xml:space="preserve">{{Infobox Organization
|name = Fédération Internationale de Football Association
|image = FIFA logo without slogan.svg
|size = 200px 
|motto = For the Game. For the World. (ಆಟಕ್ಕಾಗಿ. ವಿಶ್ವಕ್ಕಾಗಿ)
|type = [[List of international sport federations|Federation of national associations]]
|formation = 21 ಮೇ 1904
|headquarters = [[ಜ್ಯೂರಿಚ್]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]
|membership = [[List of men's national association football teams|208 national associations]]
|leader_title = [[List of FIFA presidents|President]]
|leader_name = [[ಸೆಪ್ ಬ್ಲಾಟರ್]]
|language = [[ಆಂಗ್ಲ]], [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]], [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]], [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]],&lt;ref&gt;http://www.fifa.com/mm/document/affederation/federation/01/24/fifastatuten2009_e.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104151458/http://www.fifa.com/mm/document/affederation/federation/01/24/fifastatuten2009_e.pdf |date=2015-11-04 }} FIFA Statutes Aug 2009 see 8:1.  [[ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]], [[ರಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ರಶಿಯನ್]] and [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] are additional languages for the Congress.  In case of dispute, English language documents are taken as authoritative.&lt;/ref&gt;
|website= [http://www.fifa.com/ www.fifa.com]
}}
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಫೀಫಾ'''  (ಎಲ್ಲೆಡೆ {{3/}}) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ '''ದಿ ಫೆಡರೇಷನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲೆ ಡಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ''' ([[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]]: '''''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್''''', ಕನ್ನಡ:ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ) [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಡಳಿತ]] ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ [[ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ]] [[ಜ್ಯೂರಿಚ್]] ನಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಚಲಿತ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ಸೆಪ್ ಬ್ಲಾಟರ್]]. ಫೀಫಾ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1930 ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ, ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಅನ್ನುಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ.
[[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕಮಿಟಿ]]ಗಿಂತ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್]]ಗಿಂತ ಐದು ಕಡಿಮೆ ಯಂತೆ, ಫೀಫಾ 208 ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಏಕೈಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಫೀಫಾ 21 ನೇ ಮೇ 1904 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳ ಹೊರಗೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದಾದ ಶಬ್ದವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ದಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಳು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರು. ಹಾಗೂ, ಅದೇ ದಿನವೇ, ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ತಂತಿವಾರ್ತೆಯ ಮುಖಾಂತರ ತಾನೂ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಗಿತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಗ್ಯೌರಿನ್]] ಅದರ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
ಈಗ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಬುರ್ಲೆ ವೂಲ್ ಫಾಲ್]] ರವರು 1906 ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯೌರಿನ್ ಬದಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಫೀಫಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ಹಾಜರಿ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, [[ಲಂಡನ್ನಿನ 1908 ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.
1908 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], 1912 ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ]] ಹಾಗೂ [[ಚಿಲಿ]], ಮತ್ತು 1913 ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳ ಜೊತೆ ಫೀಫಾದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಯುರೋಪಿನಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
[[ಮೊದಲನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಶ್ಚಯಗೊಳಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಕೆಲವೇ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯೇ ಅನುಮಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಾ ನಂತರ, ವೂಲ್ ಫಾಲ್ ರ ಮರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಡಚ್ ನವರಾದ [[ಕಾರ್ಲ್ ಹಿರ್ಷ್ ಮನ್]] ರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ [[ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್]](ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ) ನ ಹಿಂತೆಗೆತದ ಕಾರಣ, ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದರಿಂದ ಉಳಿಯಿತು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಶತೃಗಳ ಜೊತೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿತು. ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಫೀಫಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
== ರಚನೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:World Map FIFA.svg|thumb|400px|ಆರು ಖಂಡಾಂತರ ಕೂಟಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಭೂಪಟ]]
ಫೀಫಾ ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಜ್ಯೂರಿಚ್ ನಲ್ಲಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ನೊಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ರಚನೆಯ ಒಂದು ಸಭೆ, ಫೀಫಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫೀಫದ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರುಷವೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಭೆಗಳು 1998 ರಿಂದ ಮರುಷಕ್ಕೊಂಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಕೇವಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಾತ್ರ ಫೀಫದ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫೀಫಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ [[ಫೀಫಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯ]] ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಫೀಫಾದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 280 ಸದಸ್ಯರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟ, ಅದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಥಾನ ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫೀಫಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರಾಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕೈಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಮಿತಿಯಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಫೀಫಾದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿ, ದಿ ಡಿಸೆಪ್ಲಿನರಿ ಕಮಿಟಿ, ರೆಫರಿಗಳ ಕಮಿಟಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿವೆ.
ತನ್ನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ (ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಂತಾದುವು) ವಿವಿಧ ಖಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಫೀಫಾದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆರು ವಿವಿಧ ಖಂಡ ಕೂಟಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಫೀಫಾದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಖಂಡಗಳ ಕೂಟಗಳು ಅಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಖಂಡಗಳ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಫೀಫಾದ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಫೀಫಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಗ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ಅವರ ತಂಡಗಳು ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಖಂಡ ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಫೀಫಾ ಎರಡಕ್ಕೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲೇ ಬೇಕು (ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಪವಾದಗಳ ಸಹಿತ):
:{{Colorbox|#ffb6c1}} ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[AFC – ಏಷಿಯನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್]] 
::{{Colorbox|#deb887}} ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[CAF – ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ ಆಫ್ರಿಕೇಯಿನ್ ಡಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]]
:::{{Colorbox|#db7093}} ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ ದಲ್ಲಿನ [[CONCACAF – ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಥ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]]
::::{{Colorbox|#8fbc8f}} ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ [[CONMEBOL - ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ ಸುಡಾಮೇರಿಕಾನ ಡಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]]
:::::{{Colorbox|#ffd700}} [[ಓಶೀಯಾನ]] ದಲ್ಲಿನ [[OFC – ಓಶೀಯಾನ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್]]
::::::{{Colorbox|#4682b4}} ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ [[UEFA – ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]
ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಮಧ್ಯೆ ಪರಂಪರೆಯ ಗಡಿಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಂಡದ ಕೂಟವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಭೂಭಾಗವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಟರ್ಕಿ]], [[ಸೈಪ್ರೆಸ್]], [[ಅರ್ಮೇನಿಯಾ]], [[ಅಝರ್ ಬೈಜಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಅನೇಕ ಅಂತರ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು UEFA ಯ ಭಾಗವಾಗಿರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ತನ್ನ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಅನೇಕ AFC ದೇಶಗಳಿಂದ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದೊಳಗೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ [[ಇಸ್ರೇಲ್]], 1994 ರಲ್ಲಿ UEFA ಗೆ ಸೇರಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಕಜಾಖಸ್ತಾನ್]] AFC ಯಿಂದ UEFA ಗೆ ಸೇರಿತು. 2006 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] OFC ಯಿಂದ AFC ಗೆ ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ [[ಗಯಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಸುರೀನಾಮ್]] ಯಾವಾಗಲೂ CONCACAF ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ
ಒಟ್ಟಾಗಿ, 129 ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳಲ್ಲದೆ, 208 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಫೀಫಾ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ; [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳ ಯಾದಿ]] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ [[ದೇಶದ ಸಂಕೇತ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ. ವಿಸ್ಮಯಕರವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು [[ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ನಂತಹ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ವಿವಾದವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಪರಮಾಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನ ದೇಶಗಳೆಂದು ಫೀಫಾ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರುವ ಕಾರಣ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಫೀಫಾ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.bruisedearth.org/?p=137 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427021948/http://www.bruisedearth.org/?p=137 |date=2011-04-27 }} ಜೋರ್ಡಾನ್ ನೊಡನೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೇನಿಯನ್ ಪಂದ್ಯದ ವರದಿ&lt;/ref&gt; [[ಫೀಫಾದ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು]] ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಯೋಗ್ಯತಾ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಗೆಳೆತನದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ, [[ಮಹಿಳಾ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಗೂ ಸಹ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕ]]ಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
== ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
ತಂಡ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಮಾರಂಭದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವರ್ಷದ ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಆಟಗಾರರಿಗೆ [[ಫೀಫಾ ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವ ಆಟಗಾರನೆಂಬ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಫೀಫಾ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
1994 ರಲ್ಲಿ ಫೀಫಾ [[ಫೀಫಾ ವರ್ಲ್ಡ ಕಪ್ ಆಲ್-ಟೈಮ್ ಟೀಮ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.
2002 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಸರ್ವ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು, [[ಫೀಫಾ ಡ್ರೀಮ್ ಟೀಮ್]] ಅನ್ನು ಫೀಫಾ ಘೋಷಿಸಿತು.
2004 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ನಡುವೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಫೀಫಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು.
== ಪ್ರಶಾಸನ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯದ ವಿಕಾಸ ==
=== ಕ್ರೀಡೆಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ===
''ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗೇಮ್ '' ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಆಳುವ ಕಾಯ್ದೆಗಳು, ಕೇವಲ ಫೀಫಾದ್ದೊಂದೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ; ಅವು [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್]] (IFAB) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಫೀಫಾ ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು); ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂಮ್]] ನ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ: [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]], [[ವೇಲ್ಸ್]], ಹಾಗೂ [[ನಾರ್ದರನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]], ಇವರು 1882 ರಲ್ಲಿ IFAB ಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಆರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದರೂ ಪಂದ್ಯದ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲೇ ಬೇಕು.
=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶಿಸ್ತು ===
ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಗತಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಫೀಫಾ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಕ್ರೀಯವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸದಸ್ಯ ಸಂಘಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರವು ಫೀಫಾದ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಂತಹ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ತಂಡಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡುವುದು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೂರು ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡಬಹುದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಜೂನ್ 30 ರ ವರಗೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಬಾಗವಹಿಸಬಹುದೆನ್ನುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ದಿನಾಂಕದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಋತುಮಾನದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ]]ಸಂಗತಿಯಂತೆ, 2007 ರ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯವು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದದ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಋತುಮಾನಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ಹಂತಗಳ ಜೊತೆ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಫೀಫಾ ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು.
== ಫೀಫಾ ಸ್ತುತಿ ಗೀತೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:Article-2656534-1EB51F0B00000578-629 964x1092.jpg|thumb|right|2014ರ ಫೀಫಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರೆಝಿಲ್`ನ ಸಾವೊ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಫೀಫಾ ಸ್ತುತಿ ಗೀತೆ ಹಾಡಿ,ದಿ.12-6-2014 ಗುರುವಾರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿದ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಲೊಪೆಜ್]]
[[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್]] ನಂತೆ, [[1994 ರ ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ನಿಂದೀಚೆಗೆ, ಫೀಫಾವು ಜರ್ಮನ್ ಗೀತಕಾರ [[ಫ್ರಾನ್ಜ್ ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್]] ರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸ್ತುತಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ನೇಹ ಪಂದ್ಯಗಳು, [[ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ U-20 ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ U-17 ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ U-20 ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ U-17 ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ ಫುಟ್ ಸಾಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], [[ಫೀಫಾ ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]], ಮತ್ತು [[ಫೀಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ನಂತಹ ಫೀಫಾ ಅನುಮತಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಫಾ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಫೀಫಾ ಸ್ತುತಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=R9I7bn1b4oc |title=FIFA anthem |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-05-19}}&lt;/ref&gt;
ಬ್ರೆಝಿಲ್`ನ ಸಾವೊ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| '''ದಿ.12-6-2014ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭ'''ವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಬ್ರಿಜಿಲ್‌ನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು,, ಮತ್ತು ಕ್ಲೌಡಿಯಾ ಲೆಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಜೆನ್ನಿಫೆರ್ ಲೊಪೆಜ್ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಹಾಡಿದ ''ವೀ ಆರ್ ಒನ್, (ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ)'' ಎಂಬ ಹಾಡು ಮಾತ್ರಾ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.(ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ವರದಿ-15-6-2014)['''ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ-ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರ ನೋಡಬಹುದು.''']
|}
== ಟೀಕೆಗಳು ==
=== ಆರ್ಥಿಕ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆಪಾದನೆಗಳು ===
ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರ [[ಆಂಡ್ರೂ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್]] ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಫೌಲ್!'' ಫೀಫಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಪಾಲುದಾರ ISL ನ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುತ್ತಿಗೆಗಾಗಿ ಹಣದ ಹಗರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಆಪಾದನೆಯಿಂದ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಗೆ, ''ದಿ ಸೀಕ್ರಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಫೀಫಾ: ಬ್ರೈಬ್ಸ್, ವೋಟ್ ರಿಗ್ಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಸ್ಕಾಂಡಲ್ಸ್ '' ([[ಹಾರ್ಪರ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್]]) ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಹೇಗೆ ಕೆಲವು ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಾವು ಪಡೆದ ಲಂಚದ ಹಣವನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. ಫೀಫಾದ ಸೆಪ್ ಬ್ಲಾಟರ್ ರ ಮುಂದುವರಿದ ಹಿಡಿತದ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮತದ ಮೋಸವು ಸಂಭವಿಸಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಆ ಪುಸ್ತಕವು ಆಪಾದಿಸಿದೆ.
''ಫೌಲ್''  ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ  ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ರಿಂದ ಒಂದು [[ಬಿಬಿಸಿ]] ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಬಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರೋಜರ್ ಕೊರ್ಕ್ ರ ''[[ಪನೋರಮಾ]]''  ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಜೂನ್ 11, 2006 ರ, ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ, ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ [[ಲಂಚ]]ದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಒಂದು ಗುಟ್ಟಾದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಸ್ವಿಸ್]] ಪೋಲೀಸರಿಂದ ಸೆಪ್ ಬ್ಲಾಟರ್ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಹಾಗೂ ''ಪನೋರಮಾ''  ತಂಡವು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಪನೋರಮಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಒಂದು ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಧ್ವನಿ, ಬಾಹ್ಯ ಚಹರೆ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ, ಒಂದನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮುಖಾಂತರ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ [[ಟೊವ್ ಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಹಿಂದಿನ ಒಬ್ಬ ಉಪನ್ಯಾಸಕಾರರಾದ, [[ಮೆಲ್ ಬ್ರೆನ್ನಾನ್]] (ಮತ್ತು [[CONCACAF]] ಗೆ 2001-2003 ರವರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಇ-ಫೀಫಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ), CONCACAF ಮತ್ತು ಫೀಫಾ ಮುಖಂಡತ್ವದಿಂದ ಅನಾಚಾರ, ಅಕ್ರಮ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಮತ್ತು ದುರಾಸೆಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಣನೀಯ ಆಪಾದನೆಗಳ ಸಹಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಡಳಿತದ ಒಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ಪನೋರಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆನ್ನಾನ್-ವಿಶ್ವ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಶಾಸನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್-ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರರು CONCACAF ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ಅನುಚಿತ ಹಂಚುವಿಕೆಗಳ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಫೀಫಾದಲ್ಲಿಯೂ ತದ್ರೂಪು ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಯ CONCACAF ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರೆನ್ನಾನ್ ರ ಪುಸ್ತಕ, ''ದಿ ಅಪ್ರೆಂಟೈಸ್: ಟ್ರಾಜಿಕಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅಮಾಂಗ್ ದಿ ಮೆನ್ ರನ್ನಿಂಗ್-ಆಂಡ್ ರೂಯ್ನಿಂಗ್-ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್''  2010 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು. 
=== ವಿಡಿಯೊ ಮರುಪ್ರಸಾರ ===
ಆನಂತರದ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಂಗೀಕಾರಗಳಿಗೆ ಅದು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಫೀಫಾ ಪಂದ್ಯಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;
{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2005/jan/05/newsstory.sport8 |title=Fifa rules out video evidence |date=5 January 2005|work=The Guardian |accessdate=29 November 2009}}
&lt;/ref&gt; 1970 ರ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್]]ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಆಟದ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲ ಬಹುದಾದ ನಿಧಾನ ಚಲನೆಯ ಮರುಪ್ರಸಾರದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವಂತೆ ದೂರದರ್ಶನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ssbra.org/html/laws/IFABarc/pdf/1970/1970min.pdf |title=Minutes of the AGM |author=IFAB |publisher=Soccer South Bay Referee Association |location=Inverness |date=27 June 1970 |accessdate=29 November 2009 |page=§5(i) |nopp=Y |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430093219/http://ssbra.org/html/laws/IFABarc/pdf/1970/1970min.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008 ರಲ್ಲಿ, ಫೀಫಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೆಪ್ ಬ್ಲಾಟರ್ ಹೇಳಿದರು: &quot;ಅದು ಹೇಗಿದೆಯೊ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ ಮತ್ತು ನಾವು ತಪ್ಪುಗಳ ಸಹಿತ (ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡೋಣ, ದೂರದರ್ಶನದ ಕಂಪನಿಗಳು [ನಿರ್ಣಾಯಕನು] ಸರಿಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೇ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಪಂದ್ಯದ ನಿರ್ಣಾಯಕನೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವವನು - ಆತ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದು ಯಂತ್ರವಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;http://www.cbc.ca/sports/soccer/story/2008/03/08/fifa-instant-replay.html&lt;/ref&gt; 
ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ 22 ಆಟಗಾರರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜಾಡಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಬಂದಾಗ ತರ್ತು ಮರುಪ್ರಸಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,&lt;ref name=&quot;wired.com&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.wired.com/epicenter/2009/11/soccer-resists-the-instant-replay-despite-criticism/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112205736/http://www.wired.com/epicenter/2009/11/soccer-resists-the-instant-replay-despite-criticism/ |archive-date=2012-01-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಹ ಬೇರೆಯವುಗಳಿಗಿಂತ ಅಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಚೆಂಡು [[ಗೋಲ್]] ನ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದೆಯೆ ಹೇಗೆ ಹಾಗೂ ಬುಕ್ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು, ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ ಮರುಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/gabriele_marcotti/09/25/replay/#ixzz0rLxI0iY7 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-22 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905180236/http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/gabriele_marcotti/09/25/replay/#ixzz0rLxI0iY7 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]], [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಕೆನೇಡಿಯನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಟೆನ್ನಿಸ್]], ಮತ್ತು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]] ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ, ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[ತುರ್ತು ಮರುಪ್ರಸಾರವು]] ಈಗಾಗಲೇ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಸಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;wired.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊ ಮರುಪ್ರಸಾದ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಯ್ದೆಗಳು: 
* {{cite book |title=IRB Laws of the Game |publisher=[[International Rugby Board]] |location=Dublin |year=2007 |pages=22 |chapter=6.A.7 Referee consulting with others |isbn=0-9552232-4-5 |url=http://www.irb.com/mm/Document/LawsRegs/0/FULL070110LGLAWSOFTHEGAME2007red_569.pdf |accessdate=29 November 2009 |archive-date=2009-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006121700/http://www.irb.com/mm/Document/LawsRegs/0/FULL070110LGLAWSOFTHEGAME2007red_569.pdf |url-status=dead }}
* [http://content-ind.cricinfo.com/ci-icc/content/story/362178.html ಟ್ರಯಲ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಕಂಡೀಶನ್ - ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಅಂಪೈರಿಂಗ್ ಡಿಸಿಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819143106/http://content-ind.cricinfo.com/ci-icc/content/story/362178.html |date=2008-08-19 }}
* [http://www.nfl.com/history/chronology/1981-1990 NFL ಹಿಸ್ಟರಿ ಬೈ ಡಿಕೇಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006014832/http://www.nfl.com/history/chronology/1981-1990 |date=2008-10-06 }}
* [http://tsn.ca/cfl/news_story/?ID=168675&amp;amp;hubname=cfl CFL ಬೋರಗಡಗ ಆಫ್ ಗವರ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ರೂವ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಾಟ್ ರಿಪ್ಲೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115005441/http://tsn.ca/cfl/news_story/?ID=168675&amp;hubname=cfl |date=2007-11-15 }}
* {{cite web |url=http://www.nba.com/2008/news/10/23/102108videoreplayrules/index.html?rss=true |title=Description of the NBA's new instant replay rules |accessdate=16 November 2008 |publisher=NBA.com |date=23 October 2008 }}
* [http://seattle.mariners.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20080826&amp;amp;content_id=3370520&amp;amp;vkey=pr_mlb&amp;amp;fext=.jsp&amp;amp;c_id=mlb ಗುರುವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 28 ರಂದು, ನಿಯಂತ್ರಣದ ತುರ್ತು ಮರುಪ್ರಸಾರವನ್ನು MLB ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626210617/http://seattle.mariners.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20080826&amp;content_id=3370520&amp;vkey=pr_mlb&amp;fext=.jsp&amp;c_id=mlb |date=2017-06-26 }}
* [http://sports.espn.com/mlb/news/story?id=3096923 ತಕ್ಷಣದ ತೀರ್ಮಾನಗಳ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಉಪಯೋಗಿಸಲು GM ಗಳು 25-5 ರ ಮತಚಲಾಯಿಸಿದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112060549/http://sports.espn.com/mlb/news/story?id=3096923 |date=2016-01-12 }}
* {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/7305404.stm |title=Hawk-Eye challenge rules unified |date=19 March 2008 |publisher=BBC |accessdate=29 November 2009 }}
* http://www.nhl.com/ice/page.htm?id=26326 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140430115538/http://www.nhl.com/ice/page.htm?id=26326 |date=2014-04-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://news.yahoo.com/s/afp/20100628/tc_afp/fblwc2010refereestechnology_20100628161359{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://soccer.fanhouse.com/2010/06/27/the-world-cup-needs-instant-replay-now/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-22 |archive-date=2011-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119135113/http://soccer.fanhouse.com/2010/06/27/the-world-cup-needs-instant-replay-now |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bleacherreport.com/articles/296307-video-technology-in-soccer-the-time-is-now |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-22 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501062942/http://bleacherreport.com/articles/296307-video-technology-in-soccer-the-time-is-now |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಡಿಯೊ ಮರುಪ್ರಸಾರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ತರಬೇತುದಾರ [[ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಕ್ವೈರೋಜ್]]&quot;ಪಂದ್ಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ&quot; ಪೇಚಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vancouversun.com/FIFA+turns+deaf+calls+replay/3214719/story.html |title=FIFA turns deaf ear to calls for replay |author=Robert Smith |date=June 28, 2010 |work=[[The Vancouver Sun|vancouversun.com]] |publisher=[[Agence France-Presse]] |accessdate=June 24, 2010 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
== ಫೀಫಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ==
'''ಪುರುಷರ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು''' 
* [[ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ U-20 ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ U-17 ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ಸ್ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ ಫುಟ್ ಸಾಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ / ಫೀಫಾ ಯೂತ್ ಕಪ್]]
*[[ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ]]
[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_FIFA_World_Cup_finals]
*
'''ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು''' 
* [[ಫೀಫಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ಲಬ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ U-20 ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
* [[ಫೀಫಾ U-17 ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]]
== ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ==
ಈ ಕೆಳಗಿನವರು ಫೀಫಾದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು (&quot;ಫೀಫಾ ಪಾಲುದಾರರೆಂದು&quot; ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ):
* [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ]]
* [[ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]]
* [[ಹ್ಯುಂಡಾಯ್-ಕಿಯಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್]]
* [[ಸೋನಿ]]
* [[ವೀಸಾ]]
* [[ಅಡಿದಾಸ್]]
== ಫೀಫಾ 2014 ರ 20ನೇ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ==
[[Image:150px-Fifa_world_cup_org.jpg|thumb|right|ವಿಜಯಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಫಿಫಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಪ್;ವಿಜೇತರಿಗೆ ನೀಡುವ, ೧೮ ಕ್ಯಾರೆಟ್`ನ ೩೬ ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರದ,೬೦೭೫ ಗ್ರಾಂ,ತೂಕದ ಟ್ರೋಫಿ.]]
*ಹಿಂದಿನ, ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್‘ಪಂದ್ಯ ೧೧ಜುಲೈ ೨೦೧೦// 11 ಜುಲೈ 2010 ರಂದು ಸೌತ ಆಫ್ರಿಕ ದ '''ಜೋಹಾನ್ಸ ಬರ್ಗ'''ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈನ್‘ ನೆದರ್‘ಲ್ಯಾಂಡನ್ನು ೧-೦/1-0  ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಛಾಂಪಿಯನ್ನಾಗಿ  ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು.ಈ ಬಾರಿ ವಿಶ್ವಛಾಂಪಿಯನ್ನಾಗಿ  ಯಾವ ಟೀಮು ಫಲಕ ಗಳಿಸಬಹುದೆಂದು / ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದೆಂದು ಫುಟ್`ಬಾಲ್` ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.([[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಫೀಫಾ]]ಇತಿಹಾಸ.
[[ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]]-ಹಿಂದಿನ ವಿಜೇತ ವೀರರು.
== ಫೀಫಾ 2014 ರ 20ನೇ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ==
{{Quote_box| width=30%|align=right|quote=♣.♣.♣.♣'''ಮುಕ್ತ ಸೆಕ್ಸ್'''♣.♣.♣..ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೮ /18 ವರ್ಷದ ಮೇಲೆ ಮುಕ್ತ ಸೆಕ್ಸ್ (ಲೈಂಗಿಕ ಕೇಳಿಗೆ) ಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ ಟೀಮುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಟೀಮುಗಳನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡಲು ಹೆಣಗುತ್ತಾರೆ.ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೬/6 ಕೋಟಿಗೂಹೆಚ್ಚು ಕಾಂಡೋಮುಗಳನ್ನು ಅಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆಯಂತೆ ; ಆ ದೇಶದವರಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಂದಲೂ ಲೈಂಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಧಾಳಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಹಣದ ಹೊಳೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮೋಜು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆಡೆಯುವುದು.! -| &quot;|source=}}.
*ಈ ೨೦೧೪ / 2014 ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಫುಟ್` ಬಾಲ್ ಆಟ ಜೂನ್ ೧೨ /12 ರಿಂದ ಜುಲೈ ೧೪ /14 ರ ವರೆಗೆ ನೆಡೆಯುವು ದು.  ಎಂಟು ವಿಂಗಡನೆಯಲ್ಲಿರುವ  ೩೨ ತಂಡಗಳು ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುವು. ಒಟು ೬೪ / 64 ಪಂದ್ಯಗಳುನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಸುಮಾರು ೮೫,೨೧೧ /85,211 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚಾಗ ಬಹುದೆಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ. ಅದು ನಿರೀಕ್ಷಸಿರುವ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ೮೨೦೦೦ /82,000 ಕೋಟಿರೂಪಾಯಿ. ಗೆದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ ೨೦೫ /205 ಕೋಟಿ ರೂ.ಬಹಮಾನ ;ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ೧೪೮ /148  ಕೋಟಿ ಆಯೋಜಕರಾದ ಫೀಫಾ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫಟ್ ಬಾಲ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ೨೩೦೦೦ /2300 ಕೋಟಿರೂ ಆದಾಯ. ಹಳೆಯ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು ೩೪೦ /340  ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಖರ್ಚು; ನಗರ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ೩೪೦ /340 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಖರ್ಚು; ಭದ್ರತಗೆ ಸುಮಾರು ೮೦ /80  ಕೋಟಿಡಾಲರ ವೆಚ್ಚ. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ತ್ರವಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ಡೆಲ್ತ್ ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಬಂದತೆಯೇ ಅಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಎನ್.ಜಿ.ಒ. ಸಂಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಜನರಿಗೆ ಫುಟ್‘ಬಾಲ್ ಪ್ರೇಮ ದೊಡ್ಡದು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶ ಬಾರತಕ್ಕಿಂತ ಎರಡೂವರೆ ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಕೇವಲ ೧೪ /14  ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ  ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರವ  ದೇಶದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೂ ದೊಡ್ಡದು -ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ೨೦.೧ / 20.1 ಕೋಟಿ (2013 estimate)(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿ)
== ಆರಂಭ ಫೀಫಾ 2014 ==
*'''12-6-2014 ಗುರುವಾರ'''
#೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಫೀಫಾ 2014 ರ 20ನೇ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನಲ್ಲಿ  12-6-2014 ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಸಾವೊ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.20ನೇ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ '''ಫ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ-ಸಂಗೀತಜ್ಞೆ ಜನ್ನಿಫರ್ ಲೊಪೆಜ್ ಳ ಹಾಡಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು : ಅವಳು ಹಾಡಿದ ವೈಖರಿಯ ಚಿತ್ರ''' ಮೇಲೆ ಫೀಫಾಸ್ತುತಿ ಗೀತೆ ಪ್ಯಾರಾ(ಶಿರೋಲೇಖ)ದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ
{{Quote_box| width=40%|align=right|quote=
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಹಂಬಲಿಸುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸತತ 8 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿರುವ ಕೋಲ್ಕೊತಾದ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿ ಈಗ 9ನೇ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರುವ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪೆನ್ಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಣ ಉಳಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ನೋಡುವುದು ಅವರ ಜೀವನದ ಬಯಕೆ
*ಕೋಲ್ಕೊತಾದ ಖ್ಯಾತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಜೋಡಿ 81 ವರ್ಷದ ಪನ್ನಲಾಲ್ ಚಟರ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಚೈತಾಲಿ 1982ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನೋಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಇದುವರೆಗೂ ಎಲ್ಲ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ.( -ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ`13-6-2014 )
|}}
*'''ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 3-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದೆ'''
::ಪಂದ್ಯ ಶುರುವಾದಾಗ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಸೇರಿದ್ದ 61,600 ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾದ ಆಟಗಾರರು ಭಾರಿ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಲೇ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದರು. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇಯ್ಮರ್‌ ದಾಖಲಿಸಿದ ಎರಡು ಗೋಲುಗಳು ಆತಿಥೇಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಶುಭಾರಂಭ ನೀಡಿದೆ. ಗುರುವಾರ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 3-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಪಂದ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿ 11ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ತಂಡದ ಮರ್ಸೆಲೊ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾಡಿದ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಯಂಗೋಲು ದಾಖಲಾಯಿತು. 22 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ತಂಡದ ನೇಯ್ಮರ್‌ 29ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿ ತಂಡದ ಸ್ಕೋರ್‌ 1-1ಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅದಾದ ಬಳಿಕ 71ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆ ತಂದಿತ್ತರು ನೇಯ್ಮರ್‌. ಅದಾದ ಬಳಿಕ 90ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿದ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ತಂಡದ ಆಸ್ಕರ್‌, ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ : 3-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಗೆ ಗೆಲುವು ತಂದಿತ್ತರು.(ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ಸುದ್ದಿ -ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ`13-6-2014)
=== ದಿನಾಂಕ :13-6-2014 ರ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ===
----
'''2 ನೇ ದಿನ'''
[[ಚಿತ್ರ:A18a709d-11b2-4277-99ca-eae328b4caa1hires.jpg|thumb|right|ದಿ.12-6-2014ರ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ-ಸಾವೋ ಪೋಲೋ.]] 
::'''ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌/ನಟಾಲ್(ಬ್ರೆಜಿಲ್),13-6-2014 ಶುಕ್ರವಾರ-ವಿಶ್ವ ಫುಟ್'ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ'''
*'''2'''--ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಎರಡನೇ ದಿನ '''ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌''', ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ '''ಸ್ಪೇನ್‌'''ಗೆ  ಆಘಾತಕಾರಿ ಸೋಲು ಉಣ್ಣಿಸಿದೆ. 
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ತಂಡ '''ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌''' ವಿರುದ್ಧ '''ಮೆಕ್ಸಿಕೋ''' ಗೆದ್ದು ನಗೆ ಬೀರಿದೆ.
*2010ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗೋಲಿನಿಂದ ಫರಾಭವಗೊಂಡಿದ್ದ '''ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ ಈ ಬಾರಿ 5-1 ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದಿದೆ''', ಸ್ಪೇನ್‌ ಈ ಬಾರಿ ಕೂಡ ಏಕೈಕ ಗೋಲು ಗಳಿಸಿದೆ. (.12-6-2014ರ ವಿಶ್ವ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದ '''ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ-ಸಾವೋ ಪೋಲೋ.ಚಿತ್ರ ಬಲದಲ್ಲಿ'''-&gt;) 
*ಡಿಯಾಗೋ ಕೋಸ್ಟಾ ಮೂಲಕ ಸಿಕ್ಕ ಪೆನಾಲ್ಟಿಯನ್ನು, ಕ್ಸಾವಿ ಅಲಾನ್ಸೊ ಗೋಲಾಗಿಸಿ (27ನೇ ನಿಮಿಷ) ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆ ಕೊಟ್ಟರು.ಆದರೆ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಬಿ, ರಾಬೆನ್ ಎಂಬ ಆಟಗಾರರರು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿದರು. ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಬಿನ್ ವಾನ್ ಪರ್ಸಿ 44ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಪರ ಗೋಲಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ರಾಬಿನ್ ವ್ಯಾನ್ ಪರ್ಸಿ(44,ಮತ್ತು 72 ನೇ ನಿಮಿಷ) ಎರಡು, ವ್ರಿಜ್(65 ನೇ ನಿಮಿಷ), ರಾಬೆನ್(53,80ನೇ ನಿಮಿಷ) ಕೂಡ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಕಂಗೆಡಿಸಿದರು. '''ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ &gt;&lt;ಸ್ಪೇನ್‌ ವಿರುದ್ಧ 5-1 ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು'''.
{{Quote_box| width=25%|align=right|quote='''ಪಟ್ಟ ಗಳಿಸಿರುವ ತಂಡಗಳು''' :- ಬ್ರೆಜಿಲ್ -೫/5 ಬಾರಿ ; ಇಟಲಿ -೪/4 ಬಾರಿ; ಜರ್ಮನಿ - ೩/3 ಬಾರಿ;ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ -೨/2 ; ಉರುಗ್ವೆ -೨/2 ಬಾರಿ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಪೈನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ೧/1 ಬಾರಿ. ೨೦೧೦ /2010 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈನ್ ಛಾಂಪಿಯರ್ನ ಆಗಿತ್ತು. ಹಾಲೆಂಡ್ ರನ್ನರ್ ಅಪ್
-|| &quot;|source=(ಆಧಾರ:ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಕ್ಕೆ- ಪತ್ರಿಕಾವರದಿಗಳು;ಗೂಗಲ್/ಸುಧಾ ೧೯/೬/೨೦೧೪|}}
::'''ಚಿಲಿಗೆ ಗೆಲುವು''':
*'''ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾವನ್ನು 3-1 ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ಚಿಲಿ''', ಮುಂದಿನ 12ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ಆಸ್ಟೇಲಿಯನ್ನರ ಗೋಲು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಿದ ಅಲೆಕ್ಸಿ ಸ್ಯಾನೆಜ್‌, ಮೊದಲ ಗೋಲು ದಾಖಲಿಸಿ ಚಿಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅದಾದ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಲ್ಡಿಯಾ (14ನೇ ನಿಮಿಷ) ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಲು ಚಚ್ಚಿ 2-0 ಮುನ್ನಡೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿದ ಆಸೀಸ್‌ ಪಡೆಗೆ 35ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಟಿಮ್‌ ಕಾಹಿಲ್‌ ಒಂದು ಗೋಲುಗಳಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ '''ಆಸೀಸ್‌''' ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿದರೂ ಗೋಲು ಗಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಂದ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಜೀನ್‌ ಬಾಸೆಜೊರ್‌ ಚಿಲಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಲು ಗಳಿಸಿ ಕೊಟ್ಟು ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು 3-1ಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
*'''ಮೆಕ್ಸಿಕೊ &gt;&lt;ಕೆಮರೋನ್ ವಿರುದ್ಧ 1--0 ಜಯ ಪಡೆದಿದೆ'''
;A. ಗುಂಪು = ಬ್ರಜಿಲ್ ಗೋಲು-- 3 ; ಅಂಕ -1; - ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗೋಲು- 1;ಅಂಕ -1
;B. ಗುಂಪು = ನೆದರ್ ಲೆಂಡ್ ಗೋಲು-- 3; ಅಂಕ -1; ಚಿಲಿ -ಗೋಲು -3;ಅಂಕ -1
*(ಆಧಾರ; ರಾಯಿಟರ್ಸ್; ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ -ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ೧೪-೬-೨೦೧೪)
* Bulleted list item
=== ದಿ.14-6-2014 ಶನಿವಾರ ===
----
{{Quote_box| width=40%|align=right|quote='''ನಗ್ನ (ಬೆತ್ತಲೆ) ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಟೀಮ್'''
*ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದ ಇವೇಂಜಲಿಕ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ  ವೇಶ್ಯಯರು ತಮನ್ನು ಅಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಜನರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ತೋರಬೇಕೆಂದು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಫಟ್ ಬಾಲ್ ಟೀಮನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಬೆಲೋಹೊರಿಜಾಂಟೆ ನಗರದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದಿ.೧೪ರ ಶನಿವಾರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟವಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಟೀಮಿಗೆ ನಗ್ನ (ಬೆತ್ತಲೆ) ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟದ ಉಡುಪು ಹಾಕಿಕೊಂಡೇ ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ರೀಸ್ ಆಟ ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ ಪಂದ್ಯ ಒಂದನ್ನು ಆಡಿದರು
source=(ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ-ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ-ವರದಿ)}}
::ಆಡುತ್ತಿರುವ '''ಟೀಮುಗಳು'''-ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಂಪುಗಳಲ್ಲಿ :
;ಗುಂಪು--&gt;
;ಎ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ ;ಮೆಕ್ಷಿಕೋ ;ಕಮೆರೋನ್ ;ಕ್ರೋಷಿಯಾ.
;ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್ ;ಚಿಲಿ;ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ;ಸ್ಪೈನ್
;ಸಿ-ಕೊಲಂಬಿಯಾ ; ಕೋಟ್‌ ಡಿ ಅವೈರ್; ಜಪಾನ್;ಗ್ರೀಸ್
;ಡಿ-ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ ; ಇಟಲಿ ; ಇಂಗ್ಲೆಡ್;ಉರುಗ್ವೇ.
;ಇ- ಪ್ರಾನ್ಸ್ ; ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್ ; ಈಕ್ವೆಡಾರ್.
;ಎಪ್-ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ; ಇರಾನ್;ನೈಜೀರಿಯಾ; ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ‍್ಸೆಗೋವಿನಾ,
;ಜಿ-ಜೆರ್ಮನಿ ; ಪೋರ್ಚುಗಲ್; ಘಾನಾ; ಅಮೆರಿಕಾಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
;ಎಚ್-ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ; ಆಲ್‘ಜೀರಿಯಾ; ರಷ್ಯಾ; ಕೊರಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್,
:ಆಡಿದ ತಂಡಗಳು
; ಬ್ರೆಜಿಲ್  (BRA) --3&lt;&gt;ಕ್ರೋಸಿಯಾ(CRO)--1  ಮೆಕ್ಸಿಕ(MEX)-1&lt;&gt;ಕೆಮೊರೊನ್)(CMR) -0 ;;ಸ್ಪೈನ್(ESP)-1&lt;&gt;NED5;;ಚಿಲಿ(CHI)-3&lt;&gt;ಆಸ್ಟ್ತೇಲಿಯಾ(AUS)-1;;ಕೊಲಂಬಿಯಾ(COL);;ಉರುಗ್ವೇ(URU)-1&lt;&gt;ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ(CRC)-3;;ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್(ENG)-1&lt;&gt;ಇಟಲಿ(ITA)-2;;ಕೋಟ್‌ಡಿವೈರ್(CIV=Côte d'Ivoire	) -2&lt;&gt;ಜಪಾನ್(JPN)-1;;
::'''ಮೂರನೇ ದಿನ'''
೧,ಕ್ಯುಯಬ(: ಸಾಂಘಿಕ ಹೋರಾಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಚಿಲಿ ತಂಡ ಗ್ರೂಪ್ 'ಬಿ' ವಿಭಾಗದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವನ್ನು 3-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬಗ್ಗು ಬಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ಎದುರು ಹೀನಾಯ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸ್ಪೇನ್ ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ದುರ್ಗಮವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ..
=== ದಿ.15/ 16-6-2014 ಭಾನುವಾರ/ಸೋಮವಾರ ===
----
*ದಿ.೧೫-೬-೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹೊಂಡುರಾಸನ್ನು  ೩-೦ ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದೆ.
ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್ ಈಕ್ವೆಡಾರನ್ನು ೨-೧ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಪರಾಭವ ಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಹರ್ಸಿಗೋವಿಯಾವನ್ನು ೨-೧ ಗೋಲಿನಿಂದ ಗೆದ್ದಿದೆ
*ಸ್ಟಾರ್ ಆಟಗಾರ ಲಿಯೋನೆಲ್ ಮೆಸ್ಸಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಗಳಿಸಿದಂಥ ಆಕರ್ಷಕ ಗೋಲ್ ನೆರವಿನಿಂದ,  ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ  ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ತಂಡ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಚೊಚ್ಚಲ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಹರ್ಜೆಗೊವಿನಾ ತಂಡವನ್ನು 2-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮಣಿಸಿದೆ. ಅದು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ.
*ಗೋಲ್ ವಿವರ
ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ - ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಹರ್ಜೆಗೊವಿನಾ;-2 - 1
ಲಿಯೋನೆಲ್ ಮೆಸ್ಸಿ - ವೆಡಾದ್ ಇಬಿಸೆವಿಕ್ 85ನೇ ನಿ.65ನೇ ನಿ.
*ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ: ಸಮಬಲದ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿವರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡ 'ಇ' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಕ್ವೆಡಾರ್ ಎದುರು 2-1 ಅಂತರದ ರೋಚಕ ಜಯಗಳಿತು.ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಸೇಫರೋವಿಕ್ 90+3ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಗೋಲ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಗೆಲುವಿನ ರೂವಾರಿ ಎನಿಸಿದರು.
*ಗೋಲ್ ವೀರರು
*ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ 3
(ಜೊಯೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ 54, ಆಸ್ಕರ್ ಡುಯಾರ್ಟೆ 57, ಮಾರ್ಕೊ ಉರೆನಾ 84ನೇ ನಿಮಿಷ)
*ಉರುಗ್ವೆ 1
(ಎಡಿಸನ್ ಕವಾನಿ 24ನೇ ನಿಮಿಷ)
* '''ಸಾರಾಂಶ'''
* ದಿ.೧೫-೬-೨೦೧೪// 15-6-2014 ರಲ್ಲಿ 
* ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹೊಂಡುರಾಸನ್ನು  ೩-೦ /3-0ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದೆ.
* ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್ &lt;&gt;ಈಕ್ವೆಡಾರನ್ನು ೨-೧//2-1,ಗೋಲುಗಳಿಂ ಪರಾಭವ ಗೊಳಿಸಿದೆ, 
* ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ&lt;&gt; ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಹರ್ಸಿಗೋವಿಯಾವನ್ನು ೨-೧ /2-1,ಗೋಲಿನಿಂದ ಗೆದ್ದಿದೆ
* ೧೬-೬-೨೦೧೪//16-6-2014
* ಜೆರ್ಮನಿ &lt;&gt;ಪೋರ್ಚುಗಲ್೪-೦//4-0
* ಇರಾನ್ &lt;&gt;ನ್ಶೆಜೀರಿಯಾ ೦-೦//0-0
* ೧೫-೬-೨೦೧೪//15-6-2014
* ಐವರಿಕೋಸ್ಟ್&lt;&gt;ಜಪಾನ್ ೨-೧//2-1
=== ದಿ.17-6-2014ಮಂಗಳವಾರ ===
----
::'''ಏಳನೇ ದಿನ'''
*ಘಾನಾ -೧ &lt;&gt;ಯು ಎಸ್`ಎ-೨ ;;ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ -೨ &lt;&gt;ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ -೧ ;;ಬ್ರೆಜಿಲ್ -೦ &lt;&gt; ಮೆಕ್ಸಿಕೊ-೦
*ನತಾಲ್: ತೊಂಬತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ ಅಮೆರಿಕ 'ಜಿ' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಘಾನಾ ವಿರುದ್ಧ 2-1 ಅಂತರದ ರೋಚಕ ಜಯ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಕಳೆದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಘಾನಾ ತಂಡ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಟೂರ್ನಿಯಿಂದ ಹೊರ ದಬ್ಬುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು.
*ಕ್ಲಿಂಟ್ ಡೆಪ್ಸಿ ಆ್ಯಂಡ್ರೆ ಅಯೇವ್ 82ನೇ ನಿ.29ನೇ ಸೆಕೆಂಡ್
*ಜಾನ್ ಬ್ರೂಕ್ಸ್,86ನೇ ನಿ.(ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ/17-6)
===೧೮-೬-೨೦೧೪ ಬುಧವಾರ ===
----
::'''ಎಂಟನೇ ದಿನ''' 
*ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ (Australia)  0-0 ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (Netherlands)
*ಬೆಲೊ ಹಾರಿಜಾಂಟೆ: ವಿಶ್ವಕಪ್ ಟೂರ್ನಿಗೆ 12 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ತಂಡ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 'ಎಚ್' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 2-1 ಅಂತರದ ಜಯ ಧಾಖಲಿಸಿ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ.
*ಕ್ಯುಯಬ: ಅನುಭವಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೆರ್ಜಾಖೊವ್ ಬದಲೀ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದ ಮೂರೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ 'ಎಚ್' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 1-1 ಅಂತರದ ಸಮಬಲ ತಂದುಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಸೋಲಿನ ಆಘಾತ ತಪ್ಪಿಸಿದರು.
*ಫೊರ್ಟಾಲೆಜಾ:ಇದುವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡದೆ, ಡ್ರಗ್ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಮಾನತುಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗೋಲ್‌ಕೀಪರ್ ಗುಲೆರ್ಮೊ ಒಚಾವೊ 90 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು,ಬ್ರೆಜಿಲ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೋಲ್‌ಕೀಪರ್ ಮಾಡದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಒಚಾವೊ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಹೊಸ ಹೀರೋ ಎನಿಸಿದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಡುವಿನ ಎ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯ ಗೋಲಿಲ್ಲದೆ ಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. 
*ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ -೨&lt;&gt; ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ -೧ (2- 1)ಬೆಲೊ ಹಾರಿಜಾಂಟೆ: ವಿಶ್ವಕಪ್ ಟೂರ್ನಿಗೆ 12 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ತಂಡ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 'ಎಚ್' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 2-1 ಅಂತರದ ಜಯ ಧಾಖಲಿಸಿ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ.
*'''ಪಡೆದ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಗೆದ್ದ ಆಟಗಳು'''
* ಗುಂಪು || ದೇಶ || ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕ  || ಗೆಲವು 
* ಎ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ 4-2;ಮೆಕ್ಷಿಕೋ 4-2;ಕಮೆರೋನ್ 0-2 ;ಕ್ರೋಷಿಯಾ 3-2.
* ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್ 6- 2;ಚಿಲಿ6-2;ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ0-2;ಸ್ಪೈನ್ 0-2
* ಸಿ-ಕೊಲಂಬಿಯಾ 3-1 ; ಕೋಟ್‌ ಡಿ ಅವೈರ್ 3-1; ಜಪಾನ್  0--1;ಗ್ರೀಸ್ 0-1
* ಡಿ-ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ 3-4; ಇಟಲಿ 3-1 ; ಇಂಗ್ಲೆಡ್ 0-1;ಉರುಗ್ವೇ 0-1.
* ಇ- ಪ್ರಾನ್ಸ್ 0-1 ; ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್ 2-1 ; ಈಕ್ವೆಡಾರ್. 0-1-1 ;B Honduras 1-0
* ಎಪ್-ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ 3-1 ; ಇರಾನ್ 1-1;ನೈಜೀರಿಯಾ 1-1; ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ‍್ಸೆಗೋವಿನಾ, 0-1
* ಜಿ-ಜೆರ್ಮನಿ 3-1 ; ಪೋರ್ಚುಗಲ್ 3-1; ಘಾನಾ 1-1; ಅಮೆರಿಕಾಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 0-1
* ಎಚ್-ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ 3-1 ; ಕೊರಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್  1 - o-ರಷ್ಯಾ 1-1;, ಆಲ್‘ಜೀರಿಯಾ  0-1;
== 19-6-2014 ಗುರುವಾರ ==
{{Quote_box| width=30%|align=right|quote='''ಆಟಗಾರರ ಕೋಚ್‌ಗಳ ಕಾಮಸೂತ್ರ:'''
ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳ ಕೋಚ್ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೆಂದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಲೆಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತು ತಲುಪಿದ ನಂತರವೇ ಲೈಂಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ನೈಜೀರಿಯಾ ಆಟಗಾರರು ಕೇವಲ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು. ಬಹಳಷ್ಟು ಆಟಗಾರರ ಪತ್ನಿಯರು ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲ ; ದೇವಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಸುಂದರಿಯರು,ಬಡನಡುವಿನ ಸಿಂಹಕಟಿಯವರಾದರೂ, ಆರಡಿಯ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲಲನೆಯರು.  ರಷ್ಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಚಿಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೆಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್,
--|| &quot;|source=TOI &amp;ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ -೨೦-೬-೨೦೧೪)|-}}
*ಸೌರೆಜ್‌ (85ನೇ ನಿಮಿಷ) ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಲು ಸಿಡಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ,ಉರುಗ್ವೆಗೆ 2-1ರ ಮುನ್ನಡೆ ದೊರಕಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಸತತ ಎರಡನೇ ಸೋಲು ಕಾಣುವ ಮೂಲಕ ಕೂಟದಿಂದಲೇ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಂತಾಯಿತು.
*ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್‌ (೦-೦)ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪಂದ್ಯ ಗೋಲುರಹಿತವಾಗಿ ಡ್ರಾ ಆಯಿತು
* ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲುವಿನ ಫೇವರಿಟ್ ಎನಿಸಿರುವ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ತಂಡ 3-2 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ರೋಚಕ ಜಯ ದಾಖಲಿಸಿ ಹದಿನಾರರ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
*ಎಎಫ್‌ಪಿ: ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಂಡ್ಜೂಕಿಕ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಎರಡು ಗೋಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ 4-0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ತಂಡವನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ರೇಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
*ಗೋಲ್ ವಿವರ:ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ- ಕ್ಯಾಮರೂನ್=4 - 0;ಇವಿಕಾ ಒಲಿಕ್-11ನೇ ನಿ.;-ಇವಾನ್ ಪ್ರೆಸಿಕ್-48ನೇ ನಿ.;
ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಂಡ್ಜೂಕಿಕ್ -61, 73ನೇ ನಿ.'ಎ' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಮರೂನ್ ವಿರುದ್ಧ 4-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ 16ನೇ ಹಂತ ತಲಪುವ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ
*ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ: ಫಿಫಾ ರ‌್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂ. 1 ಸ್ಥಾನ, ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ತಂಡ, ಫಿಫಾ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಟಿಕಿ ಟಕಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ತಂಡವೆನಿಸಿರುವ ಸ್ಪೇನ್ ದುರ್ಬಲ ಚಿಲಿ ವಿರುದ್ಧ 0-2 ಗೋಲಿನಿಂದ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋತು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದೆ.
*ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹೋರಾಟ ನೀಡಿ 2-3 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲುಂಡಿದೆ, *ಕೆಮರೂನ್ ತಂಡ ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 0-4 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಪರಾಂಭವಗೊಂಡಿತು.
*ಪೊರ್ಟೊ ಅಲೆಗ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಬಿ' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆದಲೆ ಂರ್ಡ್ಸ್ ತಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 3-2 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಿ ಫ್ರೀ ಕ್ವಾರ್ಟಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು
== 20-6-2014ಶುಕ್ರವಾರ==
*ಎರಡು ಗೋಲುಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಉರುಗ್ವೆ ತಂಡ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ 2-1 ಗೋಲುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಜಯ 
ಗಳಿಸಿದೆ. 
*ಜಪಾನ್-ಗ್ರೀಸ್ ಡ್ರಾ
*ಕೊಲಂಬಿಯಾ 2-1 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದು 24 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವಕಪ್ 16ನೇ ಸುತ್ತು ತಲುಪಿದೆ.:
*ಗ್ರೂಪ್ 'ಎಫ್';ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ / ಇರಾನ್ಸ;ಸಮಯ: ರಾತ್ರಿ 9:30;ಸ್ಥಳ: ಬೆಲೊ ಹಾರಿಜಾಂಟೆ.
== ದಿ.21-6-2014 ಶನಿವಾರ ==
*ಸಾಲ್ವಡಾರ್: ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡದಂತೆ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಫ್ರಾನ್ಸ್ 'ಇ' ಗುಂಪಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ 5-2 ಅಂತರದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದು 16ರ ಘಟಕ್ಕೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದೆ.
*ಕ್ಯುರಿಟಿಬಾ: ಎನ್ನರ್ ವೆಲೆನ್ಸಿಯಾ ಗಳಿಸಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಎರಡು ಗೋಲ್ ನೆರವಿನಿಂದ ಮಿಂಚಿದ ಇಕ್ವೆಡಾರ್ 2-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಹೊಂಡುರಾಸ್ ತಂಡವನ್ನು ಮಣಿಸಿ 'ಇ' ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದೆ.
*ಕೊಸ್ಟಾರಿಕಾ - ಇಟಲಿ-1 - 0;ಬ್ರಯಾನ್ ರುಯ್ಜ್ - 44ನೇ ನಿ.
*ಜೆರ್ಮನಿ ೨-೨ ಘಾನಾ(2-2)ಡ್ರಾ
== ದಿ.22-6=2014 ಭಾನುವಾರ ==
*ಜೆರ್ಮನಿ ೨-೨ ಘಾನಾ(2-2)ಡ್ರಾ
*ಸಮಯ: ಮಧ್ಯ ರಾತ್ರಿ 1: 30;ಸ್ಥಳ: ಬ್ರೆಸಿಲಿಯಾ;ಬ್ರೆಜಿಲ್-ಕೆಮರೂನ್ ಮುಖಾಮುಖಿ
ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳು;4 
*ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಜಯ 3;ಕೆಮರೂನ್‌ಗೆ ಜಯ 1;ಒಟ್ಟು ಗೋಲುಗಳು 8 ; ಬ್ರೆಜಿಲ್ 7-;ಕೆಮರೂನ್ 1;
*ಸಮಯ: ರಾತ್ರಿ 1:30;ಸ್ಥಳ: ರೆಸಿಫೆ
*ಮುಖಾಮುಖಿ;ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳು :3;ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾಕ್ಕೆ ಜಯ 2-ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ವಿಜಯ 1;ಒಟ್ಟು ಗೋಲುಗಳು-7
*ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ 5-ಮೆಕ್ಸಿಕೊ 2 ;
ದಿನದ ಇತರ ಪಂದ್ಯಗಳು;ಬಿ ಗುಂಪು;ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ / ಸ್ಪೇನ್;
*ಫೊರ್ಟಾಲೆಜಾ: ಗ್ರೂಪ್ 'ಜಿ';ಜರ್ಮನಿ ;ಬದಲಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅಂಗಣಕ್ಕಿಳಿದ ಮಿರೊಸ್ಲಾವ್ ಕ್ಲೋಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಗೋಲಿನ ನಡುವೆಯೂ ಉತ್ತಮ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಘಾನಾ ಬಲಿಷ್ಠ ಜರ್ಮನಿ ವಿರುದ್ಧ 2-2 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಡ್ರಾ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
*ನತಾಲ್ನೈ :*ಗ್ರೂಪ್ 'ಎಫ್';ನೈಜೀರಿಯಾ 4 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಫ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಿದೆ. 
*ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಹಾಗೂ ಘಾನಾ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ 2-2 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಡ್ರಾ.
*ರೆಸಿಫೆ: ಇಟಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಸ್ಟಾರಿಕಾ ಏಕೈಕ ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಿ 24 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪ್ರಿಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ತಲಪುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಾಕೌಟ್ ಹಂತದ ಆಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಕನಸು ನುಚ್ಚು ನೂರಾಯಿತು.
*ಸಾಲ್ವಡಾರ್: ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ 5-2 ಗೋಲುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ 'ಇ' ಗುಂಪಿನಿಂದ ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ.
==ದಿ.23-6-2014 ಸೋಮವಾರ ==
[[ಚಿತ್ರ:1403394314920.jpg-620x349.jpg|thumb|right|ಜೆರ್ಮನಿಯ ಮಿರುಸ್ಲೋವ್ ಕ್ಲೋಸೆ ಗೋಲುಕಡೆ ಒದ್ದಿರುವ ಚೆಂಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ‘ಒದೆ ಕೊಡಲು ಮಾಡಿರುವ ಕಸರತ್ತು; ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಫ್ರೀ ಚಿತ್ರ; ೨೩-೬-೨೦೧೪ ರ (ರಾತ್ರಿ-ಇಂಡಿಯಾ) ಜೆರ್ಮನಿ-ಘಾನಾ ಆಟದಲ್ಲಿ ;.(ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ-ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್`ಮಾಡಿ)]]
*ಫೊರ್ಟಾಲೆಜಾ: ಜರ್ಮನಿẌಘಾನಾ 2-2 ; ಮಿರೊಸ್ಲಾವ್ ಕ್ಲೋಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಗೋಲಿನ ನಡುವೆಯೂ ಉತ್ತಮ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಘಾನಾ ಬಲಿಷ್ಠ ಜರ್ಮನಿ ವಿರುದ್ಧ 2-2 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಡ್ರಾ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
*ಕ್ಯುಯೆಬಾ-ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ 6 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
*ನೈಜೀರಿಯಾ-1 Ẍ ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ್ಜಗೊವಿನಾ-0 
*•	ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್ 3 Ẍ  ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ-2 ;ಉರುಗ್ವೇ Ẍ2-1 ಇಂಗ್ಲೆಡ್
೨೩-೬-೨೦೧೪ ರ ರಾತ್ರಿ ಜೆರ್ಮನಿ -ಘಾನಾ ಆಟದ  ವೈಖರಿ—ಆಧಾರ:ಗೂಗಲ್`[https://www.theguardian.com/football/2014/jun/21/germany-v-ghana-world-cup-2014-live-report]
.
== ದಿ.24-6-2014-ಮಂಗಳವಾರ == 
*ಮಂಗಳವಾರ ರಾತ್ರಿಯ ನಂತರದ ಸ್ಕೋರು'
*ಗುಂಪು-ದೇಶ- ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| 
* ಎ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ -7 ;ಮೆಕ್ಷಿಕೋ -7;ಕಮೆರೋನ್-3 ;ಕ್ರೋಷಿಯಾ.-0
* ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್-9 ;ಚಿಲಿ-6;;ಸ್ಪೈನ್—3; ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ-0
* ಸಿ-ಕೊಲಂಬಿಯಾ -6; ಕೋಟ್‌ ಡಿ ಅವೈರ್-3; ಜಪಾನ್-1;ಗ್ರೀಸ್-1
* ಡಿ-ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ -6; ಇಟಲಿ-3 ;;ಉರುಗ್ವೇ.-3; ಇಂಗ್ಲೆಡ್-0
* ಇ- ಪ್ರಾನ್ಸ್-6 ; ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್- ; ಈಕ್ವೆಡಾರ್-3. HON-0
* ಎಪ್-ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ-6 ; ನೈಜೀರಿಯಾ-4;ಇರಾನ್-1; ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ‍್ಸೆಗೋವಿನಾ-0,
* ಜಿ-ಜೆರ್ಮನಿ-4 ;; ಅಮೆರಿಕಾಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ-4;ಘಾನಾ-1; ;ಪೋರ್ಚುಗಲ್-1
* ಎಚ್-ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್-6 ; ಆಲ್‘ಜೀರಿಯಾ--3; ರಷ್ಯಾ-1; ಕೊರಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್-1,
(*ಆಧಾರ :ಟೈಮ್ಸ್`ಆಫ್` ಇಂಡಿಯಾ.) 
|}
೨೩-೬-೨೦೧೪:ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾ-೦ Ẍ*ಸ್ಪೈನ್ -3:;ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್-೨/2 Ẍಚಿಲಿ-೧;ಕೊರಿಯಾ-೨/2,Ẍಆಲ್ಜೀರಿಯಾ- ೪
*ಅಮೆರಿಕಾಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ- 2 &gt;&lt;ಸ್ಪೈನ್`-2;
== ೨೪-೬-೨೦೧೪ ಬುಧವಾರ ==
*ರೆಸಿಫೆ;ಕ್ರೊಶಿಯಾ 1 X ಮೆಕ್ಸಿಕೊ  3 ;ಇಟಲಿ -೦Ẍ ಉರುಗ್ವೆ - 1;;ಕೊಸ್ಟ-೦Ẍ ಇಂಗ್ಲೆ೦ಡು-೦
*ಕೆಮರೂನ್`-೧/ 1 Ẍ ಬ್ರೆಜಿಲ್`-೪-/4:
*ಜಪಾನ್ -೧/ Ẍ 1 ಕೊಲಂಬಿಯಾ -4;; ಗ್ರೀಸ್`2 Ẍಕೊಟೆದಿವೇರ್` 1
*''' ದಿ.25-6-2014 ಗುರುವಾರ'''
*ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ 3-Ẍ-ನೈಜೀರಿಯಾ 2;;ಬೋಸ್ನಿಯಾ 3- Ẍ-ಇರಾನ್-1;
*ಸ್ವಿಟಜರ್‘ಲೆಂಡ್ -3 -Ẍ-ಹೊಂಡುರಾಸ್` -0;;- ಪ್ರಾನ್ಸ್ 0-Ẍ- ಈಕ್ವೆಡಾರ್. 0-
;(೨೬-೬-2೦೧೪ ಸಿ-ಕೊಲಂಬಿಯಾ-9;ಎಪ್-ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ-9;ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್-9  ಈ ಮೂರೂರಾಜ್ಯಗಳು ೯ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿವೆ.
;೨೭-೬-೨೦೧೪/-27-6-2014 ಶುಕ್ರವಾರ
ಜೆರ್ಮನಿ- 1&lt;&gt; ಅಮೆರಿಕಾಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ-೦;;ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ -Ẍ- ಕೊಸ್ಟಾರಿಕಾ =0 - 0
*ಆಲ್‘ಜೀರಿಯಾ--೧; ರಷ್ಯಾ-1 
*ಘಾನಾ-1; ;ಪೋರ್ಚುಗಲ್-2 ;;ಎಚ್-ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್-1 ಕೊರಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್-0,
* ಗ್ರೀಸ್ 2-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ತಂಡವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಿತು.
;;28-6-2014 ಶನಿವಾರ
*೨೭-೬-೨೦೧೪ ರಾತ್ರಿಯ ಆಟದ ನಂತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕೋರು :
*ಎ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ -7 ;;ಮೆಕ್ಷಿಕೋ-7 ;; ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್—9 ;;ಸಿ-ಕೊಲಂಬಿಯಾ -6;;ಡಿ-ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ -7;;
*ಇ- ಪ್ರಾನ್ಸ್-7 ;;ಎಪ್-ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ-9 ;;ಜಿ-ಜೆರ್ಮನಿ-7;;ಎಚ್-ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್-9;;
::'''30-6-2014 ;;29-6-2014'''
ಮೆಕ್ಷಿಕೋ -1-; ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್-1 ;; ;ಕ್ರೋಷಿಯಾ.-1&lt;&gt; ಗ್ರೀಸ್-1;; ; ನೈಜೀರಿಯಾ-0&lt;&gt; ಪ್ರಾನ್ಸ್-2
ಜೆರ್ಮನಿ-2 &lt;&gt; ಆಲ್‘ಜೀರಿಯಾ--1
;7 ರಾತ್ರಿ / 8-7-2014
:ಬಿ-ನೆದರ್‘ಲೆಂಡ್ಸ್-4 &lt;&gt; ಕ್ರೋಷಿಯಾ-3;;ಬೆಲ್ಜಿ - ೨/2&lt;&gt; ಯುಎಸ್ ಎ -1;;ಫ್ರಾನ್ಸ್ ೦&lt;&gt;ಜೆರ್ಮನಿ -1
*ಬ್ರಜಿಲ್- 2 - ಕೊಲಂಬಿಯ 1 ; ಅfಜೆಂಟೈನ  1&lt;&gt; ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ 0
;8 ರ ರಾತ್ರಿ  / 9-7-2014
;ಬ್ರಜಿಲ್ -೧/1  &lt;&gt;ಜೆರ್ಮನಿ- ೭/7; ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲು-ಜೆರ್ಮನಿ ಸೆಮಿ ಗೆ 
Neymar, returned to Teresopolis following their World Cup quarter-final victory over Colombia.
;ಸ್ಟಾರ್‌ ಆಟಗಾರ ಬೆನ್ನಿನ ಪಕ್ಕೆಲಬು ಬಿರುಕಿನಿಂದ ನರಳಿತ್ತಿರುವ ನೇಮರ್‌ ಹಾಗೂ ನಾಯಕ ಥಿಯಾಗೋ ಸಿಲ್ವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ದುಬಾರಿಯಾಯಿತು. 
ಘಾಯಾಳು ನೇಮರ್ ಮನೆಗೆ
;ಬ್ರಜಿಲ್ ಗೆಲವು-2&lt;&gt; 1 ಕೊಲಂಬಿಯ ಸೆಮಿ ಆಸೆ ?? ಉಳಿಸಿದೆಯೇ
;ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ -1 &lt;&gt; ೦-ಕೊಸ್ಟರಿಕಾ ನೆದರ್ ಸೆಮಿ ಗೆ
::9 ರ ರಾತ್ರಿ / 10-7-2014
*ಅರ್ಜೆಂಟೈನ-4&lt;&gt; -2 ಹಾಲೆಂಡ್ (ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್) ಅರ್ಜೆಂಟೈನ ಫೈನಲ್ ಗೆ
ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬ್ರಜಿಲ್` ೦ &lt;&gt;  3 ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್
;ಕೊನೆಗೆ-ಜರ್ಮನಿ χಅರ್ಜೆಂಟೈನ ಫೈನಲ್`ಗೆ ಭಾರತದ ೧೩/13-7-2014 ರ ರಾತ್ರಿ.
== ಫೈನಲ್-ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ ==
{{Quote_box| width=20%|align=right|quote='''ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ -:   '''ಚಾಂಪಿಯನ್` ತಂಡಕ್ಕೆ '''ರೂ.210ಕೋಟಿ:''' $3.5 ಕೋಟಿ  : ::'''ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ತಂಡಕ್ಕೆ-ರೂ.150 ಕೋಟಿ''':: $2.5ಕೋಟಿ &quot;|source=ವರದಿ:ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೧೩-೭-೨೦೧೪|}}
*ದಿನಾಂಕ. 13-7-2014 ರಾತ್ರಿ.ಜರ್ಮನಿ χχ ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ; ಒಟ್ಟು ಮುಖಾಮುಖಿ ಪಂದ್ಯಗಳು 20,ಜರ್ಮನಿಯ ಜಯ-6,ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಜಯ-9,ಡ್ರಾ- 5.
* ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದೆ. 
* ಜರ್ಮನಿ  2002 ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿತ್ತು.
*'''ಮುಖಾಮುಖಿ''' 
*1986 :ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ χ ಜರ್ಮನಿ=  3 - 2  
*1990 :ಜರ್ಮನಿ  χ ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ= 1 - 0
*ಪಂದ್ಯ ಆರಂಭ :ಭಾರತ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಭಾನುವಾರ:13-7-2014:12.30/1.30
[[ಚಿತ್ರ:Germany's Mario Goetze scores.Goetze-moment.jpg|thumb|right| ಬದಲಿ ಆಟಗಾರ '''ಗೋಟ್ಜೆ''' (ಬಿದ್ದಿರುವವನು)ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ 113ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್` ಕೀಪರನನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಗೋಲು ಕಡೆಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಒದೆದು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ವರಸೆ.]]
*ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ, 
*24 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿ ನಡೆದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ತಂಡವನ್ನು 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ಜರ್ಮನಿ 24 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜರ್ಮನಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 20ನೇ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಷಾಫ್ಟ್ ಪಾಲಾಯಿತು. 
;ಬದಲಿ ಆಟಗಾರ ಗೋಟ್ಜೆ 113ನೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಗೋಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. 
*ಜರ್ಮನಿ ಗೆದ್ದಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫೈನಲ್ 1954 ಹಂಗೇರಿ ವಿರುದ್ಧ 3-2 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ 1974 ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ 2-1 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ 1990 ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ. ;2014 ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಗೋಲಿನಿಂದ ಜಯ 
;ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್` ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೌವ್: 
:ಲಿಯೊನೆಲ್ ಮೆಸ್ಸಿ (ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ) ಗೋಲ್ಡನ್ ಬೂಟ್: ಜೇಮ್ಸ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ (ಕೊಲಂಬಿಯಾ 6 ಗೋಲು) ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೌವ್, ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ನ್ಯುಯೆರ್ (ಜರ್ಮನಿ)(Germany's goalkeeper Manuel Neuer, recipient of the Golden Glove trophy,)
== ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಿದ ಟೀಮುಗಳ ಸ್ಕೋರ್` ==
:ಈ ಕೊನೆಯ ದಿನದ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 7	9	000 ಜನ ನೋಡಿದರು ಅಲ್ಲದೆ 29	000 ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪಡೆಯೇ ಇತ್ತು
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Pos.	!!ಟೀಮು	!!ಗುಂಪು	!! ಆಟ	!!ಗೆಲವು	!!ಡ್ರಾ	!!ಸೋಲು!!ಪಾಯಿಂಟು	!!GF/ತಪ್ಪು!!	GA/ರಿಯಾಯತಿ !!	GD /ನಿಕ್ಕಿ
|-
|1	||ಜರ್ಮನಿ||G||7||	6	||1	||0||	19	||18||4||+14
|-
|2 || ಅರ್ಜೆಂಟೈನ||F||7||5||1||1||16||8||	4||+4
|-
|3 ||ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್||B||7||5||2||0||17||15||4||	+11
|-
|4 ||ಬ್ರಜಿಲ್ ||A||7||3||2||	2||11||11||14||-3
|}
(&quot;ಇಂಗ್ಲಿಷ್` ವಿಕಿ ಫೀಫಾ' ಯಿಂದ)ನೋಡಿ-&gt;
[https://en.wikipedia.org/wiki/2014_FIFA_World_Cup#Tournament_team_rankings]
== ಜಾಗತಿಕ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ತೆರೆ == 
[[ಚಿತ್ರ:SPT-Shakira.jpg|thumb|right| ಶಕೀರಾ ಫೀಫಾ ಮುಕ್ತಾಯ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹಾಡುತ್ತಿರವುದು.(ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ)-ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಫೋಟೋದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್`ಮಾಡಿ]]
ಜಾಗತಿಕ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೋದ ಮಾರಕಾನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ 2014ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ವಿವರ್ಣಮಯ ಸಮಾರಂಭದ ಮೂಲಕ ತೆರೆ ಎಳೆಯಲಾಯಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಖ್ಯಾತ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕಿ ಶಕೀರಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಗಾಯಕರಾದ ಐವೆಟೆ ಸ್ಯಾಂಗಾಲೊ, ಕರ್ಲಿನ್‌ಹೋಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗಿಟಾರು ವಾದಕ ಸಾಂಟಾನ, ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಕೀರಾ ಅವರು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಲಾ...ಲಾ...ಲಾ... ಗೀತೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಿದರು. ಉಳಿದಂತೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ 'ಸಾಂಬಾ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌' ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಂಪರೆ ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅನಾವರಣಗೊಂಡವು. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಮೆರಗು ತಂದರು.ವಿಧ ಬಗೆಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಮೆರಗು ತಂದರು&lt;sub&gt;$&lt;/sub&gt;.
==  ಗೆದ್ದ ಟೀಮಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿ ಸ್ವಾಗತ ==
[[ಚಿತ್ರ:Pvec16xgermany-team10 0.jpg|thumb|right|ವಿಶ್ವಕಪ್`ಗೆದ್ದ ಜರ್ಮನ್`ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅದ್ದೂರಿ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರಲು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನ]]
ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಗೆದ್ದ ಜರ್ಮನ್` ಟೀಮಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರಲಾಯಿತು.(14-7-2014) ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಸೇರಿದ್ದರು.'''→'''
== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ ==
*ನೋಡಿ
*[[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]
*[[ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು (ಪಟ್ಟಿ). ಹೀದಿನ ವರ್ಷದ ಆಟಗಳು
*https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_FIFA_World_Cup_finals
*$@[[www.kannadaprabha.com/photogallery/fifa-world-cup-2014-closing-ceremony/1231.htmlemony/1231.html]]
* [[ಫೀಫಾ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು]]
* [[6+5 ಕಾನೂನು]]
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
* ಪೌಲ್ ಡರ್ಬಿ, ''ಆಫ್ರಿಕ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಫೀಫಾ: ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಕಲೋನಿಯಲಿಸಮ್ ಮತ್ತು ರೆಸಿಸ್ಟೆಂನ್ಸ್ '' (ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆ), ಫ್ರಾಂಕ್ ಕಾಸ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು 2002, ISBN 0-7146-8029-X 
* ಜಾನ್ ಸುಗ್ದೆನ್, ''ಫೀಫಾ ಮತ್ತು ದಿ ಕಂಟೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್'', ಪೊಲೈಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 1998, ISBN 0-7456-1661-5 
* ಜಿಮ್ ಟ್ರೆಕರ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೈಯರ್ಸ್, ಜೆ. ಬ್ರೆಟ್ ವೈಟ್ ಸೆಲ್, ಸಂಪಾದಕರು, ವುಮೆನ್ಸ್ ಸಾಕರ್: ದಿ ಗೇಮ್ ಮತ್ತು ಫೀಫಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್, ಯೂನಿವರ್ಸ್ 2000, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ ISBN 0-7893-0527-5 
== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.fifa.com ಫೀಫಾ ಜಾಲ ತಾಣ]
* [http://www.playthegame.org/Knowledge%20bank/Articles/A_question_to_president_Blatter_about_bribes.aspx ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫೀಫಾ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927025816/http://playthegame.org/Knowledge%20bank/Articles/A_question_to_president_Blatter_about_bribes.aspx |date=2007-09-27 }}
* [http://www.fifa.com/worldfootball/lawsofthegame.html ಫೀಫಾ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901044035/http://fifa.com/worldfootball/lawsofthegame.html |date=2007-09-01 }}
{{Coord|47|22|53|N|8|34|28|E|display=title}}
{{International Sports Federations}}

{{DEFAULTSORT:Fifa}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಫೀಫ]]
[[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:IOC-ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು]]</text>
      <sha1>hxh59flzbbxvgofwkm39kj8amrzhq7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಷಾರ್ಲೆಟ್, ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24082</id>
    <revision>
      <id>1435563</id>
      <parentid>1373799</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138736" sha1="el7r02uiazbzvngqcxyz782rdp7w2ww" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = City of Charlotte
|settlement_type          = [[City]]
|nickname                 = The Queen City, The QC, Crown Town, The Hornet's Nest, The Home of [[NASCAR]], The CLT, Bank Town, Char-Town, City of Trees, The City of Churches
|website                  = [http://www.charmeck.org/charlotte www.charmeck.org/charlotte]
|image_skyline            = TE-Collage Charlotte.png
|imagesize                = 267px
|image_caption            = From top Charlotte Skyline, left&amp;nbsp;– [[Bank of America Corporate Center]], middle right&amp;nbsp;– Charlotte Main Library, bottom right&amp;nbsp;– Harvey B. Gant Center
|image_flag               = Flag of Charlotte, North Carolina.svg
|image_seal               =
|image_map                = Charlotte_Mecklenburg.png
|mapsize                  = 250x300px
|map_caption              = Charlotte's location in [[Mecklenburg County, North Carolina|Mecklenburg County]] in the state of [[North Carolina]]
|image_map1               =
|mapsize1                 =
|map_caption1             =
|coordinates_display      = inline,title
|coordinates_region       = US-NC
|subdivision_type         = [[List of countries|Country]]
|subdivision_type1        = [[Political divisions of the United States|State]]
|subdivision_type2        = [[List of counties in North Carolina|County]]
|subdivision_name         = {{USA}}
|subdivision_name1        = {{flag|North Carolina}}
|subdivision_name2        = [[ಚಿತ್ರ:Mecklenburg County, North Carolina seal.png|22px]] [[Mecklenburg County, North Carolina|Mecklenburg County]]
|government_type          = [[Council-manager]]
|leader_title             = [[Mayor]]
|leader_name              = [[Anthony Foxx]], ([[Democratic Party (United States)|D]])
|leader_title             = Mayor
|leader_name              = [[Anthony Foxx]], ([[Democratic Party (United States)|D]])
|area_magnitude           = 1 E8
|established_title        = Settled
|established_date         = 1755
|established_title2       = Incorporated
|established_date2        = 1768 (as a town, later a city)
|unit_pref                = Imperial
|area_total_km2           = 629.0
|area_total_sq_mi         = 299.0
|area_land_km2            = 627.5
|area_land_sq_mi          = 242.3
|area_water_km2           = 1.6
|area_water_sq_mi         = 0.6
|population_as_of         = 2009–2010
|population_total         = 756,912 ([[List of United States cities by population|18th]])
|population_metro         = 1,745,524&lt;!-- Metropolitan area, not Combined Statistical Area --&gt;
|population_csa           = 2,389,763&lt;!-- Combined Statistical Area --&gt;
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;uscensusbureau1&quot;/&gt;
|population_density_km2   = 971.3
|population_blank1_title  = [[Demonym]]
|population_blank1        = Charlottean
|timezone                 = [[Eastern Standard Time Zone|EST]]
|utc_offset               = -5
|timezone_DST             = [[Eastern Daylight Time|EDT]]
|utc_offset_DST           = -4
|postal_code_type         = ZIP code
|postal_code              = 28201-28237, 28240-28247, 28250, 28253-28256, 28258, 28260-28262, 28265-28266, 28269-28275, 28277-28278, 28280-28290, 28296-28297, 28299
|area_code                = [[Area code 704|704]], [[Area code 980|980]]
|latd = 35 |latm = 13 |lats = 37 |latNS = N
|longd = 80 |longm = 50 |longs = 36 |longEW = W
|elevation_m              = 229
|blank_name               = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
|blank_info               = 37-12000{{GR|2}}
|blank1_name              = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
|blank1_info              = 1019610{{GR|3}}
|footnotes                =
|elevation_ft             =
}}

'''ಷಾರ್ಲೆಟ್''' ({{pron-en|ˈʃɑrlət}})  [[ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ]]ದ  [[ಯು.ಎಸ್.ರಾಜ್ಯ]] ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು  ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ]]ದ ಒಂದು [[ಪೀಠ]]ವಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ಯ 2010ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಾರ 756,912 ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.charlottechamber.com/eco-dev/demographics-economic-profile/|publisher=Charlotte Chamber|accessdate=2010-06-20|title=Demographics &amp; Economic Profile|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007222228/http://charlottechamber.com/eco-dev/demographics-economic-profile/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ  [[18ನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು]]  ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ]] 2009ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,745,524 ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;uscensusbureau1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/tables/2008/CBSA-EST2008-01.csv|title=Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2009-09-29}}&lt;/ref&gt; ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹದಿಮೂರನೆಯ-ಪ್ರಾಂತ ಲೇಬರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ [[ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ 2009ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,389,763 ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;usacensuscsa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/tables/2008/CBSA-EST2008-02.csv|title=Table 2. Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008|publisher=US Census Bureau|accessdate=2008-12-18}}&lt;/ref&gt; ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ &quot;[[ಷಾರ್ಲೆಟಿಯನ್ಸ್]]&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು  ಅವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದಿಂದ ''ಕ್ವೀನ್‌ ಸಿಟಿ ''  ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ]]ಯು, ಆ ನಗರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]]  [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]]ನ [[ರಾಣಿ]]ಯಾದರು.

18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ರೆವಲ್ಯುಷನರಿ ಯುದ್ಧ]] ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮುಖಂಡ [[ಜನರಲ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲೀಸ್]] ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅನಂತರ ಹಗೆತನ ಸಾಧಿಸುವವರು ಅವನನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಿದರು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ &quot;ಬಂಡಾಯಕೋರರ ಒಂದು [[ಹಾರ್ನೆಟ್‌]] ಗೂಡು,&quot; ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ನಗರದ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ''ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್''

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ಹವಾಮಾನವಿದೆ.  [[ಅಪ್ಪಲಾಚೈನ್ ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಹಾ ಸಾಗರ]] ಎರಡರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ನಡುವೆ ಇದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ಕಟವ್ಬಾ ನದಿಯ]] ಹತ್ತಿರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾದ [[ನಾರ್ಮನ್ ಸರೋವರ]]ದ ಬಳಿ ಇದೆ.

2007ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ  ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದೆಂದು [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಹೆಸರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/11/13/undervalued-markets-housing-forbeslife-cx_mw_1113value.html |title=America's Undervalued Real Estate Markets |publisher=Forbes.com |date=2007-11-13 |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ, &quot;ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳ&quot;  ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಎಂದು relocate-America.comನಿಂದ ನೌಕರಿ ಅವಕಾಶಗಳಲು, ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣ ವಸತಿ ಲಭ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://quote.yahoo.com/real-estate/article/105075/Charlotte-Named-Best-Place-to-Live |title=Charlotte-Named-Best-Place-to-Live: Personal Finance News from Yahoo! Finance |publisher=Quote.yahoo.com |date=2008-05-16 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213094516/http://quote.yahoo.com/real-estate/article/105075/Charlotte-Named-Best-Place-to-Live |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[CNNMoney.com]] ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ &quot;ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರಗಳು&quot; ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ 100ರಲ್ಲಿ  8ನೆಯನ್ನಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://money.cnn.com/galleries/2008/fsb/0803/gallery.best_places_to_launch.fsb/8.html |title=100 best places to live and launch&amp;nbsp;– 8: Charlotte, N.C (8)&amp;nbsp;– FORTUNE Small Business |publisher=Money.cnn.com |date=2008-07-02 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2009-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303181500/http://money.cnn.com/galleries/2008/fsb/0803/gallery.best_places_to_launch.fsb/8.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ  ''[[ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ದೇಶದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ &quot;ವಾಕಿಂಗ್ ನಗರ&quot; ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.prevention.com/cda/article/the-best-walking-cities-of-2007/6cd08169c1903110VgnVCM20000012281eac |title=/fitness/walking/walking.goals/walking.and.your.health/0/1 |publisher=Prevention.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923004859/http://www.prevention.com/cda/article/the-best-walking-cities-of-2007/6cd08169c1903110VgnVCM20000012281eac |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ '' [[ಸೆಲ್ಪ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌]] ''  &quot;ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣಗಳಿರುವ  ಐದು ನಗರ&quot;ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ವಾಕಿಂಗ್ ಟೂರ್,  [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಮ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಪ್ಟ್ + ವಿನ್ಯಾಸ]]ದಂತಹ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು, ತಿರುಗಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ [[ಯು.ಎಸ್.ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಟ್ವಾಟರ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:John Oliver Cabin, Cades Cove.jpg|thumb|225px|left|ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ, ಷಾರ್ಲೊಟ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆ. ಪೋಕ್ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]]
=== ಅಮೇರಿಕದ ಬದಲಾವಣೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ===
ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರಾಂತದ ಈಗಿನ ಭೂಭಾಗ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮತ್ತು ಕಥಾಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ 1696 ರಿಂದ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 300  ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಖಚಿತವಾದ ಆರಂಭದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯು, ಇಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ರಾಯಲ್ಟಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ನ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ (1696-1729) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವರೆಗು ಹೋಗುತ್ತದೆ.  ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತವು ಹೊಸ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ (1729-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಅದು ಬ್ಲೇಡನ್ ಪ್ರಾಂತ (1734-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಆನ್ಸನ್ ಪ್ರಾಂತ (1750-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ)ವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಹೊಂಡಿದೆ.  ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ (1762-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ)ನಿಂದ ಕಬಾರ್ರಸ್ ಪ್ರಾಂತ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ (1792-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಹಾಗೂ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತವು ಸಹ(1842-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಈಗಿನ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ, ಒಮ್ಮೆ ಬಾತ್‌ನ, ಹೊಸ ಹ್ಯಾನೋವರ್, ಬ್ಲೇಡನ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಸನ್ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, 1842ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಇದರ ಅಂತಿಮ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೀಚ್, ಅಕ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಿಯರ್ಡ್ ಎಂಬ ದರೋಡೆಕೋರ 1680ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಬಹು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದರೋಡೆಕೋರ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಮುನ್ನ, ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೆಸ್ಟನ್ ಎಸ್‌ಸಿ ಹಾರ್ಬರ್ ‌ರನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ 1718ರಲ್ಲಿ ಹೈದ್ ಪ್ರಾಂತದ ಎನ್‌ಸಿನ ಓಕ್ರಾಕೊಕೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ ನಿವಾಸಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.  ಟೀಚ್ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವರ ಹಡಗಿನ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಲ್ಯುಟೆನೆಂಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆನಾರ್ಡ್‌ರವರಿಂದ ಇವರ ನೌಕಾ ಸಾಹಸವು ಮುಳಿಗಿಹೋಯಿತು.

ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅದರ ಸಮಾನ ನಾಮಧಾರಿಯು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಿಯರ್ಡ್‌ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ, ಅವರ ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಅದೇ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಇದು ಯಾವತ್ತು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಈಗಿನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಮನೆತನದವರಾದ ಥಾಮಸ್ ಪೋಲ್ಕ್ ([[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ]] [[ಜೇಮ್ಸ್.ಕೆ.ಪೋಲ್ಕ್]]ರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ) ರವರಿಂದ 1755ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಥಾಮಸ್ ಸ್ಪ್ರಾತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯಾಡ್ಕಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಟವ್ಬಾ]] ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ]]ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಚೇದನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ವಾಸಿಸಲು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Story1&quot;&gt;{{cite web
 |url          = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=21
 |title        = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Founding a New City
 |work         = cmstory.org Web Site
 |publisher    = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
 |accessdate   = 2008-10-25
 |archive-date = 2013-08-17
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130817165341/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=21
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt; 
ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರೋಡ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಈತ್ತೀಚಿನ ಮಾಡ್ರನ್-ಡೇ ಟ್ರೇಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. 18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರಸ್ತೆಯು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌-ಐರಿಶ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೆರ್ಮನ್‌]]ನ ವಸತಿದಾರರನ್ನು [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯ]]ದಿಂದ [[ಜೆರ್ಮನ್]] ಡಿಸೆಂಟ್ [[ಕೆರೋಲಿನಾ ಪಾದಬೆಟ್ಟಗಳ]] ವರೆಗೂ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಹೋಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೋಕ್ಸ್ ನೆಲೆಸಿದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಶಕ ಮುಗಿಯುವುದರ ಒಳಗೆ, ಪ್ರದೇಶವು &quot;ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರ&quot;ದ ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು, ಇದನ್ನು 1768ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಸಂಘಟಿತವಾದ]] ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;gene&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rootsweb.com/~ncmeckle/ |title=Mecklenburg County, North Carolina USGenWeb Project |publisher=Rootsweb.com |date= |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt; ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಕಿರುವ ಅಡ್ಡ ಕಂಬಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ]] ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಭೂದೃಶ್ಯವು, ಆಧುನಿಕ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ]] ಹೃದಯ ವಾಗಿದೆ.
1770ರಲ್ಲಿ, ಸಮೀಕ್ಷಕರು ಹೊಸಾ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು [[ಸರಳಿನ ಮಾದರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಗುರುತು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಉದ್ದಿಮೆಯ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜ ಮನೆತನದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಟ್ರಯಾನ್‌]]ರ ಗೌರವಾರ್ತ, ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರಸ್ತೆ ಟ್ರಯಾನ್ ಬೀದಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Story2&quot;&gt;{{cite web
| url = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=35
| title = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Designing a New City
| work = cmstory.org Web Site
| publisher = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate = 2008-10-25
| archive-date = 2008-02-21
| archive-url = https://web.archive.org/web/20080221220838/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=35
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; 
[[ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಟ್ರಯಾನ್‌ನ ಛೇಧನ]]ವನ್ನು &quot;ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಯಾನ್‌&quot; ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ &quot;ಚೌಕ&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Story1&quot;/&gt; ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://101independencecenter.com/
 |title=101 Independence Center
 |accessdate=2008-10-15
 |date= }}&lt;/ref&gt; 1970ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೀದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ, ಇದು ವ್ಯಭಿಚಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಯಾನ್ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.  ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಶಬ್ದ-ಆಟವು, &quot;ನೀವು ಟ್ರಯಾನ್ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ&quot;.

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಧ್ಯನಗರದ ಸರಳಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದಿಂದ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ದವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಮೈಲಿನಸ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿಯಷ್ಟು ಒರಟಾಗಿದೆ.  ಸರಳಿಯು ಅಂದಾಜು 45 ಡಿಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಗಡಿಯಾರದ ಹಾಗೆ ತಿರುಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ, &quot;ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ&quot; ಬೀದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈಶಾನ್ಯ-ನೈಋತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ&quot; ಬೀದಿಗಳೊಂದಿಗೆ &quot;ವಾಯುವ್ಯ-ಆಗ್ನೇಯ&quot; ದ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಸರಳಿಯಯ ಹೊರಗೆ, ಟ್ರಯಾನ್ ಬೀದಿಯು ಎನ್‌ಎನ್‌ಇ-ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರ್ವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

=== ಅಮೇರಿಕಾದ ಬದಲಾವಣೆ ===
ಎರಡೂ ಪಟ್ಟಣ (ಈಗಿನ ನಗರ) ಮತ್ತು [[ಅದರ ಪ್ರಾಂತ]]ಗಳಿಗೆ [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್-ಸ್ಟ್ರೆರ್ಲಿಟ್ಜ್‌ನ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌]]ರ ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಅವರು [[ಜರ್ಮನ್]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ IIIನ]] ಹೆಂಡತಿ. ಕಿರೀಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;Story4&quot;&gt;{{cite web
 |url          = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=34
 |title        = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Charlotte Incorporated
 |work         = cmstory.org Web Site
 |publisher    = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
 |accessdate   = 2008-10-25
 |archive-date = 2008-02-21
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20080221220833/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&amp;ev=34
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಜನತೆಯ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ಅಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದರಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]] ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಮಾನಸಿಕ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.&lt;ref name=&quot;Story5&quot;&gt;{{cite web
|url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=38
|title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: King's Power
|work=cmstory.org Web Site
|publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
|accessdate=2008-10-25
|archive-date=2008-12-20
|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142430/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=38
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1775ರ, ಮೇ 20ರಂದು, ಪಟ್ಟಣದಮನುಷ್ಯರು ಜಾಹೀರುನಾಮೆಯನ್ನು ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಸಹಿಮಾಡಿದ್ದರು ನಂತರ ಅದನ್ನು [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸದಿದ್ದರು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Story7&quot;&gt;{{cite web |url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=46 |title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Mecklenburg Declaration |publisher=Cmstory.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2014-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220131946/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=46 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ ರಾಜ್ಯದ ಭಾವುಟ]]ದ ಮೇಲೆ ಘೋಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕವು ಕಂಡುಬಂರುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು]], ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಗರದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಅದೇ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಭೇಟಿಯಾದರು.&lt;ref name=&quot;Story12&quot;&gt;{{cite web
| url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=47
| title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Mecklenburg Resolves
| work=cmstory.org Web Site
| publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2008-12-20
| archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142441/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&amp;ev=47
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

==== ಹಾರ್ನೆಟ್‌ನ ಗೂಡು ====
[[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಶಿಬಿರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೋಧರ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಜನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸರಣಿ ಕಾದಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವು &quot;ಹಾರ್ನೆಟ್‌ನ ಗೂಡು&quot; (ಹಾರ್ನೆಟ್‌ಸ್ ನೆಸ್ಟ್) ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೊಳಗಾದ [[ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ಲಿಸ್]] ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Story10&quot;&gt;{{cite web
| url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=5&amp;ev=0
| title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Revolutionary War
| work=cmstory.org Web Site
| publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2008-12-08
| archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025849/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=5&amp;ev=0
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
ರೆವೊಲ್ಯೂಷನಲ್ ವಾರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಸಿಧ್ಧಾಂತಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಈ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತವು ಇಂದಿಗೂ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳೆಂದು ನಾಮಕರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್]], [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, [[ಫ್ರೀಡಮ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಫ್ರೀಡಮ್ ಡ್ರೈವ್, ಮಾಜಿ [[ಎನ್‌ಬಿಎ]] ತಂಡವಾದ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್]], ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್,&lt;ref&gt;ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್: http://www.charmeck.org/Departments/Park+and+Rec/Parks/Parks+By+Region/North+Park+Region/Hornets.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722023134/http://www.charmeck.org/Departments/Park+and+Rec/Parks/Parks+By+Region/North+Park+Region/Hornets.htm |date=2010-07-22 }}&lt;/ref&gt; ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ,&lt;ref&gt;ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ: http://pages.cms.k12.nc.us/hornetsnest/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806220054/http://pages.cms.k12.nc.us/hornetsnest/ |date=2010-08-06 }}&lt;/ref&gt; ಗರ್ಲ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hngirlscouts.org/ |title=Welcome to the Girl Scouts, Hornets' Nest Council |publisher=Hngirlscouts.org |date=2010-04-15 |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಹಾರ್ನೆಟ್‌ರ ಗೂಡಿನ-ಆಕಾರದ ಲಾಂಛನವನ್ನು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲೀಸ್ ಡೆಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]]‌ನವರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

=== ಅಮೇರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ===
1800 ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಬೈಟೇರಿಯನ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚರ್ಚುಗಳು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಎಪಿಸ್ಕೊಪೇಲಿಯನ್ ಗಳು, ಲುಥರನ್ ಗಳು, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಗಳು ಆಕೃತಿಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು, ಇದರಿಂದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ’ದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್’ ಎನ್ನುವ ಉಪನಾಮ ಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;Story40&quot;&gt;{{cite web
|url= http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=6&amp;ev=90&amp;evArrayNum=18
|title= The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: The City of Churches
|work= cmstory.org Web Site
|publisher= Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
|accessdate= 2008-10-25
|archive-date= 2008-12-20
|archive-url= https://web.archive.org/web/20081220142450/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=6&amp;ev=90&amp;evArrayNum=18
|url-status= dead
}}&lt;/ref&gt;

1799 ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಕ್ಯಾಬರಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (ಕೌಂಟಿ), 12 ವರ್ಷದ [[ಕೋನ್ರಾಡ್ ರೀಡ್]] ಎಂಬುವವರು ಲಿಟ್ಲ್ ಮೀಡೊ ಕ್ರೀಕ್ ನಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದರು, ಅದು ಸುಮಾರು 17 ಪೌಂಡ್ ತೂಕವಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬಾಗಿಲ ತಡೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 3 ವರ್ಷದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಆಭರಣಕಾರನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಯಃಕಶ್ಚಿತ್ 3.5 ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದನು. ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿನ್ನದ ಶೋಧ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು, ಹದಿ ದರೆಯದ ರೀಡ್ ನ ಅನ್ವೇಶಣೆ ದೇಶದ ಮೊದಲ [[ಚಿನ್ನದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು]] ಶುರುವಾಗಲು ಮೂಲವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿನ್ನದ ಅಭಿದಮನಿಗಳು 1800 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲರ್ಧ ಭಾಗದ 1900 ರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದವು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ 1837 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಛಾಪಿಸಲು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಿಂಟ್]] ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ರಾಜ್ಯವು &quot;1848 ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯದ ಚಿನ್ನದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ, ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತು&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.blanchardonline.com/AmericanRarities/archive-08/char.html |title=The Charlotte Branch Mint |publisher=Blanchardonline.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425091933/http://www.blanchardonline.com/AmericanRarities/archive-08/char.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನ ಒಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಪರಿಮಾಣ ಅನಂತರದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Old Court House Charlotte North Carolina 1888.jpg|thumb|right|220px|1888ರ ಷಾರ್ಲೊಟ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ದೃಶ್ಯ]]
[[1880 ರ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 7,084 ಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Story&quot;&gt;{{cite web
| url=http://www.cmstory.org/
| title=The Charlotte-Mecklenburg Story
| work=cmstory.org Web Site
| publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2008-10-14
| archive-url=https://web.archive.org/web/20081014180721/http://www.cmstory.org/
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಈಗಲೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಚಿನ್ನದ ಶೋಧನೆ]] ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. [[ರೀಡ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೈನ್]] 1912 ರ ತನಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಿಂಟ್]] 1861 ರ ವರೆಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗಿದ್ದಿತು, [[ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧ]] ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ಕಾನ್ಫೆಡೆರೇಟ್]] ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಿಂಟ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಯುಧ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಿಂಟ್ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆ ಕಟ್ಟಡವು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ, ಈಗ [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಗೆ ಬೀಡಾಗಿದೆ.

ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧದ ನಂತರ ಹತ್ತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಜಾಲಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಗರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈಗಿನ ಉತ್ತರದ ವಿಸ್‌ಕಾ‌ನ್‌ಸಿನ್ ರಹದರಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಠಾಪಿಸಿತೋ ಆಗ ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧ I ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಾಡಿದರು, ಅವರು [[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ವೃತ್ತ ಪರಿಧಿ]]ಯ ಸುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭಿಸಿ ಅಭಿವೃಧ್ದಿಗೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಮೊದಲೇ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Story9&quot;&gt;{{cite web
| url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=7&amp;ev=0
| title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Antebellum Days
| work=cmstory.org Web Site
| publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2008-12-08
| archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025903/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=7&amp;ev=0
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಬಂಡವಾಳಗಾರ]]ರಾದ [[ಹ್ಯೂ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 1970 ಹಾಗೂ 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಸರಣಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ರವರು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಟಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ನೇಷನ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಅಮೇರಿಕ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ವಾಖೊವಿಯ]] ಸಹ ಸಮಾನವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ಕೊ]] ಮೂಲದ ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಸ್ತಿ ಹತೋಟಿಯ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ನಂತರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಎರಡನೆ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Story13&quot;&gt;{{cite web
| url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=19&amp;ev=0
| title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: 80s Charlotte
| work=cmstory.org Web Site
| publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2008-12-08
| archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025824/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=19&amp;ev=0
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 22, 1989ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು [[ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲನೆ ಪ್ರವರ್ಗದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಯ್ಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಘಂಟೆಗೆ 160 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ನಂತೆ ಓಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹ್ಯೂಗೊ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಶೇಕಡ 98 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬಹು ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಶುಚಿ ಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಬಹು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಗರವು ಕೇವಲ 200 ಮೀಟರ್ ಮೇಲೆ ಒಳಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಲವುಬಾರಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ದೂರದ ಒಳಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ನಗರವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಧ್ಧತೆ ನಡೆಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳು ನಾಶವಾದವು.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ (ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ) ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು (ಕೆಲವರು &quot;ಹ್ಯೂಗೊ ಆನ್ ಐಸ್&quot; ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು) ಹಾಗೂ ಅದು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]] ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ ವಕ್ತಾರರ ಪ್ರಕಾರ: &quot;ಈ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಆದ ಹಾನಿಯು ೧೮೯೮ರ ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತ್ತು, ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ 696,000 ಮಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವಾಗಿತ್ತು.&quot; ಅಸಹಜವಾದ ತಣ್ಣನೆಯ ಡಿಸಂಬರ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು. [[ಬ್ರಾಡ್‌ಫರ್ಡ್ ಪೇರಳೆ]] ಮರಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ 4ರ ವರೆಗೂ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಭಾರದಿಂದ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಅತಿಯಾದ ಹಾನಿಯು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು.

== ಭೂಗೋಳ ==
[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರವು ಒಟ್ಟು 242.9 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳಿಷ್ಟಿದೆ (629 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ವಿಸ್ತೀರಣ ಹೋದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 242.3 ಚದರ ಮೀಟರ್‌‌  (627.5 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಗಳಷ್ಟು ನೆಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 0.6 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ (1.6 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್)ಗಳು ಜಲಾವೃತವಾಗಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 870 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ (ಷಾರ್ಲೆಟ್/ಡಗ್ಲಸ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ).

ಕ್ಯಾರೋಲಿನ [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಬಹು ಭಾಗ [[ಮೆಕ್‌ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದೆ. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವು]] ಉದ್ದದ ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ, ಶುಗರ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇರ್ವಿನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ತೊರೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೂತಿದೆ, ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಹಾಗೂ ರೂಡಿಸಿಲ್ ಎನ್ನುವ [[ಚಿನ್ನ]]ದ [[ಗಣಿ]]ಗಳ [[ಗೋಣಿದಾರದ]] ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಟಾಬ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆರೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮೈಲಿಗಳವರೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನೀರಿನ ಒಡಲುಗಳಾಹಲೀ ಅಥವ ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಯು ನಿರ್ಭಂದಿತವಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಗಳು ಅಥವ ಬಂದರುಗಳು ಬೇರೆ ಸಮಾನ ಅಳತೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಉಪಯುಕ್ತವೂ ಅಗಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ. ಸಿ. ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂಬ ಸತ್ಯಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ಗಾಳಿ ಮಾರ್ಗದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.

=== ವಾಯುಗುಣ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ===
{{Main|Climate of Charlotte, NC}}

ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ]]ದ [[ತೇವವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣ]]ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನಗರವು ಮೆದುವಾದ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ, ತೇವವಾದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ {{convert|41.7|F|0}}, ಕನಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|32|F|0}} ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|51|F|0}}, ತಾಪಮಾನವು 18-19 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೂ ಸಹ, ಆದರೆ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಅಥವ {{convert|70|F|0}} ರ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಕಾಲವು ಬಹು ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಬಹಳ ಒಣ ಬಿಸಿಲಿನ ತಿಂಗಳು. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|80.4|F|1}}, ಬಹಳ ಉಷ್ಣದ ದಿನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲು ದರ್ಜೆಯ 80 ರಿಂದ ಹಿಡಿದು 90 ಫಾರನ್‌ಹೈಟ್‌ವರೆಗೆ (31-34 ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್) ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ರಾತ್ರಿಗಳು ಥರ್ಮೋಮೀಟರ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ {{convert|95|F|0}} ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಧಿಕವಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|104|F|0}} ದಾಖಲಾಗಿರುವ ದಿನಗಳೆಂದರೆ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 6, 1954; ಆಗಸ್ಟ್ 9-10, 2007 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ಸೌತ್‌ಈಸ್‌ಟರ್ನ್ ಬಿಸಿ ಅಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು {{convert|-5|F|0}}, ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1880; ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 1899; ಮತ್ತು ಜನವರಿ 21, 1985.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://home.windstream.net/ronaldpatterson/cltweatherrec2.htm|title=Charlotte, N.C. Weather Records (Daily)|accessdate=2010-07-08|archive-date=2011-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005162447/http://home.windstream.net/ronaldpatterson/cltweatherrec2.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಷಾರ್ಲೆಟ್‌‍ನ ನೆಲೆಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಇಂದ ಬರುವ ತೇವದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರವು ಹೇರಳವಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಮಳೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬಹು ದಿನಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತಿ ಭರಿತವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸಕರವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ {{convert|43.5|in|mm|sigfig=3}} ನಷ್ಟು ಮಳೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ತುಂಬ ಮಳೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳು), [[ಮಂಜು]] ಸುರಿತದ {{convert|5.2|in|cm|1}} ರಷ್ಟನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು.

{{Charlotte weatherbox}}

2007 [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್]] ವರದಿಯ&lt;ref name=&quot;American Lung Association&quot;&gt;[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], [http://www.citymayors.com/environment/polluted_uscities.html ವಾರ್ಷಿಕ ಏರ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್] (2007)&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಾರ ಯು.ಎಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಧೂಮ ಕವಿದ ಮಂಜು]] (ಸ್ಮಾಗ್) ಹೊಂದಿರುವ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ೧೬ನೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ; ಆದರೆ ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.johnlocke.org/site-docs/traffic/03Charlotte.pdf|format=PDF|page=2|publisher=2007 John Locke Foundation|accessdate=2007-10-18|title=Charlotte: Regional Trends|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210920/http://www.johnlocke.org/site-docs/traffic/03Charlotte.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವೃಧ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

== ನಗರದ ನೋಟ ==
{{See also|Charlotte neighborhoods|List of tallest buildings in Charlotte}}

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು 199 ನೆರೆಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳು [[ಅಪ್‌ಟೌನ್]]‌ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ ರೋಮಾಂಚಕವಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವು ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ, ಜಾನ್ಸನ್ ಸಿ. ಸ್ಮಿತ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆವರಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅವೆನ್ಯು ಮಾರ್ಗವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಈಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್, ಗ್ರೀಕ್ಸ್, ಮಿಡಲ್-ಈಸ್ಟನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾರ್ತ್ ಟ್ರಯನ್ ಮತ್ತು ಶುಗರ್ ಕ್ರೀಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅನೇಕ ಬೆರೆತ ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳೆಂದರೆ ನೊಡ (ನಾರ್ತ್ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್) ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಡಿಲ್ವರ್ತ್ ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಮೈಯರ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ಡಿಲ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್‌ಒವರ್‌ಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಗಳ ಸಾಲಿನ ರಸ್ತೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹಲುಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು [[ಫ್ರೀಡಮ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳು.

ಪಾರ್ಕ್ ರೋಡ್ ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸರಣಿ ಖರೀದಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೋಜನ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಫಾರ್ ಸೌತ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕರು [[ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರ ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮುದಾಯದ ನೆರೆಹೊರೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ಲಾಜ-ಮಿಡ್‌ವುಡ್ ಮತ್ತು ಡಿಲ್ವರ್ತ್ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿಲಾಸಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಬೃಹತ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸಮುದಾಯ ಭವನ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಳದ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗ ಬಯಸುವವರು ಯೂನಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ ನಗರಗಳಾದ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಸಾಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಅವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಭಾಗವಲ್ಲ. ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಬ್ಯಾಲನ್‌ಟೈನ್ ನೆರೆಹೊರೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ 485 ಪೆರಿಮೀಟರ್ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೊದಲ ಭಾಗದ 2000 ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿವೆ.

ವಿಷೇಶವಾಗಿ 1980ರಿಂದ [[ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]] ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], [[ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ]], [[ಹರ್ಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]], ಅನೇಕ [[ಗಗನ ಚುಂಬಿ]] ಭೊಜನಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾಂಡೊಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

[[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರ, ಕೆನಿಲ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಟೌನ್ ಅವೆನ್ಯೂಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಿಶ್ರ-ಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು, ಇದು ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಹಳೆಯ ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮಾಲ್‌ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Charlotte Pano.jpg|thumb|center|800px]]

== ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ==
{{Historical populations|type=USA
| 1850|1065
| 1860|2265
| 1870|4473
| 1880|7094
| 1890|11557
| 1900|18091
| 1910|34014
| 1920|46338
| 1930|82675
| 1940|100899
| 1950|134042
| 1960|201564
| 1970|241420
| 1980|315474
| 1990|395934
| 2000|540828
| 2008|687456
|footnote=&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-01.csv
|title=Annual Estimates of the Population for Incorporated Places Over 100,000
|publisher=U.S. Census Bureau
|accessdate=2009-09-02}}&lt;/ref&gt;
}}

2008ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 687,456 ಮಂದಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 935,304 ಮಂದಿ ಮೆಕ್‌ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ದಿ ಕಂಬೈಂಡ್ ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯ]]ದ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಗಾಸ್ಟೋನಿಯ-ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್, ಎನ್‌ಸಿ-ಎಸ್‌ಸಿ 2,338,289 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;usacensuscsa&quot;/&gt; ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ 861.9/ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2,232.4/ಚದರ ಮೀಟರ್) ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ 2000ದ ಜಣಗಣತಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ 230,434 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆ 951.2/ಚದರ ಮೀಟರ್ (367.2/ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್).&lt;ref name=&quot;titleMecklenburg County MapStats from FedStats&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.fedstats.gov/qf/states/37/37119.html |title=Mecklenburg County MapStats from FedStats |accessdate=2008-04-10 |author= |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=US Census Bureau |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080422222701/http://www.fedstats.gov/qf/states/37/37119.html |archivedate=2008-04-22 |quote=Population of Census records circa 2006 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;titleCharlotte city, North Carolina — ACS Demographic and Housing Estimates: 2006&quot;&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US3712000&amp;-qr_name=ACS_2006_EST_G00_DP5&amp;-context=adp&amp;-ds_name=&amp;-tree_id=306&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-format= |title=Charlotte city, North Carolina&amp;nbsp;– ACS Demographic and Housing Estimates: 2006 |accessdate=2008-04-10 |author= |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=US Census Bureau |pages= |language= |archiveurl=https://archive.today/20200211183251/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US3712000&amp;-qr_name=ACS_2006_EST_G00_DP5&amp;-context=adp&amp;-ds_name=&amp;-tree_id=306&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-format= |archivedate=2020-02-11 |quote=Charlotte Demographics and Population circa 2006 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು:

* ಬಿಳಿಯರು: 38.4% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 36.5%)
* ಕಪ್ಪುಜನರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು: 3.0%
* ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು: 0.2%
* ಏಷಿಯನ್ನರು: 4.9%
* ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: &lt;0.1%
* ಅನ್ಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆ: 2.6%
* ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.0%
* ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋ (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ): 9.2%

ಮೂಲ:[62]

ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $47,464 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $59,711 ಆಗಿತ್ತು. ಪುರುಷರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $38,767 ಆಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $29,218 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ಆದಾಯವು $22,643ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10.6%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 7.8% ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆ]]ಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 13.8%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು, 9.7%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ 65 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಮುದುಕರು ಹಾಗೂ ಅವರು ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರು.

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==
ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೇವಾದೇವಿ ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಂತರ). ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವನ್ನು ಮನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಜಿ ಸಂಸ್ಥೆ ವಾಖೊವಿಯ, 2008ರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊಗೆ ಖರೀದಿಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವೇ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು; ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ವಾಖೊವಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು 2011ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕದ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲೇವಾದೇವಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
[[ಚಿತ್ರ:BofATowerPanthersGame.jpg|thumb|right|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ರೌನ್]]

ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಅದೃಷ್ಟದ (ಫಾರ್ಚೂನ್) 500]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಕಾರ: [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], ಮೂರ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿನ [[ಲೋವ್ಸ್]], [[ನ್ಯುಕಾರ್]] (ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದಕರು), [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]], [[ಸೊನಿಕ್ ಆಟೊಮೊಟಿವ್]], [[ಫಾಮಿಲಿ ಡಾಲರ್]], [[ಗೂಡ್‌ರಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಪಿ‌ಎಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನ). ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿವಾಸವಾಗಿರುವು ಅಥವ ಮೆಟ್ರೊ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್]] (ಮುಂಚಿನ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500ರ [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್]] ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕ), [[ಸ್ಪೀಡ್ ಚಾನಲ್]], [[ಇಎಸ್‌ಪಿ‌ಎನ್‌ಯು]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈರ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ]] (ಮುಂಚಿನ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್/ಜನರಲ್ ಟೈರ್), [[ಮುಜ಼ಕ್]], [[ಬೆಲ್ಕ್]], [[ಹ್ಯಾರಿ ಟೀಟರ್]], [[ಮೇನೆಕಿ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಲಾನ್ಸ್ ಇಂಕ್]], ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಫೂಡ್ಸ್ ಇಂಕ್, [[ಬೊಜಾಂಗಲ್ಸ್]], [[ಕಾರ್ಲೀಸಲ್ಸ್ ಕಂಪನೀಸ್]], [[ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ಟ್ರೀ]], [[ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಯುಎಸ್‌ಎ, [[ಫೂಡ್ ಲಯನ್]], ಕೊಕೊ-ಕೊಲ ಬೊಟ್ಲಿಂಗ್ ಕನ್ಸೋಲಿಡೇಟೆಡ್ ಕಂಪನಿ (ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಕೊ-ಕೊಲ ಸೀಸೆ ಮಾಡುವವರು), ಮತ್ತು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]] ಉಪನಗರದಲ್ಲಿನ [[ದಿ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಬೆವರೇಜ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ([[ಚೀರ್‌ವೈನ್]]‌, ಸನ್ ಡ್ರಾಪ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ತಯಾರಕರು).{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾಹಕರಾದ [[ಸಿಸಿಏರ್]] ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;&quot;ವಿಶ್ವ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ.&quot; ''ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್''. ಮಾರ್ಚ್ 22–28, 1995. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200747.html 82]. ಜುಲೈ 25, 2006 ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಿದ್ದು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;ವಿಶ್ವ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ.&quot; ''ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್''. ಮಾರ್ಚ್ 23, 1997 [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1999/1999%20-%200520.html 68]. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2006 ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳಾದ [[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಲ್]], [[ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್]] ಮತ್ತು ಅತಿ ಬೃಹತ್ [[ನಾರ್ತ್‌ಲೇಕ್ ಮಾಲ್]] ಎಲ್ಲವೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}}
[[ಚಿತ್ರ:NASCARCharlotte.jpg|thumb|left|NASCAR ಪ್ಲಾಜಾ]]

ಅಲ್ಲದೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಪ್ರದಾನವಾದ ಯುಎಸ್‌ನ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಉದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, [[ನಾಸ್‍ಕಾರ್]] (ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಸಿಎಆರ್)ನ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಾಲಗಳು ಷಾರ್ಲೆಟ್‍ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇವೆ. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಸ್‍ಕಾರ್‌ ಉದ್ಯಮದ ಶೇಕಡ 75ರಷ್ಟು ನೌಕರರು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಚಾಲಕರು ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಒಳಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; [[ನಾಸ್‌ಕಾರ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ಕೂಡ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎ]] ಪ್ರಧಾನ ಎಳೆಯುವ ಪಟ್ಟಿ (ಡ್ರಾಗ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಜೆಮ್ಯಾಕ್ಸ್  ಡ್ರಾಗ್‌ವೇ ಜೊತೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಓಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ತರದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ಎಳೆಯುವ ಓಟಗಾರರನ್ನು]] ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಇಂದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಜಾರುಮೆಟ್ಟಿನ (ಸ್ಕೇಟ್) ಪಾರ್ಕ್, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಭೋಜನಾಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಲಾಸದ ಬಿಡದಿ, ಇವುಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮನೋರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ಸನ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಮೆಟ್ರೊಲಿನ ಫೇರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಓಟದ ಪಥವು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಕರೆತರುವ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಟ್‌ವಾಟರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ವಾಸಸ್ಥಳ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಪಿಡ್‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.usnwc.org/ |title=U.S. National Whitewater Center :: Whitewater Rafting, Biking, Climbing, Kayaking, Ziplines, Food, and Fun.&amp;nbsp;– Come Play! |publisher=Usnwc.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620031740/http://usnwc.org/ |archive-date=2010-06-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಆಧಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು &quot;ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಯುಎಸ್‌ಎ - ದಿ ನ್ಯೂ ಎನರ್ಜಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 180ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳು, ಒಟ್ಟು 13,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 2007ರಿಂದ 3,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ, ಎಆರ್‌ಇವಿಎ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಫ್ಲುಓರ್, ಮೆಟ್ಸೊ ಪವರ್, ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್, ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ, ಷಾ ಗ್ರೂಪ್, ತೊಶೀಬ, ಯುಆರ್‌ಎಸ್/ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್. ಬಾಬ್‌ಕಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಕಾಕ್ಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ನವೀಕರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಗೊಳ್ಳಿತ್ತಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ವಿದ್ಯುತ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ &quot;ಎನರ್ಜಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಫ್ರಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್&quot; ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಡೆಶಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗ/ಉಪ್‌ಟೌನ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅನೇಕ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಉಪ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುವೂ ಇವೆ, ಅಥವ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಅನೇಕ ಹೊಸ ಭೋಜನಾಲಯಗಳು, ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು [[ಅಪ್‌ಟೌನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್/[[ಎಲಿಜಬೆತ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metmidtown.com/ |title=Metropolitan Charlotte North Carolina &amp;#124; MetTerrace Townhomes &amp;#124; MetLoft Condos &amp;#124; MetClub Resort &amp;#124; Residential Urban Living North Carolina |publisher=Metmidtown.com |date= |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt;

== ಕಾನೂನು, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ==

{{See also|List of mayors of Charlotte, North Carolina|Charlotte mayoral election, 2007|List of city council members in Charlotte}}

ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ಪರಿಷತ್ತು-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ]] ರೂಪದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು]] ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ [[ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮಿತಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.]] ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ''ಎಕ್ಸ್ ಅಫಿಸಿಯೊ''  ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಮತ್ತು ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಪರಿಷತ್ತು-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪಧ್ಧತಿಯ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಂತಲ್ಲದೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದ [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ]]ಯನ್ನು [[ನಿರಾಕರಿಸಬಲ್ಲ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೂರನೆ-ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತವು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು, ಪರಿಷತ್ತು [[ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಬೇರೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗಿನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ [[ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ಆಂಥೊನಿ ಫಾಕ್ಸ್]] ಎಂದು, ಇವರು [[ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು.

ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಒಲವಿಗೆ ಒರಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಮತದಾರರು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಮದ್ಯಗಾಮಿಗಳು. ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ನಗರದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯದ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

ನಗರ ಸಮಿತಿಯು 11 ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ 7 ಮತ್ತು [[ಸಂಚಾರಿ]] 4). ಈಗ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ 8-ರಿಂದ-3 ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಷಪಾತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wfae.org/wfae/1_87_316.cfm?action=display&amp;id=5577 |title=WFAE 90.7 FM |publisher=Wfae.org |date=2009-11-04 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718150143/http://www.wfae.org/wfae/1_87_316.cfm?action=display&amp;id=5577 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪುರಸಭೆಯು [[ಗೃಹಾಡಳಿತ ನಿಯಮ]]ಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಕೂಡ ತನ್ನ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 1960ರಿಂದಲೂ, ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಕಾರ 3 [[ಮಹಾಸಭೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ - 8ನೆಯದು, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನ [[ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಸ್ಸೆಲ್]]‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, 9 ನೆಯದು, ರೆಪಬ್ಲಿಕನ್ ಆದ [[ಸ್ಯೂ ಮೈರಿಕ್]]‌ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು [[12ನೆಯ]]ದು, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನ [[ಮೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್]]‌ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

== ಮೆಡಿಕ್ ==

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ [http://medic911.com/index.php ಮೆಡಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529061418/http://medic911.com/index.php |date=2009-05-29 }}, ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅವರಿಂದ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ 93,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯದ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಮೆಡಿಕ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿತು, 71000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.medic911.com/about_medic/historical_data |title=Historical Data |publisher=Medic 911 |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206131211/http://medic911.com/about_medic/historical_data |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಸುಮಾರು 350 ವೈದ್ಯಸಹಾಯಕರನ್ನು, ಇಎಮ್‌ಟಿಗಳನ್ನು, ಇಎಮ್‌ಡಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೆಡಿಕ್‌ನ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಕೌಂಟಿಯ ಬೆಂಕಿ ಅಪಘಾತದ ಕರೆಗಳನ್ನೂ ರವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.medic911.com/about_medic/about_medic |title=About Medic |publisher=Medic 911 |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100427020449/http://www.medic911.com/about_medic/about_medic |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 20ರಿಂದ 40 ಸಂಚಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಾಹನಗಳು ಕೌಂಟಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಡಿಕ್ ತಂತ್ರಯುಕ್ತ ಸ್ವಾಟ್ (ಎಸ್‌ಡಬಲ್‌ಯುಎ‌ಟಿ) ವೈದ್ಯಸಹಾಯಕರನ್ನು, ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಪಡೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ದುರ್ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುಸಲು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಾಹನಗಳನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.

=== ಕಾನೂನಿನ ಕಡ್ಡಾಯತನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ===

'''[[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]]'''

ಸಿಎಮ್‌ಪಿಡಿ ಒಂದು ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಲಯ. ಸಿಎಮ್‌ಪಿಡಿ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಗೆ ಸೇರಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,700 ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, 550 ನಾಗರೀಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.charmeck.org/Departments/CMPD/Inside+CMPD/Home.htm |title=Home |publisher=Charmeck.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605082645/http://www.charmeck.org/Departments/CMPD/Inside%2BCMPD/Home.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲೀಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ನಗರವನ್ನು 13 ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಎಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಅಪರಾಧಿ ಸೂಚಕವು ಹೀಗಿದೆ, 2008 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಲಾ 589.2 ಅಪರಾಧಗಳು 100,000 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು 2005ರಿಂದ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;city-data.com&quot;/&gt;
ದೇಶದ ಸರಾಸರಿಯು ತಲಾ 320.9 ಅಪರಾಧಗಳು 100,000 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;city-data.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.city-data.com/city/Charlotte-North-Carolina.html |title=Charlotte, North Carolina (NC) profile: population, maps, real estate, averages, homes, statistics, relocation, travel, jobs, hospitals, schools, crime, moving, houses, sex offenders, news, sex offenders |publisher=City-data.com |date= |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt;

ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಕಾರ; &quot;2008ರ ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್: ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಅಮೇರಿಕ ಪ್ರದೇಶವು 75,000 ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಬಹು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ನಗರವಾಗಿ 62ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |title=CQ Press: City Crime Rankings 2008 |publisher=Os.cqpress.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಡೀ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಗ್ಯಾಸ್ಟೋನಿಯ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯವು 338 ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಅಪಾಯಕರ ನಗರವಾಗಿ 27ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://os.cqpress.com/citycrime/MetroCrime2008_Rank_Rev.pdf |title=AMSAFM2.WK4 |format=PDF |date= |accessdate=2010-07-02}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ==
=== ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿ ===
ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿಯಾದ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು]], ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯರೋಲಿನದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲೇ 20ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. 2009ರಲ್ಲಿ ಇದು ಎನ್‌ಎ‌ಈಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನಗರದ ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ನೇಶನ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 8ನೇ ವರ್ಗದ ಗಣಿತಕ್ಕೆ 18 ನಗರದ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಅಗ್ರ ಘನತೆ, 8ನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.charlottecommunitiesonline.com/charlotte-big-wins/ |title=Charlotte Homes&amp;#124; Charlotte Real Estate&amp;#124;Relocation Info » Charlotte NC- Three Big Wins for the City |publisher=Charlottecommunitiesonline.com |date=2009-12-10 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806194845/http://www.charlottecommunitiesonline.com/charlotte-big-wins/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071025133856/http://media.newsobserver.com/content/news/education/wake/story_graphics/20071012_wschools.jpg http://media.newsobserver.com/content/news/education/wake/story_graphics/20071012_wschools.jpg] ''Media.newsobserver.com''&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 132,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 161 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಧ್ಯಮ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:UNCCNewQuad.jpg|thumb|right|200px|ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ]]
[[ಚಿತ್ರ:Main library.jpg|thumb|right|200px|ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]
[[ಚಿತ್ರ:Imaginon.jpg|thumb|right|200px|ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]

=== ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ===
{{See also|List of schools in Charlotte}}

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಗಳಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾನ್ಸನ್ &amp;amp; ವೇಲ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]], [[ಜಾನ್ಸನ್ ಸಿ. ಸ್ಮಿತ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]], ಯಾರ್ಕ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, [[ವಿನ್‌ಥ್ರಾಪ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ]]. [[ಡೇವಿಡ್ಸನ್]] ಉಪನಗದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ [[ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]] [[ಯು.ಎಸ್. ನ್ಯೂಸ್ &amp;amp; ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಉದಾರ ಕಲೆಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಸೌತ್ ಕ್ಯರೋಲಿನದ ರಾಕ್ ಹಿಲ್]] ಉಪನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಿನ್‌ಥ್ರಾಪ್ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ 3,200 ಎಕರೆ (13 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವನ ಇರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕೂಡ ಇಲ್ಲೇ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. 24,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆ ಏರುತ್ತಿರುವ ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಪಧ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು 4ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ನಗರದ ಕಿರಿಯ ಕಾಲೇಜು ಪಧ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newcomer.com/cities/charlotte/CHLTcolleges.html |title=CHLT&amp;nbsp;– Colleges |publisher=Newcomer.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714172250/http://newcomer.com/cities/charlotte/CHLTcolleges.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣಗಳಿವೆ.

[[ಫೈಫರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ಒಂದು ಉಪಭಾಗದ ಆವರಣವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, [[ವೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ವಿನ್ಸ್‌ಟನ್-ಸೇಲಮ್]]‌ದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಬಾಬ್‌ಕಾಕ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಇದರ ಉಪಭಾಗದ ಆವರಣವನ್ನಾಗಿ ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಈಗ ತನ್ನ ಆವರಣವನ್ನು ಉಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mba.wfu.edu/newsDetail.aspx?id=336 |title=Wake Forest University plans for growth and increases commitment in Charlotte |publisher=Wake Forest University |date=2009-05-22 |accessdate=2009-005-22 |archive-date=2009-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090610182638/http://www.mba.wfu.edu/newsDetail.aspx?id=336 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ===
[[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲ]]ಯವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವಾದ (1.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ 19 ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಶಾಖೆಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಉಪನಗರಗಳಾದ [[ಮಾಥ್ಯೂಸ್]], [[ಮಿಂಟ್ ಹಿಲ್]], [[ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್]], [[ಕಾರ್ನೇಲಿಯಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡೆವಿಡ್ಸನ್]]‌ನಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳೂ ಉಚಿತ ಅಂತರಜಾಲ-ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ಅಂತರಜಾಲ (ವೈಫೈ) ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿ (ಕಾರ್ಡ್)ಯನನ್ನೂ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ 24 ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಮೂಲ ಜನವರಿ 16, 1891ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ''ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಲಿಟೆರರಿ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್ಸ್''  ಆಗಿದ್ದರೂ,&lt;ref&gt;{{cite web | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service | work=cmstory.org Web Site | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/1.htm | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142349/http://cmstory.org/exhibit/plcmc/1.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರಾಜ್ಯ-ಬಾಡಿಗೆಯಾದ [[ಕಾರ್ನೆಗೀ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಈಗಿನ ಮೇಯ್ನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಇರುವ ನಾರ್ತ್ ಟೈರನ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮೊದಲ ಚಂದಾ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಾನವ ಹಿತಾಕಾಂಕ್ಷಿ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆಂದು 2500 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು, ಅದೇನೆಂದರೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 2500 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು&lt;ref&gt;{{cite web | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service | work=cmstory.org Web Site | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/2.htm | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142355/http://cmstory.org/exhibit/plcmc/2.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಬಾಡಿಗೆಯ ದುಡ್ದನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು. ಎಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಪೂರೈಸಿದವು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಲೈಬ್ರರಿ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2, 1903ಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

1903ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು 1905ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ''ಬ್ರಿವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಫಾರ್ ನೀಗ್ರೋಸ್''  ಎಂಬ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದುದರಿಂದ.&lt;ref name=&quot;cmstory.org&quot;&gt;{{cite web
 | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service
 | work=cmstory.org Web Site
 | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/3.htm
 | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County
 | accessdate=2008-10-25
 | archive-date=2008-12-04
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081204123449/http://www.cmstory.org/exhibit/plcmc/3.htm
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;
ಇದು ಬ್ರೆವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಮೂಲೆ(ಈಗಿನ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್)ಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು. ಬ್ರೀವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಲೈಬ್ರರಿಯು ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಕಪ್ಪು ಜನಗಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;cmstory.org&quot;/&gt;
ಎಂದು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| url=http://www.charmeck.org/Departments/Planning/Whats+New/History+of+Second+Ward.htm
| title=charmeck.org Web Site
| accessdate=2008-10-25
| archive-date=2007-10-06
| archive-url=https://web.archive.org/web/20071006074601/http://www.charmeck.org/Departments/Planning/Whats%2BNew/History%2Bof%2BSecond%2BWard.htm
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸೆಕೆಂಡ್ ವಾರ್ಡ್‌ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು 1961ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಶಾಖೆಗಳಾದ ಬೀಟೀಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಬ್ರಾಂಚ್, ವೆಸ್ಟ್ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಶಾಖೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ.

== ಧರ್ಮ ==
[[ಚಿತ್ರ:Vsdaer435.jpg|thumb|left|ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಂ ಗಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]]

[[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಮ್]]‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು &quot;ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್&quot; (ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸದರನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೀರಿಯನಿಸಮ್]] ಸ್ಥಳ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಗರದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅನೇಕ ಎಣಿಕೆಯ ಹೊಸ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಂದಿವೆ. [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಇವಾಂಜೆಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್]], [[ವೈಕ್ಲಿಫ್ ಬೈಬಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟರ್ಸ್]] [[ಜೆ‌ಎ‌ಎಆರ್‌ಎಸ್]] ಸೆಂಟರ್, ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಐಎಮ್]] ಮಿಷನ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 700 ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

[[ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪೀಸ್ ಫೆಲ್ಲೊಷಿಪ್]]‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು [[ರಿಫೊರ್ಮ್ಡ್ ತಿಯೊಲೋಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೊರ್ಡನ್-ಕಾನ್ವೆಲ್ ತಿಯೊಲೋಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]] ಎರಡೂ ಆವರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]]‌ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.

ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] ಎಂಬುದು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಡೈಓಸೀಸ್ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]]‌ನ ಬಿಷಪ್‌ರವರ ಸ್ಥಳ. ಸೆಂಟ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಅವರದೇ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ. [[ಮೌಂಟ್ ಹಾಲಿ]] ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸೆಂಟ್ ಆಂಥೊನಿ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮಾಸ್]] ಅನ್ನು [[ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ ಪಯಸ್ X]] ಅವರು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮಾಸ್ ಅನ್ನು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಟ್ ಆನ್‌ಲ್ಲೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ಚರ್ಚು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ರವರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಎಪಿಸ್ಕೊಪಲ್ ಝಾಯನ್ ಚರ್ಚ್]] (ಎ‌ಎಮ್‌ಈ ಝಾಯನ್‌)ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.

ಇತರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶಲ್ಲಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸ್ಟ್]] ಚರ್ಚಸ್ ಮತ್ತು ಐಡೊಲನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eidolonfoundation.org/ |title=ಈಡೊಲನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ – ಹೋಮ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726020354/http://www.eidolonfoundation.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನಾರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌ಗಳ ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗರ್ಲ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಕ್ಯಾರೋಲಿನದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಯಹೂದಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನದಲ್ಲಿರುವ ಶಲೋಮ್ ಪಾರ್ಕ್ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳ, ಇಲ್ಲಿ [[ಟೆಂಪಲ್ ಇಸ್‌ರೇಲ್ (ಷಾರ್ಲೆಟ್, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ)]] ಮತ್ತು [[ಬೆತ್ ಎಲ್(ಷಾರ್ಲೆಟ್, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ)]] ಎಂಬ ಎರಡು ಯಹೂದಿಗಳ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರ (ಸಿನಗಾಗ್) ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬುದು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮ್ಯೊಶೊ-ಜಿ, ವಂಡರ್‌ಫುಲ್ ವಾಯ್ಸ್ ಬುಧ್ಧಿಸ್ಟ್ ಟೆಂಪಲ್ http://www.myoshoji.org ಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದ ನಿಶಿರೆನ್ ಆರ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿಶಿರೆನ್ ಶು ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಪ್ರೊಪಗೇಶನ್‌ನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಿಶಿರೆನ್ ಶು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳೂ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
=== ಮ್ಯೂಸಿಯಂ‌ಗಳು ===

[[ಚಿತ್ರ:Harvey B. Gantt Center on Opening Day.jpg|thumb|right|200px|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲೆ + ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ  ದಿ ಹಾರ್ವೇ ಬಿ. ಗ್ಯಾಂಟ್ ಕೇಂದ್ರ]]
{{col-begin}}{{col-break}}
* [[ಬೆಚ್ಲರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್]]
* [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಂ ಲೈಬ್ರರಿ]]
* [[ಕರೋಲಿನಾಸ್ ಏವಿಯೇಶನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]]
* ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ{{nb10}}
* [[ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನೇಚರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] 
* [[ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೌತ್‌ ಎಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಟ್ರೋಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ
* [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಪ್ಲೇಸ್]]
* [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಕಿಡ್ಸ್-ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] (ಕಮಿಂಗ್ ಫಾಲ್ 2010)
* ಹಾರ್ವೆ ಬಿ. ಗ್ಯಾಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ + ಕಲ್ಚರ್
{{col-break}}
* ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ರೋಸ್‌ಡೇಲ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್
* [[ಲೆವೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್]]
* ದಿ ಲೈಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ
* ಮೆಕ್‌ಕೊಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವಿಸುಯಲ್ ಆರ್ಟ್
* [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]]
* [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ + ವಿನ್ಯಾಸ]]
* [[NASCAR ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]]
* ಸೆಕಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ ಅಲುಮಿನಿ ಹೌಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ
{{col-end}}

=== ಮಾಧ್ಯಮ ===
{{Main|Media in Charlotte, North Carolina}}

=== ಕ್ರೀಡೆಗಳು ===
{{Main|Sports in Charlotte, North Carolina}}

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;width:100%&quot;
|-
! style=&quot;width:26%;background:silver&quot;| ಕ್ಲಬ್‌
! style=&quot;width:14%;background:silver&quot;| ಆಟ
! style=&quot;width:4%;background:silver&quot;| ಸ್ಥಾಪನೆ
! style=&quot;width:30%;background:silver&quot;| ಲೀಗ್‌‌
! style=&quot;width:26%;background:silver&quot;| ಸ್ಥಳ
|-
|  [[ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]
|  [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್]]
|  1995
|  [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]
|  [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಬಾಬ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್]]
|  [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]]
|  2004
|  [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]
|  [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್ ಅರೆನಾ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಚೆಕರ್ಸ್]]
|  [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]]
|  2010
|  [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ತಂಡ]]
|  [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್ ಅರೆನಾ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನೈಟ್ಸ್]]
|  [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]]
|  1976
|  [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌]]
|  [[ನೈಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಮಿಲ್, ಎಸ್‌ಸಿ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಈಗಲ್ಸ್]]
|  [[ಸಾಕರ್]]
|  1993
|  [[ಯುಎಸ್‌ಎಲ್-2]]
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಲೇಡಿ ಈಗಲ್ಸ್]]
|  [[ಸಾಕರ್]]
|  1993
|  [[ಡಬ್ಲು-ಲೀಗ್]]
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]
|-
|  [[ಕೆರೊಲಿನಾ ಸ್ಪೀಡ್]]
|  [[ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]]
|  2006
|  [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡೋರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]
|  [[ಬೊಜಾಂಗಲ್ಸ್ ಕೊಲಿಸಿಯಂ]]
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]]
|  [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌]]
|  1989
|  [[ರಗ್ಬಿ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]]
|  ಸ್ಕಿಲ್‌ಬೆಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್
|-
|  [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರೋಲರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್]]
|  [[ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ರೋಲರ್ ಡರ್ಬಿ]]
|  2006
|  [[ಯುಎಸ್‌ಎ ರೋಲರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]]
|  [[ಗ್ರ್ಯಾಡಿ ಕೋಲ್ ಸೆಂಟರ್]]
|-
|  ಎನ್‌ಡಬ್ಲುಎ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್
|  [[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ ನಿರತರು]]
| 
|  [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಒಕ್ಕೂಟ]]
|}

== ಸಾರಿಗೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:Light rail.jpg|thumb|right|ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಲೈಟ್ ರೈಲ್]]
[[ಚಿತ್ರ:LYNX Stonewall Station.jpg|thumb|right|ಸ್ಟೋನ್‌ವಾಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಟ್ರೈನ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಳ]]
[[ಚಿತ್ರ:CLTDouglas.jpg|thumb|right|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]

{{Main|Transportation in Charlotte, North Carolina}}

=== ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣ ===
{{See also|LYNX Rapid Transit Services}}
[[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಏರಿಯ ಟ್ರಾನ್‌ಸಿಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] (ಸಿಎಟಿಎಸ್) ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರು. ಸಿಎಟಿಎಸ್ ಲಘು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೈಬಂಡಿಗಳು, ವೇಗದ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಮತ್ತು ಬಸ್ ಸೇವೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ವೈಎನೆಕ್ಸ್ ಲಘು ರೈಲು ಮಂಡಲವು ೯.೬ ಮೈಲಿಯ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಬ್ಲೂ ಲೈನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ (1998 ಇಂದ 66%), ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ 170% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ೨೦೩೦ರ ಟ್ರಾನ್‌ಸಿಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ [[ಎಲ್‌ವೈಎನೆಕ್ಸ್]]‌ನ ಭಾಗವಾದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಜೊತೆಗೆ [[ಲಘು ರೈಲು]] ಮತ್ತು [[ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು]] ಮಾರ್ಗ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

=== ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ===
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಇರುವುದರಿಂದ ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯದ ನಾಭಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಐ-85 ಮತ್ತು ಐ-77 ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಅಡ್ಡ ಹಾಯುತ್ತದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ವಕಯದ ಐ-485 ಹೆಸರಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರು &quot;485&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು 2013ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.news14charlotte.com/content/top_stories/default.asp?ArID=126265 ನ್ಯೂಸ್ 14 | 24 ಗಂಟೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾರ್ತೆ | ಟಾಪ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, 485ಯ ಒಟ್ಟು ಸುತ್ತಳತೆಯು 67 ಮೈಲಿಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (108 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್). ನಗರದ ಒಳಗೆ, [[ಐ-277]] ಎಂಬ ಸುತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ (ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಕ್ ಫ್ರೀವೇ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್‌ಶೈರ್ ಫ್ರೀವೇ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ಐ-277 ಮತ್ತು ಐ-485ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರೌಟ್ 4]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಯುಎಸ್ 74]]ರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಫ್ರೀವೇ]] ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರಕಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನಗರದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಗಲಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.

=== ವಾಯುಮಾರ್ಗ/ವಿಮಾನಯಾನ ===
[[ಷಾರ್ಲೆಟ್/ಡಗ್ಲಸ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಯು.ಎಸ್. ದೇಶದಲ್ಲಿ 8ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ 9ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-57_666_2__ |title=Airports Council International |publisher=Airports.org |date=2009-07-28 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206231120/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-57_666_2__ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ವದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಏರ್ ಕೆನಡ]] ಮತ್ತು [[ಲುಫ್ತಾಂಜ಼]] ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉಪಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಯು.ಎಸ್. ಏರ್ವೇಸ್]]‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ, ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ]], [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ]], [[ಕ್ಯರಿಬ್ಬಿಯನ್]], [[ಯುರೋಪ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] ಕಡೆಗೂ ತಡೆರಹಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

=== ಅಂತರ್ನಗರ ರೈಲು ===
{{See also|Charlotte (Amtrak station)}}
ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರತಿದಿನ 3 [[ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್]] ದಾರಿಗಳಿಂದ ಉಪಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ:

* ''[[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]]''  ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]], [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]], [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ]]ಯಿಂದ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ; [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ಸ್‌ವಿಲ್]], ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‌ವಿಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟ]], [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲೀನ್ಸ್]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ.
* ''[[ಕ್ಯಾರೊಲಿನಿಯನ್]]''  ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್; ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ; ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್; ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.; [[ರಿಚ್ಮಂಡ್]]; [[ರೇಲಿ]]; [[ಡರ್ಹಮ್]]; ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
* ''[[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್]]''  ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ರೇಲಿ, ಡರ್ಹಮ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಗರವು ಈಗ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಗೇಟ್‌ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಎಂಬ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಯೋಜನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ಎಲ್‌ವೈಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಪರ್ಪಲ್ ಲೈನ್, ಹೊಸ ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಾಲು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

== ಸೋದರ-ನಗರಗಳು ==
ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ [[ಸೋದರಿ ನಗರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿ, ಅವನ್ನು [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.charmeck.org/Departments/Mayor/International+Cabinet/SisterCities.htm |title=Charlotte International Cabinet |publisher=Charmeck.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613024151/http://charmeck.org/Departments/Mayor/International+Cabinet/SisterCities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{col-begin}}{{col-break}}
* {{flagicon|Peru}} [[ಅರೆಕ್ವಿಪಾ]], [[ಪೆರು]] (1962) {{nb10}}
* {{flagicon|China}} [[ಬವೊಡಿಂಗ್]], [[ಚೈನಾ]] (1987)
* {{flagicon|Germany}} [[ಕ್ರೆಫೆಲ್ಡ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] (1985)
* {{flagicon|Ghana}} [[ಕುಮಸಿ]], [[ಘನಾ]] (1996)
* {{flagicon|France}} [[ಲಿಮೊಗ್ಸ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] (1992)
{{col-break}}
* {{flagicon|Russia}} [[ವೊರೊನೆಝ್]], [[ರಷಿಯಾ]] (1991)
* {{flagicon|Poland}} [[ರೊಕ್ಲಾ]], [[ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್]] (1993)
* {{flagicon|Brazil}} [[ಮನಾಸ್]], [[ಬ್ರೆಝಿಲ್]] (2009)
* {{flagicon|Israel}} [[ಹಡೆರಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] (2010)

{{col-end}}

== ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ==
=== ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ===
* [[ಗೆಸ್ಟೋನಿಯಾ]], ''ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್''  69,904
* [[ರಾಕ್ ಹಿಲ್, ಎಸ್‌ಸಿ]], ''ಯಾರ್ಕ್''  67,339
* [[ಕಾನ್‌ಕರ್ಡ್]], ''ಕ್ಯಬರ್ರಸ್''  62,587
* [[ಹಿಕೊರಿ]], ''ಕಟವ್ಬಾ''  50,583
* [[ಸ್ಯಾಲಿಸ್ಬರಿ]], ''ರೋವನ್''  28,480

=== ಚಿಕ್ಕ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ===
* [[ಅಲ್ಬೆಮಾರ್ಲೆ]], ''ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ''  15,390
* [[ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್''  17,875
* [[ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್''  34,332
* [[ಇಂಡಿಯನ್ ಟ್ರೈಲ್]], ''ಯೂನಿಯನ್''  15,610
* [[ಕನ್ನಪೋಲಿಸ್]], ''ಕ್ಯಬರ್ರಸ್ &amp;amp; ರೋವನ್''  38,547
* [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮೌಂಟೇನ್]], ''ಕ್ಲೆವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ &amp;amp; ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್''  10,634
* [[ಲಿಂಕನ್‌ಟನ್]], ''ಲಿಂಕನ್''  10,194
* [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್''  23,897
* [[ಮಿಂಟ್ ಹಿಲ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ &amp;amp; ಯೂನಿಯನ್''  17,480
* [[ಮನ್ರೋ]], ''ಯೂನಿಯನ್''  28,422
* [[ಮೂರೆಸ್ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಐರೆಡೆಲ್''  20,122
* [[ನ್ಯೂಟನ್]], ''ಕಟವ್ಬಾ''  13,229
* [[ಶೆಲ್ಬಿ]], ''ಕ್ಲೆವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್''  21,275
* [[ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಐರೆಡೆಲ್''  24,489

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
{{col-begin}}{{col-break}}
* [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಫೈರ್ ವಿಭಾಗ]]
* [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]] {{nb10}}
* [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಹುಗೊ]]
* [[I-85 ಕಾರಿಡಾರ್]]
{{col-break}}
* [[ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮೇ 1989 ಟೊರ್ನಾಡೊ ಔಟ್‌ಬ್ರೇಕ್]]
* [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ]]
* [[ಪೈಡ್ಮಂಟ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]]
{{col-end}}

== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|2}}

=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ===
* ಹ್ಯಾಂಚೆಟ್, ಥಾಮಸ್ ಡಬ್ಲೂ. '''ಸಾರ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ಸಿಟಿ: ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗ, ವರ್ಗ, ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, 1875–1975'''. 380 ಪುಟಗಳು. ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 1999 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2
* ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್. '''ಷಾರ್ಲೆಟ್: ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್'''. 293 ಪುಟಗಳು. ಜಾನ್ ಎಫ್. ಬ್ಲೇರ್, ಪ್ರಕಾಶಕ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2009 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2
* ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ಬಾಯರ್. '''ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್  ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ಸಿಟಿಯಿಂಡ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, 1905–1950'''. 176 ಪುಟಗಳು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2004 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2
* ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್ '''ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವುಮೆನ್: ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಂಗಸರು, ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ'''. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿತ್ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಬ್ಲೇರ್, ಪ್ರಕಾಶಕರು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 1999 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category}}
* [http://www.charmeck.org/ ಅಧಿಕೃತ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ ಎನ್‌ಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]
* [http://www.charmeck.org/Departments/CATS/Riding+CATS/home.htm ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಏರಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸಿಸ್ಟಂ (CATS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706221911/http://www.charmeck.org/Departments/CATS/Riding+CATS/home.htm |date=2010-07-06 }}
* [http://www.charlottesgotalot.com/ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ&amp;nbsp;– ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯ ಸೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ]
* {{wikivoyage|Charlotte}}
* [http://vimeo.com/4360666 ಷಾರ್ಲೆಟ್ ''ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಸ್'' ]&amp;nbsp;– ರಾಬ್ ಕಾರ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಾಪ್ ಮೋಶನ್ ವೀಡಿಯೊ
* [http://www.wickedthemusicalticketsonline.com/wicked-charlotte-nc-tickets.html ವಿಕೆಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಅಟ್ ಓವನ್ಸ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಷಾರ್ಲೆಟ್, NC]
{{Charlotte, North Carolina}}
{{Charlotte/Metrolina}}
{{North_Carolina}}
{{NC cities and mayors of 100,000 population}}
{{USLargestCities}}
{{Mecklenburg County, North Carolina}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಷಾರ್ಲೆಟ್, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ]]
[[ವರ್ಗ:ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ಕೌಂಟಿ ಸೀಟ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ, ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ]]
[[ವರ್ಗ:1840ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಭರಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>el7r02uiazbzvngqcxyz782rdp7w2ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24258</id>
    <revision>
      <id>1435536</id>
      <parentid>1430067</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156974" sha1="2o1levg1m9risbxrrejbfa351e70ht3" xml:space="preserve">{{about|Apple personal computers||McIntosh}}

[[ಚಿತ್ರ:Macintosh 128k transparency.png|thumb|right|alt=A beige, boxy computer with a small black and white screen showing a window and desktop with icons.|ಮೂಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್, ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬಳಕೆದಾರರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬರಹಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇಮೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್.]]
[[ಚಿತ್ರ:Imac 16-9.png|thumb|alt=A wide, thin, and sleek computer made of aluminum with a large screen.|ಅಗಸ್ಟ್ 2009 ರಿಂದ ಒಂದು ಐಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.]]

'''ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್'''  ({{pron-en|ˈmæk.ɪn.tɒʃ}}{{respell|MAK|in-tosh}},&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/macintosh|publisher=[[Reference.com|Dictionary.com]]|title=Define Macintosh|accessdate=2010-04-11}}&lt;/ref&gt;) ಅಥವಾ '''ಮ್ಯಾಕ್''', ಇದು [[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್]] ಕಂಪನಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳ (ಗಣಕ ಯಂತ್ರ) ಒಂದು ಸರಣಿಯ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ. [[ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್]] ಜನವರಿ 24, 1984 ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದು ಒಂದು [[ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌]]ನ ಹೊರತಾಗಿ ಒಂದು [[ಮೌಸ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Polsson|first=Ken|url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|title=Chronology of Apple Computer Personal Computers|date=2009-07-29|accessdate=2009-08-27|archive-date=2009-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|url-status=dead}} ಮೇ 3, 1984 ಅನ್ನು ನೋಡಿ.&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಾರ್ಧದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು, ಇದನ್ನು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು 1990ರಲ್ಲಿ [[ಎಮ್‌ಎಸ್-ಡೊಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿ ಕಂಪಾಟಿಬಲ್ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬದಲಾವಣೆ.&lt;ref name=&quot;eight ways&quot;&gt;{{cite web|last=Edwards|first=Benj|url=http://www.macworld.com/article/135017/2008/08/imacanniversary.html|title=Eight ways the iMac changed computing|publisher=[[Macworld]]|date=2008-08-15|accessdate=2009-08-27}}&lt;/ref&gt;

ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಬಹುವಿಧದ ಗ್ರಾಹಕ-ಮಟ್ಟ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[1998 ಐಮ್ಯಾಕ್]] ಎಲ್ಲಾ-ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಕ್ರಯದ (ಮಾರಾಟದ) ಯಶಸ್ಸಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡವು, ಆದರೆ ಇದು ಒಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲಿನ]] ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪುನಃಶ್ಚೇತನಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳು: ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ) [[ಐಮ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರವೆಶ-ಮಟ್ಟದ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿನಿ]] [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಗಳು]], [[ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಷನ್]]-ಮಟ್ಟದ [[ಮ್ಯಾಕ್-ಪ್ರೋ]] ಟವರ್, [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೋ]] [[ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸ್‌ಸರ್ವ್]] [[ಸರ್ವರ್]].

ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಒಂದು [[ಲಂಬವಾದ ಏಕೀಕರಣ]]ದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ತನ್ನ [[ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌]]ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆ-ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿ ಕಂಪಾಟಿಬಲ್]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧದ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಇತರ ಕಂಪನಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಪಲ್ [[ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]], [[ರಚನೆಗಳು (ವಿನ್ಯಾಸಗಳು)]] ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಪಲ್ ಕೂಡ ಮೂರನೆಯ ಕಂಪನಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್ [[ಸಿಪಿಯು]]ಗಳು [[ಇಂಟೆಲ್‌]]ನ [[x86 ವಿನ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು (1984–1994) [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]]ದ [[68k]] ಅನ್ನು ಮತ್ತು 1994 ರಿಂದ 2006 ವರೆಗಿನ ಮಾದರಿಗಳು [[ಎ‌ಐಎಮ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್‌]]ನ [[ಪವರ್ ಪಿಸಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್]] ಆವೃತ್ತಿಯ [[10.6 &quot;ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್&quot;]] ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು.   ಆಧುನಿಕ ಮ್ಯಾಕ್, ಇತರ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಂತೆ, [[ಲಿನಕ್ಸ್]], [[ಫ್ರೀಬಿಎಸ್‌ಡಿ]]ಗಳಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‍ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು, ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅದು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು [[ಅನುಮತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
{{See also|History of Apple}}

=== 1979 ರಿಂದ 1984 ರ ವರೆಗೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ===

ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಯೋಜನೆಯು 1970 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಒಬ್ಬ ನೌಕರ [[ಜೆಫ್ ರಸ್ಕಿನ್]] ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜೆಫ್ ರಸ್ಕಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಬಳಸಲು ಸುಲಭವಾಗುವ, ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಪಲ್ ವಿಧದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲು ಬಯಸಿದನು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mxmora.best.vwh.net/JefRaskin.html|title=Recollections of the Macintosh project|accessdate=2008-11-27|first=Jef|last=Raskin|year=1996|work=Articles from Jef Raskin about the history of the Macintosh.|archive-date=2012-06-24|archive-url=https://www.webcitation.org/68eyToShN?url=http://mxmora.best.vwh.net/JefRaskin.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈ ಹೆಸರು, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಆಡಿಯೋ ಸಲಕರಣಾ]] ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಹೆಸರಾದ್ದರಿಂದ, ಕಾನೂನು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವನು ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಅದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ಉದ್ದೆಶದಿಂದ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;ಆಪಲ್ ರಹಸ್ಯ 2.0: ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಇತಿಹಾಸ,ಒವನ್ ಡಬ್ಲು. ಲಿಂಜ್‌ಮೇಯರ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 978-1-59327-010-0&lt;/ref&gt; 1979 ರಲ್ಲಿ ರಸ್ಕಿನ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟನು,&lt;ref name=&quot;Father of Mac&quot;/&gt; ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಒಂದು ಮೂಲರೂಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. [[ಬಿಲ್ ಅಟ್ಕಿನ್‌ಸನ್]], ಆಪಲ್‌ನ [[ಲೀಸಾ]] ಗುಂಪಿನ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು (ಈ ಗುಂಪು ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಬಳಕೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು), ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಸೇವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞ [[ಬರೇಲ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ]]  ಅವನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು.  ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ರಸ್ಕಿನ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು. ಆ ತಂಡವು ಮೂಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ [[ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿತು; ರಸ್ಕಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಟ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ತಂಡವು [[ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೌ]],&lt;ref&gt;{{cite web|last=Crow|first=George|publisher=Folklore.org|authorlink=Jerry Manock|url=http://www.folklore.org/ProjectView.py?project=Macintosh&amp;characters=George%20Crow|title=The Original Macintosh|accessdate=2010-04-28}}&lt;/ref&gt; [[ಕ್ರಿಸ್ ಎಸ್ಪಿನೊಸಾ]], [[ಜೊನ್ನಾ ಹೊಫ್‌ಮನ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಹೊರ್ನ್]], [[ಸುಸಾನ್ ಕೇರ್]], [[ಆಂಡಿ ಹರ್ಟ್ಜ್‌ಫೆಲ್ಡ್]], [[ಗೈ ಕವಾಸಕಿ]], [[ಡೇನಿಯಲ್ ಕೊಟ್‌ಕೆ]],&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kottke|first=Dan|publisher=Folklore.org|authorlink=Jerry Manock|url=http://www.folklore.org/ProjectView.py?project=Macintosh&amp;characters=Dan%20Kottke|title=The Original Macintosh|accessdate=2010-04-28}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಜೆರ್ರಿ ಮ್ಯಾನೊಕ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Manock|first=Jerry|publisher=Folklore.org|authorlink=Jerry Manock|url=http://folklore.org/ProjectView.py?project=Macintosh&amp;characters=Jerry%20Manock|title=The Original Macintosh|accessdate=2010-04-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929111006/http://folklore.org/ProjectView.py?project=Macintosh&amp;characters=Jerry%20Manock |archivedate = September 29, 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.guykawasaki.com/2009/01/twenty-five-yea.html#axzz0mQb8tIS0|title=Macintosh 25th Anniversary Reunion: Where Did Time Go?|date=2009-01-26|accessdate=2010-04-28|first=Guy|last=Kawasaki|archive-date=2012-06-24|archive-url=https://www.webcitation.org/68eyVtkeI?url=http://blog.guykawasaki.com/2009/01/twenty-five-yea.html#axzz0mQb8tIS0|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಮಿತ್‌ನ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಫಲಕವು ರಸ್ಕಿನ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ಇದು 64 [[ಕಿಲೋಬೈಟ್]] (KB) [[RAM]] (ಆರ್‌ಎ‌ಎಮ್‌) ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]] [[6809E]] [[ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು 256×256 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್]] [[ಕಪ್ಪು-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿ]] [[ಬಿಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್]] ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ [[ಬಡ್ ಟ್ರಿಬಲ್‌]]ನು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮೇಲೆ ಲೀಸಾದ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲೀಸಾದ [[ಮೊಟೊರೊಲಾ 68000]] ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಅನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಒಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1980 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಮಿತ್‌ನು ಕೇವಲ 68000 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಫಲಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ವೇಗವನ್ನು 5 ರಿಂದ 8 [[ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಜ್‌]]ವರೆಗೆ (MHz) ವೃದ್ಧಿಸಿದನು; ಈ ಫಲಕವು ಒಂದು 384×256 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಪ್ರದರ್ಶಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಸ್ಮಿತ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಲೀಸಾಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ RAM ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು, ಅದು ಫಲಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಿಮ ಮ್ಯಾಕ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸ್ವಯಂ-ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾದ [[ಕ್ವಿಕ್‌ಡ್ರಾ]] ಚಿತ್ರ ಭಾಷೆ (ಲಾಂಗ್ವೇಜ್) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ROM]]ನ 64 KB ಯಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್ ಆಗಿತ್ತು; ಇದು 128&amp;nbsp;KB of RAM ಅನ್ನು [[ಲೊಜಿಕ್‌ಬೋರ್ಡ್‌]]ಗೆ [[ಸಂಯೋಜಿಸ]]ಲ್ಪಟ್ಟ ಹದಿನಾರು 64&amp;nbsp;[[ಕಿಲೋಬಿಟ್]] (Kb) ಚಿಪ್‌ಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಅಲ್ಲಿ ಮೆಮೊರಿ ಸ್ಲೊಟ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ RAM ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ-ಸ್ಥಾಪಿತ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ 256 ಕೆಬಿ RAM ಚಿಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹದಿನಾರು ಚಿಪ್ ಸೊಕೆಟ್‌ನ ಮೂಲಕ RAM ಕೆಬಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವು ಮೂಲರೂಪಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತ, 9-ಇಂಚಿನ ಪರದೆ, 512x342 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ [[ಮೊನೊಕ್ರೋಮ್]] ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hertzfeld|first=Andy|publisher=Folklore.org|authorlink=Andy Hertzfeld|url=http://www.folklore.org/StoryView.py?story=Five_Different_Macs.txt|title=Five different Macintoshes|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt;

ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಲೀಸಾಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ರಸ್ಕಿನ್‌ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1981 ರಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋದನು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಹೇಳುವಂತೆ ಅಂತಿಮ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ರಸ್ಕಿನ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Father of Mac&quot;&gt;{{cite web|last=Hertzfeld|first=Andy|authorlink=Andy Hertzfeld|url=http://www.folklore.org/StoryView.py?project=Macintosh&amp;story=The_Father_of_The_Macintosh.txt&amp;showcomments=1#comments|publisher=Folklore.org|title=The father of the Macintosh|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt; [[ಜೆರಾಕ್ಸ್ ಪಿಎಆರ್‌ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಜಿಯುಐ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಜಾಬ್ಸ್‌ನು ಆಪಲ್ ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ [[ಜೆರಾಕ್ಸ್ ಆಲ್ಟೋ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಮಾಲ್‌ಟಾಕ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಭೇಟಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಕೋರಿಕೊಂಡನು. ಲೀಸಾ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಜೆರಾಕ್ಸ್ ಪಿಎಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ತಂಡದ ಸ್ವಂತ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Horn|first=Bruce|url=http://www.folklore.org/StoryView.py?project=Macintosh&amp;story=On_Xerox,_Apple_and_Progress.txt|publisher=Folklore.org|title=On Xerox, Apple and Progress|accessdate=2007-02-03}}&lt;/ref&gt; ಜಾಬ್ಸ್‌ನು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಲೈನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ [[ಹರ್ಟ್‌ಮಟ್ ಎಸ್ಲಿಂಗರ್‌]]ನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು, ಇದು [[&quot;ಸ್ನೋ ವೈಟ್&quot; ಡಿಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌]]ನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಮುಂಚಿನ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Tracy|first=Ed|url=http://www.landsnail.com/apple/local/design/design2.html|title=History of computer design: Snow White|publisher=Landsnail.com|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt;  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕಾರತ್ವವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಹೊಸ ಸಿಇಓ [[ಜಾನ್ ಸ್ಕ್ಯೂಲೆ]]ಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ, ಜಾಬ್ಸ್ 1985 ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದನು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.folklore.org/StoryView.py?project=Macintosh&amp;story=The_End_Of_An_Era.txt|title=The End Of An Era|first=Andy|last=Hertzfeld|authorlink=Andy Hertzfeld|work=folklore.org}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಂಪನಿ [[NeXT]] ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟನು,&lt;ref&gt;{{citenews|last=Spector|first=G|title=Apple's Jobs Starts New Firm, Targets Education Market|work=[[eWeek|PCWeek]]|page=109|date=1985-09-24}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಪಲ್ NeXT ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅಂದರೆ 1997 ರ ವರೆಗೂ ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html|title=Apple Computer, Inc. Finalizes Acquisition of NeXT Software Inc.|date=1997-02-07|publisher=Apple|accessdate=2010-04-27|archive-date=1999-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/19990117075346/http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

=== 1984: ಪೀಠಿಕೆ (ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ) ===
[[ಚಿತ್ರ:Ad apple 1984.jpg|thumb|alt=A young woman carrying a sledge hammer and wearing a white tank top with a drawing of a Macintosh runs from black figures in the background.|ಈ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಣಿಜ್ಯವು, ಮೊದಲಿಗೆ ಸುಪರ್ ಬೌಲ್ XVIII ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಹೊಂದಿತು, ಅದು ಮೂಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಅನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿತು.]]
[[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ 128k]] ಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1983 ರಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ 18-ಪುಟದ ಕೈಪುಸ್ತಕವು ಹಲವಾರು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಜೊತೆ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digibarn.com/collections/ads/apple-mac/index.htm|title=Apple Macintosh 18 Page Brochure|publisher=DigiBarn Computer Museum|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428071658/http://www.digibarn.com/collections/ads/apple-mac/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್, ಈಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ US$1.5 ಮಿಲಿಯನ್ [[ರಿಡ್ಲೇ ಸ್ಕೊಟ್]] ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನದಿಂದ, &quot;[[1984]]&quot;  ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;appleconfidential2&quot;&gt;{{citebook|last=Linzmayer|first=Owen W.|title=Apple Confidential 2.0|publisher=No Starch Press|year=2004|pages=113|url=http://www.owenink.com/|isbn=1-59327-010-0|access-date=2010-08-10|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123192145/https://www.owenink.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಇದರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವು 22 ಜನವರಿ 1984 ರಂದು [[ಸುಪರ್ ಬೌಲ್ XVIII]] ದ ಮೂರನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೇಲೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಒಂದು &quot;ಹೊಸತಿರುವಿನ&quot;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://www.usatoday.com/tech/columnist/kevinmaney/2004-01-28-maney_x.htm|title=Apple's '1984' Super Bowl commercial still stands as watershed event|accessdate=2010-04-11|last=Maney|first=Kevin|date=2004-01-28|publisher=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt; ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಚನೆ&quot;&lt;ref name=&quot;masterpiece&quot;&gt;{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/|title=Why 2006 isn't like '1984'|accessdate=2008-05-10|author=|last=Leopold|first=Todd|date=2006-02-03|publisher=[[CNN]]|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022000031/http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಐಬಿಎಮ್‌ನ &quot;ಕನ್‍ಫರ್ಮಿಟಿ&quot;ಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, &quot;1984&quot; ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟಿತು ([[ಆಪಲ್‌]]ನ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಅದರ ಬಿಳಿಯ [[ಟ್ಯಾಂಕ್ ಟಾಪ್‌]]ನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು [[ಪಿಕಾಸೋ]]-ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು).   [[ಜಾರ್ಜ್ ಒರ್ವೆಲ್‌]]ನ ''[[ನೈನ್‌ಟೀನ್ ಏಟಿ-ಫೋರ್]]''  ಕಾದಂಬರಿಗಳ [[ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು]] ದೂರದರ್ಶನದ &quot;[[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]]&quot;ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[ಡಿಸ್ತೋಪಿಯನ್ ಲಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;cellini&quot;&gt;{{citeweb|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112|title=The Story Behind Apple's '1984' TV commercial: Big Brother at 20|accessdate=2008-05-09|last=Cellini|first=Adelia|month=January|year=2004|work=[[MacWorld]] 21.1, page 18|archiveurl=https://archive.is/20130112175910/findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112|archivedate=2013-01-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.wired.com/science/discoveries/news/2007/01/72496|title=Jan. 22, 1984: Dawn of the Mac|accessdate=2010-04-11|last=Long|first=Tony|date=2007-01-22|publisher=[[Wired News|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100416033051/http://www.wired.com/science/discoveries/news/2007/01/72496|archive-date=2010-04-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1984 ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇದು ಇದರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎರಡು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳ ಡಿಸೈನ್‌ನ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು: [[ಮ್ಯಾಕ್‌ರೈಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಪೇಂಟ್]]. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಅವನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮ್ಯಾಕ್ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ತ್ವರಿತವಾದ, ಉತ್ಸಾಹಶಾಲಿ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು &quot;[[ಆಟಿಕೆ]]&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದರು.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.wired.com/gadgets/mac/news/2004/01/61730|title=We're All Mac Users Now|accessdate=2010-04-11|last=Kahney|first=Leander|date=2004-01-06|publisher=[[Wired News|Wired]]|archiveurl=https://archive.is/20120629002841/http://www.wired.com/gadgets/mac/news/2004/01/61730|archivedate=2012-06-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ಆಪರೇಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಿಯುಐ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬರಹ-ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಕೇತದಿಂದ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು]] ಪುನರ್‌ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸಂಕೇತಗಳು ಪುನಃ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದು ಹಲವಾರು [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ]]ರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೊರತೆಯ ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಪ್ರಿಲ್ 1984 ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[ಮಲ್ಟಿಪ್ಲಾನ್]] [[ಎಮ್‌ಎಸ್-ಡೊಸ್‌]]ದಿಂದ 1985 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವರ್ಡ್‌]]ನ ಅನುಸರಣೆಯ ಜೊತೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|title=Chronology of Apple Computer Personal Computers|author=Polsson, Ken|accessdate=2007-11-18|archive-date=2009-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1985 ರಲ್ಲಿ, [[ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿ]]ಗಳಿಗೆ [[ಲೋಟಸ್ 1-2-3]] ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೋಟಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ಲೋಟಸ್ ಜಾಜ್‌]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-11721498/lotus-third-time-charm.html|title=For Lotus, third time's the charm|author=Beamer, Scott|accessdate=2010-06-23|date=1992-01-13|publisher=MacWEEK|archiveurl=https://archive.today/20120629002840/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-11721498/lotus-third-time-charm.html|archivedate=2012-06-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ [[ಲೆಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್ ಆಡ್]] ಜೊತೆಗೆ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಆಫೀಸ್]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುವ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Worst Business&quot;/&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Apple-Macintosh.jpg|thumb|alt=A Macintosh sits in a museum exhibit about postmodernism.|ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಗೋತೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ (ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ)ದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಸ್.]]

ನವೆಂಬರ್ 1984 ರಲ್ಲಿ ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚುನಾವಣಾ-ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ, ಆಪಲ್ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ 39 ಜಾಹೀರಾತು ಪುಟಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು US$2.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.guidebookgallery.org/ads/magazines/macos/macos10-newsweek|title=1984 ''Newsweek'' Macintosh ads|publisher=GUIdebook, [[Newsweek]]|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt;   ಆಪಲ್ &quot;ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯತ್ನ&quot; ಪ್ರಚಾರವನ್ನೂ ಕೂಡ ನಡೆಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರು 24 ಘಂಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆಗುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 200,000 ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮಾರಾಟದಾರರು ಈ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸರಬರಾಜು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಇನ್ನು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಮಾರಾಟವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಪಾಸು ಬಂದವು.  ಈ ವಿಕ್ರಯ ಶಿಬಿರವು ಸಿಇಓ ಜಾನ್ ಸ್ಕ್ಯೂಲೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು [[ಯುಎಸ್$]] 1,995 ರಿಂದ US$2,495 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು (2010 ರಲ್ಲಿನ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಸುಮಾರು $5,200 ಇರುತ್ತದೆಂದು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು).&lt;ref name=&quot;Worst Business&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.osnews.com/story/16036/Apples-Worst-Business-Decisions/|title=Apple's Worst Business Decisions|author=Hormby, Thomas|publisher=OS News|accessdate=2007-12-24|date=2006-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl|title=Inflation Calculator|publisher=[[Bureau of Labor Statistics]]|accessdate=2010-05-14}}&lt;/ref&gt;

=== 1985 ದಿಂದ 1989 ವರೆಗೆ: ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪ್ರಕಟಣಾ ಕಾಲಮಾನ (ಯುಗ) ===
1985 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್, ಆಪಲ್‌ನ [[ಲೇಸರ್‌ರೈಟರ್]] ಪ್ರಿಂಟರ್, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಾದ ಬೊಸ್ಟನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ನ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಪಬ್ಲಿಷರ್]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ಡಸ್ ಪೇಜ್‌ಮೇಕರ್‌]]ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸಲು, ಮುನ್ನೋಟಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ಇದು [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌]]ನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ಅಪೂರ್ವವದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊಮ್ಮೊಡೋರ್ 64 ([[GEOS]]) ಮತ್ತು [[ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿ]] ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ದೊರೆಯುವಂತದ್ದಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book| last = Spring | first = Michael B. | title = Electronic printing and publishing: the document processing revolution | publisher = CRC Press | year = 1991 | pages = 125–126 | url = https://books.google.com/?id=_MV46vFUrI4C&amp;pg=PA125&amp;dq=Desktop+publishing+history+of&amp;cd=5#v=onepage&amp;q=Desktop%20publishing%20history%20of | isbn = 9780824785444}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮೀಡಿಯಾ ಫ್ರೀಹ್ಯಾಂಡ್, [[ಕ್ವಾರ್ಕ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]], [[ಎಡೋಬ್ ಫೋಟೋಷಾಪ್]], ಮತ್ತು [[ಎಡೋಬ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟರ್‌]]ಗಳಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು.

ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಕೊರತೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು: ಇದು 1984 ರಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್]] ಅನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲು ಬರುವಂತಹ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು 512 ಕೆಬಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಅನನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು 128 ಕೆಬಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;512_specs&quot;&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh 512K]]|appleNumber=SP187|everyURL=mac_classic/stats/mac_512k.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಸಂಪರ್ಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಜನವರಿ 10, 1986 ರಂದು US$2,600 ಬೆಲೆಗೆ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಸ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು [[ಮೆಗಾಬೈಟ್]] RAM ಅನ್ನು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಏಳು ಫೆರಿಫಿರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ- ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಂತಹ-ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ನಂತರದ-ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯ [[ಎಸ್‌ಸಿಎಸ್‌ಐ]] ಸಮಾನಾಂತರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಿತು.  ಇದರ [[ಫ್ಲೊಪಿ ಡ್ರೈವ್]] 800 [[ಕೆಬಿ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮ್ಯಾಕ್ ಪ್ಲಸ್ ಇದು ಒಂದು ತ್ವರಿತಗತಿಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 1990 ರವರೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದಂತೆ ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ, ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh Plus]]|appleNumber=SP190|everyURL=mac_classic/stats/mac_plus.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:MacII.jpg|thumb|alt=A bulky gay Macintosh, with a separate monitor and CPU.|ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II, ಇದು ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.]]
ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಟೊರೊಲಾ ಸಿಪಿಯುಗಳು ಯಂತ್ರದ ವೇಗವರ್ಧನೆಯಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 1987 ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಹೊಸ ಮೊಟೊರೊಲಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪದೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II]] ಅನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II ಒಂದು{{nowrap|16&amp;nbsp;MHz}} [[ಮೊಟೊರೊಲಾ 68020]] ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh II]]|appleNumber=SP193|everyURL=mac_ii/stats/mac_ii.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯು ROM ನಲ್ಲಿ ಕಲರ್ [[ಕ್ವಿಕ್‌ಡ್ರಾ]] ಆಗಿತ್ತು, ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌ನ ಒಂದು ಕಲರ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಯಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲರ್ ಕ್ವಿಕ್‌ಡ್ರಾ‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಗಾತ್ರವನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಕಲರ್ ಆಳವನ್ನು, ಮತ್ತು ಬಹುವಿಧದ ಮೊನಿಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕಡಿಮೆ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಂತಹ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದವು.

ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿತು, ಈಗಿನಂತೆ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಇದು ಹಲವರು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳು, ಕಲರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಒಂದು ಮೊಡ್ಯುಲರ್ ಬ್ರೆಕ್-ಔಟ್ ಡಿಸೈನ್ ಜೊತೆ ಒಂದು ತೆರೆದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಲೈನ್‌, ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಆಪಲ್ II ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜನ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಯಾನ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದು ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?st=1&amp;c=160|title=Apple Macintosh II|accessdate=2007-12-23|publisher=Old Computers On-line Museum|archive-date=2010-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121051334/http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?st=1&amp;c=160|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಮೂರನೆಯ-ತಂಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ ಒಂದು ಉಷ್ಣ ಸಂವೇದಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಫ್ಯಾನ್‌ನ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಇದು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=4648&amp;coll=ap|title=Macintosh II Family: Fan Regulator Voids Warranty|accessdate=2007-12-23|publisher=Apple|date=1992-07-02|archive-date=2008-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080115135417/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=4648&amp;coll=ap|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.

ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು, ಅಥವಾ [[MPW]] ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು, ಅದು ಒಂದು ಲೀಸಾದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರನ್ನು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮೇಲೆ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಗಸ್ಟ್ 1987 ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ [[ಹೈಪರ್‌ಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಮಲ್ಟಿಫೈಂಡರ್]] (ಬಹುಸಂಶೋಧಕ)ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಅವುಗಳು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ಗೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.

ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಎಸ್‌ಇ]] ಕೂಡ ಒಂದು ಎಮ್‌ಬಿ ಆಂತರಿಕ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣಾ ಸ್ಲಾಟ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್]] ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh SE]]|appleNumber=SP191|everyURL=mac_classic/stats/mac_se.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಎಸ್‍ಇಯು [[ಜೆರ್ರಿ ಮ್ಯಾನೋಕ್]] ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಿ ಒಯಾಮಾದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ II ರ ''[[ಸ್ನೋ ವೈಟ್]]''  ರಚನಾ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆ ಹೊಸ [[ಆಪಲ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಬಸ್]] (ADB) [[ಮೌಸ್]], [[ಕೀಬೋರ್ಡ್‌]]ಗಳು [[ಆಪಲ್ II]] &lt;small&gt;ಜಿಎಸ್‌&lt;/small&gt;ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು.

1987 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ [[ಕ್ಲಾರಿಸ್]] ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯೊಳಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ರೈಟ್, ಮ್ಯಾಕ್‌ಪೇಂಟ್, ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್]]. 1980 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಹಲವಾರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು; ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು ಮ್ಯಾಕ್‌ಪೇಂಟ್ ಪ್ರೋ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಡ್ರಾ ಪ್ರೋ, ಮ್ಯಾಕ್‌‍ರೈಟ್ ಪ್ರೋ, ಮತ್ತು ಫೈಲ್‌ಮೇಕರ್ ಪ್ರೋಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ &quot;ಪ್ರೊ&quot; ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಆಫೀಸ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮೇಲಿನ [[ಇನ್‌ಫೊರ್ಮಿಕ್ಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್]] [[ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಷೀಟ್‌]]ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು [[ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಪರಿಹರಿಸಿತು]], ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಸಂಟೇಷನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ [[ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 1990 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷಣ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಗ್ರಾಹಕ-ಮಟ್ಟದ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಇದು [[ಕ್ಲಾರಿಸ್‌ವರ್ಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಆಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಸ್ ಆಪಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಪುನಃ ಒಂದುಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಕ್ಲಾರಿಸ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇದು ಆವೃತ್ತಿ 5.0. ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಜೊತೆಗೆ ಆಪಲ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=MIT Project on Mathematics and Computation|url=http://www-swiss.ai.mit.edu/~bob/clarisworks.php|title=A Brief History of ClarisWorks|accessdate=2007-12-24|year=2003|author=Hearm, Bob}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Macintosh portable.jpg|thumb|ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಾಗಿಸಲು ಸುಲಭವಾದಂತಹ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ.ಇದು 1989 ರಿಂದ 1991 ರವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್ 6 ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್ 7 ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.]]
1988 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ಹೆವ್‌ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳು ಆಪಲ್‌ನ ಜಿಯುಐ ಸ್ವಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರು ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ [[ದಾವೆ]]ಯನ್ನು ಹೂಡಿತು, ಅದು (ಇತರ ಸಂಗತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ) ಆಯತಾಕೃತಿಯ, ಒದನ್ನೊಂದು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ, ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ವಿಂಡೋಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು.   ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರಕರಣವು ಆಪಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂತರ [[ಮನವಿ]] ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಆಪಲ್‌ನ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಕ್ರಮಗಳು [[ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಷನ್]] (FSF) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆಪಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಯುಐ ಮೇಲೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಜಿಎನ್‌ಯು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=[[Free Software Foundation]]|title=Special Report: Apple's New Look and Feel|url=http://www.gnu.org/bulletins/bull5.html#SEC9|journal=GNU's Bulletin|volume=1|issue=5|date=1988-06-11|accessdate=2006-04-25|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905153628/http://www.gnu.org/bulletins/bull5.html#SEC9|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=[[Free Software Foundation]]|title=End of Apple Boycott|url=http://www.gnu.org/bulletins/bull18.html#SEC13|journal=GNU's Bulletin|volume=1|issue=18|date=1995-01|accessdate=2006-04-25|archive-date=2010-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100514191819/http://www.gnu.org/bulletins/bull18.html#SEC13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಹೊಸ [[ಮೊಟೊರೊಲಾ 68030]] ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಜೊತೆ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ IIx]] 1988 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಒಂದು ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ [[ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಯು]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಂತರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh IIx]]|appleNumber=SP194|everyURL=mac_ii/stats/mac_iix.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt;  ಇದು 1989 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ([[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ IIcx]])&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh IIcx]]|everyURL=apple/mac_ii/stats/mac_iicx.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಅನುಸರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ಎಸ್‌ಇ ದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯು {{nowrap|16&amp;nbsp;MHz}} 68030, [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಎಸ್‍ಇ/30]] ಮೂಲಕ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh SE/30]]|appleNumber=SP195|everyURL=mac_classic/stats/mac_se30.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt;  ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ IIci]] ಇದು &quot;[[32-ಬಿಟ್ ಕ್ಲೀನ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕ್ ಆಗಿತ್ತು,{{nowrap|25&amp;nbsp;MHz}} ಇದು 8 ಎಮ್‌ಬಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು RAM ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh IIci]]|appleNumber=SP197|everyURL=mac_ii/stats/mac_iici.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಇದು &quot;32-ಬಿಟ್ ಡರ್ಟಿ&quot; ROM ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (32 ಬಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದ 8 ಬಿಟ್‌ಗಳು ಒಎಸ್-ಹಂತದ [[ಫ್ಲಾಗ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿದವು). [[ಸಿಸ್ಟಮ್ 7]] ಇದು 32-ಬಿಟ್ ಅಡ್ರೆಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lowendmac.com/trouble/32bit.shtml|title=32-bit Addressing on Older Macs|accessdate=2007-12-24|date=2001-01|publisher=Low End Mac|author=Knight, Dan|archive-date=2007-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223080532/http://lowendmac.com/trouble/32bit.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಪಲ್ ಕೂಡ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪೋರ್ಟೇಬಲ್]],{{nowrap|16&amp;nbsp;MHz}} ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು 68000 ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ಬೀರುವ]] [[ಸಮತಲವಾದ ಪ್ಯಾನಲ್ ಪ್ರದರ್ಶಕವ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh Portable]]|appleNumber=SP140|everyURL=powerbook/stats/mac_portable.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಅದರ ನಂತರದ ವರ್ಷ US$9,900 ಬೆಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ IIfx]] ಅನಾವರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ವೇಗದ {{nowrap|40&amp;nbsp;MHz}}[[68030]] ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಹೊರತಾಗಿ, ಇದು [[I/O]] (ಇನ್‌ಪುಟ್/ಔಟ್‌ಪುಟ್) ಸಂಸ್ಕಾರಕಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಗವಾದ ಮೆಮೊರಿ ಮತ್ತು ಎರಡು [[ಆಪಲ್ II-ಎರಾ ಸಿಪಿಯುಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh IIfx]]|appleNumber=SP203|everyURL=mac_ii/stats/mac_iifx.html|accessdate=23 June 2010}}&lt;/ref&gt;

=== 1990 ರಿಂದ 1998 ವರೆಗೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅವನತಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:Macintosh classic.jpg|thumb|right|ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್, ಇದು 1990 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಬಜೆಟ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.]][[File:Powerbook 100 pose.jpg|thumb|right|ಪವರ್‌ಬುಕ್ (ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ) 140 ಮತ್ತು 170 ಒಂದು ವೃತ್ತಿನಿರತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅವರು ಒಂದು ಪಾಮ್ ರೆಸ್ಟ್‌ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
]]
[[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ 3.0]], ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೀಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟಿತು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಆಪಲ್‌ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಸ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಇದು 2001 ರವರೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಮ್ಯಾಕ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lesscostlyMacClassic&quot;&gt;ಫಿಷರ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಮ್.(1990-10-15). [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CEFD9163CF936A25753C1A966958260 ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಆಪಲ್ ಲೈನ್ ಈ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಡಬೇಕು]. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌.''  ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;   68020-ಪವರ್ಡ್ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಎಲ್‌ಸಿ]], ಇದು ಇದರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ [[ಪಿಜಾ ಬೊಕ್ಸ್]] ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ, ಕಲರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ 512 × 384 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಮೊನಿಟರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh LC]]|appleNumber=SP205|everyURL=mac_lc/stats/mac_lc.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ IIsi]] ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ {{nowrap|20&amp;nbsp;MHz}} ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸ್ಲಾಟ್ ಜೊತೆಗಿನ IIci ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh IIsi]]|appleNumber=SP199|everyURL=mac_ii/stats/mac_iisi.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಯಂತ್ರಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ&lt;ref&gt;ಫಿಷರ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಮ್. M. (1991-01-18). &quot;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE2DA163BF93BA25752C0A967958260 ಐ.ಬಿ.ಎಮ್. ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬಲೆಯ ಮೂಲಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆಪಲ್ ವರದಿಗಳು 20.6% ಹೆಚ್ಚಿವೆ]&quot;.  ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌.''  2006-12-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಆಪಲ್‌ನ ಲಾಭದ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮುಂಚಿನ ಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lesscostlyMacClassic&quot;/&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Macintosh System 7.5.3 screenshot.png|thumb|left|ಸಿಸ್ಟಮ್ 7 ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.]][[File:MacOS8.6.jpg|thumb|left|ಒಎಸ್ 8 ಇದು ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಒಎಸ್ 8.6 ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
]]
ಆಪಲ್‌ನ ಮೈಕ್ರೋಚಿಪ್‌ಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಂದು{{nowrap|16&amp;nbsp;MHz}} 68030 ಸಿಪಿಯುವನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh LC II]]|appleNumber=SP206|everyURL=mac_lc/stats/mac_lc_ii.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ II]]&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh Classic II]]|appleNumber=SP204|everyURL=mac_classic/stats/mac_classic_ii.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಎಲ್‌ಸಿ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕ್ವಾಡ್ರಾ]] 700&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[Macintosh Quadra]] 700|appleNumber=SP235|everyURL=mac_quadra/stats/mac_quadra_700.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 900&lt;ref&gt;{{cite mac|model=Macintosh Quadra 900|appleNumber=mac_quadra/stats/mac_quadra_900.html|everyURL=mac_quadra/stats/mac_quadra_900.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಗಳಿಂದ 1991ರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇದು ವೇಗವಾದ [[ಮೊಟೊರೊಲಾ 68040]] ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಐಬಿಎಮ್, ಮತ್ತು ಮೊಟೊರೊಲಾಗಳ [[ಎಐಎಮ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ]] ಪವರ್ ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮೊಟೊರೊಲಾ ಸಿಪಿಯುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kaomso.com/FullStory.php?TheStory=78|title=Apple's Transition to PowerPC put in perspective|author=Hormby, Thomas|publisher=Kaomso|accessdate=2007-12-24|date=2005-01-03|archive-date=2005-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20050221094423/http://www.kaomso.com/FullStory.php?TheStory=78|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಹೊಸ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ [[ಪವರ್ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್]] ಲೈನ್ ಇದು ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪವರ್‌ಪಿಸಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1994.htm|title=Chronology of Apple Computer Personal Computers|author=Polsson, Ken|accessdate=2007-12-24|date=2007-12-16|archive-date=2007-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071212193828/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1994.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಆಪಲ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿನ [[ಪವರ್‌ಬುಕ್]] ಲೈನ್ ಜೊತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು: [[ಪವರ್‌ಬುಕ್ 100]] ಇದು ಒಂದು ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ;{{nowrap|16&amp;nbsp;MHz}} 68030 [[ಪವರ್‌ಬುಕ್ 140]]; ಮತ್ತು 68030 [[ಪವರ್‌ಬುಕ್ 170]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1990.htm|title=Chronology of Apple Computer Personal Computers|author=Polsson, Ken|accessdate=2007-11-18|archive-date=2007-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071212193823/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1990.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಅವುಗಳು ಒಂದು ಪಾಲ್ಮ್ ರೆಸ್ಟ್‌ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಳಗಿನ ಪಾಯಿಂಟಿಂಗ್ ಜೊತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಒಂದು [[ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಬಾಲ್]]) ಮೊದಲ ಸಾಗಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.appleinsider.com/articles/07/02/16/apple_to_re_enter_the_sub_notebook_market.html|title=Apple to re-enter the sub-notebook market|author=Jade, Kasper|publisher=AppleInsider|accessdate=2007-12-24|date=2007-02-16}}&lt;/ref&gt; 1993 ರ [[ಪವರ್‌ಬುಕ್ 165ಸಿ]] ಇದು ಒಂದು ಕಲರ್ ಪರದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 8-ಬಿಟ್ಸ್ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಜೊತೆಗಿನ{{nowrap|640 x 400}} ಆಪಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಾಗಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite mac|model=PowerBook 165c|appleNumber=SP148|everyURL=powerbook/stats/mac_powerbook165c.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt;  ಪವರ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಎರಡನೆಯ-ತಲೆಮಾರು 500 ಶ್ರೇಣಿಗಳ [[ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌]]ಗಳನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

[[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌]]ಗೆ, [[ಸಿಸ್ಟಮ್ 7]] ಇದು [[32-ಬಿಟ್‌]]ನಿಂದ ಪುನರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು [[ವಾಸ್ತವವಾದ ಮೆಮೊರಿ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಕಲರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಮೆಮೊರಿ ಅಡ್ರೆಸಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು [[ಸಹ-ಸಂಬಂಧಿತ ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕಿಂಗ್‌]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿತು.  ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕೂಡ, ಅವರು [[ಆಪಲ್ ಔದ್ಯಮಿಕ ಡಿಸೈನ್ ಗುಂಪ]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಫ್ರಾಗ್‌ಡಿಸೈನ್‌]]ಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಶುಲ್ಕದ ಜೊತೆ, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ &quot;ಸ್ನೋ ವೈಟ್&quot; ಡಿಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಅವರು ಹೊಸ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಜೊತೆ ಸಾಗಲು ಒಂದು ಹೊಸ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅದರ ಆಪಲ್ ಉತ್ಪಾದನಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kunkel|first=Paul|others=Rick English (photographs)|title=AppleDesign: The work of the Apple Industrial Design Group|url=https://archive.org/details/DTCA3DOC-230_industrial_design|date= October 1, 1997 |publisher=[[Graphis Inc.]]|location=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]|isbn=1888001259}}&lt;/ref&gt;

ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟೆಲ್‌]]ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ವಿಂಡೋಸ್ 95]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು [[ಪೆಂಟಿಯಮ್‌]]ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಪಲ್‌ನ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲ]]ನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿ ಕಂಪಾಟಿಬಲ್]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ ಅನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ [[ಜಿಯುಐ‌]]ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆಪಲ್ ಸಂಭಾವ್ಯ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್, ಎಲ್‌ಸಿಗಳು, ಐಐಗಳು, ಕ್ವಾಡ್ರಾಗಳು, [[ಪರ್ಫಾರ್ಮಾ‌]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸೆಂಟ್ರೈಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=12707&amp;coll=ap|title=Macintosh Centris, Quadra 660AV: Description (Discontinued)|author=Apple Computer|accessdate=2007-12-24|date=1995-06-19|archive-date=2008-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080406025005/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=12707&amp;coll=ap|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಆಪಲ್‌ನ ಸಿಸ್ಟಮ್ 7 ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮೂರನೆಯ-ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕ್ಲೋನ್‌]]ಗಳ ವಿದುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಸಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.

1997 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ವಾಪಾಸಾಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು, ಆವೃತ್ತಿ 7.7 ಆಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಎಸ್ ಅನ್ನು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ 8]] (ಯಾವತ್ತಿಗೂ-ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ-ಬರದಂತಹ [[ಕೊಪ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಎಸ್‌]]ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ) ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು.  ಆಪಲ್ ಕೇವಲ ಸಿಸ್ಟಮ್ 7 ಅನ್ನು ಮೂರನೆ-ಕಂಪನಿಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಕಾರ್ಯವು ಪರಿಣಾಮಕರಿಯಾಗಿ ಕ್ಲೋನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು, [[ಸ್ಟಾರ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]], ಸುಪರ್‌ಮ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ ಯುಮ್ಯಾಕ್ಸ್,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.everymac.com/systems/umax/index-umax-supermac-mac-clones.html|title=Umax Mac Clones (MacOS-Compatible Systems)|author=EveryMac.com|accessdate=2009-11-11|date=2009-10-27}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಪವರ್‌ವೇವ್, ಪವರ್‌ಟವರ್, ಮತ್ತು ಪವರ್‌ಟವರ್ ಪ್ರೋಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಲೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ಲೋನ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ [[ಪವರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]ಗಳಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.everymac.com/systems/powercc/index-power-computing-mac-clones.html|title=PowerComputing Mac Clones (MacOS-Compatible Systems)|author=EveryMac.com|accessdate=2009-11-11|date=2009-10-27}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮ್ಯಾಕ್-ಕಂಪಾಟಿಬಲ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lowendmac.com/musings/mm07/0830.html|title=1997: Apple Squeezes Mac Clones Out of the Market|author=Knight, Dan|publisher=Low End Mac|accessdate=2007-12-24|date=2007-08-30|archive-date=2007-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230233504/http://lowendmac.com/musings/mm07/0830.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 1998 ರಿಂದ 2005 ವರೆಗೆ: ಹೊಸ ಪ್ರಾರಂಭಗಳು ===
[[File:IMac Bondi Blue.jpg|thumb|ಮೂಲ &quot;ಬೊಂಡಿ ಬ್ಲು&quot; ಐಮ್ಯಾಕ್ ಜಿ3.
ಇದು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಲಾಭದಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ತಂದಿತು.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಯೋಜಿತಗೊಂಡ ಮೌಸ್ ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನ ಕನಿಷ್ಠ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[141]&lt;/ref&gt;
]]
[[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, 1998 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಎಲ್ಲಾ-ಸೌಲಭ್ಯಗಳು-ಒಂದರಲ್ಲೇ ಇರುವ [[ಐಮ್ಯಾಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದರ ಪಾರಭಾಸಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೇಸ್, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಬೊಂಡಿ ಬ್ಲೂ]] ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಲವಾರು ಇತರ ಬಣ್ಣಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು, ಇದು 1990 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡಿಸೈನ್]] ಹಾಲ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಐಮ್ಯಾಕ್ [[ಎಸ್‌ಸಿಎಸ್‌ಐ]] ಮತ್ತು [[ಎಡಿಬಿ]]ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಪಲ್ ಮಾನದಂಡಗಳ (ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ) ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಜೊತೆ ಎರಡು [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.   ಇದು ಆಂತರಿಕ [[ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್]] ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗಾಗಿ [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.&lt;ref name=&quot;eight ways&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite mac|model=[[iMac G3]]|appleNumber=SP136|everyURL=imac/stats/imac_ab.html|accessdate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; 139 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 800,000 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಚಮತ್ಕಾರಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/ca/press/1999/01/iMac_Sales.html|title=800,000 iMacs Sold in First 139 Days|publisher=Apple|date=1999-01-05|accessdate=2007-12-23}}&lt;/ref&gt; ಈ ಮಾರಾಟವು ಕಂಪನಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು- ಇದು [[ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಪಿಂಡ್ಲರ್‌]]ನು ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಿಂದ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಲಾಭದಾಯಕ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE6D8123AF936A25753C1A96E958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all|title=COMPANY REPORTS; Apple's First Annual Profit Since 1995|author=Markoff, John|date=1998-10-15|publisher=''[[New York Times]]''|accessdate=2007-12-23}} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}&lt;/ref&gt; &quot;ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ&quot; ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗಳು [[ಪವರ್ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌]]ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ: [[ಐಬುಕ್]] ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.  1999 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಬುಕ್ ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಹಕ-ಮಟ್ಟದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ 140,000 ಮುಂಚಿನ-ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.macobserver.com/news/99/august/990831/140000ibooks.html|title=Apple Averages Three Thousand iBooks Per Day In Pre-orders!|date=1999-08-31|publisher=The Mac Observer|accessdate=2007-12-24}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಐಮ್ಯಾಕ್‌ನಂತೆಯೇ ಮರಾಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2000/jan/25ibook.html|title=PC Data Ranks iBook Number One Portable in U.S.|date=2000-01-25|publisher=Apple|accessdate=2007-12-18}}&lt;/ref&gt; ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಪವರ್ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಜಿ4 ಕ್ಯೂಬ್]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://manuals.info.apple.com/en/PowerMacG4_CubeAbout.PDF|format=PDF|title=About the Macintosh Cube|year=2000|publisher=Apple|accessdate=2008-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050324084728/http://manuals.info.apple.com/en/PowerMacG4_CubeAbout.PDF|archivedate=2005-03-24}}&lt;/ref&gt; ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ [[ಇಮ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಗಾಗಿ [[ಪವರ್‌ಬುಕ್]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಂತಹ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂದು ಹೋಯಿತು. [[ಮೂಲ ಐಮ್ಯಾಕ್]] ಒಂದು [[ಜಿ3 ಸಂಸ್ಕಾರಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ [[ಜಿ4]] ನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಜಿ5]] ಚಿಪ್‌ಗಳು ಒಂದು ಹೊಸ ಡಿಸೈನ್‌ನಿಂದ, ಅಂದರೆ ಬಿಳಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಒತ್ತಾಸೆಗಾಗಿ ಬಣ್ಣಗಳ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು, ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜನಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  [[ಪ್ರಸ್ತುತದ ಐಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು]] ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಸುತ್ತುವರಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಜನವರಿ 11, 2005 ರಂದು, ಆಪಲ್ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ US$499 ಬೆಲೆಯ&lt;ref&gt;ಮಾರ್‌ಆಫ್, ಜಾನ್; ಹಾನ್ಸೆಲ್, ಸೌಲ್ (2005-01-12). &quot;[https://www.nytimes.com/2005/01/12/technology/12apple.html ಆಪಲ್ ಕಾನೂನು-ಆಧಾರಿತ ಬೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಕ್ ಮೂಲಕ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ].&quot; ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್''  2006-12-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; [[ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿನಿ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;BBCunveil&quot;&gt;{{Cite document|title=Apple unveils low-cost 'Mac mini'|publisher=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4162009.stm|accessdate=28 April 2010 | date=2005-01-11|postscript=&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;

ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಇದು ಒಂದು [[ನ್ಯಾನೊಕೆರ್ನೆಲ್‌]]ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 8.6]] ನಲ್ಲಿ [[ಬಹುವಿಧದ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಸೇವೆ]] 2.0 ಗಳ ಬೆಂಬಲಗಳಂತಹ ಮರುಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆವೃತ್ತಿ 9.2.2 ವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=
http://developer.apple.com/documentation/mac/PPCSoftware/PPCSoftware-12.html#HEADING12-0|title=Apple Developer Connection&amp;nbsp;– Overview of the PowerPC System Software|publisher=Apple|accessdate=2009-05-11}}&lt;/ref&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದರ ದಿನಾಂಕದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬದಲಿ ಬಳಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿ, ಆಪಲ್ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ X]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. [[ಡಾರ್ವಿನ್]], [[ಎಕ್ಸ್‌ಎನ್‌ಯು]], ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌]]ಗಳನ್ನು [[ಅಡಿಪಾಯ]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತು [[ನೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಸ್ಟೆಪ್]] ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಯುನಿಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ನಂತರದ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ 9]] ಯಂತ್ರಭಾಗಗಳನ್ನು-ಪೂರ್ತಿ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿತು. ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು ಒಂದು [[ಅಕ್ವಾ]] ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಜೊತೆಗಿನ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬೀಟಾ]]ದಂತೆ, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2000 ದವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುಎಸ್ $29.99 ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಾಹಸಕಾರಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಆಪಲ್‌ನ ಹೊಸ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮರುಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಬಿಯರ್ಸ್‌ಡೋರ್ಫರ್, ಜೆ.ಡಿ (2000-09-14). &quot;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F01E2DD1538F937A2575AC0A9669C8B63&amp;amp;scp=1 ಆಪಲ್ ಮೋಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&quot; ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ '' ''2006-12-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.''&lt;/ref&gt;  ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್, [[10.0]] (ಉಪನಾಮ ಚೀತಾ),  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 24, 2001 ರಂದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಳೆಯದಾದ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಮುಂಚಿನ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಎಂಬ ಅನುಕೂಲಕರತೆಯನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ನ ನಂತರದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು [[10.1 &quot;ಪ್ಯೂಮಾ&quot;]] (ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2001), [[10.2 &quot;ಜಾಗೌರ್&quot;]] (ಅಗಸ್ಟ್ 24, 2002), [[10.3 &quot;ಪ್ಯಾಂಥರ್&quot;]] (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2003), [[10.4 &quot;ಟೈಗರ್&quot;]] (ಎಪ್ರಿಲ್ 29, 2005), [[10.5 &quot;ಲೆಪರ್ಡ್&quot;]] (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 2007), ಮತ್ತು [[10.6 &quot;ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್&quot;]] (ಅಗಸ್ಟ್ 28, 2009) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08macosx.html|title=Apple Unveils Mac OS X Snow Leopard|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-12}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೆಪರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್‌ಗಳು [[ದ ಓಪನ್ ಗ್ರುಪ್‌]]ನಿಂದ ಒಂದು [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.opengroup.org/comm/press/19-2-nov07.htm|title=Mac OS X Leopard Achieves UNIX 03 Product Standard Certification|date=2007-11-19|publisher=The Open Group|accessdate=2009-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.opengroup.org/openbrand/register/brand3581.htm|title=Mac OS X Snow Leopard Achieves UNIX 03 Product Standard Certification|date=2009-10-22|publisher=The Open Group|accessdate=2010-04-05}}&lt;/ref&gt;

=== 2006 ನಂತರ: ಇಂಟೆಲ್ ಕಾಲಯುಗ ===
[[File:MacBook Pro situated on a wooden table.jpg|thumb|ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೋ ಇದು ಒಂದು ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ನ್ಯಾಕ್ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಆಗಿದೆ.ಇದು ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[168]&lt;/ref&gt;
]]

ಆಪಲ್ 2006 ರಲ್ಲಿ [[ಪವರ್‌ಪಿಸಿ]] ಮೈಕ್ರೋಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ನಿಲ್ಲಿಸಿತು]]. [[ಡಬ್ಲುಡಬ್ಲುಡಿಸಿ]] 2005 ಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಪವರ್‌ಪಿಸಿ ಎರಡೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;Intel transition&quot;&gt;{{cite web|title=Apple to Use Intel Microprocessors Beginning in 2006|url=http://www.apple.com/pr/library/2005/jun/06intel.html|publisher=Apple|accessdate=14 May 2010|date=2005-06-06}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಇಂಟೆಲ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಎಕ್ಸ್86 ಸಂಸ್ಕಾರಕ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಸ್ವಿಚ್ ಅನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Macworld 10 significant&quot;&gt;{{cite web|title=Apple's most significant products of the decade|url=http://www.macworld.com/article/145380/2010/01/10significantapplemoves.html|publisher=Macworld|last=Michaels|first=Philip|accessdate=14 May 2010|date=2010-01-02}}&lt;/ref&gt;  ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಪವರ್‌ಪಿಸಿಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲೇ-ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ರೊಸೆಟ್ಟಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಎಮ್ಯುಲೇಟರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web|title=WWDC 2005 Keynote Live Update|url=http://www.macworld.com/article/45157/2005/06/liveupdate.html|publisher=Macworld|accessdate=14 May 2010|date=2005-06-06|archive-date=2012-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205045133/http://www.macworld.com/article/45157/2005/06/liveupdate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಮೂಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಆವರಣವು ಅಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜೊತೆ, ಆಪಲ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮೇಲೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಅನುಕರಣೆಯು ಬೇಕಾಗಿರದ [[ವಾಸ್ತವ ಪಿಸಿ]]ಗಳ ಮೂಲ ವಿಂಡೋಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.  ಮಾರ್ಚ್ 2006 ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಕರ್ (ಮುಖ್ಯಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವವ)ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು [[ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ]] ಯನ್ನು ಒಂದು ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು ಎಂದು ಅದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಗುಂಪು ಅವುಗಳ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|date=2006-03-17|url=http://www.msnbc.msn.com/id/11885495/|title=Hackers get Windows XP to run on a Mac|publisher=[[MSNBC]] (AP)|accessdate=2006-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20060427085150/http://www.msnbc.msn.com/id/11885495/|archive-date=2006-04-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಎಪ್ರಿಲ್ 5, 2006 ರಂದು, ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ [[ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್]] ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀಟಾ ದೊರಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು; ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು [[ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ತಾ]]ಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಪೂರಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಇದು ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ 10.5 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಸಲಯದಲ್ಲಿ ಪವರ್‌ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳಿಂದ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;apple bcamp&quot;&gt;{{cite web|title=Boot Camp|url=http://www.apple.com/support/bootcamp/|publisher=Apple|accessdate=17 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dalrymple|first=Jim|title=New Apple software lets Intel Macs boot Windows|url=http://www.macworld.com/article/50204/2006/04/bootcamp.html|publisher=Macworld|accessdate=14 May 2010|date=2006-03-05|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215025811/http://www.macworld.com/article/50204/2006/04/bootcamp.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಆಪಲ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಡಿಸೈನ್]] [[ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲಾಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ವಾತಾವರಣ ಸ್ನೇಹಿ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/environment/complete-lifecycle/#recycling|title=The story behind Apple's environmental footprint.|publisher=Apple|accessdate=2009-12-23}}&lt;/ref&gt; ಐಮ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್  ಪ್ರೋಲೈನ್‌ಗಳು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಈಗ ಒಂದು ಏಕೈಕ [[ಯುನಿಬೊಡಿ]]ಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/10/14macbook.html|title=New MacBook Family Redefines Notebook Design|date=2008-10-14|publisher=Apple|accessdate=2009-12-23}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಮುಖ ಡಿಸೈನರ್ [[ಜೊನಾಥನ್ ಐವ್]] ಇವನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ಅನುಭೂತಿಯ ಕಡೆಗೆ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wired.com/culture/design/news/2003/06/59381?currentPage=all|title=Design According to Ive|date=2003-06-25|first=Leander|last=Kahney|publisher=Wired|accessdate=2009-12-23|archiveurl=https://archive.today/20130209110504/http://www.wired.com/culture/design/news/2003/06/59381?currentPage=all|archivedate=2013-02-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gizmodo.com/5399420/watch-jonathan-ives-segment-in-objectified|title=Watch Jonathan Ive's Segment in ''Objectified''|first=Dan|last=Nosowitz|date=2009-11-07|publisher=Gizmodo|accessdate=2009-12-23}}&lt;/ref&gt; ತೆಗೆದುಕೊಂದು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂದು ಹೋದನು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08mbp.html|title=Apple Updates MacBook Pro Family with New Models &amp; Innovative Built-in Battery for Up to 40% Longer Battery Life|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-12-23}}&lt;/ref&gt;  [[ಐಫೋನ್‌]]ನ [[ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌]]ಗಳ [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] [[ಜಸ್ಚರ್‌]]ಗಳು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಟಚ್ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಲೈನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಡೆಸ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಹೌಸ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.  ಹಲವಾರು ಜನರು ಇದು, ಭಾಗಶಃ, [[ಐಪೊಡ್‌]]ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು [[ಪ್ರಭಾವಲಯ ಪರಿಣಾಮ]], ಆ ಮೂಲಕ ತೃಪ್ತ ಐಪೊಡ್ ಮಾಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಆಪಲ್ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇಂಟೆಲ್ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನವೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2001 ರಿಂದ 2008 ರವರೆಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮಾರಾಟಗಳು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. 2009 ರ ರಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ 3.36 ಮಿಲಿಯನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;2010_Q1_PR&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/01/25results.html|title=Apple Reports First Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;

{{Timeline of Macintosh models|headerextension==}}

== ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ಲೈನ್ ==
{{Main|Comparison of Macintosh models}}
{{Table of current Macintosh models}}

== ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ==
=== ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ===
[[ಚಿತ್ರ:IMacG5guts.png|thumb|ಮೂಲ 20-ಇಂಚು ಐಮ್ಯಾಕ್ ಜಿ5 ಯ ಆಂತರಿಕಗಳು.]]
{{Main|Macintosh hardware}}
ಆಪಲ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಏಷಿಯಾದ [[ಮೂಲ ಸಲಕರಣಾ ಉತ್ಪಾದಕರು]]ಗಳಾದ [[ಏಸಸ್‌‍]]ಗೆ, ಕೊನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಪ-ಒಡಂಬಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು ([[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), [[ಡೆಲ್]], [[ಎಚ್‌ಪಿ]], [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್]], ಮತ್ತು [[ಲಿನೋವಾ]]ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿಧದ [[ಮೂರನೆಯ-ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಹ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕೊಳ್ಳುಗನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮ್ಯಾಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು [[ಇಂಟೆಲ್]] [[ಎಕ್ಸ್86-64]] [[ಸಂಸ್ಕಾರಕ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆಪಲ್ [[ಪವರ್‌ಪಿಸಿ]] ಚಿಪ್‌ಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ([[ರೊಸೆಟ್ಟಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ), ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೊಟೊರೊಲಾ 68000]] ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 2 [[ಜಿಬಿ]] [[RAM]] ಅನ್ನು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು [[ಎಟಿಐ ರಾಡಿಯಾನ್]] ಅಥವಾ [[ಎನ್‌ವೀಡಿಯಾ ಜಿಫೋರ್ಸ್]] [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ([[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್]] ಏರ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಒಂದು ದ್ವಿವಿಧ-ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು [[ಸುಪರ್‌ಡ್ರೈವ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಡಿ ಬರ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಮೀಡಿಯಾ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಎರಡು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ: [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಫೈರ್‌ವೈರ್]] (ಫೈರ್‌ವೈರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಯುಎಸ್‌ಬಿಯು 1998 ರ [[ಐಮ್ಯಾಕ್‌ ಜಿ3]] ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,&lt;ref name=&quot;eight ways&quot;/&gt; ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯ ಸಾಧನಗಳಾದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೊಸ ಐಮ್ಯಾಕ್ ಜಿ5 ಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಪಲ್ ಸರಿಯಾದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಇನ್‌ಸೈಟ್]] ಕ್ಯಾಮರಾಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಫ್ರಂಟ್ ರೋ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು [[ಆಪಲ್ ರಿಮೋಟ್]] (ದೂರನಿಯಂತ್ರಕ) ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀಡಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಮೀಡಿಯಾ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Apple|date=2005-10-12|url=http://www.apple.com/pr/library/2005/oct/12imac.html|title=Apple Introduces the New iMac G5|accessdate=2006-07-12}}&lt;/ref&gt;

ಆಪಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬಹುವಿಧದ ಬಟನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ವೀಲ್‌]]ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ [[ಮೈಸ್]] ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೂರನೆಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ, 2001 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಹುವಿಧದ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Wired|date=2000-10-30|url=https://www.wired.com/science/discoveries/news/2000/10/39773|title=Eek! A Two-Button Mac Mouse?|accessdate=2009-12-23|archiveurl=https://archive.is/20120604095303/http://www.wired.com/science/discoveries/news/2000/10/39773|archivedate=2012-06-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆಪಲ್ ವೈರ್‌ಡ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂಟೂತ್]] ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಜೊತೆ, ಅಗಸ್ಟ್ 2005 ರವರೆಗೆ, ಇದು [[ಮೈಟೀ ಮೌಸ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ತನಕ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಟನ್ ಮೈಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಂದು-ಬಟನ್ ಮೌಸ್ ಆಗಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ''x''  - ಮತ್ತು ''y'' -[[axis]] ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Apple|date=2005-08-02|url=http://www.apple.com/pr/library/2005/aug/02mightymouse.html|title=Apple Introduces Mighty Mouse|accessdate=2006-07-12}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಜುಲೈ 2006 ರಂದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Apple|date=2006-07-25|url=http://www.apple.com/pr/library/2006/jul/25mightymouse.html|title=Apple Debuts Wireless Mighty Mouse|accessdate=2007-11-30}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ವೀಲ್ ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ, [[ಐಫೋನ್‌]]ಗೆ ಸದೃಶವಾದ [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] [[ಜಸ್ಚರ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮೌಸ್]] ಅನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Magic Mouse&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/10/20magicmouse.html|title=Apple Introduces Magic Mouse—The World’s First Multi-Touch Mouse|date=2009-10-20|publisher=Apple|accessdate=2009-12-24}}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಕೇವಲ ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮೈಟಿ ಮೌಸ್ (&quot;ಆಪಲ್-ಮೌಸ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಪುನಃ-ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು) ಇದು ಒಂದು ಕೊರ್ಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

=== ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ===
{{Main|Mac OS|History of Mac OS|Mac OS X}}
ಮೂಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಇದು [[ಸಂಕೇತಗಳ ಸಾಲಿ]]ನ ಒಂದು [[ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್]] ಡಿವೋಯ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ವಾಸ್ತವ-ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತ್ರ್ಯಾಷ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು [[ಐಕಾನ್‌]]ನಂತೆ ತೋರಿಸುವ ಒಂದು [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮೆಟಾಫರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು. 1984 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಜೊತೆಗೆ ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್]]''  ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ''[[ಮ್ಯಾಕ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]''  ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿ [[9.2.2]] ರವರೆಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. 2001 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ [[ಡಾರ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು [[ನೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಸ್ಟೆಪ್]] ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು; ಇದರ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಡಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಅಕ್ವಾ]] ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಎಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಿತು. ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ 9 ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿ 10.4 ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಪವರ್‌ಪಿಸಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.  ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿ 10.6]] &quot;ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್&quot; ಆಗಿದೆ. ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ, ಆಪಲ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಾದ [[ಐಲೈಫ್]], [[ಸಫಾರಿ]], [[ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್]] ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೈವೇರ್‌]]ಗಳ ವಿಧಗಳ ಒಂದು ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=196800670&amp;pgno=4&amp;queryText=|first=John|last=Welch|title=Review: Mac OS X Shines In Comparison With Windows Vista|publisher=Information Week|date=2007-01-06|accessdate=2007-02-05|archive-date=2007-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224210130/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=196800670&amp;pgno=4&amp;queryText=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2003/10/06/linux_vs_windows_viruses/|first=Scott|last=Granneman|title=Linux vs. Windows Viruses|publisher=The Register|date=2003-10-06|accessdate=2007-02-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gruber|first=John|authorlink=John Gruber|date=2004-06-04|url=http://daringfireball.net/2004/06/broken_windows|title=Broken Windows|publisher=[[Daring Fireball]]|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಸಣ್ಣದಾದ [[ಯುಸೇಜ್ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 5% ಮತ್ತು 92%),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://marketshare.hitslink.com/operating-system-market-share.aspx?qprid=8|title=Operating System Market Share|accessdate=2009-04-10|date=September 2009|archive-date=2010-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100125022803/http://marketshare.hitslink.com/operating-system-market-share.aspx?qprid=8|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಇದೂ ಕೂಡ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] ರೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೊರ್ಮ್ಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಭವನೀಯ ಶಸ್ತ್ರ ಭೇದ್ಯತೆಗಳು ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವು ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವೈರಸ್-ವಿರೋಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eweek.com/article2/0,1895,1929342,00.asp|title=New Safari Flaw, Worms Turn Spotlight on Apple Security|publisher=[[eWeek]]|author=Roberts, Paul|date=2006-02-21|accessdate=2007-11-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ಆಪಲ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple security updates|publisher=Apple|date=2009-01-21|url=http://support.apple.com/kb/HT1222|accessdate=2009-01-29}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎಷ್ಟು ಸಮೀಪವರ್ತಿಯಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಆಪರೆಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಪಲ್‌ನಿಂದಲೂ ಕೂಡ [[A/UX]] ಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವರ್ಕ್‌ಅರೌಂಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಅದನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಚಾಲನಾ ಹೇರು ಯಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಓಪನ್ ಫೈರ್‌ವೈರ್-ಆಧಾರಿತ ಪಿಸಿಐ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹಳೆಯ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.{{Citation needed|date=December 2009}}  ಈಗ, ಮ್ಯಾಕ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ನೇರವಾಗಿ [[ಓಪನ್ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್]] ಅಥವಾ [[ಇಎಫ್‌ಐ]]ದಿಂದ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಇಂಟೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಮೂರನೆಯ-ಕಂಪನಿಯ [[ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವರ್ಚುವಲೈಸೇಷನ್]] ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಾದ [[ಪ್ಯಾರಾಲೆಲ್ಸ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್]], [[ವಿಎಮ್‌ವೇರ್ ಫ್ಯೂಶನ್]], ಮತ್ತು [[ವರ್ಚುವಲ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಅಥವಾ ಮುಂಚಿನ ವಿಂಡೋಸ್-ಮಾತ್ರದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಆಪಲ್ [[ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್]] ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಂಡೋಸ್ [[ಡ್ರೈವರ್‌]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ]] ಅಥವಾ [[ವಿಸ್ತಾ]]ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳ ನಡುವೆ [[ಚಾಲನೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ]]. ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಅಥವಾ ಇತರ ವರ್ಚುವಲೈಸೇಷನ್ [[ವರ್ಕ್‌ಅರೌಂಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=How to install Linux on an Intel Mac with Boot Camp|publisher=Helium Inc|first=Chris|last=Scott|url=http://www.helium.com/items/421906-how-to-install-linux-on-an-intel-mac-with-boot-camp|accessdate=2009-12-23|archive-date=2010-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305142718/http://www.helium.com/items/421906-how-to-install-linux-on-an-intel-mac-with-boot-camp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Paul J. Lucas's Mac Mini running Linux|first=Paul|last=Lucas|url=http://homepage.mac.com/pauljlucas/personal/macmini/index.html|date=2005-06-04|accessdate=2009-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005123007/http://homepage.mac.com/pauljlucas/personal/macmini/index.html|archivedate=2008-10-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Virtualization Makes Running Linux a Snap|first=Lisa|last=Hoover|url=http://ostatic.com/blog/virtualization-makes-running-linux-a-snap|date=2008-04-11|accessdate=2009-12-23|archive-date=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209111949/http://ostatic.com/blog/virtualization-makes-running-linux-a-snap|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಇದು ಒಂದು [[ಯುನಿಕ್ಸ್ ತರಹದ]] ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಲಿನಕ್ಸ್‌]]ಗಾಗಿ ಅಥವಾ [[ಬಿಎಸ್‌ಡಿ]]ಗಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ, ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[X11]] ಬಳಸುವ ಫ್ರೀಬಿಎಸ್‌ಡಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಆಪಲ್‌ನ ಕಡಿಮೆ-ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಸಣ್ಣದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೂರನೆಯ-ಕಂಪನಿಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಆಫೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಫೈರ್‌ಫೊಕ್ಸ್‌]]ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು [[ಕ್ರಾಸ್-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್]] ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

== ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ==
{{Main|Apple Inc. advertising}}
ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಮುಖನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದವು. ಅವುಗಳು ಮ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲದ ಪಿಸಿಗೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಆಪಲ್ ಮೂಲ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಅವರ [[1984]] ರ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಅದು [[ಸುಪರ್ ಬೌಲ್‌]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book| last = Pogue| first = David| coauthors = Joseph Schorr| title = Macworld Macintosh SECRETS| publisher = IDG Books Worldwide, Inc.| location = San Mateo| year = 1993| isbn = 1-56884-025-X| page = 251 }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಹೊಸ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೌಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ  ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಂಪ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.  [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಫೊರ್ಮಾ]]ಗಳಂತಹ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ &quot;ವಾಟ್ ಈಸ್ ಆನ್ ಯುವರ್ ಪವರ್‌ಬುಕ್?’ (ನಿಮ್ಮ ಪವರ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?) ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಶಿಬಿರಗಳು, ಮುದ್ರಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪವರ್‌ಬುಕ್ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು. 1995 ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ [[ವಿಂಡೋಸ್ 95]] ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಮುದ್ರಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಅನನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನದ ಜೊತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.   1997 ರಲ್ಲಿ [[ಥಿಂಕ್ ಡಿಫರೆಂಟ್]] (ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿ) ಶಿಬಿರವು ಆಪಲ್‌ನ ಹೊಸ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಚ್ ಶಿಬಿರ]]ವು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಆಪಲ್‌ನ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಾಹೀರಾರು ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು [[ಗೆಟ್ ಎ ಮ್ಯಾಕ್]] (ಒಂದು ಮ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ) ಶಿಬಿರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/uk/getamac/|title=Get a Mac advertisements|publisher=Apple|accessdate=2007-01-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/jp/getamac/|title=Get a Mac|publisher=Apple|accessdate=2007-02-03}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು &quot;ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ&quot; ಆಪಲ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಸಂಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು]] [[ಆಪಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು (ಮೊದಲಿನ) [[ಮಾರಾಟ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಗಳಾದ [[ಆಪಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ಘಟನೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಸೇರಿದ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ [[ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ]] (ಊಹೆಯಿಂದ) ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.    ಈ ಹಿಂದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಘಟನೆಗಳು ಐಮ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಐಪೊಡ್]], [[ಆಪಲ್ ಟಿವಿ]], ಮತ್ತು [[ಐಫೋನ್‌]]ಗಳಂತಹ ಇದರ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟದ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೇರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.  ಆಪಲ್ ಈ ಈತಿಯ ಮಾರಾಟ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನ [[ಸಗಟು ಅಂಗಡಿ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಕೊನೆಯ ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಹಿತಿಯು 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Last year at Macworld&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/12/16macworld.html|title=Apple Announces Its Last Year at Macworld|date=2008-12-16|publisher=Apple|accessdate=2009-03-30}}&lt;/ref&gt;

== ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ==
ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಿಂದ, ಆಪಲ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಗಣನೀಯ [[ಪಾಲ]]ನ್ನು ಹೊಂದಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ 128ಕೆ ದೊರಕಬಲ್ಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಐಬಿಎಮ್ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು 1984 ಮತ್ತು 1985 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಇದು 50,000 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು 74 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Polsson|first=Ken|url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|title=Chronology of Apple Computer Personal Computers|date=2009-07-29|accessdate=2009-08-27|archive-date=2009-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm|url-status=dead}} 7, 1984 ಅನ್ನು ನೋಡಿ.&lt;/ref&gt; ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಯಶಸ್ಸು, ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳತೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರೌಸರ್ ಮೀಟರ್ ಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲು 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[Ars Technica]]|date=2009-04-05|url=https://arstechnica.com/journals/apple.ars/2007/04/05/trends-in-mac-market-share|title=Trends in Mac market share|accessdate=2009-08-27}}&lt;/ref&gt;  ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಅಳೆದು ನೋಡುವುದಾದರೆ, 1997 ರ ವೇಳೆಗೆ, 340 ಮಿಲಿಯನ್ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ವಿಂಡೋಸ್ ಪಿಸಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ 20 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮ್ಯಾಕ್ ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[Apple Computer]]|date= 1997-12-19 |url=http://developer.apple.com/adcnews/pastissues/devnews121997.html#stats|title=Apple Developer News, No. 87|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Computer Industry Almanac Inc|date=1998-11-03|url=http://www.c-i-a.com/pr1198.htm|title=Nearly 600 Million Computers-in-Use in Year 2000|accessdate=2006-06-01|archive-date=2006-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20060617181908/http://c-i-a.com/pr1198.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2003 ರ ಕೊನೆಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಆಪಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2.06 ಪ್ರತಿಶತ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅದು 2004 ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವೇಳೆಗೆ 2.88 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dalrymple|first=Jim|date=2005-04-20|url=http://www.macworld.com/news/2005/03/20/marketshare/index.php|title=Apple desktop market share on the rise; will the Mac mini, iPod help?|publisher=[[Macworld]]|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20061114160310/http://www.macworld.com/news/2005/03/20/marketshare/index.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;     ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಐಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಟ್‌ನರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ನ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪಾಲುಗಳು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದವು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dalrymple|first=Jim|date=2006-10-19|url=http://www.macworld.com/news/2006/10/19/marketshare/index.php|title=Apple's Mac market share tops 5% with over 30% growth|publisher=[[Macworld]]|accessdate=2006-12-22|archive-date=2007-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070105012932/http://www.macworld.com/news/2006/10/19/marketshare/index.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಂಕಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಸುಮಾರು 6 ಪ್ರತಿಶತ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು (ಐಡಿಸಿ) ಮತ್ತು 6.1 ಪ್ರತಿಶತಗಳು (ಗಾರ್ಟ್‌ನರ್) 2005 ರಿಂದ 2006 ರವರೆಗಿನ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ [[ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆಧಾರ]]ವು 5% (2009 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದಂತೆ)&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Hitslink|year=July 2009|url=http://marketshare.hitslink.com/operating-system-market-share.aspx?qprid=8|title=Operating System Market Share|accessdate=2009-08-27|archive-date=2010-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100125022803/http://marketshare.hitslink.com/operating-system-market-share.aspx?qprid=8|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದಿಂದ 16% ರವರೆಗೆ (2005 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದಂತೆ) ಬದಲಾಗುವ ಅಂಕಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=MacDailyNews|date=2005-06-15|url=http://macdailynews.com/index.php/weblog/comments/5933/|title=16% of computer users are unaffected by viruses, malware because they use Apple Macs|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20060427054259/http://macdailynews.com/index.php/weblog/comments/5933/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಒಎಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ನ ಪಾಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ 7.31% ದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 ರವರೆಗೆ 9.63% ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ 22% ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, 2008 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 32% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು.

ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡ ಆಧಾರಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಯಾರಿಗೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೈಗರಿಕಾ ನಿಪುಣರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಆಪಲ್‌ನ ಸಂಭವಿತ ಶಾಸನವನ್ನು ಊಹಿಸಲು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 1990 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಭವಿಷ್ಯವು ಕಳೆಗುಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದರು. ಇತರರು ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲು ಒಂದು ತಪ್ಪಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.   ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಬಳಕೆಯ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ-ಮೊತ್ತದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಜೊತೆ ತುಲನೆ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gruber|first=John|authorlink=John Gruber|date=2003-07-23|url=http://daringfireball.net/2003/07/market_share|title=Market Share|publisher=[[Daring Fireball]]|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt; ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಕಾರಣ, ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾರಾಟದ ಅಂಕಿಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಬಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.  ಆಪಲ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು, ನಂತರ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಕ್ಕಿಂತ ಈಗ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ) ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜನರು ಮ್ಯಾಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Brockmeier|first=Joe|date=2003-05-13|url=http://www.newsfactor.com/perl/story/21499.html|title=What Will It Take To Put Apple Back on Top?|publisher=NewsFactor Magazine online|accessdate=2006-04-24|archive-date=2005-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20051107024558/http://www.newsfactor.com/perl/story/21499.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಇತರರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಇದು ವಿರಳವಾಗಿ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Toporek|first=Chuck|date=2001-08-22 |url=http://www.oreillynet.com/mac/blog/2001/08/apple_market_share_and_who_car.html|title=Apple, Market Share, and Who Cares?|publisher=O'Reilly macdevcenter.com|accessdate=2006-04-24}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆಪಲ್ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಾಭಕರವಾದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ನಂತರದ ಪುನರ್‌ಸಂಘಟನೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Spero|first=Ricky|date=2004-07-14|url=http://www.macobserver.com/stockwatch/2004/07/14.1.shtml|title=Apple Posts Profit of $61 million; Revenue Jumps 30%|publisher=The Mac Observer|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20060529202147/http://www.macobserver.com/stockwatch/2004/07/14.1.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, 2008 ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಆಪಲ್ ಯುಎಸ್‌ನ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ $1,000 ಬೆಲೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ 66% ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 14% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂದುಹಿಡಿಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wilcox|first=Joe|url=http://blogs.eweek.com/applewatch/content/channel/macs_defy_windows-gravity.html|title=Macs Defy Windows' Gravity|publisher=Apple Watch|accessdate=2008-05-19|archive-date=2008-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080519224918/http://blogs.eweek.com/applewatch/content/channel/macs_defy_windows-gravity.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯು, ಆಪಲ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಆದಾಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Fried|first=Ian|authorlink=Ian Fried (writer)|date=July 12, 2002|url=http://news.com.com/2100-1040-943519.html|title=Are Mac users smarter?|publisher=[[news.com]]|accessdate=2006-04-24|archiveurl=https://archive.is/20120628205634/http://news.cnet.com/2100-1040-943519.html|archivedate=2012-06-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{Portal box|Apple Inc.|Computer Science|Design}}
&lt;div&gt;
* [[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್ ಲಿಟಿಗೇಷನ್]]
* [[ಆಪಲ್ ರೂಮರ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ]]
* [[ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ (1960s-ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ)]]
* [[ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳ ವಿಧಗಳ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮಾದರಿಗಳ ಯಾದಿ]]
* [[ಸಿಪಿಯು ವಿಧದಿಂದ ಗುಂಪು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಮಾದರಿಗಳ ಯಾದಿಗಳು]]
* [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಯಾದಿ]]
* [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಯಾದಿ]]
* [[ಮ್ಯಾಕ್ ಗೇಮಿಂಗ್]]
* [[ವಾಸ್ತವತಾ ವಿರೂಪಣಾ ವಿಭಾಗ]]
&lt;/div&gt;

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು ==
{{refbegin}}
* {{cite book|author=[[Apple Inc.|Apple]] &amp; [[Jef Raskin|Raskin, Jef]]|year=1992|title=Macintosh Human Interface Guidelines|url=https://archive.org/details/macintoshhumanin0000unse|publisher=[[Addison-Wesley|Addison-Wesley Professional]]|isbn=0-201-62216-5}}
* {{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/|title=Press release Library|accessdate=2007-11-18|author=Apple}}
* {{cite book|author=Deutschman, Alan|year=2001|title=[[The Second Coming of Steve Jobs]]|publisher=Broadway|isbn=0-7679-0433-8}}
* {{cite web|last=Hertzfeld|first=Andy|authorlink=Andy Hertzfeld|url=http://folklore.org/index.py|title=folklore.org: Macintosh stories|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20060424131847/http://www.folklore.org/index.py|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Hertzfeld, Andy|authorlink=Andy Hertzfeld|year=2004|title=Revolution in the Valley|url=https://archive.org/details/bwb_O8-BYB-875|publisher=[[O'Reilly|O'Reilly Books]]|isbn=0-596-00719-1}}
* {{cite book|author=Kahney, Leander|authorlink=Leander Kahney|year=2004|title=[[The Cult of Mac]]|publisher=[[No Starch Press]]|isbn=1-886411-83-2}}
* {{cite book|author=Kawasaki, Guy|authorlink=Guy Kawasaki|year=1989|title=The Macintosh Way|url=https://archive.org/details/macintoshway00kawa|publisher=Scott Foresman Trade|isbn=0-673-46175-0}}
* {{cite book|author=Kelby, Scott|authorlink=Scott Kelby|year=2002|title=Macintosh... The Naked Truth|url=https://archive.org/details/macintoshnakedtr00scot|publisher=New Riders Press|isbn=0-7357-1284-0}}
* {{cite web|last=Knight|first=Dan|year=2005|url=http://lowendmac.com/history/1984dk.shtml|title=Macintosh History: 1984|accessdate=2006-04-24|archive-date=2006-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20060421182217/http://www.lowendmac.com/history/1984dk.shtml|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Levy, Steven|authorlink=Steven Levy|year=2000|title=Insanely Great: The Life and Times of Macintosh, the Computer That Changed Everything|publisher=[[Penguin Books]]|isbn=0-14-029177-6}}
* {{cite book|last=Linzmayer|first=Owen|year=2004|title=[[Apple Confidential 2.0]]|publisher=[[No Starch Press]]|isbn=1-59327-010-0}}
* {{cite web|last=Page|first=Ian|year=2007|url=http://www.mactracker.ca/|title=MacTracker Macintosh model database 4.3.1|accessdate=2007-11-31}}
* {{cite web|last=Sanford|first=Glen|year=2006|url=http://www.apple-history.com/|title=Apple History|accessdate=2006-04-24}}
* {{cite web|last=Singh|first=Amit|year=2005|url=http://www.kernelthread.com/mac/oshistory/|title=A History of Apple's Operating Systems|accessdate=2006-04-24|archive-date=2004-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20040401181703/http://www.kernelthread.com/mac/oshistory/|url-status=dead}}
{{refend}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Apple Macintosh}}
{{Wikipedia-Books|Apple Inc.}}

* [http://library.stanford.edu/mac/index.html ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ: ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]
* [http://www.snagfilms.com/films/title/Welcome_to_Macintosh ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಗತ (ಪೂರ್ತಿ ಸಿನೆಮಾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722040321/http://www.snagfilms.com/films/title/welcome_to_macintosh |date=2010-07-22 }}
* [http://www.snagfilms.com/films/title/MacHEADS ಮ್ಯಾಕ್‌ಹೆಡ್‌ಗಳು (ಪೂರ್ತಿ ಸಿನೆಮಾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605070529/http://www.snagfilms.com/films/title/macheads/ |date=2010-06-05 }}
* [http://www.owenink.com ಆಪಲ್ ರಹಸ್ಯ&amp;nbsp;20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220123192145/https://www.owenink.com/ |date=2022-01-23 }}

{{Apple}}
{{Apple hardware before 1998}}
{{Apple hardware since 1998}}
{{Mac_OS_History}}
{{Mac_OS}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್]]
[[ವರ್ಗ:ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1959 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]]</text>
      <sha1>2o1levg1m9risbxrrejbfa351e70ht3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಯೋಶಾಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24261</id>
    <revision>
      <id>1435499</id>
      <parentid>1429864</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205964" sha1="aciar0ilbg2nwnu0kq7urhlcan8c2mg" xml:space="preserve">{{Infobox VG
| title = BioShock
| image =
| developer = [[Irrational Games]]&lt;br /&gt;[[2K Marin]]&lt;ref name=ps3pressrls/&gt;&lt;br&gt;[[Feral Interactive]] (Mac OS X)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th| title=Bioshock for Mac on October 7| accessdate=2009-11-12| date=September 24, 2009| archive-date=2009-10-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20091026163841/http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| publisher = [[2K Games]]
| designer = Paul Hellquist
| writer = [[Ken Levine]]
| composer = [[Garry Schyman]]
| series       = ''[[BioShock (series)|BioShock]]''
| engine = [[Unreal Engine#Unreal Engine 2.5|Unreal Engine 2.5]];&lt;ref name=engine&gt;{{cite web|url=http://www.gamebanshee.com/reviews/96980-bioshock-2.html|title=BioShock 2 Review|date=2010-02-27|accessdate=2010-03-02|publisher=GameBanshee|quote=BioShock 2 uses the same engine as BioShock, a modified version of Unreal Engine 2.5...|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217144801/http://www.gamebanshee.com/reviews/96980-bioshock-2.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Havok Physics]]
| version = 1.1 (December 4, 2007)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.2kgames.com/bioshock/support/ | title=BioShock Support&amp;nbsp;– BioShock v1.1 PC Patch Available |accessdate=2008-02-12|date=December 4, 2007|publisher=[[2K Games]]}}&lt;/ref&gt;
| released = '''Microsoft Windows, Xbox 360'''&lt;br /&gt;{{vgrelease|NA=August 21, 2007&lt;ref name=&quot;IGN1&quot;&gt;{{cite web|url=http://au.games.ign.com/articles/812/812621p1.html|title=BioShock Demo Now Available on Xbox LIVE|accessdate=2007-10-15|first=Alexis|last=Dunham|date=2007-08-13|publisher=IGN|archive-date=2011-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713004601/http://au.games.ign.com/articles/812/812621p1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|PAL=August 24, 2007&lt;ref name=&quot;IGN1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/similar.html?mode=versions |title=BioShock for Xbox 1080 Release Summary |accessdate=2008-03-11 |work=[[GameSpot]] |publisher=[[CNET Networks]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/similar.html?mode=versions |title=BioShock for PC Release Summary |accessdate=2008-03-11 |work=[[GameSpot]] |publisher=[[CNET Networks]]}}&lt;/ref&gt;}}
'''&lt;br /&gt;{{vgrelease|PAL=October 17, 2008}} {{vgrelease|NA=October 21, 2008}}
'''Mac''' &lt;br /&gt; {{vgrelease|NA=October 10, 2009}}
| genre = [[First-person shooter]], [[Action-adventure game|action-adventure]], [[survival horror]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20379604/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-11 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604091319/http://www.msnbc.msn.com/id/20379604/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| modes = [[Single-player video game|Single-player]]
| ratings = {{vgratings|ESRB=M|OFLCA=MA15+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.classification.gov.au/special.html?n=46&amp;p=156&amp;sTitle=BioShock&amp;sMediaFilm=1&amp;sMediaPublications=1&amp;sMediaGames=1&amp;sDateFromM=1&amp;sDateFromY=1970&amp;sDateToM=11&amp;sDateToY=2007&amp;record=220870|title=BIOSHOCK Game (Multi Platform)&amp;nbsp;– OFLC rating|date=2007-05-30|accessdate=2007-10-07|publisher=Australian Classification Board|archive-date=2007-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111222127/http://www.classification.gov.au/special.html?n=46&amp;p=156&amp;sTitle=BioShock&amp;sMediaFilm=1&amp;sMediaPublications=1&amp;sMediaGames=1&amp;sDateFromM=1&amp;sDateFromY=1970&amp;sDateToM=11&amp;sDateToY=2007&amp;record=220870|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|BBFC=18&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/0/FDBF2382D56E446980257317005AD21D?OpenDocument|title=BBFC Rating Page|accessdate=2007-07-31|date=2007-07-13|publisher=British Board of Film Classification|archive-date=2013-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112092648/http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/0/FDBF2382D56E446980257317005AD21D?OpenDocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|PEGI=18+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pegi.info/en/index/global_id/505/?searchString=BioShock|title=PEGI Pan European Game Information - Advanced Search|accessdate=2009-07-07|publisher=PEGI|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://www.webcitation.org/6I50ejmlt?url=http://www.pegi.info/en/index/global_id/505/?searchString=BioShock|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|OFLCZ=R15+|USK=18 (cut)}}
| platforms = [[Microsoft Windows]], [[Xbox 360]],&lt;ref name=&quot;BioFAQ&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#platform|title=BioShock FAQ&amp;nbsp;– what platforms is BioShock being released on?|accessdate=2008-07-30|publisher=Through the Looking Glass}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Holt |first=Chris |url=http://www.macworld.com/article/138126/2009/01/bioshock.html |title=Expo Notes: Feral’s big secret &amp;#124; Games &amp;#124; Game Room |publisher=Macworld |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;
| media = [[DVD-DL]], [[download]],&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://storefront.steampowered.com/v/index.php?area=game&amp;AppId=7670 steampowered.com | title = BioShock on Steam | accessdate = 2007-11-10 | publisher = [[Steam (content delivery)|Steam]]}}&lt;/ref&gt; [[Blu-ray Disc]]
| requirements = [[#Development|See Development section for requirements matrix]]
| input = [[Keyboard (computing)|Keyboard]] and [[mouse (computing)|mouse]], [[gamepad]]
}}

'''''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' '''  ಎಂಬುದು [[ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟದ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಭೀತಿಕಾರಕ]] [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಇರ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ- ನಂತರದಲ್ಲಿ [[2K ಬೋಸ್ಟನ್‌/2K ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ- ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ವಿಂಡೋಸ್‌‌]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತು [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360]] ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ (ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 21ರಂದು ಇದು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/updates.html | title = ''BioShock'' street date is August 21 | work = The Cult of Rapture | date = March 1, 2007 | accessdate = 2007-11-04}}&lt;/ref&gt; [[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಒಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]]ರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 17ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು 2008ರ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://ps3.ign.com/articles/900/900066p1.html | title = IGN: ''BioShock'' Coming October 21 | publisher = IGN | date = August 19, 2008 | accessdate = 2008-08-19 | archive-date = 2008-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080822012655/http://ps3.ign.com/articles/900/900066p1.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 21ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ps3pressrls&quot;&gt;{{cite press release | url=http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=312621 | title=2K Games Injects PlayStation 3 System Owners with Genetically Enhanced Version of BioShock | accessdate=2008-08-02 | date=May 28, 2008 | publisher=Take 2 Interactive | archive-date=2008-05-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080529181404/http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=312621 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 21ರಂದು ಇದು [[ಸ್ಟೀಮ್‌‌‌]] ಎಂಬ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://store.steampowered.com/app/7670/&lt;/ref&gt; 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 7ರಂದು, [[ಮ್ಯಾಕ್‌‌ OS X]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಈ ಆಟವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th/ | title = ''Bioshock for Mac on October 7th&quot; | work = Tuaw | date = September 21, 2009 | accessdate = 2009-11-20 | archive-date = 2009-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091026163841/http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಮೊಬೈಲ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು IG ಫನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;mobilever&quot; /&gt; ''[[ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2]]''  ಎಂಬ ಒಂದು ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

1960ರ ಒಂದು [[ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಆಟವು, ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಜಾಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ; [[ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ನೀರೊಳಗಿನ ನಗರ]]ವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವುದು ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ನಗರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಕೃತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಂಡುಜೇನುಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಸದರಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯು ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಉಳಿವಿನ]] ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಟವು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆಟದ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಮತ್ತು ಲೆವಿನ್‌‌ ಈ ಆಟವನ್ನು, ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌]]''  ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗಿರುವ ಒಂದು &quot;[[ದೈವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pc.gamespy.com/pc/bioshock/707256p1.html | title=GameSpy: ''BioShock'' Preview | date = 2006-05-10 | accessdate = 2007-11-04 | publisher= Gamespy | first= Li C. | last = Kuo }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://au.pc.ign.com/articles/556/556421p1.html | title = IGN ''BioShock'' Interview | publisher = IGN | date = 2004-10-04 | accessdate = 2007-10-07 | archive-date = 2009-03-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090315134513/http://au.pc.ign.com/articles/556/556421p1.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಆಟವು ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು; ಆಟದ &quot;[[ನೈತಿಕತೆ]]-ಆಧರಿತ&quot; ಕಥಾವಸ್ತು, [[ತಲ್ಲೀನವಾಗಿಸುವ ವಾತಾವರಣ]] ಮತ್ತು [[ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌]]-ಪ್ರೇರಿತ ನರಕರೂಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ-ಕಥೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;bostonglobereview&quot; /&gt;

==ಆಟದ ರೀತಿ==
[[File:Bioshock-hack.jpg|left|250px|thumb|ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಎರಡು ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಳವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯೋಶಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಯ-ಕಿರುಆಟ.]]
''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕ ಇಚ್ಛೆಯನುಸಾರ [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಟ]]ದ ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯತೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2]]''  ಆಟವನ್ನು ಇದು ಹೋಲುವಂತಿದೆ. ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋರಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌‌‌‌]]ಗಳನ್ನು (ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಕ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭದ್ರತಾ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಿರುಗು ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು, ರಹಸ್ಯತೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡುವುದನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.ic-games.co.uk/index.php?location=1&amp;&amp;articleid=3877 | title = ''BioShock'' (Xbox 360/PC) at ic-games.com | accessdate = 2007-11-04 | publisher = IC Games | first = James | last = Collins | date = 2007-08-22 | archive-date = 2007-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011233114/http://ic-games.co.uk/index.php?location=1&amp;&amp;articleid=3877 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ದುಗುಂಡು, ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಈ ಹಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಮಾರಾಟ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/5 | title = ''BioShock'' Gameplay Review &quot;The little things&quot; | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first = Joe | last = Martin | publisher = [[Bit-tech]]}}&lt;/ref&gt; ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಬಳಸಬಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ &quot;U-ಇನ್ವೆಂಟ್‌‌&quot; ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳೂ ಸಹ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ತಿರುಗು ಗೋಪುರಗಳು, ತಿಜೋರಿಗಳು, ಕೆಲವೊಂದು ಬೀಗಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಟಗಾರನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ಕತ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ]]; ಆಟಗಾರನ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು, ಅವರ ಒಳವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಒಂದು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಅವು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://gametz.com/Review/1654.html | title = ''BioShock'' (Xbox 360) review by Gametz | author = CenturionElite | accessdate = 2007-11-16 | date = 2007-08-29 | archive-date = 2007-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071112093422/http://gametz.com/Review/1654.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
ಆಟಗಾರನು ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೈಹಾಕಬೇಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''[[ಪೈಪ್‌ ಮೇನಿಯಾ]]'' ವನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ಕಿರು-ಆಟವನ್ನು ಆತ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://xbox.about.com/od/xbox360reviews/fr/bioshockrev.htm | title = ''BioShock'' Review (X360) at Xbox.about.com | accessdate = 2007-11-04 | first = Eric | last = Qualls | publisher = [[About.com]] | archive-date = 2007-10-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071025041435/http://xbox.about.com/od/xbox360reviews/fr/bioshockrev.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಆಟದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಒಂದು &quot;ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಯಾಮರಾ&quot;ವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಈ ಕ್ಯಾಮರಾವು ಜಾಕ್‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವೊಬ್ಬನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಬಗೆಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವಾಗ ನೆರವಾಗಲೆಂದು, ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಹಾರ ದ್ರವ್ಯ, ಜೀನ್‌‌ ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamebanshee.com/bioshock/weapons/researchcamera.php | title = Research Camera | accessdate = 2007-11-10 | publisher = GameBanshee}}&lt;/ref&gt; ಗಾಜಿನ-ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ &quot;ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳು&quot; ಆಟದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಇವನ್ನು ಆಟಗಾರನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಜಾಕ್‌ ಸಾಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಅವನ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಕೋಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನ ಶರೀರವನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://pc.ign.com/articles/795/795080p1.html | title = BioShock Hands-on | first = Charles | last = Onyett | date = 2007-06-08 | publisher = IGN | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2011-06-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110613033101/http://pc.ign.com/articles/795/795080p1.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ತುಣುಕೊಂದರಲ್ಲಿ, ಈ ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅಂದರೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ಜಾಕ್‌ ಸತ್ತರೆ, ಒಂದು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆಟದ ಹಂತದಿಂದ ಆಟಗಾರನು ಆಟವನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೀನ್‌‌ ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಿಗದಿಮಾಡಲು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷ ದಾಳಿಗಳ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣತಿಗಳಂಥ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಇವು ಜಾಕ್‌ಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ &quot;ಸಕ್ರಿಯ&quot; ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ, [[ಮಾಯಾ-ಬಿಂದು]]ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ EVE ಸೀರಮ್‌ ದ್ರವದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; EVEನ್ನು ಪಿಚಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಭರ್ತಿಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.ggmania.com/full.php3?show=5856 | title = Gameguru reviews ''BioShock'' | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-09-17 | publisher = Game Guru Mania}}&lt;/ref&gt; &quot;ಓರ್ವನು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ&quot; ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು, ಆಟಗಾರನ ಹೊರನೋಟವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌ಗಳು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gametrailers.com/player.php?id=13583&amp;type=mov&amp;pl=game; | title = X06 Trailer | accessdate = 2007-11-04 | publisher = [[GameTrailers]]}}&lt;/ref&gt; &quot;ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳು&quot; ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ EVEಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆಟಗಾರನು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://compactiongames.about.com/od/reviews/fr/bioshock_rev.htm | title = ''BioShock'' Review (PC) by About.com | accessdate = 2007-11-04 | publisher = [[About.com]] | first = Michael | last = Klappenbach | archive-date = 2010-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100717145435/http://compactiongames.about.com/od/reviews/fr/bioshock_rev.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಈ ಆಟವು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;bit-tech&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/3 | title = ''BioShock'' Gameplay Review (page 2) | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first = Joe | last = Martin | publisher = [[Bit-tech]]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bioshock enemies.jpg|thumb|250px|ಓರ್ವ ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿಯು ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳಿಂದ ಓರ್ವ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.]]

ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ADAM [[ವಿಕೃತಿ ಜನಕ‌]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು &quot;ಗ್ಯಾದರರ್‌‌'ಸ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌‌&quot;ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ. ADAMನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ ಜೊತೆಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ &quot;ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ&quot;ಯನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೋಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸದರಿ &quot;ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ&quot;ಗಳು ಒಂದು ರಕ್ಷಾಕವಚವಿರುವ [[ಜಲನಿರೋಧಕ ಉಡುಪಿಗೆ]] ಕಸಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ತಳೀಯವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಆಟಗಾರನು ಒಂದು ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ: ಒಂದು ಭಾರೀ ಮೊತ್ತದ ADAMನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು; ಆದರೂ, ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ಸೋದರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ADAMನ್ನು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಆಯ್ಕೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಈ ಅಂಶವು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಪೈಕಿ, ಸ್ವತಃ ಆಟದ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamerswithjobs.com/node/32465?from=30&amp;comments_per_page=30 | title = ''BioShock'' morality | first=Julian | last = Murdoch | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Gamers With Jobs | date = 2007-06-05}}&lt;/ref&gt;

==ಸಾರಾಂಶ==
===ಸನ್ನಿವೇಶ===

{{quote box|quote=I am Andrew Ryan and I am here to ask you a question:&lt;br /&gt;Is a man not entitled to the sweat of his brow?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;No, says the man in Washington; it belongs to the poor.&lt;br /&gt;No, says the man in the Vatican; it belongs to God.&lt;br /&gt;No, says the man in Moscow; it belongs to everyone.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;I rejected those answers. Instead, I chose something&lt;br /&gt;different. I chose the impossible. I chose...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rapture!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A city where the artist would not fear the censor.&lt;br /&gt; Where the scientist would not be bound by petty morality.&lt;br /&gt; Where the great would not be constrained by the small.&lt;br /&gt; And with the sweat of your brow,&lt;br /&gt; Rapture can become ''your'' city as well.|source=&amp;nbsp; Andrew Ryan|size=250px|align=right}}
1960ರ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ]]ವಾದ, ನೀರೊಳಗಿನ [[ನರಕರೂಪದ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;bit-tech&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=138851|title=Xbox Preview: BioShock|publisher=CVG|date=2006-05-03|accessdate=2008-02-05}}&lt;/ref&gt; ಆಟಗಾರನು ನಗರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ ನಗರವು [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರೈಯಾನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ರ್ಯಾಂಡಿಯನ್‌‌]] [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಿ]]ಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ, ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ತಾಟಸ್ಥ್ಯ-ನೀತಿ]]ಯ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವನು ಬಯಸಿದ್ದ. ಮಧ್ಯ-[[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌]] ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು [[ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ 1946ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; [[ಭೂಶಾಖದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು [[ಸಮುದ್ರಾಂತರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳನ್ನು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/rapture.html|title=What is Rapture?|publisher=Cult of Rapture|accessdate = 2007-10-07}}&lt;/ref&gt; ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಅಭಿವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ರೈಯಾನ್‌‌ ಕರೆತಂದ ಮೇಧಾವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಥದೊಂದು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ADAM ಸೇರಿತ್ತು. ಇವು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿವಾಗಿ [[ಸಮುದ್ರ ಗೊಂಡೆಹುಳುವಿನ]] ಒಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಜಾತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕಾಂಡಕೋಶ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಮಾನವ [[ಜೀನೋಮ್‌‌‌]]ನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಡಾ. ಬ್ರಿಡ್ಗೆಟ್‌ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಎಂಬಾಕೆ ಇವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲೆಂದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರನೊಂದಿಗೆ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು; ಈ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅತಿಮಾನುಷ ದೈಹಿಕ ವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫಾಂಟೈನ್‌ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಾಥಾಲಯಗಳಿಂದ ಕರೆತಂದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿಯರ (&quot;ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌&quot;) ಉದರಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ADAMನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಕಂಡುಕೊಂಡಳು.

ಕಾಲವು ಹೀಗೆಯೇ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅವನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪರೋಪಕಾರದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದವು; ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗವನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲು ತನ್ನ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಂಥ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯತಲದಿಂದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪೂರೈಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಂದು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತನನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ರೈಯಾನ್‌‌ನನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ, ಆದರೆ ಬಂಡಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಸದೆಬಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವರದಿಯಾದ ಅನುಸಾರ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ರೈಯಾನ್‌‌ ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಸಂತುಷ್ಟ ಕೆಳವರ್ಗದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. 1959ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು, ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ADAM-ಪ್ರೇರಿತ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ರೈಯಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು; ಇದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿತು.&lt;ref name=&quot;shacknews spoiler interview&quot; /&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರೈಯಾನ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತೆಂದರೆ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಗ್ಧ ಜನರನ್ನು ಅವನು ನೇಣಿಗೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದ. ADAM ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹಾಗೂ ಸತ್ತವರ ದೇಹದಿಂದ ADAMನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು [[ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು]]; ADAMನ್ನು ಸೆಳೆದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನುಂಗಿಸಿ ಅವರ ಉದರದಲ್ಲಿನ ಕಚ್ಚಾ ADAMಗಳಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ರಕ್ಷಾಕವಚದೊಂದಿಗಿನ [[ಜಲನಿರೋಧಕ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿರುವ]], ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಫಲವಂತಿಕೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡೀಸ್‌&quot; ಎಂಬ ಮಾನವರನ್ನು, ಅನೇಕ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಡಾ. ಸುಚೊಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ; ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ನ್ನು ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅವನು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ.&lt;ref name=&quot;bit-tech&quot; /&gt;

ADAM ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆಯೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವವ ನಿಯತವಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಿತ್ತು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅಂಗವಿಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧವು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ADAM ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಬುದ್ಧಿಸ್ಥಿಮಿತವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ. ಆಟಗಾರನು ಆಗಮಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕೃತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡದ ಮಾನವರು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅಡಗುತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;IGN review&quot;&gt;{{cite web | url = http://xbox360.ign.com/articles/813/813214p1.html | title = ''BioShock'' Review | publisher = IGN | last = Onyett | first = Charles | date = 2007-08-16 | accessdate= 2007-08-16}}&lt;/ref&gt;

===ಕಥೆ===
[[File:Bioshock-rapture.jpg|250px|right|thumb|ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನೀರೊಳಗಿನ ನಗರ.ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ನ ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸವು ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಅಲಂಕಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಮ್‌‌ಪಂಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;artdecoandsteampunk‌&quot;&gt;[52]&lt;/ref&gt;]]
ಆಟದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಟಗಾರ-ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಜಾಕ್‌ 1960ರಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://au.pc.ign.com/articles/813/813641p1.html|title=''BioShock'' Review: Welcome to Rapture; at IGN|accessdate=7 October 2007|archive-date=18 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718131354/http://au.pc.ign.com/articles/813/813641p1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಸಾಗರದೊಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ವಿಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಇದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾಜವು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರದ ಘಟನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#about|title=''BioShock'' FAQs&amp;nbsp;– What is the game about?|accessdate = 2007-10-08|date=2006-12-30|publisher = Through the Looking Glass}}&lt;/ref&gt; ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಂದನಂತರ, ವಿಮಾನದ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಬದುಕುಳಿದವ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ದ್ವೀಪವೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಹತ್ತಿರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೀಪದ ಮನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಈಜಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು [[ಮುಳುಗು ಗೋಳ]]ವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದೊಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಹಾಗೂ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಈ ಮುಳುಗು ಗೋಳವನ್ನು ಅವನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://au.xbox360.ign.com/objects/793/793105.html|title=''BioShock''|publisher=IGN|accessdate=2007-10-07|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012183719/http://au.xbox360.ign.com/objects/793/793105.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಜಾಕ್‌ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು, ಮುಳುಗು ಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸೇವಾ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಐರಿಷ್‌ನವ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಜಾಕ್‌ ಹೊರತಲದ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಗೂಢಾಚಾರನಿರಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ರೈಯಾನ್, ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದರ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ [[ಫೆರೋಮೋನ್‌‌]]-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜಾಕ್‌ ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದೊಂದೇ ಉಳಿದಿರುವ ದಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಹೊಂದಿರುವ ADAMನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಅವರನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಸಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕದ್ದುಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌, ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸೋದರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದ್ರದ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಸಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ.&lt;ref name=&quot;IGN water&quot;&gt;{{cite web | url = http://blogs.ign.com/Irrational_Games/2007/05/23/55572/ | title = IGN first look at the Little Sisters | publisher = IGN | date = 2007-05-23 | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2007-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071103135013/http://blogs.ign.com/Irrational_Games/2007/05/23/55572/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌, ಅದರೆಡೆಗೆ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ನಡುತಪ್ಪಲನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅದನ್ನು ರೈಯಾನ್‌ ನಾಶಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದ ರೋಷಗೊಂಡ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ರೈಯಾನ್‌‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ಜಾಕ್‌ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಂತ್ಯವಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಕ ಕಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಸ್ಥಿಮಿತವಿಲ್ಲದ ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದನು ತನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ರೈಯಾನ್‌ನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಅವನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ರೈಯಾನ್‌ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ರೈಯಾನ್‌‌ ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾನೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಾಕ್‌ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಸ್ಮಿನ್‌ ಜೊಲೀನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ನರ್ತಕಿಯೊಂದಿಗೆ ರೈಯಾನ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ವ್ಯವಹಾರದ ದೆಸೆಯಿಂದ, ಆತ ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಹಾದರಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಜೊಲೀನ್‌ ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಾಗ, ಹಣದ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವಳು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲನ್ನು ಕೂಗಿದ ಸವಾಲುಗಾರನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮಾರಿರುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಎಂಬುದು ಅವಳಿಗೆ ಅರಿವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ರೋಷಗೊಂಡ ರೈಯಾನ್‌‌ನಿಂದ ಆಕೆಯ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಯಾನ್‌‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾ, ಜಾಕ್‌‌ನ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಅವನನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು &quot;ನೀನು ದಯವಿಟ್ಟು....&quot; ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಗುಚ್ಛವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಆದೇಶಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಾಗ, ರೈಯಾನ್‌ನ ಕೈಯಳತೆಯಿಂದ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಆಚೆಗಿರಿಸಲು, ಅವನು ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಫಾಂಟೈನ್‌ ಮತ್ತು ರೈಯಾನ್‌ ನಡುವಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ಒಂದು ಸಮ ಸಮನಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಒಂದು ಕಂತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನವೊಂದನ್ನು ಏರಲು ಹಾಗೂ ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಒಂದು ರಿವಾಲ್ವರ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು, ಮತ್ತು ದೀಪದ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಜಾಕ್‌ಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಓರ್ವ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಕ್‌, ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನ ಮುಳುಗು ಗೋಳದ ಜಾಲವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ; ರೈಯಾನ್‌‌ನ &quot;ತಳಿ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟದ ಮೈದಾನ&quot;ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಇರುವವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಈ ಮುಳುಗು ಗೋಳದ ಜಾಲವು ಬೀಗಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಾಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಯಾನ್‌, ಜಾಕ್‌ನಿಂದ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಕೂಡಾ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದು, ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಜಾಕ್‌ಗೆ ತೀರಾ ತಡವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಯಾನ್‌‌ನನ್ನು ತನ್ನ ಜಾಡಿನಿಂದ ತೊಲಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಗರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಖೋಟಾ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಫಾಂಟೈನ್ ಆಗಿ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಹೊರಗೆಡಹಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾಕ್‌ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವಳ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆ ಕಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಜಾಕ್‌ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.

ಜಾಕ್‌ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಅವನ ಕೆಲವೊಂದು ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು (ಸ್ವತಃ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪದಗುಚ್ಛದಂಥವು) ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾನು ಜಾಕ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಫಾಂಟೈನ್‌ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ, ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅವನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ: [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟ ಈ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಓರ್ವ ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಫಾಂಟೈನ್‌, ಅವಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಸುಳಿವು ಹಿಡಿದು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಫಾಂಟೈನ್, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ADAMನ್ನು ಸ್ವತಃ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಓರ್ವ ಮಾನವೇತರ ವಿಕಾರರೂಪಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಫಾಂಟೈನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ಜಾಕ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಫಾಂಟೈನ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವನಿಂದ ADAMನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸೆಳೆಯಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನಾದವನು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮೂರು ಮುಕ್ತಾಯಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ಯಾವುದೇ ಸೋದರಿಯನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ (ತನ್ಮೂಲಕ ಅವರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ), ಜಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ಅವರು ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ಮುಕ್ತಾಯವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವುದು, ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ; ವಯಸ್ಸಾದ ಜಾಕ್‌ ತನ್ನ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಮಂದಿ ವಯಸ್ಕ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತಿರುವ ಒಂದು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ''ಎಲ್ಲಾ''  ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಅಥವಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿಯನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು (ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಸಾಯಿಸಲು) ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಫಾಂಟೈನ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸೋದರಿಯರನ್ನು ಜಾಕ್‌‌ ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಯಿಸಿ, ಅವರ ADAMನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಟವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://guides.ign.com/guides/793105/page_4.html|title=Guides: BioShock Guide (Xbox 360), BioShock Walkthrough|accessdate=2009-01-21|archive-date=2009-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206081731/http://guides.ign.com/guides/793105/page_4.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಜಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅವನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗಡಸಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಎರಡನೇ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌-ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ|ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌'''' -ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ]]ಗೆ ವಿಮಾನದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮುಳುಗು ಗೋಳಗಳಿಂದ ಅದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳು ಸಾಯಿಸಿ, ಅದರ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bioshock walkthrough&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gamebanshee.com/bioshock/walkthrough/fontaineslair.php|title=BioShock&amp;nbsp;– Fontaine's Lair Walkthrough |publisher=GameBanshee|accessdate=2007-10-07}}&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಸಾಯಿಸಿದರೂ, ಹಿಂದಿನ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮುಕ್ತಾಯವು ಎರಡನೆಯ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯಗೋಚರವಾಗಿ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಕೋಪದ ಧ್ವನಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ಳ ಧ್ವನಿಯ ಶೈಲಿಯು ದುಃಖದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;endings&quot;&gt;{{cite web|url=http://guides.gamepressure.com/bioshock/guide.asp?ID=3351|title=BioShock&amp;nbsp;– Little Sisters and Big Daddies (SPOILERS!)&amp;nbsp;– Game Guide|publisher=GamePressure|accessdate=2007-11-09}}&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳವಣಿಗೆ==
{{VG Requirements
|useminandrec=yes
|caption=Official system requirements
|platform1=Windows&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=1579 | title = Finalized PC Specs are here! | publisher = 2kgames Forums | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-07-09 | accessdate = 2007-11-02 | archive-date = 2010-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100330035706/http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=1579 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|os1=Windows XP with Service Pack 2 or Windows Vista
|cpu1=Pentium 4 2.4&amp;nbsp;GHz (single core)
|cpu1rec=[[Intel]] [[Core 2 Duo]] or [[AMD]] [[Athlon 64 X2]]
|memory1=1&amp;nbsp;GB
|memory1rec=2&amp;nbsp;GB
|gpu1=DirectX 9.0c compliant card with 128&amp;nbsp;MB RAM (NVIDIA 6600/ATI X1300 or better, excluding ATI X1550); must support Pixel Shader 3.0
|gpu1rec=DirectX 9.0c compliant card with 512&amp;nbsp;MB RAM (NVIDIA 7900GT or better) or DirectX 10 compliant card (NVIDIA 8600 or better)
|sound1=100% DirectX 9.0c compliant card
|sound1rec=Sound Blaster X-Fi (optimized for EAX ADVANCED HD 4.0/5.0 compatible cards)
|network1=Internet connection required for activation
|hdspace1=8&amp;nbsp;GB of free space
}}

===ಮೂಲ ಕಥೆ===
ಮೂಲತಃ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಹೊಂದಿತ್ತು: ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವು ಓರ್ವ &quot;ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ [[ನಿಷ್ಠಾಭಂಜಕ]]&quot; ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು- [[ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥ]]ವೊಂದರಿಂದ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಮಾಡಿ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪಾತ್ರವು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;shacknews original story&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48731 | title = Levine: ''BioShock'' Originally About Cult Deprogrammer (Updated) | date=2007-08-30 | accessdate = 2007-08-31 | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews}}&lt;/ref&gt; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಓರ್ವ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ನಿಷ್ಠಾಭಂಜಕನು ಏನನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ: &quot;ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮಗಳ ನಿಷ್ಠೆಭಂಜಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಓರ್ವ ಅಜ್ಞಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನೀವೇ ಆಗಿದ್ದ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;shacknews spoiler interview&quot;&gt;{{cite web | title = Ken Levine on ''BioShock'': The Spoiler Interview | url = http://www.shacknews.com/featuredarticle.x?id=539 | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-08-31 | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews | archive-date = 2009-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091016213627/http://www.shacknews.com/featuredarticle.x?id=539 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಓರ್ವ [[ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ]]ನನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಕಥೆಯು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;shacknews spoiler interview&quot; /&gt; 2004ರಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಕುರಿತಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಳೆಗೆ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟ IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಭೂಗತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಟವು ನಡೆಯುವಂತೆ ಈಗ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಒಳಗಿನ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ಮೂರು &quot;ಜಾತಿಗಳ&quot; ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಒಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವು; ಸದರಿ ಮೂರು ಜಾತಿಗಳು &quot;ಗಂಡುಜೇನುಗಳು,&quot; &quot;ಯೋಧರು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಪರಭಕ್ಷಕಗಳು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ &quot;ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌&quot;, &quot;ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌&quot; ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ &quot;AI ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ&quot;ವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = BioShock First Look - Exclusive First Impressions | url = http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/news.html?sid=6110044 | date= 2004-10-10 | accessdate = 2008-08-02| first = Andrew | last = Park | publisher = Gamespot }}&lt;/ref&gt;

ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಟವಾಡುವಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪವು, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಲೆವಿನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊದಲು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದ್ದ ಅಂದಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸುಸಂಗತವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;shacknews original story&quot; /&gt; ಲೆವಿನ್‌‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಅಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡು ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಆಶಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ತಡವಾಗಿ ಬಂತು ಹಾಗೂ ನನಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ ಇದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://uk.gamespot.com/news/6179423.html | title = Q&amp;A: Diving deeper into ''BioShock''s story | date = 2007-09-20 | accessdate = 2007-09-20 | publisher = Gamespot | first = Brendan | last = Sinclair | archive-date = 2007-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071008013318/http://uk.gamespot.com/news/6179423.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[IGN]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆಟದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಅಂಶವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂಬದರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಲೆವಿನ್‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: &quot;ನಾನು ಒಂದು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ [[ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ [[ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಆರ್ವೆಲ್‌‌‌]]ರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ನಾನು ಓದಿರುವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಆದರ್ಶ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮತ್ತು ನರಕರೂಪದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಓದಿರುವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;ign myths&quot;&gt;{{cite web | url = http://au.xbox360.ign.com/articles/704/704806p1.html | title = The Influence of Literature and Myth in Videogames | first = Douglass C. | last = Perry | publisher = IGN | date = 2006-05-26 | accessdate = 2007-10-07 | archive-date = 2009-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090104025910/http://au.xbox360.ign.com/articles/704/704806p1.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ಕಾಂಡಕೋಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ನೈತಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ&quot; ತನಗೆ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಲೆವಿನ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;ign myths&quot; /&gt; ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ''[[ನೈನ್‌ಟೀನ್‌ ಎಯ್ಟಿ-ಫೋರ್‌]]''  ಮತ್ತು ''[[ಲೋಗನ್‌‌'ಸ್‌ ರನ್‌]]''  ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಲೆವಿನ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ; &quot;ನಾವು ಜನರು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದಿಂದ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು&quot; ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=77456 | title = Big Daddy speaks | publisher = [[Eurogamer]] | first = Johnny | last = Minkley | date = 2007-06-08 | accessdate = 2008-06-21 | archive-date = 2007-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070821030637/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=77456 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಇದರ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಎಂಬುದು ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌]]''  ಆಟಗಳ ಒಂದು [[ದೈವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಂದ ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಲೆವಿನ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2]]'' ನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅದೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಆಟವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಅವನ ತಂಡವು ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.rockpapershotgun.com/?p=103 | title = Ken Levine on the making of ''BioShock'' | publisher = Rock, Paper, Shotgun | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-11-04 | first = Kieron | last = Gillen}}&lt;/ref&gt; [[E3]] 2006ರಲ್ಲಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಡಿಯೋ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, ಆಟಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಲೆವಿನ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/news.html?page=1&amp;sid=6150533&amp;tag=result;title;0 | title=E3 06: ''BioShock'' Gameplay Demo Impressions | publisher = Gamespot | date=2006-05-10|accessdate = 2007-11-04 | author = Brad Shoemaker and Andrew Park }}&lt;/ref&gt; ಆಟವಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳಿವೆ: &quot;EVE ಹೈಪೋಸ್‌&quot;ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು &quot;PSI ಹೈಪೋಸ್‌&quot;ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿನ &quot;ಸಯಾನಿಕ್‌ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್‌&quot; ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಭದ್ರತೆ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ಮೆಷಿನ್‌ ಗನ್‌ ತಿರುಗು-ಗೋಪುರಗಳು, ಮತ್ತು ಶತ್ರುವಿನಂಥ ರೊಬಾಟ್‌ ಲಕ್ಷಣದ ಗಂಡುಜೇನುಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನು ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆತ ಎರಡೂ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ದುಗುಂಡು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ &quot;ಆಟವಾಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣದ&quot; ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತುನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌''  ಆಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಇ-ಮೇಲ್‌]] ದಾಖಲಾತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಟೇಪ್‌‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt; ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ &quot;ಪ್ರೇತಗಳು&quot; (ತಾವು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರುಚಾಲಿಸು ತೋರ್ಕೆಯ ಬಿಂಬಗಳು) ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿಯೂ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/6|title=''BioShock'' Gameplay Review&amp;nbsp;– Overlooked details|accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first= Joe | last = Martin | publisher = Bit-Tech}}&lt;/ref&gt; ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಬಗೆಯ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ, ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿ ಜಾನೀಸ್‌ ಪೊಲಿಟೊ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ಇಲ್ಲಿನ ಆಟದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋದ ಮೂಲಕ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆಟದ-ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತಿರುವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಆಟಗಾರಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಆಟಗಳು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.gamebanshee.com/interviews/bioshock1.php| title = ''BioShock'' Interview| publisher = Gamebanshee| date = 2007-06-13| accessdate = 2007-11-04| first = Jon| last = Birnbaum| archive-date = 2007-10-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20071011195300/http://gamebanshee.com/interviews/bioshock1.php| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

===ಆಟದ ಎಂಜಿನ್‌===
''[[SWAT 4]]''  ಮತ್ತು SWAT 4: ದಿ ಸ್ಟೆಚ್‌ಕೊವ್‌ ಸಿಂಟಿಕೇಟ್‌‌''[[SWAT 4: The Stetchkov Syndicate]]''  ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಇರ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ 2.5]]&lt;ref name=&quot;engine&quot; /&gt; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಅತೀವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, E3ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ 3.0]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ ಲೆವಿನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿದ, ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯನೀಡುವುದರ ಕುರಿತು ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ: &quot;ಕೇವಲ ಈ ಆಟಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಓರ್ವ ನೀರಿನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌‌ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ನಾವು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ್ದೇವೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಎಷ್ಟೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದರೆ, ನೀವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದು ಅವನು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://360.advancedmn.com/article.php?artid=7461&amp;pg=3 | title=E3 06: ''BioShock'' Interview Transcript | date=2006-05-18 | accessdate=2007-05-18 | publisher=Advanced Media Network | first=Eric | last=Topf | archive-date=2009-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090602130229/http://360.advancedmn.com/article.php?artid=7461&amp;pg=3 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಈ ವರ್ಧನೆಯು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]] ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಅದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ನೀರಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರ ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ನೀರಾಗಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ನೀವು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ನೋಡಿದಾಗಲೂ ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಚ್ಚೆಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/review.html?page=1 | title=''Bioshock'' | date=2007-08-21 | accessdate =2007-08-21 | first = Jeff | last = Gerstmann | publisher= Gamespot}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಕ್ತವಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು&lt;ref name=&quot;BioFAQs 2&quot; /&gt; ಹೊಂದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌3D 10 (ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌X 10)]] ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಒಳವಿಷಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು; ಆದರೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಇದು ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌X 9ರ ಮೇಲೂ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/dx10update | title=DX10 Update | publisher = Cult of Rapture | date= 2007-04-25|accessdate=2007-05-06 | first = Elizabeth | last = Tobey }}&lt;/ref&gt; ಎರಡು APIಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಕಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳಂಥ,&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://au.gamespot.com/features/6177688/index.html | title = BioShock Hardware Performance Guide | first = Sarju | last = Shah | date = 2007-08-26 | accessdate = 2008-03-03 | publisher = Gamespot AU | archive-date = 2007-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071026023845/http://au.gamespot.com/features/6177688/index.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/30/bioshock_gameplay_graphics_and_performance/1 | title = BioShock: Graphics &amp; Performance | date = 2007-08-30 | accessdate = 2008-03-03 | first = Tim | last = Smalley | publisher = Bit-Tech}}&lt;/ref&gt; ಬಿಂಬದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಆಟಗಾರನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವು ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.extremetech.com/article2/0,1558,2174758,00.asp | title=''BioShock Image Quality: DX9 Vs. DX10'' | date=2007-08-23 | publisher=ExtremeTech | access-date=2010-08-11 | archive-date=2011-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110607191644/http://www.extremetech.com/article2/0,1558,2174758,00.asp | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಹ್ಯಾವೋಕ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌]]&lt;ref name=&quot;BioFAQs 2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#engine|title=''BioShock'' FAQs&amp;nbsp;– What engine is ''BioShock'' using?|accessdate = 2007-10-07 | date = 2006-12-30 | publisher = Through the Looking Glasee}}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನೂ ಸಹ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಟದಲ್ಲಿನ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ವರ್ಧನೆಗೆ, ಮತ್ತು [[ರ್ಯಾಗ್‌‌ಡಾಲ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬ ಶೈಲಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಎಂಜಿನ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ನಿಸರ್ಗಶಕ್ತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸದೃಶ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಆಟದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ ಆದ ಕ್ರಿಸ್‌ ಕ್ಲೈನ್‌‌ ಎಂಬಾತ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ್ನು &quot;ಅತೀವವಾಗಿ [[ಬಹು ಎಳೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ]]&quot; ಆಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ:&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.ttlg.com/forums/showthread.php?t=109427&amp;page=2 | title= Anyone else upgrading their pcs in anticipation of Bioshock? | date=2007-11-18|accessdate = 2007-11-18 | publisher =TTLG Forums | first = Chris | last = Kline}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|2}}
* ಅನುಕರಣ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ)
* UI ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ)
* ಪ್ರಸ್ತುತಿ (1 ಎಳೆ)
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌‌ ([[ಕ್ಸೆನಾನ್‌‌]] ಮೇಲಿನ 3 ಎಳೆಗಳು, PCಯ ಮೇಲಿನ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ಎಳೆ)
* ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ)
* ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕರಣ (1 ಎಳೆ)
* ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಂಗಡಿಸುವಿಕೆ (1 ಎಳೆ)
* ಕಡತ ವಿಂಗಡಿಸುವಿಕೆ (1 ಎಳೆ)
{{Div col end}}

===ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ===
2007ರ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/08/12/demo-bioshock.aspx | title = Demo: BioShock | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb | date = 2007-08-12 | accessdate = 2007-11-04}}&lt;/ref&gt; ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರಂದು [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 20ರಂದು PC ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ನ [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ [[ಲ್ಯಾರಿ ಹ್ರಿಬ್‌‌]] ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/08/12/show-239-wma-the-one-about-the-bioshock-demo-with-ken-levine.aspx | title = Show #239 (WMA) The one about the BioShock demo with Ken Levine | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb | date = 2007-08-12 | accessdate = 2007-11-04 }}&lt;/ref&gt; ಆಟದ ಮೊದಲ 4–5 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಟದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಬೋಧಕ ಹಂತವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಸಿನಿಮೀಯ ಆರಂಭಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;bit-tech&quot; /&gt; ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಹಿಂದೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾಜರಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಟದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಒಂಬತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿನ ಅತಿವೇಗದ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xboxworld.com.au/news/bioshock-sets-new-xbox-live-marketplace-record.htm |title= ''bioshock'' sets new Xbox live marketplace record |publisher = Xbox World Australia | accessdate = 2007-11-04 | date =2007-07-09 }}&lt;/ref&gt; ಸ್ಟೀಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 20ರಂದು ಸ್ಟೀಮ್‌‌ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಮಳಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]] ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

===ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳು===
2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 6ರಂದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು: &quot;ಇದು ಆಟದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಉಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವಾಗ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯ ತುಂಬುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೊಂಚವೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;nelsonupdate&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/09/06/bioshock-title-update.aspx | title = ''BioShock'' Title update | publisher = Major Nelson's Blog | last = Hryb | first = Larry | date=2007-09-06 | accessdate = 2007-09-09}}&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;nelsonupdate&quot; /&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಟಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ; ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು, ಕಳಪೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ [[ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮಾಣ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;updateprobs&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48832 | title = BioShock X360 Update Solves, Introduces Issues (Updated) | publisher = Shacknews | first = Chris | last = Faylor | date = 2007-09-07 | accessdate = 2007-11-14}}&lt;/ref&gt; ಆಟದ [[ಕ್ಯಾಷಿಂಗ್‌‌]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;updateprobs&quot; /&gt;

ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ತುಣುಕು, ಮತ್ತು Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಹಾಗೂ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಚಿತವಾದ ಒಳವಿಷಯ ಇವು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 4ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸದರಿ ತುಣುಕು/ಹೊಸ ಒಳವಿಷಯವು ನೋಟದ ಆಯ್ಕೆಯ ಒಂದು ಸಮತಲದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ; ಹೊಸ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಾಗಿರುವ ಇದು ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ಇದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ; ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಆಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, [[ಅಂತ್ಯವಾಗುವಿಕೆ]]ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪದೆಯೇ ಆಟಗಾರನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಉಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/patchavailtonight | title = BioShock PC Patch, Xbox 360 Title update and Downloadable Content | date = 2007-12-03 | accessdate = 2007-12-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}&lt;/ref&gt;

ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಗನದ ಅನುಭವವಾಗುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮರುಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಅವರು ಒಳಗಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡಲು, PS3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 13ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.   &quot;ಚಾಲೆಂಜ್‌ ರೂಮ್‌‌&quot; ಮತ್ತು &quot;ನ್ಯೂ ಗೇಮ್‌ ಪ್ಲಸ್‌‌&quot; ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಸಹ ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ps3news.com/PlayStation%E2%80%8C%E2%80%8C3/2k-games-bioshock%E2%80%8C%E2%80%8C-ps3-patch-coming-to-fix-texture-issues/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-11 |archive-date=2024-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130082911/http://www.ps3news.com/PlayStation%E2%80%8C%E2%80%8C3/2k-games-bioshock%E2%80%8C%E2%80%8C-ps3-patch-coming-to-fix-texture-issues/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಇತರ ಆವೃತ್ತಿs===
2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಒಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]] ಆವೃತ್ತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/08/24/levine-confirms-no-ps3-bioshock-and-does-mea-culpa-on-pc-issues/ | title = Levine confirms no PS3 ''BioShock'' and does mea culpa on PC issues -- success hurts | publisher = Joystiq | date=2007-08-24 | accessdate = 2007-08-24 | first = Alexander | last = Sliwinski }}&lt;/ref&gt; &quot;PS3 ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದಷ್ಟೇ ತಿಳಿಸಿದ; ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 28ರಂದು, [[2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌]] ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, [[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಆಟದ ಒಂದು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 17ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ps3pressrls&quot; /&gt; ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ ಥಾಮಸ್‌‌ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮೂಲ [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360]] ಆವೃತ್ತಿಯ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2008/07/22/bioshocks-ps3-graphics-identical-to-xbox-360/ | title = BioShocks PS3 Graphics Identical To Xbox 360 | publisher = Joystiq | date=2008-07-22 | accessdate = 2008-07-23 | first = Alexander | last = Sliwinski }}&lt;/ref&gt; ಮೇಲಿನ ಆಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸುಧಾರಣೆಯು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, &quot;ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್‌ ಪ್ಲಸ್‌&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಾಲತೆರೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು 360 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತುಣುಕಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯು ನೀಡುತ್ತದೆ; DVD ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯದ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪೃಥಕ್ಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite video |people=Melissa Miller (Senior Producer, 2K Games) and Jake Ikten (Senior Programmer, 2K Games) |title=IGN Podcast Beyond, Episode 63 |url=http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&amp;RSSid=918295 |format=MP3 |medium= |publisher=IGN |location=San Francisco, CA |accessdate=2008-10-10 |time=26:50 |quote=JI: &quot;We did actually use the Blu-Ray for a few things... the movies are much higher res because they wouldn't exactly fit on the DVD&quot; |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921010337/http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&amp;RSSid=918295 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒಳವಿಷಯವನ್ನೂ ಸಹ PS3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ps3pressrls&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite video |people=Melissa Miller (Senior Producer, 2K Games) and Jake Ikten (Senior Programmer, 2K Games) |title=IGN Podcast Beyond, Episode 63 |url=http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&amp;RSSid=918295 |format=MP3 |medium= |publisher=IGN |location=San Francisco, CA |accessdate=2008-10-10 |time=15:40 |quote=JI: &quot;We added a lot of new things to the PlayStation 3 version. The main one is the Survivor Mode and the DLC.&quot; MM:&quot;...as far as that add-on content coming to the 360, it is PS3 exclusive&quot; |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921010337/http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&amp;RSSid=918295 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ಸರ್ವೈವರ್‌ ಮೋಡ್‌&quot; ಎಂಬುದು ಅಂಥದೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತನಾಗುವಂತೆ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/survivormode.html | title = All About Survivor Mode | publisher = The Cult of Rapture | date = 2008-08-05 | accessdate = 2008-08-06}}&lt;/ref&gt; [[PS3 ಟ್ರೋಫೀಸ್‌]] ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಹೋಮ್‌ನ್ನೂ ಸಹ ಬಯೋಶಾಕ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

2008ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 12ರಂದು IG ಫನ್‌ ಸಂಸ್ತೆಯು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌'' ನ ಒಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌‌]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಾನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mobilever&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.igfun.com/pub/pressrelease/Bioshock.htm | title=Mobile Gamers: Welcome to Rapture&amp;nbsp;– IG FUN TO BRING THE AWARD WINNING “BIOSHOCK” TO MOBILE | date=2008-02-11 | accessdate=2008-05-30 | publisher=IG Fun | archive-date=2009-02-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090209031211/http://www.igfun.com/pub/pressrelease/Bioshock.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಗತ ವೈಖರಿ==
{{VG Reviews
|1UP = A+&lt;ref name=&quot;1UP.com review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.1up.com/do/reviewPage?cId=3162017 | title = REVIEWS: ''BIOSHOCK'' &quot;We emerge from the deep for our ''BioShock'' review.&quot; | date = 2007-08-16 | last = Pfister | first = Andrew | publisher = [[1UP.com]] | accessdate = 2007-08-16 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927211249/http://www.1up.com/do/reviewPage?cId=3162017 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|EGM = 10/10&lt;ref name=&quot;EGM review&quot;&gt;{{cite web | url = http://egm220.1up.com/ | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date = 2007-08-30 | last = Hsu | first = Dan | publisher = Electronic Gaming Monthly | accessdate = 2007-08-30 | archive-date = 2013-07-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130713235654/http://www.1up.com/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|EuroG = 10/10&lt;ref name=&quot;Eurogamer review&quot; /&gt;
|GSpot = 9/10&lt;ref name=&quot;GameSpot review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/review.html?sid=6176947 | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date= 2007-08-20 |accessdate =2007-08-20 | last = Gerstmann | first = Jeff | publisher = Gamespot}}&lt;/ref&gt;
|GI = 10/10 (PC,X360) 9/10 (PS3) &lt;ref name=&quot;Game Informer review&quot;/&gt;
|GT = 9.5/10&lt;ref name=&quot;Gametrailers Review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gametrailers.com/game/2610.html | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | publisher = [[Gametrailers]] | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21}}&lt;/ref&gt;
|IGN = 9.7/10&lt;ref name=&quot;IGN review&quot;/&gt;
|X-PLAY = 5/5
|OXM = 10/10&lt;ref name=&quot;xbox360magazinereview&quot;/&gt;
|PCGUK = 95%&lt;ref name=&quot;PC Gamer review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=169983 | title = Review: ''BioShock'' | publisher = [[PC Gamer|PC Gamer Magazine]] | last = Francis | first = Tom | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 }}&lt;/ref&gt;
|PCZone = 96%&lt;ref name=&quot;PC Zone review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=169992 | title = PC Review: ''BioShock'' | publisher = [[PC Zone|PC Zone Magazine]] | last = Hogarty | first = Steve | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21}}&lt;/ref&gt;
|GR = Xbox 360: 95% (76 reviews)&lt;ref name=&quot;Game Rankings score (Xbox 360)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp?q=bioshock | title = ''BioShock'' Reviews (Xbox 360) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-08-26 | archive-date = 2013-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130817202320/http://www.gamerankings.com/xbox360/931329-bioshock/index.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;PC: 95% (35 reviews)&lt;ref name=&quot;Game Rankings score (PC)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp?q=bioshock | title = ''BioShock'' Reviews (PC) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-09-10 | archive-date = 2013-07-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130703121905/http://www.gamerankings.com/pc/924919-bioshock/index.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;PS3: 94% (39 reviews)&lt;ref name=&quot;Game Rankings score (PS3)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931330.asp | title = ''BioShock'' Reviews (PS3) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2008-10-24 | archive-date = 2013-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130717064203/http://www.gamerankings.com/ps3/931330-bioshock/index.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|MC = Xbox 360: 96/100 (70 reviews)&lt;ref name=&quot;Metacritic score (Xbox 360)&quot;/&gt;&lt;br /&gt;PC: 96/100 (38 reviews)&lt;ref name=&quot;Metacritic score (PC)&quot;/&gt;&lt;br /&gt;PS3: 94/100 (49 reviews)&lt;ref name=&quot;Metacritic score (PS3)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/ps3/bioshock | title = ''BioShock'' (ps3:2008) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2008-10-24 | archive-date = 2013-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130810005246/http://www.metacritic.com/game/playstation-3/bioshock | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|MG = Xbox 360: 95/100&lt;ref name=&quot;MobyGames score (Xbox 360)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.mobygames.com/game/xbox360/bioshock | title = ''BioShock'' for Xbox 360 | publisher = [[MobyGames]] | accessdate = 2007-10-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;PC: 94/100&lt;ref name=&quot;MobyGames score (PC)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.mobygames.com/game/windows/bioshock | title = ''BioShock'' for Windows | publisher = [[MobyGames]] | accessdate = 2008-10-06 }}&lt;/ref&gt;
|award1 = (2007) Best Game
|award1Pub = [[Spike TV]]
|award2 = (2007) Best Game
|award2Pub = [[British Academy of Film and Television Arts|BAFTA]]
|award3 = (2007) Game of the Year
|award3Pub = [[X-Play]]
|award4 = (2007) PC Game of the Year
|award4Pub = [[IGN]]
|award5 = (2008) Art Direction, (2008) Original Music Composition, (2008) Sound Design
|award5Pub = [[Interactive Achievement Award|AIAS]]
|award6 = (2007)Game of the Year
|award6Pub = [[Game Informer]]
}}
''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಆಟವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು&lt;ref name=&quot;Metacritic score (Xbox 360)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/bioshock?q=bioshock | title = ''BioShock'' (Xbox 360: 2007) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2007-08-30 | archive-date = 2007-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070914231437/http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/bioshock?q=bioshock | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metacritic score (PC)&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/pc/bioshock | title = ''BioShock'' (PC: 2007) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2007-09-30 | archive-date = 2012-02-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120218184224/http://www.metacritic.com/game/pc/bioshock | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು: ಆಟದ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ರಾಜಕೀಯದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪತ್ರಿಕಾ ವಲಯದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಹೊಗಳಿದವು. ''[[ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]]''  ಈ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಇದೊಂದು ಸುಂದರ, ನಯನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ಆಟವಾಗಿದೆ... ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;bostonglobereview&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.boston.com/ae/games/articles/2007/08/27/bioshock_lets_users_take_on_fanaticism_through_fantasy/ | title = ''BioShock'' lets users take on fanaticism through fantasy | publisher = Boston Globe | date = 2007-08-27 | first = Hiawatha | last = Bray | accessdate = 2007-11-09 | archive-date = 2007-10-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071014004508/http://www.boston.com/ae/games/articles/2007/08/27/bioshock_lets_users_take_on_fanaticism_through_fantasy/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಬಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ''[[ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಶ್ರಗ್‌ಡ್‌‌‌‌‌]]'' ಗೆ [[ವಿಟ್‌ಟೇಕರ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌‌]] 1957ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮಾರುತ್ತರವಾದ ''ಬಿಗ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ ಈಸ್‌ ವಾಚಿಂಗ್‌ ಯು''  ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿತು. ಲೆವಿನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ (ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರೈಯಾನ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗಶಃ ಅಕ್ಷರಪಲ್ಲಟ) ಸಹ ''[[ವೈರ್ಡ್]]''  ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.wired.com/gaming/gamingreviews/magazine/15-09/pl_games | title = ''BioShock'' owes more to Ayn Rand than Doom | first = Kieron | last = Gillen | date = 2007-08-21 | publisher = [[Wired Magazine]] | accessdate = 2007-11-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080709002750/http://www.wired.com/gaming/gamingreviews/magazine/15-09/pl_games | archive-date = 2008-07-09 | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ''[[ಚಿಕಾಗೊ ಸನ್‌-ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]''  ವಿಮರ್ಶೆಯು ಈ ರೀತಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು: ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕ ವಿಡಿಯೋ ಆಟವನ್ನು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಆಲೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ 2K ಆಟಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ... ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಿಡಿಯೋ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ನೀವು ಅದನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಕುರಿತು ನೀವು ಆಲೋಚನಾಪರರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

{{quote|I never once thought anyone would be able to create an engaging and entertaining video game around the fiction and philosophy of Ayn Rand, but that is essentially what 2K Games has done&amp;nbsp;... the rare, mature video game that succeeds in making you think while you play.}}

''[[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]''  ವಿಮರ್ಶೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು: &quot;ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಆಡುವುದು ತಮಾಷೆದಾಯಕವಾಗಿದೆ, ನೋಡಲೂ ಸಹ ಇದು ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸರಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೂ ಬೇರಾವ ಆಟವು ಮಾಡದಿರುವಂಥದ್ದನ್ನು ಈ ಆಟವು ಮಾಡಿದೆ: ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಆಟದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.game.co.uk/News/?lid=8845&amp;ad=12_03_2008|title=Los Angeles Times review|accessdate=2008-06-10|publisher=Game.co.uk}}&lt;/ref&gt; ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]''  ವಿಮರ್ಶಕನು ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ: &quot;ಇದೊಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ, ವೈಭವದ, ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಪ್ರಚೋದಕ, ನೈತಿಕತೆ-ಆಧರಿತ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಧ್ವನಿ ನಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ; ಇದುವರೆಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ತನ್ನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;nytimesreport&quot;&gt;{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2007/09/08/arts/television/08shoc.html?ex=1346904000&amp;en=f4891059b252959b&amp;ei=5124&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink | title = Genetics gone haywire and predatory children in an undersea metropolis | first = Seth | last = Schiesel | publisher = New York Times | date = 2007-09-08 | accessdate = 2007-09-27}}&lt;/ref&gt;

[[ಗೇಮ್‌ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 95.4%ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂಕವನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಅದು ಪಡೆದಂತಾಗಿದೆ; ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ IV]]''  ಮತ್ತು ''[[ಅಸಾಸಿನ್‌'ಸ್‌ ಕ್ರೀಡ್‌ II]]''  ಆಟಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp | title = ''BioShock'' at Game Rankings | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2008-06-11 | archive-date = 2008-07-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080704122449/http://gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; PC ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 95.2%ನಷ್ಟು ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದುವರೆಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ PC ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ; ''[[ಹಾಫ್‌-ಲೈಫ್‌ 2]]''  ಮತ್ತು ''ದಿ ಆರೇಂಜ್‌ ಬಾಕ್ಸ್‌‌''  ಆಟಗಳು ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಆಟವು ಹದಿನಾರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp | title = Game Rankings ''BioShock'' page | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-11-09 | archive-date = 2009-01-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090119041741/http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ 96ರ ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  2007ರಲ್ಲಿನ ಅದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]], ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'''ನ &quot;ಅನಿವಾರ್ಯ ವಾತಾವರಣ&quot;ವನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://xbox360.gamespy.com/xbox-360/bioshock/813243p1.html | title = ''BioShock'' (X360) | publisher = Gamespy | date = 2007-08-16 | first = Gabe | last = Granziani | accessdate = 2007-08-17}}&lt;/ref&gt; ಹೊಗಳಿದರೆ, ''' ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ Xಬಾಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' ''''' ಇದರ &quot;ಕಲ್ಪನಾತೀತವಾಗಿ ಮಹಾನ್‌‌ ಆಗಿರುವ ಕಥಾವಸ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು&quot; ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;xbox360magazinereview&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.oxm.co.uk/article.php?id=1182 | title = ''Official Xbox Magazine'' ''BioShock'' review | publisher = [[Official Xbox Magazine]]}}&lt;/ref&gt; '' ''' '''''ಇದರ ಆಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾದಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನವಿರು ಮತ್ತು ತೆರೆದ-ತುದಿಯ&lt;ref name=&quot;IGN review&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Game Informer review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gameinformer.com/NR/exeres/41497688-5BCB-4C0A-B952-A1B1440E2139.htm | title = ''BioShock'' review | publisher = Game Informer | last = Reiner | first = Andrew | accessdate = 2007-08-16 | month = August | year = 2007 | archive-date = 2007-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070822013757/http://www.gameinformer.com/NR/exeres/41497688-5BCB-4C0A-B952-A1B1440E2139.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿನ ನೀರಿನಂಥ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಕಲೆಗಳ ಅಂಶಗಳು ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;IGN water&quot; /&gt; '' ''' '''''ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟದ ಅಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅನೇಕ ಮನರಂಜನಾ ಕಲಾಸ್ವರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ &quot;ಎಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಈ ಮಾಧ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದೆ. '' ''' '''''ಇದು ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಆಟದ ಎಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೋರ್ವ ಆಟಗಾರನು ಕೇವಲ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿರುವಂಥದ್ದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆಂದೂ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅತೀವವಾಗಿ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಆಟದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Eurogamer review&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=81479 | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date = 2007-08-16 | accessdate = 2007-08-16 | last = Reed | first = Kristan | publisher = [[Eurogamer]] | archive-date = 2007-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070822073731/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=81479 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;'' '''

ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓರ್ವ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವ, ಆದರೆ ಶತ್ರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸದ &quot;ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳನ್ನು&quot; ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನ್ಯೂನತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=170293 | title=''BioShock'' Review | work=Computer And Video Games | publisher=Xbox World 360 Magazine | accessdate=2007-07-24 | date = 2007-08-16 | first = Alex | last = Dale}}&lt;/ref&gt; IGN ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅನುಸಾರ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು, PC ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 360ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಾಪಸರಣ ವರ್ತನೆಯ ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ PCಯ ಮೌಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿನ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ, ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;IGN review&quot; /&gt; ಈ ಆಟವು ಒಂದು ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯ [[ಅಗ್ರೇಸರ ಬಂದೂಕುಗಾರ]] [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಟ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಬ್ಬರು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರನು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ನ್ಯೂನತೆ ಎದ್ದುಕಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.yaledailynews.com/articles/view/21212 | title = ''Bioshock'' review | publisher = Yale Daily News | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-09-07 | author = S.T. Hedgehog | archive-date = 2007-12-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071211035626/http://www.yaledailynews.com/articles/view/21212 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.escapistmagazine.com/articles/view/editorials/zeropunctuation/1394-Zero-Punctuation-BioShock | title = ''BioShock'' review | publisher = The Escapist | first = Ben | last = Croshaw | date = 2007-09-05 | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2007-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071102132608/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/editorials/zeropunctuation/1394-Zero-Punctuation-BioShock | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕಾದಾಟದ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ (ಮತ್ತು ಅವರ A.I. ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mygamer.com/index.php?page=gameportal&amp;mode=reviews&amp;id=552512|title=BioShock|publisher=mygamer.com|date=2007-08-21|quote=&quot;&quot;Unfortunately, once the splicers become aware of the player, they almost invariably rush forward, heedless of their own mortality, right into the path of the player's plasmid powers and guns''|accessdate=2008-12-06|archive-date=2012-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831215740/http://www.mygamer.com/index.php?page=gameportal&amp;mode=reviews&amp;id=552512|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ಪರಸ್ಪರ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Moke Dootitle|url=http://www.gamecritics.com/bioshock-review|title=BioShock&amp;nbsp;– Review|publisher=gamecritics.com |date=2007-07-12
| quote=&quot;&quot;Sure, there are splicers that run around maniacally, crawl on the ceiling or teleport, but there is little to differentiate them aside from their theatrics(...)The game also presents a “moral” choice that feels promising early in the game, but ultimately falls into the cliché traps of black and white extremes''|accessdate=2008-12-06}}&lt;/ref&gt; [[ಜೋನಾಥನ್‌ ಬ್ಲೋ]]ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಆಟವು ನೀಡಿದ &quot;ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆ&quot;ಯೂ (ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಜೋಪಾನಮಾಡುವುದು‌‌) ಸಹ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಆಟದ ಮೇಲೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೋದರಿಯರು ಕೇವಲ ಕೈಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿದ್ದರೇ ಹೊರತು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಟಗಾರನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾವಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16392
 |title        = MIGS 2007: Jonathan Blow On The 'WoW Drug', Meaningful Games
 |publisher    = gamasutra.com
 |date         = 2007-11-28
 |quote        = &quot;&quot;Blow turned to ''BioShock'' as his example of flawed architecture (...) The very idea of this save or kill dilemma is an architected idea imposed from the top,&quot; he explained (...) The game rules determine the actual meaning of life in the game, and it says whatever you do to the Little Sisters doesn't matter, no matter how much the game tries to convince you that it does&quot;. The &quot;Meta-message&quot;, according to Blow, is that &quot;the designers of this game are trying to manipulate your emotions in a clumsy way.&quot;''
 |accessdate   = 2008-12-21
 |archive-date = 2008-12-21
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20081221122915/http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16392
 |url-status   = dead}}&lt;/ref&gt;

===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು===
[[E3 2006]]ರಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'' ಗೆ ಹಲವಾರು &quot;ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಷೋಸ್‌&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]],&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gamespot.com/features/6151435/p-28.html | title=E3 2006 Editors' Choice Awards | accessdate = 2007-11-04 | date = 2006-05-20 | publisher = Gamespot | author = Gamespot Staff }}&lt;/ref&gt; [[IGN]],&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://games.ign.com/articles/709/709355p7.html | title = IGN's Overall Best of E3 2006 Awards | date = 2006-05-19 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = IGN | author = IGN Staff | archive-date = 2012-02-27 | archive-url = https://www.webcitation.org/65lgFF5yH?url=http://games.ign.com/articles/709/709355p7.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gamespy.com/articles/709/709100p16.html | title =E3 2006 Best of Show | accessdate = 2007-11-04 | date = 2006-05-18 | publisher = GameSpy | author = GameSpy Staff }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಗೇಮ್‌ಟ್ರೈಲರ್ಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನ ಟ್ರೈಲರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gametrailers.com/player/16075.html|title=GameTrailers Game of the Year 2006: Best Trailer|publisher=[[GameTrailers]]|accessdate=2008-01-27}}&lt;/ref&gt; 2007 ಲೀಪ್‌ಜಿಗ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.dmwmedia.com/news/2007/08/27/leipzig-games-convention-best-of-awards-announced | title = Leipzig Games Convention &quot;Best of&quot; Awards Announced | date = 2007-08-27 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Digital Media Wire | first = Mark | last = Hefflinger | archive-date = 2012-02-27 | archive-url = https://www.webcitation.org/65lgQji2c?url=http://www.dmwmedia.com/news/2007/08/27/leipzig-games-convention-best-of-awards-announced | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, 2007ರ ''[[ಸ್ಪೈಕ್‌ TV ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]''  ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ್ನು ''ವರ್ಷದ ಆಟ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟ'' , ಮತ್ತು ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಯೋಜನೆ''  ಎಂಬ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಆ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ: ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಂದೂಕುಗಾರ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ PC ಆಟ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥ'' .&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6182621.html?sid=6182621&amp;part=rss&amp;subj=6182621
|title=Halo 3, BioShock top Spike TV noms|author=Magrino, Tom|date=2007-11-11|accessdate=2007-11-11|work=[[GameSpot]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/12/08/bioshock-drowns-competition-at-2007-vgas/ | title = BioShock drowns competition at 2007 VGAs | publisher = Joystiq | date = 2007-12-08 | accessdate = 2007-12-08 | first = James | last = Dobson }}&lt;/ref&gt; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಆಟವು 2007ರ [[BAFTA]] &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/10/24/bafta-bioshock-game-of-the-year-wii-sports-wins-most-awards/ | title = BAFTA: ''BioShock'' game of the year, Wii Sports wins most awards | date=2007-10-24 | accessdate = 2007-10-24 | publisher = Joystiq | first = Alexander | last = Sliwinski }}&lt;/ref&gt; [[X-ಪ್ಲೇ]] ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು &quot;ವರ್ಷದ ಆಟ&quot;, &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಪಥ&quot;, &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಾರಿಕೆ/ಕಥೆ&quot;, ಮತ್ತು &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ&quot; ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2007/12/18/arts/television/18game.html | title = BioShock Triumphs at TV Video Game Awards | publisher = New York Times | first = Seth | last = Schielsel | date = 2007-12-18 | accessdate = 2008-07-16 }}&lt;/ref&gt;

[[IGN]]ನ &quot;2007ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 2007ರ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/25.html|title=IGN Best of 2007: Overall Game of the Year|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113203707/http://bestof.ign.com/2007/overall/25.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವರ್ಷದ ಆಟವಾಗಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು PC ವರ್ಷದ ಆಟಕ್ಕೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/pc/22.html|title=IGN Best of 2007: PC Game of the Year|publisher=IGN|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080129133905/http://bestof.ign.com/2007/pc/22.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/13.html|title=IGN Best of 2007: Best Artistic Design|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405014111/http://bestof.ign.com/2007/overall/13.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಇದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/16.html|title=IGN Best of 2007: Best Use of Sound|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405151930/http://bestof.ign.com/2007/overall/16.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]] ಇದನ್ನು ವರ್ಷದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟವಾಗಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goty.gamespy.com/2007/overall/11.html|title=GameSpy's Overall Top Ten of 2007: #3 BioShock|publisher=[[GameSpy]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080124152845/http://goty.gamespy.com/2007/overall/11.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ, ಕಥೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goty.gamespy.com/2007/special/29.html|title=GameSpy's Game of the Year 2007: Special Awards|publisher=[[GameSpy]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200206/http://goty.gamespy.com/2007/special/29.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]] ಈ ಆಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಗಾಗಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/best-of/specialachievement/index.html?page=5|title=GameSpot's Best and Worst of 2007–Special Achievements: Best Story|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206094000/http://www.gamespot.com/best-of/specialachievement/index.html?page=5|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, [[ಗೇಮ್‌ಪ್ರೋ]], ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ, ಮತ್ತು Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಏಕೈಕ-ಆಟಗಾರ ಬಂದೂಕುಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gamepro.com/gamepro/domestic/games/features/154431.shtml|title=GamePro's Editor's Choice 2007|date=2007-12-27|accessdate=2008-01-27|publisher=[[GamePro]]|archive-date=2007-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20071231114627/http://www.gamepro.com/gamepro/domestic/games/features/154431.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2008ರ [[ಗೇಮ್‌ ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ]] ಪೈಕಿ &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯರೂಪದ ಕಲೆ&quot;, &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಾರಿಕೆ&quot;, ಮತ್ತು &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರವ್ಯಾಂಶ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://uk.gamespot.com/news/6186460.html?action=convert&amp;om_clk=latestnews&amp;tag=latestnews;title;3 | title = Portal BioShocks GDC Awards | publisher = [[GameSpot]] | accessdate = 2008-02-21 | archive-date = 2012-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120104224043/http://uk.gamespot.com/news/6186460.html?action=convert&amp;om_clk=latestnews&amp;tag=latestnews%3Btitle%3B3 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು ತನ್ನ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು: ಆಟಗಾರರ ಆವೃತ್ತಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಟಕ್ಕೆ &quot;ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ&quot; ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಗೇಮ್‌ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌‌‌‌'' ನ ದಿ ಟಾಪ್‌ 10 ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಓಪನಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ಗೆ ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ದೊರೆತಿದೆ‌‌.&lt;ref&gt;&quot;ದಿ ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಓಪನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಾಸ್‌ ಅವಾರ್ಡೆಡ್‌ &quot;ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌&quot;. ''ಗೇಮ್‌ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌‌''  187 (ನವೆಂಬರ್‌‌ 2008): 38.&lt;/ref&gt;

===ಮಾರಾಟಗಳು===
Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯು 490,900 ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ-ಮಾರಾಟವಾದ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gamespot.com/news/6178770.html | last=Thorsen | first=Tor | title=US August game-industry haul nearly $1B | publisher=[[GameSpot]] | date=2007-09-14 | accessdate=2008-01-27}}&lt;/ref&gt; ''[[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌]]''  ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಪರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಟೇಕ್‌-ಟೂ]]ನಲ್ಲಿನ ಷೇರುಗಳು &quot;ಸರಿಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡವು.&quot;&lt;ref name=&quot;wsjpricehike&quot;&gt;{{cite web | url = http://online.wsj.com/public/article/SB119024844874433247-EnpxM1F6fI9YZDofC7VnyPzVrGQ_20070920.html?mod=todays_free_feature | title = High Scores Matter To Game Makers, Too | first = Nick | last = Wingfield | publisher = Wall Street Journal | date = 2007-09-20 | accessdate = 2007-09-29 | archive-date = 2008-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080513133333/http://online.wsj.com/public/article/SB119024844874433247-EnpxM1F6fI9YZDofC7VnyPzVrGQ_20070920.html?mod=todays_free_feature | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, 2008ರ ಜೂನ್‌ 5ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 2.2 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಪ್ರತಿಗಳು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=314411 |title=Take-Two Interactive Software, Inc. Reports Strong Second Quarter Fiscal 2008 Financial Results |publisher=[[Take-Two Interactive]] |date=2008-06-05 |accessdate=2008-06-06 |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913213453/http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=314411 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಜೂನ್‌ 10ರಂದು ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಳವಿಷಯ ವ್ಯವಹಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಭಾಗದ VP ಆದ ರಾಯ್‌ ಟೇಲರ್ ಎಂಬಾತ, PC ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Rob Fahey |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=148824&amp;page=2 |title=NVIDIA's Roy Taylor |publisher=[[Eurogamer]] |date=2008-06-10 |accessdate=2008-09-08}}&lt;/ref&gt; ಟೇಕ್‌-ಟೂನ ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಟ್ರೌಸ್‌ ಜೆಲ್ನಿಕ್ ಅನುಸಾರ, 2009ರ ಜೂನ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸರಿಸುಮಾರು ಆಟದ 3 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Tom Ivan |url=http://www.edge-online.com/news/take-two-targets-five-million-bioshock-2-sales |title=Take-Two Targets Five Million BioShock 2 Sales |publisher=[[Edge (magazine)|Edge Online]] |date=2009-06-18 |accessdate=2009-12-20}}&lt;/ref&gt; 2010ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ವೇಳೆಗೆ, 4 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.el33tonline.com/past/2010/3/4/original_bioshock_sells_4_million/ |title=Original Bioshock sells 4 million units, GTA IV tops 15 million |publisher=El33tonline |date=2010-03-04 |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2011-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710175914/http://www.el33tonline.com/past/2010/3/4/original_bioshock_sells_4_million/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===DRM ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು===

ವಿಂಡೋಸ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಸೆಕ್ಯುROM]] [[ನಕಲು ಸಂರಕ್ಷಣೆ]]&lt;ref name=&quot;securom&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://www.securom.com/SecuROM_PC_Technical_Facts.pdf
 | title = Technical Information and Features
 | accessdate = 2007-12-03
 | format = PDF
 | work = 
 | publisher = [[SecuROM]]
 | quote = ''SecuROM (TM) is the only copy control solution that effectively combats all three major piracy threats: digital clones, emulation, and cracks. [...] Currently, more than 90% of top games publishers and several major non-games publishers trust SecuROM (TM) copy control to protect their intellectual property. No other copy control solution offers SecuROM(tm)’s combination of strong security and excellent compatibility. [...] The SecuROM(tm) copy control mechanism employs several highly developed algorithms that detect emulation tools and prevent them from working, thereby safeguarding your intellectual property. ''
 | archive-date = 2011-07-16
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110716031810/http://www.securom.com/SecuROM_PC_Technical_Facts.pdf
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 23ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಒಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಬಿಡುಗಡೆಯು ರದ್ದಾದುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಸರ್ವರ್‌‌ಗಳು ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವು ಮರಳಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಆಟವನ್ನು ಆಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6177330.html?action=convert&amp;om_clk=latestnews&amp;tag=latestnews;title;0 | title=''Bioshock'' PC Launch Shortcircuts | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 | first= Randolph | last = Ramsey | publisher = Gamespot}}&lt;/ref&gt; ಸೆಕ್ಯುROM ಮೂಲಕ, ಬಳಕೆದಾರರು ಆಟದ ಎರಡು ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಮರು-ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರು ಆಟವನ್ನು ಅಳವಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಸಹ, ಆಟವನ್ನು ಮರು-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಸೆಕ್ಯುROMನ್ನು ಕರೆಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಪ್ಪಾದ ದೂರವಾಣಿ‌ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವ ಗ್ರಾಹಕರು U.S.ಗೆ ದುಬಾರಿಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಸಹ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುROM ಐದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ 2K ವತಿಯಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಟಗಾರರು ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಯಂತ್ರದ ಆಡಲು ಬಯಸುವ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಯಥೋಚಿತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;maxconsole_user_act&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.maxconsole.net/?mode=news&amp;newsid=20470| title=&quot;2K: Tell your brother to buy his own Bioshock, you didn't buy it for the whole family&quot;| date=2007-09-04| publisher=[http://www.maxconsole.net/ maxconsole.net]| accessdate=2007-11-12| archive-date=2007-10-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20071013211034/http://maxconsole.net/?mode=news&amp;newsid=20470| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;neoseeker_user_act&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.neoseeker.com/news/story/7091/| title=One copy of BioShock per family (member)?| publisher=Neoseeker| date=2007-09-05| accessdate=2007-11-12}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆಶಯ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;2kgames_user_act&quot;&gt;{{cite web| url=http://forums.2kgames.com/forums/showpost.php?p=191631&amp;postcount=2347| title=2K Games forum post by Jakester| publisher=[[2K Games]] forums| date=2007-09-04| accessdate=2007-11-12| archive-date=2009-02-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20090208032823/http://forums.2kgames.com/forums/showpost.php?p=191631&amp;postcount=2347| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಗ್ರಾಹಕ ದೂರುಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು 2K ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಿಂಪಾವತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆಯುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;revoketool&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/revoketool.html | title=2K Revocation tool download page | date = 2007-11-03 | accessdate = 2007-11-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರತಿ PCಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರ-ಖಾತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ), ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು PCಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಳವಡಿಸುವಿಯು ಬಳಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳು ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗುವಂತಾಯಿತು. ರದ್ದುಮಾಡು ಸಾಧನವಾದ FAQನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;revoketool&quot; /&gt; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪೈಕಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವರೆಗೆ, ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಐದು-ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಮನವಿಯನ್ನು ತಾನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.2kgames.com/bioshock/support/revoketool/ | title=2K Revocation tool support page | date = 2007-11-03 | accessdate = 2007-11-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}&lt;/ref&gt;

2008ರ ಜೂನ್‌ 19ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಆಟವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/53236 | title = 2K Games Lifts BioShock PC Install Limit, DRM | publisher = [[Shacknews]] | first = Aaron | last= Linde | date = 2008-06-19 | accessdate = 2008-06-19}}&lt;/ref&gt; ಆಟದ PC ಆವೃತ್ತಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಳು ಇನ್ನೆಂದೂ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48641 | title = BioScandal Dwindles: Levine Promises Eventual Removal of DRM, Ends Betrayaltongate 07 | publisher = [[Shacknews]] | first = Chris | last = Faylor | date= 2007-08-24 | accessdate= 2008-06-19}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಕ್ಯುROM ತಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ, [[ವೈರಸ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌‌‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ದುರುದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ಪತ್ತೆಕಾರಕಗಳಿಂದ ಬರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಒಂದು [[ಸಾಧನ-ಸಂಗ್ರಹ]]ವು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು; ಇದನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್ ನಿರಾಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/securombioshock | title = The Cult of Rapture FAQ | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamingbob.com/forum/viewtopic.php?f=33&amp;t=300 | title = ''BioShock'' Demo Installs SecuROM Service | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-25 | publisher = GamingBOB.com | archive-date = 2008-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081224110509/http://www.gamingbob.com/forum/viewtopic.php?f=33&amp;t=300 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://arstechnica.com/news.ars/post/20070826-clearing-the-air-bioshock-does-not-contain-a-rootkit.html | title = Clearing the air: ''Bioshock'' does not contain a rootkit | publisher = Ars Technica | first = Ken | last = Fisher | date = 2007-08-26 | accessdate = 2007-08-26}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಲ್ಲಿ, ಸೆಕ್ಯುROMನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡತಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೀಲಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅದು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳೆಂದು 2004–2005ರಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌]] 2.0b ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ([[ರೇಡಿಯಾನ್‌‌]] [[X800]]/[[X850]]ನಂಥವು) ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅದು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌ ಆಟಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ'' ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ವಾಲ್ವ್‌‌‌‌ನ]] ಸ್ಟೀಮ್‌‌ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಪೈಕಿ, ಈ ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 24%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.''' ''' '''''ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌ 2.0ಕ್ಕೆ-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು&lt;ref name=&quot;shadershock&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.paolofranchini.com/shshock/viewtopic.php?f=1&amp;t=5| title=ShaderShock: Project Summary| accessdate=2007-09-30| archive-date=2008-07-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20080701064806/http://www.paolofranchini.com/shshock/viewtopic.php?f=1&amp;t=5| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸಿಕ್ಕಿತಾದರೂ, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ತುಣುಕಿನ ಮೂಲಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌ 2.0 ಬೆಂಬಲವು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://arstechnica.com/journals/hardware.ars/2007/08/23/no-bioshock-rapture-in-sight-for-ati-x800x850-users | title = No ''Bioshock'' Rapture in sight for ATI X800/X850 users | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-09-26 | publisher = Ars Technica | last = Hruska | first = Joel }}&lt;/ref&gt;''' ''

[[File:Bioshock widescreen.jpg|right|thumb|FOV ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಶಾಲತೆರೆ ಮತ್ತು 4:3 ತೆರೆದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದನ್ನು ಇರಿಸಿದ ಭಾಗ (ಛಾಯೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇವಲ 4:3ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದು).]] ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗವು ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://ejronin.newsvine.com/_news/2007/09/03/937938-bioshock-dystopian-disappointment | title = ''Bioshock'': Dystopian Disappointment | publisher = Newsvine | first = Shawn | last = Gordon | date = 2007-09-03 | accessdate = 2007-10-17 | archive-date = 2011-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110714174714/http://ejronin.newsvine.com/_news/2007/09/03/937938-bioshock-dystopian-disappointment | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'' ನ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನದ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ವಿಶಾಲತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ [[ನೋಟದ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು (ಫೀಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ವ್ಯೂ-FOV) ಹೇಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, 4:3 ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/laryn.x?story=48555 | title = ''BioShock'' Widescreen Slices Vertical View | date = 2007-08-21 | accessdate = 2007-08-21 | publisher = Shacknews | first = Nick | last = Breckon | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926235615/http://www.shacknews.com/laryn.x?story=48555 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರತ್ವವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಟಗಾರನ ನೋಟದಲ್ಲಿನ ನೋಟ ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆಯ (ಜೂಮಿಂಗ್‌‌) ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ, ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಓಕರಿಕೆಯ (ಬಹುಪಾಲು PC ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ತೆರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಆಡುವ ಜನರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ವಿಶಾಲತೆರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಓರ್ವ ಅಭಿವರ್ಧಕನಿಂದ ಬಂದ ಮೂಲ ವರದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=659 | title = How will the widescreen image be displayed? | publisher = 2K Games Forum | accessdate = 2007-08-21 | date = 2007-05-27 | archive-date = 2007-08-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070823134331/http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=659 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸದ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/truthwidescreen | title = The Truth About Widescreen | first = Elizabeth | last = Tobey | publisher = 2K Games | date = 2007-08-22 | accessdate = 2007-08-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/wider-is-better/bioshock-widescreen-+-the-sad-conclusion-292269.php | title = Wider Is Better: ''BioShock'' Widescreen | date = 2007-08-22 | accessdate = 2007-08-22 | publisher = Kotaku | first = Mike | last = Fahey | archiveurl = https://archive.today/20120716094022/http://kotaku.com/292269/bioshock-widescreen-+-the-sad-conclusion?tag=gamingwiderisbetter | archivedate = 2012-07-16 | url-status = live }}&lt;/ref&gt; 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 4ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತುಣುಕು 1.1ರಲ್ಲಿ, &quot;ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್‌ FOV ಲಾಕ್‌‌&quot; ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಗೆ&lt;ref name=&quot;shacknews 2k patch news&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48621 | title = Simultaneous Installgate 07: 2K Ups ''BioShock'' Install Limit, Plans FOV Adjustment Patch | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 }}&lt;/ref&gt; ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಬಿಂಬದಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಯಾವುದೂ ಲಂಬವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡದೆ ವಿಶಾಲತೆರೆಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ನೋಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

==ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು==
===ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು===
{{Main|BioShock 2}}
ಆಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ಸ್ಟ್ರೌಸ್‌ ಜೆಲ್ನಿಕ್‌, ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರೊಂದಿಗೂ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಕರೆಯಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಆಟವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈಗ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದ.&lt;ref name=&quot;thorsen&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamespot.com/news/6178502.html | title = ''BioShock'' ships 1.5M, sequels being discussed | date= 2007-09-10 | publisher = [[GameSpot]] | first = Tor | last = Thorsen | accessdate = 2007-11-04}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ]]'' ವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮುಂಬರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಊಹಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Smalley&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bit-tech.net/news/2007/09/11/bioshock_sequel_coming_1_5m_copies_shipped/1|title=''BioShock'' sequel coming, 1.5&amp;nbsp;m copies shipped|accessdate = 2007-10-07 | first = Tim | last = Smalley | date = 2007-09-11 | publisher = Bit-Tech}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Keiser&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.next-gen.biz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=6951&amp;Itemid=2|title=Levine Talks BioShock’s Checkered Launch|accessdate = 2007-11-04 | date= 2007-08-24 | publisher = Next Generation | first = Joe | last = Keiser}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರತಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ]]'' ವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮುಂಬರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಊಹಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Smalley&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Keiser&quot;/&gt; 2Kಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌‌ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್‌‌, ಸದರಿ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ''[[ಸ್ಟಾರ್‌‌ ವಾರ್ಸ್‌‌]]''  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಐದು ಉತ್ತರಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/56633 | title = BioShock Could Have Five Sequels, Suggests 2K | first = Chris | last = Faylor | date = 2009-01-07 | accessdate = 2009-01-07 | publisher = [[Shacknews]]}}&lt;/ref&gt;

[[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2''  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 11ರಂದು ಟೇಕ್‌ ಟೂನ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, &quot;ಉತ್ತಮವಾದ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು&quot; ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ &quot;ಅತ್ಯಂತ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನ&quot;ವಾದ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆಟದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ 2K ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Interview: Ken Levine&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gamesindustry.biz/articles/ken-levine-part-one | title = Interview: Ken Levine - Part One | publisher = GamesIndustry.biz | date = 2008-08-05 | accessdate = 2008-08-05 | first = Phil | last = Elliott }}&lt;/ref&gt; ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 3''  ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಇದರ ಬಿಡುಗಡೆಯು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Bioshock 3 Announced&quot;&gt;{{cite web | url = http://xbox360.ign.com/articles/879/879727p1.html | title = BioShock 3 Announced | publisher = IGN | date = 2008-06-05 | accessdate = 2008-06-05 | first = Ryan | last = Geddes }}&lt;/ref&gt; ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌‌'' {{'}}ನ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಮಾಹಿತಿಯು, ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪೀಠಿಕಾರೂಪದ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು; ಎರಡನೇ ಆಟಕ್ಕೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2: ಸೀ ಆಫ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌‌'' &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://xbox360.ign.com/dor/objects/14240341/bioshock-2/videos/bioshock2_trl.html |title=IGN Video: Bioshock 2: Sea of Dreams Xbox 360 Trailer - Off-Screen Trailer (N4G.com, &quot;thewho&quot;) |publisher=Xbox360.ign.com |date= |accessdate=2008-10-20 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019133013/http://xbox360.ign.com/dor/objects/14240341/bioshock-2/videos/bioshock2_trl.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://kotaku.com/5064363/is-this-the-first-bioshock-2-trailer | title = Is This The First BioShock 2 Trailer? | date = 2008-10-16 | publisher = Kotaku | first = Luke | last = Plunkett | accessdate = 2008-10-16 | archive-date = 2008-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081103060950/http://kotaku.com/5064363/is-this-the-first-bioshock-2-trailer | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಸಹ, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.primotechnology.com/2009/03/19/2k-games-its-just-bioshock-2/ | title = 2K Games: It’s Just ‘BioShock 2′ | publisher = Primotech | date = 2009-03-19 | accessdate = 2009-03-19 | first = Alex | last = Petraglia | archive-date = 2009-03-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090322044427/http://www.primotechnology.com/2009/03/19/2k-games-its-just-bioshock-2/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪೀಠಿಕಾರೂಪದ ಜಾಹೀರಾತು &quot;ಡ್ರೀಮ್‌‌&quot;ನ [[ದಿ ಪೈಡ್‌ ಪೈಪರ್ಸ್‌‌]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು; ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'''ನ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಪಥವು [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಂಗ್‌ಬುಕ್‌‌]] ರಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ''' '' '''''2K ಅಭಿವರ್ಧಕನೊಬ್ಬ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟವು &quot;ಕೃತಿಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯೊಂದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತರಭಾಗವೂ ಆಗಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gamercenteronline.net/2008/10/17/bioshock-2-is-both-sequel-and-prequel/ | title = Bioshock 2 Is Both Sequel And Prequel | first = Kemuel | last = Stewart | date = 2008-10-17 | accessdate = 2008-10-19 | archive-date = 2008-10-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081019183234/http://www.gamercenteronline.net/2008/10/17/bioshock-2-is-both-sequel-and-prequel/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''' '' '''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2 ಆವೃತ್ತಿಯು ''ವಿಂಡೋಸ್‌‌ PC, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.'' '''

===ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿ===
ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಮನವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸದರಿ ಮನವಿಯು ಒಂದು ವೇಳೆ 5,000 ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/lepetition | title = Will There Be a Limited Collector's Edition? | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-03-27 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}&lt;/ref&gt; ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು; ಕೇವಲ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಗಳು ಬಂದು ತಲುಪಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bioshockleannounce | title = There Will Be A Limited Collector's Edition! | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-03-28 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}&lt;/ref&gt; ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತನೀಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು; ಈ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/designthele | title = Design the BioShock Limited Edition Box | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-04-18 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}&lt;/ref&gt; ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಹೊದಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು; ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಕ್ಲಿಯರ್‌ ಆರ್ಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್‌‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಆಡಂ ಮೆಯೆರ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರವೇಶ ಪತ್ರವು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು‌‌.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bioartbookcoverwinners|title=The ''BioShock'' Cover Art Contest Winners|accessdate=2007-10-20|date =2007-05-28|publisher=Cult of Rapture}}&lt;/ref&gt; ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜರ್ಮನ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತ, ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಕೆಲವೊಂದು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟುಹೋದ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡುವ USK ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ &quot;ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಉಚಿತವಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು {{convert|6|in|mm|sing=on}} ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ (ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು; ಬದಲಿಸುವ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ), &quot;ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತಾದ&quot; ಒಂದು DVD, ಮತ್ತು ಒಂದು ಧ್ವನಿಪಥ CDಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 23ರಂದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ದೃಢೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/latestlenews | publisher = Cult of Rapture | title = The Latest News on the BioShock LE| date = 2007-04-23 | accessdate = 2007-11-04 | first = Elizabeth | last = Tobey }}&lt;/ref&gt; ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಧ್ವನಿಪಥದ CDಯನ್ನು ''ದಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ EP'' ಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/its-free/a-bioshockep-with-period-remixes-290859.php | title = A ''BioShock''...EP? With &quot;Period&quot; Remixes? | date = 2007-08-17 | accessdate = 2007-08-21 | publisher = Kotaku | first = Luke | last = Plunkett | archiveurl = https://archive.today/20120714141323/http://kotaku.com/290859/a-bioshockep-with-period-remixes?tag=gamingitsfree | archivedate = 2012-07-14 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;

===ಕಲಾ ಪುಸ್ತಕ===
ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಮೋಲ್ಡ್‌''  ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 13ರಂದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ, [[PDF]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://arstechnica.com/journals/thumbs.ars/2007/08/14/bioshock-art-book-available-for-free-download | title = High-resolution ''Bioshock'' art book available for free download | publisher = Ars Technica | date = 2007-07-14 | accessdate = 2007-08-21 | first = Ben | last = Kuchera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/artbook.html | title = ''BioShock'': Breaking the Mold | publisher = 2K Games | accessdate = 2007-08-21 | date = 2007-07-13}}&lt;/ref&gt; ಯಾರ ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವೋ ಅಂಥ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1ರವರೆಗೂ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇದು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bustedbd | title = Big Daddy Figurine Issue | publisher = 2K Games | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-08-23}}&lt;/ref&gt; &quot;ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಮೋಲ್ಡ್‌: ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ ಕವರ್‌ ಕಂಟೆಸ್ಟ್‌‌&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 31ರಂದು cultofrapture‌‌.comನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/developereditionartbook | title = Winners of the &quot;Breaking the Mold: Developers Edition Artbook Cover Contest&quot; | publisher = 2K Games | accessdate = 2008-10-31 | date = 2008-10-31}}&lt;/ref&gt;

===ಧ್ವನಿಪಥ===
ವಾದ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೋಮ್‌ಪೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 24ರಂದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. [[ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಕೈಮನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಸಂಗೀತ—ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[MP3]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 22 ಗೀತೆಗಳ ಪಥಗಳ ಪೈಕಿ 12ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/orchestralscore Cult of Rapture | title = Introducing the BioShock Orchestral Score | publisher = [[2K Games]]| accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-24 | first = Elizabeth | last= Tobey}}&lt;/ref&gt; ಆಟದ ಸೀಮಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಮೋಬಿ]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್‌ ದಿ ಪಂಕ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ''ದಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ EP''  ಮರು-ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/its-free/a-bioshockep-with-period-remixes-290859.php | title = Limited Edition Rapture EP | publisher = Kotaku | accessdate = 2 November 2007 | date = 2007-08-17 | first = Luke | last = Plunkett | archiveurl = https://archive.today/20120714141323/http://kotaku.com/290859/a-bioshockep-with-period-remixes?tag=gamingitsfree | archivedate = 14 ಜುಲೈ 2012 | url-status = live }}&lt;/ref&gt; CDಯಲ್ಲಿನ ಮರು-ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡ ಮೂರು ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ, &quot;ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದಿ ಸೀ,&quot; &quot;[[ಗಾಡ್‌ ಬ್ಲೆಸ್‌ ದಿ ಚೈಲ್ಡ್‌]]&quot; ಮತ್ತು &quot;ವೈಲ್ಡ್‌ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌&quot; ಹಾಡುಗಳು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಆಟದಲ್ಲಿವೆ.

''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ [[ಧ್ವನಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಯಂತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ; 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಅವು ನುಡಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರುವ 30 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಟದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Hyrb&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/10/11/bioshock-music-list.aspx | title = ''BioShock'' Music list | date = 2007-10-11 | accessdate = 2007-10-12 | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb }}&lt;/ref&gt;
''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'''ನ ಧ್ವನಿಪಥವು ''' '' '''''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2''  ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿನೈಲ್‌‌ LP ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ''' .

===ಚಲನಚಿತ್ರ===
ಆಟದ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದ ವಾತಾವರಣಗಳನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ''[[300]]''  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಸಿರು ತೆರೆ]]ಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2008/01/08/rumor-bioshock-movie-murmurs-in-hollywood/ | title =Rumor: BioShock movie murmurs in Hollywood | publisher = Joystiq | first = Ludwig | last = Keitzmann | date = 2008-01-08 | accessdate = 2008-01-10 }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 9ರಂದು [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌‌‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದನ್ನು ಟೇಕ್‌ ಟೂ ಘೋಷಿಸಿತು; ಇದರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನು [[ಗೋರ್‌ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ]] ಹೊತ್ತಿದ್ದರೆ, ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ [[ಜಾನ್‌ ಲೋಗಾನ್‌‌]] ಎಂಬಾತನದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1117985365.html?categoryId=13&amp;cs=1 | title = Gore Verbinski to direct 'Bioshock' | date = 2008-05-09 | accessdate = 2008-05-09 | publisher = [[Variety (magazine)|Variety]] | first = Michael | last = Flemming | first2 = Ben | last2 = Fritz | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509153832/http://www.variety.com/article/VR1117985365.html?categoryid=13&amp;cs=1 | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 2010ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1118002851.html?categoryid=13&amp;cs=1&amp;nid=2854 | title = Universal halts Verbinski's 'Bioshock' | date = 2009-04-24 | accessdate = 2009-04-29 | publisher = [[Variety (magazine)|Variety]] | first = Michael | last = Fleming | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429082758/http://www.variety.com/article/VR1118002851.html?categoryid=13&amp;cs=1&amp;nid=2854 | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 24ರಂದು ಹೊರಗೆಡಹಲಾಯಿತು; ಚಿತ್ರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ತಳೆದ ತೀರ್ಮಾನ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮವು ''[[ರ್ಯಾಂಗೋ]]''  ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂದು ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿಯು ನಿರ್ಮಾಪಕನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಜುವಾನ್‌ ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಫ್ರೆಸ್ನಾಡಿಲ್ಲೊ]] ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1118007622.html?categoryId=13&amp;cs=1 | title = Universal picks 'Bioshock' helmer | publisher = Variety | first = Michael | last = Flemming | date = 2009-08-23 | accessdate = 2009-08-23 | archive-date = 2009-08-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090827103827/http://www.variety.com/article/VR1118007622.html?categoryid=13&amp;cs=1 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

2010ರ ಜನವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಯೋಜನೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜುವಾನ್‌ ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಫ್ರೆಸ್ನಾಡಿಲ್ಲೊ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದರೆ, ''[[ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2]]'' ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಬ್ರೇಡನ್‌ ಲಿಂಚ್‌ ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url =http://www.bradenlynch.com/Home.html | title =Bioshock film status | date =2010-01-01 | access-date =2010-08-11 | archive-date =2012-03-03 | archive-url =https://www.webcitation.org/65tTvII9A?url=http://www.bradenlynch.com/Home.html | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಂಡವಾಳದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಗೋರ್‌ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟ R ಆಗಲಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/articles/bioshock-film-budget-extraordinarily-high | title =BioShock film bill &quot;extraordinarily high&quot; | publisher = Eurogamer | first = Robert | last = Purchese | date = 2010-07-01 | accessdate = 2010-07-13 }}&lt;/ref&gt;

==ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}
{{Refbegin}}
* {{cite journal |title=Bioshock: A Critical Historical Perspective |journal=Eludamos. Journal for Computer Game Culture |pages=151–155 |first=Matthew |last=Jason Weise |year=2008 |volume=2 |issue=1 |url=http://eludamos.org/index.php/eludamos/article/view/27/40 |access-date=2010-08-11 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726024647/http://eludamos.org/index.php/eludamos/article/view/27/40 |url-status=dead }}
{{Refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.bioshockgame.com ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌''  ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌]
* [http://www.cultofrapture.com ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥ ]
* {{Wikia |bioshock |''BioShock'' Wiki}}
* [[ಮೋಬಿಗೇಮ್ಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ''[http://www.mobygames.com/game/bioshock ಬಯೋಶಾಕ್‌‌]''
* {{dmoz|Games/Video_Games/Shooter/B/BioShock|''BioShock''}}
* {{imdb title|id=1094581|title=BioShock}}
* {{imdb title|id=1230526|title=BioShock (film)}}

{{s-start}}
{{s-ach}}
{{s-before|before=''[[Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter]]''}}
{{s-ttl|title=[[British Academy Video Games Awards|BAVGA Award for Best Game]]|years=[[4th British Academy Video Games Awards|2007]]}}
{{s-aft|after=''[[Super Mario Galaxy]]''|rows=1}}
{{start box}}
{{succession box | before = ''[[The Elder Scrolls IV: Oblivion]]''| title = [[Spike TV Video Game Awards]]' Game of the Year| years = 2007 | after = ''[[Grand Theft Auto IV]]''}}
{{end box}}
{{end}}
{{BioShock series}}

{{DEFAULTSORT:Bioshock}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:2007ರ ಸಾಲಿನ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಯೋಪಂಕ್‌‌]]
[[ವರ್ಗ:ನರಕರೂಪದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೀತಿಕಾರಿ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಟೀಮ್‌‌ಪಂಕ್‌ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್‌‌ OS X ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]]</text>
      <sha1>aciar0ilbg2nwnu0kq7urhlcan8c2mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24385</id>
    <revision>
      <id>1435573</id>
      <parentid>1430351</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75958" sha1="nnwgn2mm4ieqr8hivdi80eqdjbzp9ij" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| Name = Switchfoot
| Img =
| Img_capt = L–R: Jerome Fontamillas, Chad Butler, Drew Shirley, Jon Foreman, Tim Foreman
| Img_size =
| Landscape = yes
| Background = group_or_band
| Origin = [[San Diego]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]], United States
| Genre = [[power pop]]&lt;ref
 name=&quot;Daily Nebraskan&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://www.dailynebraskan.com/arts-entertainment/switchfoot-breaks-mold-with-modern-rock-album-hello-hurricane-1.2059264
 |title=Switchfoot breaks mold with modern rock album ‘Hello Hurricane’
 |publisher=''Daily Nebraskan''
 |last=Helberg
 |first=Tom
 |date=2009-11-10
 |accessdate=2009-11-17
 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;,[[Alternative rock]],&lt;ref name=&quot;Lancaster&quot;&gt;[[pop punk]]
 {{cite web
 |url=http://articles.lancasteronline.com/local/4/239114
 |title=REVIEW: Switchfoot gives AMT crowd true alternative
 |last=O'Connor
 |first=David
 |date=2009-06-22
 |publisher=Lancaster Online
 |accessdate=2009-11-17
 |archive-date=2011-03-12
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110312101934/http://articles.lancasteronline.com/local/4/239114
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; [[post-grunge]],&lt;ref
 name=&quot;AMG Oh Gravity&quot;&gt;
 {{Cite web
 |url=http://www.allmusic.com/album/oh-gravity-r861230
 |title=Oh! Gravity. Review
 |last=Collar|first=Matt
 |publisher=Allmusic
 |accessdate=2009-11-17}}
&lt;/ref&gt; [[Christian rock]]&lt;ref
 name=&quot;VOA Christian Rock&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://www.voanews.com/english/archive/2005-07/2005-07-06-voa65.cfm?moddate=2005-07-06
 |title=Christian Rock Industry Going Strong After 40 Years
 |last=Farrely
 |first=Maura Jane
 |publisher=Voice of America
 |date=2005-06-06
 |accessdate=2009-11-17
 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
| Years_active = 1996–present
| Label = [[Rethink (record label)|Rethink]], [[Columbia Records|Columbia]], [[Sony BMG]], [[Lowercase people records|lowercase people]], [[Atlantic Records|Atlantic]]
| Associated_acts =
| URL = [http://www.switchfoot.com/ switchfoot.com]
| Current_members = [[Jon Foreman]]&lt;br /&gt;[[Tim Foreman]]&lt;br /&gt;[[Chad Butler]]&lt;br /&gt;[[Jerome Fontamillas]]&lt;br /&gt;[[Drew Shirley]]
| Past_members =
}}
'''ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್'''  ಕೆಲಿಫೋರ್ನಿಯದ, ಸೇನ್ ಡೀಗೊವಿನ ಅಮೇರಿಕದ ಪಕ್ಷಾಂತರ ರೋಕ್ ಬೇಂಡ್. ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ (ಲೀಡ್ ವೊಕಲ್ಸ್, ಗಿಟಾರ್), ಟಿಮ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ (ಬಾಸ್ ಗಿಟಾರ್, ಬೆಕಿಂಗ್ ವೊಕಲ್ಸ್), ಚದ್ ಬಟ್ಲರ್ (ಡ್ರಮ್ಸ್, ಪೆರ್ಕುಶನ್), ಜೆರೋಮ್ ಫೊನ್ಟಮಿಲಸ್ (ಗಿಟಾರ್, ಕಿಬೋರ್ಡ್ಸ್, ಬೆಕಿಂಗ್ ವೊಕಲ್ಸ್), ಮತ್ತು ಡ್ರಿವ್ ಶಿರ್ಲಿ (ಗಿಟಾರ್, ಬೆಕಿಂಗ್ ವೊಕಲ್ಸ್) ಬೇಂಡಿನ ಸಧಸ್ಯರು.

ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ಸಾಹವುಳ್ಳ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದು,&lt;ref
 name=Lumino&gt;{{cite web
 |url=http://www.luminomagazine.com/mw/content/view/1514/4/
 |title=Switch nothing — Foot does just fine
 |last=Powills
 |first=Nick
 |publisher=LuminoMagazine.com
 |date=2006-11-15
 |accessdate=2007-01-15
 |archive-date=2007-09-13
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070913232736/http://www.luminomagazine.com/mw/content/view/1514/4/
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref
 name=unrated&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.unratedmagazine.com/Document.cfm?Page=Articles/index.cfm&amp;Article_ID=410
 |title=Switchfoot's New Stance
 |last=King
 |first=Jackie Lee
 |publisher=UnRated Magazine.com
 |date=2006-10-25
 |accessdate=2007-01-15}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref
 name=about.com&gt;{{cite web
 |url=http://skateboard.about.com/od/dewactionsportstournews/ss/DASTJournal05_7.htm
 |title=Dew Action Sports Tour - Vans Invitational - Photo Journal
 |last=Cave
 |first=Steve
 |publisher=[[About.com]]
 |accessdate=2007-01-15
 |archive-date=2007-09-03
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070903104450/http://skateboard.about.com/od/dewactionsportstournews/ss/DASTJournal05_7.htm
 |url-status=deviated
 |archivedate=2007-09-03
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070903104450/http://skateboard.about.com/od/dewactionsportstournews/ss/DASTJournal05_7.htm
 }}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಿಟಾರಿಸ್ಟರು ಒಂದೇ-ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಫೊರ್ಮೆನ್ ನ ಪದ್ಯಬರೆದದನ್ನು ಪೋಪಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಫೊನ್ಟಮಿಲಸ್ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲದ ತನ್ನ ಸಿಂತಸೈಝರ್ ರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ, ಬೇಂಡ್ &quot;ದಿ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಧ್ವನಿ&quot; ರಚನೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ-ಅದು ನಿಬಿಡವಾದ ವಿಸ್ತರಣ ಧ್ವನಿಯ ಸ್ವರಮಾಧುರ್ಯವುಳ್ಳ ಶಬ್ದ ಕೆಲವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊನಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾರ್ಡ್-ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗಿಟಾರ್ ರಿಫ್ಸ್ ನಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೆದುವಾದ ಬಲಾಡ್ಸನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ.

ಶೀಘ್ರದ ಕ್ರಿಶನ್ ರೋಕ್ ಸೀನ್ ನಿನ ಯಶಸ್ವಿಯ ನಂತರ, ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪ್ರಮುಖ್ಯದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ 2002ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎ ವಾಕ್ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್''  ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿತು. ಈ ಅಂಗೀಕಾರವು 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''  ನ ಲೆಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದು 2.6 ಮಿಲಿಯನ್ ನಕಲು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಬೇಂಡಿನ ಚನ್ನಾಗಿ-ಅರಿಯುವ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಮಾಡಿತು, &quot;ಮೆನ್ಟ್ ಟು ಲಿವ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಡೇರ್ ಯು ಟು ಮೂವ್&quot;.

ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರು ತೆರೆನೊರೆಯ ಪದ. &quot;ನಮಿಗೆಲ್ಲ ತೆರೆನೊರೆ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವವರೆಗೆ ತೆರೆನೊರೆ ಮಾಡುತ್ತಾಯಿದ್ದೆವೆ ಆದರಿಂದ ನಮಗೆ, ಹೆಸರು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ನಿಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಚ್ ಮಾಡಿರಿ ಎಂದರೆ ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಎದುರಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದು. ಇದು ಬರೀ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಗಾಯನವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ದಾರಿ&quot;.&lt;ref
 name=JFH&gt;{{cite web
 |url=http://www.jesusfreakhideout.com/interviews/Switchfoot.asp
 |title=Switchfoot learns to breathe
 |publisher=Jesus Freak Hideout
 |date=2000-09-25
 |accessdate=2006-08-09
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಬೇಂಡ್ ತಮ್ಮ ಏಳನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಮುಗಿಸಿದೆ, ಹೆಲ್ಲೊ ಹರಿಕೇನ್, ಅದು ನೋರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 10, 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref
 name=&quot;EMI CMG&quot;&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.emicmgdistribution.com/products/new_releases_detail.aspx?bid=26952&amp;iid=1383623&amp;bname=October+6%2c+2009+Street+Date+%289%2f21+ship%29
 |title=Hello Hurricane
 |publisher=[[EMI]]
 |date=2009-11-10
 |accessdate=2009-11-18
 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
=== ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳು (1957–1962) ===
ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ '''ಚಿನ್ ಅಪ್'''  ಎಂದು 1996ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು, ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಟಿಮ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗು ಅವರೊಡನೆ ಡ್ರಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚದ್ ಬಟ್ಲರ್ ನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಮೇಲೆ, ಚಾರ್ಲಿ ಪಿಕೋಕ್ ನಿಂದ ಬೇಂಡ್ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಕೂಡಲೇ ಅವರ ಇನ್ಡೀ ಲೇಬಲ್ Re:ತಿಂಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಇವತ್ತಿನ ಮೊನಿಕೆರ್ ''ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್''  ನ ವಶದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿತು. Re:ತಿಂಕ್ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳನ್ನು ಹಂಚಬಹುದು, ''ದಿ ಲೆಜೆನ್ಡ್ ಒಫ್ ಚಿನ್'', ''ನ್ಯುವ್ ವೇ ಟು ಬಿ ಹುಮನ್'', ಮತ್ತು ''ಲೇರ್ನಿಂಗ್ ಟು ಬ್ರೀದ್''. ಎಕೆಂದ್ದರೆ Re:ತಿಂಕ್ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಶನ್ ಜಿಯಂಟ್ ಸ್ಪೆರೊ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಕಾರಣ, ಹಾಗಿದ್ದರು, ಬೇಂಡಿನ ಹಾಗು ಪಿಕೋಕಿನ ಉದ್ದೇಶ ಸಮಾಕಾಲಿನ ಕ್ರಿಶನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಸೀನಿನ ಹೊರಗಡೆ ಮಾರಿದ ಕಾರಣ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರೆಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದಿತು. ಪರಿನಾಮವಾಗಿ, ಬೇಂಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಶನ್ ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಮಯ ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ವಿವರಿಸಿದನು ಯಾವಾಗ &quot;ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಮಂದಿ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ.&quot;&lt;ref
 name=christianitytoday03&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2003/jonforeman-0103.html
 |title=Switchfoot Focuses on Life's Beauty over Letdowns
 |date=2003-01-01
 |accessdate=2009-07-22
 |publisher=Christianity Today
 |last=Argyrakis
 |first=Andy
 |archive-date=2009-08-11
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811180638/http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2003/jonforeman-0103.html
 |url-status=deviated
 |archivedate=2009-08-11
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090811180638/http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2003/jonforeman-0103.html
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಮೂರು ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಲೇರ್ನಿಂಗ್ ಟು ಬ್ರೀದ್''   ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು, RIAA ಇಂದ ಚಿನ್ನ ಧೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗು ಬೆಸ್ಟ್ ರೋಕ್ ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಎಂದು ಗ್ರಾಮಿ ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿತು.

2002ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಗಾಯನ ''ಎ ವಾಕ್ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್''  ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎದ್ದುತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಡುಗಾರತಿ ಮತ್ತು ನಟಿ ಮೇನ್ಡಿ ಮೋರ್, ಯಾರು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟಿನ &quot;ಓನ್ಲಿ ಹೋಪ್&quot; ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದಳು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೌನ್ಡ್ ಟ್ರೇಕ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಕೂಡಾ ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಹಾಗು ಮೋರ್ ಇಬ್ಬರು ಹಾಡುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ಎದ್ದುತೋರಿಸಿತು, ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬೇರೆ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಹಾಡುಗಳು, ಅದರೊಡನೆ ಮೋರ್ ನ &quot;ಓನ್ಲಿ ಹೋಪ್&quot; ಕವೆರ್.&lt;ref
 name=IMBD&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.imdb.com/title/tt0281358/soundtrack
 |title=Soundtracks for A Walk to Remember (2002)
 |publisher=Internet Movie Database
 |accessdate=2006-08-30
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

2004ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''  ನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯಶಸ್ವಿಯ ತರುವಾಯ,''[[The Early Years: 1997-2000]]''  ಒಂದು ಸಂಕಲನ ಶಿರೋನಾಮೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅದು re:ತಿಂಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ನ ಕೆಳಗಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಮೂರು ಇನ್ಡೀ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆರ್ಟ್ವೇರ್ಕನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

=== ''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''  (2003–05) ===
{{main|The Beautiful Letdown}}
{{Listen
|filename=Dare You to Move sample.ogg
|title=&quot;Dare You to Move&quot; sample
|description=A sample of &quot;[[Dare You to Move]]&quot;, the second single from ''The Beautiful Letdown''
}}
''ಎ ವಾಕ್ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್''  ಬಯಲು ಮಾಡಿದ ತರುವಾಯ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಅನೇಕ ರೆಕೋರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ ಗಳ ಗಮನ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೆಕೋರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು, ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್/ಸೋನಿBMG.&lt;ref
 name=JFH2&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.jesusfreakhideout.com/interviews/Switchfoot2.asp
 |title=Switchfoot
 |date=2003-03-02
 |publisher=Jesus Freak Hideout
 |accessdate=2009-07-22
 }}
ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಲೇಬಲ್ ಪ್ರವೇಶ, ''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್'', ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್/ರೆಡ್ ಇನ್ಕ್  ನ ಕೆಳಗಡೆ, ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ lo-fi ಯಿಂದ ಬೇಂಡರ ವಿಕಾಸನ ಬಿಂಬಿಸಿತು, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್ ಇನ್ಡೀ ರೋಕ್ ಸೌಂಡ್ ನನ್ನು, ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣ ಸಿಂತ್-ಪ್ರಭಾವದ ಗಾಯನದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಿ, ಅದು ಬೇಂಡ್ ಪ್ರಮುಖ್ಯದಾರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಈ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ನಿಜವಾಗಿ ಆಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಕಿಬೋರ್ಡಿಸ್ಟ್ ಜೆರೋಮ್ ಫೊನ್ಟಮಿಲಸ್ ಗೆ ಹೊರಿಸಬಹುದು, ಹಿಂದಿನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಬೇಂಡ್ ಗಳು ಮೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಫೊಲ್ಡ್ ಝಂಡುರ. ''ಲೇರ್ನಿಂಗ್ ಟು ಬ್ರೀದ್''   ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತರುವಾಯ, ಫೊನ್ಟಮಿಲಸ್ 2000 ದಿಂದ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನೊಡನೆ ಸಂಚರಿಸುತಿದ್ದ.

''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''   ಗೆ ಎರಡು ಬಿಳಿಯ ಬಂಗಾರ ಧೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 2.6 ಮಿನಿಯನ್ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಮಾರಿತು,&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-19371966.html|title=Switchfoot keeps roots, shows crossover appeal|publisher=''The Topeka Capital-Journal''|first=Phil|last=Anderson|date=October 25, 2008|accessdate=January 30, 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅದರ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಚಾರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ್ಯದಾರಿಯ ರೇಡಿಯೊ ಗೆಲುವಿನಿಂದ &quot;ಮೆನ್ಟ್ ಟು ಲಿವ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಡೇರ್ ಯು ಟು ಮೂವ್&quot;, ಅದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇಂಡ್ ರವರ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಸಾಮರಸ್ಯ, ''ಲಿವ್ ಇನ್ ಸೇನ್ ಡೀಗೊ'', ಎಂಬ ಒಂದು DVD, ಬಿಳಿಯ ಬಂಗಾರಕ್ಕೂ ಧೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮೂರನೆ ಸಿಂಗಲ್, &quot;ದಿಸ್ ಈಸ್ ಯುವರ್ ಲೈಫ್&quot; ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. &quot;ಗೋನ್&quot; ಎಂಬ ಹಾಡು ಕ್ರಿಶನ್ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಕಾಶವಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಐದು ಡೋವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿತು, ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಒಫ್ ದಿ ಯಿಯರ್ ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಗೆದ್ದಿತುತು.&lt;ref
 name=CMSpin&gt;{{cite web
 |url=http://www.cmspin.com/newsmanager/anmviewer.asp?a=3166&amp;z=26
 |title=Switchfoot, Matthew West Lead EMI CMG Dove Award Nominees
 |publisher=Christian Music Source
 |date=2009-02-15
 |accessdate=2009-07-22
 |archive-date=2011-07-21
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721065930/http://www.cmspin.com/newsmanager/anmviewer.asp?a=3166&amp;z=26
 |url-status=deviated
 |archivedate=2011-07-21
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721065930/http://www.cmspin.com/newsmanager/anmviewer.asp?a=3166&amp;z=26
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

=== ''ನಥಿಂಗ್ ಇಸ್ ಸೌಂಡ್ ''  (2005–06) ===
{{main|Nothing Is Sound}}
2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ನತ್ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಸೌಂಡ್''  ನ ಮೊದಲು ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ ಡ್ರಿವ್ ಶಿರ್ಲಿಯನ್ನು (ಹಿಂದಿನ ಆಲ್ ಟುಗೆದರ್ ಸಪರೇಟ್ ನ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್) ಬೇಂಡ್ ನೊಂದಿಗೆ 2003 ರಿಂದ ಸಂಚಾರವಾದ ದಿನದಿಂದ ಬೇಂಡಿನ್ ಐದನೆ ಸಧಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref
 name=Legacy&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.legacyrecordings.com/Switchfoot/bio
 |title=Switchfoot Bio
 |publisher=[[Legacy Recordings]]
 |accessdate=2009-11-18
 }}&lt;/ref&gt; ''ನತ್ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಸೌಂಡ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2005 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಶಿರ್ಲಿಯರ ಸೇರುವಿಕೆ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಗಾಯನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ನಿಬಿಡವಾದ ವಿಸ್ತರಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್-ಹೆವಿ ಮಾಡಿತು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗಿಂತ ಆಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜಿಗರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಕರ್ ಕಾಣಿಸಿತು.&lt;ref
 name=IVM&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.indievisionmusic.com/2009/10/20/switchfoot-nothing-is-sound/
 |title=Switchfoot – Nothing Is Sound
 |last=Mayer
 |first=Michael III
 |publisher=Indie Vision Music
 |date=2009-10-20
 |accessdate=2009-11-18}}
&lt;/ref&gt; ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರಲು &quot;ಸ್ಟಾರ್ಸ್&quot; ಮೊದಲ ರೇಡಿಯೊ ಸಿಂಗಲ್ ನಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ್ಯದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಲಿಡ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಅದಾದನಂತರ ರೋಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಶನ್ ನಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. &quot;ವಿ ಆರ್ ವನ್ ಟುನೈಟ್&quot; 2006ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು
[[ಚಿತ್ರ:Chad Butler and Jon Forman.jpg|thumb|right|ನಥಿಂಗ್ ಇಸ್ ಸೌಂಡ್ ಟೂರ್ ಇನ್ ವಂಕುವೆರ್ BC]]

ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಬಿಲ್ಬೋಡ್ ನ 200 ಆಲ್ಬಮ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #3 ನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿತು, ಎಲ್ಲಾ-ಸಮಯ ಬೇಂಡಿಗೆ ಉನ್ನತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು, ಯಾವಾಗ ಬಾಸಿಸ್ಟ್ ಟಿಮ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಕೊಪಿ-ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮುಖ್ಯಂಶವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದನು.&lt;ref
 name=&quot;Acts of Volition&quot;&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.actsofvolition.com/archives/2005/september/switchfoot
 |title=Switchfoot Laments the Copy Protection on their CD
 |last=Garrity
 |first=Steven
 |date=2005-09-19
 |accessdate=2006-08-09}}
&lt;/ref&gt; ಲೇಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೇಂಡಿನ್ ವಾರ್ತಾ ಬೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಒದಗಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ಕಾಡಲೇ Sony ಯವರು ತೆಗೆದಾಕಿದರು. ಈ ಕೊಪಿ-ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಕ್ಸೆಂಡಡ ಕೊಪಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮಹತ್ವದ ಏಂಟಿ-ವೈರಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಟ್ರೊಜನ್ ಹೋರ್ಸ್ ಹಾಗು ರೂಟ್ಕಿಟ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.

2006ರಲ್ಲಿ ಬೇಂಡ್ &quot;ಎ ವೀಡಿಯೊ ಡೈರಿ ಒಫ್ ಲೈಫ್ ಒನ್ ದಿ ರೋಡ್&quot; ಯನ್ನು ಉಚಿತ ವೀಡಿಯೊ ಪೊಡ್ಕೇಸ್ಟಾಗಿ iTunes ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ತರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿತು&lt;ref
 name=iTunes&gt;{{cite web
 |url=http://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=137301370
 |title=SWITCHFOOT Video Podcast
 |publisher=[[iTunes Store]]
 |accessdate=2009-11-18
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120523073331/http://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=137301370
 |archive-date=2012-05-23
 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು youtube.com  ನಲ್ಲಿ ನೇರಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref
 name=YouTube&gt;
 {{cite web
 |url=https://www.youtube.com/user/switchfootpodcast
 |title=switchfootpodcast's Channel
 |publisher=[[YouTube]]
 |accessdate=2009-11-18}}
&lt;/ref&gt; ಅದರೊಡನೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಗು ನೇರಪ್ರಸಾರದ ಅಭಿನಯದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷಪಡಿಸಿದಕಾರಣ, ಬೇಂಡ್ ಸಧಸ್ಯರ ಸಂಚಾರದ ನೇರಪ್ರಸಾರದ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಹಾಗು ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದ ವಿಷಯಾಂಶವನ್ನು ಈ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ ''ನತ್ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಸೌಂಡ್''  ನ ಕಾಲ್ಹೆಜ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಯದ ಬೇಂಡಿನ್ ಕೆಲವನ್ನೂ ವಿಶೇಷಪಡಿಸಿತು.

===''ಒಹ್! ಗ್ರೆವಿಟಿ.''(2006–07)==='' 
{{main|Oh! Gravity.}}
ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಇನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಬಮ್ ''ಒಹ್!'' ''ಗ್ರೆವಿಟಿ''., ಡಿಸೆಂಬರ್ 26,2006 ರಂದು ಗಣನೀಯವಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಜಯಘೋಷದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಅದು ಬಿಲ್ಬೋಡ್ ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #18 ನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿತು&lt;ref
 name=Billboard&gt;{{cite web
 |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003527472
 |title=Omarion Leads Active Post-Christmas Album Chart
 |publisher=Billboard
 |date=2007-01-03
 |accessdate=2007-01-05
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070114180722/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003527472
 |archive-date=2007-01-14
 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗು iTunes  ಟೋಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #1 ನೆಯದಾಗಿ ಶಿಖರವೇರಿತು.

ಆಲ್ಬಮ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಯಾಗುವ ಮೊದಲು, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಒಂದು ವಾರ್ತಾಪತ್ರವನ್ನು e-mail ಮಾಡಿತು ಅದರಲ್ಲಿ &quot;ಡೇಲೈಟ್ ಟು ಬ್ರೇಕ್&quot; ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಅಂಶವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫೊರ್ಮೆನ್ ರವರ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಇತ್ತು ಅದೇನೆಂದರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯರೊಳಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್ ಬೇಂಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಬೇಕೆಂದು, ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷದಕಾಲ ಬೇಂಡಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ದನ್ಯವಾದವೂ ಇತ್ತು. ಬೇಂಡ್ ಅವರ ಆಲ್ಬಮ್ ಶೃಷ್ಟಿಸುವದಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟರು,&lt;ref
 name=reuters&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.reuters.com/article/idUSN3022855020061030
 |title=Switchfoot seeks fans' help
 |publisher =Reuters
 |last=Price
 |first=Deborah Evans
 |date=2006-10-30
 |accessdate=2009-11-19}}
&lt;/ref&gt; ಒಂದು ವೆಬ್ಕೇಮ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬೇಂಡ್ ನವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಕೌಬೆಲ್ ಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref
 name=bandfarm&gt;{{cite web
 |url=http://echo2.bandfarm.com/hostedemail/email.htm?h=bc1db182df1b4bb69b408e0eb779dc60&amp;CID=797072014
 |title=New Album Update
 |publisher=Switchfoot
 |date=2006-08-21
 |accessdate=2006-08-21
 |archive-date=2012-07-07
 |archive-url=https://archive.today/20120707181347/http://echo2.bandfarm.com/hostedemail/email.htm?h=bc1db182df1b4bb69b408e0eb779dc60&amp;CID=797072014
 |url-status=dead
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

[[ಚಿತ್ರ:Switchfoot Live Charleston.jpg|thumb|left|ಒಹ್! ಗ್ರಾವಿಟಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಟೂರ್ 2007 ಚರ್ಲೆಸ್ತೋನ್ S.C.]]

ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರಲು, &quot;ದೆರ್ಟಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹೇಂಡ್ಸ್&quot; ನ ಒಂದು &quot;ಪ್ರಿವಿವ್&quot; ಅನ್ನು ಸಿಂಗಲಾಗಿ iTunes ಮುಕಾಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಬೇಂಡ್ ನವರು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು&lt;ref
 name=MTV06&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1540207/20060905/switchfoot.jhtml?headlines=true
 |title=Switchfoot Slipping On Tour Boots Again As ''Gravity'' Approaches
 |publisher=MTV
 |last=Harris
 |first=Chris
 |date=2006-09-05
 |accessdate=2006-09-13
 |archive-date=2006-09-10
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060910073524/http://www.mtv.com/news/articles/1540207/20060905/switchfoot.jhtml?headlines=true
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ಶಿರೋನಾಮದ ಹಾಡು &quot;ಒಹ್!ಗ್ರೆವಿಟಿ&quot; ಯನ್ನೂ iTunesನ ಮುಕಾಂತರ್ ಒಕ್ಟೊಬರ್ 21 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು, ಒಕ್ಟೊಬರ್ 31 ರಂದು ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಲೀಡ್ ಸಿಂಗಲಾಗಿ ರೇಡಿಯೊವಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು,&lt;ref
 name=fmqb&gt;{{cite web
 |url=http://www.fmqb.com/article.asp?id=282163
 |title=Quick Hits: Jet, The Killers, Barenaked Ladies, Robert Plant, Flavor Flav, Switchfoot, Yeah Yeah Yeahs, Twilight Singers, Red Jumpsuit Apparatus / Madina Lake, As Fast As, Jimmy Buffett
 |publisher=FMQB
 |date=2006-09-29
 |accessdate=2006-10-02
 |archive-date=2007-03-13
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313093406/http://www.fmqb.com/article.asp?id=282163
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಒಂದಾದನಂತರ ಮಿತವಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಂದಿತು ಹಾಗು ಮೊಡೇರ್ನ್ ರೋಕ್ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಂದಿತು. ಹಾಡಿನ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ನವೆಂಬರ್ 13, 2006 ರಂದು Yahoo! ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಎರಡನೆ ಸಿಂಗಲ್, &quot;ಅವೇಕನಿಂಗ್&quot;, 2007ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ್ಯದಾರಿಯಾದ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡರೂ ಸಹ, ಆ ಹಾಡಿನ ವೀಡಿಯೊ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ YouTube ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವು ಹೊಂದಿತು.

=== ದೊಡ್ಡದಾದ ಲೇಬಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ''ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಯಟ್''  (2007–08) ===
ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2007 ರಂದು, ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಇನ್ಡೀ ಬೇಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ನವರೊಂದಿಗೆ ಬೇಂಡ್ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಗಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು}. &quot;ಎರಡೂ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಕಟದ ಅನುಭವ ಪಡಲಿಲ್ಲ,&quot; ಎಂದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. &quot;ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ ಅದು ನಮಿಗೆ, ನಾವು ಕೊಲಂಬಿಯದವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಕಾರಣವು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜನರನ್ನು ನೋಡಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಮಿಗೆ ಚನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಹೋದಮೇಲೆ, ನೀವು ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕುರಿತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿಜವಾದ ಕೆಟ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಅದು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ತೊಂದರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಲ್ಲ.&quot;&lt;ref
 name=&quot;Mammoth Press&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://mammothpress.com/index.php?area=readinterview&amp;pid=165
 |title=Switchfoot – 02.24.08
 |last=Bautts
 |first=Jonathan
 |publisher=Mammoth Press
 |date=2008-03-19
 |accessdate=2008-03-20
 |archive-date=2008-12-21
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221220810/http://mammothpress.com/index.php?area=readinterview&amp;pid=165
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೆಕೋರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲೊವರ್ಕೇಸ್ ಪೀಪಲ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬೇಂಡ್ ತಿಳಿಸಿದರು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಂದಿಸಲು.

ತರುವಾಯ, ಫೊರ್ಮೆನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸೊಲೊ EP's ಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದನು (ವರ್ಷದ ಒಂದೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬರನಂತರಒಬ್ಬರು ಹೆಸರಿಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ): ಇದರ ಮೊದಲನೆಯದು ನವೆಂಬರ್ 27, 2007 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಕೊನೆಯದು ಜೂನ್ 10, 2008 ರಂದು.&lt;ref
 name=antimusic&gt;{{cite web
 |url=http://www.antimusic.com/news/07/nov/21Switchfoot_Frontman_Releasing_Seasonal_Solo_EPs.shtml
 |title=Switchfoot Frontman Releasing Seasonal Solo EPs
 |work=antimusic.com
 |publisher=Iconoclast Entertainment Group
 |date=2007-11-20
 |accessdate=2007-11-25
 }}
ನಿಕೆಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ನ ಸೀನ್ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್ ನಿಜವಾಗಿ &quot;ದಿ ರಿಯಲ್ ಸೀನ್ಜೊನ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಆದರೆ ನಂತರ &quot;ಫಿಕ್ಷನ್ ಫೆಮಿಲಿ&quot; ಎಂದು ಪುನಃ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಸೈಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು

ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಬೇಂಡಿನ ಹೊಸ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ 2007ರ ಪ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ರಿಲಿಯನ್ಟ್ ಕೆ ಹಾಗು ರೂತ್ ನವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಾಹಸದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿತು. ಪ್ರಯಾನವು, &quot;ಅಪೆಟೈಟ್ ಫೊರ್ ಕಂಶ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಟೂರ್&quot; ಅನ್ನು ಪರಭಾಷೆಗೆ ಮರುಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಕಾರಣ ಹಬಿಟೇಟ್ ಫೊರ್ ಹುಮೇನಿಟಿ ಯವರಿಗೆ ಲಾಭಸಿಗುವಂತೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂಡ್ ಒಂದು ಟಿಕೇಟ್ ನಿಂದ ಒಂದು ಡೊಲರನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರು.&lt;ref
 name=2theadvocate&gt;
 {{citation
 |url=http://pqasb.pqarchiver.com/theadvocate/access/1372795711.html?dids=1372795711:1372795711&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Oct+26%2C+2007&amp;author=JOHN+WIRT&amp;pub=Advocate&amp;edition=&amp;startpage=22&amp;desc=Bands+using+music+to+%22build%22+something+that+lasts
 |title=Bands using music to ‘build’ something that lasts
 |last=Wirt
 |first=John
 |periodical=[[The Advocate (Louisiana)|The Advocate]]
 |pages=22
 |publication-date=2007-10-26
 |accessdate=2009-11-19
 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅದರೊಡನೆ, ಫೊರ್ಮೆನ್ ರ್ಇಲಿಯನ್ಟ್ ಕೆ ಇಂದ ಮಾಟ್ ಥಿಸನ್ ರೊಡಾನೆ ಸೇರಿ &quot;ರೀಬಿಲ್ಡ್&quot; ಹಾಡನ್ನು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಬಿಟೇಟ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಿಗುವದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಯಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಬಿಟೇಟ್ ಫೊರ್ ಹುಮೇನಿಟಿ ಯವರಿಗೆ ಬೇಂಡ್ ನವರು $100,000 ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.&lt;ref
 name=ccm09&gt;{{cite web
 |url=http://www.ccmmagazine.com/music/artist/switchfoot/11562178/
 |title=Switchfoot Raises Over $100,000 For Habitat For Humanity
 |publisher=[[CCM Magazine]]
 |accessdate=2009-11-19
 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಮಾರ್ಚ್ ರಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ, ಬೇಂಡ್ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಯಾನದೊಡನೆ ಸಾಹಸದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದರು (ಅಪ್ ಇನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಟೂರ್ ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮ) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಸೇರಿ ಟು ರೈಟ್ ಲವ್ ಒನ್ ಹೆರ್ ಆರ್ಮ್ಸ್.&lt;ref
 name=twloha&gt;
 {{cite web
 |url=http://titletrakkmusicnews.blogspot.com/2008/02/switchfoot-up-in-arms-tour-to-benefit.html
 |title=Switchfoot &quot;Up In Arms&quot; tour to Benefit To Write Love On Her Arms
 |date=2008-02-13
 |accessdate=2009-11-19
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನವೆಂಬರ್ 4 ರಂದು, ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್/ಸೊನಿ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ರವರು, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆಲ್ಬಮ್ ''ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಯಟ್''  ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು, ಅದೊಂದು &quot; ಸೊನಿಯ ಕೊನೆಯ ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆಯಾಯಿತು&quot;.&lt;ref
 name=&quot;Best Yet&quot;&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.landofbrokenhearts.org/boardposts.php
 |title=The Best Yet CD
 |last=Foreman
 |first=Tim
 |authorlink=Tim Foreman
 |date=2008-08-29
 |accessdate=2009-11-19
 |archive-date=2009-11-10
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091110064233/http://www.landofbrokenhearts.org/boardposts.php
 |url-status=dead
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

=== ''ಹೆಲ್ಲೊ ಹರಿಕೇನ್,''  ''ವೈಸ್ ವೆರ್ಸೆಸ್''  (2008-ಇವತ್ತಿನವರೆಗೆ) ===
{{main|Hello Hurricane}}

ಲಬೇಲ್ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಗೆ ಮುನ್ನ, ಮಾರ್ಚ್ 17, 2007 [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌|MySpace]] ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಘೋಷಿಸಿದರು ಅದೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್ ಮೊದಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು &quot; ಅ SF ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕೆಲಸವಾಗುವುದರಲ್ಲಿದೆ.&quot; ನಂತರ, ಒಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007 ರಂದು, ಬೇಂಡ್ ಸ್ವಂತ ಊರಾದ ಸೇನ್ ಡೀಗೊಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಫೊರ್ಮೆನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದು 2008ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಹೊಂದಿತು, ಮತ್ತು ಬೇಂಡ್ 2006ರ ''ಒಹ್!''  ಗ್ರೆವಿಟಿಯನ್ನು ರೆಕೋರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು.&lt;ref
 name=wereawakening&gt;
 {{cite web
 |url=http://wereawakening.blogspot.com/2008/05/switchfoot-studio-news.html
 |title=Switchfoot Studio News
 |date=2008-05-05
 |accessdate=2008-05-05
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ, ಬೇಂಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ &quot;ದಿಸ್ ಈಸ್ ಹೋಮ್&quot; ಎಂಬ ಹೊಸ ಹಾಡನ್ನು ಬರೆದು ಹಾಗು ರೆಕೋರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು''[[The Chronicles of Narnia: Prince Caspian]]''.&lt;ref
 ಹೆಸರು
 
 {{cite web
 |url=http://www.cmcentral.com/rss/7803.html
 |title=Third Day, Switchfoot, Jars of Clay and Robert Randolf and the Family Band Launch Music Builds Tour
 |accessdate=2008-09-26
 |last=Scranton
 |first=Lindsay
 |date=2008-04-18
 |publisher=CMCentral.com
 }}&lt;/ref&gt; ಹಾಡನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ [[The Chronicles of Narnia: Prince Caspian (soundtrack)|ಸೌನ್ಡ್ ಟ್ರೇಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರೊಡನೆ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಕೂಡ ಚಿತ್ರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಾಲ್ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.redorbit.com/news/entertainment/1447029/switchfoot_plays_music_without_walls/ |title=Switchfoot Plays Music Without Walls |date=2008-06-24 |accessdate=2008-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629100740/http://www.redorbit.com/news/entertainment/1447029/switchfoot_plays_music_without_walls/ |archive-date=2008-06-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 2009 ರಂದು, ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ 4 ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳ-ಕ್ರಯವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಒಂದಾದನಂತರ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬೇಂಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆರಂಭದ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 10, 2009 ರಂದು, ''ಹೆಲ್ಲೊ ಹರಿಕೇನ್''  ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮದಲ್ಲಿ.&lt;ref
 name=twitter1&gt;
 {{cite web
 |url=http://twitter.com/switchfoot/status/1590070082
 |title=Official Switchfoot Twitter
 |publisher=Twitter
 |date=2009-04-22
 |accessdate=2009-04-22}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref
 name=twitter2&gt;
 {{cite web
 |url=http://twitter.com/switchfoot/status/3436998877
 |title=Official Switchfoot Twitter
 |publisher=Twitter
 |date=2009-08-20
 |accessdate=2009-08-20}}
&lt;/ref&gt; ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ನ ತರುವಾಯ ''ವೈಸ್ ವೆರ್ಸೆಸ್''  ಅನ್ನು, ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಮಾಡಲಾಯಿತು.

''ಹೆಲ್ಲೊ ಹರಿಕೇನ್''  ನ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜಗದ್ಯಾಂತ ಹಂಚಲು ಬೇಂಡ್ &quot;ಸರಿಯಾದ ಜೊತೆಗಾರ&quot; ರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2009 ರಂದು, ಲೊವರ್ಕೇಸ್ ಪೀಪಲ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಅಟ್ಲೇಂಟಿಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬೇಂಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ನಿಶ್ಚಯಮಾಡಿತು &quot;ಈ ರಾಗ ಲೋಕದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಕೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.&quot;  ಅಟ್ಲೇಂಟಿಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್, via ರೋಬ್ ಕವಲ್ಲೊ 360 ಡೀಲಿಗೆ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅದರರ್ಥ ಅಟ್ಲೇಂಟಿಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಪ್ರಯಾನದ ಲಾಭಗಳು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲೊವರ್ಕೇಸ್ ಪೀಪಲ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2009 ರಂದು &quot;ಮೆಸ್ ಒಫ್ ಮಿ&quot; ನ ಲೀಡ್ ಸಿಂಗಲಾಗಿ ರೇಡಿಯೊವಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು,&lt;ref
 name=twitter4&gt;
 {{cite web
 |url=http://twitter.com/switchfoot/status/3436998877
 |title=Official Switchfoot Twitter
 |publisher=Twitter
 |date=2009-08-20
 |accessdate=2009-08-10}}
&lt;/ref&gt; ಮೊಡೇರ್ನ್ ರೋಕ್ ರೇಡಿಯೊವಿನ ಟೋಪ್ 15 ರನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಿತು.

== ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು ==
1997ರ ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ, ಬೇಂಡ್ ನ ಧ್ವನಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಹಿಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳ ಶೈಲಿ ಸ್ವಾಧೀನ ಲೇಬಲ್ Re:ತಿಂಕ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗಿಟಾರ್-ಡ್ರಿವೆನ್ ಆಲ್ಟೆರ್ನೇಟಿವ್ ರೋಕ್ ಒಳಗೊಂಡ್ಡಿತ್ತು, ತ್ರಿ-ಮೇನ್ ಲೈನಪ್ ನ ಲಕ್ಷನವಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾದ ಹಾಡುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದತು.&lt;ref
 name=&quot;IVMNW2BH&quot;&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.indievisionmusic.com/2009/09/29/switchfoot-new-way-to-be-human/
 |title=Switchfoot - New Way to Be Human
 |publisher=Indie Vision Music
 |last=Mayer|first=Michael, III
 |date=2009-09-29
 |accessdate=2009-12-04
}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Jonforeman.jpg|thumb|right|ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಆನ್ ಜುಲೈ 4, 2005 ಇನ್ ಸ್ತ. ಲೌಇಸ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ]]
ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ನ ಎದುರುಮನುಶ್ಯ ಹಾಗು ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮನ್ ತನ್ನ ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು U2, [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಕೀತ್ ಗ್ರೀನ್ ಎಂದು ಎತ್ತಿಹೇಳಿದನು,&lt;ref
 name=TJG&gt;{{cite web
 |url=http://www.thejesusunderground.com/interviews/switchfoot_interview.htm
 |title=Interview with Jon Foreman of Switchfoot
 |publisher=The Jesus Underground
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2006-06-13
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060613194021/http://thejesusunderground.com/interviews/switchfoot_interview.htm
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬೊಬ್ ಡಿಲನ್ ಹಾಗು ಜೊನಿ ಕೇಶ್ ರವರ &quot;ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭೇದ್ಯತೆ&quot; ವಾಚಿಕವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.nctimes.com/entertainment/music/article_ca0fa54e-1f44-53ff-a8ba-5f6e60c305af.html|title=Entering the eye of Switchfoot's &quot;Hurricane&quot;|first=Stephen|last=Rubin|date=November 4, 2009|accessdate=January 31, 2010|publisher=''North County Times''}}&lt;/ref&gt; ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ ಡ್ರಿವ್ ಶಿರ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಎತ್ತಿಹೇಳಿದನು ಯಾರೆಂದರೆ U2, ಮೈಲ್ಸ್ ಡೆವಿಸ್, ಶ್ಟೆವಿ ರೇಯ್ ವಗನ್, ಟೊಮಿ ವಾಕರ್, ಫಿಲ್ ಕಿಗಿ, [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕಲ್ ಜೇಕ್ಸನ್]], ಡೇವ್ ಮೆತಿವ್ಸ್ ಬೇನ್ಡ್, ಮತ್ತು ಬ್ರೇಂಡ್ ನ್ಯು ಹೆವೀಸ್,{{Citation needed|date=August 2008}} ಆದರೆ ಬಾಸಿಸ್ಟ್ ಟಿಮ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಟೀವ್ ವಂಡರ್ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.&lt;ref
 name=&quot;Union-Tribune07&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://www.signonsandiego.com/entertainment/street/2007/08/hotter_than_july_stevie_wonder.html
 |title=Hotter than July: Stevie Wonder to kick off tour here this month
 |publisher=[[The San Diego Union-Tribune]]
 |date=2007-08-02
 |accessdate=2008-06-16
 |archive-date=2008-06-03
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603012427/http://www.signonsandiego.com/entertainment/street/2007/08/hotter_than_july_stevie_wonder.html
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ಚದ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸಮೆತ ''ದಿ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''  ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಡೇವ್ ಗ್ರೊಲ್ ರನ್ನು ಎತ್ತಿಹೇಳಿದನು.&lt;ref
 name=unrated2&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.unratedmagazine.com/Document.cfm?Page=Features/index.cfm&amp;Article_ID=75
 |title=Switchfoot 'Let's Go' Chicago
 |last=Blackmoon
 |first=Phylana
 |publisher=UnRated Magazine.com
 |accessdate=2006-08-23}}
&lt;/ref&gt; &quot;ನಾವು ಜೆನ್ರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ,&quot; ಎಂದು ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ನಮ್ಮ ಬಲ ಎಂದು&quot;.&lt;ref
 name=VH1&gt;{{cite web
 |url=http://www.vh1.com/artists/az/switchfoot/bio.jhtml
 |title=Switchfoot
 |publisher=[[VH1]]
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2006-05-03
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060503062108/http://www.vh1.com/artists/az/switchfoot/bio.jhtml
 |url-status=dead
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಭಾವಗೀತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ, ಫೊರ್ಮೆನ್ ರ ಟಿಪ್ಪಣೆ &quot;ನಾವು ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಯೋಚಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ&quot;,&lt;ref
 name=cornerstone&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.cornerstonemag.com/pages/show_page.asp?628
 |title=Far From A Letdown: Switchfoot in Chicago
 |publisher=CornerstoneMag.com
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2006-06-16
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060616205020/http://cornerstonemag.com/pages/show_page.asp?628
 |url-status=deviated
 |archivedate=2006-06-16
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060616205020/http://cornerstonemag.com/pages/show_page.asp?628
 }}&lt;/ref&gt; ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷನವನ್ನು ತತ್ವಜ್ನಾನಿಯವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದನು ಯಾರೆಂದರೆ ಸೊರೆನ್ ಕಿರ್ಕಿಗಾರ್ಡ್ ಹಾಗು ಹಿಪ್ಪೊವಿನ ಅಗಸ್ಟಿನ್ ಈ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ &quot;ಸೂನೆರ್ ಒರ್ ಲೆಟರ್ (ಸೊರೆನ್ ನ ಹಾಡು)&quot; ಮತ್ತು &quot;ಸಮ್ತಿಂಗ್ ಮೋರ್ (ಅಗಸ್ಟಿನ್ ನ ಅರಿಕೆ)&quot;.  &quot;ಮೆನ್ಟ್ ಟು ಲಿವ್&quot;, ಬೇಂಡಿನ ಒಂದು ಯಶಸ್ಸು, T.S.ಎಲಿಯೊಟ್ ನ ಪದ್ಯವಾದ &quot;ದಿ ಹೊಲೊ ಮೆನ್&quot; ಇಂದ ಚೇತನ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref
 name=&quot;TBH Song Stories&quot;&gt;
{{cite web
 |url=http://learning2breathe.homestead.com/tblsongs.html
 |title=Ammunition: The Beautiful Letdown
 |last=Foreman
 |first=Jon
 |authorlink=Jon Foreman
 |accessdate=2006-08-09}}
&lt;/ref&gt; ಆದರೆ &quot;ಸ್ಟಾರ್ಸ್&quot;, ''ನತ್ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಸೌಂಡ್''  ನ ಲೀಡ್ ಸಿಂಗಲ್, ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ &quot;ವಿಷಯವನ್ನು ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟ್ಸ್ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು,&quot; ಫೊರ್ಮೆನ್ ನ ಪ್ರಕಾರ&lt;ref
 name=&quot;NIS Song Stories&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://learning2breathe.homestead.com/nissongs.html
 |title=Ammunition: Nothing Is Sound
 |last=Foreman
 |first=Jon
 |accessdate=2006-11-25
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

== ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ==
ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಯಾವಾಗಲೂ &quot;ಕ್ರಿಶನ್ ಬೇಂಡ್&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರ ಮುಂದುವರಿದ ಕ್ರಿಶನ್ ರೋಕ್ ಸೀನ್ ನೊಡನೆ ಇದ್ದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇಂದ. ಬೇಂಡ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಲೇಬಲ್: &quot;ನಮಿಗೆ, ಅದು ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರವಲ್ಲ&quot;, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪದಿರುವುದು ಎಂದು ಫೊರ್ಮೆನ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ಹಾಡುಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರೆದಮನಸುಳ್ಳವರಾಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯುಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮಿಗೆ, ಈ ಹಾಡುಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೋಸ್ಕರ. ನಮ್ಮನ್ನು 'ಕ್ರಿಶನ್ ರೋಕ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಅದು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಹಾಗೆ ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದಾಕುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತಿಲ್ಲ. ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ-ಮತ್ತು ಅದೇ ನಮಗೆ ಬೇಕು&quot;.&lt;ref
 name=&quot;Boston Globe&quot;&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.boston.com/ae/music/articles/2004/01/09/switchfoot_steps_toward_stardom?mode=PF
 |title=Switchfoot steps toward stardom
 |publisher=The Boston Globe
 |last=Morse
 |first=Steve
 |date=2004-01-09
 |accessdate=2006-08-09
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040507124836/http://www.boston.com/ae/music/articles/2004/01/09/switchfoot_steps_toward_stardom?mode=PF
 |archivedate=2004-05-07
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಡನೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶನ್ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲೂ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅವರು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೂ ಕೂಡಾ, ಅವರ ಕ್ರಿಶನ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ತಿರುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಇನ್ಡೀ ದಿವಸಗಳಂತೆ, ಸ್ಪೆರೊವ್ ರೆಕೋರ್ಡ/EMI CMG ಹಾಗೆ ಕ್ರಿಶನ್ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಈಗಲೂ ಹಂಚುತಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ರಿಶನ್ ರೇಡಿಯೊ ಹಾಗು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಡೋವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿದೆ, ಕೊಲಂಬಿಯ ರೆಕೊರ್ಡ ನಲ್ಲಿ 2003-2007ರವರೆಗೆ ಹಾಗು ಇವತ್ತಿನ ಅಟ್ಲೇಂಟಿಕ್ ರೆಕೊರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರೂ ಸರಿ. &quot;[ಕೊಲಂಬಿಯಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು] ಒಂದನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಹಣೆ ಅದೇ ನಾವು ಆರಂಭದಿಂದ ಇರಬೇಕೆಂದು ಭಯಸಿದ್ದು,&quot; ಎಂದು ಫೊರ್ಮೆನ್ ವಿವರಿಸಿದರು. &quot;ನಾವು ಯಾವಾಗ re:ಥಿಂಕ್ [ಒಂದು ಇನ್ಡೀ ಲೇಬಲ್] ಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ್ದೇವೊ, ನಮ್ಮ ಗುರಿಯು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು. [ಆದರೆ] ಯಾವಾಗ ಸ್ಪೆರೊವ್ [ಒಂದು ಕ್ರಿಶನ್ ಲೇಬಲ್] re:ಥಿಂಕ್ ರೆಕೊರ್ಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ತಂದಿತು, ನಮಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಎಲ್ಲರ ಕೈಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಶನ್ ನಾಗಿ, ನನಗೆ ಆಲಯದ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಳುಂಟು. ಆದರೆ, ಕ್ರಿಶನಾಗಿ, ನಾವು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ಎಷ್ಟೋ ವಿಷಯ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು... ಅದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುಮ್ಬಿಯ ''ಮತ್ತು''  ಸ್ಪರ್ರೊವ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಹಾಗೆ ಅರಿತುಕೊಂಡೆವು. ಅದು ನಮ್ಮ ಕನಸು ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಡುಗಳು ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು&quot;&lt;ref
 name=christianitytoday06&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2006/switchfoot-1106.html
 |title=Audience of One
 |last=Hansen
 |first=Collin
 |date=2006-11-27
 |accessdate=2006-12-27
 |archive-date=2006-12-26
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061226215552/http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2006/switchfoot-1106.html
 |url-status=deviated
 |archivedate=2006-12-26
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061226215552/http://www.christianitytoday.com/music/interviews/2006/switchfoot-1106.html
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

''ದ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್''  ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತರುವಾಯ, ಬೇಂಡ್ ತತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಶನ್ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶನ್ ಸಂಘದವರೊಡನೆ ಚರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ನಂಬಿಕೆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಬುದ್ಧಿ ಭ್ರಂಶಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡರು. ಮೂರು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಈ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆದರು, ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶನ್-ಸಂಬಂಧ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮುಕ್ಯಂಶ ಪಡಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2006ರ CCM ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೊದಿಕೆಗೆ ಮುಕ್ಯಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದರು,&lt;ref
 name=wespreadtheword&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.wespreadtheword.net/musicnewsarticles/switchfoot2.html
 |title=Switchfoot June CCM Cover Story, &quot;Dare You to Move&quot; Named ASCAP's Most Performed Song
 |publisher=We Spread the Word
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2008-09-13
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913223518/http://www.wespreadtheword.net/musicnewsarticles/switchfoot2.html
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ ವರ್ಷದಿಂದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ.&lt;ref
 name=ccm06&gt;{{cite web
 |url=http://www.ccmmagazine.com/weblogs/jay/1400300.aspx?view=print
 |title=Under their Influence
 |publisher=CCM Magazine
 |date=2006-06
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2020-09-21
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921005606/https://www.ccmmagazine.com/weblogs/jay/1400300.aspx?view=print
 |url-status=deviated
 |archivedate=2020-09-21
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200921005606/https://www.ccmmagazine.com/weblogs/jay/1400300.aspx?view=print
 }}&lt;/ref&gt; ಅದರೂ ಅನೇಕ ಭಗೆಗಳಲ್ಲಿ CCM ಇನ್ಡಸ್ಟ್ರಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವಕಾಶ ದೊರಕುವಾಗ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು ಕೆಲವರನ್ನು, ಯಾರೆಂದರೆ ಸ್ಪಿನ್ ಬರೆಗಾರ ಅಂಡ್ರಿವ್ ಬಿಜೊನ್, ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆಯಲು ಅದೇನೆಂದರೆ &quot;ಅವರ ಭಾವಗೀತೆ ಯಾವಾಗಲು ಎರಡು ವಿಧದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಶನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದರ್ಥ. ಅವರು ಎರಡು ಭಗೆಯ ಪಂಗಡದವರನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯಾಸಪಡುತಿದ್ದಾರೆ&quot;.&lt;ref
 name=jsonline&gt;{{cite web
 |url=http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=444350
 |title=Rocking for Jesus
 |last=Tianen
 |first=Dave
 |publisher=Milwaukee Journal Sentinel
 |date=2006-06-30
 |accessdate=2006-08-09
 |archive-date=2006-07-06
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060706140202/http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=444350
 |url-status=dead
 }}
ಉಲ್ಲೇಖ.

== ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Switchfoot_2010_BSA_Jambo.jpg|thumb|right|ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಆನ್ ಜುಲೈ 31, 2010 ಅಟ್ ದ 2010 ಬಾಯ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಮ್ಬೋರೀ ಫೈನಲ್ ಅರಿನ ಶೋ: &quot;ಏ ಶೈನಿಂಗ್ ಲೈಟ್ ಅಕ್ರೊಸ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕ&quot; ಇನ್ ಫೋರ್ಟ್ A.P. ಹಿಲ್, ವಿರ್ಜಿನಿಯ]]
ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಅನೇಕ ಪರೋಪಕಾರದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿವೆ, ಯಾವುದೆಂದರೆ DATA, ದಿ ONE ಕೇಂಪೇನ್, ದಿ ಕೀಪ್ ಎ ಬ್ರೀಸ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಹಬಿಟೇಟ್ ಫೊರ್ ಹುಮೇನಿಟಿ, ಇನ್ವಿಸಿಬಲ್ ಚಿಲ್ರನ್, ಮತ್ತು ಟು ರೈಟ್ ಲವ್ ಒನ್ ಹೆರ್ ಆರ್ಮ್ಸ್.&lt;ref name=&quot;twloha&quot;/&gt;

ಆ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಬ್ರೊ-ಅಮ್ ಸರ್ಫ್ ಕೋಂಟೆಸ್ಟ್ ರೂಪಿಸಿದರು, ಅದೊಂದು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಬೇಂಡಿನ ಊರಾದ ಸೇನ್ ಡೀಗೊವಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳ ಸೇವೆಮಾಡುವುದು.&lt;ref
 name=MTV05&gt;
 {{cite web
 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1503055/05262005/switchfoot.jhtml
 |title=Switchfoot's New LP, Surf Contest Affected By Instability
 |publisher=MTV
 |last=Moss
 |first=Corey
 |date=2005-05-31
 |accessdate=2006-09-13
 |archive-date=2007-09-19
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919003835/http://www.mtv.com/news/articles/1503055/05262005/switchfoot.jhtml
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref
 name=&quot;Union-Tribune08&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://legacy.signonsandiego.com/uniontrib/20080529/news_1w29switch.html
 |title=Bro-am Bros.
 |publisher=[[The San Diego Union-Tribune]]
 |last=Manna
 |first=Marcia
 |date=2008-05-29
 |accessdate=2009-11-23
 |archive-date=2011-10-09
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009123827/http://legacy.signonsandiego.com/uniontrib/20080529/news_1w29switch.html
 |url-status=deviated
 |archivedate=2011-10-09
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111009123827/http://legacy.signonsandiego.com/uniontrib/20080529/news_1w29switch.html
 }}&lt;/ref&gt; ಅದರೊಡನೆ, ''ನತ್ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಸೌಂಡ್''  ರೆಕೋರ್ಡ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು, ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಬೇಂಡ್ ಅನೇಕ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾನಿಸಿದರು, ಅದು ಆಲ್ಬಮ್ ನ ಹಾಡಾದ &quot;ದಿ ಶೆಡೊ ಪ್ರೂವ್ಸ್ ದಿ ಸನ್ಶೈನ್&quot; ಅನ್ನು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಿಂದ ಚೇತನ ಹೊಂದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.jivemagazine.com/article.php?pid=3877|title=Switchfoot - More than fine|publisher=[[JIVE Magazine]] (Hoganson Media)|accessdate=January 31, 2010}}&lt;/ref&gt; AIDS ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅನಾಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡರು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾಥರನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ನೇಹಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು &quot;ಕುಯಸ ಕಿಡ್ಸ್&quot; ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಕೊಯರೊಡನೆ ಒಳಪಟ್ಟರು ಅದು ಲೊವರ್ಕೇಸ್ ಪೀಪಲ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಗಾಯನ, ಕಲೆ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಓನ್ಲೈನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಅವರು ಕುಯಸ ಕಿಡ್ಸ್ ನವರಿಂದ ಒಂದು CD ಕೂಡ ತಯಾರಿಸಿದರು&lt;ref
 name=kuyasa&gt;{{cite web
 |url=http://www.horizoninternationalinc.com/kuyasa.html
 |title=sun rising
 |publisher=Horizon International
 |accessdate=2009-11-23
 |archive-date=2008-03-07
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307040555/http://www.horizoninternationalinc.com/kuyasa.html
 |url-status=deviated
 |archivedate=2008-03-07
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307040555/http://www.horizoninternationalinc.com/kuyasa.html
 }}&lt;/ref&gt; ಅದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

2008ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಗುಲಾಮತನ ಹಾಗು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುರಿತು ಒಂದು ಅರಿವು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ ಮುನ್ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ದಾಖಲೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಕೊಲ್ + ರೆಸ್ಪೋನ್ಸ್''  ಗೆ &quot;ಅವೇಕನಿಂಗ್&quot; ಅನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.

ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಕುಡಾ ಅನೇಕ ಸೊಲೊ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನಿಕೆಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಬೇಂಡಿನ ಸೀನ್ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್ ನವರೊಂದಿಗೆ ಫಿಕ್ಷನ್ ಫೆಮಿಲಿ ಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಧ್ವನಿಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.allmusic.com/artist/fiction-family-p1099297|title=Fiction Family &gt; Overview|accessdate=January 31, 2010|first=Andrew|last=Leahey|publisher=[[Allmusic]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bsajamboree.org/Bulletins/PressReleases/Release7.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2010-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100917064415/http://bsajamboree.org/Bulletins/PressReleases/Release7.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಜುಲೈ 31, 2010 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ಅಮೇರಿಕ ನೇಶನಲ್ ಜಮ್ಬೊರೀನ್ ಕೊನೆಯ ಅಭಿನಯದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 2010 ಬೋಯ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೇರಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು: &quot;ಎ ಶೈನಿಂಗ್ ಲೈಟ್ ಅಕ್ರೋಸ್ ಅಮೇರಿಕ&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://scouting.org/100years/100years/ShiningLight.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2009-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090829072705/http://scouting.org/100years/100years/ShiningLight.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿರ್ಜಿನಿಯದ, ಫೊರ್ಟ್ A.P.ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್ ಹಾಗು ಇಂಟೆರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಬವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 80,000 ಜನರು ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು &quot;ಸ್ಟಾರ್ಸ್&quot; ಹಾಗು &quot;ಮೆಂಟ್ ಟು ಲಿವ್&quot; ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.&quot; ಜೊನ್ ಮತ್ತು ಟಿಮ್ ಫೊರ್ಮೆನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಬೋಯ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ 100ನೆ ವರ್ಷದ ವರ್ಷೋತ್ಸವದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಸಿಕ್ಕಿದ ಅವಕಾಶದ  ಮುಕಾಂತರ ಘನತೆ ಪಡೆದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವು [http://www.switchfoot.com/switchfoot/blog-article/dailyfoot/334/boy+scout+jamboree ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716070717/http://www.switchfoot.com/switchfoot/blog-article/dailyfoot/334/boy+scout+jamboree |date=2011-07-16 }} ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

== ಸಂಗೀತ ಸಂಪುಟಗಳು ==
{{main|Switchfoot discography}}
* 1997: ''ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಚಿನ್'' 
* 1999: ''ನ್ಯೂ ವೈ ಟು ಬಿ ಹುಮನ್'' 
* 2000: ''ಲರ್ನಿಂಗ್ ಟು ಬ್ರೆಥ್'' 
* 2003: ''ದಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್'' 
* 2005: ''ನಥಿಂಗ್ ಇಸ್ ಸೌಂಡ್'' 
* 2006: ''Oh! '' ''ಒಹ್! ಗುರುತ್ವ.'' 
* 2009: ''ಹಲೋ ಹರ್ರಿಕೈನ್'' 
* 2011: ''ವೈಸ್ ವೆರ್ಸೆಸ್''

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
;ಒರ್ವಿಲ್ಲೇ ಎಚ್. ಗಿಬ್ಸನ್ ಗಿಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* 2001: ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ ಹೊರಿಜ್ಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್&amp;nbsp;— ಜೋನ್ ಫೋರೆಮನ್

;[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕಾಮ್ಪೋಸೆರ್ಸ್, ಪಬ್ಲಿಷೆರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆಟ್ಹೊರ್ಸ್|ASCAP ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
* 1997: ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
* 2006: ಇಮ್ಪಕ್ತ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು &quot;ರಾಕ್ ಸಂಗಿತ &quot;&lt;ref
 name=top40&gt;
 {{cite web
 |url=http://cmcentral.com/news/4475.html
 |title=2006 ASCAP Awards results...
 |last=Gilbert
 |first=Brenten
 |publisher=CMCentral.com
 |date=2006-04-09
 |accessdate=2009-11-24}}
&lt;/ref&gt;— ಜೋನ್ ಫೋರೆಮನ್
* 2006: ಟಾಪ್ 50 ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೆರ್ಫಾರ್ಮೆದ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ 2005&amp;nbsp;— &quot;ಡೇರ್ ಯು ಟು ಮೂವ್&quot;

;[[GMA ಡವ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]]
* 2004: ರಾಕ್ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ಅಮ್ಮುನಿಶನ್&quot;
* 2004: ರಾಕ್/ಕಾಂಟೆಂಪೋರರಿ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್&amp;nbsp;— ''ದ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್'' 
* 2004: ರಾಕ್/ಕಾಂಟೆಂಪೋರರಿ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ಮೆಂಟ್ ಟು ಲೈವ್&quot;
* 2005: ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್
* 2005: ಶಾರ್ಟ್ ಫಾರಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ದ್ಯರ್ ಯೌ ಟು ಮೂವ್&quot;
* 2005: ಲಾಂಗ್ ಫಾರಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— ''ಲೈವ್ ಇನ್ ಸ್ಯಾನ್ ದಿಎಗೋ'' 
* 2005: ರಾಕ್/ಕಾಂಟೆಂಪೋರರಿ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ದ್ಯರ್ ಯೌ ಟು ಮೂವ್&quot;
* 2006: ಶಾರ್ಟ್ ಫಾರಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ಸ್ಟಾರ್ಸ್&quot;
* 2010: ರಾಕ್ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್&amp;nbsp;– &quot;ಮೆಸ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿ&quot;

;[[ಸ್ಯಾನ್ ದಿಎಗೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]]
* 1997: ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
* 2001: ಬೆಸ್ಟ್ ಪೋಪ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
* 2001: ಬೆಸ್ಟ್ ಪೋಪ್ ಆಲ್ಬಮ್&amp;nbsp;— ''ಲರ್ನಿಂಗ್ ಟು ಬ್ರಿಥ್'' 
* 2002: ಬೆಸ್ಟ್ ಅಡಲ್ಟ್ ಅಲ್ತೆರ್ನತಿವ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
* 2003: ಬೆಸ್ಟ್ ಪೋಪ್ ಆಲ್ಬಮ್&amp;nbsp;— ''ದ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್'' 
* 2003: ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್&amp;nbsp;— ''ದ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಲೆಟ್ಡೌನ್'' 
* 2004: ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್&amp;nbsp;— &quot;ಡೇರ್ ಯು ಟು ಮೂವ್&quot;
* 2006: ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್
* 2007: ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್&amp;nbsp;— ''ಒಹ್'' 
! ಗುರುತ್ವ''''

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* {{official|http://www.switchfoot.com/}}
* {{MySpace|switchfoot}}

{{Switchfoot}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಚ್ ಫೂಟ್]]
[[ವರ್ಗ:1996ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬದಲಾದ ರಾಕ್ ತಂಡ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದಿಂದ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಚ್ರಿಸ್ತಿಯನ್ ರಾಕ್ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪೋಸ್ಟ್-ಗ್ರುಂಜ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಸ್ಯಾನ್ ದಿಎಗೋ ದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1990 ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2000ರ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2010ರ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]]</text>
      <sha1>nnwgn2mm4ieqr8hivdi80eqdjbzp9ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಫ್ಲಿಕರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25297</id>
    <revision>
      <id>1435497</id>
      <parentid>1354686</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75644" sha1="pvfyjdibbcau8yc0ojusjbx93rp1m8p" xml:space="preserve">{{Lead too short|date=July 2010}}
{{Infobox Website
| name           = Flickr
| favicon        =
| logo           = [[File:Flickr wordmark.svg|200px]]
| screenshot     = &lt;!-- Deleted image removed: [[Image:Flickr.jpg|250px|{{deletable image-caption|1=Saturday, 29 March 2008}}]] --&gt;
| caption        =
| url            = [http://www.flickr.com/ www.flickr.com]
| alexa          = {{decrease}} ೩೨ ({{As of|2010|07|alt=July 2010}})&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/flickr.com |title=flickr.com - Traffic Details from Alexa |publisher=[[Alexa Internet]], Inc |accessdate=೨೦೧೦-೦೭-೩೦ |archive-date=2015-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726125902/http://www.alexa.com/siteinfo/Flickr.com |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| commercial     = Yes
| type           = [[Photo sharing|Photo]]/[[Video hosting service]]
| registration   =
| owner          = [[Yahoo! Inc.]]
| language       = [[Standard Cantonese|Chinese]] (traditional)&lt;br /&gt;[[ಆಂಗ್ಲ|English]] (original)&lt;br /&gt;[[French language|French]] &lt;br /&gt;[[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]]&lt;br /&gt;[[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|Italian]]&lt;br /&gt;[[Korean language|Korean]]&lt;br /&gt;[[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|Portuguese]] (Brazilian)&lt;br /&gt;[[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]]
| author         = [[Ludicorp]]
| launch date    = February ೨೦೦೪
| current status = Active
| revenue        =
}}

'''ಫ್ಲಿಕರ್'''  ಲೂಡಿ ಕಾರ್ಪ್ ರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ[[ಯಾಹೂ]] ಅವರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುವ ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೊ ನಡೆಸುವ ಜಾಲತಾಣ, ಜಾಲ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಜೋಡಿಯಾಗಿದೆ. ಉಪಯೋಗದಾರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಲತಾಣವಾಗುವುದು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಸೇವೆಯು ತಾವು ಬ್ಲಾಗರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಬ್ಲಾಗರ್ಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;flickr-photo-use-by-bloggers&quot;&gt;{{cite news |first=Daniel |last=Terdiman |coauthors= |title=Photo Site a Hit With Bloggers |url=https://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2004/12/65958 |quote=Flickr enables users to post photos from nearly any camera phone or directly from a PC. It also allows users to post photos from their accounts or from their cameras to most widely used blog services. The result is that an increasing number of bloggers are regularly posting photos from their Flickr accounts. |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |authorlink=Daniel Terdiman |date=೧೨.೦೯.೦೪ |accessdate=೨೦೦೮-೦೮-೨೮ |archiveurl=https://archive.is/20121217203841/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2004/12/65958 |archivedate=2012-12-17 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಅದು ೫ ಬಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಯಾಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://blog.flickr.net/en/2010/09/19/5000000000/ ][http://blog.flickr.net/en/2010/09/19/5000000000/ ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿವೆ] ಎಂದು ಫ್ಲಿಕರ್ ಬ್ಲಾಗ್ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt;

==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Photowalk gnangarra 02.jpg|thumb|ಗಿಲ್ಡಫೋರ್ಡ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ &quot;ಪರ್ಥನಲ್ಲಿನ ಛಾಯಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರ&quot; ಫ್ಲಿಕರ್ ತಂಡದ ಒಂದು ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು.]]
ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೪೦೦ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಒಂದುವ್ಯಾಂಕುವಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿ ಲೂಡಿ ಕಾರ್ಪ್  ರವರಿಂದ ಫ್ಲಿಕರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಲೂಡಿ ಕಾರ್ಪ್ ರವರ ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಹು ಆಟಗಾರರ ಅನ್ ಲೈನ್ ಪಂದ್ಯವಾದ ''ಗೇಮ್ ನೆವೆರ್ ಎಂಡಿಂಗ್''  ಗಾಗಿ ಮೂಲತಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಈ ಸೇವೆಯು ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಫ್ಲಿಕರ್ ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆಯೊಂದು ಸಾಧಿತವಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಗೇಮ್ ನೆವರ್ಎಂಡಿಂಗ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು&lt;ref&gt;{{cite news
  | last = Graham
  | first = Jefferson
  | title = Flickr of idea on a gaming project led to photo website
  | work = [[USA Today]]
  | date = ೨೦೦೬-೦೨-೨೭
  | url = http://www.usatoday.com/tech/products/2006-02-27-flickr_x.htm 
  | accessdate = ೨೦೦೬-೦೯-೦೪ }}&lt;/ref&gt;

ನಿಜ-ಸಮಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ವಿನಿಮಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಸಹಿತ ಫ್ಲಿಕರ್ ಲೈವ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ ಒಂದು ಹರಟೆ ಕೋಣೆಯಮೇಲೆ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಮುಂಚಿನ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದ್ದವು.   ಉಪಯೋಗದಾರರಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಛಾಯತಾಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅನುಕ್ರಮವಾದ ವಿಕಸನಗಳು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗದಾರರಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಹಿಂಬದಿ ಹಾಗೂ ಮೇಲೇರಿಸುವುದರಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಹರಟೆ ಕೊಠಡಿಯು ತಾಣ ನಿವೇಶನ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.   ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಹಿಂಗೊನೆಯ ಪರಿಕರಗಳು ಗೇಂ ನೆವರ್ ಎಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಂಕೇತತಳದಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಕಸಿತವಾದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ಮೊದಲು ಇರದಿದ್ದ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವು ಎಂದು ಗುರುತುಹಾಕುವುದು, ಸಮೂಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಳಗಳು  ಮತ್ತು ಇಂಟೆರೆಸ್ಟಿಂಗ್ನೆಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ನೂತನವಾದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವಒಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನ.&lt;ref&gt;{{cite web
  | url=http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;Sect2=HITOFF&amp;d=PG01&amp;p=1&amp;u=/netahtml/PTO/srchnum.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;s1=%2220060242139%22.PGNR.&amp;OS=DN/20060242139&amp;RS=DN/20060242139
  | title=US Patent Application 20060242139: Interestingness ranking of media objects
  | work=Butterfield; Daniel S. ; et al.
  | accessdate=2007-01-21
  | date=2006-10-26
  | archive-date=2013-07-17
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20130717054350/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;Sect2=HITOFF&amp;d=PG01&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;s1=%2220060242139%22.PGNR.&amp;OS=DN%2F20060242139&amp;RS=DN%2F20060242139
  | url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;

ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]] ಲೂಡಿಕಾರ್ಪ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಕರ್ ಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜೂನ್ ೨೬ – ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೫ರವರೆಗಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಪೂರೈಕೆ ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪೂರೈಕೆಗಣಕಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು; ತತ್ಫಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಫೆಡೆರಲ್ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = Data moving to U.S. very soon!
  | work = Flickr
  | date = 2005-06-10
  | url = http://www.flickr.com/forums/help/8280/
  | accessdate = 2006-09-04 }}&lt;/ref&gt;

ಮೇ ೧೬, ೨೦೦೬ರಂದು, ಫ್ಲಿಕರ್ ತನ್ನ ಪೂರೈಕೆ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಬೀಟಾ ದಿಂದ &quot;ಗಾಮಾ&quot; ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆಲ್ಲದೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಶೋಧಿಸಿ ಕ್ರಮಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ತಾಣದ ಪುನರಪಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಗಾಮಾ&quot; ಎಂಬ ಪದವು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಸದಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ವಿನೋದಮಯ ಪದವೆಂದೂ, ಈ ತಾಣವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಈ ಪದವೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = What does Flickr Gamma mean?
  | work = Flickr
  | url = http://flickr.com/help/general/#167
  | accessdate = 2006-09-04
  | archive-date = 2007-02-02
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202090300/http://www.flickr.com/help/general/#167
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಗಾಮಾ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಈಗಿನ ಪೂರೈಕೆಗಣಕ(ಸರ್ವರ್)ವು ದೃಢವಾಗಿರುವಂತಹ ಆವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಖಾತೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಂಗಳಿಗೆ ೧೦೦MBಗೆ (೨೦MBಯಿಂದ) ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಖಾತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಡಿವಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು; ತನ್ಮೂಲಕ ಈ ವಿಧದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಅನಿಯಮಿತ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹರಾದರು (ಮೊದಲಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೨GBಗಳ ಮಿತಿ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು).&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = How many photos can I upload for free?
  | work = Flickr
  | url = http://www.flickr.com/help/limits/
  | accessdate = 2007-05-16 }}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ತನ್ನ &quot;ಹಳೆಯ ಶಾಲಾ&quot; ಸದಸ್ಯರು - ಎಂದರೆ ಯಾಹೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ಲಿಕರ್ ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದವರು - ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಒಂದು ಯಾಹೂ IDಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫ರೊಳಗೆ ಪಡೆದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = Yahoo! IDs, signing in and screen names
  | work = Flickr
  | url = http://flickr.com/help/signin/
  | accessdate = 2007-02-01
  | archive-date = 2007-02-02
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202023053/http://flickr.com/help/signin/
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕರು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Flickr to require Yahoo usernames|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6316761.stm|accessdate=2007-06-15 | date=2007-02-01}}&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ ೯, ೨೦೦೮ರಂದು ಫ್ಲಿಕರ್ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಿದ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ೯೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳ ಅವಧಿಯ,೧೫೦MB ಗಾತ್ರದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೯ರಂದು, ಫ್ಲಿಕರ್ HD ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಾಮಾನ್ಯ-ರಿಸಲ್ಯೂಷನ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಿತು. ತತ್ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಉಚಿತ ಖಾತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = Video for all + HD!
  | work = Flickr
  | url = http://blog.flickr.net/en/2009/03/02/video-for-all-hd/
  | accessdate = 2009-04-11 }}&lt;/ref&gt;

ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಆಧಿಕೃತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಪೀಟೆ ಸೌಝಾ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ (ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ) ಒಂದು ವಾಹಕವಾಗಿ (ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ) ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಪರವಾನಗಿಯೊಡನೆ ಇಲ್ಲಿವೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ನೋಡಬಯದುವವರು ಮೂಲ ಛಾಯಾಗ್ರಹಾಕನಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ (ವೀಕ್ಷಣಾದರ) ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ಲಿಕರ್ ನಂತರ ಒಂದು ಹೊಸ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ&quot;ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಈ ವಿಧಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಪಿರೈಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[https://www.wired.com/epicenter/2009/05/flickr-creates-new-license-for-white-house-photos/ ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಫ್ಲಿಕರ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರವನ್ನು ವೈರ್ಡ್.ಕಾಂಗೆಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು - ೧೧ ಮೇ, ೨೦೦೯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509112353/http://www.wired.com/epicenter/2009/05/flickr-creates-new-license-for-white-house-photos |date=2012-05-09 }} ರಂದು.&lt;/ref&gt; ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿವೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ: ಈ ಅಧಿಕೃತ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ವಾರ್ತಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವವನ/ಳ/ರ ಖಾಸಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕೌಶಲದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ತಿರುಚಬಾರದು, ಇದನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು; ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ, ಮೊದಲ ಕುಟುಂಬದ ಅಥವಾ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಬೇಡುವಂತಹ/ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು, ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.flickr.com/photos/whitehouse/ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿ - ಫ್ಲಿಕರ್.ಕಾಂ- ೪ ನೇ ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.]&lt;/ref&gt;

==ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು==
ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ  ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಬಟರ್ಫೀಲ್ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿ ಜೂನ್ ೧೩, ೨೦೦೮ರಂದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತಾವೂ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಟೆರಿನಾ ಫೇಕ್ರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.techcrunch.com/2008/06/17/flickr-co-founders-join-mass-exodus-from-yahoo/ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಹೂ ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.]&lt;/ref&gt; ಬಟರ್ಫೀಲ್ಡ್ ಬ್ರ್ಯಾಡ್ ಗಾರ್ಲಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ರಿಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ವಿನೋದಮಯ ರಾಜಿನಾಮೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಹೊಸ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ತಗಡಿನ ಮನುಷ್ಯ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{0/{1}}ಸ್ಟೀವಾರ್ಟ್ ಬುಟ್ಟರ್ಫೀಲ್ಡ್ ಅವರ ವ್ಯಾಲಿವ್ಯಾಗ್.ಕಾಂ ಮೇಲೆ ಯಾಹೂವಿನಿಂದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರವು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲಮಾಡಿತು.&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೦೮ರಂದು ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಯಾಹೂ ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮೂರು ಜನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Johnson |first=Bobbie |url=https://www.theguardian.com/technology/blog/2008/dec/11/yahoo-flickr-layoffs |title=Now Flickr is hit by Yahoo layoffs &amp;#124; Technology &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= 2008-12-11|accessdate=2010-03-16 | location=London}}&lt;/ref&gt;

==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
{{Ref improve section|date=January 2010}}
===ಖಾತೆಗಳು===
ಫ್ಲಿಕರ್ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತದೆ: ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರೋ (ವೃತ್ತಿಪರ).
ಉಚಿತ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ೧೦೦ MBಯವರೆಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹೆಯಾನ ಎರಡು ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಉಚಿತ ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರದು ತಾಣದಲ್ಲಿ  ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದರೆ ಅವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ೨೦೦ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಫೋಟೋಸ್ಟ್ರೀಂನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಮುಂಚೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉಚಿತ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಹ ಗರಿಷ್ಠ ೧೦ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಉಚಿತ ಖಾತೆಯು ಸತತವಾಗಿ ೯೦ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.flickr.com/help/limits/ |title=Help: Free Accounts, Upgrading and Gifts |publisher=Flickr |date= |accessdate=2010-03-16}}&lt;/ref&gt; ಉಚಿತ ಖಾತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ (ಖಾತೆದಾರ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮೂಲಕಡತವನ್ನು ತೆರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಆ ಖಾತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋ ಖಾತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮೂಲಕಡತಗಳು ಇಳಿಸಲ್ಪಡಲು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಪ್ರೋ ಖಾತೆದಾರರು ಅಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೋ(ದೃಶ್ಯಾವಳಿ)ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಬಹುದು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ೬೦ ಗುಂಪು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರೋ ಖಾತೆದಾರರು ಜಾಹಿರಾತುರಹಿತ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ ಖಾತೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.

===ಸಂಸ್ಥೆ===
[[File:Screenshot-HotTags-Flickr.png|right|thumb|ಫಲಿಕರ್ ಮೇಲಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ತಲೆಬರಹಗಳ ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶಾಟ್.]]
ಫ್ಲಿಕರ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು ಆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳನ್ನು(ಒಂದು ವಿಧ ಮೆಟಾಡೇಟಾ)ಬಳಸಿ ಕ್ರಮಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹುಡುಕುವವರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಿಕರ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಕ್ಲೌಡ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಈ ಟ್ಯಾಗ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಕೇತಪದಗಳೊಡನೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಆದಂತಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರವೇಶ ದೊರಕಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಿಕರ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಫೋಲ್ಕ್ಸೋನಮಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಥಾಮಸ್ ವ್ಯಾಂಡರ್ ವಾಲ್l ಫ್ಲಿಕರ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web
  | last = Vander Wal
  | first = Thomas
  | authorlink = Thomas Vander Wal
  | title = Folksonomy Research Needs Cleaning Up
  | date = 2006-01-17
  | url = http://www.vanderwal.net/random/entrysel.php?blog=1781
  | accessdate = 2006-09-04 }}&lt;/ref&gt;

ಫ್ಲಿಕರ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು &quot;ಸೆಟ್&quot;ಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದೇ ತಲೆಬರಹದಡಿಯಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಲೈಡ್ ಷೋಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೆಟ್ ಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫೋಲ್ಡರ್ ಆಧಾರಿತ ಕಡತಗಳ ಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಲೀಸಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಸೆಟ್ ಗೆ ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಸೆಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸೇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸೆಟ್ ಗೆ ಸೇರದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಫ್ಲಿಕರ್ ಸೆಟ್ ಗಳು ನಂತರ ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೆಟಾಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ [[ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gossinteractive.com/flickrsets | title=Creating Flickr sets video | publisher=[[Goss Interactive]] | date=Feb ೨೬, ೨೦೧೦ | accessdate=Feb ೨೬, ೨೦೧೦ | archive-date=2010-05-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100503085216/http://www.gossinteractive.com/flickrsets | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಐಮ್ಯಾಪ್ ಫ್ಲಿಕರ್ ಬಳಸಿ ಒಂದು ನಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೊರೆತ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gossinteractive.com/flickrmap | title=Mapping Flickr sets video | publisher=[[Goss Interactive]] | date=Feb ೨೬, ೨೦೧೦ | accessdate=Feb ೨೬, ೨೦೧೦ | archive-date=2010-05-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100503085211/http://www.gossinteractive.com/flickrmap | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ &quot;ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಗಳು&quot;(ಸಂಗ್ರಹಗಳು) ಆಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ತರದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನಾಗಿಸಬಹುದು.

ಕಡೆಯದಾಗಿ, ಫ್ಲಿಕರ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸರಿಸುಮಾರು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವಂತಹ ಅನ್ವಯಿಕಗಳನ್ನು ಯೋಜನಾಕಾರರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಸಮಗ್ರ ತಾಣ-ಪೂರೈಕೆ ಎಪಿಐ ಅನ್ನು ಫ್ಲಿಕರ್ ಕೊಡಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.flickr.com/services/api/ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಸ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ] ಫ್ಲಿಕರ್ನಿಂದ&lt;/ref&gt; ಈ ಫ್ಲಿಕರ್ API ಬಳಸಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಫ್ಲಿಕರ್ NSIDಗಳ ಪರಿಚಯವಿರಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತಹ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ idGettr&lt;ref name=&quot;idGettr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.idGettr.com/ |title=Find your Flickr ID |publisher=idGettr |date=2005-11-19 |accessdate=2010-03-16}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ವಾಟ್ ಈಸ್ ಮೈ ಫ್ಲಿಕರ್ ಐಡಿ ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;What Is My Flickr Id&quot;&gt;[http://www.adamwlewis.com/articles/what-is-my-flickr-id ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807115128/http://www.adamwlewis.com/articles/what-is-my-flickr-id |date=2011-08-07 }} ೧ನನ್ನ ಫ್ಲಿಕರ್ ಐಡಿ ಯಾವುದು{/&lt;/ref&gt;

===ಆರ್ಗನೈಝ್ರ್===
ಆರ್ಗನೈಝ್ರ್ ಫ್ಲಿಕರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಫ್ಲಿಕರ್ ಖಾತೆಯೊಳಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಇರಿಸಲು ಇರುವಂತಹ ಒಂದು ಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕ ಇದು ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳನ್ನು, ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಸೆಟ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ (ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಯಾಹೂ! ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೊಡಗೂಡಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ). ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್-ಆಧಾರಿತ-ಫೋಟೋ-ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ವಯಿಕಗಳಾದ ಗೂಗಲ್ ನ ಪಿಕಾಸಾ ಮತ್ತು ಎಫ್-ಸ್ಪಾಟ್ ಗಳ ಅಂದ, ಭಾವ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಜಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಚ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್(ಗುಂಪಾಗಿ ಸರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ಮಾಡಲು ಇದು ಪ್ಲಿಕರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಲಕರಣೆ.

===ಪಿಕ್ನಿಕ್===
ಫ್ಲಿಕರ್ ಪಿಕ್ ನಿಕ್ ನ ಆನ್-ಲೈನ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ಸಂಪಾದನ ಅನ್ವಯಿಕದೊಡನೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಫೋಟೋ ಎಡಿಟರ್ ಆಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ತಗ್ಗಿದ-ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಯಿದೆ.

===ಪ್ರವೇಶ ನಿಯಂತ್ರಣ===
ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಶೇಖರಗೊಳಿಸುವ ಅನುಕೂಲಗಳಿವೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆದಾರನೇ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಯಾರು ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಅಯೋಜಿತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದವರು ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಗುರುತುಹಾಕಬಹುದು.
ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಕೆದಾರನ ಚಿತ್ರಹೊಳೆ(ಫೋಟೋಸ್ಟ್ರೀಂ)ಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು &quot;ಗುಂಪು ಕೊಳ&quot;ಕ್ಕೆ ಸೀರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಇಡೀ ತಂಡವೇ ಖಾಸಗಿ (ಪ್ರತ್ಯೇಕ)ಯಾದರೆ ಆ ಗುಂಪಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಗುಂಪು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದರೆ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಲೈವ್ ಜರ್ನಲ್ ನ ರೀರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಫ್ಲಿಕರ್ ಸಹ ಒಂದು &quot;ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿ&quot; ನೀಡುತ್ತದೆ; ತನ್ಮೂಲಕ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ನೋಸುವಂತಾಗಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ಒಂದು &quot;ಅತಿಥಿ ರಹದಾರಿ&quot; ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಖಾಸಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಫ್ಲಿಕರೇತರ ಸದಸ್ಯರೂ ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಈ ರಹದಾರಿ(ಪಾಸ್)ಯನ್ನು ಈ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಫ್ಲಿಕರ್ ಖಾತೆದಾರರಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ದೊರಕಂದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿರುವ ಈ ಖಾಸಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಅವರು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಏರ್ಪಾಡು ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಕ್ಕೆ (ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ) ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ನೋಡಲು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯುಳಳ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ  ದತ್ತಸಂಚಯವು ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.. ಅಯೋಜಿತವಾಗಿಯೇ, ತಮಗೆ ನೋಡಲು ದೊರಕಿದ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

===ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ===
ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಕಾರ್ಯಗಳು RSS ಮತ್ತು ಆಟಂ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಯೋಜಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತಹ APIಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೆಯ-ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ರೀಸ್ ಮಂಕಿ ಬರಹಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಫ್ಲಿಕರ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.  2006ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲಿಕರ್ ಗ್ರೀಸ್ ಮಂಕಿ-ವರ್ಧಿತ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;http://ಬ್ಲಾಗ್.ಫಲಿಕರ್.ನೆಟ್/ಎನ್/2006/08/27/ಫ್ಲಿಕರ್-ಹಾಗೂ-ಗ್ರಿಸ್{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಮಂಕಿ/&lt;/ref&gt;

ಈ ತಾಣದ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಉತ್ತಮವಾದ HTML ಮತ್ತು HTTP ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ವೇದಿಕೆಗಳು]] ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಗನೈಝ್ರ್ ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ ವೀಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತಹ ಅಜಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಇತರ ಪಠ್ಯ-ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಇಂಟ್ರಫೇಸ್ ಗಳೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಜಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಚಿತ್ರಕೊಳಕ್ಕೆ ಏ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಬಹುದು; ಈ-ಮೇಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಅನ್ವಯಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಮರಾಫೋನ್ ಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಫ್ಲಿಕರ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ ತಾಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷತಃ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮ್ಯಾಕಿಂಟಾಷ್ ಮತ್ತು [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲೈನಕ್ಸ್]] ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ; ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ಬೇಡುವ ಫೋಟೋ-ಷೇರಿಂಗ್ ಸೈಟ್ ಗಳು (ಚಿತ್ರ-ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಲತಾಣಗಳು) ಇವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಸ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಫ್ಲಿಕರ್ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಿಯೋ ಮೈಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;uFwiki&quot;&gt;[http://microformats.org/wiki/geo#Examples_in_the_wild ಜಿಯೋ ಉದಾಹರಣೆಗಳು,ಇನ್ ದಿ ವೈಲ್ಡ್]&lt;/ref&gt;
{{Infobox software
| name = Flickr Uploadr
| logo =
| screenshot =[[Image:FlickrUploadr.png]]
| image_size=64px
| caption =
| developer = [[Yahoo Inc.]]
| latest_release_version = ೩.೨.೧
| latest_release_date = June ೧೧, ೨೦೦೯
| latest_preview_version =
| latest_preview_date =
| operating_system = [[Mac OS X]], [[Windows Vista]] and [[Windows XP|XP]]
| genre =
| license = [[GPL]]
| website = http://www.flickr.com/tools/
}}
ಫ್ಲಿಕರ್ ಮೂರನೆಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಮಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಧವಿಧವಾದ ವಸ್ತು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದು ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು, ಫೋಟೋ ಬುಕ್ ಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು, ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಅಳತೆಯ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮೂ, ಬ್ಲರ್ಬ್, ಟೈನಿ ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಒನ್, ಇಮೇಜ್ ಕೈಂಡ್, ಮತ್ತು ಊಪ್ ಗಳಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗೆಟ್ಟಿ ಇಮೇಜಸ್ ನೊಡಗೂಡಿ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕೂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಫ್ಲಿಕರ್ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://mashable.com/2009/03/11/getty-images-flickr-collection/ ಗೆಟ್ಟಿಇಮೇಜಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಫ್ಲಿಕರ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಟಾಕ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಾದವು] mashable.comನಿಂದ; ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಯಿತು ೨೦೦೯-೦೫-೧೮ ರಂದು.&lt;/ref&gt;

ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಆಪಲ್ ನವರ ಐ ಫೋಟೋ (ಆವೃತ್ತಿ ೮) ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ನವರ ಅಪರ್ಚರ್ (ಆವೃತ್ತಿ ೩.೦)ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಿದೆ.

[[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್ OS X]]ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಗೆ ಫ್ಲಿಕರ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕ್ಲಯೆಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರರು ಜಾಲ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಪ್ಲೋಡ್ರ್ ಸೆಳೆ-ಮತ್ತು-ಹಾಕು ವರ್ಗದ ರೀತ್ಯಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂವರ್ಗಕ್ಕೂ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು ಸಹ ಇದರ ಸುಪರ್ದಿನಲ್ಲಿದೆ.

===ಶೋಧನೆ===
ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ವಿಷಯಗಳ ಶೋಧನಾ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಣೆಗೊಳಿಸಿತು; ಇದರಿಂದ ಸದಸ್ಯರು ತಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವರು (ಚಿತ್ರ,ಕಲೆ/ಚಿತ್ರೋದಾಹರಣೆ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶಾಟ್) ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು &quot;ಸುರಕ್ಷಿತ&quot; (ಎಂದರೆ ಇತರರಿಗೆ ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡದಿರುವಂತಹುದು)ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದಲ್ಲದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;[http://flickr.com/help/filters/ {ಫ್ಲಿಕರ್.ಕಾಂ / Help / FAQ / ಕಂಟೆನ್ಟ್ ಫಿಲ್ಟರ್{/1}]&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲದೆ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗಳು ಬಳಕೆದಾರರು ಇಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ವಿಧದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ಹುಡುಕುವಿಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ: ಸದಸ್ಯೇತರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೇಫ್ ಸರ್ಚ್ ಅನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮುಜುಗರಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಸದಸ್ಯರ ಯಾಹೂ! ಖಾತೆಯು ಆ ಸದಸ್ಯರು ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅವರು ಸೇಫ್ ಸರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಸೇಫ್ ಸರ್ಚ್ ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸೇಫ್ ಸರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಫ್ಲಿಕರ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರವೇಶದ ಮಟ್ಟವನ್ನು &quot;ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ&quot;ದ ವಿಷಯಗಳು ಎಂದು ಇಡೀ ದೇಶಗಳಿಗೇ ಅನ್ವಯಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅಂತಹ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ೨೦೦೭ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ &quot;ದಂಗೆ&quot;ಯೆದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://flickr.com/help/forum/en-us/43626/ ಅಅಅಧಿಕೃತ ಟೊಪಿಡ್: ಜರ್ಮನ್ ಸೃಫ್ ಸರ್ಚ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್]&lt;/ref&gt; ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ದೋಷವಿಮರ್ಶನಾಧಿಕಾರ ನೋಡಿ.

===ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆ===
[[File:Flickr Licenses edit.svg|thumb|250px|ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಬಳಸುವವರ ಸವಿವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ]]
ಫ್ಲಿಕರ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಪರವಾನಗಿಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ೨.೦ ಆರೋಪಣ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತಯುಸ್ಕ ವಿಷಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ - ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಧಿ ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿ-ನಿರ್ಧರಿತ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಆಗದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ. &quot;ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳ&quot; ಜೊತೆಯ ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ತಾಣವೂ ಸಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರವಾನಗಿಯಡಿಯಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title =  Flickr: Help: Photos: How can I copyright my photos?
  | work = Flickr
  | url = http://www.flickr.com/help/photos/#87
  | accessdate = 2007-11-12}}&lt;/ref&gt;

===ನಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಗಳು===
ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ನಕ್ಷೆರಚನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಫ್ಲಿಕರ್ ಈಗ ಓಪನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ನಕ್ಷೆರಚನಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಗೆ  ಬಳಸಿದೆ; ೨೦೦೮ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿಯಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧದ ನಕ್ಷೆರಚನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. {{As of|2008|10}}, ಇದನ್ನು ಬಾಗ್ದಾದ್, ಬೀಜಿಂಗ್, ಕಾಬೂಲ್, ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಟೋಕ್ಯೋಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.flickr.net/en/2008/08/12/around-the-world-and-back-again/|title=Around the world and back again|publisher=blog-flickr.net|accessdate=2008-11-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.flickr.net/en/2008/10/30/more-cities/|title=More cities|publisher=blog-flickr.net|accessdate=2008-11-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thinkwhere.wordpress.com/2008/09/16/japan-osm-progress/|title=Japanese progress in osm. Amazing stuff!}}&lt;/ref&gt; ಓಪನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಒಂದು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ CC-BY-SA ೨.೦ ಪರವಾನಗಿಯ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ..

==ಅನುಷ್ಠಾನ==
ಕಂಪನಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ,{{as of|2009|8|lc=on}} ಫ್ಲಿಕರ್ ಅನ್ನು ೧೨೪ ಪೂರೈಕೆಗಣಕಗಳ ಮೂಲಕ  ೬೨ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೮೦೦,೦೦೦ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿ ಸರ್ವರ್ ಗೆ ತಳಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.flickr.com/help/forum/en-us/100485/page6/#reply672723 | title=Bad case of Hiccups!| author=Kevin Collins | publisher=Flickr| work=The Help Forum| date=August 16, 2009| accessdate=2009-08-18| quote=For some of the details, we have 62 DBs across 124 servers- accounts are spread across 2 servers each. There are around 800k accounts per pair, give or take some thousand. On one of the pairs, there is a greater number of &quot;active&quot; members who populate it; stats recalculations have been taking some time longer to execute, and the database has not been happy.}}&lt;/ref&gt; ಹೈಸ್ಕೇಲೆಬಿಲಿಟಿ.ಕಾಮ್ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ {{as of|2007|11|lc=on}} (೨}ಲೈನಕ್ಸ್-ಆಧಾರದ (ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಮೇಲೆ,   ಅಪಾಚೆ, PHP (PEAR ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು), ಷಾರ್ಡ್ಸ್, ಮೆಮ್ಕಾಷೆಡ್, ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಪೆರ್ಲ್, ಇಮೇಜ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್, ಮತ್ತು ಜಾವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೂರೈಕೆಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ  MySQL ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಗ್ಯಾಂಗಲಿಯಾ, ಸಿಸ್ಟಂಇಮೇಜರ್, ಸಬ್ಕಾರ್ನ್, ಮತ್ತು CVSupಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://highscalability.com/flickr-architecture ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ], ಒಂದು ನವೆಂಬರ್ ೧೪ರ, ೨೦೦೭ ಲೇಖನ ಬರೆದವರು ಟೊಡ್ ಹೊಫ್&lt;/ref&gt;

==ವಿವಾದ==
=== ದೋಷವಿಮರ್ಶನ ಅಧಿಕಾರ ===
ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೦೭ರಂದು ಈ ಜಾಲತಾಣದ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೊರಬಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಫ್ಲಿಕರ್ ವಿವಾದದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದಂತಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ-ಕಡೆಯ ರೇಟಿಂಗ್ (ಅರ್ಹತಾಮಾಪನ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿತು. ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಯಾಹೂ ಉಪತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿ, ಸಿಂಗಪುರ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾದ ಬಳಕೆದಾರರು &quot;ಮಧ್ಯಮ&quot; ಅಥವಾ &quot;ನಿರ್ಬಂಧಿತ&quot; ಎಂದು ಮೂರು-ಭಾಗಗಳ ಅಳತೆಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಪನಗೊಂಡ/ನಿರ್ಧರಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಫ್ಲಿಕರ್ ಬಳಕೆದಾರರು, ವಿಶೇಷತಃ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಹೊಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು; ಫ್ಲಿಕರ್ ಮತ್ತು ಯಾಹೂಗಳು ಅನಗತ್ಯ ದೋಷವಿಮರ್ಶನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.heise.de/english/newsticker/news/91160 |title=ಹೈಸಿ ಆನ್ ಲೈನ್ - ಫ್ಲಿಕರ್ ಫಿಲ್ಟರ್ ಹುಬ್ಬುಗಂಟಿಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡಿತು |access-date=2010-10-06 |archive-date=2007-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630132833/http://www.heise.de/english/newsticker/news/91160 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಕಾನೂನಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಯಸದೆ, ಈ ಕಠಿಣವಾದ ಶೋಧನಾಕ್ರಿಯೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಯಸ್ಸು-ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಳೆಗಳೇ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಈ ವಿಷಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರಕಾಶನಗಳಲ್ಲಿ. ಮೊದಲ ವರದಿಗಳು ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ನಿರ್ಣಯವು, ಅನಾಕರ್ಷಕವಾದರೂ ವಿವೇಕಯುತವಾದುದು ಮತ್ತು ಮೊಕದ್ದಮೆಯಾಗದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವಾದರೂ,&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,488542,00.html ಜ್ವಾಂಗ್ಸ್ ಫಿಲ್ಟರ್: ಫ್ಲಿಕರ್ ವೆರ್ ಬೈಟೆಟ್ ಡ್ಯುಟ್ಸ್ ಚೆನ್ ನ್ಯಾಕ್ ಫೋಟೊಸ್ - ನೆಟ್ಜ್ ವೆಲ್ಟ್ - ಸ್ಪೈಜೆಲ್ - Nachrichten]&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ವರದಿಗಳು ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಕೃತ್ಯವು ಅನಗತ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಾರಿದವು.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,489837,00.html ಫೋಟೊ-ಪೋರ್ಟಲ್: ಜುಜೆನ್ಡ್ಸ್ ಚುಟ್ಜೆರ್: ಫ್ಲಿಕರ್-ಫಿಲ್ಟರ್ ನಾಚ್ ರೆಟ್ಸ್ ನಿಚತ್ ನೊಟಿಗ್ - ನೆಟ್ಜ್ ವೆಲ್ಟ್ - ಸ್ಪೈಜೆಲ ಾನ್ ಲೈನ್ - ನಾಚ್ ರಿಚ್ ಟೆನ್]&lt;/ref&gt;

ಜೂನ್ ೨೦, ೨೦೦೭ರಂದು, ಫ್ಲಿಕರ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ &quot;ಮಧ್ಯಮ&quot; ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲು (ಆದರೆ &quot;ನಿರ್ಬಂಧಿತ&quot; ಚಿತ್ರಗಳನ್ನಲ್ಲ) ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ವಯಸ್ಸು-ದೃಢೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಜೂನ್ ೧, ೨೦೦೯ರಂದು, ೧೯೮೯ರ ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ೨೦ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಫ್ಲಿಕರ್ ಅನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nowpublic.com/culture/china-blocks-twitter-hotmail-flickr-bing-tiananmen-20th |title=ಚೈನಾ ದೇಶವು ತ್ವಿಟರ್, ಹಾಟ್ ಮೈಲ್, ಫ್ಲಿಕರ್ ಗಳನ್ನು ಬರದಂತೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿತು, 20 ನೇ ತೈನಾಮೆನ್ ವಾರ್ಷಿಕೋಯಗಸವದ ಮೊದಲು |access-date=2010-10-06 |archive-date=2011-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225235101/http://www.nowpublic.com/culture/china-blocks-twitter-hotmail-flickr-bing-tiananmen-20th |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ವರ್ಜಿನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಪಿರೈಟ್===
೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ವರ್ಜಿನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಒಂದು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹವ್ಯಾಸಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಬೈ ಅಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಪರವಾನಗಿ ಬಳಸಿ ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು; ಆ ಕೃತಿ ಅವರದೇ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಜಿನ್ ಒಂದು URL ಅನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಏಕೈಕ ನಿಬಂಧನೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು, ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲೂ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್ ಫ್ಲಿಕರ್ ಪೇಜ್ ಇರುವುದು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ, ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೫ ಚರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಲಿಸನ್ ಚ್ಯಾಂಗ್ ಚರ್ಚ್ ಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ  ಹಣ-ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;permission&quot;&gt;{{cite news |first= Noam|last= Cohen|authorlink= |coauthors= |title=Use My Photo? Not Without Permission. |url=https://www.nytimes.com/2007/10/01/technology/01link.html |quote=One moment, Alison Chang, a 15-year-old student from Dallas, is cheerfully goofing around at a local church-sponsored car wash, posing with a friend for a photo. Weeks later, that photo is posted online and catches the eye of an ad agency in Australia, and the altered image of Alison appears on a billboard in Adelaide as part of a [[Virgin Mobile]] advertising campaign. |publisher=New York Times |date= |accessdate=೨೦೦೭-೦೯-೨೫ }}&lt;/ref&gt; ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಚ್ಯಾಂಗ್ ವರ್ಜಿನ್ ಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿದಳು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಅಲಿಸನ್ ನ ಚರ್ಚ್ ನ ಯುವ ಉಪದೇಶಕರಾದ ಜಸ್ಟಿನ್ ಹೋ-ವೀ ವಾಂಗ್ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಫ್ಲಿಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;permission&quot; /&gt;

{{quote|The case hinges on privacy, the right of people not to have their likeness used in an ad without permission. So, while Mr. Wong may have given away his rights as a photographer, he did not, and could not, give away Alison's [[Personality rights|rights]]. In the lawsuit, which Mr. Wong is also a party to, there is an argument that Virgin did not honor all the terms of the nonrestrictive license.&lt;ref name=&quot;permission&quot;/&gt;}}

ನವೆಂಬರ್ ೨೭, ೨೦೦೭ರಂದು ಚ್ಯಾಂಗ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದ ದಾವೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಉಚ್ಛಾಟಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು&lt;ref&gt;ಫ್ರಂ ದ ವೈ-ಎ-ಜಿಸಿ-ಫ್ರಂ-ಕ್ರಾವತ್-ಈಸ್-ಗ್ರೇಟ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಇಲಾಖೆ: ಕಾನೂನಿನ ಖಟ್ಲೆಯು ಮುಗಿದುಹೋಗಿದೆ (ಲೆಸ್ಸಿಗ್ ಬ್ಲಾಗ್)&lt;/ref&gt;
ವರ್ಜಿನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮೇಲಿನ ದಾವೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news
  | last = Gross
  | first = Grant
  | title = Lawsuit Against Creative Commons Dropped
  | work = [[PC World (magazine)|PC World]]
  | date = ೨೦೦೭-೧೨-೦೧
  | url = http://www.pcworld.com/businesscenter/article/%E0%B3%A7%E0%B3%AA%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AE%E0%B3%AF/lawsuit_against_creative_commons_dropped.html
  | accessdate = ೨೦೦೮-೦೫-೨೫
  | archive-date = 2020-08-04
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20200804145713/https://www.pcworld.com/businesscenter/article/%E0%B3%A7%E0%B3%AA%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AE%E0%B3%AF/lawsuit_against_creative_commons_dropped.html
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; ಪರಿಧಿಗೆ ಮೀರಿದುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೇಸನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ಜಿನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ಪರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.internetcases.com/2009/01/22/no-personal-jurisdiction-over-australian-defendant-in-flickr-right-of-publicity-case/ |title=No personal jurisdiction over Australian defendant in Flickr right of publicity case : Internet law - Evan Brown - Internet Cases |publisher=Blog.internetcases.com |date= |accessdate=2010-03-16 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713050011/http://blog.internetcases.com/2009/01/22/no-personal-jurisdiction-over-australian-defendant-in-flickr-right-of-publicity-case/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಯಾಹೂ! ಫೋಟೋಸ್===
ಯಾಹೂ ತಮ್ಮ ಯಾಹೂ! ಫೋಟೋಸ್ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೦೭ರಂದು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದಾಗಿಯೂ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news
  | title =  Yahoo Photos going dark as Flickr shines on
  | work = USAToday
  | url = http://www.usatoday.com/tech/webguide/2007-05-03-yahoo-photos-flickr_N.htm
  | accessdate = 2007-05-30
| first=Jefferson
| last=Graham
| date=2007-05-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://yodel.yahoo.com/2007/06/13/give-your-photos-the-fun-of-flickr/ |title=ಯೋಡೆಲ್ ಅನೆಕ್ಡೋಟಲ್ » ಬ್ಲಾಗ್ ಪತ್ರಾಗಾರ » ನಿಮ್ಮ ಫೋಟೋಗಳಗೆ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಸೋತೋಷವನ್ನು ಕೊಡಿರಿ. |access-date=2021-07-20 |archive-date=2008-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109015920/http://yodel.yahoo.com/2007/06/13/give-your-photos-the-fun-of-flickr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಫ್ಲಿಕರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸೇವಾದಾತೃಗಳಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಿತು (ಸೇವಾದಾತೃಗಳ ಪೈಕಿ ಇದ್ದವೆಂದರೆ ಷಟರ್ ಫ್ಲೈ, ಕೊಡಾಕ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಫಿಷ್, ಮತ್ತು ಫೋಟೋಬಕೆಟ್). ಫ್ಲಿಕರ್ ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಫ್ಲಿಕರ್ ಪ್ರೋ ಖಾತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

==ದ ಕಾಮನ್ಸ್==
ಹಲವಾರು ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಕೈವ್ ಗಳು &quot;ತಿಳಿದಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಪರವಾನಗಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ;ಈ ಪರವಾನಗಿಯು ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿ ೧೬ರಂದು. ಈ ಪರವಾನಗಿಯ ಗುರಿ &quot;ಮೊದಲಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಗುಪ್ತವಾದ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿಮ್ಮ ನೀಡುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು.&quot; ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಪೈಕಿ ಜಾರ್ಜ್ ಈಸ್ಟ್ ಮನ್ ಹೌಸ್, ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ನೇಷೊನಾಲ್ ಆರ್ಚೀಫ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಎಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಸಹ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flickr.com/commons |title=More about The Commons |accessdate=2009-02-02 |quote= |publisher=Flickr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first= Noam|last= Cohen|authorlink= |coauthors= |url=https://www.nytimes.com/2009/01/19/technology/internet/19link.html?_r=1&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink |title=Historical Photos in Web Archives Gain Vivid New Lives|quote=In a similar move to harness the public’s knowledge about old photographs, the Library of Congress a year ago began adding photographs with no known restrictions to a Flickr service called the Commons. The Library of Congress started with 3,500 photos and adds 50 a week. |work=[[New York Times]] |date=January ೧೮, ೨೦೦೯  |accessdate=೨೦೦೯-೦೨-೦೨ }}&lt;/ref&gt;
==ಗೆಟ್ಟಿ ಇಮೇಜೆಸ್‌==
೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನದಾರರು ಸ್ಟಾಕ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಗೆಟ್ಟಿ ಇಮೇಜಸ್ ಜೊತೆ ಒಂದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಫ್ಲಿಕರ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಾರರು ಸ್ಟಾಕ್ ಚಿಯ್ರಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇಮೇಜ್ಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸುವಂತೆ ಇದು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಪ್ರಯೋಜನದಾರರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇ$ಷವಾದ ತಲೆಬರಹದಡಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟಾಕ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8744817.stm ಗೆಟ್ಟಿಯು ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿಯುತ್ತಿದೆ.]&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ==
* ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸೇವೆಗಳು
* ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಜಾಲತಾಣಗಳ ೊಂದು ಪಟ್ಟಿ
* ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ಜಾಲತಾಣಗಳ ೊಂದು ಪಟ್ಟಿ 
* ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೊ್ಳ್ಳುವಿಕೆ
* ಬಳಕೆದಾರರು-ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commonscat}}
*[http://www.flickr.com/ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ]
*[http://blog.flickr.net/ ಫ್ಲಿಕರ್ ನ ಬ್ಲಾಗ್]
*[http://www.ludicorp.com/ ಲುಡಿಕಾರ್ಪ ನ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050112011237/http://www.ludicorp.com/ |date=2005-01-12 }}

{{Yahoo! Inc.}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಚಾಯಾಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೋ ಲಭ್ಯತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ಜಾಲತಾಣ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಸೇವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಕಂಪನೀಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾಲತಾಣ 2.0]]
[[ವರ್ಗ:ಯಾಹೂ !]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು.]]
[[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ಅಪ್‌ ಭಾಷೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]</text>
      <sha1>pvfyjdibbcau8yc0ojusjbx93rp1m8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಾಸ್ಟನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26049</id>
    <revision>
      <id>1435501</id>
      <parentid>1431870</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252550" sha1="sdgsk2czjsms5xls4zku0pouyhh6sau" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name                     = Boston
|settlement_type          = [[City]]
|image_skyline            = Bostonstraight.jpg
|image_caption            = Skyline of [[Back Bay, Boston|Back Bay]], seen from the [[Charles River]], featuring Boston's two [[List of tallest buildings in Boston|tallest buildings]], the [[John Hancock Tower]] (left) and the [[Prudential Tower]] (right)|image_flag               = Flag of Boston.svg
|image_seal               = Seal of Boston, Massachusetts.svg
|nickname                 = Beantown,&lt;ref name=&quot;Nicknames1&quot;/&gt; The Hub (of the Universe),&lt;ref name=&quot;Nicknames1&quot;/&gt; The Cradle of Liberty,&lt;ref name=&quot;Nicknames2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |title=Boston Travel &amp; Vacations |accessdate=2009-04-08 |year=2006 |publisher=Britannia.com |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312073408/http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; The Cradle of Modern America,&lt;ref name=&quot;Nicknames1&quot;/&gt; The Athens of America,&lt;ref name=&quot;Nicknames2&quot;/&gt; The Walking City&lt;ref name=&quot;Nicknames1&quot;/&gt;
|image_map                = Boston ma highlight.png
|map_caption              = Location in [[Suffolk County, Massachusetts]]
|coordinates_display      = display=inline,title
|latd=42 |latm=21 |lats=28 |latNS=N
|longd=71 |longm=03 |longs=42 |longEW=W
|pushpin_map              = USA
|pushpin_label_position    = left
|pushpin_map_caption      = Location in the United States
|coordinates_region       = US-MA
|subdivision_type         = Country
|subdivision_name         = United States
|subdivision_type1        = [[Political divisions of the United States|State]]
|subdivision_name1        = [[Massachusetts]]
|subdivision_type2        = [[List of counties in Massachusetts|County]]
|subdivision_name2        = [[Suffolk County, Massachusetts|Suffolk]]
|established_title        = Settled
|established_date         = September 17, 1630
|established_title2       = Incorporated (city)
|established_date2        = March 4, 1822
|government_type          = [[Mayor–council government|Strong mayor – council]]
|leader_title             = [[List of mayors of Boston|Mayor]]
|leader_name              = [[Thomas Menino|Thomas M. Menino]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
|area_footnotes           = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-CONTEXT=gct&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&amp;-tree_id=4001&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=04000US25&amp;-format=ST-7 |ST-7S&amp;-_lang=en |title=Massachusetts by Place and County Subdivision |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065545/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-CONTEXT=gct&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&amp;-tree_id=4001&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=04000US25&amp;-format=ST-7 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&amp;-CONTEXT=gct&amp;-tree_id=808&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=&amp;-format=US-12 |US-12S&amp;-_lang=en |title=United States by Urbanized Area; and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065630/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&amp;-CONTEXT=gct&amp;-tree_id=808&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=&amp;-format=US-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&amp;-CONTEXT=gct&amp;-tree_id=808&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=&amp;-format=US-25 |US-25S&amp;-_lang=en |title=United States by County by State, and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065458/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-context=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&amp;-CONTEXT=gct&amp;-tree_id=808&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=&amp;-format=US-25 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|area_magnitude           = 1 E+8
|area_total_sq_mi         = 89.63
|area_total_km2           = 232.14
|area_land_sq_mi          = 48.43
|area_land_km2            = 125.43
|area_water_sq_mi         = 41.21
|area_water_km2           = 106.73
|area_urban_sq_mi         = 1774
|area_urban_km2           = 4595
|area_metro_sq_mi         = 4511
|area_metro_km2           = 11683
|area_blank1_title        = [[Combined statistical area|CSA]]
|area_blank1_sq_mi        = 10644
|area_blank1_km2          = 27568
|elevation_ft             = 141
|population_as_of         = &lt;!--Given separately to each figure because of differences--&gt;
|population_footnotes     = &lt;ref name=&quot;City population&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/archives/2000s/vintage_2008/08s_challenges.html |title=Accepted Challenges to Vintage 2008 Population Estimates |accessdate=2010-05-22 |publisher=United States Census Bureau, Population Division}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Urban population&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/geo/www/ua/ua2k.txt |title=Alphabetically sorted list of Census 2000 Urbanized Areas |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Geography Division |format=TXT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metro population&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CSA population&quot;/&gt;
|population_total         = 645169 ('09 estimate)
|population_density_sq_mi = 13321
|population_density_km2   = 5144
|population_urban         = 4032484 ('00 census)
|population_metro         = 4522858 ('08 est.)
|population_blank1_title  = [[Combined statistical area|CSA]]
|population_blank1        = 7514759 ('08 est.)
|population_blank2_title  = [[Demonym]]
|population_blank2        = Bostonian
|timezone                 = [[Eastern Standard Time|EST]]
|utc_offset               = -5
|timezone_DST             = [[Eastern Daylight Time|EDT]]
|utc_offset_DST           = -4
|postal_code_type         = [[ZIP code|ZIP code(s)]]
|postal_code              = {{Collapsible list |title=53 total ZIP codes:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |title=ZIP Code Lookup – Search By City |accessdate=2009-04-20 |publisher=United States Postal Service}}&lt;/ref&gt; |02108–02137, 02163, 02196, 02199, 02201, 02203, 02204, 02205, 02206, 02210, 02211, 02212, 02215, 02217, 02222, 02228, 02241, 02266, 02283, 02284, 02293, 02295, 02297, 02298}}
|area_code                = [[Area codes 617 and 857|617 and 857]]
|blank_name               = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
|blank_info               = 25-07000
|blank1_name              = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
|blank1_info              = 0617565
|website                  = [http://www.cityofboston.gov/ www.cityofboston.gov]
}}

'''ಬೋಸ್ಟನ್'''   ({{Audio-IPA|en-us-Boston.ogg|/ˈbɒstən/}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ)  ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ, ಇದು[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು,  ಇಡೀ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ&quot; ಎನ್ನುವರು.&lt;ref&gt;{{cite book |title=50 one day adventures—Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, Vermont, Maine, and New Hampshire. |url=https://archive.org/details/daytripsnewengla0000stei |author=Steinbicker, Earl |year=2000 |publisher=Hastings House/Daytrips
Publishers |isbn=0803820089 |page=[https://archive.org/details/daytripsnewengla0000stei/page/n8 7]}}&lt;/ref&gt; 2009ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 645,169 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ದೇಶದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;City population&quot;/&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು  4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Metro population&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CBSA-EST2008-alldata.csv |title=Metropolitan and micropolitan statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CBSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}&lt;/ref&gt; ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಆರು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಎಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡ್ಲ್ ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್ಫೊಕ್, ಸಫೋಲ್ಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮತ್ತು ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |title=Boston Worchester Manchester Demographic Profile: Region 19 |publisher=[[Federal Transit Administration]] |date=2007-01-31 &lt;!-- Last-Modified: Wed, 31 Jan 2007 13:19:13 GMT --&gt; |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HaHOhS2s?url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |url-status=dead }} 21 ಪುಟಗಳು.&lt;/ref&gt;  ಇವೆಲ್ಲವೂ ರ್ಹೋಡ್ ದ್ವೀಪದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಶೈರ್ನ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ; ಇದು 7.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ತವರೂರಾಗಿದ್ದು,  ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ  ಐದನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;CSA population&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CSA-EST2008-alldata.csv |title=Combined statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CSA PDF map&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/econ/census07/pdf/maps/ma/metro/33000us148m.pdf|title=Boston-Worcester-Manchester, MA-RI-NH Combined Statistical Area|year=2007|publisher=U.S. DEPARTMENT OF COMMERCE Economics and Statistics Administration  U.S. Census Bureau|accessdate=2009-06-20}} ಸಿಎಸ್‌ಎ ಒಳಗೊಂಡು: ಎಮ್‌ಎ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್‌ಫೋಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್, ಸಫೋಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ವೊರ್ಸೆಸ್ಟರ್; ಎನ್‌ಎಚ್ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್, ಹಿಲ್ಸ್‌ಬರಫ್, ಮೆರ್ರಿಮ್ಯಾಕ್, ರಾಕಿಂಗ್ಡಂ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಫೋರ್ಡ್; ಆರ್‌ಐ ಕೌಂಟಿಗಳು (ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ): ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಕೆಂಟ್, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೌಂಟಿ)&lt;/ref&gt;

1630ರಲ್ಲಿ, ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ[[ದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ನಗರವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]ನ [[ಪುರಿಟನ್]] ವಸಹಾತುಶಾಹಿಗಳು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;{{cite web |last=Banner |first=David |title=Boston History – The History of Boston, Massachusetts |url=http://www.searchboston.com/articles/history.html |publisher=SearchBoston |accessdate=2009-04-20 |archive-date=2009-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090315031352/http://www.searchboston.com/articles/history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;]] 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಯುದ್ಧ  ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣದಂತಹ, ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳು ನಗರದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಭೂಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪೌರ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಮುಖಾಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಆಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗಿನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು,&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt; ಮತ್ತು ಇದರ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 16.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;economy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Boston-Economy.html |title=Boston: Economy |year=2006 |publisher=Thomson Gale (Thomson Corporation) |accessdate=2007-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610071443/http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Boston-Economy.html |archive-date=2007-06-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಶಾಲೆ (1635), ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಮಗಳ ಆಗರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;first subway&quot;&gt;{{cite book |title=The Rough Guide to Boston |url=https://archive.org/details/roughguidetobost0000fagu_b6q5 |last=Fagundes |first=David |coauthors=Grant, Anthony |publisher=Rough Guides |date=April 28, 2003 |isbn=1-84353-044-9 }}&lt;/ref&gt;

ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.searchboston.com/articles/college.html |title=Going to College in Boston |accessdate=2009-04-05 |last=Banner |first=David |publisher=SearchBoston |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411214531/http://www.searchboston.com/articles/college.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldtravelguide.net/city/16/city_guide/North-America/Boston.html |title=Boston City Guide |accessdate=2009-04-08 |publisher=World Travel Guide}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ 20 ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 14ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912040734/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |date=2012-09-12 }} ''ಝಡ್/ಯೆನ್ ಗ್ರೂಪ್''  2010-09-11ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |title=MEDIA RELEASE - Boston named No 1 for Innovation, as European Union Cities dominate 61% of Top Cities &amp;#124; Company News &gt; |publisher=2THINKNOW |date=2009-08-03 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830235113/http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ನಗರವು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.talentculture.com/feature/boston-the-city-of-innovation/ |title=Boston: The City of Innovation |publisher=TalentCulture |date= |accessdate=2010-08-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/business/technology/innoeco/2010/07/boston_is_1but_will_we_hold_on.html |title=Boston is #1...But will we hold on to the top spot? - Innovation Economy |publisher=Boston.com |date=2010-07-20 |accessdate=2010-08-30 |first=Scott |last=Kirsner |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222353/http://www.boston.com/business/technology/innoeco/2010/07/boston_is_1but_will_we_hold_on.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಕುಲೀನತ್ವದ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ದುಂದುವೆಚ್ಚದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ  ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,&lt;ref name=&quot;Heudorfer&quot;&gt;{{cite web |author=Heudorfer, Bonnie; Bluestone, Barry |year=2004 |url=http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing%20Report%20Card%202004.pdf |format=PDF |title=The Greater Boston Housing Report Card |publisher=Center for Urban and Regional Policy (CURP), Northeastern University |page=6 |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225163927/http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;quality of living&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=2009-04-28| accessdate=2009-05-08 }}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Boston 1772.png|thumb|left|1772ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, 1880ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ]]
1630ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 17 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪುರಿಟನ್ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt; ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಸಹಾತುವಿನ ಪುರಿಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಪ್ರಾಂತವಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಕಾಲೊನಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಯಾತ್ರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇವರು ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಪ್ರಾಂತ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳು, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1691ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಂತದ ರಚನೆಯವರೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಹಾತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು ಒಂದು ಭೂಶಿರದ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  ಇದು ಮಸ್ಸಾಛುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಒಂದು ಅಳಿವೆಯ ನೀರುಗಳ ಮೂಲಕ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ  ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರ್ವದ  ಭೂಶೋಧನೆಗಳು  5,000 BCನಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web |url=http://www.sec.state.ma.us/mhc/mhcexh/exhidx.htm |title=Archaeology of the Central Artery Project: Highway to the Past |publisher=Commonwealth Museum – Massachusetts Historical Commission |year=2007 |accessdate=2007-04-06}}&lt;/ref&gt;
ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಯೊರೋಪ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಟ್ರೈಮೌಂಟೇನ್'' ,  ಎಂದು ಕರೆದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಿಂಕೊನ್ಲ್ ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ನಗರಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಹಾತುವಿನ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ, ಜಾನ್ ವಿನ್‌ತ್ರೋಪ್,  &quot;ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಾರಿಟಿ&quot;,  ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು &quot;ಪರ್ವತದಮೇಲಿನ ನಗರದ&quot; ಪ್ರವಚನ ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೇವರೊಂದಿಗಿದ್ದ  ವಿಶೇಷ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. (ವಿನ್ ತ್ರೋಪ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಇದು ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು.) ಪುರಿಟನ್ ಜನಾಂಗಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತ್ಯರ್ಥದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಪುರಿಟನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (1635) ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;BPS&quot;/&gt; 1636 ಮತ್ತು 1698 ರ ನಡುವೆ  ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಸಿಡುಬು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=2008&amp;amp;page=24 ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್ಫೆಕ್ಷನ್ಸ್: ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (1992)]&quot;. ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಐ‌ಒಎಮ್).&lt;/ref&gt; 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಲಡೆಲ್ಪಿಯಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |title=&quot;Growth&quot; to Boston in its Heyday, 1640’s to 1730’s |format=PDF |publisher=Boston History &amp; Innovation Collaborative |year=2006 |accessdate=2007-05-08 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708014420/http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Boston, 1775bsmall1.png|thumb|right|upright|1775ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]]
1770ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಹದಿಮೂರು ವಸಹಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ತೋರಿಸಲು ಹೊರಟ ಕಾರಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;
ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ,  ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳಾದ ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಕೋರ್ಡ್ ಕದನಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಕದನ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕದನಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ರಿವಿಯರ್ತನ್ನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ನಗರದ ಸಮುದ್ರ ಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ರಮ್, ಮೀನು, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಪ್ರಮುಖ ರಪ್ತು ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&amp;show=True&amp;thumbnails=True |title=Colonial Boston |accessdate=2009-05-02 |publisher=University Archives |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207181331/http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&amp;show=True&amp;thumbnails=True |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ನಂತರ ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.&lt;ref name=&quot;US History&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.u-s-history.com/pages/h3865.html |title=Boston, Massachusetts |accessdate=2009-05-02 |publisher=U-S-History.com}}&lt;/ref&gt;''

[[ಚಿತ್ರ:Boston-view-1841-Havell.jpeg|thumb|left|1841ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೃಶ್ಯ]]
ನ್ಯಾಪೋಲಿಯೋನಿಕ್ ಕದನ ಮತ್ತು 1812ರ ಕದನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ 1807ರ ಎಂಬಾರ್ಗೋ ಕಾಯಿದೆಯು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಂದರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಈ ಕದನಗಳ ನಂತರ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೂ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವರ್ತಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.  19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ  ಸಮಬಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ  ಮತ್ತು ಚರ್ಮ-ವಸ್ತುಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;economy&quot;/&gt;
ನಗರದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಸುಲಭ ಸಾಗಣಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಿರಣಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಟ್ಟವಾದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಾಗಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನಯೆವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ತನ್ನ ಅಪರೂಪವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇದು ದಾಸತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಯಿತು.&lt;ref&gt;
{{cite web |url=http://www.nps.gov/boaf/ |title=Boston African American National Historic Site |date=April 28, 2007 |publisher=National Park Service |accessdate=2007-05-08}}
&lt;/ref&gt;
ನಗರವು 1850 ರ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಗುಲಾಮ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |title=Fugitive Slave Law |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027215133/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಬರ್ನ್ಸ್ ಫುಜಿಟಿವ್ ಸ್ಲೇವ್ ಕ್ಲಾಸ್ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ  ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪಿಯರ್ಸ್ರವರ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |title=The &quot;Trial&quot; of Anthony Burns |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922215411/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.suffolk.edu/16075.html |title=150th Anniversary of Anthony Burns Fugitive Slave Case |accessdate=2009-05-02 |date=2004-04-24 |publisher=Suffolk University |archive-date=2008-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520121923/http://www.suffolk.edu/16075.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Scollay1880s.jpg|thumb|right|1880ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್]]
1822ರಲ್ಲಿ  ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನಾಗರೀಕರು ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾದ &quot;ದಿ ಟೌನ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್&quot;ನ್ನು  &quot;ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್4, 1822ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನರು ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;city charter&quot;&gt;{{cite book |url=https://archive.org/stream/bostononehundred02stat/bostononehundred02stat_djvu.txt |title=Boston: one hundred years a city |accessdate=2009-04-20 |format=TXT |author=State Street Trust Company; Walton Advertising and Printing Company |publisher=State Street Trust Company |location=Boston |volume=2 |year=1922}}
&lt;/ref&gt;
ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,  ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು  ಸುಮಾರು  46,226 ರಷ್ಟಿತ್ತು , ಆದರೆ ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಮಾತ್ರ{{convert|4.7|sqmi|km2}}.&lt;ref name=&quot;city charter&quot;/&gt;
1820ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.  ಯೂರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಮೊದಲ ಆಗಮನದಿಂದ ನಗರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೊಜನೆಯು ನಾಟಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  ಹೊಸದಾಗಿ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. 1850ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 35,000 ಐರಿಷ್ ಜನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;
{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/murder/peopleevents/p_immigrants.html |title=People &amp; Events: Boston's Immigrant Population |year=2003 |publisher=WGBH/PBS Online (American Experience) |accessdate=2007-05-04}}
&lt;/ref&gt;
19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ  ಐರಿಷ್, ಜರ್ಮನ್ನರು ಲೆಬನರ, ಸಿರಿಯನ್ನರ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |title=Immigration Records |publisher=The National Archives |accessdate=2009-01-07 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527220431/http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ನರು  ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಯೆಹೂದಿಗಳು  ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ 19ನೇಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು-ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್  ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್  ನಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಮತ್ತು  ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಿಯಾದ ಯೆಹೂದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐರಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಸಹ ತಂದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;
{{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-People.html |title=Boston People |year=2007 |publisher=city-data.com |accessdate=2007-05-05}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಐರಿಷ್ ರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು - ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೆಂದರೆ ಕೆನೆಡೀಸ್,  ಟಿಪ್ ಒ ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎಫ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್.&lt;ref name=&quot;US History&quot;/&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Haymarket Square.JPG|thumb|left|ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, 1909]]
1631 ಮತ್ತು 1890ರದ ನಡುವೆ ನಗರವು ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ತಗ್ಗುನೆಲ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ಬಂದರು ಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬುವುದರಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iboston.org/rg/backbayImap.htm |title=The History of Land Fill in Boston |publisher=iBoston.org |year=2006 |accessdate=2006-01-09 |archive-date=2020-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201221030505/http://www.iboston.org/rg/backbayImap.htm |url-status=dead }}. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |author=Howe, Jeffery |year=1996 |url=http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |title=Boston: History of the Landfills |publisher=Boston College |accessdate=2007-04-30 |archive-date=2007-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070410073014/http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
- &quot;ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಸಣ್ಣ ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು&quot; ಎಂಬ  ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1807ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ , ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು 50-ಎಕರೆ20 [[ha]]) ಗಿರಣಿ ಕೊಳವನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ  ಶಿಖರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತುಇದು ನಂತರ [[ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿತು. ಈಗಿನ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ತಗ್ಗಾದ ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ,  ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ,  ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ , ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಟೌನ್ನ ಭಾಗಗಳ ಗಣನೀಯ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. 872ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತದ ನಂತರ, ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಳೇ ಕಟ್ಟಡದ ತುಂಡು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 600 ಎಕರೆ (2.4&amp;nbsp;km²) ಯಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು  ನೀಡ್ಯಾಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ತಂದ ರೈಲು ಜಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರು. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ (1804), ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ (1836), ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (1868), ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ (ಈಗಿನ ಮತ್ತಾಪನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ನ ಒಂದು ಭಾಗ) (1870), ಬ್ರಿಗ್ಟನ್ (ಈಗಿನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ಕೂಡ ಸೇರಿ) (1874), ವೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (ಈಗಿನ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನ ಹಾಗೂ ರೋಸ್ಲಿನ್‌ಡೇಲ್ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ) (1874), ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್ (1874), ಮತ್ತು ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ (1912).&lt;ref&gt;{{cite book |title=Historical Atlas of Massachusetts |page=37 |year=1991 |publisher=University of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Holleran |first1=Michael |authorlink1= |last2= |first2= |authorlink2= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Boston's Changeful Times: Origins of Preservation and Planning in America |trans_title= |url=https://books.google.com/?id=j_L08ikdUrkC |archiveurl= |archivedate= |accessdate=August 22, 2010 |type= |edition= |series= |volume= |date= |year=2001 |month= |origyear= |publisher=[[The Johns Hopkins University Press]] |location= |isbn=0-8018-6644-8 |oclc= |doi= |id= |page=Pg. 41 |pages= |at= |trans_chapter= |chapter=Problems with Change |chapterurl=https://books.google.com/books?id=j_L08ikdUrkC&amp;lpg=PA41&amp;ots=29xS9xlq3c&amp;pg=PA39#v=onepage&amp;f=false |quote= |ref= |bibcode= |laysummary= |laydate= |separator= |postscript= |lastauthoramp=}}&lt;/ref&gt; ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್‍ಲಿನ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,&lt;ref&gt;{{cite news |title=BOSTON'S ANNEXATION SCHEMES.; PROPOSAL TO ABSORB CAMBRIDGE AND OTHER NEAR-BY TOWNS |author=Staff writer |first= |last= |authorlink= |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |agency= |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=March 26, 1892, Wednesday |page=11 |pages= |at= |accessdate=August 21, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615075143/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |archivedate=ಜೂನ್ 15, 2011 |ref= |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ &lt;ref&gt;{{cite news |title=Has the time for Chelsea's annexation to Boston come? The Hub hasn't grown since 1912, and something has to follow that beleaguered community's receivership |author= |first=Michael |last=Rezendes |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&amp;date=Oct%2013,%201991 |agency= |newspaper= |publisher=The Boston Globe |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=October 13, 1991 |page=80 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235801/http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&amp;date=Oct%2013,%201991 |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Flynn offers to annex Chelsea |first=Andrea |last=Estes |author=Ed Cafasso |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Sep+9%2C+1991&amp;author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&amp;pub=Boston+Herald&amp;edition=&amp;startpage=001&amp;desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |agency= |newspaper=[[Boston Herald]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=September 9, 1991 |page=1 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235559/http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Sep+9%2C+1991&amp;author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&amp;pub=Boston+Herald&amp;edition=&amp;startpage=001&amp;desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

[[ಚಿತ್ರ:Government Center Boston vista.jpg|thumb|right|ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಪ್ಲಾಝಾ, 1999|link=Special:FilePath/Government_Center_Boston_vista.jpg]]
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ , ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಹಳೆಯವಾದ ಕಾರಣ, ವ್ಯಾಪಾರವು ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;
1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಬಿಆರ್‌ಎ)ದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅನೇಕ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ  ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. 1958ರಲ್ಲಿ ಬಿಆರ್‌ಎ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಸಮಿಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೊಬ್ಬೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Collins, Monica |url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2005/08/07/born_again/ |title=Born Again |publisher=The Boston Globe |date=August 7, 2005 |accessdate=2007-05-08 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165937/http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2005/08/07/born_again/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಬಿಆರ್‌ಎ  ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ತನ್ನ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮರು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ  ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ  ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್  ತನ್ನ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದು, 1990ರಲ್ಲಿ  ಜೀಜರ್-ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;
ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಜೇನ್. &quot;ಎ ಡೀಸೆಂಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಟು ಲೀವ್: ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಹಾರ್ಬರ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ – ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹಿಸ್ಟರಿ&quot;, ಬೋಸ್ಟನ್: ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, c2000. Cf. ಪು. 80, &quot;ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್ ಇನ್ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ&quot;.
&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:JFK library Stitch Crop.jpg|thumb|left|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನೆಡಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, 2007]]
ತನ್ನ 30ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ನಗರವು 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಡಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ 1980 ರ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.  ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಂತರ ) ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು 500 ಅಡಿಗಿಂತಲೂ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಬೆತ್ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ ಡೀಕೊನೆಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ  ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ  ಯಂತಹ ಅನೇಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಕಾಳಜಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,  ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1974ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ  ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಇದು 1970 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.  ಅದು ಕುಸಿದಿದ್ದ ಹಾಗು ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿಮಾಣದ ಮೂಲಕ  ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ  ಆಕರ್ಷಿತ ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ  1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ  ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಫೇಡರಲ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಾದ HUD HOPE VIಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Roessner&quot;&gt;
Cf. ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಪು.293. &quot;ದಿ ಹೋಪ್ ವಿಐ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಇನ್‌ಸ್ಪೈರ್ಡ್ ಇನ್ ಪಾರ್ಟ್ ಬೈ ದಿ ಸಕ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ವಾಸ್ ಕ್ರಿಯೇಟೆಡ್ ಬೈ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್ ಪಾಸ್ಡ್ ಬೈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇನ್  1992.&quot;
&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:North End, Boston.jpg|thumb|right|ಇದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[93]&lt;/ref&gt;]]
21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಬೌದ್ಧಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/articles/2005/04/15/atlantic_148_year_institution_leaving_city/ |title=Atlantic, 148-year institution, leaving city |author=Feeney, Mark; Mehegan, David |date=April 15, 2005 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2007-03-31 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221240/http://www.boston.com/news/local/articles/2005/04/15/atlantic_148_year_institution_leaving_city/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇದು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಟೈಮ್ಸ್'' ನಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿ ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್''  ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ  ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ  ಫ್ಲೀಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇದನ್ನು  2004ರಲ್ಲಿ  ಚಾರ್ಲೊಟ್-ಮೂಲದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಲಾಖಾ ಗೊದಾಮುಗಳಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮಾರ್ಷ ಮತ್ತು ಫೈಲೆನ್ ಗಳೆರಡನ್ನೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಆಧಾರಿತ ಮೇಸಿ ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ದರಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Heudorfer&quot;/&gt; ಜೀವನದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ್ದರಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ ನಗರವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.infoplease.com/ipa/A0883960.html |title=Cost of Living Index for Selected U.S. Cities, 2005 |accessdate=2009-05-02 |work=Information Please Database |publisher=Pearson Education |year=2007}}&lt;/ref&gt; 2008 ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ 143 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ 99ನೇ ನಗರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಅಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html |title=Cost of living – The world's most expensive big cities |accessdate=2009-05-02 |date=2008-07-28 |publisher=City Mayors}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ದುಂದು ವೆಚ್ಚದ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದರೂ, 2009ರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 215 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 35ನೇ ನಗರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;quality of living&quot;/&gt;

== ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ==
[[ಚಿತ್ರ:Boston Landsat.jpg|thumb|left|ನಾಸಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ 3 ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ|link=Special:FilePath/Boston_Landsat.jpg]]

ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಗಣತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ಟೀರ್ಣವು 89.6&amp;nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳು (232.1&amp;nbsp;km²)—48.4&amp;nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (125.4&amp;nbsp;km²) (54.0%) ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 41.2&amp;nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (106.7&amp;nbsp;km²) (46.0%) ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ನಿಬಿಡತೆಯ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ'ಗಳ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ನಂತರದಲ್ಲಿ. ಹಲವಾರು ನಗರಗಳು, ಅವೆಂದರೆs ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್, ದೊಡ್ಡ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಗರಗಳು 600,000 ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಕೇವಲ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ಕೊ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಸುತ್ತಲೂ &quot;ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್&quot; ಸೀಮೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸೀಮಾರೇಖೆ ಆಗಿದ್ದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ, ವಿನ್‌ಥ್ರೋಪ್, ರಿವರ್, ಚೆಲ್ಸೆಯ, ಎವರೆತ್, ಸೊಮರ್‌ವಿಲೆ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟೆರ್‌ಟವ್ನ್, ನ್ಯೂಟನ್, ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್, ನೀಧಮ್, ಡೆಧಮ್, ಕಾಂಟನ್, ಮಿಲ್ಟನ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ. ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟರ್‌‌ಟವ್ನ್, ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ನಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.  ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನಲ್ ಏರಿಯಾ (BHINRA) ಗಳಿದ್ದು, ಇವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಗಲ್ಲೋಪ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಬೃಹತ್ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಹಸಿರು ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಉದ್ದನೆಯ ದ್ವೀಪ, ಲವೆಲ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಮಧ್ಯದ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ನಿಕ್ಸೆಸ್ ಮೇಟ್, ಹೊರಗಿನ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ರೈನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ, ಶಗ್ ರಾಕ್ಸ್, ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕಲ್ ದ್ವೀಪ, ದಿ ಗ್ರೇವ್ಸ್, ಮತ್ತು ಥೋಮ್‌ಸನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೆಪೋನ್‌ಸೆಟ್ ನದಿಯು, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಹದ್ದನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2004-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203163520/http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮಿಸ್ಟಿಕ್ ನದಿಯು, ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಮತ್ತು ಎವೆರೆತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹರ್ಬರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.topozone.com/map.asp?lat=42.35833&amp;lon=-71.06028
  |title=Kings Chapel Burying Ground, USGS Boston South (MA) Topo Map
  |publisher=TopoZone
  |year=2006
  |accessdate=2007-04-29}}&lt;/ref&gt; ಲೋಗನ್ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ 19&amp;nbsp;ಅಡಿ (5.8&amp;nbsp;ಮೀ) ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |title=Elevation data – Boston
  |url={{Gnis3|617565}}
  |year=2007
  |publisher=U.S. Geological Survey
  |accessdate=2007-02-19}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯು ಬೆಲೆವ್ಯು ಹಿಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 330&amp;nbsp;ಆದಿ (101&amp;nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತುದಿ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ.&lt;ref&gt;{{cite peakbagger
  | pid = 6759
  | name = Bellevue Hill, Massachusetts
  | accessdate = 2007-03-21}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ.ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು 111 ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ.]]
ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, &quot;ಮೂರುಪರ್ವತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು&quot;, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ—ಬೇಕೊನ್ ಪರ್ವತ—ಮಾತ್ರ ಭಾಗಶಃ ಶಿಥಿಲವಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಇದರ ಎತ್ತರದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ವಾಣಿಜ್ಯಕೆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಂಥಸ್ತಿನ ಇಟ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪೆಡರಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಆಧುನಿಕ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿವೆ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ,  ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ‌ಯಲ್ಲಿ, ಇವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ,  ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೋಪ್ಲೆ ಸ್ಕ್ವಯರ್, ನ್ಯೂಬರಿ ಬೀದಿ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್'ನ ಎರಡು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ— ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು  ಪ್ರುಡನಿಷಿಯಲ್ ಕೇಂದ್ರ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101045
  |title=Boston Skyscrapers
  |publisher=Emporis.com
  |year=2005
  |accessdate=2005-05-15
  |archive-date=2005-04-03
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20050403234147/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101045
  |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Newbury Street, Boston.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಬರಿ ರಸ್ತೆ, ಪ್ರಮುಖ ಮೇಳ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ]]
ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರದ ಹತ್ತಿರ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಾತಾವರಣ ಮುನ್ಸೂಚಕ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಳೇ ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದ್ವೀಪದ ಬೆಳಕು ವಾತಾವರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: &quot;ನಿಶ್ಚಲವಾದ ನೀಲಿಯು, ನಿರ್ಮಲ ನೋಟವನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನೀಲಿಯು, ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು; ನಿಧ್ಚಲ ಕೆಂಪು, ಮಳೆ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಮಂಜು ಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು&quot; ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬದಲಾಗಿ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.) ಒಂಟಿ-ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರದ/ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಬಹು-ಕುಟುಂಬದ ಸಾಲಿನ ಮನೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ  ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್-ಯುಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm
  |title=About the SEHS
  |publisher=South End Historical Society
  |year=2007
  |accessdate=2007-02-19
  |archive-date=2007-02-22
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222103817/http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm
  |url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt; ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಜೊತೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಟೆರಿ/ಸುರಂಗಗಳ (CA/T) ಯೋಜನೆಯು (ಅಥವಾ &quot;ಬಿಗ್ ಡಿಗ್&quot;)ಗಳು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಭೀರಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಸ್ಥಿರ ಭೂಮಿಯು ಸುರಂಗದ ಯೋಜನೆಗಳಿ’ಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟವ್ನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, CA/T ಯೋಜನೆಯು ವಿಕಟವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆರ್ಟೆರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸಾ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುಸಂಘಟನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Boston common 20060619.jpg|thumb|right|ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸ್ಕೈವಾಕ್‌ನಿಂದ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರದ 50ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಇದೆ&lt;ref&gt;[116]&lt;/ref&gt;]]
ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್, ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಕಾನ್ ಪರ್ವತದ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಇದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.celebrateboston.com/sites/boston-common.htm
  |title=Boston Common
  |year=2006
  |publisher=CelebrateBoston.com
  |accessdate=2007-02-19}}&lt;/ref&gt; ಹತ್ತಿರದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಪೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ ರವರಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ ಸರಣಿಯಾದ, ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ಜಮೈಕ ಕೊಳವು, ನಗರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.  ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ, ಇದು ಸಹ ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೃಗಾಲಯದ ತಾಣವು ಸಹ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.cityofboston.gov/parks/emerald/Franklin_Park.asp
  |title=Franklin Park
  |year=2007
  |publisher=City of Boston
  |accessdate=2007-04-28}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಸ್ಪ್ಲೆನಾಡೆಯು, ಚಾರ್ಲೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ.  ಹಾತ್ಚ್ ಶೆಲ್, ಇದು ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.  ಇತರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಚುಗಳು ಕ್ಯಾಸಲ್ ದ್ವೀಪದ ಹತ್ತಿರ (BHINRA) ಭಾಗವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈಗ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ); ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಹಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿವೆ.

=== ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳು ===
{{Main|Neighborhoods in Boston}}

ತರತರಹದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ವಿಪುಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೆಲವುಸಲ &quot;ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಣ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ 21 ಅಧಿಕೃತ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;ಅಧಿಕೃತ ಬೋಸ್ಟನ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.cityofboston.gov/neighborhoods/default.asp ].&lt;/ref&gt; ಈ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವು: ಆಲ್ಸ್‌ಟೊನ್/ಬ್ರೈಟೊನ್, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಬೇ ಗ್ರಾಮ, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಪಟ್ಟಣ, ಚೈನಾ ಪಟ್ಟಣ/ಲೆಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್, ಡೌನ್‌‌ಟೌನ್/ಪಿನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆನ್‌‌ವೇ/ಕೆನ್‌ಮೋರ್, ಹೈಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್, ಜಮೈಕಾ ಪ್ಲೈನ್, ಮಟ್ಟಪಾನ್, ಮಿಸನ್ ಹಿಲ್, ಉತ್ತರ ತುದಿ, ರೋಸ್‌ಲಿಂಡಾಲೆ, ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ.

=== ಹವಾಗುಣ ===

ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಭೂಖಂಡದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದರ ಕರಾವಳಿಯ ಜಾಗದ ಕಾರಣ ಕಡಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ.  ಈ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ತೇವವಾದ ಭೂಖಂಡದ ಅಥವಾ ತೇವವಾದ ಸಬ್‌ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ (ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ) (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಪೆನ್ ''ಡಿಪ'' , ''ಸಿಪ'' ) ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಬೇಸಿಗೆಗಾಲಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ, ಮಳೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ತೇವವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಅದೇರೀತಿ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ತಂಪಾಗಿ, ಗಾಳಿಬೀಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.  ವಸಂತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಧಾರೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೀಸುವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

[[ಚಿತ್ರ:USA Massachusetts Boston Foliage.jpg|thumb|left|ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ, ಹಾಗೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿರುವ ಎಲೆಗೊಂಚಲುಗಳು]]

ಅಲ್ಪ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|73.9|F|1}}, ಅತಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ. ಅಲ್ಪ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|29.3|F|1}}, ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ತಿಂಗಳು ಜನವರಿ.  ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ {{convert|90|°F|0}} ಹೇರುವ ಮತ್ತು ಚಳೀಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|10|°F|0}} ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಧಿಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 14ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ,&lt;ref name=&quot;NCDC&quot;/&gt; ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಬ್‌ಝೀರೊ ರೀಡಿಂಗ್ ಜನವರಿ 22, 2005ರಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Boston Extremes&quot;/&gt; ತೀವ್ರತೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು {{convert|−18|to|104|°F|°C|0}}, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೆಬ್ರವರಿ 9, 1934 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 4, 1911 ರಂದು, ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Boston Extremes&quot;/&gt;

ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದ ಮೇಲಿವೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಈಶಾನ್ಯಮಾರುತಗಳ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಗರವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಒಲವುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp
  |title=Weather
  |year=2007
  |publisher=City of Boston Film Bureau
  |accessdate=2007-04-29
  |archive-date=2013-02-01
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201010317/http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp
  |url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಿಮಬೀಳುವಿಕೆ {{convert|42.5|in|mm|sigfig=3}} ಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರವು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಳೆಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಾಸರಿಸುತ್ತದೆ {{convert|41.8|in|cm|0}}.   ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ದೂರಹೋದಂತೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ)-ಸಾಗರದ ಬೆಚ್ಚಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ದೂರ ಹೋದಂತೆ,  ಹಿಮಪಾತವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.city-data.com/states/Massachusetts-Climate.html
  |title=Massachusetts – Climate
  |year=2005
  |publisher=city-data.com (Thomson Gale)
  |accessdate=2007-04-29
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218201716/http://www.city-data.com/states/Massachusetts-Climate.html
  |archive-date=2007-02-18
  |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ಬಹುತೇಕ ಹಿಮಪಾತವು ಡಿಸೆಂಬಾರ್‌ದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅವರೆಗೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ವಿರಳವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web
  |url=http://www.intellicast.com/Almanac/Northeast/May/
  |title=May in the Northeast
  |year=2003
  |publisher=Intellicast.com
  |accessdate=2007-04-29
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
  |url=http://www.boston.com/news/weather/articles/2005/10/30/snowstorm_packs_october_surprise/
  |author=Wangsness, Lisa
  |title=Snowstorm packs October surprise
  |date=October 30, 2005
  |publisher=The Boston Globe
  |accessdate=2007-04-29
  |archive-date=2016-03-03
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234717/http://www.boston.com/news/weather/articles/2005/10/30/snowstorm_packs_october_surprise/
  |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶರ್ತ್ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ.  ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ನೆಲೆಯ ಕಾರಣ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸನುದ್ರದ ತಂಗಾಳಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಗ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ತೀರಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವುಸಲ ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಅತಿ ಕೆಳಮಟ್ಟಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
  |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/sea_breeze_keep.html
  |author=Ryan, Andrew
  |title=Sea breeze keeps Boston 25 degrees cooler while others swelter
  |date=July 11, 2007
  |publisher=The Boston Globe
  |accessdate=2009-03-31
  |archive-date=2013-11-07
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20131107051159/http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/sea_breeze_keep.html
  |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
  |url=http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/06/boston_sea_bree.html
  |author=Ryan, Andrew
  |title=Boston sea breeze drops temperature 20 degrees in 20 minutes
  |date=June 9, 2008
  |work=[[The Boston Globe]]
  |accessdate=2009-03-31
  |archive-date=2014-04-13
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413184438/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/06/boston_sea_bree.html
  |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
ಮೇ ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೂ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚುಗಳ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಬಣ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಸುರಿಮಳೆ, ಹಾನಿಮಾಡುವ ಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಜಡಿಮಳೆಗಳು ತೊಜೆಗೂಡುತ್ತವೆ.   ಅದಾಗ್ಯೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತುಪಾನಿಗೆ ಸಿಲುಕಲಿಲ್ಲ, ನಗರವು ತುಪಾನಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ  ಹಾನಿಮಾಡುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ನಗರದ ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. 
{{-}}
{{Boston weatherbox}}

== ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ==
{{Historical populations|type=USA
| 1722|10567
| 1765|15520
| 1790|18320
| 1800|24937
| 1810|33787
| 1820|43298
| 1830|61392
| 1840|93383
| 1850|136881
| 1860|177840
| 1870|250526
| 1880|362839
| 1890|448477
| 1900|560892
| 1910|670585
| 1920|748060
| 1930|781188
| 1940|770816
| 1950|801444
| 1960|697197
| 1970|641071
| 1980|562994
| 1990|574283
| 2000|589141
| 2009*|645169
|footnote=Source:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv
|title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population: April 1, 2000 to July 1, 2009|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;
}}

2000 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರಕಾರ {{GR|2}} 589,141 ಜನರು, 239,528 ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 115,212 ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 12,166 ಜನರಷ್ಟಿತ್ತು (4,697/km²). ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;ಸಾಂದ್ರತೆ 250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ&lt;/ref&gt;  ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮಾತ್ರ.{{citation needed|October 2010|Former reference was for 1990, which is out of date|date=October 2010}} ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 5,203ರಷ್ಟು (622.3/km²) ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ 251,935 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. 2009ರ ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು 645,169,&lt;ref name=&quot;City population&quot;/&gt;, ಇದು 2000ದ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 8.7% ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1.2&amp;nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |format=PDF |title=Boston's Population Doubles – Every Day |publisher=Boston Redevelopment Authority — Insight Reports |month=December |year=1996 |accessdate=2007-02-24 |archive-date=2007-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070322202925/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.8ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.2ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 35.8ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 10.4ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯದ ವಯಸ್ಸು 31 ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 92.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂಮೀರಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ 90.2  ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದಲ್ಲಿ 239,528  ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 22.7 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 27.4 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ.  51.9 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ.  37.1 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 9.1ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಾಸರಿ ಗೃಹ ಸಮುಚ್ಚಯದ ಅಳತೆ 2.31ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಅಳತೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 3.17ರಷ್ಟಿತ್ತು.

[[ಚಿತ್ರ:Boston income donut.png|thumb|left|2000ದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಶತ ಆದಾಯ. ಗೆರೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]]
ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $39,629 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $44,151 ಆಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪುರುಷರ ಆದಾಯ $37,435 ಮಹಿಳೆಯ ಆದಾಯ $32,421 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 23,353 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು.  ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 19.5% ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 15.3% ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 18ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು  25.6%  ಮತ್ತು 65ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಬಡತನರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಸುಮಾರು 18.2% .&lt;ref name=&quot;census3&quot;&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US2507000&amp;-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-_sse=on |title=Boston city, Massachusetts—DP-3. Profile of Selected Economic Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043714/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US2507000&amp;-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-_sse=on |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1950ರಿಂದ ವೈಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖೆಯ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ 2000ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮೈನಾರಿಟಿ-ಮೆಜಾರಿಟಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಬಿಳಿಯರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bestplaces.net/city/Boston_MA-PEOPLE-52507000010.aspx |title=Boston, Massachusetts |publisher=Sperling's BestPlaces |year=2008 |accessdate=2008-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2008/08/03/majority_minority_no_more/|publisher=boston.com|title=Majority-minority no more?|accessdate=2009-11-30|first=Michael|last=Jonas|date=2008-08-03|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514000506/http://www.boston.com/news/local/articles/2008/08/03/majority_minority_no_more/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು:

* ಬಿಳಿಯರು: 56.3% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 50.6%)
* ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು: 23.5%
* ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು: 0.4%
* ಏಷಿಯನ್ನರು: 8.2%
* ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: 0.1%
* ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು: 8.5%
* ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.1%
* ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಬಹುದು): 16.1%

ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರ ಗುಂಪು ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ,  15.8% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ 8.3% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು 6.4% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;census2&quot;&gt;{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&amp;-context=qt&amp;-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-CONTEXT=qt&amp;-tree_id=402&amp;-redoLog=true&amp;-all_geo_types=N&amp;-geo_id=16000US2507000&amp;-search_results=01000US&amp;-_sse=on&amp;-format=&amp;-_lang=en |title=Boston city, Massachusetts—DP-2, Profile of Selected Social Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043836/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&amp;-context=qt&amp;-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-CONTEXT=qt&amp;-tree_id=402&amp;-redoLog=true&amp;-all_geo_types=N&amp;-geo_id=16000US2507000&amp;-search_results=01000US&amp;-_sse=on&amp;-format=&amp;-_lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಹೈಶಿಯಾನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ರೊಸ್ಲಿಂಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಅಂದಾಜು 21,000 ಯಹೂದಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು  22 ಯಹೂದಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;jewestimates&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jewishdatabank.org/ajyb/ajy-2003.pdf|title=Jewish Population in the United States 2002|publisher=Center for Judaic Studies and Contemporary Jewish Life|accessdate=2010-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|title=County Membership Report|publisher=The Association of Religion Data Archives|accessdate=2010-01-04|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413100748/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇತರೆ ಪಂಗಡಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್‌ಗಳು ಅಂದಾಜಾಗಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;jewestimates&quot;/&gt;

=== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆ ===
{{Main|Boston Accent}}
&quot;ಬೋಸ್ಟನ್ ಭಾಷಾಘಾತವು&quot; ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಉಚ್ಚರಣೆಯಂತೆ ಇರುವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |title=Inside the Boston Accent Podcast |accessdate=2009-05-02 |last=Weiss |first=Adam |date=2007-03-26 |publisher=Boston Behind the Scenes |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218093603/http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಒಂದು ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್(ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತ ಗುಂಪು) (ಅಂದರೆ, ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರೆಗೂ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಆರ್&quot; ಶಬ್ದವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು &quot;ವಿಶಾಲವಾದ ಎ&quot;ಯನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ &quot;ಎರಡೂ&quot; &quot;bahth&quot; ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slate.com/id/2176404 |title=Ben Affleck's Boston in Gone Baby Gone |accessdate=2009-05-02 |work=Slate Magazine |publisher=The Washington Post Company |date=2007-10-22 |last=Keefe |first=Patrick Radden}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ &quot;ಪ್ರಪ್ಪೆ&quot;, ಇದರ ಅರ್ಥ &quot;ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್&quot; (ಇತರ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/frappe |title=Frappe &amp;#124; Define Frappe at Dictionary.com |publisher=Dictionary.reference.com |date= |accessdate=2010-05-13}}&lt;/ref&gt; ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತವು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಈಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಕೋಲ್ನ್‌ಶೈರ್‌ನ ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |title=Boston Globe Online / Living &amp;#124; Arts / Tok of the town |publisher=Bu.edu |date=1995-12-31 |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021184502/http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಅಪರಾಧಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:BPDHeadquarters.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]]
ನಗರವು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ಅಪರಾಧ|ಅಫರಾದಗಳಲ್ಲಿ]] ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.  ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಅವದಿಯಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಡಿಮೆ ಅಪರಾಧ ಧಾರಣಿ ಅಥವಾ ಅಂತಹವನ್ನು, ಯುವಕರು ದುಷ್ಟ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೆರೆಯ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ'ಗಳ ಕಛೇರಿಗಳಿಂದದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಮನ್ನಣೆಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಇದು &quot;ಬೋಸ್ಟನ್ ಪವಾಡಕ್ಕೆ&quot; ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೊಲೆಗಳು 1990ರಲ್ಲಿನ 152 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ (100,000 ಜನರಿಗೆ 26.5  ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಿಂದ) 1999ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 31 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ (ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧಾರಣಿಯು 100,000 ಜನರಿಗೆ 5.26 ) ಇಳಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಹ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;End of a Miracle&quot;&gt;{{cite web |author=Winship, Christopher |month=March |year=2002 |url=http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |format=PDF |title=End of a Miracle? |publisher=Harvard University |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522063733/http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಏನೇ ಆದರೂ, 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕೊಲೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 50% ನಷ್ಟು ಏರುಪೇರಾಗಿ, 2002ರಲ್ಲಿ 60 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು, ಮುಂದೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 39, 2004ರಲ್ಲಿ 64 ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ 75 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.   1990ರಲ್ಲು ದಾಖಲಾದ ಕೊಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೀಪಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ಮಾದಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬೋಸ್ಟನ್ನರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತನ್ನ ರೀತಿಯನ್ನು  ಮರುಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಬೇಕಾ ಎಂಬುದರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;End of a Miracle&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/police/ore.asp |title=Boston Police Department's Monthly Crime Statistics |year=2005 |publisher=CityOfBoston.gov |accessdate=2007-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |title=Boston MA Crime Statistics (2004 – New Crime Data) |year=2007 |publisher=areaConnect.com |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2007-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070918061435/http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==
{{See also|Greater Boston#Major companies|l1=Major companies in Greater Boston}}
[[File:Boston Financial District skyline.jpg|thumb|left|ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೃಶ್ಯNor'easter
]]
ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ನಗರದ ಅರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದಾಜು $4.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಂತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಮೇಲೆ ಪ್ರಾಧಾನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |format=PDF |title=Leadership Through Innovation: The History of Boston's Economy |year=2003 |publisher=Boston Redevelopment Authority |accessdate=2007-04-18 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235943/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವು ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ.   ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ]] ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕಾ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್ (ಜೈವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ) ಸಮೂಹವನ್ನಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಮಿಲ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.boston.com/business/ticker/2009/05/milken_report_h.html|title=Milken report: The Hub is still tops in life sciences|accessdate=2009-08-25|publisher=Boston Globe|date=2009-05-19|archive-date=2009-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523105412/http://www.boston.com/business/ticker/2009/05/milken_report_h.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿಶ್ಚಲ ಮೊತ್ತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ನಿಂದ ಸಹ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |title=Top 100 NIH Cities |year=2004 |publisher=SSTI.org |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224151548/https://ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Boston economy chart.png|thumb|right|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎನ್‌ಇಸಿಟಿಎ ಲೇಬರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಹಂಚುವಿಕೆ, 2004 ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿಗಳು&lt;ref&gt;[197]&lt;/ref&gt;]]
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೃಹತ್ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗಳು $7.9&amp;nbsp;ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ವೆಚ್ಚಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;economy&quot;/&gt; ರಾಜ್ಯದ ರಾಹದಾನಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಸ್ಥಾನದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ, ಕಾನುನಿನ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಾಣವು, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;economy&quot;/&gt; ನಗರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದ ಖಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುರಾತನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.massport.com/ports/about_histo.html |title=About the Port – History |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070702080554/http://www.massport.com/ports/about_histo.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದರೆ [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು|ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]].&lt;ref name=&quot;economy&quot;/&gt; ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರದ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ  ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಲು ನೆರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.  ನಗರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾವರಿನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾಳದ ಕೇಂದ್ರವು ಹೌದು.  ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಹ, ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ನಗರದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ.  2008ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರ್ಥಿಕ ಒಲಯದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ 10 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/financialcareers/top-10-financial-career-cities.asp|title=Top 10 Cities For A Career In Finance |publisher=Investopedia.com |date=|accessdate=2010-05-13}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವು ಸಹ ಹೌದು— ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್-ಸೆಂಟ್. ಮಾರ್ಟಿನ್'ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಬೆಕೋನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಮತ್ತು ಲಿಟಿಲ್, ಬ್ರವ್ನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವ್‌ಟನ್ ಮಿಫ್‌ಲಿನ್ ಸಹ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ನಗಾದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ.  ಪಿಯರ್‌ಸನ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾಶನಾ ಘಟಕಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಲ್ಲಿನ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೂಗವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.  ನಗರವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ (ಸಮ್ಮೇಲನ) ಕೇಂದ್ರಗಳ ತವರಾಗಿದೆ—ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಲ್ಲಿನ ಹೈನ್ಸ್ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ ನಲ್ಲಿನ ಸೀಪೋರ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಸೆಂಟರ್. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಕೇಂದ್ರವಾದ, ಬೇಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ ಸೆಂಟರ್‌ನ್ನು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕರನ್-ಜೆನ್ನಿಸೊನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕು ರದ್ದಾಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೊರಿಡಾ-ಆಧಾರಿತ ಭೂ ಸೊತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ, LNR/CMAT ಇದನ್ನು ಕರೀದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ನಂತರ ಕೂಡಲೇ, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಆವರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Forry, Ed | url=http://www.dotnews.com/2009/umass-boston-seeks-buy-bayside-expo | title=UMass-Boston seeks to buy Bayside Expo; Motley says no plans for dorms | work=The Dorchester Reporter | date=December 16, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | author=Anderson, Hil | url=http://www.tradeshowexecutive.com/news_online_main.asp?id=894 | title=Boston’s Bayside Expo Site Sold to University | work=Trade Show Executive News | date=January 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ನಗರದ ಒಳಗೇ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಲಿಬರ್ಟಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ, ಜಿಲ್ಲೆಟ್ (ಈಗ ಪ್ರೊಕ್ಟೆರ್ &amp; ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ರ ಒದೇತನದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್. ಅಲ್ಲದೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಮಾಲೋಚಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಬೈನ್ &amp; ಕಂಪನಿ, ಹಾಗು ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಗ್ರೂಪ್ ಬೈನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ಗಳ ತವರಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bcg.com/about/overview/our-history |title=This is BCG—History—1963 |publisher=The Boston Consulting Group |year=2007 |accessdate=2007-06-22}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ದಿ ಯಾಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಫಿತ ಜಾಲಬಂಧದಂತೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.  ನಗರದ ಹೊರ ಒಲಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗ 128ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-Economy.html |title=Cities of the World – Boston Economy |publisher=city-data.com |year=2007 |accessdate=2007-04-28}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಪ್ರಾಂತದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಂದ್ರದಂದೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.  2006ರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ (ನಾಗರಿಕ) ಪ್ರಾಂತಗಳು 191,700 ಹೈ-ಟೆಕ್ ಹುದ್ದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೇ-ದೊಡ್ಡ ಸೈಬರ್‌ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ.  ಕೇವಲ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಡಿಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಒಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/06/23/daily21.html?jst=b_ln_hl|title=AeA ranks Atlanta 10th-largest U.S. cybercity |publisher=Bizjournals.com|date=2008-06-24 |accessdate=2010-05-13}}&lt;/ref&gt;

$363 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಳಗೊಂಡು, ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರನೆ-ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;pricewater&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&amp;NewsAreaID=2|title=Global city GDP rankings 2008-2025|publisher=Pricewaterhouse Coopers|accessdate=20 November 2009|archive-date=13 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513194342/https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&amp;NewsAreaID=2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಾಫ್‌ಬರೋಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ 2004ರ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದಿಂದ &quot;ಆರಂಭದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನಗರ&quot; ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002193341/http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html |date=2009-10-02 }}, GaWC, ಲಾಫ್‌ಬರಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ&lt;/ref&gt; 
[[ಚಿತ್ರ:Boston Twilight Panorama 3.jpg|thumb|center|700px|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ]]

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
{{Main|Culture in Boston}}
{{See also|Annual events in Boston|List of arts organizations in Boston|Sites of interest in Boston}}
[[ಚಿತ್ರ:Boston Symphony Hall from the south.jpg|thumb|right|ಸಿಂಪೊನಿ ಹಾಲ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಂಪೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಾಪ್ಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಮನೆ]]
ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂಬ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ವಲ್ಲದ ಪೂರ್ವ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ಸೆಂಟ್ನ ಆಡುಭಾಷೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ, ಲವಣ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ  ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐರಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸ್ಲಾಂಗ್ ಎಂಬುವ ಹೊಸ ಪದನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2008/05/25/my_word/ |title=Wicked good Bostonisms come, and mostly go |accessdate=2009-05-02 |last=Baker |first=Billy |date=2008-05-25 |work=The Boston Globe |publisher=Boston.com |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040320/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2008/05/25/my_word/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Faneuil Hall Boston Massachusetts.JPG|thumb|left|upright|ಫೆನೆಯುಲ್ ಹಾಲ್, ಫ್ರೀಡಂ ಟ್ರೈಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ &quot;ದಿ ಕ್ರೇಡಲ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ&quot; ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು&lt;ref&gt;[222]&lt;/ref&gt;]]
ನಗರವು ಹಲವಾರು ಅಲಂಕೃತ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಲರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್, ಸಿಟಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, ದಿ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಹಾಗೂ ದಿ ಆರ್ಫಿಯಂ ಥಿಯೇಟರ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಿಂಪತಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ  ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಯಾಲೆಟ್, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅರ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್,  ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಲಿರಿಕ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪನಿ,  ಒಪೆರಾ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಹೇಡನ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಕೂಟ) ನಗರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂತರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಸಿಗೆ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಾಲ್ಕರಂದು ನಡೆಯುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವಾರ ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಬಂದರು ಉತ್ಸವಗಳು&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonharborfest.com/about/index.html |title=About Boston Harborfest! |publisher=Boston Harborfest |date=January 15, 2007 |accessdate=2007-03-31| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203104540/http://www.bostonharborfest.com/about/index.html| archivedate = February 3, 2007}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಳು ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸಂಬ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/ |title=General Event Information – Frequently Asked Questions |publisher=Boston 4 Celebrations Foundation |year=2007 |accessdate=2007-04-29| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070329115436/http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/| archivedate = March 29, 2007}}&lt;/ref&gt;

ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರ್ಕ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ರೀಡಮ್ ಟ್ರೈಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಸಾಲಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಿಂದ  ಸೀಪೋರ್ಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಲ್ಲರ್‌ಸ್ಕೊಫಿಡಿಯೊ + ರೆನ್‌ಫ್ರೋರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ನೂತನ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು  ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಥೇನಿಯಂ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonathenaeum.org/general.html |title=General Information: Introduction and History |publisher=Boston Athenæum |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070408074540/http://bostonathenaeum.org/general.html| archivedate = April 8, 2007}}&lt;/ref&gt;  ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಬುಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಚ್ ಪಬ್  (ಇದರ ಕಟ್ಟಡವು ದೂರದರ್ಶನದ ಶೋ ''ಚೀಯರ್ಸ್''  ನಿಂದ ಪರಿಚಿತ), ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ,  ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮುಂತಾದವು ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Quincy Market, Boston, USA.jpg|thumb|right|ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ದೊಡ್ಡ ಫೆನುಯಿಲ್ ಹಾಲ್ ಹಬ್ಬದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ]]
ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ ಪಂಕ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ (''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್ ನೋಡಿರಿ'' ). ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಥರ್ಡ್ ವೇವ್ ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾ ಪುಂಕ್ ದೃಶ್ಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ದಿ ಮೈಟಿ ಮೈಟಿ ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಆಲ್‌ಸ್ಟೊನಿಯನ್ಸ್ಎಂಬ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ನ ರಚನೆಯಾದ ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ನಾಟ್ ಎಲ್.ಎ.''  ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದಿ ಚಾನೆಲ್,  ಬನ್‌ರಾಟ್ಟಿಯ ಆಲ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಮತ್ತು ರಾಥ್‌ಸ್ಕೆಲ್ಲರ್,  ನಂತಹ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು  ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಕ್-ರಾಕ್ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲಸಮವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wardrop, Josh B. |url=http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |title=A look at the Hub’s place in rock ’n’ roll history |date=September 25, 2006 |publisher=Panorama Magazine |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071223030159/http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಸುಮಾರು 300 ಪಾದ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ (1875)ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಿಕಲ್ ಡಯಾಸಿಸ್,  ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್‌ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 200 ಸಭೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ: ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸಂ,  ಮದರ್ ಚರ್ಚ್ (1894)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚು ಎಂದರೆ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್, ನಗರದ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್,  ಇದು 1686ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು  1785ರಲ್ಲಿ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದರು. ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಇದನ್ನು ಹಳೆಯ ಉತ್ತರ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, 1723) ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚುಗಳಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ (1733), ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಚರ್ಚ್ (1809),  ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (1630ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, 1868ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು), ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್ (1874), ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಅಂಡ್ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಪರ್ಪೆಚುಯಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ (1878).

== ಮಾಧ್ಯಮ ==
{{Main|Media in Boston}}
[[ಚಿತ್ರ:CopleyNW07.JPG|thumb|left|ಕೊಪ್ಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಹಾಗೂ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್]]
''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್''  ( ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ) ಮತ್ತು ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್''  ಇವೆರಡೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಂದಿನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರವು ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿನಿಕ್ಸ್'' ,  ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್'' ,  ''ದಿ ಇಂಪ್ರಾಪರ್ ಬೊಸ್ಟೊನಿಯನ್'' ,  ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವೀಕ್ಲಿ ಡಿಗ್'' ,  ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಎಡಿಶನ್ ಆಫ್ ''ಮೆಟ್ರೊ''  ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಕಾಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿರುವ ದಿ ''ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್'' ,   ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ನಿರಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ 2009ರಲ್ಲಿ  ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;csm-media&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2009/0327/p09s01-coop.html|title=Editor's message about changes at the Monitor|date=March 27, 2009|publisher=[[Christian Science Monitor]]|accessdate=2009-07-13}}&lt;/ref&gt; ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ. ಟೀನ್ಸ್ ಇನ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅಥವಾ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ಟಿ.ಐ.'' ''ಪಿ.'' ಯನ್ನು ನಗರದ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು , ಶಾಲಾ ವರ್ಷದ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp |title=WriteBoston – T.i.P |publisher=City of Boston |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070207050847/http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp| archivedate = February 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

ನಗರದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದರೆ ''El ಪ್ಲಾನೆಟಾ''  (''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್''  ಒಡೆತನದ), ''El ಮುಂಡೋ'' , ಮತ್ತು ''ಸಾ ಸೆಮನ'' . ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಸಿಗ್ಲೊ21''  ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

ಬೋಸ್ಟನ್‌  ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ  ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.arbitron.com/radio_stations/mm001050.asp |title=Arbitron - Market Ranks and Schedule, 1–50 |publisher=Arbitron |year=Fall 2005 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2007-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070710153242/http://www.arbitron.com/Radio_Stations/mm001050.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಎ‌ಎಮ್ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಟಾಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಕೆಒ 680 ಎ‌ಎಮ್, ಕ್ರೀಡೆ/ಮಾತು ಕೇಂದ್ರ ಡಬ್ಲುಇ‌ಇಐ 850 ಎ‌ಎಮ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಬಿಝಡ್ 1030 ಎ‌ಎಂ. ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಎಫ್‌ಎಂ ರೇಡಿಯೋ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನ್‌ಪಿಆರ್ ಕೇಂದರಗಳಾದ ಡಬ್ಲುಬಿಯುಆರ್ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್.  ಕಾಲೆಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರೇಡಿಯೋ ಕೆಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲುಇಆರ್‌ಎಸ್ (ಎಮರ್ಸನ್), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಆರ್‍‌ಬಿ (ಹಾರ್ವರ್ಡ್), ಡಬ್ಲುಯುಎಂ‌ಬಿ (ಯುಮಾಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಬಿಆರ್ (ಎಮ್.ಐ.ಟಿ.), ಡಬ್ಲು‌ಝಡ್‌ಬಿಸಿ (ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಫ್‌ಒ (ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲು‌ಬಿಆರ್‌ಎಸ್ (ಬ್ರಾಂಡೀಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲುಟಿಬಿಯು (ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಮಾತ್ರ), ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಬಿಬಿ (ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎನ್ (ಕರ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್) ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪೆರ್ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ದೂರದರ್ಶನವು ಡಿಎಮ್‌ಎ,  ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |title=DMA Listing |year=2006 |publisher=Nielsen Media |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517010320/http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲು‌ಬಿಝಡ್ 4 ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸೋದರ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಬ್ಲುಎಸ್‌ಬಿಕೆ 38 (ಮೊದಲು ಸಿಬಿಎಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರ ಸ್ವಂತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು), ಡಬ್ಲುಸಿವಿಬಿ 5 (ಎಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಡಿಎಚ್ 7 (ಎನ್‌ಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ 25 (ಫಾಕ್ಸ್), ಡಬ್ಲುಯುಎನ್‌ಐ 27 (ಯೂನಿವಿಶನ್), ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಎಮ್‌ವೈ 50 (ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ), ಮತ್ತು ಡಬ್ಲು‌ಎಲ್‌ವಿಐ 56 (ದಿ ಸಿಡಬ್ಲು) ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಪಿಬಿಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾತರಾಗಿದ್ದು ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಕ್ಸ್ 44ನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್ 2ನ ಪಿಬಿಎಸ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು  ತವರಾಗಿದೆ. ರೂಟ್ 128 ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಧಮ್  ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್ ಬಳಿ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonradio.org/route-128.html |title=The Route 128 tower complex |year=2007 |publisher=The Boston Radio Archives |accessdate=2007-04-28}}&lt;/ref&gt;

== ಕ್ರೀಡೆ ==
{{Main|Sports in Boston}}
ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ತರ  ಅಮೇರಿಕಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2010ರವರೆಗೆ ಈ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 32 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nesn.com/2010/04/who-is-the-greatest-boston-sports-legend-of-them-all.html |title=Who Is the Greatest Boston Sports Legend of Them All? |accessdate=2010-05-22 |date=2010-04-26 |last=Ortiz |first=Eric |publisher=[[New England Sports Network]] (NESN) }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Fenway park.jpg|thumb|upright|1989ರಲ್ಲಿ ಫೆನ್‌ವೇ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ]]
1901ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೀಗ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ ತವರು ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಭಾಗದ ಫೆನ್‌ವೇ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆನ್ ಮೊರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಫೆನ್ ವೇ ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಅಥವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ  ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ  ಈಗಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]], ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್,  ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/travel/stadium/index?stadium=mlb_2764 |title=Fenway Park |accessdate=2009-04-01 |publisher=ESPN.com |archive-date=2009-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416214806/http://sports.espn.go.com/travel/stadium/index?stadium=mlb_2764 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1903ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯ, ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸರಣಿಯು ಎ‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು  ಎನ್‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್ಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&amp;content_id=780&amp;vkey=hof_news |title=Hall of Fame third baseman led Boston to first AL pennant |accessdate=2009-04-01 |last=Abrams |first=Roger I. |date=2007-02-19 |publisher= National Baseball Hall of Fame and Museum| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070902113322/http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&amp;content_id=780&amp;vkey=hof_news| archivedate = September 2, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |title=1903 World Series – Major League Baseball: World Series History |publisher=Major League Baseball at MLB.com |year=2007 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827080714/http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |url-status=dead }} ದಯವಿಟ್ಟಿ ಗಮನಿಸಿ: ಇತರೆಯವಂತೆ  ಈ ಮೂಲವನ್ನು,  &quot;ಪ್ರವಾಸಿಗಳ&quot; ತಪ್ಪಾದ  ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೌಲಿನ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 1903ರಲ್ಲಿ &quot;ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್&quot; ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ  ಸುಧೀರ್ಘ ವರದಿಗಳು ಕಾಣದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.baseball-almanac.com/articles/boston_pilgrims_story.shtml |title=The Boston Pilgrims Never Existed |author=Bill Nowlin |publisher=Baseball Almanac |year=2008 |accessdate=2008-04-03}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್  ತಂಡ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್, ಇದು 1871ರಲ್ಲಿ  ನಡೆದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೀಗ್ನ ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1883ರ ವರೆಗೂ ತಂಡವು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು, 1911ರವರೆಗೆ ಬೀನ್‌ಈಟರ್ಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1912 ರಿಂದ ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಂತರ 1952 ರವರೆಗೆ  ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. 1966 ರವರೆಗೆ ಅವರು ಅಟ್ಲಾಂಟದಲ್ಲಿ  ಅಟ್ಲಾಂಟ ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |title=Braves History |accessdate=2009-05-02 |publisher=MLB.com |archive-date=2013-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221162839/http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Fleet Center.jpg|thumb|left|upright|2004 ಫ್ಲೀಟ್‌ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ, ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು]]
ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಫ್ಲೀಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಶಾವ್ ಮಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು)  ಉತ್ತರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಕ್ರೊಸ್ಸಿ ಲೀಗ್‌ನ   ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಲೇಸರ್ಸ್  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್  ಮತ್ತು 2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ 18,624  ಜನರನ್ನು ಕೂರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳವಿದ್ದು, ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 17,565 ರಷ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೂರಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ನ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲ ಆರು ಮತದಾನಹಕ್ಕುಗಳ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |title=National Hockey League (NHL) Expansion History |accessdate=2009-04-01 |publisher=Rauzulu's Street |archive-date=2020-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111210104/http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು,  ಎರಡು ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಯಾವುದೇ ಎನ್‌ಬಿಎ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ತನ್ನ ಹದಿನೇಳು ವಿಜಯಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nba.com/history/finals/champions.html |title=NBA Finals: All-Time Champions |publisher=NBA |year=2007 |accessdate=2007-02-20}}&lt;/ref&gt;

ಆದರೆ ಅವರು 1971ರಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಬೊರೊ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ, 1960 ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ನ್ನು  ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ ಆಗಿ   ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ನ ಒಂದು ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯ, 1970ರಲ್ಲಿ  [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]ನ್ನು ಸೇರಿತು. ತಂಡವು ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ನ್ನು 2001, 2003, ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |title=The History of the New England Patriots |publisher=New England Patriots |year=2007 |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2011-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519121830/http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಸ್ನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವಲೂಶನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2009 ರಚನೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಸರ್ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರೇಕರ್, ತಮ್ಮ ತವರಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅಲ್‌ಸ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;breakers-wps&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.boston.com/sports/soccer/articles/2009/04/11/breakers_shoot_for_foothold_in_local_market/|title=Breakers shoot for foothold in local market|last=Springer|first=Shira|date=April 11, 2009|publisher=The Boston Globe|accessdate=2009-06-27|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172549/http://www.boston.com/sports/soccer/articles/2009/04/11/breakers_shoot_for_foothold_in_local_market/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಕಾಲೇಜ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಎನ್‌ಸಿಎ‍ಎ ವಿಭಾಗ Iರ ಸದಸ್ಯರು ನಗರದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ— ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಅಮೇರಿಕಾ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐವಿ ಲೀಗ್), ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್). ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಕಾಲೇಜು ಮಾತ್ರವೇ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆದರೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್  ಹಾಕಿ ಈಸ್ಟ್ ಸಭೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಸಿಎಸಿ ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ &quot;ಬೀನ್‌ಪಾಟ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು-ತಂಡಗಳ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಟಿಡಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರತಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Bertagna, Joe |url=http://www.beanpothockey.com/tradition.html |title=The Beanpot At 50 – Still Inspiring and Still Growing |date=December 27, 2001 |publisher=Beanpot Hockey |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070525013326/http://www.beanpothockey.com/tradition.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಅತ್ಯತ್ತಮ ಪಂದ್ಯವೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್,  ಇದು ಹೊಪ್ಕಿನ್‌ಟನ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಪ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆರ್ ನವರಗಿನ 26.2ಮೈಲ್ ಓಟವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |title=B.A.A. Boston Marathon Race Facts |year=2007 |publisher=Boston Athletic Association |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418015010/http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದೇಶ ಭಕ್ತರ ದಿನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ 11:05 AMಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.redsoxconnection.com/patriotsday.html |title=Patriots’ Day and the Red Sox |year=2007 |publisher=Red Sox Connection |accessdate=2007-04-29}}&lt;/ref&gt; ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಡೆಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರೆಗಟ್ಟಾ ಎಂಬ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ಪಂದ್ಯ.

[[ಚಿತ್ರ:PruGoSox.jpg|thumb|right|2007 ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ. 4–0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವುಪಡೆದ ರೆಡ್‌ಸಾಕ್ಸ್]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ಕ್ಲಬ್‌
! ಲೀಗ್‌‌
! ಕ್ರೀಡೆ
! ಸ್ಥಳ
! ಸ್ಥಾಪನೆ
! ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್
|  ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್
|  ಹಾಕಿ
|  ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್
|  1924
|  5 ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕಪ್ಸ್
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್
|  ಎನ್‌ಬಿಎ
|  ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌
|  ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್
|  1946
|  17 ಎನ್‌ಬಿಎ ಟೈಟಲ್ಸ್
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್‌
|  ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ
|  ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌
|  ಫೆನ್ವೇ ಪಾರ್ಕ್
|  1901
|  7 ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ಟೈಟಲ್ಸ್&lt;br /&gt;12 ಎ‌ಎಲ್ ಪೆನೆಂಟ್ಸ್
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್
|  [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]
|  ಫುಟ್ಬಾಲ್‌
|  ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ
|  1960
|  3 ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ ಟೈಟಲ್ಸ್&lt;br /&gt;6 ಎ‌ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್
|  ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್
|  ಸಾಕರ್
|  ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ
|  1995
|  1 ಯು.ಎಸ್. ಓಪನ್ ಕಪ್&lt;br /&gt; 1 ಸೂಪರ್‌ಲಿಗಾ
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ಲೇಝರ್ಸ್
|  ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್
|  ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ &lt;small&gt;(ಇಂಡೋರ್)&lt;/small&gt;
|  ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್
|  2008
|  ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್
|  ಡಬ್ಲುಪಿಎಸ್
|  ಸಾಕರ್
|  ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ
|  2001
|  ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್ ಕ್ಯನನ್ಸ್
|  ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್
|  ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ &lt;small&gt;(ಔಟ್‌ಡೋರ್)&lt;/small&gt;
|  ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ
|  2001
|  ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಿಪ್ಟೈಡ್
|  ಎನ್‌ಪಿಎಫ್
|  ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್
|  ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ ಫೀಲ್ಡ್
|  2004
|  1 ಕೌಲೆಸ್ ಕಪ್
|-
! style=&quot;font-weight:normal;text-align:center&quot;| ಬೋಸ್ಟನ್  ಡೆಮನ್ಸ್
|  ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್
| ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಲ್
|  ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನಿಯಮಗಳ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌
|  ಇಪ್‌ಸ್ವಿಚ್ ರಿವರ್ ಪಾರ್ಕ್ (ನಾರ್ತ್ ರೀಡಿಂಗ್)
|  1997
|  2 USAFL Division One CHAMPIONS
|}

== ಸರ್ಕಾರ ==
{{See also|Boston City Hall|Boston Emergency Medical Services|Boston Finance Commission|Boston Fire Department|List of mayors of Boston|List of members of Boston City Council}}
[[ಚಿತ್ರ:ThomasMenino.jpg|thumb|left|ಥಾಮಸ್ ಎಮ್.ಮೆನಿನೊ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಈಗಿನ ಮೇಯರ್]]
ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ, ಸಮರ್ಥ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷ – ಮಂಡಳಿ ಸರಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ಮತದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಥೋಮಸ್ ಮೆನಿನೊ. ಅವರು 1993ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಅವಧಿಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತೀ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರರು ಮುಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮತಗಳ ವರೆಗೂ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತದ ಮತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಧ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳ ಶಾಲಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp#leadership |title=The Boston Public Schools at a Glance: School Committee |publisher=Boston Public Schools |date=March 14, 2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070403011648/http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp| archivedate = April 3, 2007}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಝೋನಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಫೀಲ್ಸ್ (ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾದ ಏಳು-ಜನರ ಸಮಿತಿ) ಭೂಮಿ-ವಿನಿಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |title=A Guide to the City of Boston's Zoning Board of Appeal Process |publisher=City of Boston |month=October |year=2000 |accessdate=2007-11-14 |format=PDF |archive-date=2007-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071126223413/http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Massachusetts State House frontal view.jpg|thumb|right|ದಿ ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್, ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹ್ಂಸ್, ಸೀನಿಯರ್. 1858ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹ &quot;ದಿ ಹಬ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲಾರ್ ಸಿಸ್ಟಂ‌&quot;ನಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ&lt;ref ಹೆಸರು=&quot;ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು1&quot;&gt;[281]&lt;/ref&gt;|link=Special:FilePath/Massachusetts_State_House_frontal_view.jpg]]
ನಗರ ಸರಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು— ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಿಭಾಗ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಮಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು—ಬೋಸ್ಟನ್ನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜದಾನಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನ್ ಎಪ್. ಕೆನೆಡಿ ಪೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಪಿ. ಒ'ನೈಲ್ ಪೆಡರಲ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&amp;channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&amp;channelId=-14339 |title=Massachusetts Federal Buildings |date=February 1, 2007 |publisher=United States General Services Administration |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2010-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715124225/http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&amp;channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&amp;channelId=-14339 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮೆಲ್ಮನವಿಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಲಯಗಳ ತವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ).

ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌'ನ 8ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |title=Massachusetts's Representatives – Congressional District Maps |year=2007 |publisher=GovTrack.us |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212000116/http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೈಕ್ ಕಪ್ಯನೊ, ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸ್ಟೆಪೆನ್ ಲಿಂಚ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇಬ್ಬರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಜಾಹ್ನ್ ಕೆರ್ರಿಯವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, 1984ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಸ್ಕಾಟ್ ಬ್ರವ್ನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸೆನೇಟರು ಟೆಡ್ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಮರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲು 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.

{| class=&quot;wikitable&quot; ! colspan = 6 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2008ರಂತೆ ಮತದಾರರ ನೊಂದಾವಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web | title = 2008 ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎನ್‌ರೋಲ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ | ಪ್ರಕಾಶಕರು = ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಭಾಗ | format = PDF | accessdate = 2010-07-07 | url = http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | archive-date = 2012-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121017202605/http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; |- ! colspan = 2 | ಪಕ್ಷ ! ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಶೇಕಡಾವಾರು {{American politics/party colors/Democratic/row}}
ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
{{American politics/party colors/Republican/row}}
ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
{{American politics/party colors/Independent/row}}
| ನೊಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡದ
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
{{American politics/party colors/Libertarian/row}}
| ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಗಳು
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ಒಟ್ಟು
! style=&quot;text-align:center&quot; | 22.05
! | style=&quot;text-align:center;&quot;|11
|}

== ಶಿಕ್ಷಣ ==
{{See also|List of colleges and universities in metropolitan Boston}}
[[ಚಿತ್ರ:Boston college town map.png|thumb|left|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಾ ನಕ್ಷೆ|link=Special:FilePath/Boston_area_college_town_map.png]]
&quot;ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ&quot; ಎಂಬ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೋದನಾ ಮತ್ತು ಸಂಶೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತುವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ 250,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |title=About Boston |year=2006 |publisher=Bunker Hill Community College |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503235413/http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಗರದ ಒಳಗಿನ, ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ನಗರ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ-ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿದಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |format=PDF |title=Largest Employers in the City of Boston |publisher=Boston Redevelopment Authority |year=1996–1997 |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235947/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮೇಲೆ ಆವರಣವನ್ನು  ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಫೆನ್‌ವೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.  ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |title=Business school rankings from the Financial Times |publisher=Rankings.ft.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906010227/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/bschools/05/emba_rank.htm |title=Top Business Schools: Executive MBA, MBA Rankings |publisher=Businessweek.com |date= |accessdate=2010-08-30}}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಜೆಸ್ಯುಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲ ಆವರಣವು ಈಗಿನ ಸ್ಟ್ರಾಂಡಲ್ಸ್ (ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಎರಡು ಕಡೆಗೂ ಹರಿಡಿರುವ) ಬೋಸ್ಟನ್ (ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್)-ನ್ಯೂಟನ್ ಸರಿಹದ್ದು ಆದ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮುಂದೆ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Laczkoski, Michelle |url=http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |title=BC outlines move into Allston-Brighton |date=February 27, 2006 |publisher=The Daily Free Press (Boston University) |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007103332/http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೋಸ್ಟನ್, ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ರೋಕ್ಸ್‌ಬರಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್ ಕಮುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ನಗರ'ದ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಎಮ್ಮನ್ಯುಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡೆಸೈನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್, ಸಿಮ್ಮೋನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ವೀಲಾಕ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮತ್ತು ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗಳು ಕಾಲೇಜೆಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೆನ್‌ವೇನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. ಥಿಯೇಟರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾದ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕಾ’ದ ಮೊದಲ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nesl.edu/engaged/history.cfm |title=History of NESL |publisher=New England School of Law |year=2010 |accessdate=October 17, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821053423/http://www.nesl.edu/engaged/history.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಾದ, ಎಮೆರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಬರವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Boston College with Boston skyline.jpg|thumb|upright|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆಕಾಶದ ದೃಶ್ಯ]]
ಬೋಸ್ಟನ್, ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳ ತವರಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್ (ಲೆಸ್ಲೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ (ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newenglandconservatory.edu/reports_factsheets/briefhistory.html |title=A Brief History of New England Conservatory |year=2007 |publisher=New England Conservatory of Music |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120101156/http://www.newenglandconservatory.edu//reports_factsheets/briefhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಳಗೊಂದಿದ್ದ ಇತರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಪೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆರ್ಕ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್.

ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.  ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಹ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Kladko, Brian |url=http://boston.bizjournals.com/boston/stories/2007/04/23/story2.html?i=79430&amp;b=1177300800%5E1449823 |title=Crimson Tide |date=April 20, 2007 |publisher=Boston Business Journal |accessdate=2007-04-28}}&lt;/ref&gt; ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ &quot;ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೆಕ್&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯನ್ನು 1916ರಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸೇವೆಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, 451-ಹಾಸಿಗೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ದಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅದೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಇದು ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಿ-ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟೆನ್ (ಶಿಶು ವಿಹಾರ) ದಿಂದ 12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ವರೆಗೂ 57,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BPS&quot;/&gt; ಈ ಪದ್ಧತಿಯು 145 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಶಾಲೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಶಾಲೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, 1635ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಅಕಾಡಮಿ ಮತ್ತು ಜಾಹ್ನ್ ಡಿ. ಒ'ಬ್ರಿಯಂತ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥ್ಸ್ &amp; ಸೈನ್ಸ್, ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಾರ್ಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 7ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ 7–12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರೆಗು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೈ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಇದನ್ನು 1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು), ಮತ್ತು ದಿ ಮಾಥರ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಇದನ್ನು 1639ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು).&lt;ref name=&quot;BPS&quot;/&gt; 2002ರಲ್ಲಿ, ''ಪೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೆಗಝಿನ್'' , ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ, 82% ಗ್ರಾಜುಯೇಷನ್ ಧಾರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=[http://www.forbes.com/2004/02/13/cx_bs_0213home.html The Best Education in the Biggest Cities] |year=2002 |journal=Forbes}}&lt;/ref&gt; 2005ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ತೆಯೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 45.5% ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ ಅಮೆರಿಕಾನರು, 31.2% ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೊದವರು, 14% ಬಿಳಿಯವರು, ಮತ್ತು 9% ಏಷಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ 24%, 14%, 49%, ಮತ್ತು 8%.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/news/education/k_12/articles/2005/11/03/Boston_public_schools/ |title=Boston public schools |publisher=Boston Globe |date=2005-11-03 |accessdate=2007-09-29 |archive-date=2007-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070510041712/http://www.boston.com/news/education/k_12/articles/2005/11/03/Boston_public_schools/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&amp;b=364181 |title=About Boston Public Schools|publisher=United Nations Association of the United States of America|accessdate=2007-10-30| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927005129/http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&amp;b=364181| archivedate = September 27, 2007}}&lt;/ref&gt; ನಗರವು ಖಾಸಗಿ, ಪ್ರಾಂತೀಯ, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 3000 ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಮಿತಿ, ಅಥವಾ ಎಮ್‌ಇ‌ಟಿಸಿಒ ಮೂಲಕ ಉಪನಗರದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ ==
{{See also|List of hospitals in Massachusetts#Boston|l1=List of hospitals in Boston}}
[[ಚಿತ್ರ:View-over-lma.jpg|thumb|left|ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ|link=Special:FilePath/View-over-lma.jpg]]
ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಇಸ್ರಾಯಲ್ ಡೆಕೋನೆಸ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬ್ರಿಘಮ್ ಆಂಡ್ ವುಮೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಾನ-ಫಾರ್ಬರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡೆಂಟಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್‌ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.masco.org/index2.htm |title=Overview |publisher=MASCO – Medical Academic and Scientific Community Organization |year=2007 |accessdate=2007-02-21 |archive-date=2007-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218215909/http://www.masco.org/index2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಐ ಆಂಡ್ ಇಯರ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮರಿ (ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ) ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್ ರೆಹಾಬಿಲಿಟೇಷನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಗಳಿವೆ. ಸೇಂಟ್. ಎಲಿಝಬೆತ್'ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ನ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.  ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಠಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮಿಸ್ಸನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜಮೈಕ ಪ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರಿಣಿತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |title=Facility Listing Report |year=2007 |publisher=United States Department of Veterans Affairs |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070324083934/http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಸರಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಮಿಷನ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bphc.org/ |title=Boston Public Health Commission – Building a Healthy Boston |accessdate=2009-04-18 |publisher=Boston Public Health Commission}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Boston University Medical Center 01.JPG|thumb|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಮೆನಿನೊ ಪೆವಿಲಿಯನ್]]
ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು. ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋದನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mgh.harvard.edu/ |title=MGH Harvard | accessdate=1-7-09}}&lt;/ref&gt; ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಹಿಂದೆ ಟಫ್ಟ್‌ಸ್-ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು), ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚೈನಾಟವ್ನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.. ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಟ್ರವ್ಮ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bmc.org/about/facts06.pdf |format=PDF |title=Boston Medical Center – Facts |publisher=Boston Medical Center |month=November |year=2006 |accessdate=2007-02-21| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203221200/http://www.bmc.org/about/facts06.pdf| archivedate = February 3, 2007}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪೌರಸಭೆಯ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಇದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |title=Boston Medical Center |publisher=Children's Hospital Boston |year=2007 |accessdate=2007-11-14 |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815192727/http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:DSC03579.JPG|thumb|left|ಕುಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯವು ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೀರು ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/DSC03579.JPG]]
ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ-ವಿಲೇವಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ಆಯೋಗದಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm |title=Background |year=2007 |publisher=Boston Water and Sewer Commission |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070221004901/http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm| archivedate = February 21, 2007}}&lt;/ref&gt; ಆಯೋಗವು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಾಟರ್ ರಿಸೋರ್ಸೆಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯಿಂದ ಸಗಟು ಮಾರಾಟದ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಕರೀದಿಸುತ್ತದೆ.  ನಗರ'ದ ನೀರು ಕ್ವಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ವಾಚುಸೆಟ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|65|mi|km|0}} ಮತ್ತು {{convert|35|mi|km|0}} ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Your Drinking Water: Massachusetts Water Resources Authority, 2006 Drinking Water Report |publisher=Massachusetts Water Resources Authority |date=2007-06-19 |accessdate=2007-06-19 }}&lt;/ref&gt; ನಗರಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಟಿಆರ್ ಅನ್ನುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಆನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರಣ, ಗ್ರಾಹಕರು ಈಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.  ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರಿಡ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಯಿಂದ (ಮೂಲತಃ ಕೆಯ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಆಗಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಭಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ) ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಬಹುಶಃ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರು ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪುರೈಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |title=Massachusetts News and Analysis |month=September |year=2003 |publisher=US Department of Health and Human Services - National Energy Affordability and Accessibility Project |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201103608/http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪೌರಸಭೆಯ ಸ್ಟೀಮ್ ಸರ್ವೀಸೆಸ್ (ಆವಿ ಸೇವೆಗಳು)ನ್ನು ವೆಯೊಲಿಯಾ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಾಯಕ ಟ್ರಿಗನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bostonherald.com/localRegional/view.bg?articleid=1012294 |title=Menino urges pols to pass steam bill - Local &amp; Regional - BostonHerald.com |accessdate=2007-07-20 |work=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/after_new_york.html |title=After New York explosion, Menino pushes to regulate steam - Local News Updates - The Boston Globe |accessdate=2007-07-20 |work= |date=2007-07-19 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514000456/http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/after_new_york.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಅಡಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |title=Trigen Energy Corporation |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=1997-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970209165722/http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.energy.rochester.edu/us/ma/boston/bhc/ |title=Theodore Newton Vail and the Boston Heating Company, 1886–1890 |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13}}&lt;/ref&gt;

ವೆರಿಝನ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದೂರವಾಣಿಯ ಮುಂದಿನ ಕಂಪನಿ, ನಿನೆಕ್ಸ್, ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲು,  ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು, ಆ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಂಪನಿಗಳು.  ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಗಳು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ.  ಕಮ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಸಿಎನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ತಂತಿ ದೂರದರ್ಶನ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸಸ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.  ವಿವಿಧ ಡಿಎಸ್‌ಎಲ್ ಸರಬರಾಜುಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರು, ವೆರಿಝೊನ್ ಒದೆತನದ ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostoncentral.com/towns/boston/utilities.php |title=Boston Utilities |year=2004 |publisher=Boston Central |accessdate=2007-04-28}}&lt;/ref&gt;
ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಪೌರಸಭೆಯ WiFi ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ವಿಸೆಸ್ (GIS) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gis.net/ |title=Galaxy Internet Services |publisher=Gis.net |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523000111/http://www.gis.net/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗೂಗಲ್ ಪೈಬೆರ್ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯು.ಎಸ್. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸೆಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/03/16/cities_towns_pull_out_stops_for_superfast_google_network/ |title=Cities, towns pull out stops for superfast Google network |first=Hiawatha |last=Bray |author= |authorlink= |coauthors= |date=March 16, 2010 |month=03 |work= |publisher=Boston Globe |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100322210406/http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/03/16/cities_towns_pull_out_stops_for_superfast_google_network/ |archivedate=ಮಾರ್ಚ್ 22, 2010 |accessdate=April 23, 2010 |quote=The City of Boston doesn’t seem fazed by the competition. &quot;We really think we are uniquely positioned to partner with Google,&quot; said William Oates, Boston’s chief information officer.[…] &quot;We think that Boston has the innovators, the entrepreneurs, and the partners to really push this platform to its limits,&quot; he said. |ref= |separator= |postscript= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ &quot;ಗೂಗಲ್ ರಡಿ&quot; ಎಂಬುದನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/pages/Boston/Bring-Google-to-Boston/393503997175 ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್: ಬ್ರಿಂಗ್ ಗೂಗಲ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್!], ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ&lt;/ref&gt; ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/news/default.aspx?id=4588 |title=Mayor Declares Boston &quot;Google Ready&quot; as City Makes Strong Bid for Groundbreaking Broadband Internet Service |first= |last= |author=City staff |authorlink= |coauthors= |date=March 26, 2010 |month=03 |work= |publisher=City of Boston, Mayor's Press Office |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401061248/http://www.cityofboston.gov/news/Default.aspx?id=4588 |archivedate=ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2010 |accessdate=April 23, 2010 |quote= |ref= |separator= |postscript= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ==
{{Main|Transportation in Boston}}
ಲೋಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು, ನೆರೆಯ ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಬಹುತೇಕ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.massport.com/logan/about.asp |title=About Logan |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-05-09 |archive-date=2007-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521101738/http://www.massport.com/logan/about.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಗರವನ್ನು ಮೂರೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಮಾನಯನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ: ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆವೆರ್ಲಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾನ್ಸ್‌ಕಮ್ ಫೀಲ್ಡ್  ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನಾರ್‌ವುಡ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ಪ್ರೋವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಿ. ಎಫ್. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಹೊರಪ್ರದೇಶದ ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂ ಹಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾಮ್ಚೆಸ್ಟರ್-ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಗದಿತ ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Bostonhorseandcart.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಬಹುತೇಕ ರಸ್ತೆಗಳು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಗಾಡಿಗಳ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಸಹ ಕೆಲವೇ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು, ಸಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.   ಅವನ್ನು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Shurtleff, Arthur A. |title=[http://www.library.cornell.edu/Reps/DOCS/shurbos.htm The Street Plan of the Metropolitan District of Boston] |journal=Landscape Architecture 1 |month=January |year=1911 |pages=71–83}}&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ ರೋಟರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಗುರಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಗೆದು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.  ವಿದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಈಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ಸವ್ತ್ ಎಂಡ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳು ಜಾಲರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ಬೋಸ್ಟನ್, ಕ್ರಾಸ್-ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌ I-90ನ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಾಗಿಲು ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗುತ್ತದೆ.  ಮೂಲತಃ ಪರಧಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮಾರ್ಗ 128, I-95ನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಒಂದು ಭಾಗದ ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.  ಯು.ಎಸ್. 1 ಮತ್ತು I-93ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಗರದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ದಿಂದ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ ವರೆಗೂ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಝಕಿಮ್ ಸೇತುವೆಯ ನಂತರದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗ 3ರ ಮೂಲಕ ಸೇರುತ್ತವೆ.  ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಮಧ್ಯ ಆರ್ಟರಿಯದ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಭಾಗವನ್ನು, 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಿಗ್ ಡಿಗ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ O'ನೈಲ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:MBTA T logo at Downtown Crossing station, July 2006.jpg|thumb|left|ಚೈನಾಟೌನ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಬಿಟಿಎ ಚಿಹ್ನೆ]]
ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರುರಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯಲು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಸಾವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov/prod/1/gen/pio/cay961a2.pdf |format=PDF |title=Census and You |publisher=US Census Bureau |page=12|month=January |year=1996 |accessdate=2007-02-19}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೇ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (MBTA)ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅದು ಈಗ ದೇಶದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;first subway&quot;/&gt; ಅದನ್ನು ಪಥದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ {{convert|65.5|mi|0}} ವಿಸ್ತರಿಸಿ,&lt;ref name=&quot;light rail&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lightrailnow.org/facts/fa_bos001.htm |title=Boston: Light Rail Transit Overview |publisher=Light Rail Progress |month=May |year=2003 |accessdate=2007-02-19}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ  ಮಾಲ್ಡೆನ್‌ನಂತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬ್ರೈನ್‌ಟ್ರೀಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ನಂತೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು-ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಇವನ್ನು &quot;T&quot; ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  MBTA ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಏಳನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಬಸ್ ಜಾಲಬಂಧದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಜಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ  ಐದನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ರೈಲು ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿ {{convert|200|mi}},&lt;ref name=&quot;light rail&quot;/&gt; ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೆರ್ರಿಮಕ್ ವ್ಯಾಲಿ ವರೆಗೂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸೆಸ್ಟರ್ ವರೆಗೂ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊವಿಡೆನ್ಸ್ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:SouthStation.agr.JPG|thumb|right|ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ ನಗರ ಬಸ್ಸು ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಇವು ಬೃಹತ್ ಬಹುಪ್ರಕಾರದ ಸಾರಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ.]]
ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ (ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿ) ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ದಾರಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]]ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ, ಶೀಘ್ರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ ರೈಲುಗಳು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೈಋತ್ಯದಿಕ್ಕಿನ ಉಪನಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗ 128 ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&amp;c=am2Station&amp;cid=1080080550818&amp;ssid=93 |title=Westwood—Route 128 Station, MA (RTE) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಮೈನೆವರೆಗಿನ  ''ಡೌನ್‌ಈಸ್ಟರ್''  ಸೇವೆಯು ಉತ್ತರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&amp;c=am2Station&amp;cid=1080080550772&amp;ssid=93 |title=Boston—South Station, MA (BOS) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}&lt;/ref&gt;

&quot;ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಸಿಟಿ&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ವವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ನಗರದ ಅನುಕೂಲತೆ (ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿ ಸನಸಂಖ್ಯೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13% ಪಾದಚಾರಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಾತ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳು {{cite web |url=http://www.bikesatwork.com/carfree/census-lookup.php?state_select=*&amp;lower_pop=250000&amp;upper_pop=999999999&amp;sort_num=2&amp;show_rows=25&amp;first_row=0. |title=Carfree Database Results – Highest percentage (Cities over 250,000) |publisher=Bikes at Work Inc. |year=2007 |accessdate=2007-02-26}}&lt;/ref&gt;

1999ರ ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ''ಬೈಸೈಕ್ಲಿಂಗ್''  ಮೇಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಅದರ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಸೈಕಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ, ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕೃಷ್ಟ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=MacLaughlin, Nina |year=2006 |title=[http://thephoenix.com/supplements/2006/bicyclebible/article.aspx?ID=Boston Boston Can Be Bike City...If You Fix These Five Big Problems] |journal=The Phoenix - Bicycle Bible 2006}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಸೈಕಲು ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.des.ucdavis.edu/faculty/handy/ESP178/Dill_bike_facilities.pdf |format=PDF |publisher=Dill bike facilities |title=Bicycle Commuting and Facilities in Major U.S. Cities: If You Build Them, Commuters Will Use Them – Another Look |page=5 |year=2003 |accessdate=2007-04-04}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮೆನಿನೊ ಬೈಕ್ ಪಥಗಳನ್ನು, ಚರಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೈಕ್‌ಷೇರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ  ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಬೈಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕರೆಯುವ ಸೈಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಮೆಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇದರ &quot;ಪೈವ್ ಫರ್ ದಿ ಪ್ಯೂಚರ್&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ  ಬೈಕು ಸವಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ತಮ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/08/09/us/09bike.html?_r=3&amp;ref=us|title=Boston Tries to Shed Longtime Reputation as Cyclists’ Minefield |accessdate=2009-08-16|author=KATIE ZEZIMA|publisher=New York Times | date=2009-08-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|title=A Future Best City: Boston|accessdate=2009-08-16|publisher=Rodale Inc|archive-date=2010-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211195827/http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಅವಳಿ ನಗರಗಳು ==
{{Main|Sister cities of Boston}}
[[ಚಿತ್ರ:Boston - College Tours 2009 - Group 3 026.jpg|thumb|300px|ಪ್ರ್ಯುಡನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ ಸ್ಕೈವಾಕ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಿಂದ, ಈಶಾನ್ಯದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಕಾಣಬಹುದಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೋಟ. ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಮೇಲಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕಾಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಕಾಕ್ ಆಚೆ ಇದೆ. ಬಲಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ದಾಟುಸುಂಕದೆಡೆ (I-90)ಯು, I-93ಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ಹೆದ್ದರಿಗಳು ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆ ಬಲದೆಡೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಲಿನ ಬಲಭಾಗದ ಲೊಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು, ಒಳ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/Boston_-_College_Tours_2009_-_Group_3_026.jpg]]
ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂಟು ಸೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವನ್ನು ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Sister city&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |title=Boston Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=The City of Boston |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208224246/http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ದಿನಾಂಕದ ಸಾಲು ಬಾಂಧವ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವರ್ಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೋಟೊ  ನಗರವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋದರಿ ನಗರ.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ನಗರ
! ರಾಷ್ಟ್ರ
! ದಿನಾಂಕ
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
|-
|  ಕ್ಯೋಟೊ
|  [64] ಜಪಾನ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 1959
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Sister and Other Associated Cities |accessdate=2009-04-05 |work=Kyoto City Web |publisher=City of Kyoto |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728154629/http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |archive-date=2013-07-28 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬಾರ್ಗ್
|  [43] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 1960
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |title=Twinning, cooperation and international solidarity |accessdate=2009-04-05 |publisher=Strasbourg.eu |language=French |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611064058/http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boston-strasbourg.com/ |title=Boston Strasbourg Sister City Association |accessdate=2009-04-05 | publisher=Boston-Strasbourg Sister City Association (BSSCA)}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ
|  [111] ಸ್ಪೇನ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 1980
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257218473_3,00.html |title=Twinning agreements – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Barcelona City Council |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512195313/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0%2C4022%2C229724149_257218473_3%2C00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Barcelona&quot;&gt;{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006–2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಹ್ಯಾಗ್‌ಝೌ
|  {{Flagicon|PRC}} [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನ]]
|  align=&quot;center&quot;| 1982
|  align=&quot;center&quot;| &lt;ref name=&quot;Sister city&quot;/&gt;
|-
|  ಪದುವಾ
|  [44] ಇಟಲಿ
|  align=&quot;center&quot;| 1983
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.padovanet.it/dettaglio.jsp?id=2867 |title=The twin cities of Padua |accessdate=2009-04-05 |date=2008-06-04 |work=Padovanet |publisher=Comune di Padova|language=Italian}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌
|  ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
|  align=&quot;center&quot;| 1985
|  align=center 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&amp;pa=2979&amp;pg=1646 |title=Sister cities – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=City of Melbourne |archive-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090921174607/http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&amp;pa=2979&amp;pg=1646 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|  ತೈಪೀ
|  {{Flagicon|ROC}} ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ (ತೈವಾನ್)
|  align=&quot;center&quot;| 1996
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |title=International Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=Taipei City Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520154141/http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಸೆಕೊಂಡಿ-ತಕೊರಡಿ
|  {{Flagicon|GHA}} [[ಘಾನಾ|ಘನಾ]]
|  align=&quot;center&quot;| 2001
|  align=&quot;center&quot;| &lt;ref name=&quot;Sister city&quot;/&gt;
|}

ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಇನ್ನು ಮೂರು ನಗರಗಳ ಜೊತೆ ಕಡಿಮೆ ಸ್ನೇಹ ಅಥವಾ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ನಗರ
! ರಾಷ್ಟ್ರ
! ದಿನಾಂಕ
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
|-
|  ಬಾಸ್ಟನ್, ಲಿಂಕನ್‌ಶೈರ್
|  [116] ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 1999
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=361&amp;Itemid=3531 |title=Town twinning |accessdate=2009-04-05 |publisher=Boston Borough Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520160801/http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=361&amp;Itemid=3531 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.historicbostons.com/ |title=Partnership of the Historic Bostons |accessdate=2009-04-05 |publisher=Partnership of the Historic Bostons}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಹೈಫಾ
|  [92] ಇಸ್ರೇಲ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 1999
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |title=Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Haifa Municipality |language=Hebrew |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016092232/http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|  ವಲ್ಲಾಡೊಲಿಡ್
|  [111] ಸ್ಪೇನ್‌
|  align=&quot;center&quot;| 2007
|  align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ava.es/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=1136 |title=Valladolid and Boston have signed a protocol of friendship between the two cities |accessdate=2009-04-05 |date=2007-09-18 |author=Press Office of the Municipality of Valladolid |publisher=Ayuntamiento de Valladolid |language=Spanish |archive-date=2010-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328064628/http://www.ava.es/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=1136 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|}

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
{{Portal box|Boston|Massachusetts}}

* ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಯಭಾರ ನಿಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಕಲ್ಪನಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕ

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
* {{Cite book |author=Boston |title=[https://books.google.com/books?id=olMMAAAAYAAJ&amp;pg=PA98&amp;dq=intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&amp;lr=&amp;num=50&amp;as_brr=0#PPP5,M1 Records Relating to the Early History of Boston - Selectmen Minutes 1818–1822.] |publisher=City of Boston |year=1909}}
* {{Cite book |author=Downst, Henry P. |title=[http://kellscraft.com/NotesBoston/NotesBostoncontentpage.html &quot;Random Notes of Boston&quot;] |publisher=Humphrey Publishing |year=1916}}
* {{Cite book|first=Ira |last=Gershkoff |coauthors=Trachtman, Richard |title=The Boston Driver's Handbook |url=https://archive.org/details/bostondrivershan0000gers |publisher=Da Capo Press |year=2004 |isbn=0-306-81326-2 }}
* {{Cite book|first=Patricia |last=Harris |coauthors=Lyon, David |title=Boston |url=https://archive.org/details/boston0002harr |location=Oakland, CA |publisher=Compass American Guides |year=1999 |isbn=0-679-00284-7 }}
* {{Cite book|first=Howard Mumford |last=Jones |coauthors=Jones, Bessie Zaban |title=The Many Voices of Boston: A Historical Anthology 1630–1975 |url=https://archive.org/details/manyvoicesofbost00jone |location=Boston |publisher=Little, Brown and Company |year=1975 |isbn=0-316-47282-4 }}
* {{Cite book|author=Rambow, John D. et al. |title=Fodor's Boston |url=https://archive.org/details/fodorsboston18th00fodo |location=New York |publisher=Fodors Travel Publication |year=2003 |isbn=1-4000-1028-4 }}
* {{Cite book|author=Seasholes, Nancy S. |title=Gaining Ground: A History of Landmaking in Boston |url=https://archive.org/details/gaininggroundhis0000seas |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=MIT Press |year=2003 }}
* {{Cite book |author=Snow, Caleb H. |title=[https://books.google.com/books?id=7eovZyvw7S8C&amp;pg=PA9&amp;dq=editions:0tsIsk90aiMeVh&amp;lr=&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=0_0#PPP13,M1 History of Boston] |publisher=Abel Bowen |year=1828 }}
* {{Cite book|author=Vanderwarker, Peter |title=Boston Then and Now |url=https://archive.org/details/bostonthennow59b00vand |publisher=Courier Dover Publications |year=1982 |isbn=0-486-24312-5 }}
* {{Cite book |author=Winsor, Justin |title=[https://books.google.com/books?id=1z8OAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:0jkSXQveT0SxV7GZV0DYhMn#PPR3,M1 Memorial History of Boston, Vol.1] [https://books.google.com/books?id=U0AOAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&amp;lr=&amp;num=50&amp;as_brr=0&amp;source=gbs_book_other_versions_r&amp;cad=3_1 Vol.2 ] [https://books.google.com/books?id=_UAOAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:0cL_IGuEozgy2ftZpW5K4Kt Vol.3.] [https://books.google.com/books?id=eD8OAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&amp;lr=&amp;num=50&amp;as_brr=0 Vol.4.] |publisher=James R. Osgood and Company|year=1881}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
* ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟು ಝಡ್''  (2000), ಥಾಮಸ್ ಎಚ್. ಒ'ಕನ್ನರ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00310-1
* ''ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಬರ್ಬ್, 1800–2000''  (2000), ಡಗ್ಲಾಸ್ ಶಂದ್-ಟುಸ್ಸಿ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55849-201-1
* ''ಲಾಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್''  (1999), ಮೇರಿನರ್ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-395-96610-8
* ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೋಪೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' , ಮೂರನೆಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ (2000), ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00268-7
* ''ವೆನ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ &amp;amp; ಅಲ್ಮನಾಕ್''  (2004), ಈಶಾನ್ಯದ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55553-620-4
* ''ಗೇಯ್ನಿಂಗ್ ಗ್ರೌಂಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್''  (2003), ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಎಸ್. ಸೀಹೋಲ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-19494-5
* ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸ್ಪೇಸಸ್: 50 ಹಿಡನ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್ ಇನ್ ಅಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ಹಬ್'' , (2009), ಗ್ಲೋಬ್ ಪೆಕಟ್; ಫರ್ಸ್ಟ್ ಎಡಿಷನ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-5062-6
* ''ಎ‌ಐಎ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್, 3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ: ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸೈನ್, ಪಾರ್ಕ್ಸ್, ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್'' , (2008), ಮೈಕೇಲ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸೂಸಾನ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್, ಜಿಪಿಪಿ ಟ್ರಾವೆಲ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-4337-9
* ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್''  (2006), ಜೋನಾತನ್ ಎಮ್. ಬೀಗಲ್, ಎಲನ್ ಪೆನ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-1977-9
* ''ಸಿಟಿ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಬೋಸ್ಟನ್''  (2008), ಜೆಫ್ರೀ ಹ್ಯಾಂಟೋವರ್, ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-3300-3
* ''ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಬೋಸ್ಟನ್''  (2001), ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಗರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ಡೇವಿಡ್ ಕೊಬ್ (ಆವೃತ್ತಿ), ಏಮಿ ಟರ್ನರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ (ಫೋರ್ವಡ್ ಬೈ) ಎಮ್‌ಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-61173-2
* ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಿಹೆಲ್ಡ್: ಆಂಟಿಕ್ ಟೌನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ವ್ಯೂವ್ಸ್''  (2008), ಡಿ. ಬ್ರೆಂಟನ್ ಸಿಮನ್ಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-58465-740-5
* ಬೋರ್ಡನ್ ವೊರೆಕ್‌ ಅವರ ''ಬೋಸ್ಟನ್''  (2010); ಬಿಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಮನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಫೈರ್‌ಫ್ಲೈ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55407-591-2
* ಮೈಕೇಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಅವರ [https://books.google.com/books?id=RbMBOZux_JsC&amp;amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್, 1840-1925'' ] (2000), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್
* [https://books.google.com/books?id=n9YJkBk7MCIC&amp;amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್  ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್'' ] (1995), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Sister project links}}
* {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Massachusetts/Localities/B/Boston}}
* [http://www.cityofboston.gov/ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]
* [http://www.bostonchamber.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್]
* [http://www.bostonusa.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]
* {{wikivoyage|Boston}}
* ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ [http://www.bostonindicators.org/ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]
* [http://firesled.com/ ಫೈರ್‌ಸ್ಲೆಡ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129043120/http://firesled.com/ |date=2011-01-29 }}
* ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ [http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp ಓಪನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ಲಾನ್ 2002–2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212201612/http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp |date=2009-02-12 }}
* ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ [http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519094624/http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 |date=2009-05-19 }}
* ಮೆಯ್ನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಜಿಐಎಸ್‌ನ [http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ ಜಿಐಎಸ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105180526/http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ |date=2009-01-05 }}
* [http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ ಬೋಸ್ಟನ್ ರಸ್ತೆಗಳು:ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407091212/http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ |date=2008-04-07 }},  ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಟಫ್ಟ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ದತ್ತಾಂಶ
* ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಟೊಗ್ರಫಿಯಿಂದ [http://www.radicalcartography.net/?bigboston ವರಮಾನ], [http://www.radicalcartography.net/?boston-f-g ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್ ಗ್ರೋತ್], [http://www.radicalcartography.net/?bostonnow ಪಬ್ಲಿಲ್ಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್], ಹಾಗೂ [http://www.radicalcartography.net/?bostonsquares ಚೌಕಗಳ] ನಕ್ಷೆಗಳು.
* [ftp://ftp.bls.gov/pub/special.requests/ce/msa/y0708/norteast.txt ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಲೇಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್: ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html ಬೋಸ್ಟನ್ ಆನ್ಲೈನ್: ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830100022/http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html |date=2010-08-30 }}
* [http://www.bostonusa.com/partner/press/pr/statistics Bostonusa.com ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು]
* [http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210043738/http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp |date=2009-02-10 }}

{{Template group
|title = Articles relating to Boston and [[Suffolk County, MA|Suffolk County]]
|list =
{{US state capitals}}
{{USLargestCities}}
{{USLargestMetros}}
}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಬಾಸ್ಟನ್‌, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಜನನಿಬಿಡ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಫೋಲ್ಕ್ ದೇಶದ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು, ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಗರಗಳು]]</text>
      <sha1>sdgsk2czjsms5xls4zku0pouyhh6sau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಾಸೆರೋಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26263</id>
    <revision>
      <id>1435528</id>
      <parentid>1373713</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45869" sha1="tbqujqsyftex18famctls5y4u0lk3pl" xml:space="preserve">{{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}}
{{About|Italian automobile manufacturer}}

{{Coord|44.649422|N|10.939636|E|display=title}}
{{Infobox company
| company_name     = Maserati S.p.A.
| company_logo     = 
| caption          =
| company_type     = [[Subsidiary]]
| genre            =
| foundation       = &lt;!-- this parameter modifies &quot;Founded&quot; --&gt; 1 December 1914 [[Bologna]]
| founder          =
| location_city    = [[Modena]]
| location_country = [[Italy]]
| location         = &lt;!-- this parameter modifies &quot;Headquarters&quot; --&gt;
| origins          =
| founder          =
| key_people       = [[Sergio Marchionne]] &lt;small&gt;([[Chairman]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Davide Grasso&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/profile/person/16735636]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[CEO]])&lt;/small&gt;
| area_served      =
| industry         = [[Automotive industry|Automotive]]
| products         = [[Automobile]]s
| revenue          = {{profit}} [[euro|€]]೪೪೮ [[million]] (೨೦೦೯)&lt;ref name=&quot;fiatgroup.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fiatgroup.com/en-us/shai/banns/budgets/Documents/Bilancio_2009/Annual_report_totUK_2009.pdf|title=Annual report 2009|accessdate=2010-09-11|work=fiatgroup.com|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529162527/http://www.fiatgroup.com/en-us/shai/banns/budgets/Documents/Bilancio_2009/Annual_report_totUK_2009.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| operating_income =
| net_income       =
|num_employees     = ೭೨೩ (೨೦೦೯)&lt;ref name=&quot;fiatgroup.com&quot;/&gt;
| parent           = [[Fiat|Fiat Group]]
| divisions        =
| subsid           =
| owner            = Fiat Group
| slogan           = Excellence Through Passion
| homepage         = [http://www.maserati.com/ Maserati.com]
| dissolved        =
| footnotes        =
}}

'''ಮಾಸೆರೋಟಿ'''  ಇದು ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೧೪ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರಿನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;maserati.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.maserati.com/jsp/editoriale.jsp?category=%2Fmaserati%2Fcompany%2Fazienda%2Fstoria&amp;menuKey=t3&amp;BV_SessionID=@@@@1098326041.1185298512@@@@&amp;BV_EngineID=cccdaddlifmkmmecefeceegdgimdfml.0|title=Company history|accessdate=2007-07-24|work=maserati.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಕೆಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಮೊಡೆನಾದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲವು ಇದರ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೯೩ರಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್‌ನ ಬೃಹತ್ ತಯಾರಕರಾದ ಫಿಯಟ್ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಯ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನ ಒಳಗೆ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಫೆರಾರಿ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜನಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ ಗುಂಪಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
:''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ (ಸಹೋದರ) ಅನ್ನು ನೋಡಿ'' 
ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಆಲ್ಫೈರಿ, ಬಿಂದೋ, ಕಾರ್ಲೋ, ಎಟ್ಟೊರ್, ಮತ್ತು ಎರ್ನೆಸ್ಟೋಇವರುಗಳು ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಲ್ಫೈರಿ, ಬಿಂದೋ ಮತ್ತು ಎರ್ನೆಸ್ಟೋ ಕಂಪನಿಗಳು ಡಯಾಟ್ಟೊಗಾಗಿ ೨-ಲೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾಟ್ಟೋವು ರೇಸ್ ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಲ್ಫೈರಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮೊದಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೨೬ ರ ತಾರ್ಗಾ ಫ್ಲೋರಿಯೋವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೪, ೬, ೮ ಮತ್ತು ೧೬  ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು (ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜೋಡಿಸಿರುವ ಎರಡು ನೇರವಾದ ಎಂಟುಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ರೇಸ್ ಕಾರುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಚಿತ್ರಕಾರ ಮಾರಿಯೋನು ಫೊಂಟಾನಾ ಡೆಲ್ ನೆಟ್ಟ್ಯೂನೋ ಬೊಲಾಗ್ನಾದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ತ್ರಿಶೂಲದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಫೈರಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು, ಆದರೆ ಇತರ ಮೂರು ಸಹೋದರರು ಬಿಂದೋ, ಎರ್ನೆಸ್ಟೋ ಮತ್ತು ಎಟ್ಟೋರ್ ಇವರುಗಳು ರೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

===ಒರ್ಸಿ ಮಾಲಿಕತ್ವ===
[[File:Maserati 1937.JPG|thumb|right|ರಾಬಿನ್ ಹ್ಯಾನ್‌ಸನ್‌ನು 1937 ಡೊನಿಂಗ್‌ಟನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾಸೆರೋಟಿ 6ಸೆಂಮಿ ಅನ್ನು ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡಿದನು.]]
೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಅಡಾಲ್ಫೋ ಒರ್ಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮೊಡೆನಾದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು,&lt;ref name=&quot;maserati.com&quot; /&gt; ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಹೋದರರು ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಜರ್ಮನಿಯ ರೇಸಿಂಗ್‌ನ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಆಡಿ|ಆಟೋ ಯೂನಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಝ್‌/ಬೆನ್ಜ್‌/ಬೆಂಝ್|ಮರ್ಸಿಡೀಸ್‌]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕೂಡ ರೇಸಿಂಗ್ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು. ೧೯೩೯ ಮತ್ತು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿನ ಒಂದಾದರ-ನಂತರ-ಒಂದು ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮಾಸೆರೋಟಿ ೮ಸಿಟಿಎಫ್ ಇಂಡೀಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ೫೦೦ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, ಇಂಡೀಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ೫೦೦ ಇದು ಆ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿನ ಇಟಲಿಯ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಇಟಲಿಯ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ಫೆರ್ರಿ ಪೊರ್ಶೆಯು [[ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌]]ಗೆ ಒಂದು ವಿ೧೬ ಟೌನ್‌ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು [[ಬೆನಿಟೋ ಮುಸೊಲಿನಿ|ಬೆನಿಟೋ ಮುಸ್ಸೊಲಿನಿ]]ಗೆ ಒಂದು ವಿ೧೬ ಟೌನ್‌ಕಾರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.  ಇದು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿಯು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಮತ್ತೆ ಕಾರಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸಾಯಿತು; ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎ೬ ಸರಣಿಗಳು ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ರೇಸಿಂಗ್ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು.

ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಫಿಯಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಳೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಮ್ಯಾಸಿಮಿನೋ ಇವರು ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಾರಿ ಈ ಇಬ್ಬರ ಅನುಭವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರುಗಳ ಮಾದರಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.  ಗ್ವಿಲಿಯೋ ಆಲ್ಫೈರಿ, ವಿಟ್ಟೊರಿಯೋ ಬೆಲ್ಲೆಂಟಾನಿ, ಮತ್ತು ಜಿಯೋಚಿನೋ ಕೊಲೊಂಬೊ ಮುಂತಾದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಅವನ ಜೊತೆಗೆ  ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಕಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೆಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರ ಕೊನೆಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡವು, ಅವರು ಒರ್ಸಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ತಮ್ಮ ೧೦-ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ನಂತರ ಒ.ಎಸ್.ಸಿ.ಎ. ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮುಂದಾದರು.  ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಈ ಹೊಸ ತಂಡವು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು: ೪ಸಿಎಲ್‌ಟಿ, ಎ೬ ಸರಣಿಗಳು, ೮ಸಿಎಲ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಎ೬ಜಿಸಿಎಮ್.

[[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾದ]] ಪ್ರಮುಖ ಡ್ರೈವರ್ ಜೌನ್-ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಫ್ಯಾಂಜಿಯೋನು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಪರವಾಗಿ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು, ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿನ ಮಾಸೆರೋಟಿ ೨೫೦ಎಫ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಟೌಲೋ ದೆ ಗ್ರಾಫೆನ್‌ರೈಡ್, ಲೂಯಿಸ್ ಕಿರಾನ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಬಿರಾ, ಎನ್ಸ್ರಿಕೋ ಪ್ಲೇಟ್, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದನು. ೧೯೫೦ ರ ಇತರ ರೇಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ ೨೦೦ಎಸ್, ೩೦೦ಎಸ್ (ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವರೆಂದರೆ ಬೆನೊಯಿಟ್ ಮ್ಯುಸಿ), ೩೫೦ಎಸ್, ಮತ್ತು ೪೫೦ಎಸ್, ಇದು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ''ಟಿಪೋ''  ೬೧ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿನ ಗ್ವಿಡಿಜಾಲೋ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಪಘಾತದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಪ್ರೈವೆಟೀಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೫೭ ರ ನಂತರ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗ್ವಿಲಿಯೋ ಆಲ್ಫೈರಿಯು ೬-ಸಿಲಿಂಡರ್ ೩೫೦೦ ೨+೨ ಕೂಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು, ಅದು ಕ್ಯಾರೊಜೇರಿಯಾ ಟೂರಿಂಗ್‌ನ ಸುಪರ್ಲೆಗ್ಗೆರಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಮೇಲು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ವಿ೮-ಚಾಲಿತ ೫೦೦೦ ದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ನಂತರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಗ್ನೇಲ್-ಮೇಲುಹೊದಿಕೆಯ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹೊಂದಿತು, ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್ ಕೂಪ್ ಮತ್ತು ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈಡರ್ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇವೆರಡೂ ಕೂಡ ಪಿಯಟ್ರೋ ಫ್ರುವಾರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲಿನ, ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಇದು ಕೂಡ ಫ್ರುವಾ ಅವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.  ಎರಡು-ಸೀಟ್ ಘಿಬ್ಲಿ ಕೂಪ್ ಇದು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅದರ ನಂತರ ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು.

===ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಮಾಲಿಕತ್ವ===
[[File:1957 Maserati 200SI.JPG|thumb|200px|right|ರ್ಸ್ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಕೊಂಕೌರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 1957 ಮಾಸೆರೋಟಿ 200ಎಸ್‌ಐ]]
[[File:Maserati Birdcage.jpg|thumb|200px|right|ಮಾಸೆರೋಟಿ &quot;ಬರ್ಡ್‌ಕೇಜ್&quot;]]
[[File:Maserati 5000GT.jpg|right|thumb|200px|1959 ಮಾಸೆರೋಟಿ 5000 ಜಿಟಿ ಕೂಪ್]]
[[File:Maserati-3500gti.jpg|thumb|right|200px|ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್]]
[[File:Maserati Quattroporte Trident 001.jpg|thumb|200px|right|ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಗ್ರಿಲ್ಲೆ]]
೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಮಾಲಿಕತ್ವವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಕಾರ್ ತಯಾರಕ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಡಾಲ್ಫೋ ಒರ್ಸಿಯು ನಾಮಕಾವಸ್ತೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ರು ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಹನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿಯೂ ಕೂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಜಲಚಾಲನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.

ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬೋರಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬೋರಾ ಇದು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ-ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಮೆರಾಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಖಾಮ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಎಸ್‌ಎಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ II ಇದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತರ ಏಳು ಮಾದರಿಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೯೭೩ ರ ತೈಲ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೈಲದ-ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕುಸಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಶೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ತಡೆ ಬಂದಿತು. ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾದರು ಮತ್ತು ೨೩ ಮೇ ೧೯೭೫ ರಂದು ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ತಂಡ ಪಿಎಸ್‌ಎ ಪ್ಯೂಜಿಯೋತ್ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಇದು ಮ್ಯಾಸರಟಿಯೂ ಕೂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;edition.cnn.com&quot; /&gt; ಇಟಲಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಧಿಗಳಿಂದ (ಜಿಇಪಿಐ, ''ಸೊಸಾಯಿಟಿಯಾ ದಿ ಜೆಸ್ಟೋನಿ ಎ ಪರ್ಟೆಸಿಪಾಜೊನಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆಲ್ಲೋ ಸ್ಟ್ಯಾಟೋ ಇಟಾಲಿಯಾನೋ'' ) ಆಸರೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಇದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೇರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಇತರ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಂದರೆ ಬೊಬ್ ನೈರೆಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಡಮಾ ರಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಲಿಗೈರ್ ಜೆ‌ಎಸ್ ೨ ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಲಿ ತಯಾರಿತ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಡಿಎಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

===ದೆ ಥಾಮಸೋ===
೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾದ ಮುಂಚಿನ ರೇಸಿಂಗ್ ಡ್ರೈವರ್&lt;ref name=&quot;edition.cnn.com&quot; /&gt; ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೋ ದೆ ಥೊಮಸೋ ಇವರು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದರು.  ಜಿಇಪಿಐದಿಂದ&lt;ref&gt;{{Cite web| url=http://www.maserati-alfieri.co.uk/Short_Story_of_Maserati.htm | title=Short Story of Maserati | publisher=Maserati Automobili Modena  | accessdate=2009-04-25}}&lt;/ref&gt; ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ದೇ ಥೊಮಸೋ ಇವರು ಬೆನೆಲ್ಲಿ ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ರಿಂದ ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ಯಾಲಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೧೯೭೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ III ಇದು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

೧೯೮೦ ರ ದಶಕಗಳು ಕಂಪನಿಯು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾದ ಆದರೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋದಂತೆ ಮಧ್ಯಂತರ-ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ-ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ರೇರ್-ಡ್ರೈವ್, ಕೂಪ್‌ಗಳು, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.  ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋ ಎಂಜಿನ್ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಎಲ್ಲವುಗಳು ಕೂಡ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳು ಜಾಗಾಟೋದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಎರಡು ಬಾಗಿಲಿನ ಕೂಪ್ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕಾರಿಫ್, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋಲೆಟ್, ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋದ ಕೊನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮಾಸೆರೋಟಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿನ ಘಿಬ್ಲಿ II ಮತ್ತು ಷಾಮಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದ  ಹಲವಾರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.  ಎರಡು ಹೊಸ ಕೂಪ್‌ಗಳು, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಷಾಮಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಘಿಬ್ಲಿ II ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ದೆ ಥೊಮಸ್‌ರ ಗೆಳೆಯ ಲೀ ಇಯಾಕೊಕಾರ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಟಿಸಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು,

ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದವು:
* ಚುಬ್ಯಾಸ್ಕೋ ಒಂದು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ವಿ೮ ಮಧ್ಯಂತರ-ಎಂಜಿನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್.
* ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬರ್ಶೆಟ್ಟಾ, ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ (ಕಾರ್ಲೋ ಗೈನೋ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೇಲ್ಮೈ ತೆರೆದಿರುವ ಮಧ್ಯಂತರ ಎಂಜಿನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್; ೧೭ ಮಾದರಿಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.synthesisdesign.it/barchetta.html |title=Synthesis design - Maserati Barchetta |publisher=Synthesisdesign.it |date= |accessdate=2009-10-20 |archive-date=2012-07-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/68vV4CSRF?url=http://www.synthesisdesign.it/barchetta.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಫಿಯೆಟ್ ಮಾಲಿಕತ್ವ===

೧೯೯೩ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಫಿಯಟ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;edition.cnn.com&quot;&gt;{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2007/SPORT/08/07/fangio.50/|title=Fangio Remembered, 50 years after historic Nuerburgring victory|accessdate=2007-09-01|work=edition.cnn.com | date=2007-08-28}}&lt;/ref&gt; ಮಾಸೆರೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಇದು ಅದರ ನಂತರ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ೩೨೦೦ ಜಿಟಿಯನ್ನು ಚಾಲನೆಗೆ ತಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸರಟಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು-ಬಾಗಿಲಿನ ಕೂಪ್ ಒಂದು ೩.೨ ಲೀಟರ್ ಟ್ವಿನ್-ಟರ್ಬೋಚಾರ್ಜ್ಡ್ ವಿ೮ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ೩೭೦ ಎಚ್‌ಪಿ (೨೭೬ ಕೆಡಬ್ಲು) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಕಾರ್ ೫.೫ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೦–೬೦ ಎಮ್‌ಪಿಎಚ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವು ೨೮೫&amp;nbsp;ಕಿಮಿ/ಘಂಟೆ (೧೭೭&amp;nbsp;ಮೈಲ್‌ಪರ್‌ಸೆಕೆಂಡ್) ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ೨೦೦೨ ರ ಮಾದರಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸ್ಪೈಡರ್ ಮತ್ತು ಕೂಪ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು.

====ಫೆರ್ರಾರಿ====
ಜುಲೈ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಯಟ್ ಆಟೋವು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಶೇರನ್ನು ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಆರ್ಕ್-ರೈವಲ್ ಫೆರ್ರಾರಿಗೆ (ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನಡಿಯಲ್ಲಿನ ಫಿಯಟ್ ಆಟೋಕ್ಕೆ ಸಹೋದರಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;maserati.com&quot; /&gt; ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಲಕ್ಸುರಿ ವಿಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.  ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ-ವಿಂಟೇಜ್ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ ಉದ್ದಿಮೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಮ್ಯಾಸರಟಿಯು ದಿವಾಳಿತನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಕರೆತರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಜರ್ಮನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ತನ್ನ [[ಆಡಿ|ಔಡಿ]] ವಿಭಾಗದ ಕ್ವಾಟ್ರೋ ಆಲ್-ವೀಲ್-ಡ್ರೈವ್ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು (ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಗತಾನೇ-ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ಯುಬಂಗ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಯುಟಿಲಿಟಿ ವಾಹನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವೊಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆ ನಂತರದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಏಕೆಂದರೆ ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಫೆರ್ರಾರಿಯ ನೇರ ಶತ್ರುಗಳಾದ [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ|ಲ್ಯಾಂಬೋರ್ಗಿನಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ಯುಗಟ್ಟಿ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2009}}

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು: ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ರೋಡ್ ಸುಪರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಾರಿ ಎಂಜೋದಿಂದ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಯಶಸ್ವಿ ಜಿಟಿ ರೇಸರ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.  ಮತ್ತು ಕ್ವಾಟ್ರೋಪೋರ್ಟ್, ೪.೨l ವಿ೮ ಎಂಜಿನ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಕ್ಸುರಿಯ ಸಲೂನ್ ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 
೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಎಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ-ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

೨೦೦೨ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕಾರುಗಳು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು,&lt;ref name=&quot;usatoday.com&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.usatoday.com/money/autos/2004-03-29-maserati_x.htm|title=Maserati tries for comeback in USA|accessdate=2009-01-25|work=usatoday.com | first1=Earle | last1=Eldridge | date=2004-03-30}}&lt;/ref&gt; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಟ್ರೊಫಿಯೋದ ಜೊತೆಗೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಅರೇನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ-ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ (ಮುಂಚೆ ಎಮ್‌ಸಿಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು), ಅದು ಎಫ್‌ಐಎ ಜಿಟಿ ವಿಧಾಯಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಎಫ್‌ಐಎ ಜಿಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗ, ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ತಂಡದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದೂ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಿಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾದ ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದು ಎಂಜೋ ಫೆರ್ರಾರಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ;&lt;ref name=&quot;worldcarfans.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldcarfans.com/1060609.001/wcf-test-drive-maserati-mc12r-by-edo|title=WCF Test Drive: Maserati MC12R by Edo|accessdate=2009-01-25|work=worldcarfans.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207153450/http://www.worldcarfans.com/1060609.001/wcf-test-drive-maserati-mc12r-by-edo|archive-date=2009-02-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಟ್ರೀಟ್-ಲೀಗಲ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮಾದರಿಗಳು (ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೂಪ್‌ಗಳು) ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುಎಸ್$]] ೭೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.

====ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ====
೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರು ಫೆರ್ರಾರಿಯಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಫಿಯಟ್ ಆಟೋದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನ ಹೊಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;carkeys.co.uk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.carkeys.co.uk/news/2005/february/18/5657.asp|title=Ferrari/Maserati Split|accessdate=2010-04-28|year=2005|work=carkeys.co.uk|archive-date=2005-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20050220005315/http://www.carkeys.co.uk/news/2005/february/18/5657.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;automobile.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.automobile.com/fiat-divides-maserati-from-ferrari-to-bolster-alfa-romeo.html|title=Fiat Divides Maserati from Ferrari to Bolster Alfa Romeo|accessdate=2010-04-28|author=Shawn Maynard|work=automobile.com}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ಮಾಸೆರೋಟಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨,೦೦೬ ಕಾರುಗಳನ್ನು, ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ೨,೧೦೮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ೨,೫೪೦ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು ೨೦೦೭ ರ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ೧೭ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;italiaspeed.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.italiaspeed.com/2007/cars/maserati/07/q2/2407.html|title=News/24.07.2007 Maserati in the black for the first time under Fiat ownership|accessdate=2007-07-24|work=italiaspeed.com}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರ (ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌)==
:''ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಾದಿಗಾಗಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ವಾಹನಗಳ ಯಾದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ''

===ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿಗಳು===
'''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರಾಪೋರ್ಟ್''' 
[[File:Maserati Quattroporte - 2.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್.]]
{{Main|Maserati Quattroporte}}
(&quot;ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ&quot; ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶಬ್ದ), ಒಂದು ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್-ಲಕ್ಸುರಿ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಸೇಡನ್. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್‌ನ ರೀತಿಯ ೪.೭ ಲೀಟರ್ ವಿ೮ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ '''ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಎಸ್'''  ಕೂಡ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

'''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ''' 
[[File:Maserati GranTurismo front 20071104.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ.]]
{{Main|Maserati GranTurismo}}
೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ೪.೨ ಲೀಟರ್ ವಿ೮ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರರ್ ಇದು ಒಂದು ಮಾನದಂಡದ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು{{convert|405|PS|kW hp|0|abbr=on}} ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ '''ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್'''  ಆವೃತ್ತಿಯು ೪.೭ ಲೀಟರ್ ಮತ್ತು {{convert|440|PS|kW hp|0|abbr=on}} ಇತ್ತು.

'''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋ''' 
[[File:Maserati Gran Cabrio Goodwood.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋ.]]
{{Main|Maserati GranTurismo|l1=Maserati GranCabrio}}
ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತದ ಒಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೋಟರ್ ಶೋದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

'''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨''' 
[[File:Maserati.MC12.JPG|right|thumb|ಒಂದು ಎಂಸಿ12]]
{{Main|Maserati MC12}}
ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾದ ಟಾರ್ಗಾ ಟಾಪ್ ಆಗಿತ್ತು.

{{-}}

==ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು==
{{Expand section|date=September 2010}}
{{Main|Maserati in motorsport}}

ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಹದಿನೈದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಮ್‌ಸಿ ರೇಸ್‌ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು, ಯುರೋಪ್‌ನ ಕಪ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಂಡ್ಯುರೆನ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದುಬೈಯಲ್ಲಿ ಜಿಟಿ ಮೋಟರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೂಲ್ ವಿಕ್ಟರಿಯ ಮೂಲಕ ರೇಸ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;duemotori.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.duemotori.com/news/sport/35257|title=Cool Victory acquires Maserati MC for 2010 Season|accessdate=2009-10-20|work=duemotori.com|archive-date=2017-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228205953/http://www.duemotori.com/news/sport/35257|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ==
{{Portal|Companies}}
*ನದಿಯಬದಿಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟೋಮೋಟೀವ್ (ಮೋಟಾರ್‌ಗಳ) ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ 
*ಮಾಸೆರೋಟಿ (ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್)

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
ಮೌರಿಜಿಯೋ ಟ್ಯಾಬ್ಯುಕಿ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩). ಮಾಸೆರೋಟಿ: ದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್: ಮೊಡೆಲ್‌ದಿಂದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮತ್ತುಜಿಟಿ ಕಾರ್‌ನ ಮಾದರಿಗಳು, ೧೯೨೬-೨೦೦೩. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೮೮೭೯೧೧೨೬೦೦

==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Maserati vehicles|Maserati}}
*[http://www.maserati.com ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224073228/http://www.maserati.com/ |date=2011-02-24 }}
*[http://www.maseraticorse.com ಅಧಿಕೃತ ಮಾಸೆರೋಟಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509085635/http://www.maseraticorse.com/ |date=2008-05-09 }}
*[http://www.maseratiawards.com ಅಧಿಕೃತ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515092911/http://www.maseratiawards.com/ |date=2007-05-15 }}

{{Maserati}}
{{Maserati timeline 1950-2009}}
{{Fiat Group}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾಸೆರೋಟಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1914ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಬ್ರಾಂಡುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲಕ್ಸುರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]]</text>
      <sha1>tbqujqsyftex18famctls5y4u0lk3pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಾನ್ಬಾಕ್ಸಿ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27357</id>
    <revision>
      <id>1435542</id>
      <parentid>1361529</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18268" sha1="p5xn5rktky2ewd9c1xhd0h3haof1803" xml:space="preserve">{{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}}
{{Infobox company
| company_name = Ranbaxy Research Laboratories Limited
| company_logo = [[Image:Ranbaxy Logo.svg|200px]]
| company_type = |company_type = [[Public company|Public]] ({{BSE|500359}}) 
| foundation = ೧೯೬೧
| location = [[Gurgaon]], [[ಹರಿಯಾಣ]], India
| key_people =
| num_employees = ೧೧೦೦ in R&amp;D
|industry = [[Pharmaceutical industry|Pharmaceutical]]
|products = [[Pharmaceutical]]s and [[Medical diagnosis|diagnostics]]
| parent =
| subsid =
| homepage = [http://www.ranbaxy.com www.ranbaxy.com]
| footnotes =
}}

'''ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ({{BSE|500359}}) ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಔಷಧಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ೪೬ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ೭ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಓಟ್ಟೂ ೧೨೫ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಔಷಧ ಕಂಪನಿಯಾದ ದಾಯಿಚಿ ಸಾಂಕ್ಯೋ ಕಂಪನಿಯು ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತು.&lt;ref&gt;ಬ್ಲೂಂ[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&amp;amp;sid=aMiwVweIVD60&amp;amp;refer=japan ಬರ್ಗ್ - ದಾಯಿಚಿ ಟು ಟೆಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್‌ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಫಾರ್ 4.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ - ಜೂನ್ 11 2008]&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಆದ ಅತುಲ್ ಸೊಬ್ತಿಯವರು ಕಳೆದ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.

==ಇತಿಹಾಸ==
===ರಚನೆ===
ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ರನಭೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗುರುಭಕ್ಷ್‌್ ಸಿಂಗ್ ಇವರು ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಶಿಯೊನೋಗಿಯ ವಿತರಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿ ಹೆಸರು ಮೊದಲ ಯಜಮಾನರಾದ '''ರಣ''' ಭೀರ್‌ ಮತ್ತು ಗುರು'''ಭಕ್ಷ್‌'''  ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿತು. ಭಾಯಿ ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಲ ಸಹೋದರರಾದ ರಣಭೀರ್ ಮತ್ತು ಗುರುಭಕ್ಷ್‌ ಇವರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಭಾಯಿ ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ರವರ ಮಗನಾದ ಪರ್ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮಾಳವಿಂದರ್ ಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶಿವಿಂದರ್ ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಇವರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ದಾಯಿಚಿ ಸ್ಯಾಂಕ್ಯೊ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದರು.

===ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವಿಕೆ===
೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಕಂಪನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟ, ೨೦೦೫ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶದಂತೆ ಕಂಪನಿಯ ಒಟ್ಟೂ ವಹಿವಾಟಿನ ಶೇ.೨೮ನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.{{Citation needed|date=May 2009}}

೨೦೦೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಹಿವಾಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ ೧,೧೭೮ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ವಹಿವಾಟೇ ಶೇ.೭೫ರಷ್ಟಿತ್ತು.(ಅಮೇರಿಕಾ ಶೇ.೨೮, [[ಯುರೋಪ್]] ಶೇ.೧೭ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಚೀನಾ]] ಸೇರಿ ಶೇ.೨೯%) 
೨೦೦೬ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯ ವಹಿವಾಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ೧,೩೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿತು.

ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ವಿದೇಶಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಂದ ಪಡೆದ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದ ಪರವಾನಗಿ ಇಲ್ಲದ ಔಷಧಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಪತ್ರವೇ ಇಲ್ಲದೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಕಾನೂನು ರಿತ್ಯಾ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ನಿಗದಿಯಾದ ಅವಧಿಯು ಮುಗಿದುಹೋಗಿದೆ.

೨೦೦೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದ ಪರವಾನಗಿ ಇಲಾಖೆಯು ಫೈಜರ್(Pfizer) ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಂತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಬ್ಬಿ]]ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಲಿಪಿಟರ್ ಗುಳಿಗೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ದಿಢೀರನೇ ಕುಸಿಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4542358.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ - ಪೆಟೆಂಟ್ ರೂಲಿಂಗ್ ಹಿಟ್ಸ್ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಷೇರ್ಸ್ - 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005]&lt;/ref&gt; ೨೦೦೮ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯು ಫೈಜರ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಅಟ್ರೋವಿನ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಲಿಪಿಟರ್&lt;sup&gt;(ರಿ)&lt;/sup&gt;, ಮತ್ತು ಅಟ್ರೋವಿನ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಮಿಲೋಡಿಪಿನ್ ಬೆಸಲೈಟ್ ಔಷಧಿಗಳ ಮಾರಾಟದ ಸ್ವಾಮಿತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿ ಫೈಜರ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಫೈಜರ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯ ಕ್ಯಾಡುಯೆಟ್&lt;sup&gt;(ರಿ)&lt;/sup&gt; ಔಷಧಿಯು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಸೇರಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2009}}

೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೦೬ರಂದು ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯು ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ೧೮೦ ದಿನಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಈ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಿಮ್ವಾಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್(Zocor) ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯ ೮೦ ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯು ೮೦ ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ಶಕ್ತಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಝೊಕೋರ್ ಚಿನ್ಹೆಯಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಮರ್ಕ್&amp;amp;ಕಂ.;ಐವ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ (ತೇವಾ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಷಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಹೊಂದಿದ) ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶದ  ಡಾ.ರೆಡ್ಡಿಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಫೈಪೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಡಾ.ರೆಡ್ಡಿಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಸಾಮಾನ್ಯಜಾತಿಯ ಔಷಧಿಗಳು ಏಕಸ್ವಾಮಿತ್ವದಿಂದ ರಿಯಾಯಿತಿ ಹೊಂದಿದೆ.

೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಜಪಾನಿನ ದಾಯಿಚಿ ಸಾಂಕ್ಯೋ ಕಂಪನಿಯು ಕಂಪನಿಯು ೪.೬ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತದ ಶೇ.೫೦.೧ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಲನ್ನು ಹೂಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಶ್ರೀ ಮಾಳವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್‌ರವರೇ ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು.  ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದೊಂದು ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟವಾಗಿರದೇ ವಿರಳ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;amp;sid=aMiwVweIVD60 ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್ - ದಾಯಿಚಿ ಟು ಟೆಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್‌ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಫಾರ್ 4.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ - ಜೂನ್ 11, 2008]&lt;/ref&gt;

೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು ಭಾರತದ ಎರಡು ಔಷಧ ಉತ್ಪಾದಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಆಮದಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯ ಔಷಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಗೆ ೨ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fda.gov/bbs/topics/NEWS/2008/NEW01886.html |title=FDA.gov - ಎಫ್‌ಡಿಎ ಇಷ್ಯುಸ್ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟೊರಿಸ್ ಲಿ. - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2008 |access-date=2011-01-23 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513071437/http://www.fda.gov/bbs/topics/NEWS/2008/NEW01886.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೫, ೨೦೦೯ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು ನಕಲಿ ಪರಿಕ್ಷಾ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಪೋಂಟಾ ಶಾಹೀಬ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. FDA ಯು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ &quot;ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು&quot;.&lt;ref&gt;ರಾಯ್ಟರ್ಸ್ [http://www.reuters.com/article/governmentFilingsNews/idUSN2549047720090225  - ಯುಎಸ್ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಸೇಯ್ಸ್ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಫಾಲ್ಸಿಫೈಡ್ ಡೇಟಾ - ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2009]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.fda.gov/cder/drug/infopage/ranbaxy/Ranbaxy_AIP.pdf FDA.gov - ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಎಐಪಿ ಇನ್‌ಫೊಪೇಜ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===ಗಳಿಕೆ===
೧೧ನೇ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ದಾಯಿಚಿ ಸಾಂಕ್ಯೋ ಕಂಪನಿಯು ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯ ಶೇ.೩೪.೮ರಷ್ಟು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/India/article.cfm?articleid=4296 |title=ಇಂಡಿಯಾ ನೊಲೆಡ್ಜ್@ವಾರ್ಟೊನ್ - ದಿ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ-ದಾಯಿಚಿ ಡೀಲ್: ಗುಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆರ್ ಅ ಹರ್ಬಿಂಗರ್ ಆಫ್‌ ಫ್ಯುಚರ್ ಇಲ್ಸ್? - ಜೂನ್ 12, 2008 |access-date=2011-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605002848/http://knowledge.wharton.upenn.edu/India/article.cfm?articleid=4296 |archive-date=2011-06-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೨.೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿತು. ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಯಿಚಿ ಸಾಂಕ್ಯೋ ಕಂಪನಿಯು ಉಳಿದ ಶೇ. ೬೩.೯೨ರಷ್ಟು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ೪.೬ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/health/article4115884.ece |title=ಟೈಮ್ಸ್‌ಒನ್‌ಲೈನ್‌ಯುಕೆ - ಬಿಸಿನೆಸ್ - ಟೆಕ್‌ಒವರ್ ಆಫ್‌ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ |access-date=2011-01-23 |archive-date=2011-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815194541/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/health/article4115884.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.

ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯ ವಿಲೀನದಿಂದಾಗಿ ದಾಯಿಚಿ ಸಾಂಕ್ಯೋ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ೨೨ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ವಿಲೀನವಾದ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳವು ೩೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಡಾಲರ್‌ ಮೀರಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/articles/20080612/ranbaxy-laboratories-daiichi-sankyo-generic-drug-pharmaceutical-takeover-acquisition-malvinder-singh.htm |title=ದಾಯಿಚಿ ಸ್ಯಾಂಕ್ಯೊ ಗೊಬಲ್ಸ್ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟೊರಿಸ್ ಫಾರ್ 4.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ |access-date=2011-01-23 |archive-date=2009-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091116192726/http://www.ibtimes.co.in/articles/20080612/ranbaxy-laboratories-daiichi-sankyo-generic-drug-pharmaceutical-takeover-acquisition-malvinder-singh.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
* ರಿವೈಟಲ್ (ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪುಷ್ಠಿದಾಯಕ ಆಹಾರ ದೈನಿಕ)
*[[wikinvest:RANBAXY LABS (RANBAXY.EQ-IN)|ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಲ್ಯಾಬ್‌ನವರ ವೀಕಿನ್ವೆಸ್ಟನಲ್ಲಿ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ಇಕ್ಟೂ-ಇನ್ ಕೂಡ ನೋಡಬಹುದು]]

==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
*[http://www.ranbaxy.com/ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ: ಒಫಿಶಿಯಲ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050916092549/http://www.ranbaxy.com/ |date=2005-09-16 }}

{{Portal|Companies}}
{{BSE Sensex}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:BSE ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಔಷಧಿಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]]</text>
      <sha1>p5xn5rktky2ewd9c1xhd0h3haof1803</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಳೆಬಿಲ್ಲು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27590</id>
    <revision>
      <id>1435524</id>
      <parentid>1431929</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120149" sha1="60igjzzqing9hg4qklji9h2znjn7o2i" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|300px|ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಜೋಡಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು. ಪ್ರಧಾನ ಚಾಪದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು. ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನ ನೆರಳು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ವೃತ್ತದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ತಾಣ).]]
'''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''' (ಅಥವಾ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು) ಎಂಬುದೊಂದು [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ|ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] ಮತ್ತು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನು ಬೆಳಗಿದಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ಬಣ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದು ಕಾಣಿಸುವಂಥ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಇದು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಬಣ್ಣ|ಬಹುವರ್ಣದ]] ಬಿಲ್ಲಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುವ ಇದು ತನ್ನ ಹೊರಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಒಳಗಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರಿಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಅಖಂಡವಾಗಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳ ರೋಹಿತವನ್ನು (ಬಣ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು) ಒಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ-ವಿಸ್ಪಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮಾನವನ ವರ್ಣ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ಮತ್ತು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಶ್ರೇಣಿಯು [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್‌ನ]] ಸಪ್ತಾಂಶಕವಾದ ಕೆಂಪು (red), ಕಿತ್ತಳೆ (orange), ಹಳದಿ (yellow), ಹಸಿರು (green), ನೀಲಿ (blue), ಊದಾನೀಲಿ (indigo) ಮತ್ತು ನೇರಿಳೆಯ (violet) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ (ಶ್ರೇಣಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು Roy G. Biv- ರೀತಿಯ ನೆನಪಿನ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ). ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೀರಿನ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದಲೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮಂಜು, ತುಂತುರು ಹನಿ, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬನಿ ಈ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

[[ಚಿತ್ರ:TakakkawFalls2 edit.jpg|thumb|ಜಲಪಾತವೂಂದರ ಬಳಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತೆ, ಮಂಜಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.]]
thumb|ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಸುಕಾದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದೊಂದಿಗಿನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು

== ಗೋಚರತ್ವ ==
[[ಚಿತ್ರ:A surfer in the air 2.jpg|thumb|ಅಲೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತುಂತುರು ಹನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು (ತುಂತುರು ಹನಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಎಂದು ಇವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)]]
[[ಚಿತ್ರ:Rainbow At Maraetai Beach New Zealand.jpg|thumb|right|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಮರೇಟಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀವ್ರ ವರ್ಷಧಾರೆಯ ನಂತರ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ತೂರಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ ಕಂಡ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು.]]
ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಇದ್ದು, ಒಂದು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತಿಯ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೋಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಕಾಶವು ಇನ್ನೂ ಗಾಢತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಮಸುಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿರುವ ತಾಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕನಿದ್ದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕತ್ತಲಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವೈದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

[[ಜಲಪಾತ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರಂಜಿಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ದಿನವೂಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೊಳಗೆ ನೀರಿನ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳನ್ನು ಚೆದುರಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಅಪರೂಪಕ್ಕೆಂಬಂತೆ, ಒಂದು [[ಸೋಮಚಾಪ|ಚಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಾಂದ್ರ /ಇಂದ್ರಚಾಪ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಬೆಳದಿಂಗಳು ಬೆಳಗುವ ರಾತ್ರಿಗಳಂದು ಕಾಣ ಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನವನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Walklet |first=Keith S. |year=2006 |url=http://www. anseladams.com/ content/newsletter/ lunar_ rainbow. html |title=Lunar Rainbows - When to View and How to Photograph a &quot;Moonbow&quot; |publisher=The Ansel Adams Gallery |accessdate=2007-06-07 |archiveurl = http://web. archive.org/web/ 20070525033800/http: //www.anseladams.com/ content/ newsletter/lunar_rainbow.html |archivedate = May 25, 2007}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಧವೃತ್ತವನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ 84°ಯಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ನೋಟದ ಕೋನವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿ (ಕ್ಯಾಮರಾ) ಆದಲ್ಲಿ, 19 ಮಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ನಾಭಿ ದೂರವನ್ನು (ಫೋಕಲ್‌ ಲೆಂತ್‌) ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಮಸೂರ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ವಿಶಾಲ-ಕೋನದ ಮಸೂರವು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಈಗ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದರಿಂದ ಸಮಗ್ರ ಚಾಪದ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ದ್ವಿತೀಯಕ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಯುಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ವಿಮಾನವೊಂದರಿಂದ ಓರ್ವರು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ವೃತ್ತವನ್ನು ನೋಡುವ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ನೆರಳು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಮಂಡಲದ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಪ್ರಭಾಮಂಡಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ 5–20°ಯಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವ ಗೋಚರತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ಮೋಡವಿರುವುದು), ಎರಡನೇ ಚಾಪವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಜೋಡಣಾಕ್ರಮವು ತಿರುಗು-ಮುರುಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ಆಕಾಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಾದರೆ, ಎರಡನೇ ಚಾಪವು ಎಷ್ಟುಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.

== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆ ==
ಬೆಳಕು ಮಳೆಹನಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು [[ವಕ್ರೀಭವನ|ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]], ಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅದು ಹನಿಯನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಒಳಬರುವ ಬೆಳಕು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೋನಗಳ ಮೇಲೆ ಮರಳಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬೆಳಕು 40–42°ಯಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹನಿಯ ಗಾತ್ರವು ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ ಕೋನವು ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹನಿಯ ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕೋನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಮಳೆನೀರಿಗಿಂತ ಉನ್ನತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ತುಂತುರು ಹನಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ &quot;ಮಳೆಬಿಲ್ಲು&quot; ಒಂದರ ತ್ರಿಜ್ಯವು, ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ತಪ್ಪುಜೋಡಣೆಯೊಂದರಿಂದ ಇದು ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Cowley, Les |url=http://www. atoptics.co.uk/ rainbows/seabow.htm |title=Sea Water Rainbow |work=Atmospheric Optics |accessdate=2007-06-07}}&lt;/ref&gt; ಬೆಳಕು ವಕ್ರೀಭವನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಅದರ ತರಂಗಾಂತರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದರ ಬಣ್ಣ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿಗಿಂತಲೂ ನೀಲಿ ಬೆಳಕು (ಮೊಟಕಾದ ತರಂಗಾಂತರ) ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಣ್ಣಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಪ್ರತಿಫಲನವಾಗುವುದರಿಂದ, ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿನದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಣ್ಣದಾದ ಒಂದು ಕೋನದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬೆಳಕು ಬೀಳುವ ಮೂಲ ಬಿಳಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣಹನಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ನಮೂನೆಯು ಚಾಪದ ಹೊರಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದೇನೆಂದರೆ, ಸಣ್ಣಹನಿಯೊಂದರಿಂದ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ವೀಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನು ನೋಡಿದರೆ, ಆಗ ಆ ಸಣ್ಣಹನಿಯಿಂದ ಬರುವ ನೀಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಅವನು ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪಥದ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ: ಇದು ವೀಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬೀಳದಿರುವ ಒಂದು ಪಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾದ ನೀಲಿ ಬೆಳಕು ಒಂದು ''ವಿಭಿನ್ನ ಸಣ್ಣಹನಿ'' ಯಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದರ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಅದು ಇರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಳೆಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳಕು [[ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನ|ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮಳೆಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಬೆಳಕು, ವೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಳೆಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ರೋಹಿತಗಳು ಗೋಚರಿಸುವ ಇತರ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸದರಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹದವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತ ವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Zero order glow&quot;&gt;ಕೌಲೆ, ಲೆಸ್‌. [http://www.atoptics.co.uk/rainbows/ord0.htm &quot;ಜೀರೋ ಆರ್ಡರ್‌ ಗ್ಲೋ&quot;] {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರಿಕ್‌ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌.''&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
|-
| [[ಚಿತ್ರ:Rainbow single reflection.svg|right|250px|thumb|ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಮಳೆಹನಿಯೊಂದನ್ನು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ (ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಸರಳರೇಖೆಯಂತೆ), ಮಳೆಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಳೆಹನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಗಾಳಿ ಆಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಿಡುವ ಬೆಳಕು ಒಂದು ಅಗಲ ಕೋನದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಗರಿಷ್ಟ ತೀವ್ರತಾ ಮಾಪನವು 40.89–42°ನಷ್ಟಿದೆ.]]
| [[ಚಿತ್ರ:Rainbow1.svg|right|250px|thumb|ನೀಲಿ ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಒಂದು ಕೋನದಿಂದ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬಿಳಿಯ ಬೆಳಕು ಮಳೆಹನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಹನಿಯನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ, ನೀಲಿ ಕಿರಣಗಳಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕೋನದ ಮೂಲಕ ಕೆಂಪು ಕಿರಣಗಳು ತಿರುಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.]]
|}
ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣವೂಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವೀಕ್ಷಕನ ತಾಣ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಳೆಹನಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ವಕ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಮಳೆಹನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳಕು ಮಾತ್ರವೇ ವೀಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಬೆಳಕೇ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಸ್ಥಾನವು ಯಾವಾಗಲೂ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೂರ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಒಳಭಾಗವು ಹೊರಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೀಕ್ಷಕನ ತಲೆಯ ನೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ತಾಣದಲ್ಲಿ (ಇದು ಹಗಲುವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ) ಚಾಪವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕನ ತಲೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ನೆರಳಿನ ನಡುವಿನ ರೇಖೆಗೆ 40–42°ಯಷ್ಟಿರುವ ಕೋನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೂರ್ಯನು 42°ಗಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟಿರಬೇಕಾದ ಮಳೆಹನಿಗಳು ದಿಗಂತ (ಅಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಎತ್ತರ) ಮತ್ತು ನೆಲದ ನಡುವೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ; ವೀಕ್ಷಕನು ನೆಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿ), ಪರ್ವತವೂಂದರ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ, ಅಥವಾ ಜಲಪಾತವೊಂದರ ಮೇಲಿದ್ದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

== ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ==
{| style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
|-
| [[ಚಿತ್ರ:rainbowrays2.png|right|250px|thumb|ನೋಡುಗರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಮಳೆಹನಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಳುವ ಬೆಳಕು ಅತ್ಯಂತ ಉಜ್ವಲವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು 50–53°ನಷ್ಟು ಮಾಪನದಲ್ಲಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.]]
| [[ಚಿತ್ರ:Double-Rainbow.jpg|right|250px|thumb|ಒಂದು ಜೋಡಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ತನ್ನ ಹೊರಗಿನ (ದ್ವಿತೀಯಕ) ಬಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ-ಕ್ರಮದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ನ ಪಟ್ಟಿಯಿರುತ್ತದೆ.]]
|}
ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಬ್ಬಾದ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಆಗಾಗ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಹನಿಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಪ್ರತಿಫಲನದಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು 50–53°ಯಷ್ಟಿರುವ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರತಿಫಲನದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಬಣ್ಣಗಳು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅಂದರೆ ಅದರ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದರೆ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಮಸುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ಪ್ರತಿಫಲನದಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಎರಡು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೇ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದೂ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದ ಮಸುಕಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ನ ಪಟ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಅಫ್ರೋಡಿಸಿಯಾಸ್‌ನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌‌‌ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.

ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ಅಥವಾ ತೃತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಚತುರಂಶೀ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೆಲವೂಂದು ವೀಕ್ಷಕರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಗಿನ ಒಂದು ಮಬ್ಬಾದ ಬಿಲ್ಲು ತರಂಗದಂತಿರುವ ಮತ್ತು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಹರೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇಂಥ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನು ತೊಡಕಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಆಕಾಶದ ಅದೇ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೊರಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಚಹರೆಯೊಂದನ್ನು, ತೃತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಗೆಯು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಗಿನ (ತೃತೀಯಕ) ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹೊರಗಿನ ಬಿಲ್ಲು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದಿರುವ ಎರಡು ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಬಿಳಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು, ಒಳಗಿನ ಒಂದು ನೀಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವು ಜೋಡಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಶಿಷ್ಟಸ್ವರೂಪದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಎರಡು ಬಿಲ್ಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಬಿಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎರಡೂ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ತದ್ರೂಪಿಯಾದ, ಬಣ್ಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದಕ್ಕಿರುವ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬಿಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಳಗಿನ ಬಣ್ಣವು ನೀಲಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣವು ಕೆಂಪು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ ಬಿಲೆಟ್‌ (1808–1882) ಎಂಬಾತ ವಿವರಿಸಿದ. 19ನೇ-ದರ್ಜೆಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನವರೆಗೆ ಈತ ಕೋನೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು, ಈ ಒಂದು ಮಾದರಿಗೆ ಅವನು &quot;ಗುಲಾಬಿ&quot; (ರೋಸ್‌) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.numdam.org/item?id=ASENS_1868_1_5__67_0 |title=Mémoire sur les Dix-neuf premiers arcs-en-ciel de l'eau |first=Felix |last=Billet |journal=Annales scientifiques de l'École Normale Supérieure |volume=1 |issue=5 |pages= 67–109 |year=1868 |accessdate=2008-11-25}}&lt;/ref&gt; ಲೇಸರ್‌‌ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತೀವವಾಗಿ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಮಾಂತರೀಕರಿಸಿದ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ-ದರ್ಜೆಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ಹೀಲಿಯಂ-ನಿಯಾನ್‌ (HeNe) ಲೇಸರ್‌‌ ಕಿರಣ ಹಾಗೂ ಒಂದು ತೂಗುವ ನೀರಿನ ಲೋಲಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, K. ಸಸ್ಸಾನ್‌ ಎಂಬಾತ 1979ರಲ್ಲಿ ಆರನೇ-ದರ್ಜೆಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಮೊದಲು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ.&lt;ref&gt;K. ಸಾಸ್ಸೆನ್‌, J. ಆಪ್ಟ್‌. ಸಾಕ್‌. ಆಮ್‌. 69 (1979) 1083. {{doi|10.1364/JOSA.69.001083}}&lt;/ref&gt; ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಆದರೆ ಒಂದು ಆರ್ಗಾನ್‌ ಅಯಾನು ಲೇಸರ್‌‌ ಕಿರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾದ 200ನೇ-ದರ್ಜೆಯವರೆಗಿನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತು ಎಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು 1998ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;P.H. ಎಂಗ್‌, M.Y. ಟ್ಸೇ, ಮತ್ತು W.K. ಲೀ, ''J. ಆಪ್ಟ್‌. '' ''ಸಾಕ್‌. ಆಮ್‌.''  B 15 (1998) 2782 {{doi|10.1364/JOSAB.15.002782}}&lt;/ref&gt;

=== ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ===
[[ಚಿತ್ರ:Supernumerary rainbow 03 contrast.jpg|thumb|ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ವೈದೃಶ್ಯದರ್ಶನ-ವರ್ಧಿತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ; ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕೆನ್ನೀಲಿ ಚಾಪಗಳಿವೆ.]]
ಒಂದು '''ಪೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು'''  ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು '''ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು'''  ಒಂದು ವಿರಳವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಒಳಗಿನ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಹೊರಭಾಗದ ಮೇಲೂ ಹಲವಾರು ಮಸುಕಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರದೆ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಾಡಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಪ್ಯಾಸ್ಟಲ್‌-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆಹನಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ, ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಉದ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಪಥಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತಿಕರಣದಿಂದ ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದರಂತೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬರುವ ಮಸುಕಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಿರಣಗಳು ಸಮಾನಕಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ರಚನಾತ್ಮಕ ವ್ಯತಿಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರರ ಬಲವರ್ಧಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಉಜ್ವಲವಾದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ಕಿರಣಗಳು ಅರ್ಧದಷ್ಟರವರೆಗಿನ ತರಂಗಾಂತರದಿಂದ ಸಮಾನಕಲೆಯ ಹೊರಗಿದ್ದು, ರಚನಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ವ್ಯತಿಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಅಂತರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಕ್ರೀಭವನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯತಿಕರಣದ ಮಾದರಿಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಜ್ವಲ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದು ಚಿಕಣಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಹನಿಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ಪರಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ [[ತರಂಗ]] ಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಥಾಮಸ್‌ ಯಂಗ್‌ ಎಂಬಾತ 1804ರಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದ.

=== ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ===
[[ಚಿತ್ರ:ReflectionRainbow.jpg|thumb|upright|ಸೂಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು.]]
ಜಲರಾಶಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ವಿಭಿನ್ನ ಬೆಳಕಿನ ಪಥಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಪೂರಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಒಂದು ವೇಳೆ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ), ಆ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದರ್ಪಣದ ಬಿಂಬವಾಗಿ ಒಂದು '''ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು'''  ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮಳೆಹನಿಗಳಿಂದ ಮೊದಲು ವಿಚಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಜಲರಾಶಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯಾದರೂ ಆಗಾಗ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣದಾದ ಕೊಳಕು ನೀರಿನ ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಜಲರಾಶಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಸಮಗ್ರ ಮೇಲ್ಮೈನಾದ್ಯಂತವೂ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆಯ ತೆರೆಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಹನಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸದರಿ ಜಲರಾಶಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸೂರ್ಯಬೆಳಕು ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆಯೋ ([http://www.eo.ucar.edu/rainbows/rnbw8.gif ರೇಖಾಚಿತ್ರ] ವನ್ನು ನೋಡಿ) ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು '''ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು'''  ಅದು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಸದರಿ ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ದಿಗಂತದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಚಾಪವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರವಿರುವಂತೆ, ಇದರ ಕೇಂದ್ರವು ದಿಗಂತದ ಮೇಲಿನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಫಲನದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಫಲನ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳೊಂದಿಗಿನ ದ್ವಿತೀಯಕ ಬಿಲ್ಲು ಇವು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಆರು (ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಂಟು) ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Terje O. Nordvik |url= http://apod.nasa.gov/apod/ap070912.html |title=Six Rainbows Across Norway |publisher=APOD (Astronomy Picture of the Day) |accessdate=2007-06-07}}&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತು ಸಮತಲವಾದ ಬಿಲ್ಲು ===
ಸುತ್ತು ಸಮತಲವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು &quot;ಅಗ್ನಿಯ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು&quot; ಎಂಬ ಅಪಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಂಜಿನ ಹರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವುದರಿಂದ, ಇದೊಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಅಲ್ಲವಾದರೂ ಒಂದು ತೇಜೋಮಂಡಲವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;atoptics-circumhor&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atoptics.co.uk/halo/cha2.htm |title=Circumhorizontal arc |author=Les Cowley |publisher=Atmospheric Optics |accessdate=2007-04-22}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ಟೈಟನ್‌ ಮೇಲಿನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ===
ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಟೈಟನ್‌ ಒಂದು ತೇವದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರ ಮೇಲೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟೈಟನ್‌ನ ತಂಪು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವಪದಾರ್ಥವು ನೀರು ಆಗಿರದೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಮೀಥೇನ್‌ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಟೈಟನ್‌ನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ತ್ರಿಜ್ಯವು 42°ಯ ಬದಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 49°ಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆ ತರಂಗಾಂತರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಟೈಟನ್‌ನ ವಾತಾವರಣವು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ನೋಡಲು ಸಂದರ್ಶಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅವರೋಹಿತ ಬಿಸಿಲು ಕನ್ನಡಕಗಳ (ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌ ಗಾಗಲ್ಸ್‌) ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2005/25feb_titan2.htm |title=Rainbows on Titan |author=Science@NASA |accessdate=2008-11-25 |archive-date=2005-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050227024108/http://science.nasa.gov/headlines/y2005/25feb_titan2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ==
ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನೆಡೆಗೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಮನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]] (384–322 BCE) ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಬಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅವನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿದ್ದವಾದರೂ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿಮರ್ಶಾರಹಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;&quot;''[https://books.google.com/books?id=kZcCtT1ZeaEC&amp;amp;pg=PA109&amp;amp;dq&amp;amp;hl=en#v=onepage&amp;amp;q=&amp;amp;f=false ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಬ್ರಿಜ್‌: ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌ ಇನ್‌ ಆರ್ಟ್‌, ಮಿಥ್‌, ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌]'' &quot;. ರೇಮಂಡ್‌ L. ಲೀ, ಆಲಿಸ್ಟರ್‌ B. ಫ್ರೇಸರ್‌ (2001). ‌ಪೆನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ 109. ISBN 0-271-01977-8&lt;/ref&gt;

ಅರಬ್‌ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌ (ಅಲ್ಹಾಜೆನ್‌; 965–1039) ಎಂಬಾತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ತನ್ನ ''ಮಕಾಲಾ ಫಿ ಅಲ್‌-ಹಲಾ ಡಾ ಕಾಸ್‌ ಕಝಾಹ್‌''  (''ಆನ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಅಂಡ್‌ ಹ್ಯಾಲೊ'' ) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ: &quot;ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಒಂದು ಬಿಂಬವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಂಬವು ನಿಮ್ನ ಕನ್ನಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವೊಂದರಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ನ ಕನ್ನಡಿಯ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದರೆ, ಆ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಅವು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವಾಗಿ, ನೋಡುಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಬಿಂದುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೋಡವೊಂದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಆಗಿ ಭಾವಿಸಿದಾಗ, ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ವೃತ್ತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.&quot;&lt;ref name=&quot;Topdemir-77&quot;&gt;{{Cite journal |first=Hüseyin Gazi |last=Topdemir |title=Kamal Al-Din Al-Farisi’s Explanation of the Rainbow |journal=Humanity &amp; Social Sciences Journal |volume=2 |issue=1 |pages=75–85 [77] |year=2007 |url=http://www.idosi.org/hssj/hssj2(1)07/10.pdf |accessdate=2008-09-16 |archive-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002144913/http://www.idosi.org/hssj/hssj2(1)07/10.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಷ್ಟು ಆತ ಸಮರ್ಥನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, &quot;ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಂದ ಬೆಳಕು ಕಣ್ಣನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೋಡವೊಂದರಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ&quot; ಎಂಬ ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;MacTutor&quot;/&gt; ಈ ವಿವರಣೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವೆರಿಯಸ್‌‌ನಿಂದ&lt;ref name=&quot;Topdemir-77&quot;/&gt; ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಮಾಲ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ಫಾರಿಸೀ (1267–ಸುಮಾರು 1319/1320) ಮತ್ತು ಫ್ರೀಬರ್ಗ್‌ನ ಥಿಯೋಡೋರಿಕ್‌‌ (ಸುಮಾರು 1250–1310) ಎಂಬಿಬ್ಬರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite journal |first=Hüseyin Gazi |last=Topdemir |title=Kamal Al-Din Al-Farisi's Explanation of the Rainbow |journal=Humanity &amp; Social Sciences Journal |volume=2 |issue=1 |pages=75–85 [83] |year=2007 |url=http://www.idosi.org/hssj/hssj2(1)07/10.pdf |accessdate=2008-09-16 |archive-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002144913/http://www.idosi.org/hssj/hssj2(1)07/10.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿಫಲನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಣ್ಣಗಳು ಭೌತಿಕವಸ್ತುಗಳ ಬಣ್ಣಗಳಂತೆ ನಿಜವಾದವುಗಳಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;explanation&quot;&gt;&quot;''[https://books.google.com/books?id=kZcCtT1ZeaEC&amp;amp;pg=PA141&amp;amp;dq&amp;amp;hl=en#v=onepage&amp;amp;q=&amp;amp;f=false ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಬ್ರಿಜ್‌: ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌ ಇನ್‌ ಆರ್ಟ್‌, ಮಿಥ್‌, ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌]'' &quot;. ರೇಮಂಡ್‌ L. ಲೀ, ಆಲಿಸ್ಟರ್‌ B. ಫ್ರೇಸರ್‌ (2001). ಪೆನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌. ಪುಟಗಳು 141-144. ISBN 0-271-01977-8&lt;/ref&gt;

ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌ನ ಸಮಕಾಲೀನನಾದ ಪರ್ಷಿಯಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್‌ ಸೀನಾ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ; 980–1037) ಎಂಬಾತ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ. ಅವನು ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, &quot;ಮಸುಕಾದ ಅಥವಾ ಗಾಢವಾಗಿರುವ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಮೋಡ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಕನ ನಡುವೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಅತಿ ತೆಳುವಾದ ಮಂಜಿನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಗಾಜಿನ ಹಿಂಭಾಗದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪಾದರಸದ ಲೇಪವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಮೋಡವು ಕೇವಲ ಈ ತೆಳುವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಕೇವಲವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂವೇದನೆಯಷ್ಟೇ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಿಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬಣ್ಣದ ರಚನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಇಬ್ನ್‌ ಸೀನಾ ಬದಲಿಸುತ್ತಾನೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;ಕಾರ್ಲ್‌ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಬಾಯರ್‌ (1954), &quot;ರಾಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಸ್ಸೆಟೆಸ್ಟೆ ಆನ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ&quot;, ''ಓಸಿರಿಸ್‌‌''  '''11''' : 247–258 [248]&lt;/ref&gt; ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ವಿವರಣೆಯೂ ಸಹ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Topdemir-77&quot;/&gt; ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾದ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ವಾದಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಇಬ್ನ್‌ ಸೀನಾನ ಪರಿಗಣನೆಯು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;explanation&quot;/&gt;

ಚೀನಾದ ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ (960–1279) ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದ ಷೆನ್‌ ಕುವೊ (1031–1095) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ವಿದ್ವಾಂಸ-ಅಧಿಕಾರಿಯು, ಸನ್‌ ಸಿಕಾಂಗ್‌‌ (1015–1076) ಎಂಬ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆಧಾರ-ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ: ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದರಿಂದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;‌ಸಿವಿನ್, ನಾಥನ್‌ (1995). ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್‌ ಚೈನಾ: ರಿಸರ್ಚಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಬ್ರೂಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, ವೆರ್ಮಾಂಟ್‌: ವೇರಿಯೋರಿಯಂ, ಆಶ್‌ಗೇಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌. III, ಪುಟ 24.&lt;/ref&gt; ಪಾಲ್‌ ಡಾಂಗ್‌‌ ಈ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ವಕ್ರೀಭವನದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂಬಂತೆ ತಿಳಿಸುವ ಷೆನ್‌ನ ವಿವರಣೆಯು &quot;ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;‌‌ಡಾಂಗ್, ಪಾಲ್‌ (2000), ''ಚೈನಾ'ಸ್‌ ಮೇಜರ್‌ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌: ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್‌ ಫೆನಾಮೆನಾ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಅನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್‌'ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌'', ಪುಟ 72, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ: ಚೈನಾ ಬುಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೀರಿಯಾಡಿಕಲ್ಸ್‌, ಇಂಕ್‌., ISBN 0-8351-2676-5&lt;/ref&gt;

ಪರ್ಷಿಯಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಕುತ್ಬ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌ ಅಲ್‌-ಷಿರಾಜಿ (1236–1311) ಎಂಬಾತ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯುಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿರುವ ವಿವರಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ. ಕಮಾಲ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ಫಾರಿಸೀ (1260–1320) ಎಂಬ ಅವನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಇದನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರರೀತ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿರುವ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಅವನು ನೀಡಿದ. &quot;ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವು ನೀರಿನ ಸಣ್ಣಹನಿಯೊಂದರಿಂದ ಎರಡುಬಾರಿ ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವಕ್ರೀಭವನಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ&quot; ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ. ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪಾರದರ್ಶಕ ಗೋಳ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿ ಮಸುಕನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಯೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಅವನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;MacTutor&quot;&gt;{{cite web |author=O'Connor, J.J.; Robertson, E.F. |date=November 1999 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Al-Farisi.html |title=Kamal al-Din Abu'l Hasan Muhammad Al-Farisi |publisher=[[MacTutor History of Mathematics archive]], University of St Andrews |accessdate=2007-06-07 |archive-date=2017-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721023203/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Al-Farisi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{Verify credibility|date=September 2010}} ''ಕಿತಾಬ್‌ ತನ್‌ಕಿಹ್‌ ಅಲ್‌-ಮನಾಜಿರ್‌''  (''ದಿ ರಿವಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌'' ) ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಗೋಳವೊಂದರ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಗಾಜಿನ ನಿಚ್ಚಳ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅಲ್‌-ಫಾರಿಸಿ ಬಳಸಿದ. ಮಳೆ ಹನಿಯೊಂದರ ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ, ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರವೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೆಳಕು ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿ ಮಸುಕಿನ ಒಳಗಡೆ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವನು ಇರಿಸಿದ. ಗೋಳದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ಆತ, ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಭವನಗಳ ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳು ಬೆಳಕಿನ ವಿಭಜನೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಿದ. ಅವನ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವನ ಕೆಲ ಸಮಕಾಲೀನರ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಫ್ರೀಬರ್ಗ್‌ನ ಥಿಯೋಡೋರಿಕ್‌‌‌‌ನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ (ಅವರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌ನ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು), ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬರೂಪಣ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟೆಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು (ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂಟನ್‌ ನಡೆಸಿದ, ಆದರೆ ಒಂದು ಗೋಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅವನು ಒಂದು ಪಟ್ಟಕವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ) ಎನ್ನಬಹುದು.&lt;ref&gt;ನಾಡರ್‌ ಎಲ್‌-ಬಿಜ್ರಿ, &quot;ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌&quot;; ''ಮೆಡಿಇವಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌: ಆನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು, ಸಂಪಾದಕರು: ಥಾಮಸ್‌ F. ಗ್ಲಿಕ್‌, ಸ್ಟೀವನ್‌ J. ಲಿವೆಸೆ, ಮತ್ತು ಫೇಯ್ತ್‌ ವಾಲಿಸ್‌ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ — ಲಂಡನ್‌: ರೌಲೆಟ್ಜ್‌‌, 2005), ಪುಟಗಳು 237–240.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ನಾಡರ್‌ ಎಲ್‌-ಬಿಜ್ರಿ, &quot;ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌&quot;; ''ಮೆಡಿಈವಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಸಿವಿಲಿಸೇಷನ್‌: ಆನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು, ಸಂಪಾದಕ: ಜೋಸೆಫ್‌ W. ಮೇರಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ – ಲಂಡನ್‌: ರೌಲೆಟ್ಜ್‌‌, 2005), ಸಂಪುಟ II, ಪುಟಗಳು 578–580&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ನಾಡರ್‌ ಎಲ್‌-ಬಿಜ್ರಿ, &quot;ಅಲ್‌-ಫಾರಿಸಿ, ಕಮಲ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌&quot;; ''ದಿ ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ಯಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು, ಸಂಪಾದಕ: ಆಲಿವರ್‌‌ ಲೀಮನ್‌ (ಲಂಡನ್‌ — ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಥೋಮೆಸ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯುಯಂ, 2006), ಸಂಪುಟ I, ಪುಟಗಳು 131–135&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ನಾಡರ್‌ ಎಲ್‌-ಬಿಜ್ರಿ, &quot;ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌, ಸಲ್‌-ಹಸನ್‌&quot;; ''ದಿ ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ಯಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು, ಸಂಪಾದಕ: ಆಲಿವರ್‌‌ ಲೀಮನ್‌ (ಲಂಡನ್‌ — ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಥೋಮೆಸ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯುಯಂ, 2006), ಸಂಪುಟ I, ಪುಟಗಳು 248–255.&lt;/ref&gt;{{Verify source|date=September 2010}}

ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯ್‌ಥಾಮ್‌ನ ''ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌''  ಕೃತಿಯು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಸ್ಸೆಟೆಸ್ಟೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಳಕಿನ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರೋಜರ್‌ ಬೇಕನ್‌ ಎಂಬಾತ ಮುಂದುವರಿಸಿದ; ಹರಳುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಳಕು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ 1268ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಓಪಸ್‌ ಮಜುಸ್‌''  ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಜರ್‌ ಬೇಕನ್ ಬರೆದ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Davidson |first=Michael W. |date= August 1, 2003 |url=http://micro.magnet.fsu.edu/optics/timeline/people/bacon.html |title=Roger Bacon (1214–1294) |publisher=Florida State University |accessdate=2006-08-10}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕೋನೀಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಬೇಕನ್‌ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ. ದಿಗಂತದ ಮೇಲೆ 42°ಗಿಂತ ಎತ್ತರದದಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಶೃಂಗವು ಕಾಣಿಸಲಾರದು ಎಂದು ಅವನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ.&lt;ref&gt;[http://books.google.es/books?id=kZcCtT1ZeaEC&amp;amp;pg=PA155&amp;amp;dq=Rainbow+roger+Bacon&amp;amp;hl=es&amp;amp;ei=Ion5S6DMDMP88Aaxv8SrBw&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=8&amp;amp;ved=0CE0Q6AEwBw#v=onepage&amp;amp;q=Rainbow%20roger%20Bacon&amp;amp;f=false ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಬ್ರಿಜ್‌: ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌ ಇನ್‌ ಆರ್ಟ್‌, ಮಿಥ್‌, ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌], ಪುಟ 156, ರೇಮಂಡ್‌ L. ಲೀ, ಆಲಿಸ್ಟರ್‌ B. ಫ್ರೇಸರ್‌&lt;/ref&gt; ಪ್ರಧಾನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳೆರಡರ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಫ್ರೀಬರ್ಗ್‌ನ ಥಿಯೋಡೋರಿಕ್‌‌ 1307ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಹನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದಾಗ, ವೀಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಿರಣಗಳು ಎರಡು ವಕ್ರೀಭವನಗಳಿಗೆ (ಸಂಕ್ರಮಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಮಣದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವಾಗುವಾಗ) ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರತಿಫಲನಕ್ಕೆ (ಹನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ&quot; ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=[[Lindberg, David C]] |date=Summer, 1966 |title=Roger Bacon's Theory of the Rainbow: Progress or Regress? |journal=Isis |volume=57 |issue=2 |page=235 |url= http://www.journals.uchicago.edu/cgi-bin/resolve?doi=10.1086/350116&amp;erFrom=-5850190228810736974Guest |accessdate=2007-06-07 |doi=10.1086/350116}} {{Dead link|date=May 2008}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ವಕ್ರೀಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಅವನು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ.

[[ಚಿತ್ರ:Descartes Rainbow.png|left|thumb|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ರೆನೆ ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟೆಸ್‌ರ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]]

1637ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟೆಸ್‌‌ನ ''ಡಿಸ್ಕೋರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಮೆಥಡ್‌''  ಎಂಬ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥವು ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಳೆಹನಿಗಳ ಗಾತ್ರವು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತ ಅವನು, ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಗಾಜಿನ ಗೋಳದ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಕಿರಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ ಕೋನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವನೊಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ: ಮಳೆಹನಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನದಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಬಿಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳಿಂದ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಬಿಲ್ಲು ಉಂಟಾಗಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಅವನ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು. [[ವಕ್ರೀಭವನ]]ದ ನಿಯಮದ ಒಂದು ಊಹನದೊಂದಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಅವನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ (ಸ್ನೆಲ್‌‌ಗೆ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗದೆ) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಬಿಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಬಣ್ಣಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ವಿವರಣೆಯು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Boyer |first=Carl B. |title=Descartes and the Radius of the Rainbow |journal=Isis |year=1952 |volume=43 |issue=2 |pages=95–98 |doi=10.1086/349399}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gedzelman |first=Stanley David |title=Did Kepler's Supplement to Witelo Inspire Descartes' Theory of the Rainbow? |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |year=1989 |volume=70 |issue=7 |page=750 |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1989BAMS...70..750G |accessdate=2007-06-19 |doi=10.1175/1520-0477(1989)070&lt;0750:DKSTWI&gt;2.0.CO;2}}&lt;/ref&gt;

ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬಿಳಿಯ ಬೆಳಕು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಪಟ್ಟಕವು ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ರೋಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌]] ನಿರೂಪಿಸಿದ, ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಬಣ್ಣಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ನೀಲಿ ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ; ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಇದು ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=O'Connor, J.J.; Robertson, E.F. |date = January 2000|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Biographies/Newton.html |title=Sir Isaac Newton |publisher=University of St. Andrews |accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಬೆಳಕಿನ ಕಣವಾದವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಒಂದು ತರಂಗದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ವ್ಯತಿಕರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಥಾಮಸ್‌ ಯಂಗ್‌ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಒಂದು ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾದ ವಿವರಣೆಯು ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.

ಯಂಗ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು 1820ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಿಡ್ಡೆಲ್‌ ಐರಿ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನೀರಿನ ಸಣ್ಣಹನಿಗಳ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಲವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಈತ ವಿವರಿಸಿದ. 1908ರಲ್ಲಿ ಗುಸ್ಟಾವ್‌ ಮೀ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀ ಸ್ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್‌ ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾದ ಆಧುನಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರಣೆಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದು, ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನವು ನುಸೆನ್‌ಜ್ವೀಗ್‌ನಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;ನುಸೆನ್‌ಜ್ವೀಗ್‌, H. ಮೋಸೆಸ್‌, &quot;ದಿ ಥಿಯರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ,&quot; ''ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌''  ಸಂಪುಟ 236, ಸಂ.4 (1977), 116.&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
=== ಪುರಾಣ ===
[[ಚಿತ್ರ:WhereRainbowRises.jpg|thumb|upright|ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಅಂತ್ಯ]]
{{Main|Rainbows in mythology}}
ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸದರಿ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೊಡಕಿನಿಂದಾಗಿ, ಐತಿಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿದೆ.

[[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದ ನಡುವೆ ಓರ್ವ ದೂತನಿಂದ (ಐರಿಸ್‌) ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪಥವಾಗಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಚೀನಾದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಎಂಬುದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸೀಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂವಾ ದೇವತೆಯಿಂದ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯಿತ್ತು.

ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ''ಇಂದ್ರಧನುಷ್‌''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ ಇದು &quot;[[ಮಿಂಚು]], ಸಿಡಿಲು ಮತ್ತು [[ಮಳೆ]]ಯ ದೇವರಾದ ಇಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲು ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಧನುಷ್‌''  ಎಂದರೆ ಬಿಲ್ಲು) ಎಂದರ್ಥ. ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣವು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಎಂಬುದು [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಅವತಾರವಾದ [[ರಾಮ]]ನ ಬಿಲ್ಲು ಆಗಿದೆ. [[ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''ರಾಮ್‌ಧೊನು''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ''ಧೊನು''  (ಧನುಷ್‌) ಎಂದರೆ ಬಿಲ್ಲು ಎಂದರ್ಥ. ಅದೇರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಕವಾಸ್‌ ಕಜಾಹ್‌''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು, ಕಜಾಹ್ ದೇವರ ಯುದ್ಧದ ಬಿಲ್ಲಾಗಿದೆ.

ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಬೈಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ ಸೇತುವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ನೆಲೆಗಳಾದ ಆಸ್ಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ಗಾರ್ಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲಂಡಿನ ಲೆಪ್ರಕಾನ್‌ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ತುಂಟ ಭೂತದ ಬಂಗಾರದ ಮಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗುತಾಣವು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಎಂಬುದು ಒಂದು ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನೋಡುಗನ ತಾಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ತುದಿಯೆಡೆಗೆ ನಡೆಯುವಾಗ, ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ &quot;ಚಲಿಸುವಂತೆ&quot; ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ (ಒಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಮಂದಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ).

ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ವರ್ಣನೆಯು ಗಿಲ್ಗಮೇಶ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: &quot;ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಎಂಬುದು ಮಹಾತಾಯಿ ಇಷ್ತಾರ್‌‌ಳ ರತ್ನಖಚಿತ ಕಂಠಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಈ ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರವಾಹದ ದಿನಗಳನ್ನು ತಾನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆತುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಆ ಹಾರವನ್ನು ಅವಳು ಆಕಾಶದೊಳಗೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ&quot;. (ಗಿಲ್ಗಮೇಶ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಫಲಕ ಹನ್ನೊಂದು) &lt;blockquote&gt;ಆಮೇಲೆ ಇಷ್ತಾರ್‌ ಆಗಮಿಸಿದಳು. ಅವಳನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಅವಳ ತಂದೆಯಾದ ಅನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ಮಹಾನ್‌ ರತ್ನಗಳ ಕಂಠಹಾರವನ್ನು ಅವಳು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: &quot;ದೇವಲೋಕದ ದೇವರುಗಳೇ, ಈ ರತ್ನಖಚಿತ ಕಂಠಹಾರವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನನ್ನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ತೂಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ, ನಾನು ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರವಾಹದ ಈ ದಿನಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆತುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎನ್‌ಲಿಲ್‌ನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳೂ ಕೊಡುಗೆಗೆಂದು ಬರಲಿ. ಎನ್‌ಲಿಲ್‌ ಬರದಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅವನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರವಾಹವು ನನ್ನ ಜನರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು.&quot;&lt;/blockquote&gt;

ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಪುರಾಣದ ಅನುಸಾರ, ನೋವಾದ ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವವು ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೇವರ ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು (ಸೃಷ್ಟಿಪರ್ವ 9:13–17):&lt;ref&gt;‌''ಹೋಲಿ ಬೈಬಲ್: (ಕಿಂಗ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿ.)''  (2004). ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌, ಇಂಕ್..&lt;/ref&gt; &lt;blockquote&gt;ನಾನು ಮೋಡದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನನ್ನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದರ ಸಂಕೇತವೂಂದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೋಡವೂಂದನ್ನು ತಂದಾಗ ಇದು ಹಾದು ಹೋಗಲು ಬರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ಮತ್ತು, ನನ್ನ ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ನಡುವಿರುವ ನನ್ನ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ಜಲರಾಶಿಯು ಇನ್ನೆಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಶರೀರಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಪ್ರವಾಹವೊಂದರ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಮೋಡದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವರಾಶಿ ಹಾಗೂ ದೇವರ ನಡುವಿನ ಚಿರಂತನ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮತ್ತು ದೇವರು ನೋವಾಗೆ ಹೇಳಿದ, ಇದು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ; ಇದನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಯ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವೆ.&lt;/blockquote&gt;

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪುರಾಣದ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲಿ (ಡ್ರೀಮ್‌ಟೈಮ್‌), ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಹಾವು [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ನಡೆಸುವ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ.
ರಣಾಂಗನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಸ್ರಾವಗಳು ಮತ್ತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ) ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂಥ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ, ಕೇಡುಂಟು ಮಾಡುವ ಅಲೌಕಿಕ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಧ್ಯ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಅಮುಯೆಷಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ''ಅಯೊನಾಅಚಾರ್ತನ್‌''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; &quot;ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ನನ್ನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಿತು&quot; ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಓರ್ವರ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೊಂದು ಇಂಕನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಜರುಗಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www. sciencedirect.com/ science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6T8D-4XFPR09-1&amp;amp;_user= 9544096&amp;amp;_ coverDate=01%2F08% 2F2010&amp;amp; _rdoc=1&amp;amp;_fmt=high&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_origin=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;_docanchor=&amp;amp;view=c&amp;amp;_searchStrId=1448860523&amp;amp;_rerunOrigin=google&amp;amp;_acct=C000039618&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=9544096&amp;amp;md5=55d589e8367329b7e92f31a06e4c7021&amp;amp;searchtype=a ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಹರ್ಟ್ಸ್ ಮೈ ಸ್ಕಿನ್‌: ಮೆಡಿಸಿನಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್‌ ಯೂಸಸ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ದಿ ಯನೇಶಾ (ಅಮುಯೆಶಾ), ಆನ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]. ಸೆಲೀನ್‌ ವಲಾಡಿಯು, ಜೋಕ್ವಿನಾ ಆಲ್ಬನ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ, ಮೈಕೇಲ್‌‌ ಸೌವೈನ್‌, ಅಗಸ್ಟೊ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಲೋರೇಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೆನೆವೀವ್‌ ಬೌರ್ಡಿ. ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎತ್ನೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ. ಸಂಪುಟ 127, ಸಂಚಿಕೆ 1, ಜನವರಿ 8, 2010, ಪುಟಗಳು 175-192&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.amazonpromise.org/index.php?pagename=trad_med ಯುಟಿಲೈಜಿಂಗ್‌ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್‌ ರೆಮಿಡೀಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಅಮೆಜಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725002007/http://www.amazonpromise.org/index.php?pagename=trad_med |date=2011-07-25 }}. ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್‌, ಪ್ಯಾಟಿ&lt;/ref&gt;

ನವಯುಗ ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಹಿಂದೂ ದರ್ಶನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚಕ್ರದಿಂದ (ಕೆಂಪು) ಏಳನೇ ಚಕ್ರದವರೆಗಿನ (ನೇರಿಳೆ) ಏಳು [[ಚಕ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

=== ಕಲೆ ===
ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಗಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಆಗಾಗ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಥವಾ ಸರಣಿಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್‌ ಡ್ಯೂರರ್‌‌‌ನ ಮೆಲಂಕೋಲಿಯ I). ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ನಿಯತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೋಸೆಫ್‌ ಆಂಟನ್‌ ಕೋಚ್‌‌‌ನ ''ನೋವಾ'ಸ್‌ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಆಫರಿಂಗ್‌‌'' ). ಟರ್ನರ್‌‌ ಮತ್ತು ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್‌‌ರಂಥ ರಮ್ಯತಾವಾದಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು, ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್‌ನ ಸ್ಯಾಲಿಸ್‌ಬರಿ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ ಫ್ರಂ ದಿ ಮೆಡೋಸ್‌). ಹಾನ್ಸ್‌ ಮೆಮ್ಲಿಂಗ್‌‌, ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್‌‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌, ಮತ್ತು ಪೀಟರ್‌ ಪಾಲ್‌ ರೂಬೆನ್ಸ್‌ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

{| style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
| [[ಚಿತ್ರ:John Everett Millais - The Blind Girl, 1854-56.jpg|thumb|150px|ದಿ ಬ್ಲೈಂಡ್‌ ಗರ್ಲ್‌- ಜಾನ್‌ ಎವೆರೆಟ್‌ ಮಿಲಾಯಿಸ್‌ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ತೈಲಚಿತ್ರ (1856). ಕುರುಡು ಹುಡುಗಿಯು ತನ್ನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ವಿಷಾದಗಳಿಗೆ ಒತ್ತುನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]]
| [[ಚಿತ್ರ:Joseph Anton Koch 006.jpg|thumb|375px|ಜೋಸೆಫ್‌ ಆಂಟನ್‌ ಕೋಚ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನೋವಾ'ಸ್‌ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಆಫರಿಂಗ್‌‌ (ಸುಮಾರು 1803).ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ನೋವಾ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪೂಜಾವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರು ತನ್ನ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ (ಸೃಷ್ಟಿಪರ್ವ 8–9).]]
|}

=== ಸಾಹಿತ್ಯ ===
ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಉಪಮಾಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಟು ದಿ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್‌''  ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಮ್‌ಸೇಯ ಆಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಮರಣಾಧೀನತೆಯನ್ನು ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ,
:''&quot;ಇಟ್‌ ವಾಸ್‌ ಆಲ್‌ ಆಸ್‌ ಎಫಿಮೆರಲ್‌ ಆಸ್‌ ಎ ರೇನ್‌ಬೋ&quot;''

1802ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌‌‌ನ &quot;[[s:My Heart Leaps Up When I Behold|ಮೈ ಹಾರ್ಟ್‌ ಲೀಪ್ಸ್‌ ಅಪ್‌ ವೆನ್‌ ಐ ಬಿಹೋಲ್ಡ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ]]&quot; ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ಹೀಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ:
:''ಮೈ ಹಾರ್ಟ್‌ ಲೀಪ್ಸ್‌ ಅಪ್‌ ವೆನ್‌ ಐ ಬಿಹೋಲ್ಡ್‌'' 
::''ಎ ರೇನ್‌ಬೋ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಕೈ:'' 
::''ಸೋ ವಾಸ್‌ ಇಟ್‌ ವೆನ್‌ ಮೈ ಲೈಫ್‌ ಬಿಗ್ಯಾನ್‌;'' 
:::''ಸೋ ಈಸ್‌ ಇಟ್‌ ನೌ ಐ ಆಮ್‌ ಎ ಮ್ಯಾನ್‌;'' 
::::''ಸೋ ಬಿ ಇಟ್‌ ವೆನ್‌ ಐ ಶಲ್ ಗ್ರೋ ಓಲ್ಡ್‌‌,'' 
:::::''ಆರ್‌ ಲೆಟ್‌ ಮಿ ಡೈ'' 
!...''''

[[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್ನನ]] ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ವಿಘಟನೆಯು ಜಾನ್‌ ಕೀಟ್ಸ್‌‌‌ನನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ಈ ಕುರಿತಾಗಿ 1820ರಲ್ಲಿ ಬಂದ &quot;[[s:Lamia|ಲಮಿಯಾ]]&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಿಸಲು ಅದು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ:
:''ಡು ನಾಟ್‌ ಆಲ್‌ ಚಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಫ್ಲೈ'' 
::''ಅಟ್‌ ದಿ ಮಿಯರ್‌ ಟಚ್‌ ಆಫ್‌ ಕೋಲ್ಡ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ?'' 
:::''ದೇರ್‌ ವಾಸ್‌ ಆನ್‌ ಆಫುಲ್‌ ರೇನ್‌ಬೋ ಒನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಹೆವನ್‌:'' 
::::''ವೀ ನೋ ಹರ್‌ ವೂಫ್‌, ಹರ್‌ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್‌; ಷೀ ಈಸ್‌ ಗಿವನ್‌'' 
:::::''ಇನ್‌ ದಿ ಡಲ್‌ ಕೆಟಲಾಗ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌.'' 
::::::''ಫಿಲಾಸಫಿ ವಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಪ್‌ ಆನ್‌ ಏಂಜಲ್‌'ಸ್‌ ವಿಂಗ್ಸ್‌,'' 
:::::::''ಕಾನ್‌ಕರ್‌ ಆಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಬೈ ರೂಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೈನ್‌,'' 
::::::::''ಎಂಪ್ಟಿ ದಿ ಹಾಂಟೆಡ್‌ ಏರ್‌, ಅಂಡ್‌ ಗ್ನಾಮ್ಡ್‌ ಮೈನ್‌ –'' 
:::::::::''ಅನ್‌ವೀವ್‌ ಎ ರೇನ್‌ಬೋ''

ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡಾಕಿನ್ಸ್‌ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ''ಅನ್‌ವೀವಿಂಗ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ: ಸೈನ್ಸ್‌, ಡೆಲ್ಯೂಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಅಪಟೈಟ್‌ ಫಾರ್‌ ವಂಡರ್‌''  ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾನೆ:&lt;blockquote&gt;&quot;ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಪಟ್ಟಕದಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾವ್ಯವನ್ನು [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್‌]] ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಕೀಟ್ಸ್‌‌‌ನಿಂದ ನನ್ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ. ಕೀಟ್ಸ್‌ ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಪ್ಪು ಎಸಗಿರುವುದು ಅಸಂಭವ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ನೋಟವೂಂದರಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಮಾನದೆಡೆಗೆ ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ವಿಜ್ಞಾನವು ಮಹಾನ್‌ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ.&lt;/blockquote&gt;

=== ಸಂಗೀತ ===
* ''ದಿ ವಿಜರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಓಜ್‌''  ಚಲನಚಿತ್ರದ &quot;ಓವರ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ&quot; ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾದ ಡೊರೊಥಿ ಗೇಲ್‌ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.
* ಕೆರ್ಮಿಟ್‌ ಎಂಬ ಕಪ್ಪೆಯಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಹಾಡು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ &quot;ರೇನ್‌ಬೋ ಕನೆಕ್ಷನ್‌&quot; ಎಂಬ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಯಕೆಯ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಸ್ವಪ್ನವಸ್ತುವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಹಾಗೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.
* ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಹಾಡಿರುವ &quot;ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ&quot; ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಗಾಯಕಿಯು ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೇಗಿರುತ್ತೇನೆ, ತನ್ನ ಮಾಜಿ-ಸಂಗಾತಿಯು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಾವಗಳು ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.
* ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಂಗೀತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ರಂಗನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು (ಅಥವಾ ಸಾಂಗೀತಕ ನಾಟಕ), ಪೀಟರ್‌ ಕ್ವಿಲ್ಟರ್‌ ಇದರ ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
* ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರೈ ಹೀಪ್‌ ಎಂಬಾತನ &quot;ರೇನ್‌ಬೋ ಡೆಮನ್‌&quot; ಹಾಡು ಮತ್ತು ರೇನ್‌ಬೋ ಎಂಬ ತಂಡ ಸೇರಿವೆ.
* &quot;ಐ ಕೆನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಎ ರೇನ್‌ಬೋ&quot; ಎಂಬುದು ಅರ್ಥರ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮಕ್ಕಳ ಶ್ರೇಷ್ಠಗೀತೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಡಿನ ಹೆಸರು ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿಲ್ಲ.
* ರೋನೀ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಡಿಯೋ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಆವರ್ತಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ರಿಚೀ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೋರ್‌‌‌ನ ರೇನ್‌ಬೋ ವಾದ್ಯವೃಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹಾಡುಗಳೆಂದರೆ, ಕ್ಯಾಚ್‌ ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ, ರೇನ್‌ಬೋ ಐಸ್‌ ಮತ್ತು ಡಿಯೋ ಹಾಡಾದ ರೇನ್‌ಬೋ ಇನ್‌ ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌.

=== ಧ್ವಜಗಳು ===
{{Main|Rainbow flag}}
ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಧ್ವಜಗಳು ಹೊಸ ಯುಗವೂಂದರ, ಭರವಸೆಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶತ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಧ್ವಜಗಳು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಜರ್ಮನ್‌ ಕೃಷಿಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಆಂದೋಲನದ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;fotw&quot;&gt;{{cite web|url=http://flagspot.net/flags/xi.html |title=Flagspot.net |publisher=Flagspot.net |date= |accessdate=2010-10-16}}&lt;/ref&gt; ತವಾಂಟಿನ್‌ ಸುಯು, ಅಥವಾ ಇಂಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ; ಯೆಹೂದಿಗಳ ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರದ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌‌‌ನಿಂದ; 1920ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು; ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಾಗೂ LGBT ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Rainbow&quot;&gt;{{Cite journal |url=http://www.cs.cmu.edu/afs/cs.cmu.edu/user/scotts/bulgarians/rainbow-flag.html |title=The Rainbow Flag |accessdate=2007-08-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://metroweekly.com/feature/?ak=3031 |title=Pride-Flyin' Flag: Rainbow-flag founder marks 30-years anniversary |work=Metro Weekly | location = Washington DC  |author=Gilbert Baker |date=October 18, 2007 |accessdate=2008-03-13}}&lt;/ref&gt;

==ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು==
#'''ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ'''ದ ಅರವಕರು ನಂಬುವಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆದ್ದ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಅದೃಷ್ಟದ ಸಂಕೇತ.
#'''ಮಲಯ'''ದ ಸೆಮಿಂಗ್ ಜನರ ಪ್ರಕಾರ-ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಅನಾರೋಗ್ಯಕಾರಿಯಾದುವು.
#'''ಯೂರೋಪಿ'''ನಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಯುವ ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿಯೂ, ಮಹಿಳೆಯೂ ಪುರುಷನಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ.
#'''ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ'''ದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಟಾವ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಸತ್ತವರ ಸಂಚಾರಕ್ಕಿರುವ ದಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
#'''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ'''ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಪಶ್ಚಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಹೋಮೀನ್ಸ್, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರಿಗೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲೆಂದರೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹಾವಿದ್ದಂತೆ.
#'''ಟೈಮಿಸ್ಕೇಮಿಂಗ್''', ಆಲ್ಗೋಂಕ್ವಿನ್ನರು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ನೀರಿನಿಂದ ರೂಪಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
#'''ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಯೂಚಿ''' ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
#'''ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ'''ದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನೆಡೆಗೆ ಕೈ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರೆ ಕೆಡಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
#'''ದಹೋಮ''' ನಿಗ್ರೋಗಳ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಾಲವಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಸರ್ಪವೂಂದು ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.

== ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಬಗೆಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳು==
# ಮುಂಜಾನೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಗೋಚರಿಸಿದರೆ ನಾವಿಕರು ಜಾಗೃತರಾಗಿ, ಮುದಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
# ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಕಂಡರೆ ಆ ದಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವಾತಾವರಣ ಇರುತ್ತದೆ.
# ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿದ ನಂತರ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಕಾಣಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಮಳೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
# ಜೋಡಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲುಗಳು ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
# ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
# ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ನೆಲ ಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.
# ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಭೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವ ಕಡೆ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ.
# ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ಬಡವರಿಗೆ ಕನಸಾದರೆ ಅವರು ಐಶ್ವರ್ಯವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಐಶ್ವರ್ಯವಂತರು ಬಡವರಾಗುತ್ತಾರೆ.

==ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು==
# ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಪೂಜಾರ್ಹವಾದುದು.
# ಇರಾನಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲನ್ನು ರುಸ್ತುಮನ ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣವೆಂದೂ, ಆಲಿಯ ಖಡ್ಗವೆಂದೂ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಪರ್ವತ ಖಾಫ್ ನ ಚಿತ್ರವೆಂದೂ ಗುರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
# ಕ್ರೆಸ್ತರಿಗೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ವಿಸ್ಮಯದ, ಜಾಗೃತಿಯ ಸಂಕೇತ.
# ವಾಯುವ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲನ್ನು 'ಕಲ್ಸೇರು' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

== ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳು ==
ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಅಖಂಡವಾಗಿರುವ ರೋಹಿತವನ್ನು ಒಂದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ- ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ &quot;ಪಟ್ಟಿಗಳು&quot; ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಯು ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯುತಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ದ್ಯುತಿಗ್ರಾಹಿ ಫಲಿತಗಳ ನರದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ಬಣ್ಣ ಗ್ರಾಹಿಗಳ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದರಿಂದ, ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಣಾಂಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ರಾಶಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳು, ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೋಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿನ &lt;ref&gt;ಬರ್ಲಿನ್‌, B. ಮತ್ತು ಕೇ, P., ''[[Basic Color Terms: Their Universality and Evolution]]'', ಬರ್ಕ್‌ಲಿ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್‌, 1969.&lt;/ref&gt; ಮಾನವರು ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮೂಲತಃ (1672) ಕೇವಲ ''ಐದು''  ಪ್ರಧಾನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹೆಸರಿಸಿದ: ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಹಸಿರು, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ನೇರಿಳೆ ಇವೇ ಆ ಐದು ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಊದಾನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಸಾಂಗೀತಕ ಸ್ವರ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www1.umn.edu/ships/updates/newton1.htm |title=Umn.edu |publisher=Umn.edu |date= |accessdate=2010-10-16 |archive-date=2014-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140929225102/http://www1.umn.edu/ships/updates/newton1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕೆಂಪು:{{color box|#ff0000}}. ಕಿತ್ತಳೆ:{{color box|#ff8000}}. ಹಳದಿ:{{color box|#ffff00}}. ಹಸಿರು:{{color box|#00ff00}}. ನೀಲಿ:{{color box|#0000ff}}. ಊದಾನೀಲಿ:{{color box|#6600ff}}. ನೇರಿಳೆ:{{color box|#8000ff}}.

== ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ==
* ಸುತ್ತು ಸಮತಲವಾದ ಚಾಪ
* ಸುತ್ತುಖಮಧ್ಯದ ಚಾಪ
* ದಟ್ಟಮಂಜಿನ ಬಿಲ್ಲು
* ಪ್ರಭಾಮಂಡಲ
* ತೇಜೋಮಂಡಲ
* ಸಾಬೂನು ಗುಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಬಣ್ಣಗಳು
* [[ಸೋಮಚಾಪ|ಚಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲು]]
* ಸೂರ್ಯಾಭಾಸ

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
* {{Cite book|first=Robert |last=Greenler |year=1980 |title=Rainbows, Halos, and Glories |url=https://archive.org/details/trent_0116301347716 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0195218337}}
* {{Cite book|author=Lee, Raymond L. and Alastair B. Fraser |year=2001 |title=The Rainbow Bridge: Rainbows in Art, Myth and Science |url=https://archive.org/details/rainbowbridgerai0000leer |publisher=[[Pennsylvania State University Press]] and [[SPIE Press]] |location=New York |isbn=0-271-01977-8}}
* {{Cite book|author=Lynch, David K.; Livingston, William |year=2001 |title=Color and Light in Nature |edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-77504-3}}
* {{Cite book|author=Minnaert, Marcel G.J. |coauthors=Lynch, David K.; Livingston, William |year=1993 |title=Light and Color in the Outdoors |url=https://archive.org/details/lightcolorinoutd0000minn |publisher=[[Springer-Verlag]] |isbn=0-387-97935-2}}
* {{Cite book|author=Minnaert, Marcel G.J. |coauthors=Lynch, David K.; Livingston, William |year=1973 |title=The Nature of Light and Color in the Open Air |publisher=[[Dover Publications]] |isbn=0-486-20196-1}}
* {{Cite book|author=Naylor, John |coauthors=Lynch, David K.; Livingston, William |year=2002 |title=Out of the Blue: A 24-Hour Skywatcher's Guide |url=https://archive.org/details/outofblue24hours0000nayl |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-80925-8}}
* {{Cite book|first=Carl B. |last=Boyer |year=1987 |title=The Rainbow, From Myth to Mathematics |url=https://archive.org/details/rainbowfrommytht0000boye_m5y5 |publisher=[[Princeton University Press]] |isbn=0-691-08457-2}}
* ಗ್ರಹಾಂ, ಲೇನಿಯರ್‌‌ F. (ಸಂಪಾದಕ) ''ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಬುಕ್‌''  ಬರ್ಕ್‌ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ: ಶಂಭಾಲಾ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಫೈನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ (1976) (1976ರ ಬೇಸಿಗೆ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ''ದಿ ರೇನ್‌ಬೋ ಆರ್ಟ್‌ ಷೋ'' ಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರೂಪ ಕೈಪಿಡಿ; ಈ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಡಿ ಯಂಗ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಇತರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗವೂ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.)
* {{Cite book|first=Ul |last=De Rico |year=1978 |title=The Rainbow Goblins |publisher=[[Thames &amp; Hudson]] |isbn=0-500-27759-1}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Wikiquote|Rainbows}}
{{Commons}}
* [http://cmhas.wikispaces.com/Atmospheric_Phenomena   ಕ್ರೇಫೋರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾನರ್‌ ಹೌಸ್‌ ಅಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಬಿಂಬಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090807174945/http://cmhas.wikispaces.com/Atmospheric_Phenomena |date=2009-08-07 }}
* [http://eo.ucar.edu/rainbows/ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರಿಕ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌, ಎಬೌಟ್‌ ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌]
* [http://www.jal.cc.il.us/~mikolajsawicki/rainbows.htm ಸೂಪರ್‌ನ್ಯೂಮರರಿ ಅಂಡ್‌ ಮಲ್ಟಿಪಲ್‌ ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103070115/http://www.jal.cc.il.us/~mikolajsawicki/rainbows.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://eo.ucar.edu/rainbows/ ಎಬೌಟ್‌ ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌]
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/22535/incredible-rainbows-worldwide ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್‌ ರೇನ್‌ಬೋಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100816053228/http://www.life.com/image/first/in-gallery/22535/incredible-rainbows-worldwide |date=2010-08-16 }} - ''ಲೈಫ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌‌‌'' ನಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಫಲಕ ಪ್ರದರ್ಶನ
* [http://www.phy.ntnu.edu.tw/ntnujava/viewtopic.php?t=61 ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಟ್‌ ರಿಫ್ರಾಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಟ್ರಾಪ್‌ (ಜಾವಾ ಆಪ್ಲೆಟ್‌)]
* [https://web.archive.org/web/20120323163120/http://www.missouriskies.org/rainbow/february_rainbow_2006.html  ಎಲಾಮ್‌ ಬೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ (ಮೆಕ್‌ಫಾಲ್‌, ಮಿಸ್ಸೌರಿ) ನಯನ ಮನೋಹರ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು]
* [http://mitworld.mit.edu/video/33/ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಲೆವಿನ್‌ನ ಚರ್ಚೆ]
* [http://www.straightdope.com/mailbag/mdoublerainbows.html ಜೋಡಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ''ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್‌'' ]
* [http://sciencedude.freedomblogging.com/2009/02/08/rare-photo-of-the-end-of-the-rainbow  ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ 'ಅಂತ್ಯ'ದ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211182930/http://sciencedude.freedomblogging.com/2009/02/08/rare-photo-of-the-end-of-the-rainbow |date=2009-02-11 }}
* [http://www.grad.ucl.ac.uk/comp/2007-2008/research/gallery/index.pht?entryID=183 ಅವರೋಹಿತ ಸೋಸುಗ ಮತ್ತು ಅತಿನೇರಿಳೆ ಸೋಸುಗದ ಮೂಲಕ ಕಂಡ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718165204/http://www.grad.ucl.ac.uk/comp/2007-2008/research/gallery/index.pht?entryID=183 |date=2011-07-18 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=OQSNhk5ICTI ಅಪರೂಪದ ಜೋಡಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು (ವಿಡಿಯೋ)]
* [http://www.atoptics.co.uk/ ''Atmospheric Optics'' - ಲೆಸ್‌ ಕೌಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
** [http://www.atoptics.co.uk/bows.htm &quot;ಅಡ್ಡಹಾಯುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಕೆಂಪು ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಜೋಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ವರ್ಣರಂಜಿತ ಅಂಚುಗಳು, ಗಾಢ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅರೆಗಳು&quot; ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ವಿವರಣೆ.] {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಾತಾವರಣದ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅದೃಷ್ಟದ ಸಂಕೇತಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ]]
[[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>60igjzzqing9hg4qklji9h2znjn7o2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27659</id>
    <revision>
      <id>1435555</id>
      <parentid>1435206</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326785" sha1="lobo2pxc33jjjyd2mm3muwaip4983z1" xml:space="preserve">{{Infobox website
| logo = [[File:Wikileaks logo.svg|80px|Graphic of hourglass, coloured in blue and grey; a circular map of the western hemisphere of the world drips from the top to bottom chamber of the hourglass]]
| screenshot = [[File:WikiLeaks 2010-12-08.png|250px|WikiLeaks &lt;http://leaks.viviti.com&gt; screenshot in 2010-12-08]]
| collapsible = yes
| caption = WikiLeaks homepage on 8 December 2010
| url = [http://wikileaks.ch/ wikileaks.ch]&lt;ref&gt;{{cite news|title=WikiLeaks.org is dead; long live WikiLeaks.ch|url=http://www.nbr.co.nz/article/wikileaks-offline-faces-triple-threat-134238|accessdate=15 December 2010|newspaper=National Business Review|date=4 December 2010|archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101206082340/http://www.nbr.co.nz/article/wikileaks-offline-faces-triple-threat-134238|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title= Twitter / WikiLeaks: Cablegate |date=10 December 2010 |url=http://twitter.com/wikileaks/statuses/13275437891321856# |publisher=Twitter |accessdate=15 December 2010}}&lt;/ref&gt;
&lt;br/&gt;
wikileaks.org (originally){{ref label|Note|Note}}&lt;br/&gt;
[http://wikileaks.ch/Mirrors.html Official mirrors list]
| commercial = No
| type = Document archive &amp; disclosure
| owner = The Sunshine Press&lt;ref name=aboutwikileaks/&gt;
| author=[[Julian Assange]]
| revenue =
| launch date = {{Start date|2006|10|04|df=yes}}&lt;ref name=&quot;whois&quot;/&gt;
| registration =
| slogan = We [[open government]]s.
| current status = Active
| alexa = 861 ({{As of|2010|12|alt=December 2010}})&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/wikileaks.org |title=wikileaks.org – Traffic Details from Alexa |publisher=[[Alexa Internet]], Inc |accessdate=10 December 2010 |archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111204145837/http://www.alexa.com/siteinfo/wikileaks.org |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}
[[File:Julian Assange (Norway, March 2010).jpg|thumb|right|230px|ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸಾಂಜ್, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ದಳವಾಯಿ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ-ಸಂಪಾದಕ
]]

'''ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ '''  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು  ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾಮಿಕ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಸನ್‌ಶೈನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್‌‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಜಾಲತಾಣ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು&lt;ref name=&quot;aboutwikileaks&quot; /&gt;. ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1.2ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲೆಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶ‌‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2&amp;nbsp;million documents? |work=WikiLeaks |accessdate=28 February 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 16 February 2008}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ತೈವಾನ್, ಯೂರೋಪ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ]] ಭಿನ್ನಮತೀಯರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಗಣಿತಜ್ಞರು, ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;aboutwikileaks&quot; /&gt; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾದ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;McGreal&quot;&gt;{{cite news|last=McGreal|first=Chris |title=Wikileaks reveals video showing US air crew shooting down Iraqi civilians |url=https://www.theguardian.com/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack |accessdate=15 December 2010|newspaper=The Guardian|date=5 April 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ವಿಕಿಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸ್ವೀಕರಿಸದೇ ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯಿತು.

ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಲ್ಲಿ, 2007 ಘಟನೆಯಾದ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿನ]] ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಕೊಲಾಟರಲ್ ಮರ್ಡರ್ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್ ಡೈರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌]]ದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇದುವರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ದೊರೆಯದ 76,900ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;AssociatedPressNews&quot;&gt;{{cite news |title=WikiLeaks to publish new documents |agency=Associated Press |date=7 August 2010 |url=http://www.msnbc.msn.com/id/38606166/ns/us_news-security/ |publisher=MSNBC |accessdate=5 December 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5ukvPaEhj?url=http://www.msnbc.msn.com/id/38606166/ns/us_news-security/ |archivedate=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿದೆ ಇರಾಕ್ ವಾರ್ ಲಾಗ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ 400,000 ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾಗಿಯು ವಿವರ ನೀಡುವಂತಾಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/datablog/interactive/2010/oct/23/wikileaks-iraq-deaths-map |title=Wikileaks Iraq war logs: every death mapped |author=Rogers, Simon |work=[[The Guardian]] |date=23 October 2010 |accessdate=11 January 2011}}&lt;/ref&gt; 2010 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಪಡೆಯಿತು. ''ದಿ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌ನ ''  2008ರ ನ್ಯೂ ಮಿಡೀಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Awards Announced|url=http://www.indexoncensorship.org/2008/04/winners-of-index-on-censorship-freedom-of-expression-award-announced/|publisher=Index on Censorship|accessdate=15 December 2010|date=22 April 2008}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌]]ನ 2009ರ ಯುಕೆ ಮಿಡೀಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಇದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Cry of Blood. Report on Extra-Judicial Killings and Disappearances|url=http://www.ediec.org/library/item/id/402/|publisher=Kenya National Commission on Human Rights|accessdate=15 December 2010|year=2008|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209122323/http://www.ediec.org/library/item/id/402/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Amnesty announces Media Awards 2009 winners|url=http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227|publisher=Amnesty International UK|accessdate=15 December 2010|date=2 June 2009|archiveurl=https://archive.is/20120530055214/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227|archivedate=30 ಮೇ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2010ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ''ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್''  ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ’ಸುದ್ದಿಯ ರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಮೊದಲ [[ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ]]’ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref name=&quot;5sites&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |title=5 pioneering Web sites that could totally change the news |last=Reso |first=Paulina |date=20 May 2010 |work=[[Daily News (New York)|Daily News]] |location=New York |accessdate=8 June 2010 |archive-date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027015113/http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2010ರಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ''ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ'' ಯಾಗಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Friedman|first=Megan|title=Julian Assange: Readers' Choice for TIME's Person of the Year 2010|url=http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/|accessdate=15 December 2010|newspaper=TIME|date=13 December 2010|archive-date=24 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524132802/http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ ಆಯುಕ್ತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜನರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಧ್ಯಮಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Curtis, Polly |url=https://www.theguardian.com/politics/2010/dec/30/wikileaks-freedom-information-ministers-government |title=Ministers must 'wise up not clam up' after WikiLeaks disclosures |work=[[The Guardian]] |date=30 December 2010 |accessdate=1 January 2011}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗೀಯ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಂತರಜಾಲ ಮೇಲ್ಮನವಿಗೆ ಸುಮಾರು ಸುಮಾರು ಆರುನೂರು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.smh.com.au/technology/technology-news/media-says-governments-reaction-to-wikileaks-troubling-20101214-18vrb.html |title=Media says government's reaction to WikiLeaks 'troubling' |publisher=Sydney Morning Herald |accessdate=28 December 2010}}&lt;/ref&gt;  ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ರಹಸ್ಯಗಳು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವಾಗ  ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಜಾಪಭುತ್ವ ಸಂವಾದ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=John Kampfner: Wikileaks shows up our media for their docility at the feet of authority|url=http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/john-kampfner-wikileaks-shows-up-our-media-for-their-docility-at-the-feet-of-authority-2146211.html|accessdate=19 December 2010|newspaper=The Independent|date=29 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Shafer|first=Jack|title=Why I Love WikiLeaks|url=http://www.slate.com/id/2276312/|accessdate=19 December 2010|newspaper=[[Slate (magazine)|Slate]]|date=30 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Greenwald|first=Glenn|title=WikiLeaks reveals more than just government secrets|url=http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/11/30/wikileaks/index.html|accessdate=19 December 2010|publisher=[[Salon.com]]|date=30 November 2010|archive-date=13 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110113112018/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/11/30/wikileaks/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gilmore|first=Dan|title=Defend WikiLeaks or lose free speech|url=http://www.salon.com/technology/dan_gillmor/2010/12/06/war_on_speech|accessdate=19 December 2010|publisher=[[Salon.com]]|date=6 December 2010|archive-date=1 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101093621/http://www.salon.com/technology/dan_gillmor/2010/12/06/war_on_speech|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=First, They Came for WikiLeaks. Then...|url=http://www.thenation.com/article/157017/first-they-came-wikileaks-then|accessdate=19 December 2010|newspaper=[[The Nation]]|date=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Medb Ruane: Where's the democracy in hunting Wikileaks off the Net?|url=http://www.independent.ie/opinion/columnists/medb-ruane/medb-ruane-wheres-the-democracy-in-hunting-wikileaks-off-the-net-2456960.html|accessdate=19 December 2010|newspaper=[[The Independent]]|date=11 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://epw.in/epw/uploads/articles/15542.pdf |title=WikiLeaks, the New Information Cultures and Digital Parrhesia |publisher=Economic &amp; Political Weekly |accessdate=8 January 2011 |archive-date=18 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110118214239/http://epw.in/epw/uploads/articles/15542.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಾಜಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/politics/2010/12/16/congress-mulls-stop-wikileaks-tracks/ |title=Congress Mulls How to Stop WikiLeaks in Its Tracks |publisher=Fox News |date=7 April 2010 |accessdate=17 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103062429/http://www.foxnews.com/politics/2010/12/16/congress-mulls-stop-wikileaks-tracks/ |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/sc-dc-1130-wikileaks-20101129,0,2557036.story |title=WikiLeaks: U.S. tries to contain damage from WikiLeaks disclosures |publisher=Los Angeles Times |date=29 November 2010 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129222358/http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/sc-dc-1130-wikileaks-20101129,0,2557036.story |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.politico.com/news/stories/1210/45791.html |author=Jennifer Epstein |title=Bill Clinton: WikiLeaks will cost lives |publisher=Politico.Com |date=1 December 2010 |accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.yahoo.com/s/afp/20101206/pl_afp/usdiplomacywikileaksclinton_20101206225700 |title=Clinton blasts 'deeply distressing' leak of US sites |publisher=Yahoo! News |date=6 December 2010 |accessdate=17 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101222021421/http://news.yahoo.com/s/afp/20101206/pl_afp/usdiplomacywikileaksclinton_20101206225700 |archivedate=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,733088,00.html |title=Outrage and Apologies: Washington Fights to Rebuild Battered Reputation |publisher=Spiegel International |date=6 December 2010 |accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/wikileaks-asked-to-censor-secret-files/story-e6frf7jx-1225903715328 |title=WikiLeaks asked to censor secret files |publisher=Herald Sun |date=11 August 2010 |accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಸರಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಸಾವಿರಾರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿವೇಚನೆಯ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.rsf.org/united-states-open-letter-to-wikileaks-founder-12-08-2010,38130.html |title=Open letter to Wikileaks founder Julian Assange: &quot;A bad precedent for the Internet's future&quot; |publisher=Reporters Sans Frontières |date=12 August 2010 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328200448/http://en.rsf.org/united-states-open-letter-to-wikileaks-founder-12-08-2010%2C38130.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯುಕ್ತ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ &quot;ಸೈಬರ್ ಯುದ್ಧ&quot;ದ ಕುರಿತಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=37009&amp;Cr=leaked&amp;Cr1 |title=UN human rights chief voices concern at reported 'cyber war' against WikiLeaks |publisher=United Nations website |accessdate=December 28 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಸ್ಪೇಷಲ್ ರ್ಯಾಪ್‌ಪೊರ್ಟರ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cidh.oas.org/relatoria/showarticle.asp?artID=829&amp;lID=1 |title=Joint Statement on WikiLeaks |publisher=[[Organization of American States]] website |accessdate=December 28 2010}}&lt;/ref&gt;

{{TOC limit|3}}

==ಇತಿಹಾಸ==
===ಸ್ಥಾಪನೆ===
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4 2006ರಲ್ಲಿ wikileaks.org ಹೆಸರಿನ ಡೊಮೇನ್ ದಾಖಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;whois&quot;&gt;{{cite web|title=Whois Search Results: wikileaks.org|url=http://who.godaddy.com/WhoIs.aspx?domain=wikileaks.org&amp;isc=ALEXADOM|work=GoDaddy.com|accessdate=10 December 2010|archive-date=2 ಮೇ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502162443/http://who.godaddy.com/WhoIs.aspx?domain=wikileaks.org&amp;isc=ALEXADOM|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಲತಾಣ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=WikiLeaks' War on Secrecy: Truth's Consequences |date=2 December 2010 |author=Calabresi, Massimo |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2034276-3,00.html |work=TIME |accessdate=19 December 2010 |quote=Reportedly spurred by the leak of the Pentagon papers, Assange unveiled WikiLeaks in December 2006. |archive-date=20 ಮೇ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520104123/http://www.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C2034276-3%2C00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Khatchdourian&quot; /&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ತೈವಾನ್, ಯೂರೋಪ್, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಭಿನ್ನಮತಿಯರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಗಣಿತಜ್ಞರು, ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;aboutwikileaks&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:About |title=Wikileaks:About |publisher=WikiLeaks |date= |accessdate=3 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314204422/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |archivedate=14 March 2008}}&lt;/ref&gt;

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;NewScientist1&quot;&gt;{{cite news |author=Marks, Paul |title=How to leak a secret and not get caught |url=http://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |work=[[New Scientist]] |date=12 January 2007 |accessdate=28 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080218034421/http://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |archivedate=18 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 2007ರಿಂದ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ತನ್ನನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.&lt;ref name=&quot;afp07&quot;&gt;{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[The Age]] |publisher=[[Fairfax Media]] |title=Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers|url=http://www.theage.com.au/news/Technology/Chinese-cyberdissidents-launch-WikiLeaks-a-site-forwhistleblowers/2007/01/11/1168105082315.html |date=11 January 2007|accessdate=17 June 2010 |location=Melbourne}}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್''  ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |title=Rudd Government blacklist hacker monitors police |work=The Australian |author=Guilliatt, Richard |date=30 May 2009 |accessdate=17 June 2010 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20120527015312/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/defence/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |archive-date=27 ಮೇ 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ, ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ವಕ್ತಾರ, ಮೂಲ ಕೋಡರ್, ಸಂಯೋಜಕ, ಬಂಡವಾಳಗಾರ, ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ನಾನೇ&quot; ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಒಬ್ಬ ವಾಲಂಟಿಯರ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ''ವೈಯರ್ಡ್''  ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2010/10/24/world/24assange.html |work=The New York Times |title=WikiLeaks Founder on the Run, Trailed by Notoriety |date=23 October 2010|last1=Burns|first1=John F.|last2=Somaiya|first2=Ravi|accessdate=19 December 2010}}&lt;/ref&gt;{{As of|2009|6}}1,200ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಲಂಟಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ&lt;ref name=&quot;aboutwikileaks&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಇದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ab&quot;&gt;{{cite news|last=Rintoul|first=Stuart|title=WikiLeaks advisory board 'pretty clearly window-dressing'|url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/wikileaks-advisory-board-pretty-clearly-window-dressing/story-e6frg6nf-1225967895242|accessdate=18 December 2010|newspaper=The Australian|date=9 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308001123/http://www.theaustralian.com.au/news/nation/wikileaks-advisory-board-pretty-clearly-window-dressing/story-e6frg6nf-1225967895242|archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ಉದ್ದೇಶ===
ಏಷ್ಯಾ, ಪೂರ್ವದ ಸೋವಿಯತ್ ಬ್ಲಾಕ್, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳ ಅಸಹನೀಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಪೌರಾಡಳಿತ ವರ್ಗಗಳ ಅನೈತಿಕ ನಡುವಳಿಕೆ ತೋರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;aboutwikileaks&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;afp07&quot; /&gt;

ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದೆ ಎಂದು ಇದರ ಜಾಲತಾಣ ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aftergood |first=Steven |authorlink=Steven Aftergood |title=Wikileaks and Untraceable Document Disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=[[Federation of American Scientists]] |accessdate=19 December 2010 |date=3 January 2007 |archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''  ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿತು:
&lt;blockquote&gt;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಟೋರ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗೆ ಜಾಲಘಟಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸ್ವಂತ ಸರ್ವರ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ರಹಸ್ಯಗಳು ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಚೀನಾದ ಕನ್ನಕೋರರು (ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್) ಈ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾರ್ಯಕರ್ತನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಇದನ್ನೇ ದಾಖಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮಾತ್ರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಭಾಗವು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವೆ&quot; ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Khatchdourian&quot;&gt;{{cite news |first=Raffi |last=Khatchadourian |date=7 June 2010  |url=http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true |title=No Secrets: Julian Assange's Mission for total transparency |work=The New Yorker |accessdate=8 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.wiktionary.org/wiki/tranche#Noun |title=Wiktionary definition of tranche |publisher=En.wiktionary.org |date=13 October 2010 |accessdate=22 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ [[ಹ್ಯಾಕರ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಸುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕದಿಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ &quot;ಆರೋಪಣೆ ತಪ್ಪು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.  2006ರ ಚೀನಾ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಮೂಲ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟನೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಚೀನಾದ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಬೇಟಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ನಂತವುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theregister.co.uk/2010/06/02/wikileaks_tor_snooping_denial/ |title=Wikileaks denies Tor hacker eavesdropping gave site its start |author=Leyden, John |work=[[The Register]] |date=2 June 2010 |accessdate=10 July 2010}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಈ ಗುಂಪು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಲವಾರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಪುಟದ ಸುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಖರ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನ, ಮತ್ತು ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Channing, Joseph |title=Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment |url=http://www.nysun.com/foreign/wikileaks-releases-secret-report-on-military/62236/ |work=The New York Sun |date=9 September 2007 |accessdate=28 February 2008 |archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221133936/http://www.nysun.com/foreign/wikileaks-releases-secret-report-on-military/62236/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಟಿಯಾನಾನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಶಿ ತಾವೋ ಎಂಬ ಚೀನಾದ ಪತ್ರಕರ್ತ ಚೈನಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಇಮೇಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದಂತೆ ವಿಸಲರ್‌ಬ್ಲೌಬರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯ  ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಮೇಲ್ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NewScientist1&quot; /&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ''ದಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ]]ದ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, &quot;[ಇದು] ಅಂತಿಮವಾದ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[ಕಾನೂನು]] ಏನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಮುಕ್ತ ಮಾತು. ಇದು ಯಾಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಿಲ್ ಆಫ್ ರೈಟ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ, [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನ ಹೊರಗೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಹಕ್ಕುಗಳೇ ಕಾನೂನನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂವಿಧಾನ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಸನವೂ ಮಾಹಿತಿಯ ಹರಿವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜನರು ರಾಜಕಾರಣ,ಸಮಾಜದ ರಚನೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥವಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೇ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ರಚನೆ, ಚುನಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ&quot;.&lt;ref&gt;http://www.colbertnation.com/the-colbert-report-videos/260785/april-12-2010/exclusive---julian- assange-extended-interview&lt;/ref&gt;

ಈ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ ಅನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;LinuxworldWikileaks1&quot;&gt;{{cite news|last=Bradner|first=Scott|authorlink=Scott Bradner|title=Wikileaks: a site for exposure|url=http://www.networkworld.com/columnists/2007/011706bradner.html?page=1|accessdate=19 December 2010|newspaper=[[Network World]]|date=17 January 2007|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209131629/http://www.networkworld.com/columnists/2007/011706bradner.html?page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಕನಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;LinuxworldWikileaks1&quot; /&gt; ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ವಿಟ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಬರ್ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನ ಲಾಭಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಾ, &quot;ಹೀಗೆ ಸರ್ಕಾರೀ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಜೈಲುಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೆರೆವಾಸ ಅಥವಾ ಸಾವು ವಿಧಿಸಬಹುದು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=How to be a Whistle Blower |url=http://www.unknowncountry.com/news/how-be-whistle-blower |work=Unknowncountry.com |date=17 January 2007 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 |archive-url=https://archive.is/20131220010617/http://www.unknowncountry.com/news/how-be-whistle-blower |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ನಿಧಿ ಸಹಾಯ===
24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/6995068005 |title=Twitter / WikiLeaks: To deal with a shortage of... |publisher=Twitter |date=24 December 2009 |accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನಮೂನೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದಂತೆ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;digdeep&quot; /&gt; ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಷಯಗಳು ತುಂಬಾ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅನಧೀಕೃತ ದರ್ಪಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=WikiLeaks - Mirrors|url=http://wikileaks.ch/Mirrors.html|publisher=WikiLeaks|accessdate=18 December 2010|archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101207060201/http://www.wikileaks.ch/mirrors.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಒಮ್ಮೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ಸರಿಹೊಂದಿದರೆ ಪುನಃ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;digdeep&quot;&gt;{{cite news |last= Butselaar |first=Emily |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jan/29/wikileaks-shut-down |title=Dig deep for WikiLeaks |work=The Guardian |location=UK |date=29 January 2010 |accessdate = 30 January 2010 |location=London}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇದೊಂದು ರೀತಿಯ ಮುಷ್ಕರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ &quot;ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಮಯವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು&quot;.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot;&gt;{{cite news |title=Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks (Interview with Julian Assange) |author=Mey, Stefan |url=http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |accessdate=19 December 2010 |work=Medien-Ökonomie-Blog |publisher=WordPress |date=4 January 2010 |archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 6 ಜನವರಿ 2010ರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web |author=WikiLeaks |url=http://twitter.com/wikiLeaks |title=at 7:42&amp;nbsp;am 5&amp;nbsp;Jan 2010 |publisher=Twitter |date=|accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ 3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದು, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8613426708 |title=Twitter / Wikileaks: Achieved min. funraising g... |publisher=Twitter |date=|accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt;

22 ಜನವರಿ 2010ರಂದು ಪೇಪಾಲ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಡೊನೇಶನ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳಿತು, ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇದು ನಡೆದಿತ್ತು, ಮತ್ತು &quot;ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೇ&quot; ಇದು ನಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8101847372 |title=WikiLeaks: Paypal has again locked our... |publisher=Twitter | accessdate = 26 January 2010}}&lt;/ref&gt; 25 ಜನವರಿ 2010ರಂದು ಖಾತೆಯು ಪುನಃ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8192453527 |title=WikiLeaks: Paypal has freed up our... |publisher=Twitter |accessdate=26 January 2010}}&lt;/ref&gt; 18 ಮೇ 2010ರಂದು ಇದರ ಜಾಲತಾಣ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/wikileaks/status/14270362566 |title=Wikileaks: Next milestone completed:... |publisher=Twitter|date=18 May 2010|accessdate=18 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಜೂನ್ 2010ರಂತೆ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜಾನ್ ಎಸ್. ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಲ್.ನೈಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌‍ ನೀಡುವ ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಅಂತಿಮ-ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು,&lt;ref name=&quot;Khatchdourian&quot; /&gt; ಆದರೆ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Knight&quot;&gt;{{cite news|last=Cohen |first=Noam |url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/06/17/knight-foundation-hands-out-grants-to-12-groups-but-not-wikileaks/ |title=Knight Foundation Hands Out Grants to 12 Groups, but Not WikiLeaks |work=Media Decoder Blog |publisher=The New York Times Company |date=17 June 2010 |accessdate=1 August 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನೈಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೇಟೆಡ್  ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಣ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನೋಡೋಣ.&quot;&lt;ref name=&quot;Cook&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/s/ynews/20100617/ts_ynews/ynews_ts2677_3|title=WikiLeaks questions why it was rejected for Knight grant|last=Cook|first=John|date=17 June 2010|work=[[Yahoo! News]]|accessdate=19 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514045824/http://news.yahoo.com/s/ynews/20100617/ts_ynews/ynews_ts2677_3|archivedate=14 ಮೇ 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ನೈಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ &quot;'12 ದತ್ತಿಗಳು ಸುದ್ದಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ'&amp;nbsp;– ಆದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಲ್ಲ&quot; ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ &quot;ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದೆಯೇ&quot; ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Knight&quot; /&gt; ನೈಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ವಕ್ತಾರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, &quot; ನೈಟ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಮಂಡಳಿಗೆ ಶಿಪಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Cook&quot; /&gt; ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೇತರರು, ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಜನ್ನಿಫರ್ 8 ಇದ್ದ ನೈಟ್ ಸಲಹಾ ತಂಡವು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.ಲೀ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಪಿಆರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Cook&quot; /&gt;

===ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು===
ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅರ್ಥ್ (ಹೆಚ್ಓಪಿಇ) ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಜಾಕೊಬ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಬಮ್ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು, ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;repair&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=McCullagh |first=Declan |url=http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html |title=Feds look for WikiLeaks founder at NYC hacker event &amp;#124; Security – CNET News |publisher=News.cnet.com |date=16 July 2010 |accessdate=1 August 2010 |archive-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827013027/http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಲ್ಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;repair&quot;&gt;{{cite web |author=Singel, Ryan |url=https://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair/ |title=Wikileaks Reopens for Leakers &amp;#124; Threat Level |publisher=Wired.com |date=19 July 2010 |accessdate=1 August 2010 |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209230740/http://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Appelbaum |first=Jacob|title=Jacob Appelbaum WikiLeaks Next HOPE Keynote Transcript|url=https://docs.google.com/document/pub?id=1ebTGiyaQQ2HSCOpqsD8GD7x_7IBqkeYZ4jfEJ_rYeFQ|publisher=Hackers on Planet Earth conference|accessdate=18 December 2010|date=17 July 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite video |people= WikiLeaks |date= 16–18 July 2010 |title= Saturday Keynote at The Next HOPE |url= http://c2047862.cdn.cloudfiles.rackspacecloud.com/Saturday%20Keynote%20-%20Wikileaks.mp3 |format= MP3 |medium= Audio |accessdate= 18 December 2010 |archive-date= 26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120426042333/http://c2047862.cdn.cloudfiles.rackspacecloud.com/Saturday%20Keynote%20-%20Wikileaks.mp3 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 19 ಜುಲೈ 2010ರಂದು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಟೆಡ್ ಕಾನ್ಫರೇನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಜಾಲತಾಣವು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯ ಟೆಡ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ&lt;/ref&gt;

ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಬಮ್ ಜುಲೈ 29ರಂದು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸ್ಸಾಗುವಾಗ, ಅನಾಮಿಕ ಮೂಲದ ಕರೆಯಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಜೆಂಟರಿಂದ ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಕಾಲ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;AppelbaumAirport&quot; /&gt; ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಬಮ್‌ರ ಬ್ಯಾಗ್, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಸೀದಿಯ ಪೋಟೋಕಾಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಯಾವ ರೀತಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ''Cnet''  ಗೆ ಒಂದು ಮೂಲವು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AppelbaumAirport&quot; /&gt; ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಬಮ್ ತನ್ನ ವಕೀಲರಿಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;AppelbaumAirport&quot;&gt;{{cite web |last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/8301-27080_3-20012253-245.html |title=Researcher detained at U.S. border, questioned about WikiLeaks |publisher=News.cnet.com |date=28 July 2010 |accessdate=1 August 2010 |archive-date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310204021/http://news.cnet.com/8301-27080_3-20012253-245.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 31ರಂದು, ಇದನ್ನು ಡೇಪ್ಕಾನ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇವರು ಮಾತನಾಡಿದ ನಂತರ ಏಫ್‌ಬಿಐನ ಎರಡು ಏಜಂಟರು ಇವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;AppelbaumAirport&quot; /&gt;

ಆನ್‌ಲೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸದ ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠವು &quot;ನಮ್ಮನ್ನೇ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/17/AR2010081705225.html|publisher=The New Yorker|title=No Secrets|date=7 June 2010|accessdate=20 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=9|publisher=The Washington Post|title=The Justice Department weighs a criminal case against WikiLeaks|date=18 August 2010|accessdate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಅಮಾಯಕರಿಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://svtplay.se/v/2264028/wikirebels_the_documentary. |title=timestamp 35:45 to 36:03. |access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110916103604/http://svtplay.se/v/2264028/wikirebels_the_documentary. |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಯು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://twitter.com/#!/wikileaks/status/27627822775|publisher=Twitter|title=Read closely: NATO tells CNN not a single case of Afghans needing protection or moving due to leak http://bit.ly/dk5NZi|date=17 October 2010|accessdate= 20 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defence.gov.au/media/DepartmentalTpl.cfm?CurrentId=10997|title=Australian Dept of Defence investigation completed: WikiLeaks caused no harm http://bit.ly/aQQHDk|date=26 October 2010|accessdate= 20 December 2010}}&lt;/ref&gt;

2010ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ತೊರೆದರು,&lt;ref&gt;{{cite news|last=Taylor |first=Jerome |url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/secret-war-at-the-heart-of-wikileaks-2115637.html |title=Secret war at the heart of Wikileaks|publisher=independent.co.uk |date=25 October 2010 |accessdate=}}&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೊಂದಿರುವ  ಹೊಸದಾದ ಸೋರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣ OpenLeaks.com ನ್ನು ಡೇನಿಯಲ್ ಡಾಮ್ಸ್ಚೆಯಿಟ್- ಬೆರ್ಗ್ ತೊರೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Nordstrom |first=Louise |url=http://www.washingtontimes.com/news/2010/dec/10/former-wikileaks-worker-rival-site-under-way/ |title=Former WikiLeaks worker: Rival site under way |newspaper=[[The Washington Times]] |date=10 December 2010 |accessdate=13 December 2010}}&lt;/ref&gt;

==ಆಡಳಿತ==
ಜನವರಿ 2010ರ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಜನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರಾರಿಗೂ ಸಂಬಳವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ತರಹದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಖರ್ಚು 2,00,000ಫೌಂಡ್‌ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಖರ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಗಣಕಯಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೆಚ್ಚಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಿದರೆ ಅದರ ಖರ್ಚು6,00,000ಫೌಂಡ್‌ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ವಕೀಲರಿಕೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಘಟನೆಗಳಾದ 'ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್','''ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ'' ' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಘ'ಗಳು ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ನೆರವಿಗಾಗಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt;
 ಆದರೆ ಇದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಆದಾಯದ ಸಣ್ಣ ಹರಿವಾಗಿದೆ. ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸವಾಲು ಕರೆಯುವುದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt; ವವ್ ಹಾಲೆಂಡ್ ಫೌಂಡೆಶನ್‌ನವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.. ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 'ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌' ಕೇವಲ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿಗಾಗಿ ಹಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದು ತನ್ನ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್, ಓಡಾಟ, ಮತ್ತು  ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;techeye&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.techeye.net/internet/wau-holland-foundation-sheds-light-on-wikileaks-donations#ixzz0td0dXhBx |title=Wau Holland Foundation sheds light on WikiLeaks donations – Hardware, ISP, travelling costs |publisher=TechEye |date=13 July 2010 |accessdate=1 August 2010 |archive-date=27 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727011201/http://www.techeye.net/internet/wau-holland-foundation-sheds-light-on-wikileaks-donations#ixzz0td0dXhBx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; TechEye ಲೇಖನನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿತು: {{quote|As a charity accountable under German law, donations for WikiLeaks can be made to the foundation. Funds are held in escrow and are given to WikiLeaks after the whistleblower website files an application containing a statement with proof of payment. The foundation does not pay any sort of salary nor give any renumeration {{sic}} to WikiLeaks' personnel, corroborating the statement of the site's former German representative Daniel Schmitt [real name [[Daniel Domscheit-Berg]]]&lt;ref name=&quot;bates&quot;/&gt; on national television that all personnel works voluntarily, even its speakers.&lt;ref name=techeye/&gt;}}
ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆರವರನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕೆಲಸಗಾರು ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವವ್ ಹಾಲೆಂಡ್ ಫೌಂಡೆಶನ್‌ ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.thelocal.de/sci-tech/20101223-31975.html|publisher=The Local|title=Wikileaks donations still flowing, but not to Assange legal fund|accessdate=23 December 2010|archive-date=2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002143644/http://m.thelocal.de/sci-tech/20101223-31975.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ತಾಣ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ವಿಷಯಗಳು===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ವಕ್ತಾರರಾದ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ ಡಾಮ್ಸ್ಚೆಯಿಟ್- ಬೆರ್ಗ್ ಇವರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಜರ್ಮನ್‌ನ  ಮಾಜಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡಾಮ್ಸ್ಚೆಯಿಟ್- ಬೆರ್ಗ್‌ರನ್ನು ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು.   ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;bates&quot;&gt;{{cite web |author=Bates, Theunis |url=http://www.aolnews.com/2010/09/28/wikileaks-woes-grow-as-spokesman-quits-site/ |title=WikiLeaks' Woes Grow as Spokesman Quits Site |publisher=AOL News |date=28 September 2010 |accessdate=22 October 2010 |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209122932/http://www.aolnews.com/2010/09/28/wikileaks-woes-grow-as-spokesman-quits-site/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Raphael G. |last=Satter |url=http://www.physorg.com/news205093515.html |title=WikiLeaks chief lashes out at media during debate |agency=Associated Press |date=30 September 2010 |accessdate=22 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Blodget |first=Henry |authorlink=Henry Blodget |title=WikiLeaks Spokesman Quits, Blasts Founder Julian Assange As Paranoid Control Freak, Admits To Using Fake Name |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2010%2F09%2F28%2Fbusinessinsider-wikileaks-spokesman-quits.DTL |date=28 September 2010 |newspaper=San Francisco Chronicle |accessdate=12 December 2010 |archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306180126/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2010%2F09%2F28%2Fbusinessinsider-wikileaks-spokesman-quits.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತನ್ನದೇ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ &quot;ಅದೊಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದ ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಸಿಗದ ಬೃಹತ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೋರಿಕಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2010/jul/14/julian-assange-whistleblower-wikileaks|title=Julian Assange: the whistleblower|work=The Guardian |location=UK |author=Stephen Moss|date=14 July 2010|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಈ ತಾಣವು ಅನೇಕ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಡೊಮೇನ್ ನೇಂ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನೀಡುವವರು (DNS) ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;satter&quot;&gt;{{cite news|last=Satter|first=Raphael G.|title=WikiLeaks fights to stay online amid attacks|url=http://www.forbes.com/feeds/ap/2010/12/03/technology-wikileaks_8180890.html?boxes=Homepagebusinessnews|accessdate=11 December 2010|newspaper=[[Forbes]].com|date=3 December 2010|author2=Svensson, Peter|agency=Associated Press|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101222044306/http://www.forbes.com/feeds/ap/2010/12/03/technology-wikileaks_8180890.html?boxes=Homepagebusinessnews|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/world/politics/wikileaks-hit-by-new-online-onslaught-2151570.html |title=WikiLeaks hit by new online onslaught |last1=Randall |first1=David|last2=Cooper|first2=Charlie |date=5 December 2010 |work=The Independent |accessdate=4 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಸದ್ಯ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾದ ಪಿಆರ್‌ಕ್ಯೂ (PRQ) ಇವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭದ್ರವಾದ, ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಮುಖ್ಯ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]](ಸರ್ವರ್)ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಪಿಆರ್‌ಕ್ಯೂ ಗೆ ತನ್ನ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ  ಲಾಗ್ ಮಾಡುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;goodwin&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2008/02/21/wikileaks_bulletproof_hosting/ |title=Wikileaks judge gets Pirate Bay treatment |author=Goodwin, Dan |publisher=The Register|date=21 February 2008 |accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ನಾನಾ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿವೆ ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಸ್ವೀಡನ್‌‌ನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DN1&quot;&gt;{{cite news|title=Jagad och hatad – men han vägrar vika sig|language=Swedish|trans_title=Chased and hated - but he refuses to give way|author=Fredén, Jonas|newspaper=[[Dagens Nyheter]]|url=http://www.dn.se/nyheter/varlden/jagad-och-hatad-men-han-vagrar-vika-sig-1.1153725|date=14 August 2010|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818113905/http://www.dn.se/nyheter/varlden/jagad-och-hatad-men-han-vagrar-vika-sig-1.1153725|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸೆಂಜ್‌ರವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಸರ್ವರನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಆ ದೇಶಗಳು ತಮಗೆ ತಮ್ಮ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನವು ಸುದ್ದಿಗಾರರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&quot; ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;DN1&quot; /&gt;  ಸ್ವಿಡನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Därför blir Julian Assange kolumnist i Aftonbladet|language=Swedish|author=Helin, Jan|newspaper=[[Aftonbladet]]|date=14 August 2010|url=http://blogg.aftonbladet.se/janhelin/2010/08/darfor-blir-julian-assange-kolumnist-i-aftonbladet|accessdate=15 August 2010|archive-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820032744/http://blogg.aftonbladet.se/janhelin/2010/08/darfor-blir-julian-assange-kolumnist-i-aftonbladet|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{1/} ಈ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಪಿಆರ್‌ಕ್ಯೂದ ಆತಿಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಗಿತತೆಯು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಾರಾದರೂ ತಕರಾರು ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಕ್ತ ಮಾತುಕತೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಯಾವುದೇ ಕೋಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ಇಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಗೌಪ್ಯವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು &quot;ಬುಲೆಟ್ ಫ್ರೂಪ್ ಹೊಸ್ಟಿಂಗ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;goodwin&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.blogs.cnn.com/2010/07/25/what-is-wikileaks/?iref=storysearch |title=What is WikiLeaks? |publisher=CNN |date=25 July 2010 |accessdate=6 August 2010 |archive-date=14 ಜನವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114095005/http://news.blogs.cnn.com/2010/07/25/what-is-wikileaks/?iref=storysearch |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

17 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2010ರಂದು ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪೈರೆಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯವರು ಹಲವಾರು ಸುದ್ಧಿ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.  ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪೈರೆಟ್ ಪಾರ್ಟಿರಯವರು ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪಡೆಯದೇ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪೈರೆಟ್ ಪಾರ್ಟಿರಯವರು ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಆಗಾಗ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=TT |url=http://www.dn.se/nyheter/sverige/piratpartiet-skoter-wikileak-servrar-1.1155285 |title=Piratpartiet sköter Wikileak-servrar |language=Swedish |trans_title=Pirate Party manages Wikileaks Servers |publisher=DN.se |date=17 August 2010 |accessdate=22 October 2010 |archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819122315/http://www.dn.se/nyheter/sverige/piratpartiet-skoter-wikileak-servrar-1.1155285 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Swedish Pirate Party to host WikiLeaks servers|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/08/18/sweden.wikileaks/#fbid=zfd5Igi2Lea&amp;wom=false|accessdate=21 August 2010|publisher=CNN|date=18 August 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106223602/http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/08/18/sweden.wikileaks/#fbid=zfd5Igi2Lea&amp;wom=false|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಭೂಗತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಬಂಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vg.no/nyheter/utenriks/artikkel.php?artid=10018210 |title=Pentagon-papirer sikret i atom-bunker |publisher=[[VG Nett]] | language = Norwegian |date=27 August 2010 |accessdate=6 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/08/30/wikileaks-servers-move-to-underground-nuclear-bunker/?boxes=businesschanneltopstories |title=Wikileaks Servers Move To Underground Nuclear Bunker |work=Forbes  |date=30 August 2010 |accessdate=6 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸರ್ವರ್ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅಮೇಜಾನ್‌‌ರ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;amazon&quot;&gt;{{cite web|last=Gross|first=Doug|title=WikiLeaks cut off from Amazon servers|url=http://edition.cnn.com/2010/US/12/01/wikileaks.amazon/index.html?eref=edition|publisher=CNN|accessdate=2 December 2010|archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192138/http://edition.cnn.com/2010/US/12/01/wikileaks.amazon/index.html?eref=edition|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಈ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವು ಅಮೇಜಾನ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;amazon&quot; /&gt; ಅಮೇಜಾನ್‌ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.  &quot;ಅವರು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ಸೇವಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ &quot;ನೀವು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಎಲ್ಲ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನೀವು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.ನೀವು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಸುದ್ದಿಯು ಯಾವುದೇ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟು ಮಾಡುವಂತದ್ದಾಗಿರಬಾರದು&quot;. ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ಸುದ್ದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಈ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Hennigan&quot;&gt;{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2010/12/amazon-wikileaks-servers.html|title=Amazon says it dumped WikiLeaks because it put innocent people in jeopardy|last=Hennigan|first=W.J.|date=2 December 2010|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=23 December 2010}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಒವಿಎಚ್ ಸರ್ವರ್‌ನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.lepoint.fr/high-tech-internet/expulse-d-amazon-wikileaks-s-installe-en-france-02-12-2010-1270137_47.php Expulsé d'Amazon, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್  trouve refuge en France] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20171018074956/http://www.lepoint.fr/high-tech-internet/expulse-d-amazon-wikileaks-trouve-refuge-en-france-02-12-2010-1270137_47.php |date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 }}. 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010, Le Point&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ದೂಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಎರಡು ನ್ಯಾಯ ಸೂತ್ರಗಳಾದ ನ್ಯಾಯ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು. ಆದರೆ ಲೀಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಕ್ಷಣದಿಂದ ಜಾರಿಬರುವಂತೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒವಿಎಚ್  ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{cite web|last= |first=|title=French company allowed to keep hosting WikiLeaks |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-08/french-company-allowed-to-keep-hosting-wikileaks.html |publisher=Bloomberg  |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=French web host need not shut down WikiLeaks site: judge |url=http://www.france24.com/en/20101206-french-web-host-need-not-shut-down-wikileaks-site-judge |publisher=AFP|date=6 December 2010 |accessdate=8 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101210142206/http://www.france24.com/en/20101206-french-web-host-need-not-shut-down-wikileaks-site-judge|archivedate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;

{{Out of date|article|date=December 2010}}
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಾಂಶ(ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್)ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿ, ಫ್ರೀನೆಟ್, ಟೋರ್ ಮತ್ತು ಪಿಜಿಪಿ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=|title= Is WikiLeaks accessible across the globe or do oppressive regimes in certain countries block the site? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |work=WikiLeaks |year=2008 |accessdate=28 February 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 16 February 2008}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಖಾಸಗಿತನ ಒದಗಿಸಲು ಟೋರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.freehaven.net/anonbib/cache/wpes09-bridge-attack.pdf |title=On the risks of serving whenever you surf |publisher=freehaven.net |format=PDF |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್ 4 2010ರಂದು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಗಿಯವರು ಸ್ವಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಜನ್(TSR)ಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ತಟಸ್ಥ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.tsr.ch/info/suisse/2657308-julian-assange-compte-demander-l-asile-en-suisse.html|title=Julian Assange compte demander l'asile en Suisse|publisher=TSR|date=4 November 2010|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120227104321/http://www.tsr.ch/info/suisse/2657308-julian-assange-compte-demander-l-asile-en-suisse.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6A369920101104|title=WikiLeaks founder says may seek Swiss asylum|publisher=Reuters|date=4 November 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸೆಂಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.orf.at/stories/2023751/|title=WikiLeaks-Gründer erwägt Umzug in die Schweiz|publisher=ORF|date=5 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=WikiLeaks Founder to Release Thousands of Documents on Lebanon |first= |last= |newspaper=[[Al-Manar]] |date=5 November 2010 |url=http://www.almanar.com.lb/newssite/NewsDetails.aspx?id=161016&amp;language=en |accessdate=28 November 2010 |archive-date=13 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113051102/http://www.almanar.com.lb/NewsSite/NewsDetails.aspx?id=161016&amp;language=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಹಣಕಾಸು===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಒಂದು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಹಣ ಬಟವಾಡೆ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವವ್ ಹಾಲೆಂಡ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಣಕಾಸು ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9,00,000 ಯೂರೋಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ನಲ್ಲಿ $1.2ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ €370,000 ಹಣವನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವವ್ ಹಾಲೆಂಡ್ ಪೌಂಢೆಶನ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಫುಲ್ದಾರವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಕಂಪನಿಯು ಪೇ-ಪಾಲ್‌ರವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ ಎರಡರಷ್ಟನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ 'ಪೇ-ಪಾಲ' ಮಾದರಿಯ ಹಣವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವರು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯೂ ಕೂಡ &quot; ಬೆಂಬಲದ ಅಲೆಯನ್ನು&quot; ಬೀಸುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿವಾರ್ತೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಭಲವಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Donations Were Never as Strong as Now'|first= |last= |newspaper=[[Der Spiegel]] |date=13 December 2010 |url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,734318,00.html|accessdate=15 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Financing WikiLeaks|first=|last=|newspaper=Harpers' Magazine|date=6 August 2010|url=http://www.harpers.org/archive/2010/08/hbc-90007485|accessdate=15 December 2010|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019211817/http://harpers.org/archive/2010/08/hbc-90007485|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ಸರ್ವರ್‌ನ ಹೆಸರುಗಳು===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನವರು 'ಎವರಿ ಡಿಎನ್‌ಎಸ್‌ರವರ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದು ಡಿಡಿಓಎಸ್‌ದ ದಾಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{clarify|date=December 2010|reason=reword to make clear what host is meant and why using EveryDNS led to DDoS}} ಈ ದಾಳಿಯು ಎವರಿ ಡಿಎನ್ಎಸ್‌ರವರ ಸೇವೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಡಿಎನ್ಎಸ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಎವರಿ ಡಿಎನ್ಎಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಡಿಡಿಓಎಸ್ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಬೆಂಬಲಿಗರು ಈಸಿಡಿಎನ್ಎಸ್, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಎವರಿ ಡಿಎನ್ಎಸ್ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಅದಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು. ಈಸಿಡಿಎನ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎವರಿ ಡಿಎನ್ಎಸ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಈಸಿಡಿಎನ್ಎಸ್ ಕಂಪನಿಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸರ್ವರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Canadian firm caught up in Wiki wars |first=Steve |last=Ladurantaye |url=http://www.theglobeandmail.com/news/technology/canadian-firm-caught-up-in-wiki-wars/article1830732/ |newspaper=The Globe and Mail |date=8 December 2010 |accessdate=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು===
&quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಅದು &quot;ವಿಕಿ&quot;ಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.{{As of|2010|12|lc=on}} ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2010-09-06/In_the_news|title=Difficult relationship between WikiLeaks and Wikipedia|coauthors=Wackywace, HaeB, and Tony1|date=6 September 2010|work={{srlink|Wikipedia:Signpost/About|The Signpost}}|publisher=[[Wikipedia]]|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;. ಆದರೂ '[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿ-ಪಿಡಿಯಾ]]' ಮತ್ತು 'ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌' ಎರಡು ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 'ವಿಕಿ' ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiLeaks_is_not_part_of_Wikipedia|title=Wikipedia:WikiLeaks is not part of Wikipedia|work=[[Wikipedia]]|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/wiki-giants-on-a-collision-course-over-shared-name-2065561.html|title=Wiki giants on a collision course over shared name|last1=Rawlinson|first1=Kevin |first2=Tom |last2=Peck|date=30 August 2010|work=The Independent |location=UK|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಂದರೆ &quot;ವಿಕಿ&quot; ಎನ್ನುವುದೊಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಸರು ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ವಿಕಿಯಾ' ಇದು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳಾದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್ ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಡಾಟ್‌ನೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ &quot;ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮಾಪನ&quot; ವಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wikia.com/Press:Wikia_Does_Not_Own_Wikileaks_Domain_Names|title=Press:Wikia Does Not Own Wikileaks Domain Names|work=[[Wikia]]|publisher=[[Wikia]]|accessdate=13 December 2010|archive-date=10 ಮೇ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140510121146/http://www.wikia.com/Press%3AWikia_Does_Not_Own_Wikileaks_Domain_Names|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಓದಿದ ನಿಜವಾದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು:&lt;ref name=&quot;whatis&quot;&gt;{{cite web |author=|title=What is WikiLeaks? How does WikiLeaks operate? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |work=WikiLeaks |year=2008 |accessdate=28 February 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |archivedate = 16 February 2008}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಕೂಡ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ತಿದ್ದಬಹುದು.  ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೋರಿಕೆದಾರರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಕುರುಹು ಸಿಗದಂತೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕರು ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಯದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.  ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವರವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು.  ದಾಖಲೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಸಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಜನರು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;/blockquote&gt;

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ರವರು ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಪಾದಕಿಯವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದು ಅದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ(ಅವು ಮೊದಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರಬಾರದು) ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:Submissions |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419013425/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:Submissions |archivedate=19 April 2008 |title=WikiLeaks' submissions page |publisher=WikiLeaks |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಕೇವಲ ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದ ರಹಸ್ಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ನೈತಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Wikileaks and untracable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3 January 2007 |accessdate=21 August 2008 |archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬಹಳದಿನಗಳವರೆಗೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಿದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವರಗಳು ಅಂತರಂಗಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಳಪಟ್ಟು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಟವೂ ಆದವು, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸಂಪಾದಕನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತಿರುವ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನಾಮಿಕ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವಿಮರ್ಶಕರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ 2008ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪುನಃ ನೀಡಿದ ಎಫ್ಎಕ್ಯೂ &quot;ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸೇರಿಸಬಹುದು. [...] ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ತಿದ್ದಬಹುದು. ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಸತ್ಯಸತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=|title=What is Wikileaks? How does Wikileaks operate? |url=http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_Wikileaks.3F_How_does_Wikileaks_operate.3F |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504122032/http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_Wikileaks.3F_How_does_Wikileaks_operate.3F |archivedate=4 May 2008 |work=WikiLeaks |year=2008}}&lt;/ref&gt; 2010ರ ನಂತರ ಪುನಃ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಬಹಳದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://motherjones.com/mojo/2010/05/wikileaks-assange-returns |title=WikiLeaks Gets A Facelift |publisher=Mother Jones |author=Dave Gilson |date=19 May 2010 |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಸಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಯ ದೃಢೀಕರಣ===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರವಿಲ್ಲದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಹಿಡಿಸಬಹುದಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ತಪ್ಪು ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಬೇರೆಯವರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Trapido|first=Michael|title=Wikileaks: Is Julian Assange a hero, villain or simply dangerously naïve?|url=http://www.newstime.co.za/WorldNews/Wikileaks_:_Is_Julian_Assange_a_hero_villain_or_simply_dangerously_na%C3%AFve/16065/|accessdate=18 December 2010|newspaper=NewsTime|date=1 December 2010|archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813024350/http://www.newstime.co.za/WorldNews/Wikileaks_%3A_Is_Julian_Assange_a_hero_villain_or_simply_dangerously_na%C3%AFve/16065/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಎಫ್ಎಕ್ಯೂದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದೊಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಜನರೂ ಕೂಡಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶಿಲಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wikileaks.org/faq-en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701115958/http://wikileaks.org/faq-en |archivedate=1 July 2007 |title=Frequently Asked Questions |publisher=WikiLeaks |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt;

2010ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಗಿಯವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯೂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾದ ಐದು ಜನ ತಜ್ಞ  ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೋರಿಕೆ ನೀಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹವರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;motherjones3&quot;&gt;{{cite web|url=http://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=3 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date=|accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt;  ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ರವರು  ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;motherjones3&quot; /&gt;

===ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ===
====ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಿನ್ನೆಲೆ====
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಜಟಿಲ. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪು ಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುವ ಸುರಕ್ಷತ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಎಂದು ಅಸೆಂಜ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೇರವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ತಪ್ಪು ಕರ್ಮಗಳ ಬೆಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುವವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದು ನಂತರ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Light |first=Gilead |work=The Great Debate |publisher=Reuters |title=The WikiLeaks story and criminal liability under the espionage laws |date=26 August 2010 |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2010/08/26/the-wikileaks-story-and-criminal-liability-under-the-espionage-laws/ |accessdate=6 December 2010 |archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202055804/http://blogs.reuters.com/great-debate/2010/08/26/the-wikileaks-story-and-criminal-liability-under-the-espionage-laws/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಪರಾಮರ್ಶಕವಿಲ್ಲದ ಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಸಮೂಹ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಗೋಪ್ಯವಾದ ಮೂಲ-ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ದೃಢವಾದ ಡಾಲು ನಿಯಮಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Woolner 2010&quot;&gt;{{citation|title=WikiLeaks Secret Records Dump Stays in Legal Clear: Ann Woolner|last=Woolner|first=Ann|date=27 July 2010|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-07-28/wikileaks-secret-records-dump-stays-in-legal-clear-ann-woolner.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hennigan|first=W. J.|title=WikiLeaks' new home is in a former bomb shelter|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2010/12/wikileaks-bahnhof-amazon.html|accessdate=11 December 2010|newspaper=Los Angeles Times|date=2 December 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Woolner 2010&quot; /&gt; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮಲೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕ್ ಇನ್ ದಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಷಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಅದರ &quot;2009ರ ಅತ್ಯಗತದ ಬಯಲು&quot;ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nystedt |first=Dan |date=28 October 2009 |work=PC World Australia |publisher=IDG News Service |title=Wikileaks leader talks of courage and wrestling pigs |url=http://www.pcworld.idg.com.au/article/323998/wikileaks_leader_talks_courage_wrestling_pigs/ |accessdate=5 December 2010 |archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202203230/http://www.pcworld.idg.com.au/article/323998/wikileaks_leader_talks_courage_wrestling_pigs/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪರಾಧದ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದು====
ಯುಎಸ್ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಅಪರಾಧದ ಪರೀಕ್ಷಣ ಒಂದನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಲಿಯನ್‌ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ರಾಜತಂತ್ರದ ತಂತಿಯ ವಾರ್ತೆ ಬಯಲುಗಳ ಕೆಲ ಕಾಲ ನಂತರವೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Savage20101201&quot;&gt;{{cite news |last=Savage |first=Charlie |title=U.S. Weighs Prosecution of WikiLeaks Founder, but Legal Scholars Warn of Steep Hurdles |date=1 December 2010 |url=https://www.nytimes.com/2010/12/02/world/02legal.html |newspaper=The New York Times |accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WPost&quot;&gt;{{cite news|last=Yost|first=Pete|title=Holder says WikiLeaks under criminal investigation|url=http://www.foxnews.com/us/2010/11/29/holder-says-wikileaks-criminal-investigation/|accessdate=5 December 2010|newspaper=[[Fox News]]|date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224090729/http://www.foxnews.com/us/2010/11/29/holder-says-wikileaks-criminal-investigation/|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಎರಿಕ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಪರೀಕ್ಷಣ {{q|not sabre-rattling}}ವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದೊಂದು &quot;ಸಕ್ರಿಯ, ನಿರಂತರ ನಡೆಯುವ ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆ&quot; ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;WPost&quot; /&gt; ಎಸ್ಪಿಯೊನೆಜ್ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ''ದಿ ವಾಷಿಂಗಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್''  ವರದಿಸಿದೆ. ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳ ಕಾರಣ ಮಾಜಿ ಅಭಿಯೋಜಕರು ಈ ನಡಿಗೆಯನ್ನು &quot;ಕಠಿಣ&quot; ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Savage20101201&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nakashima&quot;&gt;{{cite news |last=Nakashima |first=Ellen |coauthor=Markon, Jerry |title=WikiLeaks founder could be charged under Espionage Act |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/29/AR2010112905973.html|accessdate=5 December 2010|newspaper=The Washington Post|date=30 November 2010}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ತಾವಾಗಿಯೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂವಿಧಾನ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತರಹದ ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://blogs.wsj.com/law/2010/07/26/pentagon-papers-ii-on-wikileaks-and-the-first-amendment/| accessdate = 6 December 2010 | date=26 July 2010| title= Pentagon Papers II? On WikiLeaks and the First Amendment|work=The Wall Street Journal | author=Ashby Jones}}&lt;/ref&gt;  ಸಂಯುಕ್ತ ಅಭಿಯೋಜಕರು, ಕದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಥಿಯ ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಾಗಿ ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಆದರೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿ ವಾರ್ತೆ ಭೌತಿಕ ಆಸ್ಥಿವಲ್ಲದೆ ಬೌದ್ಧಿಕವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Savage|first=Charlie|title=U.S. Prosecutors Study WikiLeaks Prosecution|url=https://www.nytimes.com/2010/12/08/world/08leak.html?partner=rss&amp;emc=rss|accessdate=9 December 2010|newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ವಶಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಜಟಿಲ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ವಿಡನ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂದಿನ ವಶಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತಡ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Anthony |last=Faiola |first2=Jerry |last2=Markon|title=WikiLeaks founder's arrest in Britain complicates efforts to extradite him|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/07/AR2010120700721.html|accessdate=9 December 2010|date=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ನ ಒಬ್ಬ ವಕೀಲರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಸ್ವಿಡನ್‌ಗೆ ಕೈವರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣ ಇದು ಅ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೈವರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/05/julian-assange-lawyers-being-watched | title = Julian Assange's lawyers say they are being watched | first=Sam |last=Jones |work=The Guardian |location=UK | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್, &quot;ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ [ವರ್ಜೀನಿಯ] ಒಂದು ಗೌಪ್ಯ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assange attorney: Secret grand jury meeting in Virginia on WikiLeaks |url=http://edition.cnn.com/2010/CRIME/12/13/wikileaks.investigation/index.html |date=13 December 2010 |publisher=CNN International |accessdate=13 December 2010 |archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223042726/http://edition.cnn.com/2010/CRIME/12/13/wikileaks.investigation/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಆಸ್ತ್ರೇಲಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಪೋಲಿಸ್‌ರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಯಿಂದ ಯಾವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಅಡಿಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯ  ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಕದಿಯುವುದು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಜೂಲಿಯ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite interview |title=Gillard refines verdict on Assange |first=Julia |last=Gillard |date=7 December 2010 |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3086783.htm |interviewer=Lyndal Curtis |program=[[The World Today]] |callsign=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Radio]] |accessdate=12 December 2010}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು, &quot;ಮಿ. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ ಅವರಿಂದ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲ, ಹೊರತಾಗಿ ಇದು ಯುಎಸ್ ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನಿಂದ ಆಗಿದ್ದು&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Patricia |last=Karvelas |title=Party revolt growing over Prime Minister Julia Gillard's WikiLeaks stance |newspaper=[[The Australian]] |date=14 December 2010  |http://www.news.com.au/features/wikileaks/party-revolt-at-pms-wiki-stance/story-fn79cf6x-1225970594165 |accessdate=14 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘವಾದ ಲಿಬರ್ಟೀ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಜಿಫ್ಕಾಕ್ ಯಾವುದೇ ದೂರಿಲ್ಲದೇ, ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ತನಿಖೆಯಾಗದೇ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಬಾಹೀರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite interview |first=Jennifer |last=Robinson |first2=Spencer |last2=Zifcak |first3=Ben |last3=Saul |title=Law experts say WikiLeaks in the clear |quote=&quot;There is no charge and there has been no trial and even given all of those things the Prime Minister had the confidence to say that Mr Assange was guilty of illegality. Now that seems to me to be completely inappropriate.&quot; |interviewer=Simon Lauder |program=[[The World Today]] |callsign=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Radio]] |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3086781.htm |date=7 December 2010 |accessdate=12 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞ ಬೆನ್ ಸಾವುಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ನನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನೀ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಉಗ್ರವಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lauder|2010}}:ಡಾ.ಬೆನ್ ಸೌಲ್, ಸಿಢ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೇಳಿಕೆ.&lt;/ref&gt; ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ನ ಬಂಧನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿರುವ &quot;ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ccrjustice.org/newsroom/press-releases/ccr-statement-arrest-of-wikileaks-founder-julian-assange |title=CCR Statement on Arrest of WikiLeaks Founder Julian Assange |publisher=[[Center for Constitutional Rights]] |accessdate=21 December 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಇನ್‌ಶೂರೆನ್ಸ್ ಫೈಲ್===
29 ಜುಲೈ 2010 ರಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಒಂದು 1.4 ಜಿಬಿ ಗಾತ್ರದ &quot;ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಫೈಲನ್ನು&quot;  ಅಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್ ಡೈರಿ ಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಆ ಕಡತವು ಎಇಎಸ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅಥವಾ ಅವರ ವಕ್ತಾರರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಇದು ವಿಮೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಸ್‌ಫ್ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಸ್ವಿಚ್ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;wired_insurance&quot;&gt;{{cite web|last=Zetter|first=Kim|title=WikiLeaks Posts Mysterious 'Insurance' File|url=https://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks-insurance-file/|publisher=Wired.com|accessdate=31 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010114223/http://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks-insurance-file/|archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;telegraph_dns_insuranceaes&quot;&gt;{{cite news |first=Victoria |last=Ward |pages= |language= |title=WikiLeaks website disconnected as US company withdraws support |date=3 December 2010 |work=The Daily Telegraph |location=UK |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/wikileaks/8178457/WikiLeaks-website-disconnected-as-US-company-withdraws-support.html |accessdate=3 December 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5uhylLWl9?url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/wikileaks/8178457/WikiLeaks-website-disconnected-as-US-company-withdraws-support.html |archivedate=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |deadurl=no |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟೀಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ 28 ನವೆಂಬರ್ 2010 ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಿಬಿಎಸ್ ಹೇಳಿತು, &quot;ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅಥವಾ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈ‌ಟ್‌ಗೆ ಏನಾದರೂ ಆದರೆ, ಒಂದು ಕೀಲಿಯು ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಮಾಹಿತಿಯು ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟ ಜನರ ಬಳಿ ಪ್ರತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;cbsnews_diplomaticbomb&quot;&gt;{{cite news | first=Elizabeth | last=Palmer | pages= | language= | title=WikiLeaks Backup Plan Could Drop Diplomatic Bomb | date=2 December 2010 | publisher=[[CBS]] | url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/02/eveningnews/main7111845.shtml | accessdate=3 December 2010 | archiveurl=https://www.webcitation.org/5uhyqi1SX?url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/02/eveningnews/main7111845.shtml | archivedate=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | deadurl=no | url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಸಿಬಿಎಸ್ ವರದಿಗಾರ ಡೆಕ್ಲಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲ್ಲಾಗ್ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಆ ವಿಮಾ ಕಡತವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;cbsnews_diplomaticbomb&quot; /&gt;

==ಸುದ್ದಿ ಸೋರಿಕೆಗಳು==
{{main|Information published by WikiLeaks}}

===2006–08===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆ ವರದಿಯು ಸರಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಬಗೆಗಿನ ತಿರ್ಮಾನವು ಶೇಕ್ ಹಸನ್ ದಾಹಿರ್ ಅವೇಸ್ ಇವರಿಂದ ಸಹಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು&quot;.&lt;ref name=&quot;Khatchdourian&quot; /&gt; ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ಕಿನ್ಯಾದ ಹಿಂದಿನ ನಾಯಕ ಡೆನಿಯಲ್ ಆರಾಪ್ ಮೋಯಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಿಂದಾದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ನ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=| title=The looting of Kenya | url=https://www.theguardian.com/kenya/story/0,,2159757,00.html | work=The Guardian | date=31 August 2007| accessdate=28 February 2008 | location=London | first=Xan | last=Rice}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 2003ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗುಂಟಾನಾಮೊ ಡಿಟೆನ್ಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಳಸರಿದ ಭಾಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾಡಿದ ಯುಎಸ್ ಸೈನಿಕ ಶಿಬಿರದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ '''ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಡ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರೋಸಿಜರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಡೆಲ್ಟಾ'' 'ದ ಪ್ರತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2007/11/gitmo &quot;Sensitive Guantánamo Bay Manual Leaked Through Wiki Site&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210123003/http://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2007/11/gitmo |date=2014-02-10 }}, ವೈಯರ್ಡ್ 14 ನವೆಂಬರ್ 2007&lt;/ref&gt; ಈ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ಖೈದಿಗಳು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ|ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮಿಟಿಯ]] ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ವಿಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Reuters 15 November 2007&quot;&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Guantanamo operating manual posted on Internet | date=15 November 2007 | publisher=| url =http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN1424207020071114?pageNumber=1 | work=Reuters | pages = | accessdate = 15 November 2007 | language = }}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜುಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಕೆಮೆನ್ ಐ‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆರೋಪಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಬಂದು wikileaks.org ತಾಣವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;injunction&quot;&gt;{{cite press release | author=| title=Wikileaks.org under injunction | url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks.org_under_injunction | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306005837/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks.org_under_injunction | archivedate=6 March 2008 | publisher=WikiLeaks | date=18 February 2008 | accessdate=28 February 2008}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಂದ ಒತ್ತಾಯ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಫಸ್ಟ್ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಅವರದೇ ಆದ ಮೊದಲ ಆದೇಶವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1039527/judge-rethinks-wikileaks |title=Judge reverses Wikileaks injunction |publisher=The Inquirer |date=2 March 2008 |accessdate=23 September 2009 |archive-date=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100203065021/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1039527/judge-rethinks-wikileaks |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | author=Philipp Gollner | work=Reuters| url=http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSN2927431720080229 | title=Judge reverses ruling in Julius Baer leak case | date=29 February 2008 | accessdate=1 March 2008}}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ &quot;ದ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಬೈಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಾಲಜಿ&quot; ಎಂದು ತಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದರ ಮೂರುದಿನದ ನಂತರ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಟ್ಲೆ ಹೂಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡಿ ಪತ್ರ ಕಳುಹಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2008/04/08/church_of_scientology_contacts_wikileaks/|title=Scientology threatens Wikileaks with injunction|publisher=The Register|date=8 April 2008|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿರಿಸಿ 2008ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್(ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೇನ್ ರ ಸಹವರ್ತಿ)ರವರ 'ಯಾಹೂ' ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅನಾನಿಮಸ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕದಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.wired.com/27bstroke6/2008/09/group-posts-e-m.html|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|title=Group Posts E-Mail Hacked From Palin Account&amp;nbsp;– Update|access-date=2011-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403071526/http://blog.wired.com/27bstroke6/2008/09/group-posts-e-m.html|archive-date=2009-04-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ 'ಫಾರ್ ರೈಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ' ಪಕ್ಷದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊರಬರಬಹುದಾದ ಸದಸ್ಯರ ಯಾದಿಯನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/merseyside/7956824.stm|title ='BNP membership' officer sacked |publisher=BBC | accessdate=23 March 2009 | date=21 March 2009}}&lt;/ref&gt; ಅದಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅಂದರೆ  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎನ್.ಪಿ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರ ಮತ್ತೊಂದು ಯಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/oct/20/bnp-membership-list-wikileaks |title=BNP membership list leaked |work=Guardian |location=UK | accessdate=20 October 2009 |location=London |first=Robert |last=Booth |date=20 October 2009}}&lt;/ref&gt;

===2009===
ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಪೇರುವಿನ ತೈಲ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆದಾರರ ನಡುವಿನ 86ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.terra.com.pe/noticias/noticias/act1609692/aparecen-86-nuevos-petroaudios-romulo-leon.html|title=Aparecen 86 nuevos petroaudios de Rómulo León|publisher=Terra Peru|language=spanish|date=28 January 2009|accessdate=8 December 2010|archive-date=4 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110104191418/http://www.terra.com.pe/noticias/noticias/act1609692/aparecen-86-nuevos-petroaudios-romulo-leon.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌ನ 6780 ಕಾಂಗ್ರೆಶ್ಶನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸರ್ವೀಸ್&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/11/AR2009021101388.html|title=Thousands of Congressional Reports Now Available Online|author=Brian Krebs|work=The Washington Post |date=11 February 2009|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದೇ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಸೆನೆಟೋರಿಯಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mirror.wikileaks.info/wiki/The_Big_Bad_Database_of_Senator_Norm_Coleman/index.html |title=The Big Bad Database of Senator Norm Coleman |publisher=Mirror.wikileaks.info |date=11 March 2009 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=24 ಜೂನ್ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170624100640/http://mirror.wikileaks.info/wiki/The_Big_Bad_Database_of_Senator_Norm_Coleman/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1009_3-10195434-83.html|title=Coleman Senate campaign in donor data leak mess|publisher=Cnet News|author=Elinor Mills|date=12 March 2009|accessdate=7 December 2010|archive-date=16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016213753/http://news.cnet.com/8301-1009_3-10195434-83.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಪಾಲುದಾರರ ಯಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Oliver Luft&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/jul/06/wikileaks-wikipedia-indiana-jones|title=Read all about it|work=The Guardian |location=UK |author=Oliver Luft|date=6 July 2009|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' &lt;ref name=&quot;Oliver Luft&quot;/&gt;‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಬರ್ಕ್‌ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ನಟಾನ್ಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಅಪಘಾತವಾಗಿದ್ದ ಕುರಿತು ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |url=http://mirror.wikileaks.info/wiki/Serious_nuclear_accident_may_lay_behind_Iranian_nuke_chief%27s_mystery_resignation/ |title=Serious nuclear accident may lay behind Iranian nuke chief's mystery resignation |publisher=wikileaks |date=16 July 2009 |accessdate=16 October 2010 |archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203160534/http://mirror.wikileaks.info/wiki/Serious_nuclear_accident_may_lay_behind_Iranian_nuke_chief%27s_mystery_resignation/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಪಘಾತವು ಸ್ಟಕ್ಸ್ನೆಟ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕಿಟಾಣುಗಳಿಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Paul Woodward |url=http://warincontext.org/2010/09/26/iran-confirms-stuxnet-found-at-bushehr-nuclear-power-plant/ |title=Iran confirms Stuxnet found at Bushehr nuclear power plant|publisher=Warincontext.org |date=22 February 1999 |accessdate=28 September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.foreignpolicy.com/posts/2010/09/27/6_mysteries_about_stuxnet |title=6 mysteries about Stuxnet |publisher=Blog.foreignpolicy.com |date= |accessdate=28 September 2010 |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209181744/http://blog.foreignpolicy.com/posts/2010/09/27/6_mysteries_about_stuxnet |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಫ್ಥಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಣಕಾಸು ಕುಸಿತ 2008-2010 ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾದ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತೀರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಆಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮೊತ್ತದ ಸಾಲದ ರಖಂನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Miklar hreyfingar rétt fyrir hrun |url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item292385/ |date=31 July 2009 |publisher=[[RÚV]] |accessdate=22 September 2009|archiveurl=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090916135753/www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item292385/|archivedate=16 September 2009}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಹೇಗೆ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರಸೋರದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಜಾಯಿಂಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ 440'ರ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಟಾಮ್‌ ಚೈವರ್ಸ್. &quot;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/defence/6261756/MoD-how-to-stop-leaks-document-is-leaked.html MoD ' ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ' ದಾಖಲೆಯೊಂದರ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107215301/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/defence/6261756/MoD-how-to-stop-leaks-document-is-leaked.html |date=7 ಜನವರಿ 2011 }}&quot; ''ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್''  5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009.  24 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2009 ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಆ ತಿಂಗಳಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಗುರಾ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅದು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಕುರಿತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆಯೊಂದರ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಒಂದು ಸೂಪರ್-ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;wikileaks&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.indexoncensorship.org/2009/10/a-gag-too-far/|title=A gag too far|work=Index On Censorship|date=October 2009|accessdate=14 October 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite |title=Minton report secret injunction gagging The Guardian on Trafigura |work=WikiLeaks |url=https://secure.wikileaks.org/wiki/Minton_report_secret_injunction_gagging_The_Guardian_on_Trafigura,_11_Sep_2009 |accessdate=15 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830063054/http://secure.wikileaks.org/wiki/Minton_report_secret_injunction_gagging_The_Guardian_on_Trafigura%2C_11_Sep_2009 |archivedate=30 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ತಜ್ಞರಿಂದ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಮೂಲತಃ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Mail 6 Dec&quot;&gt;{{cite news| title = Were Russian security services behind the leak of 'Climategate' emails?
| url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1233562/Emails-rocked-climate-change-campaign-leaked-Siberian-closed-city-university-built-KGB.html | work = [[Daily Mail]]|author1=Stewart, Will|author2=Delgado, Martin| date = 2009-12-06| location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=WikiLeaks.org aims to expose lies, topple governments |date=29 November 2009 |work=New York Post |url=http://www.nypost.com/p/news/opinion/opedcolumnists/wikileaks_org_aims_to_expose_lies_flsLqNMO3B0LEtxL5bNaKL}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರ ದಾಳಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಫೇಜರ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲಾದ 5,70,000 ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/8301-504383_162-5770280-504383.html?tag=mncol%3btxt/ |title=Egads! Confidential 9/11 Pager Messages Disclosed;November 2009 |publisher=CBS News |date=25 November 2009 |accessdate=31 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110502094524/http://www.cbsnews.com/8301-504383_162-5770280-504383.html |archivedate=2 ಮೇ 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 2008 ಮತ್ತು 2009ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಬಾಹೀರ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಅಶ್ಲೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ|ಉಗ್ರವಾದ]]ವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು ಆದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸದೇ ಇರುವ ಇತರ ತಾಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2009/03/18/aussie_firewall_wikileaks/ |title=Aussie firewall blocks Wikileaks |publisher=The Register |author=John Oates |date=18 March 2009 |accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2009/03/19/1237054961100.html|title=Leaked Australian blacklist reveals banned sites|author=Asher Moses|accessdate=19 March 2009|date=19 March 2009|work=Sydney Morning Herald }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://secure.wikileaks.org/wiki/Internet_Censorship_in_Thailand |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080116070133/http://secure.wikileaks.org/wiki/Internet_Censorship_in_Thailand |archivedate=16 January 2008 |title=Internet Censorship in Thailand |publisher=wikileaks.org |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt;

===2010===
ಮಾರ್ಚ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಸುದ್ದಿರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನಾ ರಹಸ್ಯಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;USarmyintel&quot;&gt;{{cite web | url = http://news.cnet.com/8301-13578_3-20000469-38.html | title = U.S. Army worried about Wikileaks in secret report | last = Mccullagh | first = Declan | publisher = [[CNET Networks|CNET]] News, CBS Interactive | date = 15 March 2010 | accessdate = 15 March 2010 | archive-date = 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131012034413/http://news.cnet.com/8301-13578_3-20000469-38.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://wikileaks.org/file/us-intel-wikileaks.pdf | title = U.S. Intelligence planned to destroy WikiLeaks | format = PDF | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101222020934/http://wikileaks.org/file/us-intel-wikileaks.pdf | archivedate = 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | access-date = 4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, 12ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಿದ ವಿಮಾನದಾಳಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌ನ ನೌಕರರಿಬ್ಬರನ್ನು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಓಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Video Shows U.S. Killing of Reuters Employees |url=https://www.nytimes.com/2010/04/06/world/middleeast/06baghdad.html|date=6 April 2009 |work=The New York Times |author=Elisabeth Bumiller; Brian Stelter |accessdate=7 April 2010 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್&quot;ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]]ನ ಇನ್‌ಸೈಟ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Google&quot;&gt;[http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್‌ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಏರಿಳಿತಗಳು: ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827012515/http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 }}, ''ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌'' , (12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010)&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 2010ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಡಿಯನ್ ಲಾಮೋರವರಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಪತ್ರಗಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ನಂತರ ಆರೋಪಿಯಾದ 22ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸೇನಾ ರಹಸ್ಯಸುದ್ದಿ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಪಿ.ಎಫ್.ಸಿ. (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಎಸ್.ಪಿ.ಸಿ. ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.) ಬ್ರಾಡ್ಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್‌ರವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಲಾಮೋರವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಬ್ರಾಡ್ಲಿಯವರೇ ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಮರ್ಡರ್ ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಗ್ರಾನಾಯಿ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಚಿತ್ರಿತ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ 2,60,000 ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wired&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.wired.com/threatlevel/2010/06/leak/ | authorlink1=Kevin Poulsen | first1=Kevin | last1=Poulsen | authorlink2=Kim Zetter | first2=Kim | last2=Zetter | title=U.S. Intelligence Analyst Arrested in Wikileaks Video Probe | newspaper=Wired | date=6 June 2010 | accessdate=15 June 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131027125007/http://www.wired.com/threatlevel/2010/06/leak/ | archive-date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ 2004ರಿಂದ 2009ರ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಅಪಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 92,000 ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' , ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ಮತ್ತು ''ಡೆರ್ ಸ್ಪೈಗಲ್''  ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಈ ವಿವರಗಳು ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಾಗರಿಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;guardian1&quot;&gt;{{cite news | title=Afghanistan war logs: the unvarnished picture | newspaper=[[guardian.co.uk]] | date=25 July 2010 | url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/jul/25/afghanistan-war-logs-guardian-editorial?intcmp=239 | accessdate=26 July 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 2010ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 1.4 ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು 'ವಿಮೆ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಫ್ಗಾನ್ ಯುದ್ಧದ ದಿನಚರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಅಪಾಯವಾದರೆ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wired_insurance&quot; /&gt; ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ 92000ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ 15,000 ದಾಖಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಸಂಭವನೀಯ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಗುಂಪುಗಳ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿತ್ತು ಆದರೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pentagon Slams WikiLeaks' Plan to Post More War Logs |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704407804575425900461793766.html?mod=WSJ_article_LatestHeadlines#articleTabs%3Darticle|accessdate=13 August 2010|newspaper=The Wall Street Journal|date=12 August 2010|author=Julian E. Barnes|author2=Jeanne Whalen}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ಡೈಸ್ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ 24 ಜುಲೈ 2010ರಂದು ನಡೆದ ಲವ್ ಪೆರೇಡ್ ಸ್ಟಾಂಪೀಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಪ್ರೇಮ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಶಹರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ  ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 16ರಂದು ಸರ್ಕಾರವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ತಾಣದಿಂದ ತೆಗೆಯುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದನ್ನು ತಂದಿತು.&lt;ref&gt;ಕೊನ್ರಾಡ್ ಲಿಷ್ಚ್ಕಾ: [http://www.spiegel.de/netzwelt/netzpolitik/0,1518,712408,00.html ''Einstweilige Verfügung – Duisburg verbietet Blogger-Veröffentlichung zur Love Parade'' ] at Spiegel Online on 18 August 2010 (German)&lt;/ref&gt; ಆಗಸ್ಟ್‌ 20ರಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ '''ಲವ್ ಪರೇಡ್ 2010 ಡ್ಯೂಸ್ಬರ್ಗ್ ದಾಖಲೆಗಳು 2007-2010'' ' ಎಂಬ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಲವ್ ಪರೇಡ್ ಬಗೆಗಿನ 43ದಾಖಲೆಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Loveparade 2010 Duisburg planning documents, 2007-2010 |url=http://mirror.wikileaks.info/wiki/Loveparade_2010_Duisburg_planning_documents,_2007-2010/ |publisher=Mirror.wikileaks.info |date=20 August 2010 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217182117/http://mirror.wikileaks.info/wiki/Loveparade_2010_Duisburg_planning_documents%2C_2007-2010/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-releases-documents-on-love-parade-tragedy/story-e6frfrnr-1225908260011 |title=''ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್, 21 ಆಗಸ್ಟ್ 2010ರಂದು news.com.au ಲವ್ ಪೆರೆಡ್ ದುರಂತದ ಕಡತವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.''  |access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012015126/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-releases-documents-on-love-parade-tragedy/story-e6frfrnr-1225908260011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಫಘಾನ್‌ ಯುದ್ಧದ ವಿವರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಂದು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 4,00,000 ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬಿ.ಬಿ.ಸಿಯು ಪೆಂಟಗಾನನ್ನು ಇರಾರ್ ಯುದ್ಧದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿತು. ಇದೊಂದು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀಹೆಚ್ಚು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿತ್ತು. ಹೊರಗೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ 2003ರ ನಂತರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಮರೆಮಾಚಿದ್ದನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Huge Wikileaks release shows US 'ignored Iraq torture' |publisher=BBC News |date=23 October 2010 |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11611319 |accessdate=23 October 2010}}&lt;/ref&gt;

====ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್ ಪ್ರಕಟಣೆ====
{{Main|United States diplomatic cables leak|Contents of the United States diplomatic cables leak|l2=contents|Reactions to the United States diplomatic cables leak|l3=reactions}}

ನವೆಂಬರ್ 28, 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳದಾದ ''ಎಲ್ ಪೈಸ್'' (ಸ್ಪೇನ್), ''ಲಿ ಮೊಂಡೆ'' ( ಫ್ರಾನ್ಸ್), ''ಡರ್ ಸ್ಪೆಗಲ್'' (ಜರ್ಮನಿ), ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್) ಮತ್ತು ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ( ಅಮೇರಿಕಾ)ಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಆಪ್ತವಾದ ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಲ್ಲದ 251ರ 220 ಮತ್ತು 257ನೇ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟೀಕ್ ಕೇಬಲ್ ವರದಿಗಳನ್ನು 274 ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಂಬಾಸಿಸ್ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Shane|first=Scott|title=Leaked Cables Offer Raw Look at U.S. Diplomacy|url=https://www.nytimes.com/2010/11/29/world/29cables.html?bl=&amp;_r=3&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1292778173-fMW1SzDCUGvclejwT3KnJA&amp;pagewanted=all|accessdate=19 December 2010|newspaper=The New York Times|date=28 November 2010|author2=Lehren, Andrew W.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manila&quot;&gt;{{cite web |last=Suarez |first=Kris Danielle |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/11/29/10/1796-memos-us-embassy-manila-wikileaks-cablegate |title=1,796 Memos from US Embassy in Manila in WikiLeaks 'Cablegate' |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=Updated 30 November 2010 |accessdate=19 December 2010 |archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927221008/http://www.abs-cbnnews.com/nation/11/29/10/1796-memos-us-embassy-manila-wikileaks-cablegate |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ವರದಿಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;manila&quot; /&gt;

ಡಿಪ್ಲೋಮೆಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್ ಎಂದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ಲಾಘನೆಗಳು, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ|ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ]]ದ ಬಗೆಗಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಗಳು, ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಪರಮಾಣು ನಿಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ, ಉಗ್ರರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಕ್ರಮಗಳು, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವ ಅಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೂಢಾಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗೂಢಚಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗಾಢವಾದ ಟೀಕೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕಂಪ, ಮೋಡಿ ಮಾಡುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವಂತೆ ದೃಢೀಕರಣ ನೀಡುವಂತೆ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್‌ಗೆ ಸಮನ್ಸ್ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2011/01/07/twitter/subpoena.pdf |title=Twitter Subpoena |publisher=Salon |accessdate=10 January 2011 |archive-date=12 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112061516/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2011/01/07/twitter/subpoena.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಟ್ವಿಟ್ಟರ್‌ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/media/2011/jan/08/us-twitter-hand-icelandic-wikileaks-messages |title=Icelandic MP fights US demand for her Twitter account details |publisher=[[The Guardian]] |author=Rushe, Dominic |date=8 January 2011 |accessdate=10 January 2011}}&lt;/ref&gt; ಕೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಸುದ್ಧಿಯಾದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟ್ಯುನೀಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪದಚ್ಯುತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/jan/13/tunisia-youth-revolution |title=Tunisia's youth finally has revolution on its mind |work=The Guardian |author=Sam |date=13 January 2011 |accessdate=20 January 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1347336/Tunisia-riots-blamed-cables-revealed-countrys-corruption-dubbed-First-Wikileaks-Revolution.html?ito=feeds-newsxml |title='First Wikileaks Revolution': Tunisia descends into anarchy as president flees after cables reveal country's corruption |work=The Daily Mail |date=15 January 2011 |accessdate=20 January 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://wikileaks.foreignpolicy.com/posts/2011/01/13/wikileaks_and_the_tunisia_protests?sms_ss=twitter&amp;at_xt=4d2ffe4d9c2649d7,1 |title=The First WikiLeaks Revolution? |author=Dickinson, Elizabeth |date=13 January 2011 |work=ForeignPolicy.com |accessdate=20 January 2011 |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209174447/http://wikileaks.foreignpolicy.com/posts/2011/01/13/wikileaks_and_the_tunisia_protests?sms_ss=twitter&amp;at_xt=4d2ffe4d9c2649d7%2C1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಮುಂಬರುವ ಲೀಕ್ಸ್‌ಗಳು===
ಮೇ 2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ 'ತನ್ನ ಬಳಿ ಅಫಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಕಗ್ಗೋಲೆಯಾದ ನಾಗರೀಕರ ಚಿತ್ರಿಕರಣವಿದೆ ಅದನ್ನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;campbell&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers |date=11 April 2010 |work=The Sunday Times |location=London |author=Matthew Campbell |accessdate=12 December 2010 |archive-date=30 ಮೇ 2012 |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=WikiLeaks works to expose government secrets, but Web site's sources are a mystery |first=Joby |last=Warrick |work=The Washington Post |date=19 May 2010 |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/19/AR2010051905333.html |accessdate=21 May 2010}}&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 19,2010ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ ಅಂಡರ್ಸನ್‌ರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರವರು ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ತೈಲಕಂಪನಿಯ ದಾಖಲೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವರು ಬಿ.ಪಿ.ಯೊಳಗಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಘಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಬಲವಿಲ್ಲದೇ ಹೊಗಿದ್ದರಿಂದ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite video|title=Julian Assange: Why the world needs WikiLeaks|people=[[Chris Anderson (entrepreneur)|Chris Anderson]]|publisher=[[TED (conference)|TED]]|time=11:28|quote=November last year ... well blowouts in Albania ... Have you had information from inside BP? Yeah, we have a lot ...|url=http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html|date=July 2010|medium=Videotape|ref=Assange2010ted|accessdate=2 August 2010|archive-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827013033/http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Richard |last=Galant |url=http://edition.cnn.com/2010/TECH/web/07/16/wikileaks.disclosures/ |title=WikiLeaks founder: Site getting tons of 'high caliber' disclosures - CNN.com |publisher=CNN |date=16 July 2010 |accessdate=1 August 2010 |archive-date=22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022000633/http://edition.cnn.com/2010/TECH/web/07/16/wikileaks.disclosures/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರವರು ಮಾಸ್ಕೋ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ   ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಿಮ್ಲಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಒಳ್ಳೆಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅಲೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಿದ್ದೇವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1329561/Wikileaks-Russian-corruption-expose-plan-linked-Alexander-Lebedev-bank-raid.html |title=Bank raid could have been warning against planned WikiLeaks Russian corruption expose says Alexander Lebedev |first1=Glen |last1=Owen |first2=Will |last2=Stewart |date=14 November 2010 |newspaper=[[Mail Online]] |accessdate=28 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Fred |last=Weir |url=http://www.csmonitor.com/World/Europe/2010/1026/WikiLeaks-ready-to-drop-a-bombshell-on-Russia.-But-will-Russians-get-to-read-about-it |title=WikiLeaks ready to drop a bombshell on Russia. But will Russians get to read about it? |publisher=The Christian Science Monitor |date=26 October 2010 |accessdate=29 November 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರವರು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ನಾವು ರಷ್ಯಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಕೇವಲ ರಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{cite news |title=An Interview With WikiLeaks’ Julian Assange |first=Andy |last=Greenberg |newspaper=Forbes |date=29 November 2010 |url=http://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/11/29/an-interview-with-wikileaks-julian-assange/2/ |accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

2009ರಲ್ಲಿ ''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಲ್ಡ್''  ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೆಂಜ್ ರವರು ತಮಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ 5ಜಿ.ಬಿ. ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಫೋಬ್ಸ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಲೀಕ್ಸ್ ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ 2011ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು &quot;ಮೆಗಾಲೀಕ್ಸ್&quot; ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದ್ದು, ಅದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕಂತೆಯನ್ನೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಪ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶೇರು ಮೌಲ್ಯ ಶೇ.3ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;bankofamerica2&quot;&gt;{{cite news |first=Mark |last=Memmott |title=Bank Of America Stock Steadies After WikiLeaks-Related Drop |url=http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2010/12/01/131727190/bank-of-america-stock-steadies-after-wikileaks-related-drop |accessdate=2 December 2010 |newspaper=NPR |date=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bankofamerica1&quot;&gt;{{cite news |title=Bank of America rumored to be in WikiLeaks’ crosshairs |first=Rick |last=Rothacker |newspaper=[[Boston Herald]] |url=http://news.bostonherald.com/business/general/view.bg?articleid=1299995 |date=1 December 2010 |accessdate=1 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ 2 ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಇಳಿಮುಖ ಸಾಧನೆಯೆಗೆ ಸಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bankofamerica3&quot;&gt;{{cite news |last=De La Merced |first=Michael |title=WikiLeaks’ Next Target: Bank of America? |url=http://dealbook.nytimes.com/2010/11/30/wikileaks-next-target-bank-of-america/ |accessdate=2 December 2010 |newspaper=The New York Times |date=30 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=John |last=Carney |url=http://www.cnbc.com/id/40471184/ |title=Bank of America's Risky WikiLeaks Strategy |publisher=CNBC |date=2 December 2010 |accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರವರ ವಕೀಲರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಿಪನ್ಸ್‌ರವರು ಬಿ.ಬಿ.ಸಿಯ '''ದಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರೂ ಮಾರ್ ಶೋ'' ' ದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಇದನ್ನು 'ಉಷ್ಣ ಪರಮಾಣು ಯಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವಕಾಲತು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11921080 |title=Wikileaks' Julian Assange to fight Swedish allegations |publisher=BBC |date=5 December 2010 |accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ 2011ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಸ್ವಿಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಆದ ರುಢಾಲ್ಫ್ ಎಲ್ಮರ್ ಅವರು 2000 ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರ ಖಾತೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಸ್ಸೆಂಜ್‌ರವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Wikileaks given data on Swiss bank accounts |url=http://www.bbc.co.uk/news/business-12205690 |newspaper=[[BBC News]] |date=17 January 2011 |accessdate=17 January 2011}}&lt;/ref&gt;

== ಹಿನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ==
===ಸರ್ಕಾರಗಳು===
====ಜರ್ಮನಿ====
ಜರ್ಮನ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಆದ wikileaks.de ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಥಿಯೋಡಾರ್ ರೆಪ್ಪೆಯ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ 24 ಮಾರ್ಚ್ 2009 ರಂದು ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವೀಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅಥಾರಿಟಿಯ (ACMA) ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hausdurchsuchung bei Inhaber der Domain wikileaks.de |language=English, translated from German |trans_title=Search of owner of the domain wikileaks.de |accessdate=21 September 2009 |url=http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090603224840/http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archivedate=3 ಜೂನ್ 2009 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಸೈಟ್ ಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |title=Wikileaks raided by German police |publisher=Networkworld.com |date= |accessdate=30 April 2010 |archive-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074609/http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wikileaks.org/wiki/Police_raid_home_of_Wikileaks.de_domain_owner_over_censorship_lists|title=Police raid home of Wikileaks.de domain owner over censorship lists|publisher=wikileaks.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528001540/http://wikileaks.org/wiki/Police_raid_home_of_Wikileaks.de_domain_owner_over_censorship_lists|archivedate=28 ಮೇ 2011|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

====ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ====
ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರವು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್&quot; ಗೆ ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಯುಆರ್‌ಎಲ್ ದಾರಿಗಳನ್ನು 2007 ರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ, ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಗುಪ್ತ [[ಯು.ಆರ್.ಎಲ್|ಯುಆರ್‌ಎಲ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=| title=Is Wikileaks blocked by the Chinese government? | url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | publisher=WikiLeaks | year=2008 | accessdate=28 February 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 16 February 2008}}&lt;/ref&gt;

====ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ====
2009 ರ ಮಾರ್ಚ್ 16 ರಂದು ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅಥಾರಿಟಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಯ ಸೈಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಇದು ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರಿಗೆ ಈ ಸೈಟ್ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theage.com.au/news/home/technology/banned-hyperlinks-could-cost-you-11000-a-day/2009/03/17/1237054787635.html?page=fullpage#contentSwap1&amp;page=-1/ |title=Banned hyperlinks could cost you $11,000 a day |work=The Age |location=Australia |date=16 March 2009 |accessdate=16 March 2009 | location=Melbourne | first=Asher | last=Moses}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mirror.wikileaks.info/wiki/Australia_secretly_censors_Wikileaks_press_release_and_Danish_Internet_censorship_list%2C_16_Mar_2009/index.html |title=Australia secretly censors Wikileaks press release and Danish Internet censorship list, 16 Mar 2009 |publisher=Mirror.wikileaks.info |date=16 March 2009 |accessdate=17 December 2010 |archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110415212707/http://mirror.wikileaks.info/wiki/Australia_secretly_censors_Wikileaks_press_release_and_Danish_Internet_censorship_list%2C_16_Mar_2009/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Taylor |first=Josh |url=http://www.zdnet.com.au/wikileaks-removed-from-acma-blacklist-339307604.htm |title=Wikileaks removed from ACMA blacklist – Communications – News |publisher=Zdnet.com.au |date=17 March 2009 |accessdate=1 December 2010 |archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129235721/http://www.zdnet.com.au/wikileaks-removed-from-acma-blacklist-339307604.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಥೈಲೆಂಡ್‌‌====
ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ದ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಸಿಚುವೇಶನ್ (ಸಿಆರ್ ಇಎಸ್) ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟನ್ನು ಹಾಗೂ 40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇತರ ವೆಬ್ ಪೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಜ್ಞೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿತು(ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಜ್ಞೆಯು 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು).&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thaivisa.com/forum/topic/391577-thailand-blocks-access-to-wikileaks-website/ |title=Thailand blocks access to WikiLeaks website | publisher=Thai Visa|date=18 August 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=Bangkok}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703824304575435170175485654.html?mod=googlenews_wsj |title=Thai Groups Denounce Website Censorship |work=The Wall Street Journal |date=17 August 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=USA | first=Patrick | last=Barta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|https://www.nytimes.com/2010/07/07/world/asia/07thailand.html |title=Citing Instability, Thailand Extends Emergency Decree |work=The New York Times |date=6 July 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=USA}}&lt;/ref&gt;

====ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ====
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್  ನ ದಾರಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web  | last = Raymond  | first = Matt  | title = Why the Library of Congress Is Blocking Wikileaks  | date = 3 December 2010  | url = http://blogs.loc.gov/loc/2010/12/why-the-library-of-congress-is-blocking-wikileaks/  | accessdate = 3 December 2010 }}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಆಡಳಿತ  ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಮುಂಗಡಪತ್ರವು  ಒಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರಗಳ  ಅನಧಿಕೃತ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ವರ್ಗೀಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2010/US/12/03/wikileaks.access.warning/index.html |title=U.S. agencies warn unauthorized employees not to look at WikiLeaks |first1=David |last1=de Sola |date=4 December 2010 |publisher=CNN |accessdate=4 December 2010 |archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021230819/http://edition.cnn.com/2010/US/12/03/wikileaks.access.warning/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯುಎಸ್ ಭೂಸೇನೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ತನಿಖಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮೇಲೆ &quot;ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ಅವರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ&quot; ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಾಜಿ ವಕೀಲರ ಪ್ರಕಾರ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;nakashima&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Prosecutors Eye WikiLeaks Charges |url=http://online.wsj.com/article/NA_WSJ_PUB:SB10001424052748704488404575441673460880204.html |work=The Wall Street Journal |date=21 August 2010 |accessdate=21 August 2010 |first1=Adam |last1=Entous |first2=Evan |last2=Perez |archive-date=21 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821062011/http://online.wsj.com/article/NA_WSJ_PUB:SB10001424052748704488404575441673460880204.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಡೇಲಿ ಬೀಸ್ಟ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬಾಮಾ ಆಡಳಿತವು ಬ್ರಿಟನ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರು ಕೂಡ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಪ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಬಹಿರಂಗ ಮತ್ತು  ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದನ್ನು ನಿಗಧಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Shenon|first=Philip|title=U.S. Urges Allies to Crack Down on WikiLeaks|url=http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-08-10/a-western-crackdown-on-wikileaks/|publisher=The Daily Beast|accessdate=10 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಒಂದು ಇಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಿ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತಿಗಳು &quot;ಈಗಲೂ ವರ್ಗೀಕೃತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು ನೀವು ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯ ಸೇವಾ ಕಚೇರಿಯು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Associated Press&quot;&gt;{{cite web |author=Associated Press |url=http://online.wsj.com/article/APd6c9cea546a949fba6a603f7a7f578fb.html |title=Columbia U diplomacy students warned about cables - WSJ.com |publisher=Online.wsj.com |date=4 December 2010 |accessdate=18 December 2010 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208033605/http://online.wsj.com/article/APd6c9cea546a949fba6a603f7a7f578fb.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Associated Press&quot;/&gt;

ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ewen MacAskill in Washington |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/03/wikileaks-cables-blocks-access-federal |title=US blocks access to WikiLeaks for federal workers &amp;#124; World news &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= |accessdate=18 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಷೇಧವು ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ; &quot;ಸಂಯುಕ್ತ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಓದಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಕೆಲವು ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳು ಹೇಳಿದವು. ಈ ನಿಷೇಧವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ewen MacAskill in Washington |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/10/us-ban-staff-wikileaks-official |title=Ban on federal staff reading WikiLeaks hampering work, says US official &amp;#124; World news |publisher=The Guardian |date= |accessdate=18 December 2010}}&lt;/ref&gt;

====ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್====
2007 ರ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅವರು ಗ್ರಾನೈ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರ ಗುಂಪು ತೀವ್ರ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಜೂಲಿಯನ್‌ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು, ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇಕ್‌ಜಾವಿಕ್‌ನ ಒಂದು ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಸ್ವಯಂ-ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪೋಲೀಸರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ರಹಸ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಕೂಡಾ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟೀಷನೆಂದು ಕಾಣುವ ಗುಪ್ತಚಾರ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಬಳಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹೆದರಿಸಿದ. ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ಸುಮಾರು 21 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹೇಳಿದ, &quot;ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಮಗೇನಾದರೂ ಆದರೆ, ನಿಮಗೆ ಯಾಕೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತು ... ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತು.&quot;&lt;ref name=&quot;autogenerated4&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers|date=11 April 2010|work=The Sunday Times|location=London|author=Matthew Campbell|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=30 ಮೇ 2012|archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಜರ್ನಲಿಸಂ ರಿವ್ಯೂ''  ಪ್ರಕಾರ, &quot;ತಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದವು[...] ಮತ್ತು, ಅಂತಾದ್ದೇನೂ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cjr.org/behind_the_news/thin_ice.php |title=Thin Ice |publisher=CJR |date=|accessdate=1 August 2010}}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಕೌಪ್‌ಥಿಂಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರ ವಾಹಿನಿ RÚV ಯು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕುರಿತಾದ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡದಂತೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾಹಿತಿದಾರರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದೇಶ ತಂದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡದೇ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನಾಗರೀಕರು RÚV ಯನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Iceland court lifts gag order after public outrage |url=http://www.thefreelibrary.com/Iceland+court+lifts+gag+order+after+public+outrage-a01611956752 |publisher= |agency=[[Associated Press]] |date=4 August 2009 |accessdate=1 January 2011 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430052928/http://www.thefreelibrary.com/Iceland+court+lifts+gag+order+after+public+outrage-a01611956752 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ವು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಮೀಡಿಯಾ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗೌರವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ 2007 ''ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿಥೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್ (ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್)''  ಎಂಬ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲು ಎಂಬ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಬಿಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಮೂಲಗಳು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಳೆ ವಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://immi.is/?l=en|title=Icelandic Modern Media Initiative|publisher=immi.is|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215131553/http://immi.is/?l=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8510927.stm |title=
Iceland's journalism freedom dream prompted by Wikileaks |publisher=BBC|date=13 February 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಏರ್ವ ಮಾಜಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ  ಹಾಗೂ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಬರ್ಗಿಟ್ಟಾ ಜೊನ್ಸ್‌ಡುಟ್ಟಿರ್ ಅವರು ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು.

===ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು===
====ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌====
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ 30,000 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದ ಪುಟವನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=WikiLeaks claims Facebook deleted its page, 30000 fans |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |publisher=News.com.au |date=21 April 2010 |accessdate=23 April 2010 |archive-date=30 ಮೇ 2012 |archive-url=https://archive.is/20120530/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Wikileaks Claims Facebook Deleted Their Fan Page Because They &quot;Promote Illegal Acts&quot; |url=http://gawker.com/5520933/wikileaks-claims-facebook-deleted-their-fan-page-because-they-promote-illegal-acts |publisher=Gawker |date=20 April 2010 |accessdate=21 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Wikileaks Fan Page Pulled Down for Being &quot;Inauthentic,&quot; Says Facebook |url=http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |publisher=techPresident |date=21 April 2010 |accessdate=22 April 2010 |archive-date=24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100424055832/http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂತೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪುಟವು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ 100,000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್  ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Glanfield|first=Tim|title=WikiLeaks supporters embrace Twitter &amp; Facebook accounts|url=http://www.beehivecity.com/hightech/wikileaks-supporters-embrace-twitter-facebook-as-accounts-boom114012132/|date=2 December 2010|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205020009/http://www.beehivecity.com/hightech/wikileaks-supporters-embrace-twitter-facebook-as-accounts-boom114012132/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ವಾರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೂಡ ಹೌದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.famecount.com/all-platforms/Worldwide |title=search for 'Wikileaks' |publisher=Famecount.com |date= |accessdate=5 December 2010 |archive-date=20 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120134221/http://www.famecount.com/all-platforms/Worldwide |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಿ.ಸಿ.ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧೋರಣೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ನೋಯಿಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ವೆಬ್ ಪುಟವು ನಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದೂ ಸಹಾ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.readwriteweb.com/archives/facebook_were_not_kicking_wikileaks_off_our_site.php |title=Facebook: We're Not Kicking Wikileaks Off Our Site |date=6 December 2010 |accessdate=7 December 2010 |first=Marshall |last=Kirkpatrick |publisher=[[ReadWriteWeb]] |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207193302/http://www.readwriteweb.com/archives/facebook_were_not_kicking_wikileaks_off_our_site.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಮನಿಬುಕರ್ಸ್====
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನಿಬುಕರ್ಸ್‌ ಆ ಸೈಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮನಿಬುಕರ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ &quot;ಹಣದ ಮೂಲವನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಡುವುದು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಆಯೋಗಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನಿಖೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಲು&quot; ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;moneybookers&quot;&gt;{{cite news
|title=WikiLeaks says funding has been blocked after government blacklisting
|author1=Leigh, David
|author2=Evans, Rob
|work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/media/2010/oct/14/wikileaks-says-funding-is-blocked
|date=14 October 2010
|accessdate=4 December 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತಿವಾರ್ತೆ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು===
''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್''  ಪ್ರಕಾರ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸದಸ್ಯರು ತಮಗೆ ಕಾನೂನು ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ದಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿದ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅಜ್ಞಾತ ವಾಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ಇಡುತ್ತಿರುವುದು, “ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದ”ನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;campbell&quot; /&gt; ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ವಕೀಲರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ  ತಂತಿವಾರ್ತೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ನಂತರ 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ತಾವು ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/05/julian-assange-lawyers-being-watched |title=Julian Assange's lawyers say they are being watched |author=Sam Jones and agencies|work=The Guardian |location=UK |date=5 December 2010|accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ದಿನಗಳೆದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.  24 ಗಂಟೆಗಳ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಅಮೇರಿಕವು ಡಿಡಿಓಎಸ್ನ ಆಕ್ರಮಣವು ಆಧಾರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎವ್ವರಿಡಿಎನ್ಎಸ್ ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;satter&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Palsule|first=Mahendra|title=EveryDNS.net Terminates Wikileaks.org DNS Services, Wikileaks.ch Back Up in Switzerland|url=http://www.skepticgeek.com/miscellaneous/everydns-net-terminates-wikileaks-dns-services/|work=Skeptic Geek|accessdate=11 December 2010|date=3 December 2010|archive-date=17 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110117192657/http://www.skepticgeek.com/miscellaneous/everydns-net-terminates-wikileaks-dns-services/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬ್ಲೆಗೇಟ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಳಾಸವನ್ನು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನ ‘ಇನ್ ಫೋ’ ಡಿಎನ್ಎಸ್ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತೋರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pauli |first=Darren |title=WikiLeaks loses domain name after DoS attacks |date=2 December 2010 |url=http://www.zdnet.co.uk/news/security/2010/12/03/wikileaks-loses-domain-name-after-dos-attacks-40091046/ |publisher=ZDNet |accessdate=11 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಇದೇ ದಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸದ ಜೋ ಲೀಬರ್ಮನ್ ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೇಜಾನ್‌.ಕಾಮ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;vance&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2010/12/04/world/europe/04domain.html?_r=1&amp;hp |title=WikiLeaks Struggles to Stay Online After Attacks |work=The New York Times |date=3 December 2010 |author=Vance, Ashlee |accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agedec4&quot;&gt;{{cite news |last=Welch |first=Dylan |date=4 December 2010 |title=Attacks shut down WikiLeaks |url=http://www.theage.com.au/world/attacks-shut-down-wikileaks-20101203-18jqt.html |newspaper=The Age |accessdate=11 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guadec02&quot;&gt;{{cite news |last=MacAskill |first=Ewen |date=2 December 2010 |title=WikiLeaks website pulled by Amazon after U.S. political pressure |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/01/wikileaks-website-cables-servers-amazon |newspaper=The Guardian |accessdate=11 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇಜಾನ್ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಸೇವೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರಾಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aws.amazon.com/message/65348/ |title=Amazon Web Services Message |publisher=[[Amazon Web Services]] |accessdate=4 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಂದ ಪರೋಕ್ಷ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಟಾಬ್ಲಿಯು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಕೂಡ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಿಂದ ಜನರಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಬಿಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.readwriteweb.com/cloud/2010/12/tableau-software-drops-wikileaks.php |title=Another Falls: Tableau Software Drops WikiLeaks Data Visualizations |first=Finley |last=Klint |publisher=ReadWriteCloud |date=2 December 2010 |accessdate=10 December 2010 |archive-date=19 ಜನವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119100241/http://www.readwriteweb.com/cloud/2010/12/tableau-software-drops-wikileaks.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tableausoftware.com/blog/why-we-removed-wikileaks-visualizations |last=Fink |first=Elissa |title=Why We Removed the WikiLeaks Visualizations |publisher=[[Tableau Software]] |date=2 December 2010 |accessdate=10 December 2010 |archive-date=7 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107201426/http://www.tableausoftware.com/blog/why-we-removed-wikileaks-visualizations |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸೈಟ್ ನ ನೂರಾರು (ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 December 2010 |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-11957367 |title=Pro-Wikileaks activists abandon Amazon cyber attack |publisher=BBC News |accessdate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;) ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಅಂತರಜಾಲ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವಂತೆ,&lt;ref name=&quot;somaiya&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2010/12/06/world/europe/06wiki.html |title=Hundreds of WikiLeaks Mirror Sites Appear |last=Somaiya |first=Ravi |work=The New York Times |date=5 December 2010 |accessdate=6 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಆಪರೇಶನ್ ಪೇಬ್ಯಾಕ್ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಡಿ ಮೊದಲು ಖಾಸಗಿ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದವರಿಗೆ ಹೇಳಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/212701/operation_payback_wikileaks_avenged_by_hacktivists.html |title=Operation Payback: WikiLeaks Avenged by Hacktivists |last=Bradley |first=Tony |publisher=PC World |date=7 December 2010 |accessdate=8 December 2010 |archive-date=8 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108131417/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/212701/operation_payback_wikileaks_avenged_by_hacktivists.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; wikileaks.org ವಿಳಾಸವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಟ್ರೇಸಾಂಡ್ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಈ ಮೂಲಕ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕ್ರಮಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಎಫ್ ಟಿಪಿ ವರದಿ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.vancouversun.com/life/Barbra+Streisand+Effect+keeps+WikiLeaks+online/3930694/story.html |title=How the Barbra Streisand Effect keeps WikiLeaks online |publisher=Agence France-Presse |date=5 December 2010 |accessdate=6 December 2010 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208211237/http://www.vancouversun.com/life/Barbra+Streisand+Effect+keeps+WikiLeaks+online/3930694/story.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಇಬೇ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಹಣ ಪಾವತಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯಾದ ಪೇಯ್ ಪಲ್, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ದತ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವೂ ಹೊಲಾಂಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿತು. ಖಾತೆಯು ತನ್ನ &quot;ಅಕ್ಸಪ್ಟೇಬಲ್ ಯೂಸ್ ಪಾಲಿಸಿ&quot; ಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾತೆಯು, &quot;ಇತರರು ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಉತ್ತೇಜನ, ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/04/world/main7117213.shtml |title=PayPal Turns Off Tap for WikiLeaks Donations |agency=Associated Press |date=4 December 2010 |publisher=CBS News |accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-04/paypal-restricts-wikileaks-account-as-website-comes-under-global-scrutity.html |title=PayPal Restricts WikiLeaks Account as Website Comes Under Global Scrutity |first=Joseph |last=Galante |date=4 December 2010 |publisher=[[Bloomberg L.P.]] |accessdate=4 December 2010}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಪೇಯ್ ಪಲ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, “ಇವು ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಮಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಹಣಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದರು. ಇದು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ.”  ಅದೇ ದಿನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://techcrunch.com/2010/12/08/paypal-vp-on-blocking-wikileaks-state-department-told-us-it-was-illegal/ |title=PayPal VP On Blocking WikiLeaks: “State Department Told Us It Was Illegal” |first=Alexia |last=Tsotsis |publisher=Tech Crunch |date=8 December 2010 |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8 ರಂದು, ವೂ ಹೊಲಾಂಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಖಾತೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪೇಯ್ ಪಲ್ ನ &quot;ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು&quot; ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Presseerklärung der Wau Holland Stiftung zur Sperrung ihres Account bei PayPal |publisher=Wau Holland Stiftung |language=German |date=8 December 2010 |url=http://wauland.de/presseerklaerung_accountsperrung.html |accessdate=8 December 2010 |archive-date=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101210073302/http://wauland.de/presseerklaerung_accountsperrung.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಪೋಸ್ಟ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಟ್ಟು 31 ಸಾವಿರ ಯುರೋಗಳಷ್ಟು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದವು. ಅವರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಖಾತೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-11929034 |title=WikiLeaks: Swiss bank freezes Julian Assange's account|publisher=BBC |date=6 December 2010 |accessdate=6 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು &quot;ಒಬ್ಬ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜಿನೇವಾ ವಕೀಲರ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Weaver |first=Matthew |last2=Adams |first2=Richard |url=https://www.theguardian.com/news/blog/2010/dec/06/wikileaks-us-embassy-cables-live-updates |title=WikiLeaks U.S. embassy cables: live updates (4.52&amp;nbsp;pm) |work=The Guardian |location=UK |date=6 December 2010 |accessdate=6 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ದಿನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೂಡ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್-ಮುದ್ರೆ ಹೊಂದಿದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, &quot;ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಿಯಮಗಳು ಗ್ರಾಹಕರು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಸೇರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |last=McCullagh |first=Declan |title=MasterCard pulls plug on WikiLeaks payments |publisher=Cnet News |date=6 December 2010 |url=http://news.cnet.com/8301-31921_3-20024776-281.html#ixzz17OXwWn1N |accessdate=6 December 2010 |archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131229214628/http://news.cnet.com/8301-31921_3-20024776-281.html#ixzz17OXwWn1N |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ, ವೀಸಾ ಇಂಕ್. ತಾನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಹಣಪಾವತಿಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದ್ದು, &quot;ಮುಂದಿನ ತನಿಖೆಗಳಿಗಾಗಿ&quot; ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.startribune.com/world/111438579.html |title=Visa says it has suspended all payments to WikiLeaks 'pending further investigation' |agency=Associated Press |date=7 December 2010 |accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಒಂದು ನಡೆಯಾಗಿ ಕ್ಸಿಪ್ ವೈರ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Webster |first=Stephen C. |title=MasterCard, Visa shut down electronic donations to WikiLeaks |url=http://www.rawstory.com/rs/2010/12/mastercard-shuts-donations-wikileaks-calling-site-illegal/ |work=The Raw Story |accessdate=10 December 2010 |date=7 December 2010 |archive-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207143305/http://www.rawstory.com/rs/2010/12/mastercard-shuts-donations-wikileaks-calling-site-illegal/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಕ್ರಿಡೆಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ವಿಸ್ ಆಧಾರಿತ ಐಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಾಟಾಸೆಲ್ ತಾನು ವೀಸಾ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/business-11945875 |title=Wikileaks' IT firm says it will sue Visa and Mastercard |agency=BBC News |date=8 December 2010 |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ತಾನು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬಿರುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು ಅಲ್ಲದೆ, &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹಣ ಪಾವತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಜೊತೆ ಅಸಮಂಜಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ... ತೊಡಗಿರಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ಬಿಓಎ ಗ್ರಾಹಕರು ಖಾತೆ ಮುಚ್ಚಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಒಂದು ಟ್ವೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿತು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಗುರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಎಂದು ನಂಬಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Bank of America stops handling Wikileaks payments |url= http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-12028084 |work= [[BBC News]] |date=18 December 2010 |accessdate=18 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿ ಜನರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾಮರ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಸ್ಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಐಲ್ಯಾಂಡಿನ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ ಅಥವಾ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ wikileaks.ch ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title= WikiLeaks under attack: the definitive timeline |last=Arthur |first=Charles |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/07/wikileaks-under-attack-definitive-timeline?intcmp=239 |newspaper=[[The Guardian]] |date=7 December 2010 |accessdate=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಯುಎನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕಗಳ ರಾಯಭಾರಿ ನವಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ವೀಸಾ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಅಮೇಜಾನ್ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ 'ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಾದ ''ಇ ಪ್ಲರಿಬಸ್ ಯುನಮ್''  ನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.unmultimedia.org/tv/unifeed/d/16541.html UNifeed Geneva/Pillay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324214612/http://www.unmultimedia.org/tv/unifeed/d/16541.html |date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2012 }}.&quot; UN Website. ದಿನಾಂಕ 27 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

ಆಪ್ಪಲ್ ತನ್ನ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ನಿಂದ ರಾಯಭಾರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಉಪಯೋಗವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧ ರಂದು ಮ್ಯಾಧ್ಯಮ ವರದಿ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Apple pulls Wikileaks app |last=Mitchell |first=Stewart |url=http://www.pcpro.co.uk/news/363877/apple-pulls-wikileaks-app |newspaper=pcpro.co.uk |date=21 December 2010 |accessdate=21 December 2010 |archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013012707/http://www.pcpro.co.uk/news/363877/apple-pulls-wikileaks-app |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ತನ್ನ 'ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ...  ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಕಚೇರಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಒಂದು ಅನೌಚಾರಿಕ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಅವರು 'ಆಂತರಿಕ ಭಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://msnbcmedia.msn.com/i/msnbc/sections/news/OMB_Wiki_memo.pdf |title=Memorandum for the Heads of Executive Departments and Agencies (M-11-08) |publisher=Executive Office of the President |accessdate=5 January 2011 |archive-date=8 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108013356/http://msnbcmedia.msn.com/i/msnbc/sections/news/OMB_Wiki_memo.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-12117113 |title=US urges action to prevent insider leaks |publisher=BBC |accessdate=5 January 2011}}&lt;/ref&gt;

== ಸ್ವೀಕೃತಿ ==
{{Split section|Reception of WikiLeaks|Talk:WikiLeaks#Split off reaction|date=January 2011}}
===ಬೆಂಬಲ===
[[File:Daniel Ellsberg 2006.jpg|thumb|upright|ಡೆನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್ (2006) ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಹಲವಾರು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=daniel/&gt;&lt;ref name=daniel2/&gt;]]
ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ಅನುಭವಿತರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮೈಕ್ ಫರ್ನರ್ ಒಂದು ಸಮೂಹ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಸೈನಿಕ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬಾರದು. ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡ ಬೇಕು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.veteransforpeace.org/Wikileaks_will_spark_resistance.vp.html |title=WikiLeaks revelations will spark massive resistance to Afghanistan War |publisher=Veterans For Peace |date=27 July 2010 |accessdate=1 December 2010 |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103021143/http://www.veteransforpeace.org/Wikileaks_will_spark_resistance.vp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ ಜಾನ್ ಪಿಲ್ಗರ್ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2010ರ ಒಂದು ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಕಾಶನೆಯ ''ಗ್ರೀನ್ ಲೆಫ್ಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮಸ್ಟ್ ಬಿ ಡಿಫೆಂಡಡ್&quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಪಿಲ್ಗರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ &quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ&quot;ಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು &quot;ಪ್ರಧಾನ ವಿಭಾಗ ... ಬರಿ ನಿಷ್ಠುರವಾದ ಹಾಗೂ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.greenleft.org.au/node/45225 |title=John Pilger: Wikileaks must be defended &amp;#124; Green Left Weekly |publisher=Greenleft.org.au |date=29 August 2010 |accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಡೆನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, 1971ರಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಗನ್ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 2010ರ ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿ ವಾರ್ತೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ, ಜಾಲತಾಣವು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಜೀವವನ್ನು ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾ, ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್ &quot;ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಗಾರನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಉಬ್ಬಿಸಲಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;daniel&quot;&gt;{{cite web|author=Get your FREE! Nation User Name |url=http://www.thenation.com/blog/156709/greg-mitchell-and-daniel-ellsberg-wikileaks-document-dump |title=Greg Mitchell and Daniel Ellsberg on the WikiLeaks Document Dump |publisher=The Nation |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಾಧಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದು &quot;ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಬಯಲಾದಾಗ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಹೂರ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆಂದು&quot; ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;daniel2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-11879951 |title=WikiLeaks: view of man behind Pentagon Papers leak |publisher=BBC News |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಯುಎಸ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿ ವಾರ್ತೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಹಲವು ಮಾದ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್‌ನ ತಪ್ಪು ಚಟುವಟಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುವ ಬಗೆಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಎಂದು ಹೇಳಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/07/opinion/main7124354.shtml |title=Why Julian Assange Is No Daniel Ellsberg |publisher=CBS News |date=7 December 2010 |accessdate=11 December 2010 |archive-date=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101210035231/http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/07/opinion/main7124354.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ವಿರುದ್ಧ ಈಗ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾಳಿಯು ನನ್ನ ಹಾಗೂ ಪೆಂಟಗನ್ ಪತ್ರಗಳ ಈಗಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಅನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;daniel3&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/opinionshop/detail?entry_id=78596#ixzz17pMGLvv4 |title=Opinion Shop: Daniel Ellsberg praises WikiLeaks |publisher=SFGate |date=7 December 2010 |accessdate=11 December 2010 |archive-date=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211090352/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/opinionshop/detail?entry_id=78596#ixzz17pMGLvv4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಂದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಯಾದ ಮಹಾಸಭೆಯ ರೊನ್ ಪೌಲ್, ಫೋಕ್ಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು; &quot;ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ&quot;. &quot;ಸತ್ಯ ದೇಶದ್ರೋಹ ಆಗುವಂತಹ ಒಂದು ಸಮಾಜವದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾವು ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿವಿ.&quot; &quot;''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''  ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ನಾವು ಏಕೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ?&quot; ಎಂದು ಪೌಲ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ron&quot;&gt;{{cite news |title=Ron Paul Defends WikiLeaks Founder's Rights |first=Mary |last=Dooe |newspaper=CBS News |date=3 December 2010 |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20024605-503544.html |accessdate=4 December 2010 |archiveurl=https://archive.today/20121205235524/http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20024605-503544.html |archivedate=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಯುಎಸ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಇನ್ನೋಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಪುನಃ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿರುವ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು &quot;ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು ದೇಶಭಕ್ತಿಯಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ron Paul: Lying is Not Patriotic |first= |last= |publisher=MoxNews.com (Youtube video) |date=December 2010 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ywoInPNXZJk |accessdate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಗಣತಂತ್ರವಾದಿ ಮಹಾಸಭೆಯ ಜತೆಗಾರ ಫ್ಲೋರಿಡದ ಕೋನಿ ಮ್ಯಾಕ್ IV ಕೂಡ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು, &quot;ನಾವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು ಪರವಾಗಿಲ್ಲ&quot;, ಅಮೇರಿಕನ್‌ರಿಗೆ ಲೀಕ್ಸ್‌ನ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Levey |first=Cooper |url=http://floridaindependent.com/16029/rep-connie-mack-americans-have-a-right-to-know-contents-of-wikileaks-dump |title=Rep. Mack: Americans ‘have a right to know’ contents of WikiLeaks dump |publisher=Floridaindependent.com |date=|accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜುಲಿಯಾ ಗಿಲಾರ್ಡ್‌ರಿಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತಿ ಹಿರಿಯ ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚ-ಪಾರ್ಶ್ವನೋಟದ ಮಾದ್ಯಮ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪರ ತೋರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement from Australian Newspaper Editors, Television and Radio Directors |url=http://www.alliance.org.au/documents/101213_letter_wikiLeaks_support.pdf |work=Alliance Online |publisher=Media, Entertainment &amp; Arts Alliance |accessdate=18 December 2010 |date=13 December 2010 |archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222021235/http://www.alliance.org.au/documents/101213_letter_wikiLeaks_support.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪತ್ರವನ್ನು ವಾಕ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿತು, ಇವರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಗೆ ವಾಕ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪತ್ರವನ್ನು &quot;ವಾಕ್ಲಿ ಸಲಹೆ ಸಮಿತಿಯ ಹತ್ತು ಸದಸ್ಯರು ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ತಾ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೂರು ವ್ಯಾಪಾರಿ TV ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರ ವಾರ್ತಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು&quot; ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಹುದ್ದೆ (ಪತ್ರದ ಒಂದು ಉದ್ಧೃತಭಾಗ) ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ:&lt;blockquote&gt;&quot;ಮೂಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್, ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾದ್ಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನೆ ಇದು ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ: ಸರ್ಕಾರ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬಯಸುವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಳಕು ಚೆಲ್ಲುವುದು.&lt;/blockquote&gt;

ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಅವರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಇದನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ವರದಿಸುವುದು ಮಾದ್ಯಮದ ಕರ್ತವ್ಯ. ದುರಾಕ್ರಮಣದಿಂದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಅಧಿಕೃತ ಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಕುಡುವುದು, ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು, ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲದ ಮುದ್ರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯ&quot;.&lt;ref&gt;Walkeys [http://www.walkleys.com/news/1076/ &quot;Australian Media's Finest Defend ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ &quot; 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010] The Walkey Foundation&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್ 2010ರ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿವಾರ್ತೆಯ ಬಯಲಿನ ನಂತರ ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' , ಒಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್, ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೊಸ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಘಗಳ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಭಾರಿ ಮುಖಪರದೆಯನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಕೂಡ.&quot; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು &quot;ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನದು&quot; ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿತು. ಅದು, &quot;ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ತನ್ನ ರಾಜವಲ್ಲಭರನ್ನು ಪೆಂಟಗನ್ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ ಡೆನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''  ವರದಿಗಾರ ನೀಲ್ ಶೀಹಾನ್ ಹಿಂದೆ ಕಳಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ... ಈವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಆತನ ಸುದ್ದಿಮೂಲವು ಈ ರೀತಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ಹಿಂದೆ ಒಬಾಮಾನ ಆಡಳಿತದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಿದ್ದಂತೆ ಬಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2010/12/the-shameful-attacks-on-julian-assange/67440/ |title=The Shameful Attacks on Julian Assange|author=Samuels, David |publisher=The Atlantic |date=3 December 2010 |accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt;

4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಂದು, ಸೀಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರದಿಗಾರರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ದತ್ತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾದ &quot;ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು, ಸೈಬರ್-ದಾಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ&quot;ವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕೆಲವು ವಿಪರೀತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite news |title=Wikileaks hounded? |first= |last= |newspaper=CBS News |date=4 December 2010 |url=http://en.rsf.org/wikileaks-hounded-04-12-2010,38958.html |accessdate=5 December 2010 |archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308082630/http://en.rsf.org/wikileaks-hounded-04-12-2010,38958.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಬಯಲಾದ ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತಿ ವಾರ್ತೆಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ ಜಾಲತಾಣದ ಆತಿಥೇಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.journalism.co.uk/news/reporters-without-borders-to-host-mirror-site-for-wikileaks/s2/a542061/ |title=Reporters Without Borders to host mirror site for WikiLeaks |date=21 December 2010 |accessdate=21 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿದೇಶಿ ಸಂಗತಿಗಳ ಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ &quot;ಒನ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ ಸೇವ್ ಯುಎಸ್ ಪಾಲಿಸಿ&quot; ಶೀರ್ಷಕೆಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಯಲುಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುಎಸ್ ಆಢಳಿತಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಮಾಜಿ ಬಹು-ಕಾಲದ ಸಿಐಎ ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ತಜ್ಞ ಮೈಕಲ್ ಶುವರ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತನ್ನ ನಾಯಕರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಮೇರಿಕನರನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬಿಳಿಯಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,&quot; ಹೀಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾದ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]], [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲೂ. ಬುಷ್]] ಹಾಗೂ ಬಾರಕ್ ಒಬಾಮರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಶೂವರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://the-diplomat.com/2010/12/06/only-wikileaks-can-save-obama-policy |title=When WikiLeaks Meets US Policy |publisher=The Diplomat |date=|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಇವಾಣ್ ಹ್ಯೂಗ್ಸ್, wired.com ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪಾದಕ &quot;ವೈ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇಸ್ ಗುಡ್ ಫೊರ್ ಅಮೇರಿಕ&quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೈಯರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಲ್ಲಿ ಸಹಾಪರಾಧಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್‌ನ ಬಂಧನ ಇದ್ದು, ''ವೈಯರ್ಡ್''  ಹಾಗೂ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಮಧ್ಯೆ ಗದ್ದಲಕ್ಕೆಡೆ ಮಾಡುವ ಸಂಬಂಧಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ದುರ್ಬಲವಾಗಿಸೊಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ ವಾದಿಸಿದರು. &quot;ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭೀತಿ ಎಂದರೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಈಗಾಗಲೆ ಚೆಲ್ಲಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಚೆಲ್ಲಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಆಗುವ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ವಚನಗಳ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಮುಕ್ತ ಮಾತಿನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಗಮನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗ ಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://www.wired.com/threatlevel/2010/12/wikileaks-editorial/ |title=Why WikiLeaks Is Good for America &amp;#124; Threat Level |publisher=Wired.com |date=4 January 2009 |accessdate=8 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130814214542/http://www.wired.com/threatlevel/2010/12/wikileaks-editorial/ |archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Wikileaks Rally Hobart 2010 2.jpg|right|thumb|ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸಾಂಜ್‌ದತ್ತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರ ಸಂಘಟನೆ]]
ಕೆಲವು ಆಥಿತೇಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಜಾಲತಾಣಗಳು 200ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹುಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ದಿ ನ್ಯೂಯೋರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.upi.com/Top_News/US/2010/12/06/More-than-200-sites-copy-WikiLeaks-content/UPI-97061291643698/ |title=More than 200 sites copy WikiLeaks content |publisher=UPI.com |date=25 October 2010 |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, &quot;ಅನಾಮಧೇಯ&quot; ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕೊಚ್ಚುಗರ ಒಂದು ಸಮೂಹವು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವಿರೋದ್ಧಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ''ಆಪರೇಷನ್ ಅವೆಂಜ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌'' ನ ಭಾಗವೆಂದು ದಾಳಿ ಎಸಗಲು ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/12/06/latest-updates-on-leak-of-u-s-cables-day-9/#operation-payback-plans-attacks-on-paypal |title=Latest Updates on Leak of U.S. Cables, Day 9 |work=The New York Times |first=Robert |last=Mackey |date=6 December 2010 |accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪೆಪಾಲ ಅನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theregister.co.uk/2010/12/06/anonymous_launches_pro_wikileaks_campaign/ |title=Anonymous attacks PayPal in 'Operation Avenge Assange' |date=6 December 2010 |accessdate=7 December 2010 |first=John |last=Leyden |publisher=The Register |work=theregister.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Operaton Avenge Assange manifesto|url=https://uloadr.com/u/4.png|accessdate=7 December 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101213031528/https://uloadr.com/u/4.png|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಯೋಜನಾತ್ಮಕ ದಾಳಿ ಹೂಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯ ಜೊತೆ ಹಿಂದೆ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಗ್ರೆಗ್ ಹೌಶ್, ಗಮನಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ತೋರಿಸಿಲಾದ ಬೆಂಬಲದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಮಿ. ಹೌಶ್ ಹೇಳಿದರು;&quot;ಕಾರಣ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಮಾಹಿತಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಮುಕ್ತವಾಗಿರ ಬೇಕು ಎಂದು ನಾವೆಲ್ಲ ನಂಬುತ್ತೇವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;somaiya&quot; /&gt; 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಂದು, ಅನಾಮಧೇಯರಿಂದ ಸೇವೆಗಳ-ನಿರಾಕರಣೆ ದಾಳಿಯ ಬಲಿ ಪೇಪಾಲ್ ಜಾಲತಾಣ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/08/wikileaks-visa-mastercard-operation-payback  |title=WikiLeaks supporters disrupt Visa and MasterCard sites in 'Operation Payback' |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |author=Esther Addley and Josh Halliday |work=The Guardian |location=UK |work=guardian.co.ul}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2374023,00.asp |title='Anonymous' Launches DDoS Attacks Against WikiLeaks Foes |work=pcmag.com |publisher=[[PC Magazine]] |first=Leslie |last=Horn |date=8 December 2010 |accessdate=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boingboing.net/2010/12/08/in-pro-wikileaks-act.html |title=Continuing pro-Wikileaks DDOS actions, Anonymous takes down PayPal.com |author=Xeni Jardin |date=8 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |work=boingboing.net |publisher=[[Boing Boing]]}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಅದೇ ದಿನ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹಣ ಕೂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪೇಪಾಲ ತನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thepaypalblog.com/2010/12/updated-statement-about-wikileaks-from-paypal-general-counsel-john-muller/ |title=Updated Statement about WikiLeaks from PayPal General Counsel, John Muller |first=John |last=Muller |work=thepaypalblog.com |publisher=[[PayPal]] |date=8 December 2010 |accessdate=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://erictric.com/2010/12/08/paypal-vows-to-release-wikileaks-funds-account-to-remain-blocked/ |title=PayPal Vows to Release WikiLeaks Funds, Account to Remain Blocked |first=Bertrand |last=Vasquez |date=8 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |work=erictric.com |publisher=[[Erictric]] |archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412092610/http://erictric.com/2010/12/08/paypal-vows-to-release-wikileaks-funds-account-to-remain-blocked/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ದಿನ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಂದ ವಿಸಾ ಹಾಗು ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಕಾರ್ಡ್ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಾಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ WikiLeaks.com ನಲ್ಲಿ ಇನ್ಮುಂದೆ ಸಿಗಲಾಗದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಥಿತೇಯ ಮಾಡುವ 1,200 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅನಾಮಧೇಯ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೇಳಿಕೆ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು; &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಲಗ್ನತೆ ಇಲ್ಲವಾದಕ್ಕೆ , ನಾವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಮಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಬೇಕು, ಹಾಗೂ ನಾವು ಪರಾಮರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತೇವೆ...ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಉದ್ಭವಿಸಲು ನಮ್ಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ನಮ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯೆ ಹಾಗು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದತ್ತ ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ, ಹಾಗೂ ವಿರುದ್ಧವಿರುವವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಎಸಗುತ್ತೇವೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://beta.ca.news.yahoo.com/visa-mastercard-targeted-wikileaks-allies.html |title=Visa, MasterCard targeted by WikiLeaks allies |publisher=Beta.ca.news.yahoo.com |date= |accessdate=10 December 2010 |archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222021208/http://beta.ca.news.yahoo.com/visa-mastercard-targeted-wikileaks-allies.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸಿ ಕೂಡ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮಾಜ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು, &quot;ಎಲ್ಲ ಅಂತರಜಾಲದ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಾರುಗಳ ತರಹ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದೇವೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಟೆಲಿಕಂಮುನಿಕ್ಯೇಷನ್ಸ್ ಪೂರ್ವರಚನೆ, ಅಥವಾ ಅಂತರಜಾಲದ ಇತರ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿಯವರ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಪಡಲ್ಬಾರದು.&quot; &quot;ಅದನ್ನು [ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್] ದ್ವೇಷದಿಂದ ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅಂತಹ ಘಟಕಗಳ (ಯಾವುದಾದ್ದರು ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಐಎಸ್‌ಒಸಿ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳ ಕರೆ ನೀಡಿತು, ಕಾರಣ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಬರಿ &quot;ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಅಂತರಜಾಲ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವದ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು&quot; ಅಷ್ಟೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eweekeurope.co.uk/news/isoc-wikileaks-attacks-threaten-free-expression-15294 |title=ISOC: WikiLeaks Attacks Threaten Free Expression |first=Sophie |last=Curtis |work= |publisher=Eweek Europe |date=8 December 2010 |accessdate=10 December 2010 |archive-date=29 ಜುಲೈ 2012 |archive-url=https://archive.is/20120729115352/http://www.eweekeurope.co.uk/news/isoc-wikileaks-attacks-threaten-free-expression-15294 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಂದು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಆವಾಜ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಒಂದು ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 250 ಸಾವಿರ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು, 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 600 ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಏರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://avaaz.org/en/wikileaks_petition/ |title=WikiLeaks: Stop the crackdown |publisher=Avaaz.org |date=|accessdate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fr-online.de/politik/spezials/wikileaks---die-enthuellungsplattform/kaempfer-fuer-wikileaks/-/4882932/4910614/-/index.html |title=Kämpfer für Wikileaks |first=Andreas |last=Kraft |work= |publisher=Frankfurter Rundschau |language=German |date=10 December 2010 |accessdate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/assange-granted-bail-in-london-but-not-yet-free-20101215-18x1y.html |title=Assange granted bail in London but not yet free |publisher=News.smh.com.au |date=|accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ|ನೊಮ್ ಚೊಮ್ಸಕಿ]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.greenleft.org.au/node/46378|title=Noam Chomsky backs Wikileaks protests in Australia |author= [[Green Left Weekly]]|date=10 December 2010 |work= |publisher=[[Green Left Weekly]] |accessdate=11 December 2010}}&lt;/ref&gt; ''ಡೆಮೊಕ್ರೆಸಿ ನೌ''  ಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಚೋಮ್ಸಕಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು, &quot;ಬಹುಶ ಇದೊಂದು ಅತಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ ಪ್ರಕಟನೆ ... ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ - ಹಿಲರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್, ಇತರರು - ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಇದು ಕಟುವಾದ ದ್ವೇಷತ್ವವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chomsky.info/interviews/20101130.htm |title=WikiLeaks Cables Reveal &quot;Profound Hatred for Democracy on the Part of Our Political Leadership&quot; |publisher=Noam Chomsky website |accessdate=25 December 2010 |archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229234140/http://chomsky.info/interviews/20101130.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ====
{{Flag|Brazil}}:ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲೂಯಿಸ್ ಇನಾಷಿಯೋ ಲ್ಯೂಲಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ, ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ಗೆ 2010ರಲ್ಲಿಯ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ‌ ಬಂಧನವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಲ್ಯೂಲಾ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010—ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು ಇದನ್ನು &quot;ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸಿಗದ ವಿಷಯ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/putin-leads-backlash-over-wikileaks-boss-detention-20101209-18rgi.html |title=Putin leads backlash over WikiLeaks boss detention |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Maria |last=Antonova |work=Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7xAY7KkcUYk |title=President Lula Shows Support for Wikileaks (video available) |date=9 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ  ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು &quot;ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ&quot; ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11966193 |title=Wikileaks: Brazil President Lula backs Julian Assange |date=10 December 2010 |accessdate=10 December 2010 | first= |last= |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

{{Flag|Ecuador}}:ನವೆಂಬರ್ 2010ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ವೆಡಾರ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರು ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸಾಂಜ್‌ಗೆ ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಂಟೊ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ &quot;ಇಕ್ವೇಡಾರ್‌ ಅಸಾಂಜ್‌ ಅವರನ್ನು ಬರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೇವಲ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಫೋರಮ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=197327 Ecuador offers asylum to ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್  founder] The Jerಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನalem Post 11/30/2010&lt;/ref&gt; ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕುರಿತಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಸಾಂಜ್‌ ತನಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರನ್ನು &quot;ಇವರು ದೃಢವಾಗಿ ಕತ್ತಲು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತವಕ ಪಡುತ್ತಿರುವವರು&quot; ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/americas/2010/11/2010113033515743921.html Ecuador offers refuge to  ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] 30 Nov 2010 Al Jazeera&lt;/ref&gt; ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಫೆಲ್ ಕೊರ್ರಿಯಾ, ತನ್ನ ಆಡಳಿತವು ಅಸಾಂಜ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಲ್ಯೂಕಾಸ್‌ ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಕೊರ್ರಿಯಾ ನಂತರ ಅಸಾಂಜೆಯನ್ನು ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕುರಿತಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://us.mobile.reuters.com/article/topNews/idUSTRE6AT66820101201 |title=Ecuador backs off offer to WikiLeaks' Assange |publisher=Us.mobile.reuters.com |date= |accessdate=1 December 2010 |archive-date=15 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715175247/http://us.mobile.reuters.com/article/topNews/idUSTRE6AT66820101201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{Flag|Russia}}: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ [[ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೇವ್|ಡಿಮ್ಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವಡೇವ್‌]] ಅವರು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಅಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು [[ನ್ಯಾಟೋ|ನ್ಯಾಟೊ]]ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿರುವ ಡಿಮ್ಟ್ರಿ ರೊಗೊಜಿನ್ ಅವರು ಜೂಲಿಯಾನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/09/julian-assange-nobel-peace-prize |title=Julian Assange should be awarded Nobel peace prize, suggests Russia |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Luke |last=Harding |location=London |work=The Guardian }}&lt;/ref&gt;

{{Flag|Venezuela}}: ಹ್ಯೂಗೊ ಚಾವೆಜ್‌, ವೆನಿಜ್ಯುವೆಲಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ನವೆಂಬರ್ 2010ರ  ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಮೇರಿಕಾ, ವೆನಿಜುವೆಲಾವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸದಸ್ಯರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲೇಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಶುಭಾಶಯಗಳು&quot; ಎಂದು ಚಾವೆಜ್ ತಮ್ಮ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cancel |first=Daniel |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-30/chavez-praises-wikileaks-for-bravery-while-calling-on-clinton-to-resign.html |title=Chavez Praises Wikileaks for `Bravery' While Calling on Clinton to Resign |publisher=Bloomberg |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

{{Flag|United Nations}}: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಶೇಷ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾ ರೂ &quot;ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಲಿಪಶು&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಲಾ ರೂ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತಂಡವು ಅದರ ನ್ಯಾಯಾಂಗೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ. &quot;ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನೇ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದರೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3089025.htm |title=UN rapporteur says Assange shouldn't be prosecuted |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |author=Eleanor Hall |work=abc.net.au |publisher=[[ABC Online]]}}&lt;/ref&gt; ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತ ನವಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ತಾವು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/idUSLDE6B81RO20101209 |title=UN rights boss concerned at targeting of WikiLeaks |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |work=reutres |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;

====ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು====
2008ರಲ್ಲಿ, ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆನ್ ಸೆನ್ಸರ್‌ಶಿಫ್, ಇದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವರ್ಷದ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್‌ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಅವಾರ್ಡ್‌ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indexoncensorship.org/2008/04/winners-of-index-on-censorship-freedom-of-expression-award-announced/|title=Winners of index on censorship freedom of expression awards announced|publisher=Index on Censorship|date=22 April 2008|accessdate=2011-01-21}}&lt;/ref&gt;

2009ರಲ್ಲಿ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಕಿನ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ &quot;ನ್ಯಾಯಾಂಗೇತರ ಕೊಲೆ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಮರೆ&quot;ಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2009/jun/03/amnesty-international-media-awards |title=Amnesty International Media Awards 2009: full list of winners &amp;#124; Media &amp;#124; guardian.co.uk |work=Guardian |location=UK |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಟೀಕೆಗಳು===
ವಿಕಿಲೀಕ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ವೈವಿಧ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/WikiLeaks-Website-Behind-US-Cable-Leaks-Goes-From-Humble-Start-To-Enemy-Of-Governments-Worldwide/Article/201011415837564?lpos=World_News_First_Home_Page_Feature_Teaser_Region_0&amp;lid=ARTICLE_15837564_WikiLeaks%3A_Website_Behind_US_Cable_Leaks_Goes_From_Humble_Start_To_Enemy_Of_Governments_Worldwide|title=WikiLeaks Revelations Get Global Prominence|date=28 November 2010|author=Richard Williams|publisher=Sky News Online}}&lt;/ref&gt;

2007ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಮ್‍ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ಜಾನ್ ಯಂಗ್, ಸಿಐಎ ಕಾಂಡ್ಯೂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ಆಪಾದನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಂಗ್ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಒರ್ವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets |title=Exposed: Wikileaks' secrets (Wired UK) |publisher=Wired.co.uk |date= |accessdate=1 December 2010 |archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160429142257/http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  2010ರ ಸಿನೆಟ್.ಕಾಂ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಪಾದನೆಗೊಳಪಡಿಸಿದನು.  ಇವನು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆದು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸೀಟಿ ಊದುವವರು ಕೋರಿದ ಅನಾಮಕತೆ ಅಥವಾ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ  ಯಾವುದೇ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾರದು ಎಂದೂ ಮತ್ತು, ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರನ್ನು ಅದು ನಂಬಲಾರದು ಅಥವಾ, ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ನಾನು ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಹೊತ್ತ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಯಾರನ್ನೇ ಆಗಲಿ,  ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ನೂಕಿದರೂ ಯಾವುದೇ ಭರವಸೆ ನೀಡದು&quot; ಎಂದನು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McCullagh |first=Declan |url=http://news.cnet.com/8301-31921_3-20011106-281.html |title=Wikileaks' estranged co-founder becomes a critic (Q&amp;A) &amp;#124; Privacy Inc. – CNET News |publisher=News.cnet.com |date=20 July 2010 |accessdate=1 December 2010 |archive-date=30 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130065550/http://news.cnet.com/8301-31921_3-20011106-281.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ &quot;ಆಲ್ಫಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಟೋ&quot;ದ ಸಂಸ್ಕಾರ ವಿಧಿಗಳ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಸ್ಟೀವನ್ ಆಫ್ಟರ್‌ಗುಡ್  ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ &quot;ಕಾನೂನಿನ ಶರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟನು.  ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದ ಆಫ್ಟರ್‌ಗುಡ್ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಮನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬದಲು ಸರಕಾರೇತರ ಆಡಳಿತದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಇದು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು, ಹಲವು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧೀ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಈ ಸೈಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿವೆ&quot; ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Aftergood|first=Steven|authorlink=Steven Aftergood|title=Wikileaks Fails “Due Diligence” Review|url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html|work=Secrecy News|publisher=[[Federation of American Scientists]]|accessdate=18 December 2010|date=28 June 2010|archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101217213849/http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಮುಂದೊದಗಬಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯು.ಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಪಡೆಯ ಸುದ್ದಿಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಫ್ಘನ್ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಸರನ್ನು 2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್ ಇತರ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಲಂಕುಷ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್‌ಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಜೂಲಿಯನ್‌ ಅಸ್ಸೇಂಜ್ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಮ್ನಿಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ತೋರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ &quot;ತನ್ನ ಕತ್ತೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿದ್ದು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಚ್ಚಿಸದವನಿಗೆ ಜನರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಆಸ್ಸೇಂಜ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಖಂಡಿಸುವ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್‌ನ್ನು ಸೇರಿದ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂತೋಷವಿದ್ದರೂ, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Whalen |first=Jeanne |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703428604575419580947722558.html |title=Human Rights Groups Press WikiLeaks Over Data - WSJ.com |work=The Wall Street Journal |date=9 August 2010 |accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

2010ರ ತನ್ನ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಯಾವುದೇ ಎಲ್ಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ &quot; ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ, ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ&quot;ಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು ಅಲ್ಲದೆ &quot;92000 ಜಾಹೀರಾತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಇದು ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರ (ವಿಧಾನಗಳು)ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು, ಆದುದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮದ ಕೆಲಸವು ಮಾಹಿತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ತನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಈ ವಾದವು ಸಮಾಧಾನತರುವಂತಹುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.rsf.org/united-states-open-letter-to-wikileaks-founder-12-08-2010,38130.html |title=Reporters Sans Frontières – Open letter to WikiLeaks founder Julian Assange: ‘‘A bad precedent for the Internet's future'' |publisher=En.rsf.org |date= |accessdate=1 December 2010 |archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328200448/http://en.rsf.org/united-states-open-letter-to-wikileaks-founder-12-08-2010%2C38130.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗುಂಪು ಆ ಕ್ಷಣವೇ, &quot;ನಾವು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲವನ್ನು, ಅದರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಲ್ಲದೇ ಅದರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ&quot; ಟೀಕಿಸುವ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.rsf.org/united-states-criticism-of-wikileaks-is-not-a-17-08-2010,38169.html |title=Reporters Sans Frontières – &quot;Criticism of Wikileaks is not a call for censorship or support for the war&quot; |publisher=En.rsf.org |date= |accessdate=1 December 2010 |archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129233707/http://en.rsf.org/united-states-criticism-of-wikileaks-is-not-a-17-08-2010,38169.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2010ರ ನವಂಬರ್ 30 ರಂದು, ಹಿಂದಿನ ಕೆನಡಾ ಸರಕಾರದ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಟೋಮ್ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಸಿಬಿಸಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ &quot;ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು  ರಾಜಕೀಯ&quot;ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಜೂಲಿಯನ್‌ ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌ನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಕರೆನೀಡಿದನು. &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಮರಣದಂಡನೆಗೊಳಗಾಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ನುಡಿದ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಈವನ್ ಸೊಲೊಮೊನ್‌ಗೆ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲೇ &quot;ಇಂದು ನಾನು ಪೌರಷತನವನ್ನು ಅನುಭವಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ&quot; ಎಂದು ನುಡಿದನು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಛರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಮರಣದ ಕರೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/politics/story/2010/12/01/flanagan-wikileaks-assange.html |title=Flanagan regrets WikiLeaks assassination remark |publisher=Cbc.ca |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್‌ರ‍ವರ ಪತಿನಿಧಿಗಳಾದ ದಿಮಿತ್ರಿ ಸೌಂಡಾಸ್ ಫ್ಲಾನಗನ್‌ರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸಿ &quot; ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಟೋರಿ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ನೀಡಿದನು. ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ಉಪ ನಾಯಕ ರಾಲ್ಫ್ ಗೂಢಲೆ  ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾನಗನ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು &quot;ಕೆನಡಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟನು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.montrealgazette.com/news/WikiLeaks+founder+professor+Flanagan+comments+criminal/3926597/story.html |title=WikiLeaks founder: U of C professor Flanagan's comments criminal |publisher=Montrealgazette.com |date=30 November 2010 |accessdate=7 December 2010 |archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228233546/http://www.montrealgazette.com/news/WikiLeaks+founder+professor+Flanagan+comments+criminal/3926597/story.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷಿಯಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ವರದಿಗಾರ ಆಂಡ್ರೀ ಸೋಲ್ಡಟವ್ &quot;ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಷಯದ ನಿಜಾಂಶವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸದೆ&quot; ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮದ ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಕೋಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತನಿಖಾತ್ಮಕ ವರದಿಗಳ ಮೂಲಗಳ ಇಳಿಕೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ  &quot;ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಖಾಲಿಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ&quot; ಪ್ರಕ್ರಿಯೇ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಎಂದು ಸೋಲ್ಡಟವ್ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kyivpost.com/news/opinion/op_ed/detail/91880/ |title=Kyiv Post. Independence. Community. Trust – Opinion – OP-ED – Agentura.ru: WikiLeaks case highlights crisis in journalism |publisher=Kyivpost.com |date=|accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt;

====ಸರಕಾರಗಳ ಟೀಕೆ====
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡವುಗಳಾಗಿವೆ.

*{{Flag|Australia}}2010ರ ದಶಂಬರ ಎರಡರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜುಲಿಯ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ತಾನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತರಗೊಳಿಸುವ  ಮಾಹಿತಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಬೇಜವಾಬ್ಧಾರಿಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತವಾದುದು, ಅದನ್ನು &quot;ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು  ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;julia&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.theage.com.au/technology/gillard-condemns-wikileaks-20101202-18haq.html |title=Gillard condemns WikiLeaks |last1= |first1=AAP |last2= |first2=|editor=Paul Ramadge |date=2 December 2010 |work=The Age |location=Australia |publisher=Fairfax Media |accessdate=4 December 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಜೂಲಿಯನ್‌ ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು, ತನ್ನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಗರಿಕತ್ವ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಆಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇವರು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದರು.  ಆದರೂ, 2010 ದಶಂಬರ್ 8 ರಂದು, ಯು ಎಸ್‌ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜಾಕೀಯ ದುರೀಣರು ಇವನನ್ನು &quot;ನಿಯಂತ್ರಣ ಮನೋವಿಕಾರ&quot; ಎಂದು ಕರೆದ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ ಕೆವಿನ್ ರುಡ್ಡ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಯುಎಸ್ ರಹಸ್ಯ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಸೋರಿಕೆಯು ಯುಎಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ.  &quot;ಸಮಗ್ರ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಮತ್ತು ಅದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು&quot; ಎಂದು ರುಡ್ಡ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11945558|title=Wikileaks: Australia FM blames US, not Julian Assange|date=8 December 2010|publisher=BBC |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://us.mobile.reuters.com/article/topNews/idUSTRE6B713420101208|title=Australia says U.S, not WikiLeaks founder, responsible for leaks|date=8 December 2010|publisher=Reuters|accessdate=8 December 2010|archive-date=15 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715175310/http://us.mobile.reuters.com/article/topNews/idUSTRE6B713420101208|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್&quot; ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜ್  &quot;ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ವಕೀಲರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ನೀಡಿದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ತಾವು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/dont-shoot-messenger-for-revealing-uncomfortable-truths/story-fn775xjq-1225967241332|title=Don&amp;#039;t shoot messenger for revealing uncomfortable truths|date=8 December 2010|work=The Australian|accessdate=9 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612060852/http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/dont-shoot-messenger-for-revealing-uncomfortable-truths/story-fn775xjq-1225967241332|archive-date=12 ಜೂನ್ 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೆಸಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Kelly, Joe |url=http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/law-not-broken-by-wikileaks-publication-of-us-cables-afp/story-fn775xjq-1225972735066 |title=Law not broken by WikiLeaks' publication of US cables: AFP |publisher=Theaustralian.com.au |date=17 December 2010 |accessdate=18 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301203100/http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/law-not-broken-by-wikileaks-publication-of-us-cables-afp/story-fn775xjq-1225972735066 |archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{Flag|France}}:ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಉಧ್ಯಮ ಸಚಿವರಾದ ಎರಿಕ್ ಬೆಸ್ಸನ್ ಸಿಜಿಐಇಟಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ತಾಂತ್ರಿಕ ರಹಸ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯ ತಂದೊದಗಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.  ಆದುದರಿಂದ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವರ್ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು &quot;ಅಸ್ವೀಕೃತ&quot;ವಾಯಿತು. ಸಚಿವರು  ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು  ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.businessweek.com/news/2010-12-03/wikileaks-flees-to-switzerland-as-u-s-france-options-narrow.html |title=WikiLeaks Flees to Switzerland as U.S., France Options Narrow |work=[[Bloomberg Businessweek]] |location=UK |date=3 December 2010 |accessdate=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204132733/http://www.businessweek.com/news/2010-12-03/wikileaks-flees-to-switzerland-as-u-s-france-options-narrow.html |archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{Flag|Iran}}:ಇರಾನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಮಹ್ಮೂದ್ ಅಹ್ಮದೀನೆಜಾದ್|ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಹ್ಮದಿನೆಜಾದ್]] ಕೂಡಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಳಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿದೆ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲದೇ ತಾನು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಇವರು ಸೂಚಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ಯೋಜಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಹ್ಮದಿನೆಜಾದ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2010/nov/29/wikileaks-claims-psychological-warfare-ahmadinejad |title=WikiLeaks claims are 'psychological warfare' says Ahmadinejad &amp;#124; World news |work=The Guardian |location=UK |date=23 November 2010 |accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;
*{{Flag|Philippines}}: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೂರನೇ ಬೆನಿಂಗೋ ಆಕ್ವಿನೋ ಇದು ಮಿತಿಮೀರಿದ ತಪ್ಪು-ಸಂಪರ್ಕವುಂಟಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101215-309121/Foreign-Office-slams-WikiLeaks|title=Foreign Office slams WikiLeaks|publisher=Philippine Daili Inquirer|accessdate=16 December 2010|date=15 December 2010|author=Jerry E. Esplanada|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219010702/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101215-309121/Foreign-Office-slams-WikiLeaks|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{Flag|United States}}:2010ರ ನವಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಹಿಂದೆಯೇ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಹಿಲ್ಲರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿದೇಶ ನೀತಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಆಕ್ರಮಣವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಆಕ್ರಮಣವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.nypost.com/p/news/international/obama_administration_in_damage_control_JBSDPnEISQvcyu0ZfHx7XL#ixzz16kRfnGL0 |title=Secretary of State Hillary Clinton calls WikiLeaks documents 'an attack on the international community' |work=New York Post |date=|accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌ನ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕಮ್ಮಿಟಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಪೀಟರ್ ಕಿಂಗ್, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು &quot;ವಿದೇಶೀ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆ&quot; ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಹತ್ತರ ಅಪಾಯವೇ ಆಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Congressman wants WikiLeaks listed as terrorist group |author=Declan McCullagh |newspaper=CNet |date=28 November 2010 |url=http://news.cnet.com/8301-13578_3-20023941-38.html#ixzz16keYyAPb |accessdate=1 December 2010 |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209120027/http://news.cnet.com/8301-13578_3-20023941-38.html#ixzz16keYyAPb |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿರುದ್ಧವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಬೀರುವ ಬಾಧಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಸ್ಥೆಯು &quot;ಅತಿ ಕಠಿಣವಾದುದು&quot; ಎಂದು ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Let Us Now Praise Wikileaks |author=Jonathan Weiler |newspaper=[[The Huffington Post]] |date=1 December 2010 |url=http://www.huffingtonpost.com/jonathan-weiler/let-us-now-praise-wikilea_b_790673.html |accessdate=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಫಿಲಿಪ್ ಜೆ ಕ್ರೌಲಿಯು 2010ರ ದಶಂಬರ ಎರಡರಂದು ಯುಎಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. &quot;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ&quot;  ಎಂದು ಕ್ರೌಲಿ ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಪ್ರಕಾರ, &quot;ಒಳ್ಳೆಯದು, ಅವನ,  &quot;ಅವನನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ನಟ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅವನೊಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೆಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅವನು ಪ್ರತಿಕೋಧ್ಯಮಿಯಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Crowley|first=Philip J.|title=WikiLeaks|url=http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/12/152291.htm|work=Daily Press Briefing |publisher=U.S. Department of State|accessdate=11 December 2010|date=2 December 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಅಮೇಜಾನ್‌‌ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ ಯುಎಸ್ ಸೆನೇಟರ್ ಜೋ ಲೀಬರ್‌ಮೆನ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ  ಇದನ್ನು ಹೊಗಳಲಾರಂಭಿಸಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನೇ ಮುಂದಿವರೆಸುವಂತೆ ಇತರ ಕಂಪನಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.&lt;ref name=&quot;guadec02&quot; /&gt; ಇಂತಹುದೇ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಸಾರ ಕಾಯ್ದೆಗಳಂತಹ ಹೊಸ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಮಂಡಿಸಿದನು. ಇದು ಶೀಲ್ಡ್ ಆಕ್ಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;agedec4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Poulsen|first=Kevin|title=Lieberman Introduces Anti-WikiLeaks Legislation|url=https://www.wired.com/threatlevel/2010/12/shield|work=[[Wired.com]]|publisher=Condé Nast Digital|accessdate=11 December 2010|date=2 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328151343/http://www.wired.com/threatlevel/2010/12/shield/|archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಲೀಬರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ರಾಯಭಾರದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಕೇಬಲ್ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು  ಪ್ರಕಟಿಸುವ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''  ಮತ್ತು ಇತರ ವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=WikiLeaks: US Senator Joe Lieberman suggests New York Times could be investigated |author=Paul Owen, Richard Adams and Ewen MacAskill |newspaper=[[The Guardian]] |date=7 December 2010 |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/07/wikileaks-joe-lieberman-new-york-times-investigated |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ===
*{{Flag|United States}}: ದಶಂಬರ 2010ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಾರಿಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‍ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 1,029 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಜನರ ಸಹಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ ಅಮೇರಿಕದ 70% ಜನರು ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಯು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ‌ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಸರಕಾರದ ಶತ್ರುಗಳು ಗೋಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಯುಎಸ್‌ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಕೆಡುಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅಂದಾಜು ಸುಮಾರು 22% ಜನರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಸರಕಾರದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಗೊಳಿಸಿ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯುತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 59%ದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕೂಡಾ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌‍ನ ಹಿಂದಿರುವ ಜನರನ್ನು ಅಪಾದನೆಗೊಳಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರಾದರೆ, 31% ಜನರು ರಹಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಉಚಿತ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಭರವಸೆಯಡಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=McClatchy-Marist Poll National Survey December 2010 |author= |publisher=[[Marist Institute for Public Opinion]] | pages=21–24 | format=PDF | date=10 December 2010 |url=http://maristpoll.marist.edu/wp-content/misc/usapolls/US101202/McClatchy/McClatchy_Marist%20Poll_National%20Survey_December%2010,%202010.pdf |accessdate=15 December 2010}}&lt;/ref&gt;
*{{Flag|Germany}}: ಜರ್ಮನಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರಕರಾದ ಎಆರ್‌ಡಿಗಾಗಿ  ನವಂಬರ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 1,004 ಜರ್ಮನಿ ವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ 53 ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, 43% ಜನರು ಈ ವೇಧಿಕೆಯ ಪರವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.  ಯುಎಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (65%) ಜನರು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಬಾರದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 31% ಜನರು ಅವುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ARD Deutschland Trend |author= |publisher=[[Infratest dimap]] |pages=5–6 |format=PDF |date=December 2010 |url=http://www.infratest-dimap.de/uploads/media/dt1012_bericht.pdf |accessdate=23 December 2010 |archive-date=19 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719043949/http://www.infratest-dimap.de/uploads/media/dt1012_bericht.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*{{flag|United Kingdom}}: ದಶಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ 2,010 ಜನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರೌಢರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮತಗಣನೆಯು ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು 42% ರಿಂದ 33% ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದವರ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಉಳಿದ 25% ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಮತಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಹಸ್ಯ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌ ಮೇಲೆ ಅಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಬಾರದಿತ್ತು ಎಂದು 41% ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ, 30% ಜನರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು (44%) ಕೂಡಾ ರಹಸ್ಯ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಯುಎಸ್ ಸರಕಾರವು ಆಪಾದನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ  ಸುಫರ್ದಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ವಿರುದ್ಧದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಪಾದನೆಗಳು  &quot;ಒಂದು ಕ್ಷಮಾಪಣೆ&quot; ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ 13% ಜನರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ  ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವು  ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌‌ನನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಪ್ರೌಢಜನರು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರು.  65 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷ ಜನರ ಶೇಕಡಾ 42ರಷ್ಟು ಜನರು ರಹಸ್ಯ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಪಾದನೆಗೊಳಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು j25ವರ್ಷ ಮತ್ತು 34 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಜನರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 21%ರಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Poll: Almost half of Britons feel WikiLeaks sex charges are &quot;excuse&quot; |author=Michael Martinez |publisher=CNN | date=14 December 2010 |url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/12/13/uk.poll.wikileaks/?hpt=Sbin |accessdate=23 December 2010}}&lt;/ref&gt;
*{{flag|Australia}}: ದಶಂಬರ್ 2010ರ ಯುಎಮ್‌ಆರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತಗಣನೆಯು ಬಹುಪಾಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜನರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸರಕಾರ ಸ್ಥಾನದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. 1000 ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಶೋಧನೆಗಳು 59% ಜನರು ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌‍ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ ಉಳಿದ 25% ಜನರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಧನಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಫಲಿತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಮತಗಣನೆಯು ಗಮನಹರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title= Strong support for WikiLeaks among Australians |author= Tim Lester |publisher=The Age | date=6 January 2011 |url=http://www.theage.com.au/national/strong-support-for-wikileaks-among-australians-20110105-19g8z.html |accessdate=22 January 2011}}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಪ್ರಯೋಜನಗಳು==
ಯುಎಸ್‌ನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ben Piven |url=http://english.aljazeera.net/indepth/features/2010/12/20101216194828514847.html |title=Copycat WikiLeaks sites make waves - Features |publisher=Al Jazeera English |date=17 December 2010 |accessdate=18 December 2010}}&lt;/ref&gt; 
*ಓಪನ್‌ಲೀಕ್ಸ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್‌ನ ಹಳೆಯ ಸಹಾಯಕರಿಂದ  ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. &quot;ಡೆನಿಯಲ್ ಡೊಮ್ಸ್‌ಚೈಟ್‌-ಬರ್ಗ್‌ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೆರೆದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ತೆರೆದ ಮೂಲಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.&quot; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಡೇನಿಯಲ್ ಡೋಮ್ಸ್‌ಚೀಟ್-ಬರ್ಗ್ ನುಡಿದರು.  2011ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು.
*[http://www.brusselsleaks.com/ ಬ್ರೂಸ್ಸೆಲ್ ಲೀಕ್ಸ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225070232/http://brusselsleaks.com/ |date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} ಇದು [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದೊಳಗಿನ ಶಾಂತಿದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ತರಲು ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಲವಾರು 	ವೃತ್ತಿಪರರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಪಡೆದ ಯೂರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದು 	ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಡೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಬ್ರೂಸ್ಸೆಲ್ ಲೀಕ್ಸ್ ಬಗೆಗಲ್ಲ.(ಅಥವಾ ಈ ವಿಷಯದ ಯಾವುದೇ &quot;ಲೀಕ್ಸ್&quot; ಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ)
*[http://www.tradeleaks.com/ ಟ್ರೇಡ್‌ಲೀಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222021014/http://www.tradeleaks.com/ |date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}: ಇದನ್ನು &quot;ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು&quot; ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 	ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರುಸ್ಲಾನ್ ಕೋಗನ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಉದ್ಧೇಶವು &quot;ಪರಸ್ಪರ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದ್ದು, ಬಲವಂತದಿಂದ, ಮೋಸದಿಂದ ಅಥವಾ ವಂಚನೆಯಿಂದ ನಡೆಯದೆ, ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಒಮ್ಮತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳೆರಡೂ ಇತರರಿಂದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಗಬೇಕು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.
*[https://www.balkanleaks.eu/ Balkan Leaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421000039/https://www.balkanleaks.eu/ |date=21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 }} ಇದು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಅಟಾನಸ್ ಚೊಬನೋವ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಲ್ಕನ್‌ರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು 	ಪಾರದರ್ಶಕರನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ಧೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು &quot;ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಒಳ್ಳೆಯ 	ಉದ್ಧೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಲ್ಕನ್‌ರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಜನರಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ಸವಾಲನ್ನೆದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಹಾಯವನ್ನು 	ಒದಗಿಸುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
*[http://www.indoleaks.org/ ಇಂಡೋಲೀಕ್ಸ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207235800/http://www.indoleaks.org/ |date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 }} ಇದು ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು &quot;ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಲು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ''ಜಕರ್ತಾ 	ಗ್ಲೋಬ್''  ಹೇಳಿದರೂ, ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ ಸರಕಾರದ ಜಾಹೀರಾತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ಧೇಶವನ್ನು ಈ ಲೀಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿತ್ತು.
*[http://ruleaks.net/ ರುಲೀಕ್ಸ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200817130120/http://ruleaks.net/ |date=17 ಆಗಸ್ಟ್ 2020 }} ಇದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಮನಾದ ರಷಿಯಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.  ಇದು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಅನುವಾದಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲ ಉದ್ಧೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ''ಮಾಸ್ಕೋ ಟೈಮ್ಸ್''  ವರದಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ  ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/russias-own-wikileaks-takes-off/429370.html|title=Russia's Own WikiLeaks Takes Off|author=Olga Razumovskaya|publisher=The Moscow Times|date=21 January 2011|accessdate=2011-01-21}}&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
{{Portal box|Internet}}
{{div col|colwidth=15em}}
* ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ
* ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ
* ಮುದ್ರಣದ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ
* ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (ಸಾಮಾಜಿಕ)
* ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ
* ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳು
* ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿತ ಮಾಹಿತಿ
* ತಣ್ಣಗಾಗಿಸುವ ಪ್ರಭಾವಗಳು (ಸಮೂಹ)
* ನ್ಯೂಯೋರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ Co.v. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ
* ತೆರೆದ ಸಮಾಜ
{{div col end}}

==ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
#{{Note|Note}}wikileaks.org ಡೊಮೇನ್‌ ಇದು ಈಗ mirror.wikileaks.info ಎಂಬ ಡೊಮೇನ್‌ಗೆ ಲಿಂಕ್ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಿರರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಡೊಮೇನ್‌ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

;ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
{{Reflist|colwidth=30em}}

==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ==
* {{cite news|last=Ampie|first=Guillermo Fernandez|title=Wikileaks and Freedom of the Press |url=http://www.havanatimes.org/?p=31387|accessdate=18 December 2010|newspaper=Havana Times|date=20 October 2010}}
* {{cite video |people= Assange, Julian (et al) |date= 18 April 2010 |title= Logan Symposium: The New Initiatives |url= http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |format= MP4 |medium= Video |publisher= [[University of California, Berkeley Graduate School of Journalism]] |location= Berkeley, CA |accessdate= 18 December 2010 |archive-date= 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |url-status= dead }}
* {{cite news|last=Conway|first=Drew|title=Animated Heatmap of WikiLeaks Report Intensity in Afghanistan|url=http://www.r-bloggers.com/animated-heatmap-of-wikileaks-report-intensity-in-afghanistan/|accessdate=18 December 2010|newspaper=R-bloggers.com|date=17 August 2010}}
* {{cite news|last=Garfield|first=Bob|authorlink=Bob Garfield|title=Transcript of 'Leak Proof'|url=http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/|accessdate=18 December 2010|newspaper=[[On The Media]]|date=13 March 2009|publisher=[[WNYC]]|archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04|url-status=dead}}
* {{cite book|last=Sifry|first=Micah L.|title=WikiLeaks and the Age of Transparency|url=http://www.orbooks.com/our-books/wikileaks/|publisher=[[OR Books]]|access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-date=7 ನವೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107110359/http://www.orbooks.com/our-books/wikileaks/|url-status=dead}}
* {{cite news|title=Special Reports: WikiLeaks Revelations|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-11863274|publisher=[[BBC News Online]]|accessdate=18 December 2010}}
* {{cite news|title=Specials: WikiLeaks|url=http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,2034088,00.html|work=[[Time (magazine)|TIME]]|accessdate=19 December 2010|archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101218153700/http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,2034088,00.html|url-status=dead}}
* {{cite news|title=Topics: WikiLeaks|url=http://www.reuters.com/subjects/wikileaks|agency=[[Reuters]]|accessdate=18 December 2010}}
* {{cite video |people= Wikileaks |date= 30 December 2008 |title= Wikileaks vs. the World |url= http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html |format=M4V |medium= Video |publisher= 25th [[Chaos Communication Congress]] |location= Berlin |accessdate= 18 December 2010}}
* {{cite news |title=Wikileaks,the Internet and Democracy |url=http://www.therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=6124 |medium=Video |publisher=[[The Real News]] |accessdate=21 January 2011 |archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008182300/http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=6124 |url-status=dead }}
* {{cite news |title=Daniel Ellsberg: We Need Whistleblowers to Stop Murder |url=http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=6132 |date=24 January 2011 |publisher=[[The Real News]] |access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-date=29 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229081039/http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=6132 |url-status=dead }}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Wikileaks}}
*{{Official website|http://www.wikileaks.ch/}} (15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ)
*{{Facebook|wikileaks}}
*{{Twitter|wikileaks}}

{{WikiLeaks}}

{{DEFAULTSORT:Wikileaks}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಪ್ಟೊಗ್ರಾಫಿಯ ಅನ್ವಯಿಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಗಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗುಪ್ತಚರ್ಯೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿಯ ಸೂಕ್ಷಮತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಪರಾಮರ್ಶಕತೆ]]
[[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಒಂದು ಶಾಸನದ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಗಳು ನಿಂತು ಹೋಗಿವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಿಡಿಯಾವಿಕಿ ಜಾಲತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಪತ್ರಾಗಾರ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ 2.0]]
[[ವರ್ಗ:ತಪ್ಪು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುವವ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರ ಸ್ಥಾಪ್ಪನೆಗಳು]]</text>
      <sha1>lobo2pxc33jjjyd2mm3muwaip4983z1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಂಡೋಸ್ ೭</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27715</id>
    <revision>
      <id>1435554</id>
      <parentid>1377441</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118434" sha1="mgszo808qgcymai6562k7qm8ra8y8yt" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
|name                = Windows 7
|family              = Microsoft Windows
|logo                =
|screenshot          = Windows_7.png
|caption             = Screenshot of Windows 7 Ultimate Edition
|developer           = Microsoft Corporation
|website             = [http://www.microsoft.com/windows/windows-7/default.aspx Official Website]
|source_model        = [[Closed source software|Closed source]] / [[Shared source]]
|license             = [[Software license agreement|MS-EULA]]
|supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]], various [[ARM architecture|ARM]] platforms&lt;ref&gt;{{cite news |title=Windows runs on Arm's mobile phone chips |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-12125541 |work=BBC News |publisher=BBC |date=January 6, 2011 |accessdate=February 1, 2011}}&lt;/ref&gt;
|kernel_type         = [[Hybrid kernel|Hybrid]]
|updatemodel         = [[Windows Update]]
|first_release_date  = '''[[Release to manufacture|RTM]]:''' July 22, 2009&lt;br /&gt;'''Retail:''' October 22, 2009
|first_release_url   = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx
|release_version     = 6.1&lt;!-- See reference. --&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/windows/archive/b/windowsvista/archive/2008/10/14/why-7.aspx |title=Why 7? |author=Mike Nash |date=October 14, 2008 |work=The Windows Blog |publisher=Microsoft |accessdate=February 1, 2011}}&lt;/ref&gt; (build 7600)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mydigitallife.info/2009/07/23/windows-7-and-windows-server-2008-r2-officially-rtm-at-build-version-6-1-7600-16385/ |title=Windows 7 and Windows Server 2008 R2 Officially RTM At Build Version 6.1.7600.16385 |date=July 23, 2009 |work=My Digital Life |publisher=My Digital Life |accessdate=February 1, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 26, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HfErBeMS?url=http://www.mydigitallife.info/windows-7-and-windows-server-2008-r2-officially-rtm-at-build-version-6-1-7600-16385/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- (Build 7601: Service Pack 1)&lt;ref name=&quot;ThurrottW7SP1&gt;{{cite web |url=http://www.winsupersite.com/article/windows-7/Sneak-Peek-A-Quick-Look-at-Windows-7-Service-Pack-1.aspx |title=Sneak Peek: A Quick Look at Windows 7 Service Pack 1 |author=Paul Thurrott |date=January 15, 2011 |accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; --&gt;
|release_date        = {{Start date and age|2009|10|22}}
|release_url         = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx
|support_status      = Mainstream support until January 13, 2015.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://support.microsoft.com/lifecycle/search/default.aspx?sort=PN&amp;alpha=Windows+7&amp;Filter=FilterNO |title=Windows 7 Lifecycle Policy |author=Microsoft |publisher=Microsoft |accessdate=October 22, 2009}}&lt;/ref&gt;
|other_articles      =
&lt;ul&gt;
* [[Development of Windows 7]]
* [[Features new to Windows 7]]
* [[List of features removed in Windows 7]]
* [[Windows 7 editions]]
&lt;/ul&gt;
|date=January 2009
}}

'''ವಿಂಡೋಸ್ 7'''  ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಶವು, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ನ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ರಚಿತ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳ]] ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಗಳು, [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್]] ಗಳು, ನೆಟ್ ಬುಕ್ ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು, ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ PC ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.com/2100-1016_3-6197943.html|first=Mike|last=Ricciuti|title=Next version of Windows: Call it 7|date=July 20, 2007|publisher=CNET News|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081120014729/http://www.news.com/2100-1016_3-6197943.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ 2009 ರ ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;rtm&quot;/&gt; ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಿಂದ ದೊರೆವಂತಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;bott20090511&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/2009/Jun09/06-02SteveGuggenheimer.mspx|title=Windows 7 and Windows Server 2008 R2 Timelines Shared at Computex|publisher=Microsoft|date=June 3, 2009|accessdate=2009-06-03}}&lt;/ref&gt;, ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ  ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರುವರ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಸರ್ವರ್ ಪ್ರತಿ, ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2008 R2 ಅನ್ನು ಕೂಡ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಂತಿರದೇ, ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2008/10/28/windows-7-unveiled-today-at-pdc-2008.aspx|title=Windows 7 Unveiled Today at PDC 2008|last=Nash|first=Mike|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt; ಆಗ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸ್ಪರ್ಶ(ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್) ಬೆಂಬಲದ(ಸಪೋರ್ಟ್) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್(ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಕೆ) ನೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ವಿಂಡೋಸ್ ಶೆಲ್ ಅನ್ನು ಸೂಪರ್ ಬಾರ್ ಎಂದು, ಹಾಗು ಗೃಹ,ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೋಮ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;leblanchomegroup&quot;&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windowsexperience/archive/2008/10/28/how-libraries-amp-homegroup-work-together-in-windows-7.aspx|title=How Libraries &amp; HomeGroup Work Together in Windows 7|last=LeBlanc|first=Brandon|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt; ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಡೆಗೂ ಗಮನಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಮುಂಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೇಲ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೂವೀ ಮೇಕರ್, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.techpluto.com/softwares-missing-in-windows-7/|title=Windows 7 to Skip Photo, Mail, Calendar and Movie Editing tools}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.networkworld.com/community/node/33084|title=E-mail, photos, movie making will not be included in Windows 7}}&lt;/ref&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ, ನೋ ಚಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windowsexperience/archive/2008/10/28/the-complete-windows-experience-windows-7-windows-live.aspx|title=The Complete Windows Experience&amp;nbsp;– Windows 7 + Windows Live|last=LeBlance|first=Brandon|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt;

== ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
{{Main|Development of Windows 7}}ಮೂಲತಃ, ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ ನಾಮವಾದ ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್''  ಅನ್ನು,  ವಿಂಡೋಸ್ XP (ಸಂಕೇತನಾಮ ವಿಸ್ಟಲರ್) ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003ಯ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ದತ್ತಾಂಶದ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡುವುದು. ಅಂತಹ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು WinFS ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಂದುವರೆದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಈ ನಡುವೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಳಂಬಿಸಿ, &quot;ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್&quot; ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮಾಂಕಿತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2003 ಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.theregister.co.uk/2001/10/24/gates_confirms_windows_longhorn |title=Gates confirms Windows Longhorn for 2003 |last=Lettice |first=John |date=2001-10-24 |publisher=The Register |accessdate=2008-03-05}}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ, 2003ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದರೆ 2003 ರಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌|ವೈರಸ್]] ಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಹಾನಿಯ ನಂತರ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಅದರ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003 ಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ (ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ) ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ 2004 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಳಂಬ ಕಂಡಿತು. ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ನಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Microsoft cuts key Longhorn feature | url=http://www.seattlepi.com/business/188339_msftcuts28.html | work=Todd Bishop | publisher=Hearst Seattle Media, LLC | date=August 28, 2004 | accessdate=2009-03-25}}&lt;/ref&gt;

ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗೆ 2006 ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ   ''ವಿಯೆನ್ನಾ''  ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು&lt;ref name=&quot;thurrottfaq&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.winsupersite.com/faq/windows_7.asp |title=Windows &quot;7&quot; FAQ |last=Thurrott |first=Paul |authorlink=Paul Thurrott |publisher=Paul Thurrott's SuperSite for Windows |date=14 February 2007 |accessdate=2008-01-05}}&lt;/ref&gt;, ಹಾಗು 2007 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ  ''ವಿಂಡೋಸ್ 7''  ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;zdnet592&quot;&gt;{{cite news |first=Mary J |last=Foley |title=Windows Seven: Think 2010 |date=2007-07-20 |publisher=[[ZDNet]] |url=http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=592 |accessdate=2007-09-19 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070824121209/http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=592 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ವಿಂಡೋಸ್ 7''  ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಎಂದು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | first=Ina | last=Fried | title=Microsoft makes Windows 7 name final | date=2008-10-13 | publisher=[[CNET]] | url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10064971-56.html | accessdate=2008-10-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CBC14Oct08&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.cbc.ca/technology/story/2008/10/14/tech-windows.html|title = For Microsoft's Windows, 7th time's a charm|accessdate = 2008-10-27|last = [[Canadian Broadcasting Corporation]]|authorlink = |year = 2008|month = October | work=CBC News}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಗೊಂದಲಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;msJustifiesWin7NamingDecision&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.maximumpc.com/article/news/microsoft_justifies_its_windows_7_naming_decision | title = Microsoft Justifies Its Windows 7 Naming Decision | author = Alex Castle | date = 2008-10-15 | publisher = [[Maximum PC]] | accessdate = 2009-11-18 }}&lt;/ref&gt; ವಿಸ್ಟಾ ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೂಚಿಸಲು, ಹಾಗು ಕೇವಲ ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 6.1 ರಂತೆ ಆವೃತ್ತಿಕರಿಸುವಾಗ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://technologizer.com/2009/07/14/version-numbers/2/ |title=Version numbers of Windows.|author= |date= |work= |publisher=technologizer.com}}&lt;/ref&gt; ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ 2000 ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇವೆರೆಡೂ ಕೂಡ 5.x ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldstart.com/tips/tips.php/why-call-it-windows-7 |title=Why Call it Windows 7? |author=Andrew |date= |work= |publisher=www.worldstart.com |accessdate=20 November 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018054112/http://www.worldstart.com/tips/tips.php/why-call-it-windows-7 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 2008 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಲ್ ಸ್ಟೋನ್ 1, ನಿರ್ಮತಿ 6519 ರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.w7forums.com/windows-7-build-numbers-t58.html|title=Windows 7 Build Numbers|author=Ian Cunningham|date=3 December 2008|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308015323/http://www.w7forums.com/windows-7-build-numbers-t58.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ 2008 ರ PDCಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಪುನಃ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಅದರ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಿರ್ಮಾಣ 6801ರ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾವೇಶದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೂ, ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ  ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಈ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಬೀಟಾ, ಬಿಟ್ ಟಾರಂಟ್ ನ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.osnews.com/story/20703/Windows_7_Beta_1_Leaked |title=OSNews.com |publisher=OSNews.com |date= |accessdate=2009-05-25}}&lt;/ref&gt; ZDNet ನಡೆಸಿದ ದಕ್ಷತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=3236&amp;page=2 |title=Windows 7 beta 1 performance - How does the OS compare to Vista and XP? &amp;#124; Hardware 2.0 &amp;#124; ZDNet.com |publisher=Blogs.zdnet.com |date=2009-01-01 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314062331/http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=3236&amp;page=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಬೀಟಾ, ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟಾವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಬೂಟ್ ಮತ್ತು ಷಟ್ ಡೌನ್ ನ ಸಮಯ ಹಾಗು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವಂತಹ(ಲೋಡ್) ಕಡತ(ಫೈಲ್ಸ್)ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕಾರ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು XPಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾರವು; ಕಚೇರಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಚುಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವ PC ಪ್ರೋ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ಟಾಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು XP ಗಿಂತ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.pcpro.co.uk/blogs/2008/11/12/follow-up-benchmarking-windows-7/|title = Follow-up: Benchmarking Windows 7 |accessdate = 2009-01-29|last = Graham-Smith|first = Darien|authorlink = Darien Graham-Smith|year = 2009|month = January}}&lt;/ref&gt; ಆಗ 2009ರ ಜನವರಿ 7 ರಂದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ(ನಿರ್ಮಾಣ 7000)ದ 64-ಬಿಟ್ಆವೃತ್ತಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಟಾರಂಟೊಗಳೊಂದಿಗೆ ವೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಇವುಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ 
ಟ್ರೋಜನ್ ನಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.slashgear.com/leaked-windows-7-rc-torrents-infected-with-trojan-2842048/|title=Leaked Windows 7 RC torrents infected with trojan}} ಸ್ಲ್ಯಾಶ್ ಗೇರ್&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://w7info.com/articles/2009/01/windows-7-64-bit-beta-hits-the-web/|title = Windows 7 64-Bit Beta Hits the Web|accessdate = 2009-01-07|last = Pennington|first = Kenneth|authorlink = |year = 2009|month = January|archive-date = ಜನವರಿ 21, 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090121125718/http://w7info.com/articles/2009/01/windows-7-64-bit-beta-hits-the-web/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ಸಮಯದ 2009 ರ CESನಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ CEO ಸ್ಟೀವ್ ಬ್ಯಾಲ್ಮರ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ ನಿರ್ಮಾಣ 7000, ISO ಚಿತ್ರದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ MSDN ಮತ್ತು TechNet ನ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ (ಪಡೆಯಲು)ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/jan/08/steve-ballmer-ces-keynote |title=CES: Steve Ballmer unveils Microsoft's Windows 7 &amp;#124; Technology &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |accessdate=2009-05-25 | location=London | first=Bobbie | last=Johnson | date=2009-01-08}}&lt;/ref&gt; ಬೀಟಾವನ್ನು 2009 ರ ಜನವರಿ 9 ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಈ ದಿನಾಂಕದಂದು 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೌಡ್ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿತ್ತು.  ಆದರೂ ಅಧಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಡವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Microsoft delays first Windows 7 public beta | url=http://www.theregister.co.uk/2009/01/10/winows_7_beta_delay/ | work=Gavin Clarke | publisher=The Register | date=January 10, 2009 |accessdate=2009-03-25}}&lt;/ref&gt; ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ನ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 24 ರ ವರೆಗೆ, ಅನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10 ರ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಬೀಟಾ ಡೌನ್ ಲೋಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದವರು, ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಎರಡು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಳಕೆದಾರರು, 2009 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಕೀಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ 7100 ನಿರ್ಮಾಣ,  MSDN ಮತ್ತು TechNet ಚಂದಾದಾರರು ಹಾಗು ಕನೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಿಗೆ 2009 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಬಿಟ್ ಟಾರಂಟ್ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದರೂ ಕೂಡ 2009 ರ ಮೇ 5 ರಂದು, ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Miller |first=Paul |url=http://www.engadget.com/2009/04/24/windows-7-rc-7100-making-its-way-to-oems-a-torrent-tracker-near/ |title=Windows 7 RC 7100 making its way to OEMs, a torrent tracker near you |publisher=Engadget.com |date=2009-04-24 |accessdate=2009-05-25}}&lt;/ref&gt;  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, 2010 ರ ಜೂನ್ 1 ರಂದು ಇದರ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 1 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.microsoft.com/windows/windows-7/download.aspx | title = Windows 7 Release Candidate Customer Preview Program | accessdate = 2009-05-05 | publisher = Microsoft}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು  MSDN ಮತ್ತು Technet ನ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ, 2009 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 6 ರಂದು  ಬೆಳಗ್ಗೆ 10:00 PDT ಗಂಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/21/when-will-you-get-windows-7-rtm.aspx|title=The Windows Blog}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್,ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2008 R2 ರೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ 2009 ರ ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಈ ಅವಧಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 RTM,  7600.16385.090713-1255 ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2009 ರ ಜುಲೈ 13 ರಂದು ಸಂಕಲಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಅಂತಿಮ RTM ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;rtm&quot;&gt;{{cite web|url = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx | title = Windows 7 Has Been Released to Manufacturing | author=Brandon LeBlanc}}&lt;/ref&gt;

=== ಗುರಿಗಳು ===
''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್''  ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್]], ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ &quot;ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ&quot;ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;gates&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/16934083/site/newsweek/page/4/print/1/displaymode/1098/|title=Bill Gates on Vista and Apple's 'Lying' Ads|author=Steven Levy|date=3 February 2007|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 31, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070331223518/http://www.msnbc.msn.com/id/16934083/site/newsweek/page/4/print/1/displaymode/1098/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅನಂತರ ಗೇಟ್ಸ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ರ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;gates2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/speeches/2008/05-07japanwdlc.mspx|title=Bill Gates: Japan—Windows Digital Lifestyle Consortium|author=Bill Gates|date=12 May 2007}}&lt;/ref&gt; ಅನಂತರ ಸ್ಟೀವನ್ ಸಿನೊಫ್ಸ್ಕಿ ''ಇಂಜಿನಿಯಂರಿಂಗ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7''  ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ಆಧಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಗುರ್ತಿಸಲು, ಸುಳ್ಳು ಸಂಕೇತ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಹಾಗು ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಿರ್ವರ್ತನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಇಂತಹದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ವಿವಿಧ ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು(ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಟೂಲ್) ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2008/12/15/continuing-our-discussion-on-performance.aspx |title=Continuing our discussion on performance |last=Sinofsky |first=Steven |authorlink=Steven Sinofsky |date=15 December 2008 |accessdate=2008-12-18 |work=Engineering Windows 7 |publisher=Microsoft }}&lt;/ref&gt;

ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ವೆಗ್ಟೆ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಅವರು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಯಿಂದ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಎದುರಿಸಿದ ಸಾಧನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Will-Not-Inherent-the-Incompatibility-Issues-of-Vista-88625.shtml|title=Windows 7 Will Not Inherit the Incompatibility Issues of Vista|first=Marius|last=Oiaga|date=24 June 2008}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ 2008 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ CEO ಸ್ಟೀವ್ ಬ್ಯಾಲ್ಮರ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ,ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://blogs.zdnet.com/BTL/?p=10464|title = Ballmer: It’s ok to wait until Windows 7; Yahoo still ‘makes sense’; Google Apps ‘primitive’|accessdate = 2008-10-17|last = Dignan|first = Larry|authorlink = |year = 2008|month = October|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20081017231501/http://blogs.zdnet.com/BTL/?p=10464|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

== ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ==
=== ಹೊಸ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳು ===
{{Main|Features new to Windows 7}}
[[ಚಿತ್ರ:Action Center on Windows 7.png|thumb|right|ವಿಂಡೋಸ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸೆಂಟರ್ ನ ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬುವ ಹೊಸ ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್]]
[[ಚಿತ್ರ:Action-centre-warning.PNG|thumb|right|ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.]]
ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ, ಕಾರ್ಯತಃ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್  ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಬಹು-ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವದ,ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.windowsvienna.com/windows-7-takes-more-advantage-of-multi-core-cpus-a24.html |title=Windows 7 Takes More Advantage of Multi-Core CPUs - Windows 7 |publisher=Windowsvienna.com |date= |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮೇ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503055849/http://www.windowsvienna.com/windows-7-takes-more-advantage-of-multi-core-cpus-a24.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=1612 |title=Windows 7 to get parallel-processing tweaks &amp;#124; All about Microsoft &amp;#124; ZDNet.com |publisher=Blogs.zdnet.com |date=2008-09-30 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201073548/http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=1612 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pctipsbox.com/windows-7-to-get-parallel-processing-tweaks/ |title=Windows 7 to get parallel-processing tweaks &amp;#124; PC Tips |publisher=Pctipsbox.com |date=2008-10-05 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415111309/http://www.pctipsbox.com/windows-7-to-get-parallel-processing-tweaks/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vista.blorge.com/2008/09/30/windows-7-enters-parallel-universe/ |title=Windows 7 enters parallel universe |publisher=Vista.Blorge |date=2008-09-30 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮೇ 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510042725/http://vista.blorge.com/2008/09/30/windows-7-enters-parallel-universe/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬೂಟ್ ವಿಧಾನ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ನೇರಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಘಟಕಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಬಹು ವೈವಿಧ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.(ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಬಹು-ಸಂಯೋಜಕ), ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ,&lt;ref name=&quot;tgdailym1&quot;&gt;{{cite web|first=Wolfgang|last=Gruener|url=http://www.tgdaily.com/content/view/35641/118/|title=TG Daily&amp;nbsp;— Windows Vista successor scheduled for a H2 2009 release?|publisher=TG Daily|date=2008-01-16|accessdate=2008-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080118032600/http://www.tgdaily.com/content/view/35641/118/|archive-date=ಜನವರಿ 18, 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಗಾಗಿರುವ   ಸಾಧನ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು, XPS ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪವರ್ ಶೆಲ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಘಟಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ''ಅಭಿವರ್ಧಕ''  ಮತ್ತು ''ಅಂಕಿಅಂಶ'' ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯುಳ್ಳ ಪುನಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಲಿಯರ್ ಟೈಪ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಟ್ಯೂನರ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೆ ಕಲರ್ ಕ್ಯಾಲಿಬರೇಷನ್ ವಿಸಾರ್ಡ, ಸಾಧನ(ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್), ರಿಕವರಿ, ಟ್ರಬಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್,ವಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಲೊಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂವೇದಕಗಳು ಹೊಸ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆಧಾರಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕ, ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧನಗಳು, ಸಿಸ್ಟಮ್ ಐಕಾನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಗೆ ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thinknext.net/archives/2150|title=ThinkNext.net: Screenshots from a blogger with Windows 7 M1|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080130010415/http://www.thinknext.net/archives/2150|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   ವಿಂಡೋಸ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್(ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರ) ಎಂದು ಪುನಃ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಎರಡನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 32ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೆಡಿಬೂಸ್ಟ್ ಅಧಿಕ 256 ಗಿಗಾಬೈಟ್ಸ್ ವರೆಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಯೂಸರ್ ಅಕೌಂಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನದೊಂದಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದಕ್ಕಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://blogs.zdnet.com/igeneration/?p=1826
|title=Windows 7 UAC flaw: &quot;Pandora's box of all vulnerabilities&quot;
|author=Zack Whittaker
|date=2009-06-12
|accessdate=2009-06-14
|archive-date=ಜೂನ್ 15, 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090615163741/http://blogs.zdnet.com/igeneration/?p=1826
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ವಿಂಡೋಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮಾರ್ಕ್ ರುಸ್ಸಿನೊವಿಚ್ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಅನ್ನು (VDU ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು) ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾಲ್ ವೇರ್ ಕೂಡ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ರಾಜಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://technet.microsoft.com/en-us/magazine/2009.07.uac.aspx
|title=User Account Control Inside Windows 7 User Account Control
|publisher=Microsoft Corporation
|first=Mark
|last=Russinovich
|accessdate=2009-06-14
}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 RAW ಇಮೇಜ್ ಫಾರ್ಮೆಟ್  ನಲ್ಲಿ  ವಿಂಡೋಸ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ ನ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ-ಇದು ಮೂಲ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಚಿತ್ರ ವಿಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೋಟ ಮತ್ತು ಮೇಟಾಡೇಟಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ವ್ಯೂವರ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.downloadsquad.com/2009/10/21/raw-image-support-windows/|title=How to add Mac-like RAW image support to Windows 7, Vista, XP}}&lt;/ref&gt;

ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೀಕ್ಷಣಾ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಅನ್ನು &quot;ಸೂಪರ್ ಬಾರ್&quot; ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಗೆ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬಟನ್ ಗಳನ್ನು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಟನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬಟನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ''ಜಂಪ್ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್''  ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Softpedia04Nov08&quot;&gt;{{cite web|url = http://news.softpedia.com/news/Windows-7-User-Interface-The-Superbar-Enhanced-Taskbar-97143.shtml|title = Windows 7 User Interface&amp;nbsp;– The Superbar (Enhanced Taskbar)|accessdate = 2008-11-12|last = Softpedia|authorlink = |year = 2008|month = November}}&lt;/ref&gt; ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಕೂಡ, ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಬಟನ್ ಗಳ ಪುನರಾದೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಡಿಯಾರದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಚಿಕ್ಕ ಆಯತಾಕೃತಿಯ ಬಟನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ''ಶೋ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್''  ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಟನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ''ಏರೋ ಪೀಕ್''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಟನ್ ನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಾಡುವುದರಿಂದ, ಗೋಚರ ಪರದೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ನ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://money.cnn.com/news/newsfeeds/siliconalley/big-tech/2008_12_windows_7_some_minor_improvements_no_game_changer_msft.html|title=Windows 7: Some Minor Improvements, No Game Changer|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 1, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101130625/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/siliconalley/big-tech/2008_12_windows_7_some_minor_improvements_no_game_changer_msft.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಪಟಲಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಟನ್ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಒತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/25/touching-windows-7.aspx|title=Touching Windows 7 (Engineering Windows 7 Blog)}}&lt;/ref&gt; ಈ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಂಡೋಸ್ ಅನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರಿಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''ಏರೋ ಸ್ನ್ಯಾಪ್''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಟಲದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದಾಗ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಂಡೋವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/17/designing-aero-snap.aspx|title=Engineering Windows 7 : Designing Aero Snap|publisher=Steven Sinofsky/Microsoft|accessdate=2009-06-08}}&lt;/ref&gt; ಪಟಲದ ಎಡ/ಬಲ ತುದಿಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, ವಿಂಡೋಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪಟಲದ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರ ಏರೋ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಸಿಸ್ಟಮ್ ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೀಲಿಕೈ ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಗಳೊಂದಿಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ವಿಂಡೋಸ್ ಏರೋವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದಾಗ ವಿಂಡೋ ಬಾರ್ಡರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಗಳು ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವು ಪಾರದರ್ಶಕದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಯಂತ್ರ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿರುವ(.NET-ಆಧಾರಿತWCF ವೆಬ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ) ನಿರ್ಮಾಣ SOAP-ಆಧಾರಿತ ವೆಬ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ APIಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC01/|title=Windows 7: Web Services in Native Code|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲದೇ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲು ಕಾಲಾವಧಿ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ;ಆಗ UAC ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC42/|title=Windows 7: Deploying Your Application with Windows Installer (MSI) and ClickOnce|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}&lt;/ref&gt; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳಾದ APIನ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC52/|title=Windows 7: Writing World-Ready Applications|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}&lt;/ref&gt; WinHEC ನಲ್ಲಿ 2008 ರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್,   30-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 48-ಬಿಟ್ ನ ಬಣ್ಣದ ತೀವ್ರತೆಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಸಾರ scRGB ( HDMI ಗೆ  1.3 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ xvYCC ಎಂದು ಔಟ್ ಪುಟ್ ನೀಡಬಹುದು) ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುವ ವಿಡಿಯೋ ಮೋಡ್ ಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: 16-ಬಿಟ್ sRGB, 24-ಬಿಟ್ sRGB, 30-ಬಿಟ್ sRGB, ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಸಾರ sRGB ಯೊಂದಿಗೆ 30-ಬಿಟ್  ಮತ್ತು  48-ಬಿಟ್ scRGB.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://download.microsoft.com/download/5/E/6/5E66B27B-988B-4F50-AF3A-C2FF1E62180F/GRA-T583_WH08.pptx |title=WinHEC 2008 GRA-583: Display Technologies |publisher=Microsoft |date=2008-11-06 |accessdate=2008-12-04 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227074524/http://download.microsoft.com/download/5/E/6/5E66B27B-988B-4F50-AF3A-C2FF1E62180F/GRA-T583_WH08.pptx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-High-Color-Support-98741.shtml |title=Windows 7 High Color Support |publisher=Softpedia |date=2008-11-26 |accessdate=2008-12-05 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221114220/http://news.softpedia.com/news/Windows-7-High-Color-Support-98741.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಹೊಸ TRIM ಆದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಘನಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/05/05/support-and-q-a-for-solid-state-drives-and.aspx|title=Support and Q&amp;A for Solid-State Drives|work=Engineering Windows 7|publisher=Microsoft|date=2009-05-05|accessdate=2009-05-09}}&lt;/ref&gt;. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಘನಾಕೃತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಅನಂತರದ ಜೋಡನಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ  USB 3.0ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13924_3-10083822-64.html |title=Microsoft describes USB 3.0 delays |last=Crothers |first=Brooke |date=6 November 2008 |accessdate=2008-11-13 |publisher=CNet |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426041443/http://news.cnet.com/8301-13924_3-10083822-64.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದ ಅಂತರಜಾಲದ ಸ್ಪೇಡ್ಸ್, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ಯಾಮನ್ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಚೆಕ್ಕರಸ್,ಪರೀಕ್ಷಕಗಳನ್ನು  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7,  ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್8 ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ 12 ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Wikinews| Windows 7 will allow users to disable Internet Explorer}}ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಂಡೋಸ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿಸಬಲ್ಲರು. ಈ ಘಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವವು ಎಂದರೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರ್ರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಶೋಧಕ,ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪ್ರಸಾರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Engineering Windows 7&quot;&gt;{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/06/beta-to-rc-changes-turning-windows-features-on-or-off.aspx|title=Beta to RC Changes&amp;nbsp;— Turning Windows Features On or Off}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7,  13 ಅಧಿಕ ಶಬ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು, ಟೈಟಲ್ಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ನೂನ್, ಕೈಬರಹ, ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು, ಪುರಚಿತ್ರವನ್ನು, ಡೆಲ್ಟಾ, ಉತ್ಸವ,ಉದ್ಯಾನ, ಪರಂಪರೆ,ಗುರುತು, ಚಮತ್ಕಾರ, ರಾಗ, ಸ್ಯಾವನ್ನ ಮತ್ತು ಸೊನಾಟಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.winsupersite.com/win7/win7_7048_02.asp|title=Paul Thurrott's SuperSite for Windows: Windows 7 Build 7048 Notes|date=2009-03-08|accessdate=2009-04-24|first=Paul|last=Thurrott|publisher=Paul Thurrott's SuperSite for Windows}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಾಸ್ತವಪ್ರಾಯವಾದ PCಯ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ PC ಎಂದು ಪುನಃ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು   ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.microsoft.com/windows/virtual-pc/ |title=Windows Virtual PC |publisher=Microsoft |accessdate=2009-05-06 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಲು ''ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್''  ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುವಿಂಡೋಗಳ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್  ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ XPಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://download.microsoft.com/download/7/5/A/75A2C993-BFCC-47D0-8B6C-7C8CE2BA9833/Windows%20XP%20Mode%20for%20Windows%207_brochure.pdf |title=Windows XP Mode for Windows 7 brochure |publisher=Microsoft |accessdate=2009-05-06 |archive-date=ಮೇ 30, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530155602/http://download.microsoft.com/download/7/5/A/75A2C993-BFCC-47D0-8B6C-7C8CE2BA9833/Windows%20XP%20Mode%20for%20Windows%207_brochure.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮುಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು   (VHD) ಸಾಮಾನ್ಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ನೀಡುವ ಬೂಟ್ ಲೋಡರ್,  ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು VHD ಯಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಇದು ಕೇವಲ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.microsoft.com/downloads/info.aspx?na=90&amp;p=&amp;SrcDisplayLang=en&amp;SrcCategoryId=&amp;SrcFamilyId=80ede31d-3509-407b-a896-0beea8705589&amp;u=http%3a%2f%2fdownload.microsoft.com%2fdownload%2f7%2f0%2fF%2f70FE9C38-08D1-4FCC-BEF8-42B47DD968FE%2fWindows7VHDBoot.wmv |title=Demonstration: Windows 7 VHD Boot |publisher=Microsoft |accessdate=2009-04-29 }}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ರಿಮೋಟ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ (RDP) ಅನ್ನು, ವಿಡಿಯೋ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು 3D ಆಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿಜ ಅವಧಿಯ ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ  ರಿಮೋಟ್ ಡೆಸ್ಕ್  ಟಾಪ್ ಪರಿಸದರಲ್ಲಿ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ 10 ನ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/ES21/ |title=Windows 7 Presentation Virtualization: Graphics Remoting (RDP) Today and Tomorrow |publisher=Microsoft |accessdate=2008 }}&lt;/ref&gt; ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/05/29/let-s-talk-about-windows-7-starter.aspx |title= Let’s talk about Windows 7 Starter |publisher=Windows 7 Team |accessdate=2009-05-29}}&lt;/ref&gt;

=== ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾದ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ===
{{Main|List of features removed in Windows 7}}

ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.  ಇದು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮೆನು ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು, ಕೆಲವು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್  ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಕ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾನೊಂದಿಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು — ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೂವೀ ಮೇಕರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://download.live.com/windows7|title=Finding your applications in Windows 7|accessdate=2009-10-23|date=2009-10-22|publisher=Microsoft|author=Windows Live team}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಮ್ಯೇಲ್ — ಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರೂ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ 'em, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಟಿಂಕರ್, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಡ್ರೀಮ್ ಸೀನ್.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇಂಕ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

== ನಂಬಿಕೆ ವಿರೋಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ನಿಗಾವಹಿಸುವಿಕೆ{{Anchor|Criticism}} ==
ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು  2001 ರ ''ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ v. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್''  ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಾಖಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು-ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯು 2008 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜುಪಿಟರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿರುವ ಮೈಕೆಲ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಗ್ರಾಹಕರು ಬಯಸಬಹುದಾದ ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಮೇಲಿರುವ &quot;[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್] ಸವಾಲಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&amp;articleId=9068339&amp;taxonomyId=14&amp;intsrc=kc_top|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080423070835/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&amp;articleId=9068339&amp;taxonomyId=14&amp;intsrc=kc_top|archivedate = 2008-04-23|title = Windows 7 eyed by antitrust regulators|accessdate = 2008-03-19|last = Keizer|first = Gregg F.|authorlink = |year = 2008|month = March}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುರೋಪ್‌ ===
ಯುರೋಪಿನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತಿಸಲು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, &quot;ಬ್ಯಾಲೊಟ್&quot; ಪಟಲದ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬ್ರೌಸರ್ ಅನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೀಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;neowin-browserballot&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/main/09/07/24/microsoft-propose-browser-ballot-screen-to-the-eu|title=Microsoft proposes &quot;Browser Ballot Screen&quot; to the EU|first=Kevin|coauthors=Weiner|date=July 24, 2009|publisher=Neowin|accessdate=2009-08-01|archive-date=ಜುಲೈ 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090727221730/http://www.neowin.net/news/main/09/07/24/microsoft-propose-browser-ballot-screen-to-the-eu|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ  ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಗೊಂದಲದ ಕುರಿತು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 7 E ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ,  ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಇಂದು ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;neowin-noE&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/main/09/08/01/microsoft-scraps-windows-7-e-version-for-europe|title=Microsoft scraps Windows 7 'E' version for Europe|last=Warren|first=Tom|date=August 1, 2009|publisher=Neowin|accessdate=2009-08-01|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090822033855/http://www.neowin.net/news/main/09/08/01/microsoft-scraps-windows-7-e-version-for-europe|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು  N ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಂತೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಮಾರಾಟ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಇತರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://emea.microsoftstore.com/UK/Microsoft/Windows/Windows-7/?WT.mc_id=MSCOMUK_HomePage_Buy_Windowstab|title=Microsoft online Windows 7 store page|accessdate=2009-09-09|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090919152921/http://emea.microsoftstore.com/UK/Microsoft/Windows/Windows-7/?WT.mc_id=MSCOMUK_HomePage_Buy_Windowstab|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಸ್ವೀಕೃತಿ ==
ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ, Amazon.co.uk ನಲ್ಲಿ 2009 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪೂರ್ವ ಬೇಡಿಕೆಗಳು, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಅದರ ಮೊದಲ 17 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Windows 7 flies off virtual shelf |date=2009-07-15 |publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8151342.stm|accessdate=2009-07-15}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಹಿಂದಿನ [[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಡೆತ್‌ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋಸ್|ಏಳನೆ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಪುಸ್ತಕದ]] ಮಾರಾಟ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಮೇಜಾನ್ ಸೈಟ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಗಳಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Windows 7 set to break retail records|date=2009-10-21 |publisher=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/oct/21/windows-7-launch|accessdate=2009-10-21 | location=London | first=Bobbie | last=Johnson}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿ ಮೇಟ್ ಸಂಪುಟಗಳ, 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ 36 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಮಾರಾಟವಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=64bit版Windows 7は人気でやや品薄、週明けには回復？|date=2009-10-24|url=http://akiba-pc.watch.impress.co.jp/hotline/20091024/etc_win75.html}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ,  ಇದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೇರ್ ನ ಬೆಲೆ  ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಪಲ್ ನ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್OS X]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚೀನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=October 2009 OS stats: Windows 7 passes Snow Leopard, Linux|date=2009-11-06 |publisher=ars technica|url=https://arstechnica.com/microsoft/news/2009/11/october-2009-os-stats-windows-7-passes-snow-leopard-linux-1.ars?utm_source=microblogging&amp;utm_medium=arstch&amp;utm_term=Main%20Account&amp;utm_campaign=microblogging|accessdate=2009-11-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Windows 7 surpasses Snow Leopard in under two weeks|date=2009-11-07 |publisher=[[Neowin]]|url=http://www.neowin.net/news/main/09/11/06/windows-7-surpasses-snow-leopard-in-under-two-weeks|accessdate=2009-11-07}}&lt;/ref&gt; ನೆಟ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಮೂರು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಏಳು ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;win7UseContinuesToClimb&quot;&gt;{{cite web
| url = http://news.cnet.com/8301-10805_3-10394517-75.html
| title = Windows 7 use continues to climb
| author = [[Ina Fried]]
| date = 2009-11-10
| publisher = [[CNET]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಅದು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 4 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, 90 ಮಿಲಿಯನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20100304/windows-7-90-million-licenses-sold-in-4-months/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011 |archive-date=ಮೇ 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510041546/http://digitaldaily.allthingsd.com/20100304/windows-7-90-million-licenses-sold-in-4-months/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆರುತಿಂಗಳೊಳಗೆ  ಅಂದರೆ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 23 ರಂದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7, 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ZDNETWindows7FastestSellingWinOS&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.zdnet.com/news/windows-7-now-fastest-selling-windows-os/417718 |title=Windows 7 now fastest-selling Windows OS |publisher=ZDNet |date=2010-04-27 |accessdate=2010-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WindowsITPro150million&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.windowsitpro.com/article/paul-thurrotts-wininfo/Windows-7-150-Million-Copies-Sold.aspx |title=Windows 7: 150 Million Copies Sold |publisher=Windows IT Pro |date=2010-06-23 |accessdate=2010-06-24}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ 2010 ರ ಜೂನ್ 23 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 150 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಏಳು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;WindowsITPro150million&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WindowsSteamBlog150million&quot;&gt;{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/06/23/150-million-licenses-of-windows-7-sold-windows-live-betas-announced.aspx |title=150 Million Licenses of Windows 7 Sold, Windows Live Betas Announced |publisher=Microsoft |date=2010-06-23 |accessdate=2010-06-24}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ 2010 ರ ಜೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದಂತೆ, 46 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಿಂಡೋಸ್ 7 PC ಗಳು  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ  64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ, ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;WindowsSteamBlog64BitMomentum&quot;&gt;{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/07/08/64-bit-momentum-surges-with-windows-7.aspx |title=64-Bit Momentum Surges with Windows 7 |publisher=Microsoft |date=2010-07-08 |accessdate=2010-08-02}}&lt;/ref&gt; NPD ಗ್ರೂಪ್ ನ ಸ್ಟಿಫನ್ ಬೇಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 77 ಪ್ರತಿಶದಷ್ಟು PC ಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 64-ಬಿಟ್  ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;WindowsSteamBlog64BitMomentum&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CnetMicrosoftWindows7Makes64BitHeadway&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.cnet.com/8301-10805_3-20010092-75.html |title=Microsoft: Windows 7 makes 64-bit headway |publisher=cnet |date=2010-07-09 |accessdate=2010-08-02}}&lt;/ref&gt;  ಅದಲ್ಲದೇ 2010 ರ ಜುಲೈ 22 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7, 175 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;WindowsSteamBlog175million&quot;&gt;{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/07/22/windows-7-momentum-continues-175-million-licenses-sold.aspx |title=Windows 7 Momentum Continues: 175 Million Licenses Sold |publisher=Microsoft |date=2010-07-22 |accessdate=2010-07-27}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ  240 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;WindowsSteamBlog240million&quot;&gt;{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/10/21/celebrating-windows-7-at-1-year-more-than-240-million-licenses-sold.aspx |title=Celebrating Windows 7 at 1 Year – More than 240 Million Licenses Sold |publisher=Microsoft |date=2010-10-21 |accessdate=2010-10-22}}&lt;/ref&gt;

ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. CNET, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಗೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ 4.5 ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Microsoft Windows 7 (Home Premium) Review - CNet|date=2009-07-31|publisher=[[CNet]]|url=http://reviews.cnet.com/windows/microsoft-windows-7-home/4505-3672_7-33704139.html|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091018193403/http://reviews.cnet.com/windows/microsoft-windows-7-home/4505-3672_7-33704139.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದರೊಂದಿಗೆ  &quot;ಇದು ವಿಸ್ಟಾ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಿತ್ತೊ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [ಮತ್ತು] ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಏನನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಿತ್ತೊ ಅದನ್ನು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.ಲ್ PC ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ,ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಪುನಃ ಒದಗಿಸಿದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್, ಸರಳವಾದ ಹೋಮ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ &quot;ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 4 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;pcmagReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.pcmag.com/article2/0%2C2817%2C2348899%2C00.asp
| title = Microsoft Windows 7
| author = Michael Muchmore
| date = 2009-10-22
| publisher = [[PC Magazine]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಮಮ್ PC, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ 10 ರಲ್ಲಿ 9 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಕುರಿತು ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತಲ್ಲದೇ, &quot;ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ&quot; ಹೊಸ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;maxPCReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.maximumpc.com/article/reviews/windows_7_review
| title = Windows 7 Review: XP vs Vista vs 7 in 80+ Benchmarks
| author = Will Smith
| date = 2009-10-19
| publisher = [[Maximum PC]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; PC ವರ್ಲ್ಡ್,ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಗೆ &quot;ತಕ್ಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಿತಲ್ಲದೇ, ವೇಗದ ಮಾನದಂಡಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಗಿಂತ  ಸ್ವಲ್ಪ ವೇಗವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref name=&quot;pcWorldReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.pcworld.com/article/172602/windows_7_review.html
| title = Windows 7 Review
| author = [[Harry McCracken]]
| date = 2009-10-19
| publisher = [[PC World (magazine)|PC World]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; PC ವರ್ಲ್ಡ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pcWorldBestProducts2009&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.pcworld.com/article/174171-2/the_pc_world_100_best_products_of_2009.html
| title = The PC World 100: Best Products of 2009
| author = The PC World Editorial Team
| date = 2009-10-19
| publisher = [[PC World (magazine)|PC World]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಮೇಲೆEngadget ಮಾಡಿದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7ನೊಂದಿಗೆ &quot;ಸದೃಢ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆಟ್ ಬುಕ್ ಸೆಟ್ ಗಳಿಗೆ ವೇಗವು  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;engadgetReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.engadget.com/2009/08/12/windows-7-review/
| title = Windows 7 review
| author = Paul Miller
| date = 2009-08-12
| publisher = [[Engadget]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; LAPTOP ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, ವಿಂಡೋಸ್ 7  ಗೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ 4 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ &quot;ಸಾಧಾರಣದಿಂದ ಆಕರ್ಷಕ&quot; ಸುಧಾರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;laptopMagReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.laptopmag.com/review/software/windows-7.aspx
| title = Windows 7
| author = Dana Wollman
| date = 2009-08-21
| publisher = LAPTOP Magazine
| accessdate = 2009-11-13
| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2014
| archive-url = https://web.archive.org/web/20140417003030/http://www.laptopmag.com/review/software/windows-7.aspx
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; Techradar, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ವಿಂಡೋಸ್  ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;techRadarReview&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/microsoft-windows-7-622923/review
| title = Windows 7 review
| author = Mary Branscombe
| date = 2009-08-07
| publisher = TechRadar
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'',&lt;ref name=&quot;nyTimesReview&quot;&gt;{{cite news
| url = https://www.nytimes.com/2009/10/22/technology/personaltech/22pogue.html
| title = Windows 7 Keeps the Good, Tries to Fix Flaws
| author = [[David Pogue]]
| date = 2009-10-21
| publisher = New York Times
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ''USA ಟುಡೇ'',&lt;ref name=&quot;usaTodayReview&quot;&gt;{{cite news
| url = http://www.usatoday.com/tech/products/2009-10-16-baig16_CV_N.htm
| title = After Vista, Windows 7 is a giant leap for Microsoft
| author = [[Ed Baig|Edward C. Baig]]
| date = 2009-10-21
| publisher = [[USA Today]]
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'',&lt;ref name=&quot;wsjReview&quot;&gt;{{cite news
| url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703298004574459293141191728.html
| title = A Windows to Help You Forget
| author = [[Walter Mossberg|Walter S. Mossberg]]
| date = 2009-10-08
| publisher = Wall Street Journal
| accessdate = 2009-11-13
}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'' &lt;ref name=&quot;telegraphReview&quot;&gt;{{cite news
| url = http://www.telegraph.co.uk/technology/microsoft/6384509/Microsoft-Windows-7-review.html
| title = Microsoft Windows 7 review
| author = Matt Warman
| date = 2009-10-20
| publisher = [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]
| accessdate = 2009-11-13
| location=London
}}&lt;/ref&gt; ಗಳೂ ಕೂಡ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಸ್ಟಾ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Some Vista users say they're getting the Ultimate shaft|date=2009-07-02|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10277506-56.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Vista Ultimate users fume, rant over Windows 7 deals|date=2009-07-02|url=http://www.computerworld.com/s/article/9135121/Vista_Ultimate_users_fume_rant_over_Windows_7_deals}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಿಂದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ವಿಂಡೋಸ್ 7  ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು  $219.99&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shop: Windows 7 |date=2009-10-22|url=http://www.microsoft.com/windows/buy/default.aspx}}&lt;/ref&gt; ಅನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಅಳವಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Windows 7 Upgrade Considerations |date=2009-10-22|url=http://www.microsoft.com/windows/windows-7/get/upgrade-considerations.aspx}}&lt;/ref&gt;

== ಆವೃತ್ತಿಗಳು ==
{{Main|Windows 7 editions}}
ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆರು ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಹುಪಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ExtremeTech&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340431,00.asp |title=All Windows 7 Versions—What You Need to Know |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218221046/http://www.extremetech.com/computing/82542-all-windows-7-versionswhat-you-need-to-know |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬಳಕೆಯಂತಹ ಇತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ExtremeTech&quot;/&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ExtremeTech&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;supersite&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.winsupersite.com/win7/win7_skus.asp|title=Windows 7 Product Editions|last=Thurrott|first=Paul|date=2009-02-03|accessdate=2009-02-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnet&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10155193-56.html|title=Windows 7 will come in many flavors|publisher=CNET News|date=2009-02-03|accessdate=2009-02-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Softpedia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Editions-Features-on-Parade-103766.shtml |title=Windows 7 Editions - Features on Parade |publisher=Softpedia |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಜನವರಿ 19, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119035448/http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Editions-Features-on-Parade-103766.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PCWorld&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/158870/microsoft_announces_six_windows_7_editions.html |title=Windows 7: Which Edition is Right For You? |publisher=PCWorld |date=2009-02-03 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228173247/http://www.pcworld.com/article/158870/windows_7_which_edition_is_right_for_you.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, 32-ಬಿಟ್ (IA-32) [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|ಸಂಸ್ಕಾರಕ]] ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು 64-ಬಿಟ್ (x86-64) ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಅಳವಡಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಅಳವಡಿಸದೇ, ಅನಂತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಪರವಾನಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;closewindows7look&quot;&gt;{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/02/04/a-closer-look-at-the-windows-7-skus.aspx |title=A closer look at the Windows 7 SKUs |last=LeBlanc |first=Brandon |date=February 9, 2009 |accessdate=2009-02-09 |work=Windows Team Blog |publisher=Microsoft }}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ 2 DVDಗಳನ್ನು (IA-32 ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ 1 DVD ಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು DVDಯನ್ನು x86-64 ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿತರಿಸಿತು)ಹೀಗೆ ವಿತರಿಸಿರುವುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.(ಸ್ಟ್ರಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ; ಕೇವಲ ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ, OEM ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ DVDಯನ್ನು ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ). ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು, ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ವಿಂಡೋಸ್ ಏನಿಟೈಮ್ ಅಪ್ ಗ್ರೇಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊರಗಿರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;supersite&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;closewindows7look&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ExtremeTechDateCostUpgrades&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340432,00.asp |title=All Windows 7 Versions—What You Need to Know - Release Date, Cost, and Upgrades |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-16 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110214075439/http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340432,00.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳು ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕವರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ: ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ; ಸಿಂಗಾಪುರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ; ಭಾರತ; ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ;  ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್) ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಬಹುದು, ಮಾರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಳಸಬಹುದು.

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ (ಆಯ್ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ)ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಮೂರು PC ಗಳ ವರೆಗೂ ಅಳವಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;WindowsTeamBlogFamilyPack&quot;&gt;{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/21/when-will-you-get-windows-7-rtm.aspx |title=Microsoft Announces &quot;Family Pack&quot; For Windows 7 |publisher=Microsoft |date=2009-07-21 |accessdate=2009-07-21 }}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ &quot;ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪ್ಯಾಕ್&quot; ಗೆ US$259.99 ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬೇಕು;&lt;ref name=&quot;Amazon&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/Microsoft-Windows-Premium-Upgrade-Family/dp/B002MV2MG0/ |title=Microsoft Windows 7 Home Premium Upgrade Family Pack (3-User)|publisher=Amazon |date=2009-12-20 |accessdate=2009-12-20 }}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಕೆಲ ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ಇದು  US$149.99 ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;WindowsTeamBlogFamilyPack&quot;/&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಮೇಲೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಿಯಾಯಿತಿಗಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು 2009 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಲ್ಲಿ ಅದು ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|US]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.  ಸರಿಯಾದ.edu or.ac.uk  ಇ ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು  $30 ಅಥವಾ £30 ಬೆಲೆಗೆ  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Windows: Student Offer |url=http://www.microsoft.com/uk/windows/studentoffer/default.aspx |author=Microsoft |accessdate=2009-09-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Microsoft: Students to get Windows 7 for £30/$30 |first=Tom|last=Warren |url=http://www.neowin.net/news/main/09/09/17/microsoft-uk-students-to-get-windows-7-for-30 |accessdate=2009-09-18}}&lt;/ref&gt;

ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ.(ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಿದೆ 2011).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsembedded/en-us/products/westandard/default.mspx|title=Windows Embedded Standard 7|publisher=Microsoft|accessdate=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ಮಾರಾಟ ==
ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ವಿವಿಧ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುವವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ExtremeTechWindows7Editions&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340431,00.asp |title=All Windows 7 Versions--What You Need to Know |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2010-08-02 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218221046/http://www.extremetech.com/computing/82542-all-windows-7-versionswhat-you-need-to-know |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ(ಸ್ಟಾರ್ಟರ್, ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್, ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್, ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್), ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ನೋಟ್ ಬುಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ, ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗಾಗಿ, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ExtremeTechWindows7Editions&quot;/&gt;

== ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:WINDOWS 7 PC STICKER.svg|125px|thumb|right|ಇತ್ತೀಚಿನ PCಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ PC ಗಳು ಈ ಸ್ಟಿಕರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.]]
ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;7requirements&quot;&gt;{{cite web|url=http://windows.microsoft.com/en-us/windows7/products/system-requirements|title=Windows 7 system requirements|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt; ಈ 32-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಇರುವ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ವಿಸ್ಟಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಇದ್ದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇವು ಅಧಿಕವಾಗಿವೆ.   ನಂತರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಪರಿಷ್ಕರಣ ಸಲಹಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ Nvidia GeForce FX (5xxx) ಸರಣಿಗಳು ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೊರೈಸಿದರೂ ಕೂಡ, GeForce 6 ಸರಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯಾವುದಕ್ಕೂ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಡ್ರೈವರ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದಂತೆ nVidia ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.

{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;3&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:auto;text-align:center&quot;
|+ &lt;td&gt;&lt;big&gt;ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗಾಗಿ ಬೇಕಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು&lt;/big&gt;&lt;ref name=&quot;7requirements&quot;/&gt;&lt;/td&gt;
|-
! ವಿನ್ಯಾಸ
|  '''32-ಬಿಟ್''' 
|  '''64-ಬಿಟ್''' 
|-
! [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ:]]
|  1&amp;nbsp;GHz x86 ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ
|  1&amp;nbsp;GHz x86-64 ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ
|-
! ಮೆಮೊರಿ (RAM)
|  1&amp;nbsp;GB
|  2&amp;nbsp;GB
|-
! ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್(ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಡ್)
|  colspan=&quot;2&quot;| WDDM ಚಾಲಕ ನಮೂನೆ 1.0 ಯೊಂದಿಗೆ DirectX 9 ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಕ&lt;br /&gt;(ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಏರೊ ಗೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ)
|-
! HDD ಫ್ರೀ ಸ್ಪೇಸ್
|  ಫ್ರೀ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನ 16&amp;nbsp;GB
|  ಫ್ರೀ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನ 20&amp;nbsp;GB
|-
! ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರೈವ್
|  colspan=&quot;2&quot;| DVD ಡ್ರೈವ್ (ಕೇವಲ DVD/CD ಮೀಡಿಯಾ ದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು)
|}

'''ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬೇಕಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು:''' &lt;ref name=&quot;7requirements&quot;/&gt;
* ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್ (ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್, ಅಲ್ಟಿಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್): ಇದಕ್ಕೆ RAM ನ ಅಧಿಕ 1GBಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಹಾಗು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ 15GBಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ವರ್ಚ್ಯುಲೈಸೇಷನ್ ಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಿರುವ ಅವಶ್ಯಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/virtual_pc_guy/archive/2010/03/18/windows-virtual-pc-no-hardware-virtualization-update-now-available-for-download.aspx |title=Windows Virtual PC&amp;nbsp;– no hardware virtualization update now available for download }}&lt;/ref&gt;
* ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ( ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಪ್ರೊಫೇಷನಲ್, ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಮತ್ತು  ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ),ಇದು TVಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು TV ಟ್ಯೂನರ್ ಅನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ.

=== ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ===
ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಸ್ಮೃತಿ ಶಕ್ತಿಯ (RAM) ಮೇಲಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ 7,ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗು 32-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;7memoryrequirements&quot;&gt;{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/aa366778(VS.85).aspx#physical_memory_limits_windows_7 |title=Memory Limits for Windows Releases |publisher=Microsoft |accessdate=2010-06-25}}&lt;/ref&gt; ಕೆಳಕಂಡ ಟೇಬಲ್ ಮೂಲದ ಆಧಾರ ದೊರೆಯುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಶಕ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ:

{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;3&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:auto;text-align:center&quot;
|+ &lt;td&gt;&lt;big&gt;ವಿಂಡೋಸ್ 7  ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಪರಿಮಿತಿಗಳು&lt;/big&gt;&lt;ref name=&quot;7memoryrequirements&quot;/&gt;&lt;/td&gt;
! ಆವೃತ್ತಿ 
! 32-ಬಿಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಮಿತಿ 
! 64-ಬಿಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಮಿತಿ
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ 
|  4&amp;nbsp;GB 
|  192&amp;nbsp;GB
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ 
|  4&amp;nbsp;GB 
|  192&amp;nbsp;GB
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ 
|  4&amp;nbsp;GB 
|  192&amp;nbsp;GB
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ 
|  4&amp;nbsp;GB 
|  16&amp;nbsp;GB
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ 
|  4&amp;nbsp;GB 
|  8&amp;nbsp;GB
|-
|  ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ 
|  2&amp;nbsp;GB 
|  N/A
|}

=== ಬಹು-ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಸ್ಕರಣದ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ===

ಒಂದು PCಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರವು&lt;ref&gt;ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣವು: 1) ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಗಳ ಪರಿಮಾಣದ ಸೂಚನೆಗಳ ಎಳೆಯ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಅಥವಾ 2) ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಗಳ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;: 32-ಬಿಟ್ ಗೆ 32&lt;ref&gt;ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೇ 32 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು,  ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗಿನ 16 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು.&lt;/ref&gt;, 64-ಬಿಟ್ ಗೆ 256&lt;ref&gt;ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೇ 256 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು, ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ 128 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು.&lt;/ref&gt;. ಒಂದು PC ಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಆಧಾರಗಳ ಹೊಂದಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಾಣ: ಪ್ರೊಫೇಷನಲ್, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್  ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗೆ 2; ಸ್ಟಾರ್ಟರ್, ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಮತ್ತು  ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗೆ 1.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windows/windows-7/get/system-requirements.aspx |title=Multi-core processor and multiprocessor limits for Windows 7 |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2010-11-29}}&lt;/ref&gt;

== ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳು(ಸೇವಾ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) ==
ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 (SP1) ಅನ್ನು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 18 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಬೀಟಾವನ್ನು 2010 ರ ಜುಲೈ 12 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/windows/b/business/archive/2010/06/07/virtualization-updates-at-teched.aspx|date=2010-06-07|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft|title=Virtualization Updates at TechEd}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.computerworld.com/s/article/9172738/Microsoft_announces_Windows_7_SP1|title=Microsoft Announces Windows 7 Service Pack 1|publisher=Computer World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://redmondmag.com/articles/2010/07/12/microsoft-releases-sp1-beta-for-windows-server-2008-r2.aspx|title=Microsoft Releases SP1 Beta for Windows Server 2008 R2|publisher=Redmondmag.com}}&lt;/ref&gt; ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಈ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್, ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.techradar.com/news/software/operating-systems/microsoft-few-issues-to-address-with-windows-7-service-pack-1-665048|title=Microsoft: Few issues to address with Windows 7 Service Pack 1|publisher=TechRadar UK}}&lt;/ref&gt;

ಆಗ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಿಂದ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಟಾರಂಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lifehacker.com/5511581/windows-7-sp1-beta-hits-the-torrents|title=Windows 7 SP1 Hits The Torrents|publisher=Lifehacker|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110126090604/http://lifehacker.com/5511581/windows-7-sp1-beta-hits-the-torrents|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.techradar.com/news/software/windows-7-service-pack-1-leaks-out-681913|title=Windows 7 Service Pack 1 Leaks Out|publisher=TechRadar UK|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610211746/http://www.techradar.com/news/software/windows-7-service-pack-1-leaks-out-681913|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಹಿರಂಗವಾದ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಖ್ಯೆ 6.1.7601.16537.amd64fre.win7.100327-0053ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://geeksmack.net/microsoft/1235-exclusive-windows-7-sp1-beta-leaks-screenshots|title=Windows 7 SP1 Beta Leaks|publisher=GeekSmack|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110319031106/http://www.geeksmack.net/microsoft/1235-exclusive-windows-7-sp1-beta-leaks-screenshots|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸಾಫ್ಟ್ ಪೀಡಿಯಾ 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು, ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ನಿರ್ಮಾಣ &quot;6.1.7601.17104&quot; ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ಯಾಕ್, ಎಸ್ ಕ್ರಾವ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಯ್ದ ಟೆಸ್ಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-SP1-Release-Candidate-RC-Available-to-Select-Testers-Reportedly-159542.shtml|title=Windows 7 SP1 RC-Escrow Build 7601.17104 Available to Select Testers, Reportedly|publisher=Softpedia}}&lt;/ref&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು &quot;6.1.7601.17105&quot; ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/windows-7-sp1-rc-released |title=Windows 7 SP1 RC released |publisher=Neowin.net |date=2010-10-26 |accessdate=2010-11-29}}&lt;/ref&gt;

ಅದರ ಪ್ರಕಟನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1ರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2011 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/bott/ie9-hits-one-more-milestone-but-still-faces-one-final-hurdle/2530?tag=mantle_skin;content |title=IE9 hits one more milestone but still faces one final hurdle |publisher=ZDNet |date= |accessdate=2010-11-29}}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{Portal|Microsoft}}
* ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆ
* ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಇತಿಹಾಸ
* ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸೆಕ್ಯೊರಿಟಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್ (MSE)

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Wikinews|Windows 7 gets 'early release' in China; software pirates beat Microsoft to the punch}}
* {{Official website|http://www.microsoft.com/windows/windows-7/}}
* [http://technet.microsoft.com/en-au/windows/dd361745.aspx?WT.mc_id=soc-c-au-loc--2010oct ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರಿಸೋರ್ಸಸ್]
* [http://windows.microsoft.com/en-US/Windows7/Home ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್  - ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]
* [http://blogs.msdn.com/e7/ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 - MSDN ಬ್ಲಾಗ್ಸ್]
* [http://www.windows7deploymentguide.com/ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಡಿಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ನ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815200102/http://windows7deploymentguide.com/ |date=ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2019 }}
* [http://windowsteamblog.com/blogs/developers/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬ್ಲಾಗ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್]
* [http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಟೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್ - ವಿಂಡೋಸ್ ಟೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]
* [http://www.microsoft.com/industry/government/products/windows7/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಫಾರ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್]

{{Microsoft Windows family}}

{{Use mdy dates|date=August 2010}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:2009ರ ತಂತ್ರಾಂಶ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ 7]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್ NT]]</text>
      <sha1>mgszo808qgcymai6562k7qm8ra8y8yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮ್ಯಾಕ್ಬುಕ್ ಏರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28496</id>
    <revision>
      <id>1435537</id>
      <parentid>1430069</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72805" sha1="6kblf9d8fm2vubsg5pcpl6mz0wqoeis" xml:space="preserve">{{Infobox information appliance
| name = MacBook Air
| image =
| manufacturer = [[Apple Inc.]]&lt;ref name=specs /&gt;&lt;ref name='Wired 01-15-08'&gt;{{cite web | url = https://www.wired.com/gadgets/mac/news/2008/01/macworld_products | title = Jobs Unveils 'World's Thinnest Notebook' | accessdate = 2010-08-10 | first = Wired.com staff | date = 01-15-08 | work = Wired.com | publisher = [[Wired Magazine]] | archiveurl = https://archive.today/20130105073122/http://www.wired.com/gadgets/mac/news/2008/01/macworld_products | archivedate = 2013-01-05 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;
| type = [[Laptop]]/[[Notebook computer|Notebook]]
| releasedate = {{Start date|2008|01|29}} (original release)&lt;br /&gt;{{Start date|2010|10|20}} (current model)
| lifespan = {{Start date|2008|01|30}}&lt;ref&gt;{{cite web|last=Neumayr|first=Tom|title=MacBook Air Now Shipping|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/30mba.html|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-05-25}}&lt;/ref&gt;
| os = [[Mac OS X]]&lt;ref name=specs /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=MacBook Air Environmental Report|url=http://images.apple.com/environment/reports/docs/MacBook-Air-Environmental-Report.pdf|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-05-25}}&lt;/ref&gt;
| input =
| website = {{url|apple.com/macbookair}}
}}

'''ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌'''  ಗಣಕ ಉತ್ಪನ್ನವರ್ಗವು ಆಪಲ್‌ನ  ಬಹುಹಗುರ  ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌  [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಗಣಕಗಳ]] ಉತ್ಪನ್ನ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೊತ್ತಮೊದಲ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌   ೧೩.೩&quot; ಮಾದರಿಯದಾಗಿದ್ದು, 'ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ  ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌'  ಎಂದು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ  ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ &amp; ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ  ಜನವರಿ  ೧೫, ೨೦೦೮ರಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/15mbair.html|title=Apple Introduces MacBook Air—The World's Thinnest Notebook|date=15 January 2008|publisher=Apple|accessdate=19 November 2009}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನ ಮೂಲ ಮಾದರಿಯು  ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.anandtech.com/show/2422 |title=ದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  CPU ಮಿಸ್ಟರಿ: ಮೋರ್‌ ಡೀಟೇಲ್ಸ್‌ ರಿವೀಲ್ಡ್‌ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2011-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110506134248/http://www.anandtech.com/show/2422 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇಂಟೆಲ್‌ ಮೆರಾಮ್‌‌  CPU ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟೆಲ್‌  GMA ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ನವೀಕರಿಸಿ  ೨೦೦೮ರ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ  ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸದ  ಪೆನ್ರಿನ್‌   CPU ಹಾಗೂ  ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಜಿಇಫೋರ್ಸ್‌  ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ  ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ  ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-DVI ವಿಡಿಯೋ  ಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಕಿರು ದರ್ಶಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು&lt;ref name=&quot;Late 2008 1.6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Late 2008 1.83&quot; /&gt; ೨೦೦೯ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಪ್ರೋ  ಉತ್ಪನ್ನವರ್ಗದ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ   ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ವೇಗದ  ಪೆನ್ರಿನ್‌   CPU ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Evans|first=Bill|title=Apple Updates MacBook Pro Family with New Models &amp; Innovative Built-in Battery for Up to 40% Longer Battery Life|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08mbp.html|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-05-22}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌  ೨೦, ೨೦೧೦ರಂದು, ಆಪಲ್‌  ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೀನ ಹಗುರ ಹೊರಾವರಣವನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಪರದೆಯನ್ನು, ಅಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ  ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ಮತ್ತು  ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ  ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌  ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ  ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ  ೧೩.೩&quot; ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ  ೧೩.೩&quot; ಮಾದರಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ತೂಕ, ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ  ಬಳಕೆಯಅವಧಿ, ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ಸಾಧಾರಣ  ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ ಗಣಕಗಳಿಗಿಂತ  ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರುವ  ೧೧.೬&quot; ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.computerworld.com/s/article/9193382/Apple_s_new_11.6_in._MacBook_Air_Don_t_call_it_a_netbook |title=ಆಪಲ್‌ ನ ನವೀನ  11.6-in. ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ : ಅದನ್ನು ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಡಿ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629202037/http://www.computerworld.com/s/article/9193382/Apple_s_new_11.6_in._MacBook_Air_Don_t_call_it_a_netbook |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Special Event|url=http://www.apple.com/apple-events/october-2010/|publisher=Apple Inc.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/news/2010-10-20/apple-s-steve-jobs-to-introduce-updated-macintosh-line-operating-system.html ಆಪಲ್‌   ನವೀನ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಅನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ , ಲಯನ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-20020201-1.html |title=ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಣಕಗಳು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಂತಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಲಿವೆ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303033958/http://news.cnet.com/8301-17938_105-20020201-1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release
| url = http://www.apple.com/pr/library/2010/10/20mba.html
| title = Apple Reinvents Notebooks With New MacBook Air
| publisher = Apple Inc.
}}&lt;/ref&gt;

'''ಆಪಲ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಸೀರೀಸ್'''

ಆಪಲ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಸರಣಿಯು ಆಪಲ್‌ನ ಕಸ್ಟಮ್-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ARM-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

'''M1 (2020)'''

ನವೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ, Apple M1 ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರ ನಯವಾದ 2018 ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಫ್ಯಾನ್‌ಲೆಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ, Wi-Fi 6, USB4 / Thunderbolt 3, ಮತ್ತು ವೈಡ್ ಕಲರ್ (P3) ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.macrumors.com/2020/11/10/new-13-inch-macbook-pro-apple-silicon-unveild/ &quot;Apple Announces New 13-inch MacBook Pro With M1 Apple Silicon&quot;. ''MacRumors''.] November 10, 2020. Archived from the original on November 25, 2020. Retrieved November 10, 2020.&lt;/ref&gt; ಇದು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರನ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು FaceTime ಕ್ಯಾಮರಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. M1 ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಅದರ ಜ್ವಲಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬಾಳಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮೇ 2023 ರಂತೆ, ಇದು $999 USD ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

'''M2 (2022)'''

2022 WWDC ಯಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ M2 ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಮಾದರಿಯು 2021 ರ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೊ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾದ ಮತ್ತು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾಗ್‌ಸೇಫ್ 3, ಎತ್ತರದ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ರೆಟಿನಾ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ, 1080p ಫೇಸ್‌ಟೈಮ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.apple.com/in/newsroom/2022/06/apple-unveils-all-new-macbook-air-supercharged-by-the-new-m2-chip/ Apple unveils all-new MacBook Air, supercharged by the new M2 chip] - Apple Newsroom&lt;/ref&gt; M1 ಮಾದರಿಗಳಂತೆಯೇ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೊ ಥಂಡರ್‌ಬೋಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[https://www.techietech.tech/how-to-buy-the-best-monitor-for-m2-macbook-air/ Monitors for M2 MacBook Air] - TechieTechTech&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 5, 2023 ರಿಂದ 13-ಇಂಚಿನ M2 ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಏರ್‌ನ ಬೆಲೆಗಳು $1099 USD ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. 2023 WWDC ನಲ್ಲಿ 15-ಇಂಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಮುಂಗಡ-ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು ಜೂನ್ 5 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 13 ರಂದು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

== ವಿನ್ಯಾಸ ==
[[File:MacBook Air 11 inch side view.jpg|thumb|left|300px|11-ಅಂಗುಲಗಳ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನ ಎಡಬದಿ. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ , ಮ್ಯಾಗ್‌ಸೇಫ್‌  ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ‌ ಸಂಪರ್ಕಕ, USB ಪೋರ್ಟ್, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಸಾಧನದ ಸಂಪರ್ಕಗಂಡಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ನಿವಿಷ್ಟ  ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ.]]

ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕವನ್ನು  ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆಗಾಗಿಯೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹಗುರವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;mbaunibody&quot;&gt;{{cite web|title=Apple - MacBook Air - Remarkably thin, yet full size|url=http://www.apple.com/macbookair/design.html#unibody|publisher=Apple Inc.|accessdate=12 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unibodysteps&quot;&gt;{{cite web|title=Apple - MacBook Pro design - The breakthrough aluminum unibody|url=http://www.apple.com/macbookpro/design.html#unibody|publisher=Apple Inc.|accessdate=12 June 2010}}&lt;/ref&gt; ಈ ಗಣಕವು  ಹೊಳಪು ಮೈನ LED ಹಿಂಬೆಳಕಿನ ದರ್ಶಕ  ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕೀಲಿಮಣೆ, ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು  ಐಪ್ಯಾಡ್‌-ಸಂಬಂಧಿತ  ಬಹುವಿಧ-ಸ್ಪರ್ಶ ಅಂಗಚಲನೆಗಳಾದ ಒತ್ತುವಿಕೆ, ಹಾಯಿಸುವಿಕೆ/ಉಜ್ಜುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;features&quot; /&gt; ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ  ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಏರ್‌‌'ಶ್ರೇಣಿಯ  ಬಹುವಿಧ-ಸ್ಪರ್ಶ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬರವಣಿಗೆಗಳ ಅಭಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೊಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple – Mac OS X Snow Leopard – Refining the user experience|url=http://www.apple.com/macosx/refinements/|publisher=Apple Inc.|accessdate=8 June 2010}}&lt;/ref&gt;

೧೧-ಅಂಗುಲಗಳ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕದಲ್ಲಿ  ಗಣಕದ ಎಡಭಾಗವು  ಮ್ಯಾಗ್‌ಸೇಫ್‌/ಕಾಂತತೆಸುರಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಸಂಪರ್ಕಕವನ್ನು, ಒಂದು USB ಪೋರ್ಟ್, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಸಾಧನದ ಸಂಪರ್ಕಗಂಡಿ ಹಾಗೂ  ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;specs&quot;&gt;{{cite web|title=MacBook Air Technical Specifications|url=http://www.apple.com/macbookair/specs.html|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-11-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;features&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/macbookair/features.html|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-11-26|title=MacBook Air features}}&lt;/ref&gt; ಗಣಕದ ಬಲಭಾಗವು ಒಂದು USB ಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಿರು  ದರ್ಶಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಒಂದು ಐಸೈಟ್‌  ಅಂತರಜಾಲಛಾಯಾಗ್ರಾಹಿ/ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್‌ ಇದ್ದು, ಅದನ್ನು ಈಗ ಫೇಸ್‌ಟೈಮ್‌ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;specs&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;features&quot; /&gt;

೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೌಲಭ್ಯಸಹಿತವಾದ ೧೨&quot; ಪವರ್‌ಬುಕ್‌‌ G೪ಅನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕವು  ಆಪಲ್‌  ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಉಪಅಡಕ ಮಡಿಲಗಣಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಐಚ್ಛಿಕ  ಘನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ  ಸಂಗ್ರಹಣಾ  ಮುದ್ರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ  ಆಪಲ್‌ ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಗಣಕ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ssd&quot;&gt;{{cite web|last=Choney|first=Suzanne|title=Lighter laptops move to flash-based drives|work=[[Newsweek]]|date=೨೦೦೮-೦೧-೨೪|url=http://www.msnbc.msn.com/id/22805558|7=|accessdate=೨೦೦೮-೦೧-೨೪|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104145204/http://www.msnbc.msn.com/id/22805558|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆರ್ಸ್‌ಟೆಕ್ನಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಕ ೮೦ GB ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ  ಪ್ರಥಮ  ಪೀಳಿಗೆಯ   ಏರ್‌‌ ಮಾದರಿಯ  ೬೪ GB&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಗಣಕ  ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳು  ಆಧಾರಸಂಖ್ಯೆ -೧೦ರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ  ಆ ಮೂಲಕ  &quot;ಕಿಲೋಬೈಟ್‌&quot; (KB) = ೧೦&lt;sup&gt;೩ &lt;/sup&gt;ಬೈಟ್‌ಗಳು, &quot;ಮೆಗಾಬೈಟ್‌&quot; (MB) = ೧೦&lt;sup&gt;೬&lt;/sup&gt; ಬೈಟ್‌ಗಳು  ಹಾಗೂ &quot;ಗಿಗಾಬೈಟ್‌&quot; (GB) = ೧೦&lt;sup&gt;೯&lt;/sup&gt; ಬೈಟ್‌ಗಳು ಆಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;/ref&gt; ಘನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ  ಮುದ್ರಿಕೆ‌ಗಳಲ್ಲಿ  &quot;ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ &quot; ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌  ೧೪, ೨೦೦೮ರಂದು ೧೨೮ GB (ಘನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ) ಹಾಗೂ ೧೨೦ GB (ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ)ಗಳಷ್ಟು ಸುಧಾರಿತ  ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನವೀನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;buy&quot; /&gt; ೨೦೧೦ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೧೧&quot; ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ   ೬೪ ಅಥವಾ ೧೨೮GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ  ಹಾಗೂ ೧೩&quot; ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ  ೧೨೮ ಅಥವಾ  ೨೫೬GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ  ಕೇವಲ SSD ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು  ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಸರ್ವೇ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ   ೨ GB RAMನೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗದಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ   ಗಣಕ  RAM ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು  ಬಿಂಬಿಸುವ  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳು  ಆಧಾರಸಂಖ್ಯೆ-೨ರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ  ಆ ಮೂಲಕ &quot;ಕಿಲೋಬೈಟ್&quot; (KB) = ೨&lt;sup&gt;೧೦ &lt;/sup&gt;ಬೈಟ್‌ಗಳು , &quot;ಮೆಗಾಬೈಟ್&quot; (MB) = ೨&lt;sup&gt;೨೦ &lt;/sup&gt;ಬೈಟ್‌ಗಳು  and &quot;ಗಿಗಾಬೈಟ್&quot; (GB) = ೨&lt;sup&gt;೩೦&lt;/sup&gt; ಬೈಟ್‌ಗಳು ಆಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;buy&quot;&gt;{{cite web|url=http://store.apple.com/us/browse/home/shop_mac/family/macbook_air?mco=MTI4MDI |title=MacBook Air – Buy MacBook Air notebook computers – Apple Store (U.S.) |publisher=Apple Inc. |date= |accessdate=2010-05-19}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೦ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಕೊಳ್ಳುಗರು ಖರೀದಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ೪GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ RAM ಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನಲ್ಲಿನ  CPUವು  ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ  ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ ಮೆರಾಮ್‌ ಚಿಪ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕವಾಗಿದ್ದು  ಅದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ  ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಶತ ೪೦ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web| last=Cohen|first=Peter|title=Apple introduces MacBook Air|work=[[Macworld]]|date=೨೦೦೮-೦೧-೧೫|url=http://www.macworld.com/article/131583/2008/01/macbookair.html|accessdate=೨೦೦೮-೦೧-೨೧}}&lt;/ref&gt; ಈ  CPUವಿನ ಬದಲಾಗಿ  ೨೦೦೮ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ  ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ  ೧೦೬೬&amp;nbsp;MHz ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಾಹಕ ವ್ಯೂಹದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಮಾನಕ ಕಡಿಮೆ ವಿಭವಾಂತರದ ೬ MBಗಳಷ್ಟು  ತ್ವರಿತಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೋರ್‌ ೨ ಡ್ಯುವೋ ಪೆನ್ರಿನ್‌  ಚಿಪ್‌ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Penryn&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13924_3-10065878-64.html|title=Intel comments on chips in new MacBook|work=CNET|accessdate=2010-05-25|archive-date=2011-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110330035814/http://news.cnet.com/8301-13924_3-10065878-64.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕವು ಬಳಕೆದಾರರು ಬದಲಿಸಬಹುದಾದಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌  ಸ್ಮರಣೆ , RAM ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗಣಕದ ಒಳಭಾಗದೊಳಗೆಯೇ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, RAMಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಣಕದ ಲಾಜಿಕ್‌ ಫಲಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌  ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಗಣಕದ ಲಾಜಿಕ್‌ ಫಲಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದರ ಗಮ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಪರೀತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಲಾಜಿಕ್‌ ಫಲಕದೊಂದಿಗೆ mSATA ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Morgenstern|first=David|title=MacBook Air storage: Not a DIMM|work=[[ZDNet]]|date=೨೦೧೦-೧೦-೨೨|url=http://www.zdnet.com/blog/apple/macbook-air-storage-not-a-dimm/8504|access-date=2011-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110306132428/http://www.zdnet.com/blog/apple/macbook-air-storage-not-a-dimm/8504|archive-date=2011-03-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;soldered&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pcadvisor.co.uk/reviews/index.cfm?reviewid=118067|work=PC Advisor|accessdate=10 June 2010|title=Apple MacBook Air (Mid 2009) review}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌'ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು  ಆವರಣದೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಧಾರಣ ತಿರುಪುಸಾಧನ/ಸ್ಕ್ರ್ಯೂ ಡ್ರೈವರ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಗುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು  ಗಣಕದ  ಖಾತರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sources: MacBook Air battery replacements take only minutes|work= [[AppleInsider]]|date=೨೦೦೮-೦೧-೧೮|url= http://www.appleinsider.com/articles/08/01/18/sources_macbook_air_battery_replacements_take_only_minutes.html|accessdate=೨೦೦೮-೦೧-೧೯}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iffl&quot;&gt;{{cite web|title=First Look at MacBook Air|work=iFixit|date=2008-02-01|url= http://www.iFixit.com/Guide/First-Look/Mac/MacBook-Air|accessdate=2008-02-01}}&lt;/ref&gt; ಖಾತರಿ ಅವಧಿಯ ನಂತರದ ಸೇವೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಪಲ್‌  ಕಂಪೆನಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title= MacBook Air Out-of-Warranty Battery Replacement Program|publisher=Apple Inc.|url= http://www.apple.com/support/macbookair/service/battery/|accessdate=2008-01-15}}&lt;/ref&gt;

[[File:MacBook Air SuperDrive.jpg|thumb|ಐಚ್ಛಿಕ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಸೂಪರ್‌ಡ್ರೈವ್‌.]]

ಆಪಲ್‌  ಕಂಪೆನಿಯು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ  ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು &quot;ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ&quot;ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು  ಸೀಸದಂತಹಾ ವಿಷಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತಹಾ ಅನೇಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕವು  ಯಾವುದೇ  BFRಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ PVC ವೈರಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟಾರ್‌‌ ಶಿಷ್ಟತೆಯ ೫.೦ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ, ಮರುಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಹೊರಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು  EPEAT ಸ್ವರ್ಣ ಮಾನಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ದರ್ಶಕಪರದೆಯನ್ನು ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌-ಮುಕ್ತ ಗಾಜಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದು [[ಪಾದರಸ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;specs&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;appleintro&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/15mbair.html?sr=hotnews|title=Apple Introduces MacBook Air—The World's Thinnest Notebook|accessdate=2008-01-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agreenerapple&quot;&gt;{{cite web|last=Jobs|first=Steve|title=A Greener Apple|url=http://www.apple.com/hotnews/agreenerapple/ |publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-06-01}}&lt;/ref&gt; ಗಣಕದ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ  ತೂಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪವರ್‌ಬುಕ್‌‌ ೨೪೦೦c ನಂತರದ  ಅಂತರ್ನಿವಿಷ್ಠ  ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ  ಆಪಲ್‌ನ  ಮೊದಲ  ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌  ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Macintosh 2400c/180 specs|url=http://www.everymac.com/systems/apple/powerbook/stats/mac_powerbook2400c_180.html|work=[[EveryMac.com]]|accessdate=೮ June ೨೦೧೦}}&lt;/ref&gt; ಇದರಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌, ಈಥರ್‌ನೆಟ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌, ಲೈನ್‌-ಇನ್‌, ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಕಂಡಿಗಳನ್ನು (SD ಕಾರ್ಡ್‌‌ ಕಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧೩&quot; ೨೦೧೦ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಂಡಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ  ತೆಗೆದುಬಿಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;mwtradeoff&quot;&gt;{{cite web|title=MacBook Air's tradeoffs|url=http://www.macworld.com/article/131624/2008/01/macbook_air_tradeoffs.html|publisher=Macworld|accessdate=10 June 2010|archive-date=9 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100609075526/http://www.macworld.com/article/131624/2008/01/macbook_air_tradeoffs.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ದ್ಯುತಿ/ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌  ಮುದ್ರಿಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಾಹ್ಯ USB ಸೂಪರ್‌ಡ್ರೈವ್‌  ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು  ಗಣಕದ  ದ್ಯುತಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಓದಲು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ರಿಮೋಟ್‌‌ ಡಿಸ್ಕ್‌  ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಈ ವಿಧಾನವು ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ವಿಷಯಾವಲೋಕನ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ  ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು; DVD ಅಥವಾ CDಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;specs&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;remotedisk&quot;&gt;{{cite news | url=http://online.wsj.com/article/SB120113632301711881.html | title=Apple's MacBook Air Is Beautiful and Thin, But Omits Features | accessdate=2008-01-24 | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Walter S. | last=Mossberg | date=೨೦೦೮-೦೧-೨೪}}&lt;/ref&gt; ಈ ಗಣಕವು ರಿಮೋಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ  ಮತ್ತೊಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌‌ ಅಥವಾ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]]‌ PCಯ ದ್ಯುತಿ  ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಸ್ತಂತುರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ  ರಿಮೋಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Yager|first=Tom|title=MacBook Air, a detailed preview|work=[[Infoworld]]|url = http://weblog.infoworld.com/enterprisemac/archives/2008/01/macbook_air_a_d.html|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080617005333/http://weblog.infoworld.com/enterprisemac/archives/2008/01/macbook_air_a_d.html|archivedate = ೨೦೦೮-೦೬-೧೭|accessdate = ೨೦೦೮-೦೧-೧೮|accessdate = ೨೦೧೦-೦೫-೨೫}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = MacBook Air|publisher = Apple Inc.|url = http://www.apple.com/macbookair/wireless.html|accessdate = 2008-01-15|archive-date = 2008-07-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20080725015540/http://www.apple.com/macbookair/wireless.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಒದಗಿಸಲಾದ ಅನುಸ್ಥಾಪನಾ  DVDಯಿಂದ  ವ್ಯವಸ್ಥಾ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಲು ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title = MacBook Air – Guided Tour|publisher=Apple Inc.|url= http://www.apple.com/macbookair/guidedtour/index.html?size=small|accessdate=2008-01-15}}&lt;/ref&gt; ರಿಮೋಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವು ನೆಟ್‌ಬೂಟಿಂಗ್‌ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕವು  ಮತ್ತೊಂದು ಗಣಕದ ಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ಥಾಪನಾ  DVDಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಲು  ಅಸನ್ನಿಹಿತ ಗಣಕದಲ್ಲಿ  ಅಸನ್ನಿಹಿತ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ  ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು  ಸಂಗೀತ/ವಿಡಿಯೋ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುವಿಕೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ  DVDಗಳು ಅಥವಾ  CDಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಅವಲೋಕನವನ್ನಾಗಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ  [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕೂಡಾ ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;remotedisk&quot; /&gt; ಇಂತಹಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ  ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ  USB ಮುದ್ರಿಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;remotedisk&quot; /&gt; ೨೦೧೦ರ  ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು  ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಕೆಳಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;specs&quot; /&gt;

ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕವು  ಆಪಲ್‌ನ ಐಲೈಫ್‌  ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ-ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು   ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಗಣಕದ  ೨೦೦೮ರ  ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತಿಸಹಿತ ಈಥರ್‌ನೆಟ್‌ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ  USB-ಇಂದ-ಈಥರ್‌ನೆಟ್‌ ಸಂಯೋಜಕದ ಬಳಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೦೯ರ  ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯೋಜಕವನ್ನು ಗಣಕದೊಟ್ಟಿಗೆಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;e2u&quot;&gt;{{cite web|title=Buy MacBook Air: What's Included|url=http://store.apple.com/us/browse/home/shop_mac/family/macbook_air?aid=AIC-WWW-NAUS-K2-BUYNOW-MACBOOKAIR-TECHNICAL+SPECIFICATIONS&amp;cp=BUYNOW-MACBOOKAIR-TECHNICAL+SPECIFICATIONS|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-05-22}}&lt;/ref&gt; ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ೨೦೦೮ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ , ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಫ್ರಂಟ್‌ಸೈಡ್‌ ಬಸ್‌ , ಸಂಸ್ಕಾರಕ, ಸ್ಮರಣೆ , ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

== ಉಪಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ದೊರಕಿದ ಸ್ವಾಗತ ==

[[File:SteveJobsMacbookAir.JPG|thumb|upright|2008ರ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ಒಂದು  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌.]]
ತನ್ನನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕಕ್ಕೆ ಮಿಶ್ರ ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತವು ದೊರಕಿತು. ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕದ ಸುವಾಹ್ಯತೆ/ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೂ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಟು ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು.&lt;ref name=&quot;macworld2&quot;&gt;{{cite web|last=Snell|first=Jason|title=Apple MacBook Air/1.6&amp;nbsp;GHz|url=http://www.macworld.com/reviews/product/31260/review/macbook_air16&amp;nbsp;gHz.html|accessdate=10 June 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;engadgetreview&quot;&gt;{{cite web|last=Block|first=Ryan|title=MacBook Air review|url=http://www.engadget.com/2008/01/25/macbook-air-review/|publisher=Engadget|accessdate=10 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNETreview&quot;&gt;{{cite web|last=Ackerman|first=Dan|title=MacBook Air review|publisher=CNET Reviews|accessdate=10 June 2010|url=http://reviews.cnet.com/laptops/apple-macbook-air-64gb/4505-3121_7-32818791.html|archive-date=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221085533/http://reviews.cnet.com/laptops/apple-macbook-air-64gb/4505-3121_7-32818791.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ಣಗಾತ್ರದ  ಕೀಲಿಮಣೆ , ತೂಕ , ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆ  ಹಾಗೂ ಬಹುವಿಧ-ಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಂತಹಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೆ, ಮಿತವಾದ ಅಳವಡಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ ವೇಗ(SSDಯಲ್ಲದ  ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ), ಬಳಕೆದಾರರು ಬದಲಿಸಲಾಗದ  ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ, ಸಣ್ಣ ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ  ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ಟೀಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು.&lt;ref name=&quot;macworld2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;engadgetreview&quot; /&gt;

ತನ್ನನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕಕ್ಕೆ ಮಿಶ್ರ ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತವು ದೊರಕಿತು. ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕದ ಸುವಾಹ್ಯತೆ/ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೂ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಟು ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು.&lt;ref name=&quot;macworld2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;engadgetreview&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CNETreview&quot;/&gt; ಪೂರ್ಣಗಾತ್ರದ  ಕೀಲಿಮಣೆ , ತೂಕ , ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆ  ಹಾಗೂ ಬಹುವಿಧ-ಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಂತಹಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೆ, ಮಿತವಾದ ಅಳವಡಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ ವೇಗ(SSDಯಲ್ಲದ  ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ), ಬಳಕೆದಾರರು ಬದಲಿಸಲಾಗದ  ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ, ಸಣ್ಣ ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ  ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ಟೀಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು.&lt;ref name=&quot;macworld2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;engadgetreview&quot; /&gt;

CNETನ ಡ್ಯಾನ್‌ ಆಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರು  ಮೂಲ  ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಹೀಗೆಂದರು, &quot;ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವು ಹಾಗೂ ಇದು ಖಂಡಿತಾ  ಮಾನಕ ೧೩-ಅಂಗುಲಗಳ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಗಣಕಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;CNETreview&quot; /&gt; ಸೀಮಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕಸಾಧ್ಯತೆ, ಕಡಿಮೆ ವೇಗ, ಸಣ್ಣ  ದೃಢ ಮುದ್ರಿಕೆ , ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ  ಹಾಗೂ  SSD ದೃಢ-ಮುದ್ರಿಕೆ/ಡ್ರೈವ್‌  ಆಯ್ಕೆಯ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್‌ಮನ್‌ರಿಗೆ ಹಿಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ , ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದರ ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಬಹುವಿಧಸ್ಪರ್ಶ ಅಂಗಚಲನೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ನ  ಜೇಸನ್‌ ಸ್ನೆಲ್‌ರು  ಅದರ ಸುವಾಹ್ಯತೆ/ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, &quot;ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕವು ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನಿಸುವಂತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ೧ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ  ಮೂಲಕವೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ನೀವು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೀರಿ?&quot; ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದಿದ್ದರು
[[File:MacBook Air television advertisement (screenshot).jpg|thumb|left|ಮೊದಲ (ಎಡಗಡೆಯದು) ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ  (ಬಲಗಡೆಯದು) ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ  ಚಿತ್ರಭಿತ್ತಿ. ಎಡಗಡೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಜಾಹಿರಾತು ; ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿರುವುದು 2010ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಜಾಹೀರಾತು.]]
ತನ್ನ ತೆಳುವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುವ ಕಿರುತೆರೆ ಜಾಹಿರಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ, ಮನಿಲಾ ಲಕೋಟೆಯನ್ನು ತೆರೆದು  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕೈಯೊಂದು ಅದನ್ನು ತೆರೆದು ಸುಪ್ತತೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಗ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುವ ಸಂಗೀತವು ಯೇಲ್‌ ನೈಯಿಮ್‌ರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ &quot;ನ್ಯೂ ಸೌಲ್‌‌&quot; ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mac Ad Raises Yael Naim Mac Ad Raises Yael Naim's Profile: NPR Music's Profile: NPR Music|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=88415853|work=NPR|accessdate=8 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ಎರಡನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನಲ್ಲಿನ  CPUಗಳು ಹೆಚ್ಚು  ಪರಿಪಕ್ವಗೊಂಡ ತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೮ರ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕಗಳ ಸರಣಿಯದ್ದೇ ಆದರೂ, ಒತ್ತಡದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮೊದಲ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಚಿಪ್‌ಗಳು ವಿಪರೀತ ತಾಪಕ್ಕೇರುತ್ತಾ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ  ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.anandtech.com/show/3991/apples-2010-macbook-air-11-13inch-reviewed/6 |title=ಆಪಲ್‌ ನ 2010ರ ಸಾಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  (11 &amp; 13 ಅಂಗುಲಗಳು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2011-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423082636/http://www.anandtech.com/show/3991/apples-2010-macbook-air-11-13inch-reviewed/6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಅನೇಕ ಟೀಕಾಕಾರರು ೧೧-ಅಂಗುಲಗಳ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕವನ್ನು ಹಾಗೆಂದು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿರದಿದ್ದರೂ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದೂ ಹಾಗೆಯೇ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದರ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://blogs.ft.com/techblog/2010/10/macbook-air-my-new-favourite-netbook/ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  - ನನ್ನ ನವೀನ  ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌] - ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://reviews.cnet.com/8301-31012_7-20021071-10355804.html ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಎ  ಗ್ರೇಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಎ ಪ್ರೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110423093837/http://reviews.cnet.com/8301-31012_7-20021071-10355804.html |date=2011-04-23 }} - CNET.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blogs.computerworld.com/17248/apples_new_macbook_air_a_netbook_by_any_other_name ಆಪಲ್‌ ನ ನವೀನ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ : ಯಾವುದೋ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ನೆಟ್‌ಬುಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129005533/http://blogs.computerworld.com/17248/apples_new_macbook_air_a_netbook_by_any_other_name |date=2011-01-29 }} - ''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.computerweekly.com/blogs/inspect-a-gadget/2010/10/apples-netbook-the-116-macbook-air-debuts.html ಆಪಲ್‌ ಸ್‌ ನೆಟ್‌ಬುಕ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613024119/http://www.computerweekly.com/blogs/inspect-a-gadget/2010/10/apples-netbook-the-116-macbook-air-debuts.html |date=2011-06-13 }}[http://www.computerweekly.com/blogs/inspect-a-gadget/2010/10/apples-netbook-the-116-macbook-air-debuts.html ದ 11.6&quot; ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಡಿಬಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613024119/http://www.computerweekly.com/blogs/inspect-a-gadget/2010/10/apples-netbook-the-116-macbook-air-debuts.html |date=2011-06-13 }} - ''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೀಕ್ಲಿ''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wired.co.uk/news/archive/2010-10/20/apple-netbook ಆಪಲ್‌  ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ ಒಂದನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ : ಒಂದು 11-ಅಂಗುಲಗಳ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123133059/http://www.wired.co.uk/news/archive/2010-10/20/apple-netbook |date=2011-01-23 }} - ''ವೈರ್‌ಡ್‌''&lt;/ref&gt;

=== &quot;ತೆಳುವಾದುದು &quot; ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ತಕರಾರುಗಳು ===
ಜನವರಿ  ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ನ ಉಪಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ಆಪಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ &quot;ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ  ಮಡಿಲಗಣಕ ‌&quot;ವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ  ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ  ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ ಪೆಡಿಯಾನ್‌ ಗಣಕವು , ತನ್ನ ''ಚತುಷ್ಕೋನಾಕಾರ'' ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಆವರಣದ ತುದಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೆಳುವಾಗಿತ್ತು {{convert|0.72|in|mm|0}}.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kanellos |first=Michael |url=http://news.cnet.com/Mitsubishi-unveils-notebook/2100-1001_3-205190.html |title=Mitsubishi unveils notebook – CNET News |publisher=News.cnet.com |date= |accessdate=2010-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wired.com/gadgetlab/2008/01/mitsubishi-pedi/ |title=Mitsubishi Pedion Thinner Than MacBook Air &amp;#124; Gadget Lab |publisher=Wired.com |date=2008-01-16 |accessdate=2010-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527162858/http://www.wired.com/gadgetlab/2008/01/mitsubishi-pedi |archive-date=2010-05-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕವು ತನ್ನ ದಪ್ಪನಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು  ({{convert|0.76|in|mm|0}}), ಆದರೆ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಚೂಪಾಗಿಸಿ  {{convert|0.16|in|mm|0}}ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು , ಇದರಿಂದಾಗಿ &quot;ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ&quot; ಮಡಿಲಗಣಕವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಹಾಗಾಗಿತ್ತು.

ಅದೇ ತರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಷಾರ್ಪ್‌ ಆಕ್ಟಿಯಸ್‌  MM೧೦  ಮುರಾಮಾಸಾಸ್‌ ಗಣಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೆಲ ಮಾಹಿತಿಸ್ರೋತಗಳಲ್ಲಿ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ಗಿಂತ ತೆಳುವಾದುದೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು  , ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಕನಿಷ್ಟ ದಪ್ಪವಿರುವ ಕಡೆ {{convert|0.54|in|mm|0}}ರಷ್ಟು ದಪ್ಪವಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;cnet2&quot;&gt;{{cite web | last = Kanellos | first = Michael | title = Update: Thinnest notebook crown belongs to Sharp | publisher = CNET News.com | date = 2008-01-16 | url = http://www.news.com/8301-10784_3-9852240-7.html?tag=head | accessdate = 2010-05-25 | archive-date = 2018-09-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180913083356/https://www.cnet.com/news/update-thinnest-notebook-crown-belongs-to-sharp/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅದೂ ಕೂಡಾ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕದಂತೆಯೇ ಚೂಪಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು  ಅದರ ಗರಿಷ್ಟ ಎತ್ತರವು  {{convert|0.78|in|mm|0}}ರಷ್ಟಿತ್ತು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ದಪ್ಪವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Official Data Sheet | publisher = Sharp Corporation | date = 2008-01-18 | url = http://ec1.images-amazon.com/media/i3d/01/A/man-migrate/MANUAL000043313.pdf | accessdate = 2008-01-18 | archive-date = 2011-05-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110520011403/http://ec1.images-amazon.com/media/i3d/01/A/man-migrate/MANUAL000043313.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಮೂಲಮಾದರಿಯ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌ ಗಣಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದ, ಮಾರ್ಚ್‌  ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ  {{convert|0.65|in|mm|0}}ರಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದ ಡೆಲ್‌ ಅಡಾಮೋ,&lt;ref name=&quot;adamo&quot;&gt;{{cite web |last=Ackerman |first=Dan |url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-10197495-1.html |title=Hands-on with the Dell Adamo &amp;#124; Crave – CNET |publisher=Crave (CNET) |date=2009-03-16 |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111109081206/http://news.cnet.com/8301-17938_105-10197495-1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ  ಮತ್ತಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿದ್ದ  ಕೇವಲ  {{convert|0.39|in|mm|0}}ರಷ್ಟು ದಪ್ಪವಿದ್ದ  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌  ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ  ಅಡಾಮೋ XPSಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು  ತೀರಾತೆಳುವಾದ  ಮಡಿಲಗಣಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌  ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಸೋನಿ VAIO X-ಸರಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು  ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವರಣದುದ್ದಕ್ಕೂ  ೦.೫೫ ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು  (೧೪&amp;nbsp;mm) ದಪ್ಪವಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ  ಜೂನ್‌  ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ (ಏರ್‌‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ) ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ  HPಯ ವೂಡೂPC ENVY ೧೩೩ ಸರಣಿಯ ಗಣಕಗಳೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವರಣದುದ್ದಕ್ಕೂ  ೦.೭೦ ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ದಪ್ಪವಿದ್ದವು. ಇದಾದ ತರುವಾಯ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು  'ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ  ಮಡಿಲಗಣಕ‌ ' ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿತು.

=== ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ===

ಮೂಲಮಾದರಿ  ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಗಣಕದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಗೆ ಮಡಿಕೆಯಂತಿರುವ ಕಂಡಿಯು ಕೆಲ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಕ ಪ್ಲಗ್‌/ಬಿರಡೆಗಳಿಗೆ  ಹಾಗೂ  USB ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ತೀರ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಪಲ್‌  ಬಹುತೇಕ ಇತರೆ  ಮಡಿಲಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ತೆರಪಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಪರವಾಗಿ  ‌ ೨೦೧೦ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ  ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಮಡಿಕೆಯಂತಿರುವ ಕಂಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.engadget.com/2008/01/24/adding-insult-to-injury-usb-3g-modems-wont-fit-in-the-macbo/ |title=Adding insult to injury: USB 3G modems and even some thumb drive and mp3 players will not fit in MacBook Air flip down USB port |work=[[Engadget]]|date= |accessdate=೨೦೧೦-೦೫-೨೫}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cheng |first=Jacqui |url=https://arstechnica.com/reviews/hardware/macbook-air-review.ars/2 |title=Thin is in: Ars Technica reviews MacBook Air |publisher=Ars Technica|date=2008-02-03 |accessdate=2010-05-25}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಲ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಏರ್‌  ಬಳಕೆದಾರರು  ಅದು ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ CPU ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. {{convert|150|°F|°C}}ದಷ್ಟು ಕೆಳಮಟ್ಟಿಗಿನ  CPUವಿನ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬರುವಂತಿದ್ದು  ವಿಪರೀತ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಪಲ್‌  ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ರ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ  ಒಂದು  ತಂತ್ರಾಂಶ  ನವೀಕರಣವನ್ನು  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು : ೧ CPU ಕೋರ್‌ಅನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಿದಂತಿತ್ತು ; ಆದಾಗ್ಯೂ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಕರ್ನಲ್‌ನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Elmer-DeWitt|first=Philip|title=Apple's MacBook (hot) Air problem|url=http://apple20.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/13/apples-macbook-hot-air-problem/|publisher=CNN Fortune|accessdate=10 June 2010|author=|date=13 March 2008|archive-date=8 ಜುಲೈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090708075517/http://apple20.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/13/apples-macbook-hot-air-problem/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://apple20.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/13/apples-macbook-hot-air-problem/ ಆಪಲ್‌ 'ನ   ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ (ಹಾಟ್‌) ಏರ್‌‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708075517/http://apple20.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/13/apples-macbook-hot-air-problem/ |date=2009-07-08 }}, ಫಿಲಿಪ್‌  ಎಲ್ಮರ್‌-ಡೆವಿಟ್, CNN ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌  ಆಪಲ್‌  ೨.೦ ಬ್ಲಾಗ್‌, ೧೩  ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೮.&lt;/ref&gt; ವಿಡಿಯೋ  ಚಾಲನೆ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಚಾಟಿಂಗ್‌ನಂತಹಾ ತೀವ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕಾರ್ಯ ಬೇಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Asher|first=Moses|title=Apple fans burned by hot Airs|url=http://www.theage.com.au/news/technology/apple-fans-burned-by-hot-airs/2008/03/13/1205126082565.html|publisher=The Age|accessdate=2010-06-07}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ffdead;&quot;|
| ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನ
| style=&quot;background:#3d4;&quot;|
| ಪ್ರಸಕ್ತ
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! style=&quot;text-align:center&quot; colspan=&quot;5&quot;| ಮಾದರಿಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ
|-
! style=&quot;width:10%&quot;|ಮಾದರಿ
! style=&quot;background:#ffdead;width:20%&quot;|2008ರ ಆದಿಭಾಗ&lt;ref name=&quot;Early 2008&quot;&gt;{{cite mac|model=MB003LL/A|appleNumber=SP8|everyURL=macbook-air/stats/macbook-air-core-2-duo-1.6-13-specs.html|accessdate=2010-06-08}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#ffdead;width:೨೦%&quot;|೨೦೦೮ರ  ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Late 2008 1.6&quot;&gt;{{cite mac|model=MB543LL/A|appleNumber=SP501|everyURL=macbook-air/stats/macbook-air-core-2-duo-1.6-13-nvidia-late-2008-specs.html|accessdate=2010-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Late 2008 1.83&quot;&gt;{{cite mac|model=MB940LL/A|appleNumber=SP501|everyURL=macbook-air/stats/macbook-air-core-2-duo-1.86-13-nvidia-late-2008-specs.html|accessdate=2010-06-08}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#ffdead;width:೨೦%&quot;|೨೦೦೯ರ ಮಧ್ಯಭಾಗ&lt;ref name=&quot;Mid 2009 1.86&quot;&gt;{{cite mac|model=MC233LL/A|appleNumber=SP548|everyURL=macbook-air/stats/macbook-air-core-2-duo-1.86-13-mid-2009-specs.html|accessdate=2010-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mid 2009 2.13&quot;&gt;{{cite mac|model=MC234LL/A|appleNumber=SP548|everyURL=macbook-air/stats/macbook-air-core-2-duo-2.13-13-mid-2009-specs.html|accessdate=2010-06-08}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#3d4;width:30%&quot;|2010ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 
|-
|  '''ಮಾದರಿ  ಐಡೆಂಟಿಫೈಯರ್‌/ಗುರುತುಮಾಹಿತಿ''' 
|  ೦–೧
|  colspan=&quot;2&quot;|೦–೧
|  ೦–೧
|-
|  '''ಮಾದರಿ ಸಂಖ್ಯೆ''' 
|  MB೦೦೩LL/A
|  MB೫೪೩LL/A, MB೯೪೦LL/A
|  MC೨೩೩LL/A, MC೨೩೪LL/A
|  MC೫೦೫LL/A, MC೫೦೩LL/A
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| '''ದರ್ಶಕ''' &lt;br&gt;''ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಳಪಿನ ಮೈಯುಳ್ಳ ಅಗಲವಾದ ಪರದೆ  LED ಹಿಂಬದಿಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ'' 
|  colspan=೩ {{N/A}}
|  ೧೧.೬&quot;, ೧೩೬೬ × ೭೬೮
|-
|  colspan=&quot;3&quot;| ೧೩.೩&quot;, ೧೨೮೦ × ೮೦೦
|  ೧೩.೩&quot;, ೧೪೪೦ × ೯೦೦
|-
|  '''ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ''' &lt;br&gt;''ಗಣಕದ  ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ಮರಣೆ'' 
|  ೧೪೪ MBನಷ್ಟು  DDR೨ SDRAM ಬಳಸುವ ಇಂಟೆಲ್‌  GMA X೩೧೦೦   ಸೂಕ್ಷ್ಮ-DVI ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ
|  colspan=&quot;2&quot;|೨೫೬ MBನಷ್ಟು  DDR೩ SDRAM ಬಳಸುವ ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಜಿಇಫೋರ್ಸ್‌  ೯೪೦೦M  ಕಿರು ದರ್ಶಕಪೋರ್ಟ್‌  ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ
|  ೨೫೬ MBನಷ್ಟು  DDR೩ SDRAM ಬಳಸುವ  ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಜಿಇಫೋರ್ಸ್‌  ೩೨೦M ಕಿರು ದರ್ಶಕಪೋರ್ಟ್‌  ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ
|-
|  '''ಫ್ರಂಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಬಸ್‌ ''' 
|  ೮೦೦&amp;nbsp;MHz
|  colspan=&quot;2&quot;|೧೦೬೬&amp;nbsp;MHz
|  ೮೦೦ ಅಥವಾ ೧೦೬೬&amp;nbsp;MHz
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| '''[[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕ]]''' 
|  rowspan=&quot;2&quot;| ೧.೬&amp;nbsp;GHz (P೭೫೦೦) ಅಥವಾ  ೧.೮&amp;nbsp;GHz (P೭೭೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೪ MB ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ
|  rowspan=&quot;2&quot;| ೧.೬&amp;nbsp;GHz (SL೯೩೦೦) ಅಥವಾ  ೧.೮೬&amp;nbsp;GHz (SL೯೪೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೬ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ
|  rowspan=&quot;2&quot;| ೧.೮೬&amp;nbsp;GHz (SL೯೪೦೦) ಅಥವಾ ೨.೧೩&amp;nbsp;GHz (SL೯೬೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌  ಕೋರ್‌ ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೬ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ
|  ೧.೪&amp;nbsp;GHz (SU೯೪೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೩ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#969696&quot;&gt;''ಐಚ್ಛಿಕ  ೧.೬ GHz (SU೯೬೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೩ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ'' &lt;/span&gt;
|-
|  ೧.೮೬&amp;nbsp;GHz (SL೯೪೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ ೬ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#969696&quot;&gt;''ಐಚ್ಛಿಕ  ೨.೧೩ GHz (SL೯೬೦೦) ಇಂಟೆಲ್‌ ಕೋರ್‌  ೨ ಡ್ಯುವೋ  ೬ MB  ಆನ್‌-ಚಿಪ್‌  L೨ ಕ್ಯಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ'' &lt;/span&gt;
|-
|  '''ಸ್ಮರಣೆ''' &lt;br&gt;''ಲಾಜಿಕ್‌ ಫಲಕಕ್ಕೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಿದ ಸ್ಮರಣೆ '' &lt;ref name=&quot;soldered&quot; /&gt;
|  ೨ GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ೬೬೭&amp;nbsp;MHz DDR೨ SDRAM
|  colspan=&quot;2&quot;|೨&amp;nbsp;GB&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ   ಗಣಕ  RAM ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು  ಬಿಂಬಿಸುವ  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳು  ಆಧಾರಸಂಖ್ಯೆ-೨ರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ  ಆ ಮೂಲಕ &quot;ಕಿಲೋಬೈಟ್&quot; (KB) = ೨&lt;sup&gt;೧೦ &lt;/sup&gt;ಬೈಟ್‌ಗಳು , &quot;ಮೆಗಾಬೈಟ್&quot; (MB) = ೨&lt;sup&gt;೨೦ &lt;/sup&gt;ಬೈಟ್‌ಗಳು  and &quot;ಗಿಗಾಬೈಟ್&quot; (GB) = ೨&lt;sup&gt;೩೦&lt;/sup&gt; ಬೈಟ್‌ಗಳು ಆಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;/ref&gt; ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ  ೧೦೬೬&amp;nbsp;MHz DDR೩ SDRAM
|  ೨ GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ  ೧೦೬೬&amp;nbsp;MHz DDR೩ SDRAM&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#969696&quot;&gt;''ಐಚ್ಛಿಕ  ೪ GB'' &lt;/span&gt;
|-
|  '''ಹೆಚ್ಚುವರಿ  ಸಂಗ್ರಹಣೆ''' 
|  ೮೦&amp;nbsp;GB ೧.೮-ಅಂಗುಲಗಳATA, ೪೨೦೦-rpm HDD ಅಥವಾ ೬೪&amp;nbsp;GB SSD
|  colspan=&quot;2&quot;|೧೨೦&amp;nbsp;GB ೧.೮-ಅಂಗುಲಗಳ ಸೀರಿಯಲ್‌ ATA, ೪೨೦೦-rpm HDD ಅಥವಾ ೧೨೮&amp;nbsp;GB SSD
|  ೬೪, ೧೨೮, ಅಥವಾ  ೨೫೬ GB ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ  ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌  ಸಂಗ್ರಹಣೆ
|-
|  '''ದ್ಯುತಿ/ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಸಂಗ್ರಹಣೆ''' 
|  colspan=&quot;4&quot;|ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ,&lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt; ''ಐಚ್ಛಿಕ ಬಾಹ್ಯ USB ಸೂಪರ್‌‌ಡ್ರೈವ್'' ‌ ''೪× DVD+/-R DL ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡ್ರೈವ್‌ , ೮× DVD+/-R ಓದುವ/ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡ್ರೈವ್‌ , ೮× DVD+RW ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡ್ರೈವ್‌ , ೬× DVD-RW ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡ್ರೈವ್‌ , ೨೪× CD-R ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡ್ರೈವ್‌ , ಮತ್ತು ೧೬× CD-RW ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌‌, ೮× DVD ಓದುವಿಕೆ, ೨೪× CD ಓದುವಿಕೆ'' &lt;/span&gt;
|-
|  '''ಕೀಲಿಮಣೆ''' 
|  colspan=&quot;3&quot;|ಶ್ವೇತ/ಬಿಳಿ ಅಕ್ಷರಗಳು , ಹಿಂಬದಿ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ
|  ಬೂದು ಅಕ್ಷರಗಳು , ಹಿಂಬದಿ ಬೆಳಕಿರುವುದಿಲ್ಲ
|-
|  '''ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ''' &lt;br&gt;''ತಂತಿಸಹಿತ ಈಥರ್‌ನೆಟ್‌ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ'' 
|  colspan=&quot;3&quot;|ಅಂತರ್ಗತವಾದ  ೮೦೨.೧೧a/b/g ''ಹಾಗೂ''   ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌-n&lt;br&gt;ಬ್ಲ್ಯೂಟೂತ್‌ ೨.೧ + EDR&lt;br&gt;ಅಂತರ್ನಿವಿಷ್ಟ  ಅವಕೆಂಫು (IR) ಗ್ರಾಹಕ   ಆಪಲ್‌  ರಿಮೋಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕ
|  ಅಂತರ್ಗತವಾದ ೮೦೨.೧೧a/b/g/n&lt;br&gt;ಬ್ಲ್ಯೂಟೂತ್‌ ೨.೧ + EDR&lt;br&gt;ಆಪಲ್‌ ರಿಮೋಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲ
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| '''ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ''' 
|  colspan=3 {{N/A}}
|  ೩೫-ವ್ಯಾಟ್‌-ಅವರ್‌ಗಳ ತೆಗೆಯಲುಬಾರದ  ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಪಾಲಿಮರ್‌ &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೧″)&lt;/span&gt;
|-
|  colspan=&quot;2&quot;| ೩೭-ವ್ಯಾಟ್‌-ಅವರ್‌ಗಳ ತೆಗೆಯಲುಬಾರದ  ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಪಾಲಿಮರ್‌ &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;
|  ೪೦-ವ್ಯಾಟ್‌-ಅವರ್‌ಗಳ ತೆಗೆಯಲುಬಾರದ  ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಪಾಲಿಮರ್‌ &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;
|  ೫೦-ವ್ಯಾಟ್‌-ಅವರ್‌ಗಳ ತೆಗೆಯಲುಬಾರದ  ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಪಾಲಿಮರ್‌ &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| '''ಘಟಕ/ಏಕಮಾನ ತೂಕ ''' 
|  colspan=3 {{N/A}}
|  rowspan=&quot;2&quot;| {{convert|2.3|lb|kg|2|abbr=on}} &lt;span style=&quot;color:#969696&quot;&gt;(೧೧″)&lt;/span&gt;&lt;br&gt; {{convert|2.9|lb|kg|2|abbr=on}} &lt;span style=&quot;color:#969696&quot;&gt;(೧೩&quot;)&lt;/span&gt;
|-
|  colspan=&quot;3&quot;|{{convert|3.0|lb|kg|2|abbr=on}}
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|'''ಪರಿಮಾಣಗಳು''' 
|  colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;2&quot;| {{convert|12.8|in|mm|abbr=on}} ಅಗಲ ×&amp;nbsp;{{convert|8.94|in|mm|abbr=on}} ಆಳ ×&amp;nbsp;{{convert|0.16|in|mm|abbr=on}} – {{convert|0.76|in|mm|abbr=on}} ಎತ್ತರ  &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;
|  {{convert|11.8|in|mm|abbr=on}} ಅಗಲ ×&amp;nbsp;{{convert|7.56|in|mm|abbr=on}} ಆಳ ×&amp;nbsp;{{convert|0.11|in|mm|abbr=on}} – {{convert|0.68|in|mm|abbr=on}} ಎತ್ತರ  &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೧″)&lt;/span&gt;
|-
|  {{convert|12.8|in|mm|abbr=on}} ಅಗಲ ×&amp;nbsp;{{convert|8.94|in|mm|abbr=on}} ಆಳ ×&amp;nbsp;{{convert|0.11|in|mm|abbr=on}} – {{convert|0.68|in|mm|abbr=on}} ಎತ್ತರ  &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|'''ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣ ಸಂಪರ್ಕಗಳು''' 
|  colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot;|* ೧× USB ೨.೦&lt;br&gt;* ೧× ೩.೫mm ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಕ ಪ್ಲಗ್‌/ಬಿರಡೆ&lt;br&gt;ಸೂಕ್ಷ್ಮ-DVI ವಿಡಿಯೋ  ಪೋರ್ಟ್‌
|  colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot;|* ೧x USB ೨.೦&lt;br&gt;* ೧× ೩.೫mm ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಕ ಪ್ಲಗ್‌/ಬಿರಡೆ&lt;br&gt;ಸಣ್ಣ  ದರ್ಶಕ ಪೋರ್ಟ್‌  ವಿಡಿಯೋ  ಪೋರ್ಟ್‌
| * ೨× USB ೨.೦&lt;br&gt;* ೧× ೩.೫mm ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಕ ಪ್ಲಗ್‌/ಬಿರಡೆ&lt;br&gt;ಡಿಜಿಟಲ್‌ ದರ್ಶಕ  ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಣ್ಣ ದರ್ಶಕ ಪೋರ್ಟ್‌
|-
| * ೨× USB ೨.೦&lt;br&gt;* ೧× ೩.೫mm ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌/ಶಿರೋಶ್ರವಣಕ ಪ್ಲಗ್‌/ಬಿರಡೆ&lt;br&gt;* ೧× SD ಕಾರ್ಡ್‌ ಕಂಡಿ &lt;span style=&quot;color:rgb(150, 150, 150)&quot;&gt;(೧೩″)&lt;/span&gt;&lt;br&gt;ಡಿಜಿಟಲ್‌ ದರ್ಶಕ  ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಣ್ಣ ದರ್ಶಕ ಪೋರ್ಟ್‌ 
|}

{{Timeline of MacBook Family Models}}

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|group=&quot;note&quot;}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ ==
{{Commons category|MacBook Air}}
{{wikinews|Apple unveils new MacBook Air laptops, iLife '11 software suite}}
*{{Official|http://www.apple.com/macbookair}}

{{Apple hardware since 1998}}

{{Apple}}

{{DEFAULTSORT:Macbook Air}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]]</text>
      <sha1>6kblf9d8fm2vubsg5pcpl6mz0wqoeis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29489</id>
    <revision>
      <id>1435543</id>
      <parentid>1430120</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70160" sha1="in9uei72yumgvogsjq0a495ty3ylegy" xml:space="preserve">{{About||the &quot;Weird Al&quot; Yankovic song|Ringtone (song)|the film|Ringtone (film)}}
{{Cleanup|date=March 2010}}'''ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್'''  ಅಥವಾ '''ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ'''  ಎನ್ನುವುದು ಒಳಬರುವ ಕರೆ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು [[ದೂರವಾಣಿ|ದೂರವಾಣಿಯು]] ಮಾಡುವ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ  ಟೋನ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಹಿನ್ನೆಲೆ==
ಒಳಬರುವ ಕರೆಯನ್ನು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ದೂರವಾಣಿಯು “ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುತ್ತದೆ” ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಕರೆಯ ಸಂಕೇತವು ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ವಿಚ್ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಒಳಬರುವ ಕರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದೇ ಒಳಬರುವ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಇದ್ದಾಗ ದೂರವಾಣಿಯು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಧ್ವನಿಯೇ ದೂರವಾಣಿ &quot;ರಿಂಗ್&quot; ಆಗಿದೆ. ದೂರವಾಣಿಗಳು ಮೂಲತಃ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಚಾಲಿತ ಗಂಟೆಯ ಲೋಲಕಗಳು ರಿಂಗ್ ಆಗುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ರಿಂಗ್ ಆಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಪದವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತವು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಪ್ಪರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಗಂಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ನೂ ಸಹ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ೨೦ ಹರ್ಟ್ಜ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ  ೯೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇದು ೨೫ ಹರ್ಟ್ಜ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ  ೬೦-೯೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ

ಉಂಟಾಗುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಹ “ರಿಂಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಾದ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಇಂಪಾದ ಗೀತೆಯನ್ನು, ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಿರಾಮದ ನಡುವಿನ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಕರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು).

''ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ'' ವು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ದೂರವಾಣಿ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೂರವಾಣಿಯು ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. POTS ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಆದ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳ ಕಂಪನಶೀಲ ಡಿಸಿ ಸಂಕೇತವೊಂದನ್ನು [ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ 90 ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳ ಎಸಿ ಮತ್ತು 20&amp;nbsp;Hz] ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಶೀಲ ಡಿಸಿಯು ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.  ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿ ಆಗಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ರಿಂಗಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಗಿ ಒದಗಿಸಿ ಇಂದು ಈ ತರಂಗವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣದಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬಹುದು.  ಹಳೆಯ ಫೋನುಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧತ್ವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಯು ಈ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಇಂಪಾದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೆಲ್ ಬೇಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸಲು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

POTS ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರವಾಣಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಿಚ್-ಹೂಕ್‌ನಿಂದ ಮೇಲೆಕ್ಕೆತ್ತಿದಾಗ ಲೈನಿನ ರೋಧತ್ವವು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಓಮ್ಸ್ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯು &quot;ತಪ್ಪಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೂರವಾಣಿಯ ಕರೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯವು ತಕ್ಷಣವೇ ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು &quot;ರಿಂಗ್-ಟ್ರಿಪ್&quot; ಅಥವಾ &quot;ಪ್ರಿ-ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಹಕಗಳ ನಡುವೆ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಉಂಟಾದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಂದಾದಾರರ ನಿಜವಾದ ದೂರವಾಣಿಯು ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಅವಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ (ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು); ಇದು ತೇವವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಲಾರದ ಲೈನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಜನರು ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೊಳಗುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮೊದಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ತಡೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಇಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಿಂಗ್-ವಿರಾಮ-ರಿಂಗ್ ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಿಂದಿನ ಪಾರ್ಟಿ ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಯಾರು ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಅಕ್ಷರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲೈನುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಏಕ ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ರಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಅಕ್ಷರಗಳಾದ T (ಡ್ಯಾಷ್) ಮತ್ತು M (ಡ್ಯಾಷ್ ಡ್ಯಾಷ್) ಆಗಿತ್ತು.{{Clarify|date=March 2010}}

ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯ ಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ರಿಂಗ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ ಮಾಡುವ POTS ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯ ಲಯವು &quot;೨-೪&quot; ಅಥವಾ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲದ ಮೊಳಗುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲದ ನಿಶ್ಯಬ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೂರವಾಣಿಕ ಕರೆಯ ಲಯವು ೪೦೦ ms ಆನ್, ೨೦೦ ms ಆಫ್, ೪೦೦ ms ಆನ್, ೨೦೦ ms ಆಫ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾರ್ಟಿ ಲೈನ್ ರಿಂಗಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸೇವೆಯೊಂದು ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಕಚೇರಿಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ನಕಲು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿಗಳು ಒಂದೇ ಲೈನ್ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ; ಈ CLASS ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಸೂಚಕ ಮೊಳಗುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ &quot;ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ರಿಂಗ್&quot;, &quot;ಡ್ಯೂಯೆಟ್&quot;, &quot;ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ನಂಬರ್&quot;, &quot;ಐಡೆಂಟ್-ಎ-ಕಾಲ್&quot;, ಮತ್ತು &quot;ರಿಂಗ್‌ಮಾಸ್ಟರ್&quot; ಎಂಬ [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]]ಗೊಳಿಸಿದ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಕೊಠಡಿ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಅಥವಾ ಯುವ ಜನರಿಗಾಗಿನ ಅದೇ ಭೌತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು, ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;ಟೀನ್ ಲೈನ್&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ರಭಸದ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ನಿಶ್ಯಬ್ಧ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಡುವೆ ಕಾಲರ್ ID ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಡೆಹಿಡಿದ ರಿಂಗ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವ ಎರಡು ಟೋನ್ ರಿಂಗ್ ಕೇಳಲು ಅತೀ ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾರ್ಟಿಲೈನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೋಡೆಡ್ ರಿಂಗಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.

==ಇತಿಹಾಸ==
೫೦೦ ಮತ್ತು ೨೫೦೦ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ &quot;ಸಿ&quot; ಪ್ರಕಾರದ ರಿಂಗರ್‌ಗಾಗಿ ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಗಾಂಗ್ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು AT&amp;amp;T ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಗಾಂಗ್‌ಗಳು ಕಿವಿಯನ್ನು ಕೇಳದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ &quot;ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು&quot; ಒದಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಿರುವಾಗ ಯಾವ ದೂರವಾಣಿಯು ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;C-ಪ್ರಕಾರದ ರಿಂಗರ್‌ಗಳು - ನಿರ್ವಹಣೆ. ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್, ಸಂಚಿಕೆ ೪ (ಸೆಪ್ಟೆಂ. ೧೯೭೮), ವಿಭಾಗ ೫೦೧-೨೫೦-೩೦೩&lt;/ref&gt; &quot;ಬೆಲ್ ಚೈಮ್&quot; ಅನ್ನು ಕರೆಗಂಟೆಯಂತಹ ಬಾಗಿಲು ಗಂಟೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೂರವಾಣಿಯಂತೆ ಮೊಳಗಲು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು.

ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ೧೯೭೫ ರ ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮೊಳಗಿಸುವುದರ ಬದಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಧ್ವನಿಗಳು ಅಥವಾ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿಮೊಳಗಿಸುವ ದೂರವಾಣಿ ರಿಂಗರ್‌ಗಳ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ತಯಾರಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ರಿಂಗರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಕರೆಯೊಂದು ಬಂದಾಗ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಲು ಸಂಗೀತದ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರದಿಂದ ಚಿಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸೊಕೋಲೋವಸ್ಕಿ, ಸ್ಟೀವ್ (೧೯೮೯). &quot;ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಯುವರ್ ಫೋನ್&quot;, ಅ. ೮ &quot;ಟೆಲಿಫೋನಿ ಮೆಲೋಡಿ ರಿಂಗರ್&quot;. ಟಿಎಬಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್ ಸಮ್ಮಿಟ್, ಪಿಎ. ಐಸಿಬಿಎನ್ ೦-೮೩೦೬-೯೩೫೪-೮.&lt;/ref&gt; ೧೯೮೯ ರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದಂತೆ ಕರೆಯೊಂದು ಬಂದಾಗ ಬೊಗಳುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವ ನಾಯಿಯ ಗೊಂಬೆಯೊಂದನ್ನು ಸಹ ಅಂತಹ ಒಂದು ರಿಂಗರ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸೊಕೋಲೋವಸ್ಕಿ, ಸ್ಟೀವ್ (೧೯೮೯). &quot;ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಯುವರ್ ಫೋನ್&quot;, ಅ. ೨೦ &quot;ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ರಿಂಗರ್&quot;. ಟಿಎಬಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್ ಸಮ್ಮಿಟ್, ಪಿಎ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೮೩೦೬-೯೩೫೪-೮.&lt;/ref&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರಿಂಗರ್‌ಗಳು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದವು. ಈ ಕೆಲವು ರಿಂಗರ್‌ಗಳು ಏಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಇತರವುಗಳು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಧ್ವನಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;ಬೈಗ್ಲೋ, ಕ್ಯಾರ್ ಎಂಡ್ ವಿಂಡರ್ (೨೦೦೧). &quot;ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್&quot;, ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ನ್ಯೂನೆಸ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೬೪೬-೩೩೧೫೦-೭&lt;/ref&gt;

ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ೧೯೯೬ ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿ]]ನ NECದ NTT ಡೊಕೊಮೋ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೋವಾ N೧೦೩ ಹೈಪರ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{ja icon}} {{Cite web |url=http://www.asahi.com/digital/column01/TKY200606220218.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004212849/http://www.asahi.com/digital/column01/TKY200606220218.html |archive-date=2012-10-04 |url-status=bot: unknown}}, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೦೮  ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದಿದೆ ([http://s02.megalodon.jp/2008-0906-0350-36/www.asahi.com/digital/column01/TKY200606220218.html ಕ್ಯಾಶ್])&lt;/ref&gt; ಇದು MIDI ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೊದಲೇ ಹೊಂದಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೯೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಯು ಆದ IDO ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿನಿಮೋ D೩೧೯ ಅನ್ನು ಡೆನ್ಸೋದಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲೇ ಹೊಂದಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮೂಲ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಈ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು: ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ದೂರವಾಣಿಯು ನುಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಗೆ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ &lt;ref&gt;{{cite book |title=ケータイ着メロ ドレミBOOK |trans_title=Mobile Ringtones Do-Re-Mi Book |url= |format= |accessdate= |edition= |series= |volume= |date= |year=1998 |month=July |origyear= |publisher= |location= |language=[[Japanese language|Japanese]] |isbn= |oclc= |doi= |id= }}&lt;/ref&gt; ಪುಸ್ತಕದ ೩.೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.

ವೆಸಾ-ಮಟ್ಟಿ ಪನಾನೆಲ್ ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಎಂಬ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೇಡಿಯೋಲಿಂಜಾ (ಇದೀಗ ಎಲಿಸಾ ಎಂದ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಮೊಬೈಲ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ೧೯೯೮ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901040816-678568,00.html |title=ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ ಯುರೋಪ್: ದಿ ಸ್ವೀಟ್ ಸೌಂಡ್ ಆಫ್ ಸಕ್ಸೆಸ್ |access-date=2011-05-02 |archive-date=2011-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425001423/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901040816-678568,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಮೊಬೈಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಡ್‌ಗೆ ವಿತರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವರೆಡನ್ನೂ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೦೮ ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ಫೋನ್ ಗ್ರೂಪೆ (ಸಾಫ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊಬೈಲ್) ಇಂತಹುದೇ ಸೇವೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

==ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ತಯಾರಕರು==
ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಅವರು ಇಚ್ಚಿಸಿದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ''ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ತಯಾರಕ'' ವು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ (ಉದಾ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್) , ಬ್ಲೂಟೂಥ್, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಮಾಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇ-ಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.

ಅತೀ ಮೊದಲ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ತಯಾರಕರು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಫಿನ್ನಿಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಆದ ವೆಸಾ-ಮಟ್ಟಿ ಪಾನನೆನ್ ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.m-e-f.org/index.php?id=391 ಫರ್ಸ್ಟ್ ಎವರ್ MEF ಸ್ಪೆಶಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೋಸ್ ಟು ದಿ ಪಯೋನಿರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ — &quot;ವೆಸ್ಕು&quot; ಪಾನನೆನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927074348/http://www.m-e-f.org/index.php?id=391 |date=2007-09-27 }}, ಮೊಬೈಲ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಫಾರಂನಿಂದ ೨೦೦೪ ರ ಜೂನ್ ೪  ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ny2005&quot;&gt;[http://www.newyorker.com/archive/2005/03/07/050307crmu_music?printable=true ರಿಂಗ್ ಮೈ ಬೆಲ್], ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್'' ‌ನಿಂದ ೨೦೦೫  ರ ಲೇಖನ&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಪ್ರೊವೈಡರ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ &quot;ಮೆಲೋಡಿ ಕಂಪೋಸರ್&quot; ಅಥವಾ ಸ್ಯಾಂಪಲ್/ಲೂಪ್ ಅರೇಂಜರ್ (ಹಲವು ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಡಿಜೆಯಂತಹವುಗಳು) ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫೋನ್ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. MIDI ಅಥವಾ MP೩ ಯಂತಹ ಇತರ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಫೋನ್‌ಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾರೊಬ್ಬರಾದರೂ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್ (ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿ) ಒಂದೋ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಟ್ಯೂನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲೇ ಇರುವ ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಅನನ್ಯ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಫೋನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಂಪನಿಯು ಮೊದಲೇ ಇರುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಗೀತೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ರಾಯಲ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯ ಮಾಲೀಕರು ಎಲ್ಲಾ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಗೋಪಿನಾಥ್, ಎಸ್. (೨೦೦೫). ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್, ಅಥವಾ ಆಡಿಟರಿ ಲಾಜಿಕ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಜೇಶನ್. ಮೊದಲನೇ ಸೋಮವಾರ, ೧೦(೧೨), ೩.&lt;/ref&gt;

೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, &quot;ಸ್ಮಾಶ್‌ದಿಟೋನ್ಸ್&quot; (ಇದೀಗ &quot;ಮೊಬೈಲ್೧೭&quot;), ಯಾವುದೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಎಡಿಟರ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮೂರನೇ-ವ್ಯಕ್ತಿ ತಂಡವಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ಫೋನ್‌ನ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಗೀತೆಯಿಂದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆಪಲ್‌ನ ಐಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಿತು&lt;ref&gt;[http://blog.sendmemobile.com/ringtones/evolution-of-ringtones ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303174714/http://blog.sendmemobile.com/ringtones/evolution-of-ringtones |date=2016-03-03 }} ಸೆಂಡ್‌ಮೀ ಮೊಬೈಲ್‌ನಿಂದ&lt;/ref&gt;, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ೪೦- ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಫೈಲ್ AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಸರು .m೪r ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳಿದ್ದವು.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇತರ ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಲವು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಗೀತೆಗಳ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೇ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

==ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ವ್ಯವಹಾರ==
ಗ್ರಾಹಕರುಗಳು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ $೩ ರವರೆಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವುದು &quot;ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಗೀತ&quot;ಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;snlkagan&quot; /&gt; ಅಂದಾಜು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ೨೦೦೪ ರ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ $೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು ಉಂಟು ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಲಹಾಗಾರ ಕಂಪನಿಯಾದ ಕಾನ್ಸೆಕ್ಟ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ny2005&quot; /&gt; ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $೨ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Fortune&quot;&gt;{{cite web| last=Mehta| first=Stephanie N.| date=December 12, 2005| publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]]| url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/12/12/8363130/index.htm| title=Wagner's ring? Way too long.| page=40| access-date=ಮೇ 2, 2011| archive-date=ಮೇ 2, 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100502074915/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/12/12/8363130/index.htm| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯೂ ಸಹ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, US $೯೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಪಾನಿನ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದೇ US $೬೬.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gopinath, Sumanth 2005&quot;&gt;ಗೋಪಿನಾಥ್, ಸುಮಂತ್. &quot;ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್, ಓರ್ ದಿ ಆಡಿಟರಿ ಲಾಜಿಕ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಜೇಶನ್.&quot; ಮೊದಲನೇ ಸೋಮವಾರ ೧೦.೧೨ (೨೦೦೫): ೩. ಮುದ್ರಣ.&lt;/ref&gt; ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸಹ, ಜಾಗತಿಕ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಉದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು US $೨.೫ ರಿಂದ US $೩.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Gopinath, Sumanth 2005&quot; /&gt; ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಎಲ್ಎನ್ ಕಾಗನ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಮಾರಾಟದ ಮೌಲ್ಯವು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ  $೭೧೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.entrepreneur.com/PRWeb/release/18015.html ಶ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಟು ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಇನ್ ಯು.ಎಸ್. ಮೊಬೈಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್], ''ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈನರ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ೨೦೦೯  ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೫  ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆ&lt;/ref&gt; ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮದೇ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತ ಕಾರಣದಿಂದ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟವು  $೫೪೧ ಗೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಎಸ್ಎಲ್ಎನ್ ಕಾಗನ್ ಅಂದಾಜಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;snlkagan&quot;&gt;{{cite web| title=Apple to offer ready-made ringtones | url=http://www.cnn.com/2009/TECH/biztech/09/03/cnet.apple.ringtones/index.html | work=[[CNET]] | publisher=[[CNN]] | date=September 3, 2009 | author=Greg Sandoval}}&lt;/ref&gt;

===ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವಿವಾದಗಳು===
ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯವಹಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

====ದಾವೆಗಳು====
===== ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್ =====
೨೦೦೫ ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಹನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಕಂಪನಿಯಾದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲೀಸ್ ಅವರು ಜೇಮ್‌ಸ್ಟರ್! ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿದರು ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಗಳ ಪರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.infoworld.com/article/05/04/05/HNjamster_1.html &quot;ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್ ಸ್ಲಾಮ್ಡ್ ಫಾರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್&quot;], ಇನ್ಫೋವರ್ಲ್ಡ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ೫, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ದಾವೆಯು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದಂತೆ ವಂಚನೆಯ ಮತ್ತು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಜೇಮ್‌ಸ್ಟರ್! ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಒಂದು ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಆದರೆ ತಿಂಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಚಂದಾದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು  ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://cmwcomplex.com/jamster.htm ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ಫೋರ್ಡ್ ವಿ. ವೆರಿಸೈನ್, ಐಎನ್‌ಸಿ., ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್!, et al.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109125532/http://cmwcomplex.com/jamster.htm |date=2011-01-09 }}, ಕಲ್ಲಾಹನ್, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲೀಸ್. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಇತರ ನಾಲ್ಕರೊಂದಿಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jamstermarketinglitigation.com/pdfs/SettlementAgreement.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-02 |archive-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326024008/http://www.jamstermarketinglitigation.com/pdfs/SettlementAgreement.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.casd.uscourts.gov/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518105537/http://www.casd.uscourts.gov/ |date=2011-05-18 }} ೦೫-cv-೦೦೮೧೯-JM&lt;/ref&gt;

===== ಸ್ಯಾಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್  ವಿರುದ್ಧ. ಸೈಮನ್ &amp;amp; ಶುಸ್ಟರ್ =====
{{See|Mobile phone spam}}
೨೦೦೭ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿನ, ಸ್ಯಾಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೈಮನ್ &amp;amp; ಶುಸ್ಟರ್, ನಂ ಸಿ ೦೬-೨೮೯೩, ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ, ೨೦೦೭ ಯು.ಎಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ದಾವೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು (ನಂತರ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಲೆಕ್ಸಿಸ್ ೪೬೩೨೫ (ಎನ್.ಡಿ. ಕ್ಯಾಲಿ. ಜೂನ್ ೨೬, ೨೦೦೭) ಎನ್ನುವುದು, ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವು ಬಳಸಿದಂತಹುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕರ &quot;ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಲಬ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾಶಕ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸೇವಾ ಒದಗಿಸುವವರು, ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯು &quot;ಹೌದು! ನಾನು ನೆಕ್ಸ್‌ಟೋನ್ಸ್ ಅಫಿಲಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್... ಅವರಿಂದ ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮಾಡುವ ಮಾಡುವ ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ವಿಲ್ಕೆನ್ ಅವರು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದಂತೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ರೀತಿಯು &quot;ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಡಯಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ&quot;ಯ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮ್ಮತಿ ನಿಬಂಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಟಿಸಿಪಿಎ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. 
ನಿಂತ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ ಸೈಮನ್ &amp;amp; ಶುಸ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸಂಭಾವ್ಯ ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದಾವೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೬ ರಂದು ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ವಿಲ್ಕೆನ್ ಅವರು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು, ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಾರಸುದಾರಿಕೆಗೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಗ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ $೧೭೫ ಅನ್ನು ಅವರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://ecf.cand.uscourts.gov/doc1/03517096469&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.topclassactions.com/close/571-stephen-king-text-message-class-action-lawsuit-settlement&lt;/ref&gt;

====ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಸ್ ಕಮೀಷನ್ ದೂರು====
೨೦೦೫ ರ ಜುಲೈ ೨೦ ರಂದು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್ (ಸಿಪಿಯುಸಿ)ಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನಂತಹ ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ದರಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲಾಭರಹಿತ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗ್ರಾಹಕ ಪರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರೊಂದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2005/07/21/business/21cells.html?ei=5090&amp;amp;en=90fb11e106a62920&amp;amp;ex=1279598400&amp;amp;partner=rssuserland&amp;amp;emc=rss&amp;amp;pagewanted=print &quot;ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಎಂಡ್ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಇನ್ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ಸ್&quot;], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ಜುಲೈ ೨೧, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್! ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದರ ವಿಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆ, ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ &lt;ref name=&quot;ceasedesist&quot;&gt;[http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/complaint_against_cingular_regarding_non_communications_billing_practices ''ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿ. ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್-ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಎಂಡ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಡೆಸಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಡರ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418064228/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/complaint_against_cingular_regarding_non_communications_billing_practices |date=2011-04-18 }}, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್, ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್&lt;ref name=&quot;ceasedesist&quot;/&gt; ದರ ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಯುಸಿಎಎನ್ ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;ceasedesist&quot;/&gt; ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಫೋನ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ಸೇವಾ ದರಗಳ ಕುರಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಸತತವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಸಿಪಿಯುಸಿ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಯುಸಿಎನ್ ಆರೋಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;ceasedesist&quot;&gt;೨೦೦೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ರಂದು UCAN ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಇದು ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ದರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್‌ಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನಂತಹ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ವಿಷಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/cpuc_decision_approving_settlement_between_ucan_and_cingular ''ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧ. ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್-ಓಪಿನಿಯನ್ ಅಪ್ರೂವಿಂಗ್ ಸೆಟ್ಲಮೆಂಟ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111052059/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/cpuc_decision_approving_settlement_between_ucan_and_cingular |date=2011-01-11 }}, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೨೦೦೬. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

== ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ==
ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಒಳಬರುವ ಕರೆಯ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿಯುಂಟುಮಾಡುವುದಾದರೂ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಮೂಡಿಸುವ ಶಬ್ಧವು ಶಾಂತಿಭಂಗವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ; ಮೀಟಿಂಗ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಶಬ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಅವರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್-ಪೋನ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಫೋನಿನ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ನ  ಧ್ವನಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅತೀ ಕೆಟ್ಟೆ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶೇಕಡಾ ೧೮ ಜನರು ಭಾವಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1295/1215 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-02 |archive-date=2011-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110213011937/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1295/1215 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಪರವಾಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. &quot;ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಂತೆಯೇ, ಸಂಗೀತದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಲು, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; (ಲಿಕೋಪ್ಪೆ ೧೪೮). ಜನರು ತಾವು ಎಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇವಲ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ತಾವು ಎಂತಹ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುತ್ತಲಿರುವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಜನರು ಅನನ್ಯವಾಗಿರಲು ಮತ್ತು ಜನರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಲು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮತ್ತು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ವಾದಗಳಿವೆ. &quot;ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅವರ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ... ಇದರಿಂದ ಹಲವು ಜನರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿದೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂಗೀತದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಹಯೋಗಿ ಜನರಿಂದ ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯತ್ತ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುತ್ತದೆ. ರಾಗಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಜನರು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರತ್ತ ಸೆಳೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref&gt;ಲಿಕೊಪ್ಪೆ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್. ದಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಸ್ ರಿಂಗ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ: MIT ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೮. ೧೪೨-೧೪೯. ಮುದ್ರಣ.&lt;/ref&gt;

== ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ==
; [[ಮೋನೋಫೋನಿ|ಮೋನೋಫೋನಿಕ್]]
: ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಎನ್ನುವುದು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ವರಲಿಪಿಯಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.

; [[ಪೋಲಿಫೋನಿ|ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್]]
: ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಮೊದಲ ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳು MIDI ನಂತಹ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಇಂತಹ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ನೀಡಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಉಪಕರಣವು ಸ್ವರವನ್ನು ಮೂಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈಜವಾದ ಸಾಧನದ ಧ್ವನಿಯು ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತಗೊಳಿಸಿದ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಗೀತೆಯ ದತ್ತಾಂಶದಾದ್ಯಂತ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಫೋನಿನ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಧ್ವನಿ ಭಂಡಾರದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

; [[ಟ್ರೂಟೋನ್]]
: ಟ್ರೂಟೋನ್ (&quot;ರಿಯಲ್‌ಟೋನ್&quot;, &quot;ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೋನ್&quot;, &quot;ಸೂಪರ್ ಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್&quot; ಅಥವಾ &quot;ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್&quot; ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಎನ್ನುವುದು ಸರಳವಾಗಿ [[MP3]] ಅಥವಾ AAC ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಟ್ರೂ ಟೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ೨೦೦೨ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{ja icon}} [http://www.kddi.com/corporate/news_release/kako/2002/1118/index.html 2002 ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ] KDDI (au) ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೮  ರಂದು ಪಡೆದಿದೆ&lt;/ref&gt; ಟ್ರೂಟೋನ್ ಆಗಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಗೀತೆಯು ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯ &quot;ಮೈ ಗಿಫ್ಟ್ ಟು ಯು&quot; ಆಗಿತ್ತು.

; ಸಿಂಗ್ ಟೋನ್
: &quot;ಸಿಂಗ್ ಟೋನ್&quot; ಎನ್ನುವುದು ಕರೌಕೆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು (ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ರಾಗದೊಳಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದ) ಹಿಮ್ಮೇಳ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಆಗಿದೆ.

; [[ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್]]
: ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಎನ್ನುವುದು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ವೀಡಿಯೋ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩G ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ). ಯಾವುದೇ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೋದ ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವೀಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಫೋನಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

==ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು==
{{Div col}}
*೩GP: ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಂಟೇನರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ೩G ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಥರ್ಡ್ ಜೆನರೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್ ಪಾರ್ಜೆಕ್ಟ್ ೩GPP ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ೩G ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ೨G ಮತ್ತು ೪G ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಬಹುದು.
* AAC: ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ W೮೧೦i ನಂತಹ ಕೆಲವು ಫೋನ್‌ಗಳು &quot;.m೪a&quot; AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. &quot;.m೪r&quot; AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಐಫೋನ್‌|ಐ-ಫೋನ್]] ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. &quot;.m೪r&quot; ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ &quot;.m೪a&quot; ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಂತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದು, ಆದರೆ &quot;.m೪r&quot; ಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಆರ್ಎಮ್ ಶೈಲಿಯ ನಕಲು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
* AMR: mp೩ ಯು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನೋಕಿಯಾ ಬಳಸಿದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞವಾಗಿದ್ದ ಆಡಿಯೋ ಕಂಪ್ರೆಶನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* ಇ-ಮೆಲೋಡಿ: ಹಳೆಯ ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* ಐ-ಮೆಲೋಡಿ: ನೋಕಿಯಾದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಸ ಫೋನ್‌ಗಳು ಈ ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
* KWS: ಕ್ಯುಸೇರಾದ ರಿಂಗರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* MID / MIDI: ಜನಪ್ರಿಯ ಧ್ವನಿ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್: ಮೋರ್ಸ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಗೀತೆಗಳಿಗೆಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪಠ್ಯ ಫೈಲ್‌ಗಳು
* MOT: ಮೋಟೋರೋಲಾ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಳೆಯ ರಿಂಗರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* [[MP3]]: ಬಹಳಷ್ಟು ಫೋನ್‌ಗಳು mp೩ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.
* [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] / SCKL / OTT: ನೋಕಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ನೋಕಿಯಾ ಫೋನ್‌ಗಳು ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಪರಿಕರಗಳು ಈ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಡೇಟಾ ಕೇಬಲ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಫೋನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೋಕಿಯಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಇದರ ಫೋನ್‌ಗಳಿವೆ.
* OGG ವೋರ್ಬಿಸ್: [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.
* PDB: ಪಾಮ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್. ಕ್ಯೂಸೇರಾ ೬೦೩೫ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಟ್ರೆಯೋನಂತಹ ಪಿಡಿಎ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಈ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
* PMD: ಕ್ವಾಲಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫೇತ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು MIDI, ಮಾದರಿಯ (PCM) ಆಡಿಯೋ, ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಅನಿಮೇಶನ್, ಪಠ್ಯ, ವೈಬ್ರೇಶನ್ ಮತ್ತು LED ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು
* QCP: ಕ್ವಾಲಕಾಮ್ ಫ್ಯೂರ್‌ವಾಯ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ಪ್ಸಮುಖವಾಗಿ ಸರಳವಾದ ಮೌಖಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
* RTTTL: ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* RTX: ಕೆಲವು ಸುಧಾರಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಡನೆ  RTTTL ನಂತಹುದೇ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಷ್ಟಕಗಳು, RTX  ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
* ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್೧ &amp;amp; ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್೨: ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಕೀಪ್ರೆಸ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಕೀಪ್ರೆಸ್: ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಪಠ್ಯ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಓದುತ್ತದೆ.
* ಸೀಮೆನ್ಸ್ SEO: ಸೀಮೆನ್ಸ್ SEO ಬೈನರಿ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್.
* SMAF: MIDI ಅನ್ನು ಸಾಧನ ಧ್ವನಿ ಡೇಟಾ (ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಫೈಲ್ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು) ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಯಮಾಹಾ ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. &quot;MMF&quot; ಅಥವಾ &quot;MLD&quot; ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಫೈಲ್ ಹೆಸರುಗಳು.
* SRT: ಸಿಪುರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ VoIP ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಿಪುರ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್.
{{Div col end}}

==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌==
* ನೋಕಿಯಾ ಟ್ಯೂನ್
* ರಿಂಗ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೋನ್
* ರಿಂಗಲ್ (ಸಂಗೀತ)
* ಟೀನ್ ಬಜ್

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ ==
{{reflist|2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ ==
{{Wiktionary}}
*  Wired.com ನಿಂದ [https://web.archive.org/web/20070219043150/http://www.wired.com/news/columns/0,70150-0.html?tw=rss.index ನಿಮ್ಮದೇ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವುದು] 
* ಹೌ ಸ್ಟಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ನಿಂದ [http://electronics.howstuffworks.com/ringtone.htm ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು]
* [http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ringtone_faq ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410101939/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ringtone_faq |date=2007-04-10 }} - ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (UCAN) ನಿಂದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ
* UCAN ಯೋಜನೆಯಾದ newmediarights.org  ನಿಂದ [http://www.newmediarights.org/guides/how-to/open_source/software/how_make_your_own_cell_phone_ringtones_free ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಕ್ಕುಗಳು - ಉಚಿತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು]

{{Telsigs}}
{{Mobile phones}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಟೆಲಿಫೋನಿ ಸಂಕೇತಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:1996 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]]</text>
      <sha1>in9uei72yumgvogsjq0a495ty3ylegy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29707</id>
    <revision>
      <id>1435550</id>
      <parentid>1430168</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178704" sha1="qojsz1av7ef2fkc8zrhk276nnmf1kcm" xml:space="preserve">{{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}}
{{Infobox ಕಲಾವಿದ
|ಹೆಸರು           = Lady Gaga
|image          = Lady Gaga in Rome.jpg&lt;!-- To avoid edit warring, please discuss on the talk page before changing the image --&gt;
|caption = 
|alt          = Portrait of Lady Gaga
|ಹಿನ್ನೆಲೆ  = solo_singer
|birthname   = Stefani Joanne Angelina Germanotta
|birthdate    = {{Birth date and age|1986|3|28|mf=y}}
|location= New York, New York, U.S.
|field = music
|ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣ   = Vocals, piano, keyboards
| ಶೈಲಿ         = [[Pop music|Pop]], [[Dance music|dance]]
|ಉದ್ಯೋಗ    = Singer-songwriter, performance artist, record producer, dancer, businesswoman, activist
|ಸಕ್ರಿಯ_ವರ್ಷಗಳು = 2005–present
|Label        = [[Def Jam Recordings|Def Jam]], [[Cherrytree Records|Cherrytree]], Streamline, [[Kon Live#Kon Live Distribution|Kon Live]], [[Interscope Records|Interscope]]
|website      = {{URL|http://www.ladygaga.com/|LadyGaga.com}}
}}
ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರು '''ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ'''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ '''ಸ್ಟೆಫನಿ ಜೋನ್ನೆ ಆಂಜೆಲಿನಾ ಜರ್ಮಾನೊಟ್ಟಾ'''  (ಮಾರ್ಚ್ ೨೮, ೧೯೮೬ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು) ಇವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಬ್ಬ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ-ಕವನಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.   ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌ನ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಟಿಶ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ದ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಆಕೆಯು ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಲೈನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶನ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು.   ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹ ಕಲಾಕಾರರಿಗೆ ಕವನಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಪರ್ ಆಕೋನ್‌ರ ಗಮನವನ್ನು ತಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದರು, ಆಕನ್ ಆಕೆಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೇಬಲ್‌ ಕಾನ್ ಲೈವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಾತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ''ದ ಫೇಮ್''  (೨೦೦೮) ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಯಶಸ್ವೀ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ &quot;ಜಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್&quot; ನ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಆರು ದೇಶಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಉತ್ತಮ-ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ಡಾನ್ಸ್/ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಲ್ಬಮ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ೨೦೦ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತ, ಇದರ ನಮ್ತರದ ಆಲ್ಬಮ್ ''ದ ಫೇಮ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್''  (೨೦೦೯) &quot;ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್&quot; ಮತ್ತು ಮತ್ತು &quot;ಟೆಲಿಫೋನ್&quot; ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾಗತಿಕ ಚಾರ್ಟ್-ಟಾಪಿಂಗ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ದ ಫೇಮ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ ಎಂಬ ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಟೂರ್ ಅನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಹೆಲಿಂಗ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಟೂರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಮಾಡಿತು. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ''  ಇದು ತನ್ನ &quot;ಬಾರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ&quot; ಎಂಬ ನಾಮಸೂಚಕ ಸಿಂಗಲ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೩, ೨೦೧೧&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.rollingstone.com/music/news/17386/202983 |title=Lady Gaga Names Her New Album 'Born This Way' |last=Kreps |first=Daniel |date=2010-09-13 |work=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Jann Wenner]] |accessdate=2010-11-11 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://www.webcitation.org/66Oc1oCOI?url=http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-names-her-new-album-born-this-way-20100913 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ-ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;mtv itunes&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1658317/lady-gaga-born-this-way-itunes.jhtml |title=Lady Gaga's 'Born This Way' Is Fastest-Selling Single In iTunes History |author=Gil Kaufman |publisher=MTV |date=2011-02-18 |accessdate=2011-02-18 |archive-date=2011-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221012910/http://www.mtv.com/news/articles/1658317/lady-gaga-born-this-way-itunes.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್ ಕಲಾಕಾರರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಬೋವೀ, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪ್ ಸಿಂಗರ್‌ಗಳಾದ ಮಡೋನಾ, [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]], ಮತ್ತು ಎಮಿ ವೈನ್‌ಹೌಸ್,&lt;ref&gt;[http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/3445991/Exclusive-extracts-from-new-GaGa-book.html &quot;ಶಿ ಸ್ಲಿಪ್ಡ್ $10 ಇನ್‌ಟು ಡಿಜೆಸ್ ಬ್ರಾ ವಿತ್ ಹರ್ ಟೀತ್.. ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ವಾಸ್ ಬಾರ್ನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151105145927/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/3445991/Exclusive-extracts-from-new-GaGa-book.html |date=2015-11-05 }}, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್. ದಿ ಸನ್  ೨೦೧೧ರ ಮಾರ್ಚ್  ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೪,  ೨೦೧೧ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ಇವರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಗಾಗಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹನ್ನೆರಡು ನೊಮಿನೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಮಹಾನ್ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಂಚಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು; ಎರಡು ''[[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]'' ;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga Lands In 'Guinness World Records' Book |url=http://www.mtv.com/news/articles/1647973/20100916/lady_gaga.jhtml |author=Kaufman, Gill |date=2010-09-16 |accessdate=2010-12-16 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111234136/http://www.mtv.com/news/articles/1647973/lady-gaga-lands-guinness-world-records-book.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹದಿನೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಐವತ್ತೊಂದು ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಗಳ ಅಂದಾಜು ಮಾರಾಟ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/2010/06/12/2010-06-12_seen_this_act_before_word_to_gaga__madonna_did_it_first_and_did_it_better.html |title=Word of advice to Lady Gaga: Madonna did it first and she did it better |last=Molloy |first=Joanna |date=2010-06-12 |work=[[Daily News (New York)|Daily News]] |accessdate=2010-08-01 |archive-date=2010-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615154334/http://www.nydailynews.com/news/2010/06/12/2010-06-12_seen_this_act_before_word_to_gaga__madonna_did_it_first_and_did_it_better.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newsroom.mtv.com/2010/08/12/lady-gaga-los-angeles/ |title=Spotted: Lady Gaga Celebrates Success In Los Angeles |date=2010-08-12 |publisher=[[MTV News]] |accessdate=2010-08-18 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810092421/http://newsroom.mtv.com/2010/08/12/lady-gaga-los-angeles/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ಆಕೆಯನ್ನು ೨೦೧೦&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga Is Billboard's 2010 Artist of the Year, Ke$ha Takes Top New Act |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-is-billboard-s-2010-artist-of-1004134049.story |date=2010-09-12 |author=Caulfield, Keith |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ಟಾಪ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿತು;&lt;ref&gt;ರೈ, ವೇಡೆಲ್ [http://www.billboard.com/#/features/Music-s-top-40-money-makers-2011-1005031152.story &quot;ಟಾಪ್ 40 ಮನಿ ಮೇಕರ್ಸ್], ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೧, ೨೦೧೧,  ೨೨, ೨೦೧೧ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯನ್ನು ೨೦೦೦ ನೇ ದಶಕದ ೭೩ ನೆಯ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009&amp;begin=71&amp;order=position |title=Artists of the Decade: Lady Gaga |date=2009-12-21 |accessdate=2010-05-21 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc}}&lt;/ref&gt; }ಗಾಗಾ ''ಟೈಮ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಟೈಮ್ ೧೦೦ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ '''ಯಾದಿಯಲ್ಲಿನ ೧೦೦ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳ''' ''  ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Dorothy |last= Pomerantz |first2= Lacey |last2= Rose |url=http://www.forbes.com/2010/06/22/oprah-winfrey-lady-gaga-twilight-business-entertainment-celeb-100-10-intro.html |title=The World's Most Powerful Celebrities |work=Forbes |accessdate=2010-06-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Dorothy |last= Pomerantz |first2= Lacey |last2= Rose |url=http://www.forbes.com/lists/2010/53/celeb-100-10_Lady-Gaga_8UOG.html |title=The Celebrity 100: #4 Lady Gaga |work= Forbes |accessdate=2010-06-29}}&lt;/ref&gt;'''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ''ಆಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಗತ್ತಿನ ೧೦೦ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1649491/20101006/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga, Beyonce Among Forbes' 100 Most Powerful Women |last=Johnson |first=Jamey |date=2010-10-06 |accessdate=2010-11-03 |work=MTV |publisher=[[MTV Networks]] |archive-date=2010-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221214633/http://www.mtv.com/news/articles/1649491/20101006/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' '''

== ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
=== ೧೯೮೬–೨೦೦೪: ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ===
ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ಇವರು ಸ್ಟೆಫನಿ ಜೋನ್ನೆ ಆಂಜೆಲಿನಾ ಜರ್ಮಾನೊಟ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/lady-gaga/bio/294098 |title=Lady GaGa: Biography |work=[[TV Guide]] |accessdate=2010-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906004152/http://www.tvguide.com/celebrities/lady-gaga/bio/294098 |archive-date=2011-09-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಜರ್ಮಾನೊಟ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಉದ್ಯಮಿ, ಮತ್ತು ಸಿಂಥಿಯಾರಿಗೆ (ನೀ ಬಿಸೆಟ್) ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;timesonline2&quot;&gt;{{cite news | url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5746827.ece | title=Lady Gaga: ready for her close-up | first=Ruby | last=Warrington | work=[[The Sunday Times]] | publisher=[[News International]] | date=2009-02-22 | accessdate=2009-02-22 | location=London | archive-date=2011-05-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110517105414/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5746827.ece | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯು ಎಡಗೈಯನ್ನು-ಬಳಸುವವರಾಗಿದ್ದರು&lt;ref name=&quot;Bio2&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=hNa_-1d_0tA | title=Musicians @ google interview | publisher=youtube.com | accessdate=2011-03-22}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಯಾನೋ ಬಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ೧೩ ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಿಯಾನೋ ಕಿರುಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ೧೪ ರ ವಯಸ್ಸಿನ ವೇಳೆಗೆ ಓಪನ್ ಮೈಕ್ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Bio&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ladygaga.com/bio/ | title=Biography of Lady Gaga | publisher=LadyGaga.com | accessdate=2009-01-09 | archive-date=2009-02-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090203112238/http://ladygaga.com/bio/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ಒಬ್ಬ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1641149/lady-gagas-alejandro-director-defends-videos-religious-symbolism.jhtml |title=Lady Gaga's 'Alejandro' Director Defends Video's Religious Symbolism |last=Montogomery |first=James |date=2010-06-09 |accessdate=2011-01-11 |publisher=MTV (MTV Networks) |archive-date=2012-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106070734/http://www.mtv.com/news/articles/1641149/lady-gagas-alejandro-director-defends-videos-religious-symbolism.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ೧೧ ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್‌ನ ಅಪ್ಪರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಾಲಕಿಯರ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಯಾಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು,&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;&gt;{{cite news |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1 |title=Lady GaGa: the future of pop? |date=2008-12-14 |work=The Sunday Times |publisher=News International |first=Collins |last=Hattie |accessdate=2009-12-06 |location=London |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827021455/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/lady-gaga-how-the-world-went-crazy-for-the-new-queen-of-pop-1684375.html |title=Lady Gaga: How the world went crazy for the new queen of pop |last=Sturges |first=Fiona |date=2009-05-16 |work=[[The Independent]] |publisher=[[Independent News &amp; Media]] |accessdate=2009-05-26 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಆಕೆಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು &quot;ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಕೆಳ-ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದವರು, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇವೆ - ನನ್ನ ತಾಯಿಯು ಎಂಟು ಘಂಟೆಯಿಂದ ಎಂಟು ಘಂಟೆಯವರೆಗೆ ಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಅಂದರೆ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ತಂದೆಯೂ ಕೂಡ.&quot;&lt;ref name=&quot;TimesOnlineDec09&quot;&gt;{{cite news | first=Lynn | last=Barber | title=Shady lady: The truth about pop's Lady Gaga | work=The Sunday Times | url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article6940885.ece | authorlink=Lynn Barber | date=2009-12-06 | accessdate=2010-06-14 | publisher=News International | location=London | archive-date=2020-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200306082719/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article6940885.ece | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹುರುಪಿನ ನಟರಾಗಿದ್ದ ಗಾಗಾ ''ಗೈಸ್ ಎಂಡ್ ಡಾಲ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಎಡೆಲೈಡ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ''ಎ ಫನ್ನಿ ಥಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಪನ್‌ಡ್ ಆನ್ ದ ವೇ ಟು ದ ಫೋರಮ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಯಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;growingupgaga&quot;&gt;{{cite news | first=Vanessa | last=Grigoriadis | authorlink=Vanessa Grigoriadis | title=Growing Up Gaga | date=2010-03-28 | publisher=New York Media Holdings | url=http://nymag.com/arts/popmusic/features/65127 | work=[[New York (magazine)|New York]] | page=7 | accessdate=2010-03-29 | archive-date=2010-04-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100401055337/http://nymag.com/arts/popmusic/features/65127/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನವನ್ನು &quot;ತುಂಬಾ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ್ದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನನಿರತವಾದ, ತುಂಬಾ ಶಿಸ್ತಿನ&quot; ಜೀವನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ &quot;ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, &quot;ತಾನು ತುಂಬಾ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೇಲಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ&quot;. ಇನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮನೋವಿಕಾರತೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | first=Jon | last=Bream | title=Don't Gag on Gaga | date=2009-03-21 | publisher=The Star Tribune Company | url=http://www.startribune.com/entertainment/music/41533957.html?elr=KArksLckD8EQDUoaEyqyP4O:DW3ckUiD3aPc:_Yyc:aUUsZ | work=[[Star Tribune]] | accessdate=2010-01-23 | language= | archive-date=2015-04-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150428124842/http://www.startribune.com/entertainment/music/41533957.html?elr=KArksLckD8EQDUoaEyqyP4O:DW3ckUiD3aPc:_Yyc:aUUsZ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first=Seth | last=Poppell | title=Lady Gaga was surprisingly normal | date=2009-12-22 | publisher=[[Bauer Media Group]] | url =http://www.intouchweekly.com/2009/12/in_touch_exclusivelady_gaga_wa.php | work =[[In Touch Weekly]] | accessdate = 2010-01-23 }}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ ಪರಿಚಿತರು ಆಕೆಯು ಆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. &quot;ಆಕೆಯು ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಆಕೆ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯು ಹುಡುಗರನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯು ೧ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, &quot;ಆಕೆ ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಸಹಪಾಠಿಯನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;whos-that-lady&quot;&gt;{{cite news | first=Maureen |last=Callahan |first2= Sara |last2= Stewart | title=Who's that lady? | date=2010-01-22 | publisher= News Corporation | url =http://www.nypost.com/p/entertainment/music/who_that_lady_CBlHI927dRlLmIwjVfGrwK | work =[[New York Post]] | accessdate = 2010-03-26 }}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಯ &quot;ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಪೂರ್ತಿ&quot;  ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಗಾಗಾ ''ಎಲ್ಲೆ''  ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ &quot;ಆಯ್ ಆಮ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಡ್!&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | first=Joe | last=Zee | title=Lady Gaga – An Exclusive Interview with ELLE's January Cover Girl | date=2009-12-01 | url=http://www.elle.com/Pop-Culture/Cover-Shoots/Lady-Gaga | work=Elle | publisher=[[Hachette Filipacchi Médias]] | accessdate=2010-05-05 | archive-date=2010-01-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100115002208/http://www.elle.com/Pop-Culture/Cover-Shoots/Lady-Gaga | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ತಮ್ಮ ೧೭ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಟಿಶ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೧ ನೆಯ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಒಂದು ಎನ್‌ವೈಯು ಡಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಲೆ, ಧರ್ಮ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹಾಡುಬರೆಯುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Bio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARTISTdirect&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4931544,00.html |title=Interview: Lady GaGa |accessdate=2009-02-18 |last=Florino |first=Rick |date=2009-01-30 |publisher=[[Artistdirect]]. Artistdirect, Inc. |archive-date=2018-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405132706/http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4931544,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಟ್ಯುನಿಕ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮೈನ್ ಹರ್ಸ್ಟ್ ಇವರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದರು; ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಆಕೆಯನ್ನು &quot;ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ, ಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಲಿಬ್ರಿಟಿ&quot; ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;always-famous&quot;&gt;{{cite news | title = Lady Gaga: 'I’ve always been famous, you just didn’t know it' | date = 2010-02-16 | url = http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/7221051/Lady-Gaga-Ive-always-been-famous-you-just-didnt-know-it.html | work = The Telegraph | last= Carlton |first=Andrew |accessdate = 2011-02-09}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ಇತರ ಕೆಲವು ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶಿಲವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. &quot;ಒಮ್ಮೆ ನೀವು ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ, ನಿಮಗೆ ನೀವೆ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಸೊಫೋಮೋರ್ ವರ್ಷದ ಎರಡನೆಯ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ವೇಳೆಗೆ, ಆಕೆಯು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋದರು.&lt;ref name=&quot;mtv 55&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1589013/20080609/lady_gaga.jhtml |title=Lady GaGa Brings Her Artistic Vision Of Pop Music To New Album |last=Harris |first=Chris |date=2008-06-09 |accessdate=2009-05-07 |work=MTV |publisher=[[MTV Networks]] |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224142657/http://www.mtv.com/news/articles/1589013/20080609/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ ತಂದೆಯು ಗಾಗಾ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಮತ್ತೆ ಟಿಶ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ದ್ಖಲಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. &quot;ನಾನು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದೆ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ಹಿಡಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾರೊಬ್ಬರು ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸುವವರೆಗೂ ನಿಕೃಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;growingupgaga&quot;/&gt;

=== ೨೦೦೫–೦೭: ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Lady Gaga at Lollapalooza 2007.jpg|thumb|right|left|ಗಾಗಾ () performing with Lady Starlight () at ಳೊಲ್ಲಪಲೋಜ2007ರಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಲೇಡಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಲೈಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು]]
ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ೧೯ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಡೆಫ್ ಜಾಮ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ ಅವರು ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ಲೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;Allmusic bio&quot;&gt;{{cite web |url={{Allmusic |class=artist |id=lady-gaga-p1055684 |pure_url=yes}} |title=Allmusic &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lady Gaga |last=Birchmeier |first=Jason |date=೨೦೦೮-೦೪-೨೦ |publisher=[[Allmusic]]. [[Rovi Corporation]] |accessdate=೨೦೧೦-೦೧-೦೩}}&lt;/ref&gt; ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಆಕೆಯ ಮುಂಚಿನ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಯು ತಮ್ಮ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಗೀತಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ರೆಡ್‌ಒನ್‌ಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;hitquarters.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hitquarters.com/index.php3?page=intrview/opar/intrview_RedOne_Interview.html |title=Interview With RedOne |date=2009-03-23 |publisher=[[HitQuarters]] |accessdate=2009-12-19}}&lt;/ref&gt; ರೆಡ್‌ಒನ್ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯು ರಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಾಡು &quot;ಬಾಯ್ಸ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಬಾಯ್ಸ್&quot;&lt;ref name=&quot;hitquarters.com&quot;/&gt; ಇದು ಮೊಟ್ಲೇಯ್ ಕ್ರ್ಯೂ ರ &quot;ಗರ್ಲ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್&quot; ಮತ್ತು ಎಸಿ/ಡಿಸಿ ಇವರ &quot;ಟಿ.ಎನ್.ಟಿ&quot; ಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಮ್ಯಾಷ್-ಅಪ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Contactmusic.com&quot;/&gt; ಆಕೆಯು ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಹಾಡುಗಾರ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಮೆಲ್ಲೆ ಮೆಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಯಾಸೇಯ್‌ರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ''ದ ಪೋರ್ಟಲ್ ಇನ್ ದ ಪಾರ್ಕ್‌''  ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಆಡಿಯೋ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://blogs.villagevoice.com/dailymusto/2010/01/lady_gaga_did_a.php | title=Lady Gaga Did a Children's Book In 2007! | date=2010-01-19 | work=[[The Village Voice]] | publisher= | last=Musto | first=Michael | accessdate=2010-01-19 | archive-date=2012-07-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120711/http://blogs.villagevoice.com/dailymusto/2010/01/lady_gaga_did_a.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯು ಎನ್‌ವೈಯು ದಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸ್ಟೆಫನಿ ಜರ್ಮಾನೊಟ್ಟಾ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲಿಕ್ಕರ್ (ಮದ್ಯದ) ಅಂಗಡಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಿರುಗೀತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಟುಡಿಯೋವು ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;growingupgaga&quot;/&gt; ಅವರು ನಿಯೋ-ಬರ್ಲ್‌ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರಗ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt; ಸ್ಟೇಜ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ತೊಗಲಪಟ್ಟಿಯ (ತಾಂಗ್) ಮೇಲೆ ಇದ್ದೆ, ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು ನನ್ನ ಆಸ್ ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆ, ಕೂದಲನ್ನು ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ, ಗೋ-ಗೋ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬ್ಬತ್‌ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಓರಲ್ ಸೆಕ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವವರೆಗೆ. ಮಕ್ಕಳು ಖುಷಿಯಿಂದ ಕೇಕೆಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಬಿಯರ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದೆವು. ಇದು ನನಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ಹೋದೆ ಆದರೆ ನಾನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;always-famous&quot;/&gt; ಅವರ ತಂದೆಯು ಆಕೆಯ ಡ್ರಗ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಅವಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Contactmusic.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.contactmusic.com/info/lady_gaga |title=Lady GaGa Profile |accessdate=2009-02-20 |last=Reporter |first=Staff |publisher=[[Contactmusic.com]] }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾರ ಕೆಲವು ಮುಂಚಿನ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾಬ್ ಫ್ಯುಸರಿ ಗಾಗಾರ ಹಲವಾರು ವೋಕಲ್ ಹಾರ್ಮೊನಿಗಳಿಂದ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮರ್ಕ್ಯುರಿವರೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;mirrorstone&quot;/&gt; ಫ್ಯುಸರಿ ಕ್ವೀನ್ ಹಾಡು &quot;ರೇಡಿಯೋ ಗಾ ಗಾ&quot; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊನಿಕರ್ ಗಾಗಾವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಗಾಗಾ ಫ್ಯುಸರಿಯವರಿಂದ &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ&quot; ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Nj.com&quot;&gt;{{cite news | first=Lisa | last=Rose |title=Lady Gaga's outrageous persona born in Parsippany, New Jersey | date=2010-01-21 | publisher=[[Advance Publications]] | url =http://www.nj.com/entertainment/music/index.ssf/2010/01/lady_gaga_her_outrageous_perso.html | work =[[The Star-Ledger]] |accessdate = 2010-01-23}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು,
{{blockquote|Every day, when Stef came to the studio, instead of saying hello, I would start singing 'Radio Ga Ga'. That was her entrance song. [Lady Gaga] was actually a glitch; I typed 'Radio Ga Ga' in a text and it did an [[T9 (predictive text)|autocorrect]] so somehow 'Radio' got changed to 'Lady'. She texted me back, &quot;That's it.&quot; After that day, she was Lady Gaga.&lt;ref name=&quot;Contactmusic.com&quot; /&gt; She's like, &quot;Don't ever call me Stefani again.&quot;&lt;ref name=&quot;Nj.com&quot; /&gt;}}

[[ಚಿತ್ರ:Lady Gaga performing at The Bazaar, Atlanta, Oct. 2008.jpg|thumb|left|upright|Gaga performing at &quot;The Bazaar&quot; in Atlanta, Georgia|ಆಲ್ಟ್=ಪಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಳಿತಿರುವ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ, ಯುವ ಸುಂದರ ತರುಣಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲಭಾಗದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ. ಅವಳು ಬಿಗಿಯಾದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಉದ್ದವಾದ ಕೂದಲು ಅವಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿತ್ತು.ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ವೀಡಿಯೋ ಸನ್‌ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಜೊತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಿದ್ದಳು.]]
ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪೋಸ್ಟ್''  ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಈ ಸಂಗತಿಯು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಹೆಸರು ಒಂದು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮೀಟಿಂಗ್‌ನ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;whos-that-lady&quot;/&gt; ಅದೇ ರೀತಿಯ ''ಪೋಸ್ಟ್''  ವರದಿಯು ಊಹಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ರಿತಿಯ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಒಬ್ಬ ಹಾಡುಗಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಫ್ಯುಸರಿ ಆಕೆಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;ಅಧಿಕತೂಕ&quot; ಮತ್ತು ಅನಪೇಕ್ಷಣಿಯವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಪುನಃ ವಾಪಸು ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಲೇಖನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;whos-that-lady&quot;/&gt;

೨೦೦೭ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಗಾಗಾ ತಮಗೆ ಸ್ಟೇಜ್‍ನ-ಮೇಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಲೆಡಿ ಸ್ಟ್ಯಾರ್ಲೈಟ್‌ರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Blast&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/meet-the-woman-who-inspired-lady-gaga_100324226.html |title=Meet the woman who inspired Lady Gaga |last=Cassis |first=Christine |date=2010-02-22 |publisher=[[Thaindian News]] |accessdate=2010-02-03 |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915192129/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/meet-the-woman-who-inspired-lady-gaga_100324226.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಜೋಡಿಯು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಲಾಂಜ್, ದ ಬಿಟರ್ ಎಂಡ್, ಮತ್ತು ದ ರಾಕ್‌ವುಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಲೈವ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವಾದ &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ಎಂಡ್ ದ ಸ್ಟ್ಯಾರ್ಲೈಟ್ ರೆವ್ಯೂ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಿಗ್ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;seattleweekly&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.seattleweekly.com/2008-11-19/music/lady-gaga-some-like-it-pop/ |title=Lady GaGa: Some Like it Pop |last=Hobart |first=Erika |date=2008-11-18 |publisher=[[Village Voice Media]] |work=[[Seattle Weekly]] |accessdate=2009-01-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;METRO&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.metro.co.uk/metrolife/461127-profile-just-who-is-lady-gaga |title=Just Who Is Lady GaGa? |last=Lee |first=Ann |date=2009-01-06 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |publisher=[[Associated Newspapers]] |accessdate=2009-02-26 |archive-date=2010-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109050404/http://www.metro.co.uk/metrolife/461127-profile-just-who-is-lady-gaga |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;,  &quot;ದ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪಾಪ್ ಬರ್ಲ್‌ಸ್ಕ್ಯೂ ರಾಕ್‌ಶೋ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವು ೧೯೭೦ ರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಲೋ-ಫೈಗೆ ಒಂದು ಅಭಿನಂದನೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;BMI&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bmi.com/news/entry/535267 |title=Lady Gaga |date= 2007-07-09 |publisher=[[Broadcast Music Incorporated]] |accessdate=2009-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SUN&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/features/article2148146.ece |title=GaGa: On stripping, drugs and No 1s |last=Martin |first=Charlotte |date=2009-01-23 |work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]] |accessdate=2009-02-26 |publisher=News International}}&lt;/ref&gt; ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಗಾಗಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾರ್ಲೈಟ್  ಅಮೇರಿಕಾದ ಲೊಲ್ಲಾಪಾಲೂಜಾ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;WMagazine&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2007/10/lady_gaga |title=Going Ga-Ga for Lady Gaga |last=D'Souza |first=Nandini |date=2007-10-18 |work=[[W (magazine)|W Magazine]] |accessdate=2009-01-03 |publisher=[[Condé Nast Publications]] |archive-date=2012-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525/http://www.wmagazine.com/celebrities/2007/10/lady_gaga |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Bio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;seattleweekly&quot;/&gt; ಅವಂತ್-ಗಾರ್ಡೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿದ ಗಾಗಾ ಪಾಪ್ ಮೆಲೊಡಿಗಳು (ಲಘುಸಂಗೀತಗಳು) ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ ಇವರುಗಳ ಗ್ಲ್ಯಾಮ್ ರಾಕ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ತಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Electro Pop Diva&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1110125/Why-world-going-gaga-electro-pop-diva-Stefani.html | title=Why the world is going gaga for electro-pop diva Stefani | work=[[Daily Mail]] | publisher=Associated Newspapers | first=Adrian |last=Thrills | date=2009-01-09 | accessdate=2009-01-12 }}&lt;/ref&gt;

ಫ್ಯುಸರಿ ತಾವು ರಚಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಹೆರ್ಬರ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಗಾಗಾರಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;trans26&quot;&gt;{{cite video |title=Transmission Gaga-vision: Episode 26 |date=2008-12-16 |publisher=Lady Gaga Official website |people=Haus of GaGa |accessdate=2009-12-17}}&lt;/ref&gt; ಹೆರ್ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಲೇಬಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಲೈನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಗಾರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಘ್ರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಇದು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶನ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;newimprent&quot;&gt;{{cite journal |last=Mitchell |first=Gail |date=2007-11-10 |title=Interscope's New Imprint |journal=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |volume=119 |issue=45 |page=14 |url=https://books.google.com/?id=xw4EAAAAMBAJ&amp;lpg=PA14&amp;dq=%22vincent%20herbert%20launches%20streamline%22&amp;pg=PA14#v=onepage&amp;q= |accessdate=2010-05-06 |issn=0006-2510}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ಹೆರ್ಬೆರ್ಟ್‌ರಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಜೊತೆಗೆ &quot;ನಾವು ಪಾಪ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಮತ್ತು ನಾವು ಇದೇ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;trans26&quot;/&gt; ಸೋನಿ/ಎಟಿವಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಫೇಮಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಂಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅನನುಭವಿ (ಕಲಿಕಾ) ಹಾಡುಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಗಾಗಾ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ  ಸೋನಿ/ಎಟಿವಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;bbcover&quot;/&gt; ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು [[ಬ್ರಿಟ್ನಿ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್|ಬ್ರಿಟ್ನೇಯ್ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ಮೇಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಕಿಡ್ಸ್ ಅನ್ ದ ಬ್ಲಾಕ್, ಫರ್ಗೀ, ಮತ್ತು ಪುಸ್ಸಿಕ್ಯಾಟ್ ಡಾಲ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;bbcover&quot;&gt;{{cite news |last=Harding |first=Cortney |date=2009-08-15 |title=Lady Gaga: The Billboard Cover Story |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-the-billboard-cover-story-1004001347.story |accessdate=2010-05-06}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಡುಗಾರ-ಕವನಬರಹಗಾರ ಆಕನ್ ಆಕೆಯು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಆಕನ್‌ರ ಒಂದು ಹಾಡಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;totallygaga&quot;&gt;{{cite news |url=http://thescotsman.scotsman.com/features/Lady-GaGa-Totally-GaGa.4891798.jp |title=Lady GaGa: Totally Ga-Ga |accessdate=2009-02-20 |last=Cowing |first= Emma |date=2009-01-20 |work=[[The Scotsman]] |publisher=[[Johnston Press]]}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್-ಗೆಫಿನ್-ಎ&amp;amp;ಎಮ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಿಇಓ ಜಿಮ್ಮಿ ಲೋವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಗಾಗಾರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೇಬಲ್ ಕೊನ್ ಲೈವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Allmusic bio&quot;/&gt; ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ &quot;ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಪ್ಲೇಯರ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದರು.&lt;ref name=&quot;franchise&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1613350/20090605/akon.jhtml |title=Akon Calls Lady Gaga His 'Franchise Player' |last=Vena |first=Jocelyn |date=2009-06-05 |publisher=MTV Networks |work=MTV |accessdate=2009-06-20 |archive-date=2010-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103223/http://www.mtv.com/news/articles/1613350/20090605/akon.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಂದನಾ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ&lt;ref name=&quot;bbcover&quot;/&gt; ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ರೆಡ್‌ಒನ್‌ರ ಜೊತೆಗಿನ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಯೋಜನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೈರ್ಸೆನ್‌ಬವಾಮ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ &quot;ಎಹ್ ಎಹ್ (ನಥಿಂಗ್ ಎಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ ಸೇ&quot; ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬರೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಹಾಡುಬರಹಗಾರ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೈರ್ಸೆನ್‌ಬವಾಮ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಮುದ್ರೆ ಚೆರ್ರಿಟ್ರೀ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಸರದಿಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;bbcover&quot;/&gt;

=== ೨೦೦೮–೧೦: ''ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ''  ಮತ್ತು ''ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯ ವಿಪತ್ತು'' ===
[[ಚಿತ್ರ:Lady GaGa at 2009 MTV VMA's.jpg|left|thumb|upright|Gaga at the 2009 MTV Video Music Awards|ಆಲ್ಟ್=ಯುವ ಸುಂದರ ತರುಣಿಯ ಬಲಗಡೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರ. ಅವಳು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳುಳ್ಳ ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಬಿಗಿಯುಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.ಅವಳ ಕೂದಲು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿಯಾಗಿತ್ತು(ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿತ್ತು).ಅವಳು ತನ್ನ ಬಗೈಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು.ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಕೆಂಪು ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು.]]
೨೦೦೮ ರ ವೇಳೆಗೆ, ಗಾಗಾ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಬಮ್ ''ದ ಫೇಮ್''  ಅನ್ನು ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ ಜೊತೆಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Contactmusic.com&quot;/&gt; ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, &quot;ಡೆಫ್ ಲೆಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ಟು ಮೆಟಲ್ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಆನ್ ಅರ್ಬನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್.&quot;&lt;ref name=&quot;Allmusic bio&quot;/&gt; ''ದ ಫೇಮ್''  ಆಲ್ಬಮ್ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು; ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಅವಲೋಕನ ಸಂಯೋಜನದ ಪ್ರಕಾರ ೭೧/೧೦೦ ರ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;thefamemeta&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.metacritic.com/music/the-fame | title=Lady Gaga: The Fame | publisher=[[Metacritic]] | accessdate=2009-01-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121104033055/http://www.metacritic.com/music/the-fame | archive-date=2012-11-04 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹದಿನೈದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐದು-ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/L/Lady_GaGa/2009/01/14/8022056-jam.html | title=Lady GaGa's 'Fame' rises to No. 1 | work=[[Jam!]] |publisher=[[Canadian Online Explorer]] | first=John |last=Williams | accessdate=2009-01-14 |date=2009-01-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://acharts.us/album/37558 |title=Lady Gaga – The Fame – World Charts |publisher=aCharts.us |accessdate=2009-01-08}}&lt;/ref&gt; ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ''ದ ಫೇಮ್''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.universalmusic.fr/lady-gaga/actu/dance-in-the-dark-le-nouveau-single-de-lady-gaga/ | title=“Dance In The Dark”, le nouveau single de Lady Gaga | publisher=Universal Music France | language=French | accessdate=2010-10-26 | date=2010-08-25 | archive-date=2012-04-27 | archive-url=https://www.webcitation.org/67F2xaG4L?url=http://www.universalmusic.fr/lady-gaga/actu/dance-in-the-dark-le-nouveau-single-de-lady-gaga/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಜಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್&quot; ಇದು ಆರು ದೇಶಗಳ - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ - ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಜರ್ಮನಿ ಅವಾರ್ಡ್ ನೊಮಿನೇಷನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Grammy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www2.grammy.com/grammy_awards/51st_show/list.aspx |title=The 51st Annual Grammy Awards Nominations List |publisher=[[National Academy of Recording Arts and Sciences]] |accessdate=2009-01-02 |archive-date=2010-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011133036/http://www2.grammy.com/grammy_awards/51st_show/list.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದರ ನಂತರದ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್&quot; ಮುಂಚಿನದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Poker Face on acharts&quot;&gt;{{cite web |url=http://acharts.us/song/37371 |title=Lady Gaga – Poker Face – World Charts |publisher=aCharts.us |accessdate=2009-01-03}}&lt;/ref&gt; ಇದು ೫೨ನೆಯ ಜರ್ಮನಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಅಫ್ ದ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ''ದ ಫೇಮ್''  ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹೆಸರು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಇದು ಜರ್ಮನಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್/ಡನ್ಸ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2010/SHOWBIZ/Music/01/31/grammys.winner.list/index.html |title=List of Grammy winners |publisher=[[CNN]]. [[Turner Broadcasting System]] |date=2010-02-01 |accessdate=2010-04-25}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ನಿಶ್ಚಯಿತ ಪ್ರವಾಸವು ಅವರ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಪಾಪ್ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಸುಧಾರಿತ ನ್ಯೂ ಕಿಡ್ಸ್ ಆನ್ ದ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite news |title=International Pop Star Lady Gaga Set to Tour With New Kids on the Block |work=Reuters |publisher=Thomson Reuters |date=2009-01-08 |last=Reporter |first=Staff |url=http://www.reuters.com/article/idUS16002+04-Oct-2008+PRN20081004 |accessdate=2009-01-08 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708020358/http://www.reuters.com/article/idUS16002+04-Oct-2008+PRN20081004 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಪ್ರವಾಸ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ದ ಫೇಮ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ ಇದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;billboardreview&quot;&gt;{{cite news |url=http://login.vnuemedia.com/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1003969033 |title=Lady Gaga / May 2, 2009 / New York (Terminal 5) |last=Menze |first=Jill |date=2009-05-29 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716111806/http://musique.fnac.com/a2781646/Lady-Gaga-Paparazzi-CD-single?SID=900221b4-c8be-adcb-7347-e704dd268309&amp;Fr=0&amp;UID=0D3F80870-19DE-6F5A-C5E7-99304B1557DC&amp;To=0&amp;Nu=2&amp;from=1&amp;Origin=FnacAff&amp;OrderInSession=0&amp;Mn=-1&amp;Ra=-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೇ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ನ ವಾರ್ಷಿಕ &quot;ಹಾಟ್ ೧೦೦&quot; ವಿವಾದದ ಮುಖ ಪುಟವು ಅರೆ-ನಗ್ನಳಾಗಿದ್ದ ಗಾಗಾ ಸ್ಟ್ರೆಟೆಜಿಕ್ ಆಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;mirrorstone&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.mirror.co.uk/celebs/news/2009/05/28/lady-gaga-gets-naked-for-rolling-stone-cover-shoot-see-her-sexy-pictures-here-115875-21396568/ |title=Lady GaGa gets naked for Rolling Stone cover shoot |last=Gregory |first=Jason |date=2009-05-28 |work=Daily Mirror |publisher=Trinity Mirror |accessdate=2009-05-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rsannual&quot;/&gt; ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತಾವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರು ಒಂದು ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಡ್ರಮರ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧದ ಮುರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು &quot;ನಾನು ಅವನ ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾಗಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ನನ್ನ ಡ್ಯಾನ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ [ಆಫ್ ''ಗ್ರೀಸ್'' ], ಮತ್ತು ನಾನು ಆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದೆ.&quot; ಅವನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''ದ ಫೇಮ್''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;rsannual&quot;&gt;{{cite journal |last=Hiatt |first=Brian |date=2009-05-30 |title=The Rise of Lady Gaga |journal=Rolling Stone |publisher=[[Jann Wenner]] |location=New York |volume=1080 |issue=43 |accessdate=2009-06-02 |issn=0035-791X}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ೨೦೦೯ ಎಮ್‌ಟಿವಿ ವೀಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ನೊಮಿನೇಷನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಪಾಪಾರಾಜಿ&quot; ಬೆಸ್ಟ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;MTV VMA award winners&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.com/ontv/vma/2009/winners.jhtml |title=2009 MTV Video Music Awards Winners |work=MTV |publisher=MTV Networks |accessdate=2009-09-14 |archive-date=2010-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100426161948/http://www.mtv.com/ontv/vma/2009/winners.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗಾಗಾ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ೨೦೦೯ ರ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಸಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.billboard.com/news/beyonce-accepts-billboard-s-woman-of-the-1004018301.story |title=Beyonce Accepts Billboard's Woman Of the Year Award, Lady Gaga Is Rising Star |last=Caulfield |first=Keith |date=2009-10-03 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |accessdate=2009-10-06}}&lt;/ref&gt; ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ. ಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸಿವಿಲ್ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿಯ ಜನರಿಗೆ ಸಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷಲ್ ಇಕ್ವಲಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ನ &quot;ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿನ್ನರ್&quot;ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;E!&quot;&gt;{{cite news |url=http://uk.eonline.com/uberblog/b148428_kanye_who_lady_gaga_teams_up_with.html |title=Kanye Who? Lady Gaga Teams Up With President Obama |accessdate=2009-12-12 |first=Fowler |last=Brand |date=2009-10-12 |work=[[E! Entertainment Television]] |publisher=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;activist&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/11/AR2009101101892_2.html?hpid=topnews&amp;sid=ST2009101101924 |title=For Gay Activists, The Lady Is a Champ |accessdate=2009-12-12 |last=Zak |first=Dan |date=2009-10-12 |work=[[The Washington Post]]}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Lady Gaga performing Glitter And Grease on The Monster Ball Tour, Cardiff, March 2010-1.jpg|thumb|upright|Gaga performing in 2010 at The Monster Ball Tour|ಆಲ್ಟ್=ಯುವ ಸುಂದರ ತರುಣಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ. ಅವಳ ಹರಡಿದ ಕೂದಲು ಗಾಳಿಗೆ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿತ್ತು.ಅವಳು ಕಣ್ಣೀಗೆ ಕಾಣುವ ಮಿನುಗು ಬೊಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬಿಗಿಯುಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ, ತೋಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.]]
೨೦೦೮–೦೯ ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ''ದ ಫೇಮ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್'' , ಎಂಟು ಹಾಡುಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಾಡಿದ ಪ್ರವಾಸದ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಬದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ಹಾಡೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್&quot; ಇದು ಹದಿನೆಂಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;finance2&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/lady-gaga-returns-with-8-new-songs-on-the-fame-monster-63780227.html |title=Lady Gaga Returns With 8 New Songs on 'The Fame Monster' |last=Release |first=Press |date=2009-10-08 |publisher=[[PR Newswire]] |accessdate=2009-10-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://acharts.us/song/51422 |title=Lady Gaga – Bad Romance – World Charts |publisher=acharts.us |accessdate=2010-04-17}}&lt;/ref&gt; ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ (&quot;ಜಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್ &quot; ಮತ್ತು &quot;ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್&quot; ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ussaleofthefame&quot;&gt;{{cite news |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/55472/week-ending-june-20-2010-lets-thank-him-now/ |title=Week Ending June 20, 2010: Let's Thank Him Now |last=Grein |first=Paul |date=2010-06-23 |publisher=[[Yahoo!]] |accessdate=2009-12-31 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708163008/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/55472/week-ending-june-20-2010-lets-thank-him-now/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/59466/chart-watch-extra-gagas-nice-round-number/ |pages=2 |title=Chart Watch Extra: Gaga's Nice Round Number |last=Grein |first=Paul |date=2010-07-23 |publisher=Yahoo! |accessdate=2009-07-24 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727141433/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/59466/chart-watch-extra-gagas-nice-round-number |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಡು ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಪಾಪ್ ವೋಕಲ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಇದರ ಸಂಯೋಜಿತ ವೀಡಿಯೋವು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಷಾರ್ಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |title=53rd annual Grammy awards: The winners list – The Marquee Blog - CNN.com Blogs |work=[[CNN]] |accessdate=February 21, 2011 |archive-date=ಜುಲೈ 8, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708172128/http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಾಡುಗಾರ ಬೆಯೋನ್ಸ್‌ರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಟೆಲಿಫೋನ್&quot; ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ದ ಬೆಸ್ಟ್ ಪಾಪ್ ಕೊಲ್ಲೊಬೊರೇಷನ್ ವಿತ್ ವೋಕಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ನೊಮಿನೇಷನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಗಾಗಾರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಯುಕೆ  ಅಗ್ರ-ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga tops UK album and single charts |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8579244.stm |publisher=BBC News |date=2010-03-22 |accessdate=2010-12-13}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರೋದಾಭಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಇದರ ಸಂಬಂಧಿತ ವೀಡಿಯೋ ಸಿಂಗಲ್ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು; ವಿಮರ್ಶಕರು ಗಾಗಾರನ್ನು &quot;ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶೋಮನ್‌ಷಿಪ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಡೋನ್ನಾರ ಪ್ರಚೋದಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady GaGa's Telephone video |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/7466152/Lady-GaGas-Telephone-video.html |publisher=The Daily Telegraph (London) |author=McCormick, Neil |date=2010-03-17 |accessdate=2010-12-13}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ನಂತರದ ಸಿಂಗಲ್ &quot;ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೋ&quot; ಇದು ಗಾಗಾರನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಸ್ಟೀವನ್ ಕ್ಲೈನ್‌ರ ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿರೋದಾಭಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋಕ್ಕಾಗಿ ಜೊತೆಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು - ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದರ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಮಸುಕಾದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1641026/20100608/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga's 'Alejandro' Video: German Expressionism With A Beat! |date=2010-06-08 |accessdate=2010-12-13 |last=Montgomery |first=James |work=MTV |publisher=MTV Networks |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611062117/http://www.mtv.com/news/articles/1641026/20100608/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಲೀಗ್ ಪಾಷಂಡಿತನದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಾಗಾರನ್ನು ದೂಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.catholicleague.org/release.php?id=1881 |publisher=[[Catholic League (U.S.)|Catholic League]] |accessdate=2010-12-13 |title=Catholic League: For Religious and Civil Rights |archive-date=2010-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615090543/http://www.catholicleague.org/release.php?id=1881 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋದ ಸುತ್ತ ಇದ್ದ ವಿರೋದಾಭಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವುಗಳು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್]] ವೀಡಿಯೋ ಶೇರಿಂಗ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‌ನ ವೈರಲ್ ವ್ಯೂಗಳ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್‌ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಲಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/11626592 |title=Lady Gaga beats Justin Bieber to YouTube record |last=Whitworth |first=Dan |date=2010-10-26 |work=[[BBC]] |publisher=[[Newsbeat|BBC Newsbeat]] |accessdate=2010-12-28}}&lt;/ref&gt; ಸಾಂಗೀತಿಕವಾಗಿ, ''ದ ಫೇಮ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್''  ಕೂಡ ಹೇರಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅವರ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ನೊಮಿನೇಷನ್‌ಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತ, ''ದ ಫೇಮ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್''  ಆರು ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಲ್ಬಮ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪಾಪ್ ವೋಕಲ್ಲ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನೊಮಿನೇಷನ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್‌ಗೆ ಎರಡನೆಯ-ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |title=53ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು :ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ – ದಿ ಮಾರ್ಕ್ವೀ ಬ್ಲೋಗ್ - CNN.com Blogs |access-date=2011-05-12 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708172128/http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nominations list for the 53rd annual Grammy awards |url=http://www.usatoday.com/life/music/awards/grammys/2010-12-01-grammy-nominations-list_N.htm?loc=interstitialskip |date=2010-12-01 |publisher=USA Today}}&lt;/ref&gt; ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸು ಗಾಗಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ''ದ ಫೇಮ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್‌'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಅವರು ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;bbannounceball&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-unveils-monster-ball-tour-dates-1004022735.story |title=Lady Gaga Unveils 'The Monster Ball' |accessdate=2009-10-15 |date=2009-10-15 |last=Herrera |first=Monica |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc}}&lt;/ref&gt; ಮೇ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2009/nov/30/lady-gaga-monster-ball |title=Lady Gaga's Monster Ball, reviewed by a theatre critic |last=Nestruck |first=Kelly |date=2009-11-30 |work=[[The Guardian]] |publisher=[[Guardian News and Media]] |accessdate=2009-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rs&quot;&gt;{{cite journal |url= |title=Live Review: Lady Gaga Brings Her Pop Theatricality to Boston in First U.S. “Monster Ball” Show |last=Adams |first=Jeremy |date=2009-12-02 |work=Rolling Stone |publisher=[[Jann Wenner]] |accessdate=2009-12-04 |issn=0035-791X}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.billboard.com/#/features/top-25-tours-2010-1004134022.story |title=Top 25 Tours 2010 |date=2010-12-13 |accessdate=2010-12-14 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc}}&lt;/ref&gt; ಸಂಗೀತ ಪ್ರವಾಸವು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ಇತರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಾದ ೨೦೦೯ ರಾಯಲ್ ವೆರೈಟಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಣಿ [[ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲಿಜಬೆತ್‌]] II ರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ  &quot;ಸ್ಪೀಚ್‌ಲೆಸ್&quot;, ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಿರುಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mirror.co.uk/celebs/news/2009/12/08/lady-gaga-meets-the-queen-at-royal-variety-performance-115875-21881111/ |title=Lady GaGa meets the Queen at Royal Variety Performance |last=Lawter |first=Daniel |date=2009-12-08 |work=[[Daily Mirror]] |publisher=[[Trinity Mirror]] |accessdate=2009-12-09}}&lt;/ref&gt; ೫೨ನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು &quot;ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್&quot; ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್‌ರ ಜೊತೆಗಿನ &quot;ಯುವರ್ ಸಾಂಗ್&quot;ನ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಗೀತೆಯ ಜೊತೆಗೆ &quot;ಸ್ಪೀಚ್‌ಲೆಸ್&quot;ನ ಒಂದು ಪಿಯಾನೋ ಡ್ಯುಯೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Elton John gets dirty with Lady Gaga as they duet at the Grammys | |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1247638/Grammy-Awards-2010-Elton-John-Lady-Gaga-duet-sing-Your-Song-Speechless.html |first=Lizzie |last=Smith |date=2010-02-01 |accessdate=2011-01-05 |work=Daily Mail |location=London}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ಬಿಆರ್‌ಐಟಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ &quot;ಡಾನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಡಾರ್ಕ್&quot;ನ ಮೂಲಕ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಟೆಲಿಫೋನ್&quot;‌ನ ಒಂದು ಶ್ರಾವಣ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೃತ ಫ್ಯಾಶನ್ ವಿನ್ಯಾಸಿಗ ಮತ್ತು ಅವರ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ವೀನ್‌ರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga throws Brit Awards into chaos as she ditches plans for big performance |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1251380/Brit-Awards-2010-Lady-Gaga.html |publisher=The Daily Mail |location=London |date=2010-02-16 |accessdate=2010-12-28 |first1=Lizzie |last1=Smith |first2=Ben |last2=Todd}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಅವಾರ್ಡ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹ್ಯಾಟ್-ಟ್ರಿಕ್ ಗೆಲುವಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಲ್ಪಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga wins Brit Awards triple |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8517579.stm |publisher=BBC News |date=2010-02-16 |accessdate=2010-12-28}}&lt;/ref&gt;

ಬಾರ್ಬರಾ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಗಾಗಿ ಗಾಗಾರನ್ನು &quot;೨೦೦೯ ರ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ&quot; ಒಬ್ಬರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದರು. ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಒಬ್ಬ ಅರ್ಬನ್ ಲೆಜೆಂಡ್‌ನಂತೆ ಅಂತರಲಿಂಗಿ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತ, ಅವರು ಈ ರಿತಿ ಹೇಳಿದರು, &quot;ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಹೇಳಿದರು,’ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟುಕಥೆಯಾಗಿದೆ!’ ಆದರೆ ಒಂದು ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಉಭಯಲಿಂಗಿತ್ವದ ರಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ನಾನು ಉಭಯಲಿಂಗಿತವ್ವನ್ನು ಪ್ರಿತಿಸುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;walters&quot;&gt;{{cite web |url=http://abcnews.go.com/video/playerIndex?id=9640579 |title=Lady Gaga: 'I Love Androgyny' |publisher=[[ABC News]] |accessdate=2010-05-03 |last=Walters |first=Barbara |date=2009-12-30 |authorlink=Barbara Walters}}&lt;/ref&gt; ಪೋಲರಾಯ್ಡ್ ಅನ್ನು ವಾಪಸು ಕರೆತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾದ ಮತ್ತು &quot;ಇದನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇರಾದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತ&quot;, ಗಾಗಾ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಛಯಾಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಪ್ಟಿಕ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಲೈನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lady Gaga wears hat made entirely from her own hair |url=http://www.nydailynews.com/lifestyle/fashion/2010/01/08/2010-01-08_lady_gaga_wears_hat_made_entirely_from_her_own_hair.html |last=Eisinger |first=Amy |work=Daily News |publisher=News Corporation |date=2010-01-08 |accessdate=2010-01-10 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110064613/http://www.nydailynews.com/lifestyle/fashion/2010/01/08/2010-01-08_lady_gaga_wears_hat_made_entirely_from_her_own_hair.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಉತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪು, ಮರ್ಮೇಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಯು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬ್ ಫ್ಯುಸರಿಯವರಿಂದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಅವರು ಇದರ ಗಳಿಕೆಗಳ ೨೦% ಪಾಲಿಗೆ ಹಕ್ಕುದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಗಾಗಾರ ವಕೀಲ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದರ್ ಫ್ಯುಸರಿಯವರ ಜೊತೆಗಿನ ವಾದವನ್ನು &quot;ಅನ್‌ಲಾಫುಲ್&quot; (ಅನೀತಿಯುಕ್ತ) ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/7486678/Lady-Gaga-bites-back-at-music-producer.html |title=Lady Gaga bites back at music producer |work=[[The Daily Telegraph]] |accessdate=2010-03-20 |publisher=Telegraph Media LLC |last=Reporter |first=Staff | location=London | date=2010-03-20}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಐದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6895NZ20100910 |title=Lady Gaga and jilted producer drop legal dispute |date=2010-09-10 |work=[[Reuters]] |publisher=[[Thomson Reuters]] |accessdate=2010-09-11}}&lt;/ref&gt; ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗಾಗಾ ''ಟೈಮ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ೧೦೦ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;time2010&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1984685,00.html |title=The 2010 TIME 100 |work=Time |publisher=[[Time Inc.]] |accessdate=2010-05-06 |date=2010-05-02 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825134033/http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1984685,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ದ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗಾಗಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೂಪಸ್ (ಚರ್ಮರೋಗ, ಚರ್ಮಕ್ಷಯ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಸ್ಟಮೆಟಿಕ್ ಲೂಪಸ್ ಎರಿಥೆಮಟೊಸಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಳಿವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಇದು ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ರೋಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;comeparty&quot;&gt;{{cite news |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article7129672.ece |title=Come party with Lady Gaga |date=2010-05-23 |accessdate=2010-05-24 |last=Moran |first=Caitlin |work=[[The Times]] |authorlink=Caitlin Moran |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809072232/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article7129672.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ತಾವು ಲೂಪಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಧೃಡಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ &quot;ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪಾಸಿಟೀವ್&quot; ಆಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2010/06/02/2916101.htm?section=entertainment |title=Gaga was to open Jackson's This Is It tour |last=Temple |first=Sarah |date=2010-06-02 |accessdate=2010-06-02 |publisher=ABC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20100606195308/http://www.abc.net.au/news/stories/2010/06/02/2916101.htm?section=entertainment |archive-date=2010-06-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಡುಗಾರರು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹತ್ಯೆಯ ಬೆದರಿಕೆಯ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ,&lt;ref&gt;[http://www.blacksheepmag.com/news/item/2144-lady-gaga-'fears-assassination' &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ’ಫೀಯರ್ಸ್ ಅಸಾಸಿನೇಶನ್'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105212829/http://www.blacksheepmag.com/news/item/2144-lady-gaga-'fears-assassination' |date=2012-01-05 }}, ಮಾರ್ಕ್ ಡೆವ್ಲಿನ್. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪, ೨೦೧೦. ಮಾರ್ಚ್ ೧, ೨೦೧೧ ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt; ರಷಿಯನ್ ಅನಸ್ತೇಷಿಯಾ ಒಬುಖೋವಾದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಂಧದ ನಿಯಮವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವನು ಗಾಗರಿಗೆ ತಲೆಗೆ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿ ಸಾಯಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದನು.&lt;ref&gt;[http://entertainment.oneindia.in/music/international/2010/lady-gaga-fan-kill-111110.html &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ಫ್ಯಾನ್ ರಿಸ್ಟ್ರೇನ್ಡ್ ಫಾರ್ ಕಿಲ್ ಥ್ರೆಟ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011214810/http://entertainment.oneindia.in/music/international/2010/lady-gaga-fan-kill-111110.html |date=2011-10-11 }}, ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೧೦. ಮಾರ್ಚ್ ೧, ೨೦೧೧ರಂದು ಪಡೆದಿದ್ದು.&lt;/ref&gt;

=== ೨೦೧೧–ಪ್ರಸ್ತುತ: ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ'' ===
ಗಾಗಾರ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ''  ಇದು ಮೇ ೨೩, ೨೦೧೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ.  ಆಕೆಯು ಆಲ್ಬನ್‌ನ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ೨೦೧೦ ಎಮ್‌ಟಿವಿ ವೀಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://music-mix.ew.com/2010/09/12/lady-gaga-announces-new-album-name-in-vma-speech-steals-show/ |title=Lady Gaga Announces New Album Name in VMA Speech |date=2010-09-12 |accessdate=2010-09-13 |work=Entertainment Weekly |archive-date=2014-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219193142/http://music-mix.ew.com/2010/09/12/lady-gaga-announces-new-album-name-in-vma-speech-steals-show/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಆಗಮನವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧, ೨೦೧೧ ರಂದು ಇದರ ನಾಮಸೂಚಕ ಲೀಡ್ ಸಿಂಗಲ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Vena |first=Jocelyn |title=Lady Gaga To Release 'Born This Way' Early |url=http://www.mtv.com/news/articles/1657389/lady-gaga-releases-born-this-way.jhtml |date=2011-02-07 |accessdate=2011-02-08 |publisher=MTV (MTV Networks) |archive-date=2011-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210001952/http://www.mtv.com/news/articles/1657389/lady-gaga-releases-born-this-way.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಿಂಗಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುಂಚೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೧ ಗಾಗಾರಿಂದ ೨೦೧೧ ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ದಿನದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga announces release date for 'Born This Way' |url=http://www.nme.com/news/lady-gaga/54408 |date=2011-01-01 |accessdate=2011-01-01 |work=NME}}&lt;/ref&gt; &quot;ಪ್ರಮುಖ [...] ಮೆಟಲ್ ಅಥವಾ ರಾಕ್ ’ಎನ್’ ರೋಲ್, ಪಾಪ್, ಎಂಥೆಮಿಕ್ ಶೈಲಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸ್ಲೆಜ್-ಹ್ಯಾಮರಿಂಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಬೀಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ''  ಇದು ಗಗಾರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;newsbeat&quot;&gt;{{cite web |title=Lady Gaga reveals plans for Born This Way album |url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/12038773 |first=Greg |last=Cochrane |date=2010-12-20 |publisher=BBC |accessdate=2010-12-24}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಹೇಳಿದರು, &quot;ಇದು ತುಂಬಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾನು [ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ] ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈಗ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಹಾಗಲ್ಲ. ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/music/2010/jun/23/lady-gaga-new-album-finished |title=Lady Gaga's new album 'finished' |last=Michaels |first=Sean |date=2010-06-23 |accessdate=2010-06-23 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾರಿಂದ ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು (ಹಾಡುಗಳು) - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಅವರು ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga Names Her New Album 'Born This Way' |url=http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-names-her-new-album-born-this-way-20100913 |work=Rolling Stone |date=2010-09-13 |accessdate=2010-12-24 |first=Daniel |last=Kreps |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225025406/http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-names-her-new-album-born-this-way-20100913 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ &quot;ನಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಭೀತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರ&quot; ದಶಕದ ಬಗೆಗಿನ &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ&quot; ಆಲ್ಬಮ್.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Lady Gaga Says Born This Way Will Be 'Greatest Album Of This Decade' |url=http://www.mtv.com/news/articles/1653141/20101129/lady_gaga.jhtml |date=2010-11-09 |last=Dinh |first=James |publisher=MTV (MTV Networks) |accessdate=2010-11-30 |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225032647/http://www.mtv.com/news/articles/1653141/20101129/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ&quot; ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ''  &quot;ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿನೋದವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ&quot;,&lt;ref name=&quot;BadChurch&quot;&gt;{{Cite news |title=Lady Gaga to Release first Born This Way Single in February |url=http://www.mtv.com/news/articles/1653302/20101201/lady_gaga.jhtml |date=2010-12-01 |last=Vena |first=Jocelyn |publisher=MTV (MTV Networks) |accessdate=2010-12-01 |archive-date=2010-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207005505/http://www.mtv.com/news/articles/1653302/20101201/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು &quot;ಒಂದು ವಿಗ್ ಅಥವಾ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಫಕಿಂಗ್ ಮೀಟ್ ಡ್ರೆಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದದ್ದು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕನ್ ಆಕೆಯು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga's Born This Way Will 'Grab All The Monsters,' Akon Says |url=http://www.mtv.com/news/articles/1652537/20101117/akon.jhtml |publisher=MTV (MTV Networks) |date=2010-11-18 |accessdate=2010-12-02 |last=Vena |first=Jocelyn |archive-date=2012-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106064851/http://www.mtv.com/news/articles/1652537/lady-gagas-born-this-way-will-grab-all-monsters-akon.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩ ರಂದು ಗಾಗಾ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ತಮ್ಮ ಸಿಂಗಲ್  &quot;ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ&quot; ಗೆ ೫೩ನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಕೆಯು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಕಡೆಯಿಂದ ಸ್ಟೇಜ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಂದರೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಅಪಕ್ವ-ರೂಪದ ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣದಲ್ಲಿ (ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಹುಸೇನ್ ಚಾಲಯಾನ್‌ರಿಂದ &quot;ದ ವೆಸೆಲ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga: Madonna Loves 'Born This Way' |url=http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-madonna-loves-born-this-way-20110215 |last=Kreps |first=Daniel |date=2011-02-13 |accessdate=2011-04-08 |work=Rolling Stone |publisher=Jann Wenner |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501062004/http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-madonna-loves-born-this-way-20110215 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕೆಂಪು ರತ್ನಗಂಬಳಿಯ ಮೂಲಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಹಾಡು ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''  ಹಾಟ್ ೧೦೦ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ೧೯ನೆಯ ಮೊದಲ-ಸ್ಥಾನದ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ೧,೦೦೦ನೆಯ ಪ್ರಥಮ-ಸ್ಥಾನದ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Trust |first=Gary |title=Lady Gaga Claims 1,000th Hot 100 No. 1 with 'Born This Way' |work=Billboard |publisher= [[Prometheus Global Media]] |date=2011-02-16 |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-claims-1-000th-hot-100-no-1-with-1005036702.story |accessdate=2011-02-16}}&lt;/ref&gt; ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೮ ರಂದು, ಕ್ವೀನ್ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮೇ &quot;ಯು ಎಂಡ್ ಆಯ್&quot; ಹಾಡಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಿಟಾರ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.mirror.co.uk/celebs/news/2011/04/18/lady-gaga-to-collaborate-with-queen-guitarist-brian-may-115875-23068887/ | title=Lady Gaga to collaborate with Queen guitarist Brian May | last=Rainbird | first=Ashley | date=2011-04-18 | publisher=[[Daily Mirror]] | accessdate=2011-04-18 }}&lt;/ref&gt;

ಗಾಗಾರ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್ ''ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ''  ಯ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಮೂರು ಹಾಡುಗಳು &quot;ಜುದಾಸ್&quot;, &quot;ಯುಎಂಡ್ ಆಯ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ&quot; ಬಹಿರಂಗವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಜುದಾಸ್&quot; ಗಳು ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. &quot;ಜುದಾಸ್‌&quot;ನಲ್ಲಿ ಮೊನ್‌ಸ್ಟರ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅವನತಿಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಯಾವುದು ಕೆಟ್ಟದ್ದೋ ಅದರೆಡೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆ, &quot;ಆಇ ವನ್ನಾ ಲವ್ ಯು, / ಬಟ್ ಸಮ್‌ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಪುಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವೇ ಫ್ರಾಮ್ ಯು &quot; ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. / ಜೀಸಸ್ ನನ್ನ ದೇವರು, / ಜುದಾಸ್ ನಾನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಸುರ ದೇವತೆ.&quot; &quot;ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ&quot; ಯಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ದೇವರು ಜನರು ಹೇಗಿದ್ದಾರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು &quot;ದೇವರು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಗೇ (ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ) ಜನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು.  &quot;ಯು ಎಂಡ್ ಆಯ್&quot; ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಡಸರು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದಾರೆ, ತನ್ನ ತಂದೆ, ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಳೆಯ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಪಾಪ್ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ, ಕೆಲಸು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಗಾಗಾರನ್ನು ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಡ್ಮೈರರ್‌ಗಳು ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಗಾಗಾ ನಿಖರತೆ, ವಿವೇಚನೆ, ಅವ್ಯಭಿಚಾರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ-ಗೌರವಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯುವ ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Phil&quot;&gt;{{Cite news| author =Phil Fox Rose| url =http://www.bustedhalo.com/features/gaga-and-judas| work = Busted Halo|title=Gaga and Judas -- The new Lady Gaga video and why the Gaga haters hate her|date = May 5, 2011 | accessdate = 2011-05-07}}&lt;/ref&gt;

ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತ ಗಾಗಾ ಎನಿಮೇಟೆಡ್ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ''ಗ್ನೋಮಿಯೋ &amp;amp; ಜ್ಯೂಲಿಯಟ್ '' ಗೆ ಒಂದು ಮೂಲ ಡ್ಯುಯೆಟ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. &quot;ಹೆಲೋ, ಹೆಲೋ&quot; ಎಂಬ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಡು ಗಗಾರ ಸಂಗೀತದ ಹೊರತಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧, ೨೦೧೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಡ್ಯುಯೆಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಫಿಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.billboard.com/#/news/lady-gaga-elton-john-duet-won-t-appear-on-1005017032.story |title=Lady Gaga, Elton John Duet Won't Appear On Film Soundtrack |date=2011-01-28 |accessdate=2011-02-04 |last=Herrera |first=Monica |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Elton John and Lady Gaga record duet |url=https://www.theguardian.com/music/2010/oct/25/elton-john-lady-gaga-duet |last=Michaels |first=Sean |date=2010-10-25 |accessdate=2010-12-15 |work=The Guardian |location=London}}&lt;/ref&gt;

== ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ==
=== ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು ===
{{listen
| filename = Lady_GaGa-Just_Dance.ogg
| title = &quot;Just Dance&quot; (2008)
| description = A 30-second sample of Lady Gaga's &quot;[[Just Dance]]&quot; featuring the chorus sung by Lady Gaga and [[Colby O'Donis]] in the range of B&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; to C{{music|sharp}}, backed by a synth marching beat. The song became her first international hit single.
}}
ಗಾಗಾ ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್ ಕಲಾವಿದರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಬೂವಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್,ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರಾದ ಮಡೋನಾ, [[ಬ್ರಿಟ್ನಿ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್‌]]ರಿಂದ ಪ್ರಾಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Allmusic bio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.popcrunch.com/britney-spears-lady-gaga-collaboration-in-the-works/ |title=Britney Spears/Lady Gaga collaboration in the works |work=The Sun |accessdate=2010-06-20 |publisher=Pop Crunch |last=Reporter |first=Staff |location=London |date=2010-02-10 |archive-date=2010-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728211511/http://www.popcrunch.com/britney-spears-lady-gaga-collaboration-in-the-works/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/THE+FEAR+FACTOR%3B+Lady+Gaga+used+tough+times+as+inspiration+for+her...-a0213005824 |last=Dingwall |first=John |title=The Fear Factor; Lady Gaga used tough times as inspiration for her new album |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |pages=48–49 |date=2009-11-27 |accessdate=2009-05-06 |accessdate=2010-05-06}}&lt;/ref&gt; ದಿ ಕ್ವೀನ್  ಹಾಡು  &quot;ರೇಡಿಯೋ ಗಾ ಗಾ&quot; ಇಕೆಯ ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರು, &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ&quot;ಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;whos-that-lady&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;soundtrack&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/2009/sep/06/lady-gaga-popandrock |title=Soundtrack of my life: Lady Gaga |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media |last=Thomson |first=Graeme |date=2009-09-06 |accessdate=2010-05-06 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: &quot; ಫ್ರೆಡಿ ಮರ್ಕ್ಯೂರಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್  'ರೇಡಿಯೋ ಗಾಗಾ' ಎಂಬ ಹಿಟ್ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ[...] ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಡಿ ಒಬ್ಬ ಅದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿ .&quot;&lt;ref name=&quot;DR&quot;/&gt; ತನಗೆ ಮತ್ತು ಮಡೋನಾರನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ  ಗಾಗಾ ಹೇಳಿತ್ತಾರೆ: &quot;ನಾನು ಸೌಂಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕೊನೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮಡೋನಾ  ೨೫ ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.&quot;&lt;ref name=&quot;DR&quot;/&gt; ನಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಗ್ರೇಸ್ ಜಾನ್ಸ್ ಇದರ ಜೊತೆ ಬ್ಲಾಂಡಿ ಗಾಯಕ ಡೆಬ್ಬಿ ಹ್ಯಾರಿ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ .&lt;ref name=&quot;Prefix magazine&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.prefixmag.com/news/lady-gaga-grace-jones-androgynous-robo-future-fash/26057/ |title=Lady GaGa: &quot;Grace Jones, Androgynous, Robo, Future Fashion Queen&quot; |first=Alexandra |last=Symonds |work=Prefix |accessdate=2009-07-11 |date=2009-07-10 |archive-date=2009-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816103633/http://www.prefixmag.com/news/lady-gaga-grace-jones-androgynous-robo-future-fash/26057 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23694934-debbie-harry-would-love-to-perform-with-lady-gaga.do |title=Debbie Harry Would Love To Perform With Lady Gaga |date=2009-10-25 |last=Smith |first=Liz |work=[[Evening Standard]] |publisher=[[Daily Mail and General Trust]] |accessdate=2009-10-30 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903212140/http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23694934-debbie-harry-would-love-to-perform-with-lady-gaga.do |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/2009/jul/01/lady-gaga-review |title=Lady Gaga: Academy, Manchester |last=Simpson |first=Dave |date=2009-07-01 |accessdate=2009-10-30 |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media | location=London}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Gagafameball.jpg|left|thumb|upright|alt=A blond woman in a bob-cut, sitting cross-legged on a transparent platform full of bubbles and lit from inside in pink. The woman is wearing a dress made of transparent bubbles of varying sizes. She is holding a microphone in her left hand and appears to be smiling.|ದಿ ಫೇಮ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗುಳ್ಳೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದಳು.]]
ಗಾಗಾ ತುಂಬಾ ಮಂದವಾದ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.buzzle.com/articles/biography-of-lady-gaga.html |title=Lady Gaga's biography |last=Chatterjee Shukla |first=Ishani |date=11/18/2010 |work=Buzzle |publisher=Buzzle.com, intelliegent life on the web |location=California |access-date=2011-05-12 |archive-date=2010-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123151723/http://www.buzzle.com/articles/biography-of-lady-gaga.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇವರ ಸ್ವರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಡೋನಾ ತ್ತು  ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ೧೯೮೦ ಪಾಪ್ ೧೯೯೦ ಯೂರೋಪಾಪ್ ಇಕೋ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನಂತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BG&quot;&gt;{{Cite news |last=Petridis |first=Alexis |title=Lady Gaga: The Fame |work=The Guardian |date=2009-01-09 |url=https://www.theguardian.com/music/2009/jan/09/lady-gaga-the-fame |authorlink=Alexis Petridis |date=2009-01-03 |accessdate=2010-05-06 |publisher=Guardian News and Media | location=London}}&lt;/ref&gt;  ಈಕೆಯ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್ ''ದಿ ಫೇಮ್‌''  ಕುರಿತು ''ದಿ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್''  ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ: ಸಂಗೀತ, ಫ್ಯಾಶನ್, ಕಲೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಗಾಗಾ) ಮಡೋನಾ ಮತ್ತು ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿ ಸಿಕ್ರಾರ ’ಹೋಲೊಬ್ಯಾಕ್ ಗರ್ಲ್’ ಕೈಲಿ ಮಿನೊಗ್ ೨೦೦೧ ಅಥವಾ ಈಗ ಗ್ರೇಸ್ ಜಾನ್ಸ್ ಎದ್ದು ಬರುವಂತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Lady GaGa: the future of pop? |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1 |newspaper=The Sunday Times |date=2008-12-14 |accessdate=2009-08-09 |last=Hajibageri |first=Sarah |publisher=News International |location=London |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827021455/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಹಾಗೆಯೇ  ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್''   ವಿಮರ್ಶಕಿ ಸಾರಾಹ್ ರೋಡ್ಮನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ &quot;ಮಡೋನಾ ರಿಂದ ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿಯವರೆಗೆ,  ಬಲಿಷ್ಟವಾದ ಗಾಳಿವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಬ್ಲಿ ಬೀಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರೇರಣೆ [ಈಕೆ] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ...  .&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rodman |first=Sarah |title=Lady Gaga |url=http://www.boston.com/ae/music/cd_reviews/articles/2008/10/27/lady_gaga/ |work=[[The Boston Globe]] |date=2008-10-27 |accessdate=2009-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417151514/http://www.boston.com/ae/music/cd_reviews/articles/2008/10/27/lady_gaga/ |archive-date=2009-04-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಕೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುವಂತೆ ಪ್ರೇರೆಪಿಸುತ್ತಾರೆ&quot;&lt;ref name=&quot;popmatters&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.popmatters.com/pm/review/68939-lady-gaga-the-fame/ |title=Lady GaGa The Fame |last=Sawdey |first=Evan |date=2009-01-12 |publisher=[[PopMatters]] |accessdate=2009-04-30}}&lt;/ref&gt; ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕ ಸಿಮೋನ್ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಂಗೀತ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವು ಗಾಗಾರಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕ್ಲಾಶ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅದರೆ ೧೯೮೦ರಂತಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಿರ್ದಯವಾದ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಹೊಳಪು ನೀಡಿದ ಆಟೋ-ಟ್ಯೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್&amp;amp;ಡಿ-ಇಶ್ ಬೀಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2010/jan/22/eighties-revival-decade |title =The 1980s revival that lasted an entire decade |first=Simon |last=Reynolds |authorlink=Simon Reynolds |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media |accessdate=2010-01-22 |date=2010-01-22 | location=London}}&lt;/ref&gt;

ಗಾಗಾರ ಮೇಲೆ ಫ್ಯಾಶನ್ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;mtv 55&quot;/&gt; ಡೊನಾಟೆಲ್ಲ ವೆರ್ಸಾಚೆ ತನ್ನ ಧ್ಯಾನ(ಗುರು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt; ಗಾಗಾ ತನ್ನದೆ ಆದ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಗಾಗ ಹೆಸರಿನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂಡಿದ್ದು ಖುದ್ದಾಗಿ ತಾವೆ ಅದನ್ನ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಂಡವು ಈಕೆಯ ಹಲವಾರು ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸ್ಟೇಜ್ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2009/03/143_40885.html |title=Lady Gaga Burning Up Album Charts |first=Cathy |last=Garcia |date=2009-03-08 |accessdate=2009-03-10 |publisher=[[Hankook Ilbo]] |work=[[The Korea Times]]}}&lt;/ref&gt; ಈಕೆಯ ಫ್ಯಾಶನ್ ಪ್ರೀತಿಯು ತಾಯಿಯ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ, ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; &quot;ಯಾವಾಗಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕು.&quot;&lt;ref name=&quot;timesonline2&quot;/&gt; &quot;ನಾನು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವಾಗ ಯಾವ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಟೇಜ್ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ಪಾಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್ ಇವೆಲ್ಲವು ಜೊತೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ನನಗೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದು ಸೂಪರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನೆಕ್ಕಬೇಕು ಎಂದು ಬಲವಾದ ಆಲಂಕಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;mtv 55&quot;/&gt;  ಗ್ಲೊಬಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಮಾನಿಟರ್  &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ&quot; ಟಾಪ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಬ್ಯ್\ಉ. ೩.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Silva |first=Horacio |url=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/03/04/the-world-according-to-gaga/ |title=The World According to Gaga |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |first=Horatio |date=2010-03-04 |accessdate=2010-04-25}}&lt;/ref&gt; ''ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ವೀಕ್ಲಿ '' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆಕೆಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದಶಕದ &quot;ಬೆಸ್ಟ್-ಅಫ್&quot; ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿತು, &quot;ಮಪೆಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಡುಪುಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಬಲ್‌ಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಗಾಗಾರ ವರ್ತನೆಯ ಸಮಗ್ರತೆಯು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಲೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದಿತು&quot;.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Geier |first=Thom |date=2009-12-11 |title=The 100 Greatest Movies.. Trends That Entertained Us Over The Past 10 Years |url=https://archive.org/details/sim_entertainment-weekly_2009-12-11_1079-1080/page/84 |work=Entertainment Weekly |volume=1079/1080 |issue=74 |pages=84 |publisher=Time Inc. |accessdate=2010-05-06 |issn=10490434}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತೀಕ ===
[[ಚಿತ್ರ:Lady Gaga performing Teeth on The Monster Ball Tour, London, May 2010.jpg|thumb|upright|ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ  &quot;ರಕ್ತ ಹೀರುವ&quot; ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ, ಅವಳ ಅಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಳು,]]
ಗಾಗಾರ ಸಂಗೀತ,ಫ್ಯಾಶನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಸೊನಾ ಇವೆಲ್ಲವು ಮಿಶ್ರವಾದ ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದೆ. ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್ , ಟ್ರೈಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಈಕೆಯ ಸ್ಥಾನವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/slideshow/2009/12/24/style/YEARGAGA1227_index.html?ref=lady_gaga |title=The Year in Style &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lady Gaga |last=Buckner |first=Michael |date=2009-12-28 |accessdate=2010-06-17 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimesreview&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/05/04/arts/music/04gaga.html?_r=1 |title=An Artist Whose Chief Work Is Herself |last=Caramanica |first=Jon |date=2009-05-03 |accessdate=2010-06-17 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newsroom.mtv.com/2009/07/27/lady-gaga-you-are-no-grace-jones/ |title=Lady Gaga, You Are No Grace Jones |last=Vineyard |first=Jennifer |date=2009-07-07 |accessdate=2010-06-17 |publisher=MTV |archive-date=2015-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105151516/http://newsroom.mtv.com/2009/07/27/lady-gaga-you-are-no-grace-jones/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/newmusicalexpress/2110/lady-gaga-vs-roisin-murphyspot-the-difference/ |title=Lady Gaga Vs. Roisin Murphy – Spot The Difference |last=Lewis |first=Luke |date=2009-08-09 |accessdate=2010-06-18 |publisher=Yahoo! |archive-date=2011-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082347/http://new.music.yahoo.com/blogs/newmusicalexpress/2110/lady-gaga-vs-roisin-murphyspot-the-difference/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾರ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೆ ಪಡೆದಿವೆ,&lt;ref name=&quot;thefamemeta&quot;/&gt;  ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಗಾಗಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಸೆಳ.&lt;ref&gt;{{cite journal |issn=10490434 |title=Is Lady GaGa a saviour of Pop? |last=Browne |first=David |date=2010-01-09 |volume=1091 |issue=02 |work=Entertainment Weekly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://out.com/detail.asp?id=26601 |title=Heather Cassils: Lady Gaga's Prison Yard Girlfriend |last=Andres |first=Joanna |date=2010-04-09 |accessdate=2010-06-18 |work=[[Out (magazine)|Out]] |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715024257/http://www.out.com/detail.asp?id=26601 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.elle.com/Fashion/Fashion-Spotlight/Celebrity-Fashion-Lady-Gaga |title=Lady Gaga Fashion – Vote on 15 of Lady Gaga's Outfits |date=2009-12-01 |accessdate=2010-06-18 |work=Elle |archive-date=2011-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110905151242/http://www.elle.com/Fashion/Fashion-Spotlight/Celebrity-Fashion-Lady-Gaga |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದು ಫ್ಯಾಶನ್ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯದ ಚಿಲುಮೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hollywoodnews.com/2010/06/15/kylie-minogue-thinks-theres-an-element-of-her-in-lady-gaga/ |title=Kylie Minogue thinks there's an element of her in Lady Gaga‎ |date=2010-06-13 |accessdate=2010-06-18 |publisher=Hollywood News |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915192244/http://www.hollywoodnews.com/2010/06/15/kylie-minogue-thinks-theres-an-element-of-her-in-lady-gaga/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ತುಂಬಾ ಮನೋರಂಜನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ ಹೊಂದಿದೆ&quot;; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ೨೦೦೯ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ &quot;ಪಾಪರಾಜಿ&quot; ರಕ್ತ ಚಿಮ್ಮುವಂತಿತ್ತು, ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವಂತಿತ್ತೆಂದು ಎಂಟಿವಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1621395/20090913/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga Lets It Bleed During Eye-Popping VMA Performance |date=2009-09-13 |accessdate=2010-06-18 |last=Vena |first=Jocelyn |publisher=MTV |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402060407/http://www.mtv.com/news/articles/1621395/20090913/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ದಿ ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ &quot;ರಕ್ತ ನೆನೆಸುವ&quot; ಥೀಮ್‌ನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಬಿಗಿಯಾದ ಒಳ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು &quot;ದಾಳಿಕೋರ&quot; ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ ಕಪ್ಪು ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ ಆಕೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, &quot;ರಕ್ತವು&quot; ಆಕೆಯ ಎದೆಯನ್ನು ತೋಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿತ್ತು, ಸ್ಥಳೀಯ ಒಂದು ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೊಳಗಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2010/06/03/2010-06-03_fans_protest_lady_gagas_bloodspattered_monster_ball_show_in_england_after_shooti.html |title=Fans protest Lady Gaga's blood-spattered Monster Ball show in England after shooting spree |last=Roberts |first=Sorya |date=2010-06-03 |accessdate=2010-06-23 |work=New York Daily News |archive-date=2010-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916224524/http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2010/06/03/2010-06-03_fans_protest_lady_gagas_bloodspattered_monster_ball_show_in_england_after_shooti.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;ಬ್ರಾಡ್‌ಫೊರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿಯಾಗೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೆ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಕಂಬ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಮದರ್ಸ್ ಅಗೆನಸ್ಟ್ ವಯಲನ್ಸ್‌ನ ಲೈನ್ ಕೊಸ್ಟೇಲೊ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Gaga-s-bloody-stage-show-sparks-fury/Article1-552890.aspx |title=Gaga's bloody stage show sparks fury |date=2010-06-04 |accessdate=2010-06-23 |work=[[Hindustan Times]] |archive-date=2010-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916020027/http://www.hindustantimes.com/Gaga-s-bloody-stage-show-sparks-fury/Article1-552890.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ ರಾಕ್ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. &quot;ಅವಳು ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ,&quot; &quot;ಅವಳು ಹುಡುಗಿಯರ ವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.’ ಗಾಗಾ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಏನನ್ನು ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?&quot; ಎಂಡು ಹೇಳಿದರು&lt;ref&gt;{{cite web |title=Q&amp;A with Chris Rock |url=http://sportsillustrated.cnn.com/danpatrick/blog/116941/index.html |last=Patrick |first=Dan |date=2010-07-09 |publisher=CNN |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929060653/http://sportsillustrated.cnn.com/danpatrick/blog/116941/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ೨೦೧೦ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬೂಟ್‌ಗಳು, ಪರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು .&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga's meat dress divides opinion |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/8001267/Lady-Gagas-meat-dress-divides-opinion.html |date=2010-09-14 |accessdate=2010-06-12 |last=Roberts |first= Laura |work=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಧಿರಿಸು  ''ಟೈಮ್''  ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ ೨೦೧೦ರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಸ್ಟೇಟ್‍‍ಮೆಂಟ್‌&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga – The Top 10 Everything of 2010 – TIME |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2035319_2034464,00.html |last=Luscombe |first=Belinda |date=2010-12-09 |accessdate=2010-12-15 |work=Time |archive-date=2012-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127204406/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2035319_2034464,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು &quot;ಮಾಂಸದುಡುಗೆ&quot; ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರ್ಜಂಟೈನಾದ ಫ್ಯಾಶನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಮೀಡಿಯಾಗಳು ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಈ ಕಡೆ ಹರಿಸಿದವು ಆದರೆ  ಪ್ರಾಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪೇಟಾದ ಕೋಪಕ್ಕಿಡಾಗಬೇಕಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Five interpretations of Lady Gaga's meat dress |url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-11297832 |date=2010-09-14 |accessdate=2010-06-12 |first=Denise |last=Winterman |first2= Jon |last2=Kelly |publisher=BBC (BBC Online)}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಗಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತ ನಾವು ತೊಡುವ ಉಡುಪು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಬಯಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga defends meat dress by claiming she's no 'piece of meat' |url=http://www.metro.co.uk/music/840850-lady-gaga-defends-meat-dress-by-claiming-shes-no-piece-of-meat |date=2010-09-14 |accessdate=2010-06-12 |last=Lee |first=Ann |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |archive-date=2010-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100917132205/http://www.metro.co.uk/music/840850-lady-gaga-defends-meat-dress-by-claiming-shes-no-piece-of-meat |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇವರ ಔಟರ್ ಸ್ಟೈಲ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪೋಸ್ಟ್''  ಇವರ ಮೊದಲಿನ ರೂಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ   &quot;ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು, ಗಾಢವಾದ ಮೇಕಪ್ ಮತ್ತು ಬಿಗಿಯಾದ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಉಡುಪಿನಿಂದಾಗಿ &quot;''ಜೆರ್ಸಿ ಶೋರ್'' &quot;ನಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ .&quot;&lt;ref name=&quot;whos-that-lady&quot;/&gt;  ಗಾಗಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ  ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಸ್ತ್ರೀ; ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ಬ್ಲೀಚ್ ಮೂಲಕ ಹೊಂಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ  ಎಮಿ ವೈನ್‌ಹೌಸ್‌ರಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ .&lt;ref name=&quot;timesonline2&quot;/&gt; ಅವರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ &quot;ಲಿಟಲ್ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ, &quot;ಮೈಕ್ [ರೋಫೋನ್] ಅನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ [ತಮ್ಮ] ಕೈಗೆ&quot;  ಆ ಪದಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಟೂ ಆಗಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;monsters&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2010/02/03/2010-02-03_lady_gaga_dedicates_her_new_little_monsters_tattoo_to_her_fans.html |title=Lady Gaga dedicates her new 'Little Monsters' tattoo to her fans |publisher=News Corporation |work=Daily News |accessdate=2010-04-02 |last=Odell |first=Amy |date=2010-02-03 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206212841/http://www.nydailynews.com/gossip/2010/02/03/2010-02-03_lady_gaga_dedicates_her_new_little_monsters_tattoo_to_her_fans.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಆರು ಟ್ಯಾಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಜಾನ್ ಲೆನಾನ್‌ರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು, ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೀರೋ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref name=&quot;soundtrack&quot;/&gt; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], ಕವಿ ರೇನರ್ ಮರಿಯಾ ರೈಕ್ ತಮಗೆ ಹೇಳಿರುವ &quot;ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಸಾಲಿಟ್ಯೂಡ್&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಎಡ ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.nydailynews.com/gossip/2009/08/11/2009-08-11_lady_gaga_shows_off_new_german_quote_tattoo_while_on_tour_in_japan.html | title=Lady Gaga shows off new German quote tattoo while on tour in Japan | publisher=News Corporation | work=Daily News | date=2009-08-11 | accessdate=2009-09-06 | last=Odell | first=Amy | archive-date=2009-09-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090918103018/http://www.nydailynews.com/gossip/2009/08/11/2009-08-11_lady_gaga_shows_off_new_german_quote_tattoo_while_on_tour_in_japan.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೨೦೦೮ರ ಕೊನೆಯಿಂದ, ಗಾಗಾರ ಫ್ಯಾಶನ್  ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಯ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದೆ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ವಿಲೇರಾರ ಸ್ಟೈಲ್, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt; ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ವಿಲೇರಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ತಾನು &quot; ಗಾಗಾರನ್ನು ಅವರೊಬ್ಬ ಗಂಡಸೊ ಹೆಂಗಸೊ ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ&quot;.&lt;ref name=&quot;Times Online.co.uk&quot;/&gt; ಗಾಗಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆಯು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, &quot;ಅವಳೊಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಹೂವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ನಾನ್ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಇದೆಲ್ಲ ನಡೆದಿದೆ&quot;. ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಅ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;who copied?&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1135704/So-copied-Lookalikes-Lady-GaGa-Christina-Aguilera-embroiled-style-row.html | title=So who copied who? Lookalikes Lady GaGa and Christina Aguilera | work=Daily Mail | first=Daily Mail |last=Reporter | date=2009-02-03 | accessdate=2009-02-06 |publisher=Associated Newspapers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.ok.co.uk/celebnews/view/6299/GaGa-I-m-thankful-for-Christina/ |title=GaGa: I'm thankful for Christina |date=2008-12-31 |publisher=[[Northern &amp; Shell]] |work=[[OK!]] |accessdate=2009-01-08 |last=Temple |first=Sonic}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೦ ರಲ್ಲೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದಂತೆ ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ವಿಲೇರಾ ತನ್ನ &quot;ನಾಟ್ ಮೈಸೆಲ್ಫ್ ಟುನೈಟ್&quot; ಎಂಬ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ವಿಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ವಿಡಿಯೋ ಗಾಗಾರ &quot;ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್&quot;ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1269136/Christina-Aguilera-copies-Lady-GaGa-dons-PVC-outfit-new-video.html |title=Christina Aguilera Copies Lady GaGa |date=2010-05-02 |accessdate=2010-05-10 |work=Daily Mail |publisher=Associated Newspapers |last=Thrills |first=Adrian}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾರ ಸ್ಟೈಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಡೇಲ್ ಬುಜಿಯೋ ನಡುವೆ ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ. ಇವರ ಆದರದ ಇಮೇಜ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಂತೆ ಇದ್ದು ಬುಜಿಯೋ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://musicblog.dallasnews.com/archives/2009/12/dale-bozzio-should-be-flattere.html |title=Dale Bozzio should be flattered...maybe |last=Tarradell |first=Mario |date=2009-12-14 |accessdate=2010-11-03 |work=[[Dallas Morning News]] |archive-date=2011-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907214359/http://musicblog.dallasnews.com/archives/2009/12/dale-bozzio-should-be-flattere.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಲೇಡಿ ಗಾಗಾರು ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅವರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು,  ಸೌತ್ ಕೆರೋಲಿನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಮಾಜಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಡೆಫ್ಲೆನ್  ೨೦೧೧ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಿಂದ &quot;ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಸೋಷಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದ ಫೇಮ್&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=US College Offering Lady GaGa Degree |url=http://www.mtv.co.uk/artists/lady-gaga/news/244144-us-college-offering-lady-gaga-degree |work=MTV |publisher=MTV Netweoks |last=Vena |first=Jocelyn |accessdate=2010-11-03 |date=2010-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119034929/http://www.mtv.co.uk/artists/lady-gaga/news/244144-us-college-offering-lady-gaga-degree |archive-date=2010-11-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಹೆಸರಿನ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳ ಸರಣಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಲೇಡಿ ಗಾಗಾರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಆಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ, ವಿಡಿಯೋ, ಫ್ಯಾಶನ್, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನ&quot; ಇವೆಲ್ಲವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SOCY 398D – Lady Gaga and the Sociology of the Fame |first= Mathieu |last=Deflem |url=http://www.cas.sc.edu/socy/faculty/deflem/gaga.html |publisher=[[University of South Carolina]] |accessdate=2010-03-11}}&lt;/ref&gt;

== ಲೋಕೋಪಕಾರ ==
ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಉದಾರದಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ ಕೃತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ಚಾರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಗಾ ದಿ ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ಹೈಟಿ ಭೂಕಂಪಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಹಾಡು&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga Explains Her Absence From 'We Are The World' Recording |url=http://www.mtv.com/news/articles/1631353/lady-gaga-explains-her-absence-from-we-world-recording.jhtml |date=2010-02-05 |accessdate=2011-01-06 |work=MTV |publisher=MTV Networks |first=Jocelyn |last=Vena |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113075032/http://www.mtv.com/news/articles/1631353/lady-gaga-explains-her-absence-from-we-world-recording.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರಚಿಸಿ ಹಾಡಲು ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಿಧಿಯನ್ನು ದೇಶದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ ೨೪, ೨೦೧೦ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಬಂದರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾಗಾರ ಅಧೀಕೃತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ದಾನ ಮಾಡಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಿಧಿಗಾಗಿ ಅಂದಾಜು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]೫೦೦,೦೦೦ ಸಂಗ್ರಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಾಗಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1630614/20100127/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga Says She Raised $500,000 For Haiti Relief |last=Kaufman |first=Gil |date=2010-01-27 |work=''MTV'' |publisher=MTV Networks |accessdate=2011-01-06 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130150759/http://www.mtv.com/news/articles/1630614/20100127/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ ೧೧, ೨೦೧೧ರಂದು ಜಪಾನಿನ ೨೦೧೧ ತೋಹೊಕು ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ತ್ಸುನಾಮಿ  ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ತಾಸಿನ ನಂತರ, ಗಾಗಾ ಟ್ವಿಟ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಪ್ರೇಯರ್ ಬ್ರೇಸ್ಲೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕಂಪನಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೇಸ್ಲೆಟ್ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವೆಲ್ಲ ಜಪಾನಿನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1659769/japanese-tsunami-bracelet-lady-gaga.jhtml |title=Lady Gaga Designs Japanese Tsunami Relief Wristband |date=2011-03-21 |accessdate=2011-03-29 |last=Vena |first=Jocelyn |publisher=MTV (MTV Networks) |archive-date=2012-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108091132/http://www.mtv.com/news/articles/1659769/japanese-tsunami-bracelet-lady-gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬ್ರೇಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳು $೧.೫ಮಿಲಿಯನ್ ( ೨೯, ೨೦೧೧ಕ್ಕೆ)ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/03/29/today-in-tech-lady-gaga-gives-to-zynga-apple-delaying-iphone-5/ |title=Today in Tech: Lady Gaga gives to Zynga, Apple delaying iPhone 5? |last=Mangalindan |first=JP |date=2011-03-29 |accessdate=2011-03-29 |publisher=[[CNN]] |archive-date=2011-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017163619/http://tech.fortune.cnn.com/2011/03/29/today-in-tech-lady-gaga-gives-to-zynga-apple-delaying-iphone-5/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ ೨೫, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಮಾಕುಹರಿ ಮೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಎಂಟಿವಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ತ್ಸುನಾಮಿಯ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ನೊಂದವರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಜಪಾನಿನ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Schwartz |first=Rob |title=Lady Gaga to Appear at MTV Japan Charity Event |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-to-appear-at-mtv-japan-charity-1005135862.story |date=2011-04-14 |accessdate= 2011-04-15 |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media}}&lt;/ref&gt;

ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾಗಾ ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|ಏಡ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೆರವು ನೀಡಲಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರೋಗದ ಕುರಿತು ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಾ ಗ್ಲಾಮ್ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪೂರಕ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಲೈನ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು  ಸೈಂಡಿ ಲೌಪರ್, ಗಾಗಾ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಎಂಎಸಿ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ವಿವಾ ಗ್ಲ್ಯಾಮ್ ಗಾಗಾ ಮತ್ತು ವಿವಾ ಗ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸೈಂಡಿ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಂಪನಿಯು ನಡೆಸುವ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಏಡ್ಸ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ದಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lady Gaga gets lippy: The pop star teams with Mac to raise Aids awareness |url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1264165/Lady-Gaga-gets-lippy-The-pop-star-teams-Mac-raise-Aids-awareness.html |date=2010-04-10 |accessdate=2011-01-06 |first=Benji |last=Wilson |work=Daily Mail |location=London}}&lt;/ref&gt; ಗಾಗಾ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ &quot; ವಿವಾ ಗ್ಲ್ಯಾಮ್ ಕೇವಲ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ&quot; ನೀವು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಡೆ ಹೋದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಪರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ನಂತರ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಡೋಮ್ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಇದೊಂದು ನೆನಪೋಲೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Going Gaga |url=http://www.marieclaire.com/celebrity-lifestyle/celebrities/interviews/lady-gaga-interview |date=Undated |accessdate=2011-01-06 |first=Ning |last=Chao |work=Marie Claire}}&lt;/ref&gt;

=== ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ವಕಾಲತ್ತು ===
[[ಚಿತ್ರ:LadyGaga-EqualityMarch-Crop.jpg|upright|thumb|Gaga delivers a speech at the National Equality March, October 11, 2009 |ಆಲ್ಟ್= ಒಬ್ಬ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಮಹಿಳೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಗ್ಲಾಸಸ್ ಧರಿಸಿ ನಿಲುಪೀಠದಲ್ಲಿ ’ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್’ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಪೋಸ್ಟರ್‌. ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಡದ ಬಿಳಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟಾಂಜನವಿತ್ತು.]]
ಗಾಗಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಅವಳ ಶೀಘ್ರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಅವಳ ಗೇ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು  ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಬಿಂಬವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;fabmag&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.fabmagazine.com/features/362/Gaga.html |title=Going Gaga |last=Thomas |first=Matt |publisher=[[Pink Triangle Press]] |work=[[fab (magazine)|fab]] |accessdate=2009-08-11 |date=2009-07-09}}&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು,  ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು, ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ  ಸಮಾಜವು ನನಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಾನು ಅನೇಕ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಅವರು ನನ್ನ ಕಟ್ಟಾ ಹಿಂಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರೇ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾನೂ ಅವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;mtvgayicon&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1610781/20090506/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga On Success: 'The Turning Point For Me Was The Gay Community' |last=Vena |first=Jocelyn |date=2009-05-07 |work=MTV |publisher=MTV Networks |accessdate=2009-08-11 |archive-date=2010-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810065745/http://www.mtv.com/news/articles/1610781/20090506/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯು ತಮ್ಮ ಲೇಬಲ್ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್]]-ಆಧಾರಿತ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫ್ಲೈಲೈಫ್‌ಗೆ, ''ದ ಫೇಮ್‌'' ನ ಲೈನರ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಐ ಲವ್ ಯು ಸೋ ಮಚ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ತಮ್ಮ  ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನೀವೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಎದೆ ಬಡಿತಗಳು(ರೂವಾರಿಗಳು), ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗಳು ನನಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಪತ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ನಾನು ಈ ಸೋಜಿಗದ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;thefame&quot;&gt;{{cite album-notes |artist=Lady Gaga |title=[[The Fame]] |format=Liner notes |publisher=[[Interscope Records]] |year=2008 |publisherid=2726601}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಲೋಗೋದಿಂದ, ಅವಳ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ೨೦೦೮ ಮೇದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂನೌನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹಾಡಿದ ಅವಳ &quot;ಜಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್&quot; ಹಾಡು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;newnownext&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.logotv.com/video/franchise.jhtml?ctid=1956 |title=NewNowNext Awards |accessdate=2009-08-11 |date=2008-05-03 |archive-date=2010-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725053730/http://www.logotv.com/video/franchise.jhtml?ctid=1956 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಯುಆನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಪ್ರೈಡ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿದಳು.&lt;ref name=&quot;sfpride&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.sfpride.org/celeb/mainstage_08.html |title=2008 Main Stage Line-Up |accessdate=2009-08-11 |date=2008-06-13 |publisher=[[San Francisco Pride]] |archive-date=2009-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012201052/http://www.sfpride.org/celeb/mainstage_08.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನಂತರ ಅವಳ ''ದಿ ಫೇಮ್''  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಅವಳ &quot;ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್&quot; ಹಾಡು ಅವಳ ದ್ವಿಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತ್ತು. ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್''  ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಗೆಳೆಯರು ಅವಳ  ದ್ವಿಲಿಂಗತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು, ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು &quot; ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ನಾನು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ , ಅವರು ಇದರಿಂದ ಹೆದರಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿತು. ನಾನು .&lt;ref name=&quot;rsannual&quot;/&gt; ನಾನು ಕೇವಲ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;rsannual&quot;/&gt; ಯಾವಾಗ ಅವಳು ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ  ''ದಿ ಎಲೆನ್ ಡಿಜಿನಿರೀಸ್ ಶೋ'' ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸೊದ್ದಳೋ, ಅವಳು ದಿಜಿನಿರೀಸ್‌ಅನ್ನು &quot;ಇದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣೆ&quot; ಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗಳಿದಳು.&lt;ref name=&quot;ellen&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1181210/Lady-GaGas-wacky-headgear-knocks-chat-host-Ellen-DeGeneres.html | title=Lady GaGa's wacky headgear almost knocks out chat show host Ellen DeGeneres | date=2009-05-13 | work=Daily Mail | accessdate=2009-08-11 |publisher=Associated Newspapers}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್  ೧೧, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು &quot;ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಳು. &quot;ದೇವರು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಗೇಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ,&quot;&lt;ref name=&quot;E!&quot;/&gt; ಎಂದು ಸಂತೋಷಭರಿತವಾಗಿ ಹೊರನಡೆದರು ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ೨೦೦೯ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ನ ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಡೆದ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.mtv.com/news/articles/1621407/20090914/lady_gaga.jhtml | title=Lady Gaga's Shocking 2009 VMA Fashion Choices | date=2009-08-14 | last=Vena | first=Jocelyn | work=MTV | publisher=MTV Networks | accessdate=2009-08-19 | archive-date=2010-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101207131856/http://www.mtv.com/news/articles/1621407/20090914/lady_gaga.jhtml | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಡಿನ್ನರ್, ಜಾಥಾದಂತಹುದೇ ಒಂದು ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ಜಾನ್ ಲೆನನ್‌ರ &quot;ಇಮೇಜಿನ್&quot;ರ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು &quot;ನಾನು ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನನ್ನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನನ್ನ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಇದು ನಿಮಗಾಗಿ&quot; ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಅತಿಯಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಲೆಯಾದ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಶೆಫರ್ಡ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮರಣದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lady Gaga performs her version of 'Imagine' at the Human Rights Campaign dinner in Washington D.C. |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2009/10/12/2009-10-12_lady_gaga_performs_her_version_of_imagine_at_the_human_rights_campaign_dinner_in.html |publisher=News Corporation |work=Daily News |date=2009-12-10 |accessdate=2010-06-12 |author=Carter, Nicole |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216123450/http://www.nydailynews.com/gossip/2009/10/12/2009-10-12_lady_gaga_performs_her_version_of_imagine_at_the_human_rights_campaign_dinner_in.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:DADT rally Lady Gaga.jpg|thumb|left|upright|2000ನೇ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಎಸ್‌ಡಿಎನ್‌ಎಸ್(ಸರ್ವೀಸ್‌ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಲೀಗಲ್ ದಿಫೆನ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್)ನ &quot;ಏನೂ ಕೇಳಬೇಡಿ, ಏನೂ ಹೇಳಬೇಡಿ&quot;ಜಾಥಾದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕರೆದಳು.]]
ಗಾಗಾ ೨೦೧೦ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್‌ನ (ಮೈಕ್ ಆಲ್ಮಿ; ಡೇವಿಡ್ ಹಾಲ್; ಕ್ಯಾಟಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಸಿ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್) ಜೊತೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು ಇವರೆಲ್ಲರು, ಯು.ಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಎನನ್ನು ಕೇಳಬೇಡ ,ಎನನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ&quot; (DADT) ಪಾಲಿಸಿಯವರು,ಇವರ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lady Gaga Goes Political in Maine |newspaper=The New York Times |date=2010-09-20 |url=https://www.nytimes.com/2010/09/21/us/politics/21gaga.html?_r=1&amp;src=me |last=Zezima |first=Katy |accessdate=2010-09-21}}&lt;/ref&gt; ಇದಲ್ಲದೆ ಅವಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt; ಹ್ಗೆಚ್ಗಾಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ &quot;ಮೀಟ್ ಡ್ರೆಸ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಉಡುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಗಾ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಜನರನ್ನು ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು &quot;ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಬೆಂಬಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಾವು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸಗಳಷ್ಟೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;    ಸೆನೆಟರ್‌ನ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮೂರು ವಿಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಳು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦,೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್  ಮೇನ್‌ನ ಡೀರಿಂಗ್ ಓಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಿಸ್‌ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಲೀಗಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ೪ದಿ ೧೪ಕೆ ಜಾಥಾದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಜಾಥಾದ ಹೆಸರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ_ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ೧೪,೦೦೦ ಸರ್ವಿಸ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಿಎಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು.  ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಡಿಎಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು(ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮೇನ್, ಓಲಂಪಿಯಾ ಸ್ನೋವೆ ಮತ್ತು ಸುಸಾನ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್)  ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ಈ ಘಟನೆಯ ಅನುಸಾರ'' ದಿ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್‌'' ನ ಸಂಪಾದಕರು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು, ಅವಳು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ನರಿಗೆ &quot;ನಿಜವಾದ ಭಯಂಕರ ಪಕ್ಷವಾದಿ&quot;ಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Obama: I’m a ‘Fierce Advocate’ for Gay and Lesbians |work=The Washington Independent |date=2008-12-08 |url=http://washingtonindependent.com/22526/obama-im-a-fierce-advocate-for-gay-and-lesbians |last=McGann |first=Laura |accessdate=2010-09-28 |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014103219/http://washingtonindependent.com/22526/obama-im-a-fierce-advocate-for-gay-and-lesbians |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.advocate.com/News/Daily_News/2010/09/21/Lady_Gaga_Weve_Found_Our_Fierce_Advocate/ |title=Gaga: We've Found Our Fierce Advocate |accessdate=2010-09-21 |date=2010-09-28 |work=The Advocate}}&lt;/ref&gt;
{{-}}

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
* ''[[ದಿ ಫೇಮ್]]'' (೨೦೦೮) 
* ''[[ದಿ ಫೇಮ್ ಮಾನ್ ಸ್ಟರ್]]'' (೨೦೦೯) 
* ''[[ಬಾರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ]]'' (೨೦೧೧)

== ಸಂಚಾರಗಳು ==
* ದಿ ಫೇಮ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ (೨೦೦೯)
* ದಿ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ (೨೦೦೯–೧೧)

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ ==
{{Portal box|Lady Gaga|Music}}
* ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸೂಚಕ ಉಪ ನಾಮಗಳು
* ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
* {{Cite book
| last = Herbert
| first = Emily
| year = 2010
| title = [[Lady Gaga: Queen of Pop]]
| publisher = [[John Blake Publishing]]
| isbn = 978-1-84454-963-4
}}
* {{Cite book
| last = Parvis
| first = Sarah
| title = Lady Gaga
| url = https://archive.org/details/ladygaga0000parv
| year = 2010
| publisher = [[Andrews McMeel Publishing]]
| isbn = 0740797956}}
* {{Cite book
| last = Phoenix
| first = Helia
| year = 2010
| title = Lady Gaga: Just Dance—The Biography
| url = https://archive.org/details/ladygagajustdanc0000phoe
| publisher = [[Orion Publishing Group]]
| isbn = 978-1-40911-567-0}}
* {{Cite book
| last = Goodman
| first= Elizabeth
| year = 2010
| title = Lady Gaga: Critical Mass Fashion
| url = https://archive.org/details/ladygagacritical0000good
| publisher = [[St. Martin's Press]]
| isbn = 0312668406}}
* {{Cite book
| last = Morgan
| first = Johnny
| title = Gaga
| url = https://archive.org/details/isbn_9781402780592
| year = 2010
| publisher = [[Sterling Publishing]]
| isbn = 1402780591}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ ==
{{Commons category|Lady Gaga}}
{{wikiquote|Lady Gaga}}
* {{Official website|http://www.ladygaga.com/}}
* {{IMDb name|3078932}}
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/53051/year-in-gaga-a-provocative-2010#index/0 ಈಯರ್ ಇನ್ ಗಾಗಾ: ಎ ಪ್ರೊವೊಕೇಟಿವ್ 2010 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219135856/http://www.life.com/image/first/in-gallery/53051/year-in-gaga-a-provocative-2010#index/0 |date=2010-12-19 }}—''ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' ನಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ
* [http://hken.ibtimes.com/articles/118272/20110303/lady-gaga-fashion-debut-paris-fashion-week-thierry-mugler-fall-winter-2011-2012-stylist-nicola-formi.htm ಲೇಡಿ ಗಾಗಾಸ್ ಕ್ಯಾಟ್‌ವಾಕ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಎಟ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713001222/http://hken.ibtimes.com/articles/118272/20110303/lady-gaga-fashion-debut-paris-fashion-week-thierry-mugler-fall-winter-2011-2012-stylist-nicola-formi.htm |date=2011-07-13 }}  [http://hken.ibtimes.com IBTimes HK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911132348/http://hken.ibtimes.com/ |date=2011-09-11 }} ಯಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ

{{Lady Gaga}}
{{good article}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --&gt;
| NAME=Germanotta, Stefani Joanne Angelina
| ALTERNATIVE NAMES=Lady Gaga
| SHORT DESCRIPTION=Pop singer
| DATE OF BIRTH=March 28, 1986
| PLACE OF BIRTH=New York City, New York
}}
{{DEFAULTSORT:Lady Gaga}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಕಿಯರು]]
[[ವರ್ಗ:2010ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಂದವಾದ ಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುವ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದೆಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ಸಂಗೀತ ಗಾರರು - ಗೀತಾ ರಚನಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಉಭಯಲಿಂಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟ್‌ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಏಂಡ್ ಐಸೋಟೋಪ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ -ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೆಯ್ಟರ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸನ ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಗೇ ಬಿಸೆಕ್ಷುವಲ್ ಏಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜಂಡರ್  ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಟಿಸ್ಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಓಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಲುಮ್ನಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹಾಡುಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ/ಎಟಿವಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ವೋಂಕಿ ಪಾಪ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್ಶ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲ್ಪಿತನಾಮಗಳು]]</text>
      <sha1>qojsz1av7ef2fkc8zrhk276nnmf1kcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೂಯಿಸ್ ಬೋರ್ಜ್ವಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34255</id>
    <revision>
      <id>1435616</id>
      <parentid>1362761</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gopala Krishna A</username>
        <id>23266</id>
      </contributor>
      <comment>ಸೇರ್ಪಡೆ</comment>
      <origin>1435616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2531" sha1="t3e8snpumkzbevra8hs2ewvxlic5wrn" xml:space="preserve">ಲೂಯಿಸ್ ಜೋಸೆಫಿನ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ (ಫ್ರೆಂಚ್: [lwiz buʁʒwa]; 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1911 – 31 ಮೇ 2010) ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದೆ. ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಶಿಲ್ಪ]]ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಲೆಗೆ (ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಕಲಾವಿದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೃಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಶರೀರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವು ಮತ್ತು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಆಕೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಕೆ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಅವರು ಅಮೂರ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್‌ಗಳು) ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳು [[ಸರ್ರಿಯಲಿಸಮ್ (ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಚಳವಳಿ)|ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆ]] (ಸರ್ರಿಯಲಿಸಂ) ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

[[ವರ್ಗ : ಮಹಿಳಾ ಶಿಲ್ಪಿ]]
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>t3e8snpumkzbevra8hs2ewvxlic5wrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435617</id>
      <parentid>1435616</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gopala Krishna A</username>
        <id>23266</id>
      </contributor>
      <comment>ವಿಸ್ತರಣೆ</comment>
      <origin>1435617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5089" sha1="qdzqveilsxa767s1f29vr809yhy66qq" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| name              = ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ
| image             = Oliver Mark - Louise Bourgeois, New York 1996.jpg
| alt               = ಆಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ತಮ್ಮ ಗಂಟಲಿನ ಬಳಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
| caption           = 1996ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಲಿವರ್ ಮಾರ್ಕ್ ತೆಗೆದ ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ
| birth_name        = ಲೂಯಿಸ್ ಜೋಸೆಫಿನ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ
| birth_date        = {{Birth date|1911|12|25|df=yes}}
| birth_place       = ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
| death_date        = {{Death date and age|2010|5|31|1911|12|25|df=yes}}
| death_place       = ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಯು.ಎಸ್.&lt;!--No boroughs/neighborhoods, just cities per format.--&gt;
| spouse            = {{marriage|ರಾಬರ್ಟ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ವಾಟರ್|1937|1973|end=died}}
| children          = ಜೀನ್-ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಸೇರಿದಂತೆ 3
| field             = {{flatlist|
- ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
- ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಲೆ
- ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ
- [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]]}}
| training          = {{ubl|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸೋರ್ಬೋನ್|ಅಕಾಡೆಮಿ ಡೆ ಲಾ ಗ್ರಾಂಡ್ ಚಾಮಿಯರ್|ಎಕೋಲ್ ಡೆ ಬೋ-ಆರ್ಟ್ಸ್}}
| movement          = {{flatlist|
- ಆಧುನಿಕತಾವಾದ
- ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆ
- ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಲೆ}}
| works             = ''ಸ್ಪೈಡರ್ (ಬೂರ್ಜ್ವಾ)'', ''ಸೆಲ್ಸ್'', ''ಮಾಮನ್ (ಶಿಲ್ಪ)'', ''ಕ್ಯುಮುಲ್ I'', ''ದ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಫಾದರ್''
| patrons           = 
| influenced by     = 
| influenced        = 
| awards            = ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇಂಪೀರಿಯೇಲ್
}}
ಲೂಯಿಸ್ ಜೋಸೆಫಿನ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ (ಫ್ರೆಂಚ್: [lwiz buʁʒwa]; 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1911 – 31 ಮೇ 2010) ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದೆ. ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಶಿಲ್ಪ]]ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಲೆಗೆ (ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಕಲಾವಿದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೃಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಶರೀರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವು ಮತ್ತು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಆಕೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಕೆ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಅವರು ಅಮೂರ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್‌ಗಳು) ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳು [[ಸರ್ರಿಯಲಿಸಮ್ (ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಚಳವಳಿ)|ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆ]] (ಸರ್ರಿಯಲಿಸಂ) ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
[[File:Confrérie, c.1940, Louise Bourgeois at MoMA 2022.jpeg|thumb|right|2022ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ''ಕಾನ್‌ಫ್ರೆರಿ'' (ಸು. 1940)]]

[[ವರ್ಗ : ಮಹಿಳಾ ಶಿಲ್ಪಿ]]
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>qdzqveilsxa767s1f29vr809yhy66qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435618</id>
      <parentid>1435617</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gopala Krishna A</username>
        <id>23266</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಚಿತ್ರ ಸೇರ್ಪಡೆ</comment>
      <origin>1435618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4930" sha1="cp189n3seratsal00i29u6nepvvsjw9" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| name              = ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ
| image             = Oliver Mark - Louise Bourgeois, New York 1996.jpg
| alt               = ಆಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ತಮ್ಮ ಗಂಟಲಿನ ಬಳಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
| caption           = 1996ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಲಿವರ್ ಮಾರ್ಕ್ ತೆಗೆದ ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ
| birth_name        = ಲೂಯಿಸ್ ಜೋಸೆಫಿನ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ
| birth_date        = {{Birth date|1911|12|25|df=yes}}
| birth_place       = ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
| death_date        = {{Death date and age|2010|5|31|1911|12|25|df=yes}}
| death_place       = ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಯು.ಎಸ್.&lt;!--No boroughs/neighborhoods, just cities per format.--&gt;
| spouse            = {{marriage|ರಾಬರ್ಟ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ವಾಟರ್|1937|1973|end=died}}
| children          = ಜೀನ್-ಲೂಯಿಸ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಸೇರಿದಂತೆ 3
| field             = {{flatlist|
- ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
- ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಲೆ
- ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ
- [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]]}}
| training          = {{ubl|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸೋರ್ಬೋನ್|ಅಕಾಡೆಮಿ ಡೆ ಲಾ ಗ್ರಾಂಡ್ ಚಾಮಿಯರ್|ಎಕೋಲ್ ಡೆ ಬೋ-ಆರ್ಟ್ಸ್}}
| movement          = {{flatlist|
- ಆಧುನಿಕತಾವಾದ
- ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆ
- ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಲೆ}}
| works             = ''ಸ್ಪೈಡರ್ (ಬೂರ್ಜ್ವಾ)'', ''ಸೆಲ್ಸ್'', ''ಮಾಮನ್ (ಶಿಲ್ಪ)'', ''ಕ್ಯುಮುಲ್ I'', ''ದ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಫಾದರ್''
| patrons           = 
| influenced by     = 
| influenced        = 
| awards            = ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇಂಪೀರಿಯೇಲ್
}}
ಲೂಯಿಸ್ ಜೋಸೆಫಿನ್ ಬೂರ್ಜ್ವಾ (ಫ್ರೆಂಚ್: [lwiz buʁʒwa]; 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1911 – 31 ಮೇ 2010) ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದೆ. ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಶಿಲ್ಪ]]ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಲೆಗೆ (ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಕಲಾವಿದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೃಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಶರೀರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವು ಮತ್ತು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಆಕೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಕೆ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಅವರು ಅಮೂರ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್‌ಗಳು) ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳು [[ಸರ್ರಿಯಲಿಸಮ್ (ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಚಳವಳಿ)|ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆ]] (ಸರ್ರಿಯಲಿಸಂ) ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
[[File:13 women 1972 exhibition poster.jpg|thumb|13 ವುಮೆನ್ 1972 ಪ್ರದರ್ಶನ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರ]]

[[ವರ್ಗ : ಮಹಿಳಾ ಶಿಲ್ಪಿ]]
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]]</text>
      <sha1>cp189n3seratsal00i29u6nepvvsjw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಡಗ ಭಾಷೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34648</id>
    <revision>
      <id>1435498</id>
      <parentid>1374531</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10623" sha1="r3o959uc4987iessq4buuvr9jnzkl5q" xml:space="preserve">{{Infobox ಭಾಷೆ
| name             = Badaga
| nativename       = படக, ಬಡಗ, ബഡഗ
| region           = [[ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ನೀಲಗಿರಿ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]]
| speakers         = 134,000
| date             = 2011 census
| familycolor      = ದ್ರಾವಿಡ
| fam2             = [[ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದಕ್ಷಿಣ]]
| fam3             = [[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳು|ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]
| fam4             = [[ಕನ್ನಡ ಉಪಭಾಷೆಗಳು|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳು]]
| iso3             = bfq
| script           = [[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ|ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ|ಕನ್ನಡ]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ|ಮಲಯಾಳಂ]]
| notice           = IPA
| image            = Badaga.png
}}

'''ಬಡಗ''' [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಬಡಗರು|ಬಡಗ]] ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ದಕ್ಷಿಣ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]] . ಈ ಭಾಷೆಯು [[ಕನ್ನಡ|ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಿಂದ ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ [[ತಮಿಳು|ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. &lt;ref&gt;
{{Citation|last=Hockings|first=Paul|title=Badaga|date=2004|pages=572–578|editor-last=Ember|editor-first=Carol R.|place=Boston, MA|publisher=Springer US|language=en|doi=10.1007/0-387-29905-x_57|isbn=978-0-387-29905-1|editor2-last=Ember|editor2-first=Melvin}}&lt;/ref&gt; ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಬಡಗ, [[ತೊದ ಭಾಷೆ]], [[ಕೊತ ಭಾಷೆ|ಕೊತ ಭಾಷೆ (ಭಾರತ)]] ), ಬಡಗವು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.


&lt;nowiki&gt;'''ಬಡಗ ಭಾಷೆ'''&lt;/nowiki&gt;ಯು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು ೧,೪೦.೦೦೦ ಜನರ ಆಡು ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.

== ಮೂಲಗಳು ==
ಬಡಗ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದ]] ಒಂದು ಕವಲು . ಬಡಗ ಆಧುನಿಕ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ]] ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಬಡಗ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಈಗಾಗಲೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ p ಬದಲಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ h (ಆಧುನಿಕ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ]] ಸಾಮಾನ್ಯ) ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

== ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ ==
ಬಡಗವು ಐದು ಸ್ವರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{IPA|/i e a o u/}}/, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು 1930 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಅವು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದವು, ಒಟ್ಟು 30 ಸ್ವರ ಫೋನೀಮ್‌ಗಳು .   ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಸ್ವರಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Badaga |url=http://www.phonetics.ucla.edu/appendix/languages/badaga/badaga.html |access-date=9 May 2013 |publisher=UCLA Phonetics Lab |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211155113/http://www.phonetics.ucla.edu/appendix/languages/badaga/badaga.html |archive-date=11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ಉದಾಹರಣೆ ಪದಗಳು &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Word List for Badaga |url=http://archive.phonetics.ucla.edu/Language/BFQ/bfq_word-list_1992_03.html |access-date=9 May 2013 |publisher=UCLA Phonetics Lab}}&lt;/ref&gt;
! IPA
! ಹೊಳಪು
|-
| {{IPA|/noː/}}
| ರೋಗ
|-
| {{IPA|/po˞˞ː/}}
| ಗಾಯದ ಗುರುತು
|-
| {{IPA|/mo˞e˞/}}
| ಮೊಳಕೆ
|-
| {{IPA|/a˞e˞/}}
| ಹುಲಿಯ ಗುಹೆ
|-
| {{IPA|/ha˞ːsu/}}
| ಹರಡಲು
|-
| {{IPA|/ka˞˞ːʃu/}}
| ತೆಗೆದುಹಾಕಲು
|-
| {{IPA|/i˞ːu˞˞/}}
| ಏಳು
|-
| {{IPA|/hu˞˞ːj/}}
| ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು
|-
| {{IPA|/be˞ː/}}
| ಬಳೆ
|-
| {{IPA|/be˞˞ː/}}
| ಬಾಳೆಹಣ್ಣು
|-
| {{IPA|/huj/}}
| ಹೊಡೆಯಲು
|-
| {{IPA|/hu˞j/}}
| ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು
|-
| {{IPA|/u˞˞j/}}
| ಉಳಿ
|}
ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿ: ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ ⟨ ◌˞ ⟩ ಅರ್ಧ-ಮೂರ್ಧನ್ಯಾಕ್ಷರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದರೆ ⟨ ◌˞˞ ⟩ ಇದು ಪೂರ್ಣ ಹಿಮ್ಮುಖವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |
! ಓಷ್ಠ್ಯ
! ದಂತ್ಯ
! ಮೂರ್ಧನ್ಯ
! ತಾಲವ್ಯ
! ಕಂಠ್ಯ
! ಗಳಕುಹರಿ
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ಅನುನಾಸಿಕ
|m
|n
| ɳ
| ɲ
| ŋ
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ತಡೆ
! ಅಘೋಷ
|p
|t
| ʈ
|c
|k
|
|-
! ಘೋಷ
|b
|d
| ɖ
| ɟ
| ɡ
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ಘರ್ಷ ಧ‍್ವನಿ
|
|s
|
|
|
|h
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ಅಂದಾಜು
| ʋ
|l
| ɻ
|j
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ಕಂಪನ
|
|r
|
|
|
|
|}

== ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ==
[[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿನ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 1890 ರಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ &quot;ಅಂಗ ಕರ್ತಗಿಬ್ಬ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಒಳ್ಳೆ ಸುದ್ದಿಯ ಪುಸ್ತಕ&quot; ಎಂಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೃತಿಯು [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು]] ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://gospelgo.com/q/Badaga%20Bible%20-%20Gospel%20of%20Luke.pdf|title=The Gospel of Luke in Badaga|publisher=Basel Mission Press|year=1890|location=Basel}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Badaga_script-_Vowels_and_Consonants_(jeeva_Swara_and_Dheha_Swara).jpg|thumb| ಬಡಗ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳ ಬಳಕೆ]]
[[ಚಿತ್ರ:Badaga_script-_Jeevadhehagalu.jpg|thumb| ಬಡಗ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು [[ತಮಿಳು]] - [[ಕನ್ನಡ]] ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ]]
ಬಡಗವನ್ನು [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ|ತಮಿಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲೂ]] ಬರೆಯಬಹುದು.

== ಭಾಷಾ ದಾಖಲೆ ==
ಬಡಗವನ್ನು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಡಗ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=a74HA_RX3rIC|title=A Badaga-English Dictionary|last=Paul Hockings|first=Christiane Pilot-Raichoor|publisher=Mouton de Gruyter|year=1992|isbn=978-3-11-012677-8|edition=Reprint}}&lt;/ref&gt;

ಬಡಗಿನ [[ಗಾದೆ|ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪಾಲ್ ಹಾಕಿಂಗ್ಸ್ ಅವರು ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;Hockings, Paul. ''&quot;Counsel from the Ancients.&quot; A study of Badaga proverbs, prayers, omens and curses''. Berlin, Mouton de Gruyter (1988).&lt;/ref&gt; ಇದು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅನೇಕ ಜನರ ಕೆಲಸದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Notelist}}

== ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ==

* Hockings, Paul. ''Counsel from the ancients: A study of Badaga proverbs, prayers, omens, and curses.''  Mouton de Gruyter, 1988. [[iarchive:counselfromancie0000paul/page/n7/mode/2up|Archive.org]]

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

** [http://www.badaga.com/ Online community of Badagas worldwide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812120003/http://www.badaga.com/ |date=2007-08-12 }}
** [http://badaga.chilume.com/ Badaga literature]
** [https://www.badugaa.com/ A website on the Badaga]
** [http://lacito.vjf.cnrs.fr/pangloss/corpus/list_rsc_en.php?lg=Badaga&amp;name=Badaga Audio recordings in Badaga, with annotations in trilingual format (Badaga, English, French)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191109062519/http://lacito.vjf.cnrs.fr/pangloss/corpus/list_rsc_en.php?lg=Badaga&amp;name=Badaga|date=9 November 2019}} – transcribed and translated by C. Pilot-Raichoor – &lt;small&gt;site of the [[:en:Pangloss_Collection|Pangloss Collection]], [[:en:CNRS|CNRS]]-[[:en:LACITO|LACITO]]&lt;/small&gt;
{{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}}
{{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>r3o959uc4987iessq4buuvr9jnzkl5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38620</id>
    <revision>
      <id>1435585</id>
      <parentid>1365454</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nmudesk</username>
        <id>55204</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1435585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17445" sha1="o0v4kioshwmsoej9tpxevtkto98e52n" xml:space="preserve">==ಸುಪ್ರಭಾತ==
ಸುಪ್ರಭಾತ ಎಂಬುದು ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕುರಿತಾದ ಸುಂದರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.  ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಂದಿರುವ ಸುಪ್ರಭಾತಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಯ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿರುವ ದೈವವಾದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವಂತದ್ದು.

==ಉಗಮ==
ಈ ಸುಪ್ರಭಾತ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದು 'ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸುಪ್ರಜಾರಾಮಾ' ಎಂದು.   ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸುಪ್ರಜಾರಾಮಾ ಪೂರ್ವಾ ಸಂಧ್ಯಾಪ್ರವರ್ತತೇ ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮೊಡನೆ ಪರ್ಯಟನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಶ್ರೀರಾಮ]]ನನ್ನು [[ಪ್ರೀತಿ]]ಯಿಂದ ಆಂತರ್ಯದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.  ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಈ ಸುಪ್ರಭಾತವನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ 1400ರ ವರ್ಷದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಭಯಂಕರಂ ಅಣ್ಣಾ ವೇದಾಂತಚಾರಿ ಎಂಬ ಯೋಗಿವಿದ್ವಾಂಸರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತಂ |url=https://www.youtube.com/watch?v=HUt9pz-d3DA&amp;t=58s |website=YouTube |access-date=3 November 2025 }}&lt;/ref&gt;

==ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ಸುಪ್ರಭಾತ==

ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸುಪ್ರಜಾ ರಾಮಾ ಪೂರ್ವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ನರಶಾರ್ದೂಲ ಕರ್ತವ್ಯಂ ದೈವಮಾಹ್ನಿಕಮ್
ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಗೋವಿಂದ ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಗರುಡಧ್ವಜ
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಕಮಲಾಕಾಂತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಮಂಗಳಂ ಕುರು

ಮಾತಸ್ಸಮಸ್ತ ಜಗತಾಂ ಮಧುಕೈಟಬಾರೇಃ
ವಕ್ಷೋವಿಹಾರಿಣಿ ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತೇ
ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಿ ಶ್ರಿತಜನಪ್ರಿಯದಾನಶೀಲೇ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶದಯಿತೇ ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಮ್

ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಮರವಿಂದಲೋಚನೇ
ಭವತು ಪ್ರಸನ್ನಮುಖಚಂದ್ರಮಂಡಲೇ
ವಿಧಿಶಂಕರೇಂದ್ರ ವನಿತಾಭಿರರ್ಚಿತೇ
ವೃಷಶೈಲನಾಥ ದಯಿತೇ ದಯಾನಿಧೇ

ಅತ್ರ್ಯಾದಿಸಪ್ತ ಋಷಯಸ್ಸಮುಪಾಸ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾಂ
ಆಕಾಶ ಸಿಂಧುಕಮಲಾನಿ ಮನೋಹರಾಣಿ
ಆದಾಯ ಪಾದಯುಗ ಮರ್ಚಯಿತುಂ ಪ್ರಪನ್ನಾ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ
ಪಂಚಾನನಾಬ್ಜಭವಷಣ್ಮುಖವಾಸವಾದ್ಯಾಃ
ತ್ರೈವಿಕ್ರಮಾದಿಚರಿತಂ ವಿಭುಧಾಃ ಸ್ತುವಂತಿ
ಭಾಷಾಪತಿಃ ಪತತಿ ವಾಸರಶುದ್ಧಿಮಾರಾತ್
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಮ್

ಈಷತ್ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಸರಸೀರುಹ ನಾರಿಕೇಳ
ಪೂಗದ್ರುಮಾದಿ ಸುಮನೋಹರ ಪಾಲಿಕಾನಾಮ್
ಆವಾತಿ ಮಂದಮನಿಲಸ್ಸಹ ದಿವ್ಯಗಂಧೈಃ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಮ್

ಉನ್ಮೀಲ್ಯನೇತ್ರಯುಗಮತ್ತಮಪಂಜರಸ್ಥಾಃ
ಪಾತ್ರಾವಶಿಷ್ಟಕದಲೀಫಲ ಪಾಯಸಾನಿ
ಭುಕ್ತ್ವಾಸಲೀಲಮಥ ಕೇಳಿಶುಕಾಃ ಪಠನ್ತಿ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ತಂತ್ರೀಪ್ಕರ್ಷಮಧುರ ಸ್ವನಯಾ ವಿಪಂಚ್ಯಾ
ಗಾಯತ್ಯನಂತಚರಿತಂ ತವ ನಾರದೋಪಿ
ಭಾಷಾಸಮಗ್ರಮಸಕೃತ್ಕರಚಾರರಮ್ಯಂ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಭೃಂಗಾವಲೀ ಚ ಮಕರಂದರಸಾನುವಿದ್ಧ
ಢಂಕಾರಗೀತನಿನದೈ ಸ್ಸಹ ಸೇವನಾಯ
ನಿರ್ಯಾತ್ಯುಪಾಂತ ಸರಸೀ ಕಮಲೋದರೇಭ್ಯಃ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಯೋಷಾಗಣೇನ ವರದಧ್ನಿವಿಮಥ್ಯಮಾನೇ
ಘೋಷಾಲಯೇಷು ದಧಿಮಂಥನ ತೀವ್ರಘೋಷಾಃ
ರೋಷಾತ್ಕಲಿಂ ವಿದಧತೇ ಕಕುಭಶ್ಚ ಕುಂಭಾಃ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ ತವಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಪದ್ಮೇಶ ಮಿಕ್ರಶತಪತ್ರ ಗತಾಳಿವರ್ಗಾ:
ಹರ್ತುಂ ಶ್ರಿಯಂ ಕುವಲಯಸ್ಯನಿಜಾಂಗಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ
ಭೇರಿನಿನಾನಾದಮಿವ ಭಿಭ್ರತಿ ತೀವ್ರನಾದಂ
ಶೇಷಾದ್ರಿಶೇಖರವಿಭೋ ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಶ್ರೀಮನ್ನಭೀಷ್ಟವರದಾಖಿಲಲೋಕ ಬಂಧೋಃ
ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಜಗದೇಕ ದಯೈಕಸಿಂಧೋ
ಶ್ರೀದೇವತಾಗೃಹಭುಜಾಂತರ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತೇ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಕಾssಪ್ಲವ ನಿರ್ಮಲಾಂಗಾಃ
ಶ್ರೇಯೋsರ್ಥಿನೋ ಹರವಿರಿಂಚಸನಂದನಾದ್ಯಾಃ
ದ್ವಾರೇ ವಸಂತಿ ವರವೇತ್ರ ಹತೋತ್ತಮಾಂಗಾಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಶ್ರೀ ಶೇಷಶೈಲ ಗರುಡಾಚಲ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿ
ನಾರಾಯಣಾದ್ರಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿ ವೃಷಾದ್ರಿಮುಖ್ಯಾಮ್
ಅಖ್ಯಾಂ ತ್ವದೀಯವಸತೇರನಿಶಂ ವದನ್ತಿ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಸೇವಾಪರಾಶ್ಯಿವಸುರೇಶಕೃಶಾನುಧರ್ಮ-
ರಕ್ಷೋಂಬುನಾಥ ಪವಮಾನ ಧನಾಧಿನಾಥಾಃ
ಬದ್ಧಾಂಜಲಿ ಪ್ರವಿಲಸನ್ನಿಜಶೀರ್ಷದೇಶಾಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ದಾಟೀಷು ತೇ ವಿಹಗರಾಜ ಮೃಗಾಧಿರಾಜಾ
ನಾಗಾಧಿರಾಜ ಗಜರಾಜ ಹಯಾಧಿರಾಜಾಃ
ಸ್ವಸ್ವಾಧಿಕಾರ ಮಹಿಮಾದಿಕಮರ್ಯಂತೇ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಸೂರ್ಯೇಂದುಭೌಮ ಬುಧವಾಕ್ಪತಿ ಕಾವ್ಯ ಸೌರಿ-
ಸ್ವರ್ಭಾನುಕೇತು ದಿವಿಷತ್ಪರಿಷತ್ಪ್ರಧಾನಾ
ತ್ವದ್ವಾಸದಾಸ ಚರಮಾವಧಿದಾಸ ದಾಸಾಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ತ್ವತ್ಪಾದಧೂಳಿಭರಿತ ಸ್ಫುರಿತೋತ್ತಮಾಂಗಾಃ
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗ ನಿರಪೇಕ್ಷ ನಿಜಾಂತರಂಗಾಃ
ಕಲ್ಪಾಗಮಾss-ಕಲನಯಾssಕುಲತಾಂ ಲಭನ್ತೇ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ತ್ವದ್ಗೋಪುರಾಗ್ರ ಶಿಖರಾಣಿ ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾ
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗಪದವೀಂ ಪರಮಾಂ ಶ್ರಯನ್ತ
ಮರ್ತ್ಯಾ ಮನುಷ್ಯಭುವನೇ ಮತಿಮಾಶ್ರಯಂತೇ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಶ್ರೀ ಭೂಮಿನಾಯಕ ದಯಾದಿ ಗುಣಾಮೃತಾಬ್ಧೇ
ದೇವಾದಿದೇವ ಜಗದೇಕ ಶರಣ್ಯಮೂರ್ತೇ
ಶ್ರೀಮನ್ನನಂತಗರುಡಾದಿಭಿರರ್ಚಿತಾಂಗೈಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ವಾಸುದೇವ
ವೈಕುಂಠ ಮಾಧವ ಜನಾರ್ಧನ ಚಕ್ರಪಾಣೇಃ
ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನ ಶರಣಾಗತ ಪಾರಿಜಾತ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಕಂದರ್ಪದರ್ಪಹರ ಸುಂದರ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತೈ
ಕಾಂತಾಕುಚಾಂಬುರುಹ ಕುಟ್ಮಲ ಲೋಲದೃಷ್ಟೇ
ಕಲ್ಯಾಣನಿರ್ಮಲಗುಣಾಕರದಿವ್ಯಕೀರ್ತೈ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಮೀನಾಕೃತೇ!ಕಮಠ!ಕೋಲ!ನೃಸಿಂಹ ವರ್ಣಿನ್!
ಸ್ವಾಮಿನ್ ಪರಶ್ವಥ ತಪೋಧನ!ರಾಮಚಂದ್ರ
ಶೇಷಾಂಶರಾಮ!ಯದುನಂದನ!ಕಲ್ಕಿರೂಪ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಏಲಾಲವಂಗ ಘನಸಾರಸುಗಂಧಿ ತೀರ್ಥಂ
ದಿವ್ಯಂ ವಿಯತ್ಸರಿತಿ ಹೇಮಘಟೇಷು ಪೂರ್ಣಮ್
ಧೃತ್ವಾSದ್ಯ ವೈದಿಕಶಿಖಾಮಣಯಃಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಭಾಸ್ವಾನುದೇತಿ ವಿಕಚಾನಿ ಸರೋರುಹಾಣಿ
ಸಂಪೂರಯಂತಿ ನಿನದೈಃ ಕಕುಭೋ ವಿಹಂಗಾಃ
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವಾಸ್ಸತತ ಮರ್ಥಿತ ಮಂಗಳಾಸ್ತೇ
ಧಾಮಾಶ್ರಯಂತಿ ತವ ವೇಂಕಟ! ಸುಪ್ರಭಾತಮ್

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯ ಸ್ಸುರವರಾಸ್ಸ ಮಹರ್ಷಯಸ್ತೇ
ಸಂತಸ್ಸನಂದನ ಮುಖಾಸ್ತ್ವಥ ಯೋಗಿವರ್ಯಾ:
ಧಾಮಾನ್ತಿಕೇ ತವ ಹಿ ಮಂಗಳವಸ್ತುಹಸ್ತಾಃ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ ನಿರವದ್ಯ ಗುಣೈಕಸಿಂಧೋಃ
ಸಂಸಾರ ಸಾಗರ ಸಮುತ್ತರಣೈಕಸೇತೋ
ವೇದಾಂತವೇದ್ಯ ನಿಜವೈಭವ ಭಕ್ತಭೋಗ್ಯ
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲಪತೇ! ತವ ಸುಪ್ರಭಾತಂ

ಇತ್ಥಂ ವೃಷಾಚಲಪತೇರಿಹ ಸುಪ್ರಭಾತಂ
ಯೇ ಮಾನವಾಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪಠಿತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ
ತೇಷಾಂ ಪ್ರಭಾತ ಸಮಯೇ ಸ್ಮೃತಿರಂಗಭಾಜಾಂ
ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಪರಾರ್ಥ ಸುಲಭಾಂ ಪರಮಾಂ ಪ್ರಸೂತೇ

==ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರ==:

ಕಮಲಾಕುಚಚೂಚುಕಕುಂಕುಮತೋ
ನಿಯತಾರುಣಿತಾತುಲನೀಲತನೋ
ಕಮಲಾಯತಲೋಚನ ಲೋಕಪತೇ
ವಿಜಯೀ ಭವ ವೇಂಕಟ ಶೈಲಪತೇ

ಸ ಚತುರ್ಮುಖ ಷಣ್ಮುಖ ಪಂಚಮುಖ-
ಪ್ರಮುಖಾಖಿಲದೇವತಮೌಳಿಮಣೇ
ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ ಸಾರನಿಧೇ
ಪರಿಪಾಲಯ ಮಾಂ ವೃಷಶೈಲಪತೇ

ಅತಿವೇಲತಯಾ ತವ ದುರ್ವಿಷಹೈ-
ರನುವೇಲಕೃತೈಪರಾಧಶತೈಃ
ಭರಿತಂ ತ್ವರಿತಂ ವೃಷಶೈಲಪತೇ
ಪರಯಾ ಕೃಪಯಾ ಪರಿಪಾಹಿ ಹರೇ

ಅಧಿವೇಂಕಟಶೈಲಮುಧಾರಮತೇಃ
ಜನತಾಭಿಮತಾಧಿಕದಾನರತಾತ್
ಪರದೇವತಯಾ ಗದಿತಾನ್ನಿಗಮೈಃ
ಕಮಲಾದಯಿತಾನ್ನ ಪರಂ ಕಲಯೇ

ಕಲವೇಣುರವಾವಶ ಗೋಪವಧೂ-
ಶತಕೋಟಿವೃತಾತ್ ಸ್ಮರಕೋಟಿ ಸಮಾತ್
ಪ್ರತಿವಲ್ಲವಿಕಾಭಿಮತಾತ್ಸುಖದಾತ್
ವಸುದೇವಸುತಾನ್ನ ಪರಂ ಕಲಯೇ

ಅಭಿರಾಮಗುಣಾಕರ ದಾಶರಥೇ
ಜಗದೇಕದನುರ್ಧರ ಧೀರಮತೇ
ರಘುನಾಯಕ ರಾಮ ರಮೇಶ ವಿಭೋ
ವರದೋ ಭವ ದೇವ ದಯಾಜಲಧೇ

ಅವನೀತನಯಾ ಕಮನೀಯಕರಂ
ರಜನೀಕರ ಚಾರು ಮುಖಾಂಬುರುಹಂ
ರಜನೀಕರರಾಜ ತಮೋಮಿಹಿರಂ
ಮಹನೀಯ ಮಹಂ ರಘುರಾಮಮಯೇ

ಸುಮುಖಂ ಸುಹೃದಂ ಸುಲಭಂ ಸುಖದಂ
ಸ್ವನುಜಂ ಚ ಸುಕಾಯಮಮೋಘಶರಮ್
ಅಪಹಾಯ ರಘೂದ್ವಹ ಮನ್ಯಮಹಂ
ನ ಕಥಂಚನ ಕಂಚನ ಜಾತು ಭಜೇ

ವಿನಾ ವೆಂಕಟೇಶಂ ನನಾಥೋ ನ ನಾಥಃ
ಸದಾ ವೆಂಕಟೇಶಂ ಸ್ಮರಾಮಿ ಸ್ಮರಾಮಿ
ಹರೇ ವೆಂಕಟೇಶ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ
ಪ್ರಿಯಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಪ್ರಯಚ್ಛ

ಅಹಂ ದೂರತಸ್ತೇ ಪದಾಂಭೋಜಯುಗ್ಮ-
ಪ್ರಣಾಮೇಚ್ಛಯಾSSಗತ್ಯ ಸೇವಾಂ ಕರೋಮಿ
ಸಕೃತ್ಸೇವಯಾ ನಿತ್ಯಸೇವಾಫಲತ್ವಂ
ಪ್ರಯಚ್ಛ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಪ್ರಭೋ ವೆಂಕಟೇಶ

ಅಜ್ಞಾನಿನಾ ಮಯಾ ದೋಷಾನ್
ಅಶೇಷಾನ್ ವಿಹಿತಾನ್ ಹರೇ
ಕ್ಷಮಸ್ವ ತ್ವಂ ಕ್ಷಮಸ್ವ ತ್ವಂ
ಶೇಷಶೈಲ ಶಿಖಾಮಣೇ

==ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ಮಂಗಳಾಶಾಸನ:==

ಶ್ರಿಯಃ ಕಾಂತಾಯಾ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಯೇ ನಿಧಯೇsರ್ಥಿನಾಮ್
ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನಿವಾಸಾಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸವಿಭ್ರಮಾಲೋಕ ಸುಭ್ರೂವಿಭ್ರಮ ಚಕ್ಷುಷೇ
ಚಕ್ಷುಷೇ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ವೆಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಶೃಂಗಾಗ್ರ ಮಂಗಳಾಭರಣಾಂಘ್ರಯೇ
ಮಂಗಳಾನಾಂ ನಿವಾಸಾಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಸರ್ವಾವಯವ ಸೌಂದರ್ಯ ಸಂಪದಾ ಸರ್ವಚೇತಸಾಮ್
ಸದಾ ಸಮ್ಮೋಹನಾಯಾಸ್ತು ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ನಿತ್ಯಾಯ ನಿರವದ್ಯಾಯ ಸತ್ಯಾನಂದಚಿದಾತ್ಮನೇ
ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮನೇ ಶ್ರೀಮತ್ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಸ್ವತಸ್ಸರ್ವವಿದೇ ಸರ್ವ ಶಕ್ತಯೇ ಸರ್ವಶೇಷಿಣೇ
ಸುಲಭಾಯ ಸುಶೀಲಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಪರಸ್ಮೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಪೂರ್ಣ ಕಾಮಾಯ ಪರಮಾತ್ಮನೇ
ಪ್ರಯುಂಜೇ ಪರತತ್ವಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಅಕಾಲತತ್ವಮಶ್ರಾನ್ತ ಮಾತ್ಮನಾಮನುಪಶ್ಯತಾಮ್
ಆತೃಪ್ತ್ಯಮೃತರೂಪಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಪ್ರಾಯಸ್ವ ಚರಣೌ ಪುಂಸಾಂ ಶರಣ್ಯತ್ವೇನ ಪಾಣಿನಾ
ಕೃಪಯಾದಿಶತೇ ಶ್ರೀಮತ್ ವೇಂಕಟೇಶಯಾ ಮಂಗಳಮ್

ಸ್ರಗ್ಭೂಷಾಂಬರಹೇತೀನಾಂ ಸುಷವಾಮಹಮೂರ್ತಯೇ
ಸರ್ವಾರ್ತಿಶಮನಾಯಾಸ್ತು ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಶ್ರೀ ವೈಕುಂಠ ವಿರಕ್ತಾಯ ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣೀತಟೇ
ರಮಯಾ ರಮಾಣಾಯಾ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಳಮ್

ಮಂಗಳಾಶಾಸನಪರೈಃ ಮದಾಚಾರ್ಯ ಪುರೋಗಮೈಃ
ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಪೂರ್ವೈರಾಚಾರ್ಯೈ: ಸತ್ಕೃತಾಯಾಸ್ತು ಮಂಗಳಮ್

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳು]]</text>
      <sha1>o0v4kioshwmsoej9tpxevtkto98e52n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51409</id>
    <revision>
      <id>1435505</id>
      <parentid>1356113</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಬೆಲಂ ಗುಹೆ */</comment>
      <origin>1435505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17419" sha1="2qoka6uj2h2r4o28qtl1dfxandd3m7h" xml:space="preserve">[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮ [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]] [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಈ ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು  ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ  ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರವೂ ಸಹಾ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨ ಮತ್ತು ೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರಾದ ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೆಟ್ಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*4500 BC ಈ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ್ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.
*1884	 ಗುಹೆಯನ್ನ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ ಮೊದಲು ಗುರ್ತಿಸಿದರು .
*1982  ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
*1983  	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*1988	  ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು. 
*1999	   ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*FEB-2002	 ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು.
*JUL-2002	  ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಸ್ಥೂಪಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಸ್ಥೂಪಗಳು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಗೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧನಿರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಪೂ ೪೨೦೦ ರಲ್ಲಿನವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಹಣದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಗಳು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆದು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದ್ದು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>2qoka6uj2h2r4o28qtl1dfxandd3m7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435506</id>
      <parentid>1435505</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ವಿಳಾಸ */</comment>
      <origin>1435506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17409" sha1="sl8xcqoepvir9d28wh4240feg2woipw" xml:space="preserve">[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಈ ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು  ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ  ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರವೂ ಸಹಾ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨ ಮತ್ತು ೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರಾದ ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೆಟ್ಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*4500 BC ಈ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ್ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.
*1884	 ಗುಹೆಯನ್ನ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ ಮೊದಲು ಗುರ್ತಿಸಿದರು .
*1982  ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
*1983  	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*1988	  ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು. 
*1999	   ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*FEB-2002	 ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು.
*JUL-2002	  ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಸ್ಥೂಪಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಸ್ಥೂಪಗಳು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಗೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧನಿರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಪೂ ೪೨೦೦ ರಲ್ಲಿನವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಹಣದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಗಳು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆದು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದ್ದು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>sl8xcqoepvir9d28wh4240feg2woipw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435507</id>
      <parentid>1435506</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅನ್ವೇಷಣೆ */</comment>
      <origin>1435507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17527" sha1="iw61016lbd2chm5grekeud0yhvoa604" xml:space="preserve">[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಸ್ಥೂಪಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಸ್ಥೂಪಗಳು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಗೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧನಿರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಪೂ ೪೨೦೦ ರಲ್ಲಿನವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಹಣದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಗಳು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆದು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದ್ದು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>iw61016lbd2chm5grekeud0yhvoa604</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435508</id>
      <parentid>1435507</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು */</comment>
      <origin>1435508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17512" sha1="fd6jph0oznli3zufka7adh3617lgi4b" xml:space="preserve">[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಹಣದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಗಳು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆದು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದ್ದು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>fd6jph0oznli3zufka7adh3617lgi4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435509</id>
      <parentid>1435508</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1435509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17524" sha1="qskhw2waitkoiimri6vn3g57mxl00rd" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಹಣದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನ ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಗಳು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆದು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರವಿದ್ದು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>qskhw2waitkoiimri6vn3g57mxl00rd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435510</id>
      <parentid>1435509</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ */</comment>
      <origin>1435510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17480" sha1="i863t2i7y7wohix86cjp6r8al0qpxy2" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಈ ವಿಭಾಗವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಎಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದ ಮರದ ಕೋ''' – ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ  ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಳದ ಹಾಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>i863t2i7y7wohix86cjp6r8al0qpxy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435512</id>
      <parentid>1435510</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು */</comment>
      <origin>1435512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17377" sha1="1ffubepxh1e0ze1vcf2k0bjmnk8zxz2" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕುರುಹುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದಮರದ ಕೋಣೆ''' – ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ ಜಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ೫೦.೦೦ ರುಪಾಯಿಗಳು. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೩೦೦.೦೦ ರೂಗಳು. ಏ ಪಿ ಟಿ ಡಿ ಸಿ ಪ್ರವೇSಅ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ  ಗೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು  'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>1ffubepxh1e0ze1vcf2k0bjmnk8zxz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435514</id>
      <parentid>1435512</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ */</comment>
      <origin>1435514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17444" sha1="rcprk94chsqcnawyvw28gqquuvtyshm" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕುರುಹುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದಮರದ ಕೋಣೆ''' – ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ ಜಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ  ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಿಗುವ ಜಾಗವನ್ನು 'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]]
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>rcprk94chsqcnawyvw28gqquuvtyshm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435515</id>
      <parentid>1435514</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ */</comment>
      <origin>1435515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17441" sha1="41iyofnj7yv505as40e8afd0abenzpb" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕುರುಹುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದಮರದ ಕೋಣೆ''' – ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ ಜಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ  ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಿಗುವ ಜಾಗವನ್ನು 'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* 320&amp;nbsp;km from [[ಬೆಂಗಳೂರು]]
* 320&amp;nbsp;km from [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]]
* 420&amp;nbsp;km from [[ಚೆನೈ]]
* 106&amp;nbsp;km from [[ಕರ್ನೂ]]
* 85&amp;nbsp;km from [[ಅನಂತಪುರಂ]]
* 165&amp;nbsp;km from [[ಪುಟ್ಟಪ]]
* 68&amp;nbsp;km from [[ಪ್ರೊಡಟೂ]]
* 30&amp;nbsp;km from [[ತಡಪಟ್ಟೀ]]
* 60&amp;nbsp;km from [[ನಂದ್ಯಾ]]
* 25&amp;nbsp;km from [[ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ]]

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>41iyofnj7yv505as40e8afd0abenzpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435516</id>
      <parentid>1435515</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ */</comment>
      <origin>1435516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17600" sha1="p84ubrkg5lwfufnmalhuvydgrs0ba88" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕುರುಹುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದಮರದ ಕೋಣೆ''' – ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ ಜಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ  ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಿಗುವ ಜಾಗವನ್ನು 'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ೩೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]] ೩೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಚೆನೈ]] ೪೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಕರ್ನೂಲು]] ೧೦೬&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಅನಂತಪುರಂ]] ೮೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ]] ೧೬೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಪ್ರೊದ್ದಟೂರು]] ೬೮&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ತಾಡಿಪತ್ರಿ]] ೩೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ನಂದ್ಯಾಲ]] ೬೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಬನಗಾನಪಲ್ಲಿ]] ೨೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>p84ubrkg5lwfufnmalhuvydgrs0ba88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435517</id>
      <parentid>1435516</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmariejoseph</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಬೆಲಂ ಗುಹೆ */</comment>
      <origin>1435517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17599" sha1="2rf87e3n3vzd7viu33dbkxcafb5w0gz" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Image:Cave entrance.jpg|right|thumb|Entrance to Belum Caves]]
{{Location map | India Andhra Pradesh
|Caption = Location of Belum
| alt     = Belum
| lat_deg = 15.10
| lon_deg = 78.11
}}
==ಬೆಲಂ ಗುಹೆ==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು  ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ  ಎರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದವಾದ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು  ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಈ ಗುಹೆಯ ಅತೀ ಆಳದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲುಗಿನ ಬೆಲಂ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಗುಹೆ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |title=Underground adventure in Belum caves|date=January 27, 2008|work=Deccan Herald |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp |archivedate = June 2, 2008}}&lt;/ref&gt; 
 
*[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಲಂ ಗುಹಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಏರಡನೇ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಗುಹೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮೋಜಣಿದಾರರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್]] ಎಂಬುವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
* ನಂತರ ೧೯೮೨-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.
* ಅದಾದ ನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಈ  ಗುಹೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Dec&quot;/&gt; ಈ ಗುಹೆಯು ಒಳಗೆ ೧೬ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧.೫ ಕಿ. ಮೀ. ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
* ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆಯಾದರೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

==ವಿಳಾಸ==
'''ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು''' ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮ, [[ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ]], [[ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. {{Coord|15.102346|N|78.111541|E|}}

==ಅನ್ವೇಷಣೆ==
ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾದ ನಂತರ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ೧೯೮೨-೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಿಯರು ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೇಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ , ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಎ.ಸಂಕರನ್.&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/05/01/stories/2002050102240200.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu Business Line : Belum caves on the tourist map&lt;/ref&gt; 
[[Image:BelumHill.jpg|right|thumb|Buddha's statue near Belum Caves]]
[[Image:BelumPunnani.jpg|right|thumb|APTDC Punnani Hotel at Belum Caves]]
*ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೫೦೦ರ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
*????	ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
*೧೮೮೪	ಗುಹೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
*೧೯೮೨	ಜರ್ಮನಿಯ ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
*೧೯೮೩	ಜರ್ಮನಿಯ  ಹೆಚ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ರವರ ತಂಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು. 
*೧೯೮೮	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 
*೧೯೯೯	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಗುಹೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು. 
*೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರವರಿ	ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗುಹೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.
*೨೦೦೨ ಜುಲೈ ಸಂಗೀತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು==
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
*ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧಕುರುಹುಗಳು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈಗ ಅವನ್ನು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವು ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೦೦ ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 
&lt;ref name=show&gt;[http://www.showcaves.com/english/in/showcaves/Belum.html] Show Caves of India: Belum Caves&lt;/ref&gt;

== ಗುಹೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[Image:Belumcave1.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]
[[Image:Saint Bed.jpg|right|thumb|Saint Bed inside Belum Caves]]
[[File:Visitor in belum caves.jpg|thumb|A Visitor inside the Belum cave]]
[[File:Deep passages in side cave.jpg|thumb|Deep passages inside Belum cave]]
*೧೯೮೮ರವರೆಗೆ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಸದಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಮತ್ತು ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಗುಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇವರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*ಕೊನೆಗೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು&lt;ref name=show /&gt;
*ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗುಹೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಾಡಲು ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗೆ ಗಾಳಿಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮಂದದೀಪಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಂದಿರವಿದ್ದು ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಬೆಲಂ ಗುಹೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು ==
[[Image:MeditationHallinsideBelumCave.jpg|right|thumb|Meditation Hall inside Belum Caves]]  
[[Image:BanyanTreeinBelum.jpg|right|thumb|Banyan Tree formation inside Belum Caves]]
 
* '''ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ'''- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎಂದರೆ 'ಬೆಕ್ಕಿನಕಿಂಡಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯಂತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
* ''' ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ''' - ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದಂತಹ ಆಕಾರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* ''' ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ''' - ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ್ಜಲ. ಇದೇ ತೊರೆ ಬೆಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
* '''ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ'''- ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಗುಹೆ ಎಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ೨೦೦೬ ರ ತನಕ ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080117064904/http://www.educationworldonline.net/eduworld/article.php?article_id=756&amp;choice=prev_ art&amp;issueid =48 Educationworldonline.net&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* '''ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ''' - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಭಾಗವು, ನೋಡಲು ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗು ದಿಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧುಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕುರುಹುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.
* '''ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ''' -  ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಆಲದಮರದ ಕೋಣೆ''' – ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳಂತೆ ನೇತಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಆಲದಮರದ ಬಿಳಲಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
* '''ಮಂಟಪಂ'''- ಈ ಜಾಗವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಯ ಹಾಗಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 
&lt;ಚಿತ್ರಗಳು&gt;
Image:Belum Caves.jpg|Interiors
Image:Belum1000hoods.jpg|Ceiling of Hall of Thousand Hoods
Image:Belumsaptasuraguha.jpg|Man striking stalactite formation to produce musical notes.
Image:Belumpassage.jpg|Passage inside the Caves
Image:Belum-visitors.jpg|Visitors inside the Caves
&lt;/gallery&gt;

== ಗುಹೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ==
[[File:Map of Belum Caves.JPG|thumb|Map of Belum Caves engraved on a Board near entrance]]
*ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದರ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ  ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
*ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
*ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗುಹೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಿಗುವ ಜಾಗವನ್ನು 'ಗೆಬೌರ್ ಹಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/34710179.cms | work=The Times Of India | title=Belum caves bag prestigious award | date=January 18, 2003}}&lt;/ref&gt; [[File:Road leading to belum.jpg|thumb|Road leading to Belum village]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513234206/http://www.tourisminap.com/kurnooldivision4.htm APTDC :: Punnami Belum Caves&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ದೂರ ==
* [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ೩೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]] ೩೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಚೆನೈ]] ೪೨೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಕರ್ನೂಲು]] ೧೦೬&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಅನಂತಪುರಂ]] ೮೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ]] ೧೬೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಪ್ರೊದ್ದಟೂರು]] ೬೮&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ತಾಡಿಪತ್ರಿ]] ೩೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ನಂದ್ಯಾಲ]] ೬೦&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.
* [[ಬನಗಾನಪಲ್ಲಿ]] ೨೫&amp;nbsp;ಕಿ.ಮೀ.

== ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ==
* [[List of India cave temples]]
* [[Cave research in India]]

== ಆಕರ ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
{{refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Belum Caves}}
* [https://web.archive.org/web/20080602003524/http://www.deccanherald.com/Content/Jan272008/sundayherald2008012648758.asp Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves]
* [http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp The Telegraph - Calcutta : Weekend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424231917/http://www.telegraphindia.com/1051029/asp/weekend/story_5387056.asp |date=2015-04-24 }}
* [http://www.cave-biology.org cave-biology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ |date=2006-08-18 }} Cave biology (biospeleology) in India.
* [http://www.flickr.com/photos/jilmil/sets/677527/ Belum Caves collection] ''Flickr''

{{Indian Buddhist Caves |state=expanded}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Limestone caves]]
[[ವರ್ಗ:Show caves]]
[[ವರ್ಗ:Kurnool district]]
[[ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh]]
[[ವರ್ಗ:Stupas in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist holy sites]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist Caves]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India]]
[[ವರ್ಗ:Indian rock-cut architecture]]
[[ವರ್ಗ:Former populated places in India]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist pilgrimages]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist monasticism]]
[[ವರ್ಗ:Buddhist architecture]]
[[ವರ್ಗ:Indian architecture]]
[[ವರ್ಗ:Architectural styles]]
[[ವರ್ಗ:Caves containing pictograms in India]]</text>
      <sha1>2rf87e3n3vzd7viu33dbkxcafb5w0gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರೊವನ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65006</id>
    <revision>
      <id>1435546</id>
      <parentid>1430134</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6541" sha1="5mg39tyqx5tn6byoey78g6bje9kidq5" xml:space="preserve">{{Infobox comedian
| name = ರೊವನ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Order of the British Empire|CBE]]&lt;/small&gt;
| image = Rowan Atkinson, 2011.jpg
| caption = Atkinson at the ''[[Johnny English Reborn]]'' Première in 2011.
| birth_name = ರೋವನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್
| birth_date = {{birth date and age|1955|1|6|df=y}}&lt;ref name=whoswho&gt;{{Who's Who | surname = ATKINSON | othernames = Rowan Sebastian  | id = U5964 | volume = 2014 | edition = online [[Oxford University Press]]}} {{subscription required}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rowan Atkinson: Biography |accessdate=9 February 2012 |url=http://movies.msn.com/celebrities/celebrity-biography/rowan-atkinson/ |publisher=[[MSN]] |archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225133230/http://www.msn.com/en-us/movies |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/rowan-atkinson/bio/173131 |title=Rowan Atkinson: Biography |publisher=[[TV Guide]] |accessdate=9 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923235434/https://www.tvguide.com/celebrities/rowan-atkinson/bio/173131/ |archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|birth_place = [[Consett]], [[County Durham]], England
| current_location = [[Ipsden, Oxfordshire]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-oxfordshire-11082430|work=BBC News|title=Rowan Atkinson's Oxfordshire new home plans approved|date=25 August 2010}}&lt;/ref&gt;
| medium = [[Stand up comedy|Stand up]], [[television]], [[film]]
| genre = [[Physical comedy]], [[Satire]], [[Black comedy]]
| influences = [[Peter Sellers]], [[Charlie Chaplin]], [[Jacques Tati]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.blackadderhall.com/blog/?p=43|title=Blackadder Hall Blog » Blog Archive » Rowan Interview – no more Bean... or Blackadder|publisher=Blackadderhall.com|date=23 August 2007|accessdate=21 June 2011|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225133237/http://www.blackadderhall.com/blog/?p=43|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[Spike Milligan]]&lt;ref&gt;{{Cite book | url = http://books.google.co.uk/books?id=hr3Dujb4JNsC&amp;pg=PT11&amp;lpg=PT11&amp;dq=rowan+atkinson+john+cleese+influences&amp;source=bl&amp;ots=LjVUtatMo2&amp;sig=NFmiKy-9YMmT5kVUhE0TNIqMJFY&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GNhKU7DBKseA7QaJ0oHQAg&amp;ved=0CD0Q6AEwBg#v=onepage&amp;q=rowan%20atkinson%20john%20cleese%20influences&amp;f=false | title = Depression And How To Survive It - Anthony Clare, Spike Milligan - Google Books}}&lt;/ref&gt;
| influenced = [[Steve Pemberton]]&lt;br&gt;[[David Walliams]]&lt;br&gt;[[Sacha Baron Cohen]]&lt;br&gt;[[Rik Mayall]]&lt;br&gt;[[Steve Punt]]&lt;br&gt;[[Henry Naylor]]&lt;br&gt;[[Mitchell and Webb]]
| yearsactive = 1976–present
| spouse = {{marriage|Sunetra Sastry|1990|}}
| children = 2
| module = {{Listen |embed= yes |filename= Rowan_Atkinson_BBC_Radio4_Front_Row_8_Jan_2012_b018zvm9.flac |title= Rowan Atkinson's voice |type= speech |description= from the BBC programme ''Front Row Interviews'', 8 January 2012.&lt;ref&gt;{{Cite episode |title= Rowan Atkinson |series= Front Row Interviews |serieslink=  |url= http://bbc.co.uk/programmes/b018zvm9 |station= [[BBC Radio 4 Extra]] |date= 8 January 2012 |accessdate= 18 January 2014 }}&lt;/ref&gt; }}

}}

'''ರೋವನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್''' ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಎಲಾ ಮೇ (ಬೈನ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್) ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನವರಿ 6 ೧೯೫೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಟ, ಹಾಸ್ಯನಟ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ. ಇವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು ಇವರ ಸಿಟ್ಕಾಮ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಬೀನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಆಡರ್‍ನಿಂದ.
[[File:Atkinson Rowan crop.jpg|thumb|left|Rowan Atkinson in 1997, promoting ''Bean'']]

ರೂಪರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಡ್ನಿ ಇವರ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು. ಇವರು ನ್ಯೂಕಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫ಼ರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ವಿಡಂಬನ ರೂಪಕದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಥೆಗಾರ ರಿಚರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್‍ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.

ಅವರ ಸಹವರ್ತಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರರ ಒಂದು 2005ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಾಸ್ಯದ ಅಗ್ರ 50 ಹಾಸ್ಯಗಾರರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ದಿ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ಮಿಸ್ಟರ್ ಬೀನ್‍ನ ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆಗಳಾದ ಬೀನ್ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್ ಬೀನ್ಸ್ ಹಾಲಿಡೇ, ಮತ್ತು ಜಾನಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರಭಾಗ ಜಾನಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರೀಬಾರ್ನ್‍ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಸಿನಿಮೀಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟ್ ದ ನೈನ್ ಒ ಕ್ಲಾಕ್ ನ್ಯೂಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.ಇವರ ಮಡದಿ ಸುನೀತಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು. ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅಟಿಕಿನ್ಸನ್ ಅವರಿಗೂ ಬಹು ಹತ್ತಿರದ ನಂಟಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
{{Commons category|Rowan Atkinson}}
* {{IMDb name|100}}
* [https://web.archive.org/web/20090930190111/http://www.screenonline.org.uk/people/id/571262/index.html Rowan Atkinson biography at BFI Screenonline]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ನಟರು]]</text>
      <sha1>5mg39tyqx5tn6byoey78g6bje9kidq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೀಸ್ ಮೇಟ್ನರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76822</id>
    <revision>
      <id>1435549</id>
      <parentid>1362717</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29926" sha1="90q4kqlu1uhjtr3iglql8lk874si8u8" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name = ಲೀಸ್ ಮೇಟ್ನರ್
|image = Lise Meitner (1878-1968), lecturing at Catholic University, Washington, D.C., 1946.jpg
|image_size =
|birth_date =  ನವೆಂಬರ್ ೭, ೧೮೭೮
|birth_place = ವಿಯೆನ್ನಾ
|death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೧೯೬೮
|death_place = ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್
|nationality =
|fields = [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences =
|influenced = ಒಟ್ಟೋ ಹಾನ್
|religion = ಜುದಾಯಿಸಂ (pre-1908)&lt;br /&gt;[[Lutheran]] (post-1908)
|signature = Lise Meitner signature.svg
}}

'''ಲೀಸ್ ಮೇಟ್ನರ್''' (ನವೆಂಬರ್ ೭, ೧೮೭೮ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೧೯೬೮) ಒಬ್ಬ ಮೇಧಾವಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು.

[[ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ|ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿಯ]] (1867-1934) ಉಜ್ವಲ ಆದರ್ಶ ಈಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.

೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಶಕಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಜನಕರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್‍ನೊಡನೆ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ಲ್ಯಾಂಕರ ದಿಗ್ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಅತಿ ವೇಗದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಳು. ಅನಂತರ, [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನಿನ]] ಕೆ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾದರು.

[[ಪ್ರೊಟಾಕ್ಟಿನಿಯಮ್]] [[ಮೂಲಧಾತು|ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ [[ಅಟ್ಟೊ ಹಾನ್|ಓಟೋ ಹಾನ್‍ಗೆ]] [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಿಕ]] ದೊರೆಯಿತು, ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ದುಡಿದ ಲೀಸ್ ಮೇಟ್ನರ್‌ರ ಹೆಸರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. [[ಪರಮಾಣು ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆ|ಪರಮಾಣು ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ]] ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗರಾದರೂ ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಣುಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮೈಟಿನಿರ್ ಅವರನ್ನು ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿಯು ಮಹಿಳಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು&lt;ref&gt;&quot;Otto Hahn, Lise Meitner and Fritz Strassmann&quot;. Chemistry Heritage. Retrieved 3 August 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The Woman Behind the Bomb&quot;. The Washington Post. Retrieved 3 August 2007.&lt;/ref&gt;.

೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಟುಡೆ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮೈಟಿನಿರ್ ಅವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ &quot;ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಅರ್ಹ ವಿಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಒಂದು ಅಪುರೂಪದ ಉದಾಹರಣೆ&quot; ಎಂದು ನೊಬೆಲ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲಿಮೆಂಟ್ ೧೦೯, ಅನ್ನು &quot;[[ಮೀಟ್ನೇರಿಯಮ್]]&quot; ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
[[File:Lise Meitner12.jpg|thumb|left|upright|1906ರಲ್ಲಿ ಮೇಟ್ನರ್]]
ಮೈಟಿನರ್ ಒಂದು [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯೆಹೂದಿ]] [[ಕುಟುಂಬ]]ದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಫಿಲಿಪ್ ಮೈಟೆನಿರ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತದ ಮೊದಲ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಲಿಸ್ ಮೈಟಿನಿಯರ್ ನವೆಂಬರ ೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಎಲಿಸ್ ಬದಲಾಗಿ ಲಿಸ್ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಮೈಟಿನಿರ್ ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೭೮ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು [[ವಿಯೆನ್ನಾ]] ಜೀವಿಶ್ ಸಮಾಜದ ಜನನಗಳ ನೋಂದಣಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದರೆ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೭ ಎಂದಿದೆ. ಇವರು ಸಹ ಇದನ್ನೆ ಪಾಲಿಸಿದರು. ವಯಸ್ಕರಾದ ನಂತರು ಇವರು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ]] ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Lise Meitner | Biography&quot;. atomicarchive.com. 27 October 1968. Retrieved 9 April 2012.&lt;/ref&gt;

==ಶಿಕ್ಷಣ==
೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಿಗೆ [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ]] ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉನ್ನತ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೈಟಿನರ್ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಶೆಸ್ ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಮ್ &quot;ಬಾಹ್ಯ ಮತುರಾ&quot; ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಮೈಟಿನಿರ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿ ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆಯಾದರು.{{sfn|Sime|1996|p=398}}&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://iopscience.iop.org/book/978-1-6817-4645-6/chapter/bk978-1-6817-4645-6ch3|title=Beyond Curie: Four women in physics and their remarkable discoveries, 1903 to 1963|last1=Calvin|first1=Scott|date=2017|publisher=Morgan and Claypool|chapter=3. Lise Meitner (Sec. 3.1)|access-date=27 April 2021}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಅನಿಲ ದೀಪ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಿಕ್ಕಿದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್-ವೆಲ್ಹೆಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಬಯಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚಕವಾಯಿತು.{{sfn|Sime|1996|pp=24–26}}

[[ನೀಲ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಡೇವಿಡ್ ಬೋರ್|ನೀಲ್ಸ್ ಬೋಹ್ರ್]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಾನ್ ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನ್,ಬೋರ್, ಮೇಟ್ನರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯ ಮುಂದುವರೆಯೆತು. ಹಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕ ಫ್ರಿಟ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‍ಮನ್ ಬರ್ಲಿನ್-ದಲೆಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಷ್ಟವಾದ ಪರಮಾಣು ವಿದಳನ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ವಿದಳನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉತ್ಪನ್ನ [[ಬೇರಿಯಮ್|ಬೇರಿಯಂ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.

==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ==
ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲಾಂಕ್‍ರವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾದ ನಂತರ ಮೆಟಿನಿರ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ನ ಸಹಾಯಕಿ ಆದರು. ಮೊದಲು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞ ಒಟ್ಟೋಹಾನ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ [[ಸಮಸ್ಥಾನಿ|ಐಸೊಟೋಪ್‍ಗಳನ್ನು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಬೀಟಾ ವಿಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಹಾನ್-ಮೈಟಿನಿರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡ ಬರ್ಲಿನ್-ದಲೆಮ್ ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೈಸರ್-ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹಾನ್‍ರ ರೇಡಿಯೋ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ &quot;ಅತಿಥಿ&quot; ಯಾಗಿ ವೇತನ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Sime|1996|pp=44–45}} ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ, ೩೫ ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್‍ಗೆ]] ಹೋಗಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಕೆಡಬ್ಲ್ಯುಐ ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕಿತು.
[[File:Otto Hahn und Lise Meitner.jpg|thumb|left|upright]]
[[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ ೧]] ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ನರ್ಸ್ ಆಗಿ ಎಕ್ಸರೆ ಉಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದವರ ನೋವು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸದೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಅವರು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿದರು.

೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ, ಮೈಟ್ನಿರ್ ಮತ್ತು ಹಾನ್ ಅವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಐಸೊಟೋಪ್ ಪ್ರೊಟ್ಯಾಕ್ಟಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್]] ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಲೇಬಿನಿಟ್ಸ್ ಪದಕ ದೊರೆಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನರ್ ಗೆ ಆರ ಸ್ವಂತ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಸರ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನರ್ ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು.

1930ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಮ್‌ನತ್ತ]] ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾದವು. ಈ ಧಾತುವನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳ ತಾಡನೆಗೆ ಈಡುಮಾಡಿದಾಗ [[ನೆಪ್ಚೂನಿಯಮ್|ನೆಪ್ಚೊನಿಯಮ್]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಧಾತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದೆಂದು 1934ರಲ್ಲಿ [[ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿ|ಎನ್ರಿಕೋ ಫರ್ಮಿ]] (1901-54) ಸಾರಿದರು. ಫರ್ಮಿ ಅವರ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅನೇಕರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥವರ ಪ್ರಕಾರ ಯುರೇನಿಯಮ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ತುಂಡಾಯಿತೇ ಹೊರತು, ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಧಾತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗ ಹೊಸ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದೆ ನಮಗೆ ಈ ಮೊದಲೆ ಪರಿಚಿತವಿದ್ದ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಐರಿನ್ ಕ್ಯೂರಿ (1897-1956) ಕೂಡ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನರ (1879-1955) E=mc&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ಸಮೀಕರಣ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓಲಾಡತೊಡಗಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಮಾಣು ಛೇದನಪರಿಣಾಮ ನಂಬಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದೆಂದು ಈ ಸಮೀಕರಣ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಮೈಟ್ನರ್ ಬರ್ಲಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನಳಾಗಿದ್ದಳು. ಈಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ ಶೋಧಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನಾಟ್ಸೀ ಪ್ರಭುಗಳು ಯಹೂದ್ಯಜೆಯಾದ ಈಕೆಯ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈಕೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದಾಗಿ ಈಕೆಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ದಿವಸಗಳು ತುಂಬಿಬಂದವು ಎಂದು ಎನಿಸತೊಡಗಿತು. ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಈಕೆಗೆ ಖುದ್ದು ಜೀವನವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಓಡಿಹೋಗದೆ ವಿಧಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಯುರೇನಿಯಮ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸನ್ನು ಅಲ್ಪವೇಗ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳಿಂದ ಉದ್ರೇಕಿಸಿದಾಗ ಬೇರಿಯಮ್ ಧಾತು ಕಂಡುಬಂತು. ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಗಳಾದ ಹಾನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಮನ್ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಮೈಟ್ನರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಪರಮಾಣು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿದಾಗ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲನೆ ಒದಗಿದಂತಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಗಮನಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಟ್ನರ್ ನಾಟ್ಸಿಗಳ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನಮಾಡಿ [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್|ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್ (1885-1962) ಜೊತೆ ಸಂಶೋಧನಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಆಟೋ ಫ್ರಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಳು.

೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಹಾನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಯುರೇನಿಯಮ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪರಮಾಣು ವಿದಳನದ ಪತ್ತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮೈಟ್ನರ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಿಟ್ಟು ಅರ್ಧ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅವರನ್ನು &quot;ಜರ್ಮನ್ ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ&quot; ಎಂದು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್]] ಕೊಂಡಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;wapost&quot;&gt;{{cite news |last=Bartusiak |first=Marcia |author-link=Marcia Bartusiak |date=17 March 1996 |title=The Woman Behind the Bomb |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/reviews/lisemeitner.htm}}&lt;/ref&gt;

ಹಾನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌ರ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಈಕೆಗೆ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 238 ಪರಮಾಣು ತೂಕದ ಯುರೇನಿಯಮ್, 140 ಹಾಗೂ 90 ಪರಮಾಣು ತೂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅಂದರೆ ಕೊನೆಗೂ ಪರಮಾಣು ವಿದಳನೆ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿತು. ಮೈಟ್ನರ್ ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪುನಃ ಮಾಡಿ ತಪಾಸಿಸುವುದಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಈಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಯುರೇನಿಯಮ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ವಿದಳನ ಬೇರಿಯಮ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಪ್ಟಾನ್]] ಎಂಬ ಎರಡು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುದರ ಜೊತೆಗೆ 200 ಸಾವಿರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವೋಲ್ಟ್ ಪ್ರಚಂಡಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಒಟ್ಟು ರಾಶಿಯ ಹಲವು ಭಾಗ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ 1905ರಲ್ಲಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿದ್ದಂತೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಹೊಂದಿತ್ತು.

ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಈಕೆ ವಿದಳನ (ಫಿಷನ್) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಳು. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜೀವನ ಮರಣಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಅಂದಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ (1939-40) ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸೈನಿಕಮಹತ್ತ್ವ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದವರು ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಮತ್ತು ಫರ್ಮಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. 1945ರ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಯೋಗದವರೆಗಿನ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈಗ ಸರ್ವವಿದಿತವಾಗಿವೆ.

ಕೈಸರ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಜೇಮ್ಸ್ ಚಾಡ್‍ವಿಕ್‍ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಚಾಡ್ವಿಕ್ ಮತ್ತಿತರರು [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್]] ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಮೈಟ್ನರ್ ಚಾಡ್ವಿಕ್‍ಗೆ [[ಪೊಲೊನಿಯಮ್]] ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಚಾಡ್ವಿಕ್‍ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನ ಒಂದು ಅಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪೊಲೊನಿಯಮ್ ಪಡೆದರು. ಆದರು ಅವರು ಮೈಟ್ನರ್ ಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು &quot;ಮೈಟ್ನರ್ ದೃಡವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೂಂಡು ಹಾಗು ನನ್ನ ಹಾಗೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.&quot;

ಇತಿಹಾಸದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಗತಿಯಲ್ಲಿ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ]] ಬಸಿತ ಕುರಿತಂತೆ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನರ್ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು. ವಿದಳನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಣಿತಸೂತ್ರವನ್ನೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ ಮಹಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈಕೆ ಒಬ್ಬಳು. ಆದರೆ ತರುವಾಯದ ಯುದ್ಧಪ್ರಯೋಗ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಪಾತ್ರ ಏನೂ ಇಲ್ಲ: ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಂತೆ.

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು==
* ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.
* ೧೯೪೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ ರಂದು ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸನ ಸದಸ್ಯೆ.
* ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಹಾನ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಜರ್ಮನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಪದಕ ಪಡೆದರು.
* ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮೊದಲ ಒಟ್ಟೋಹಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.{{sfn|Frisch|1970|p=415}}
* ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.
* ಮೈಟ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ೨೧ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
* ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಯೆನ್ನಾ ನಗರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.
* ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
* ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಎಕ್ಸೆನರ್ ಪದಕ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lise Meitner |url=https://www.wilhelmexner.org/medalists/lise-meitner/ |access-date=13 July 2020 |publisher=Österreichischer Gewerbeverein |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು==
೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಮೈಟ್ನಿರ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪ್ರಜೆಯಾದರು. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಯು.ಕೆ. ಗೆ ತರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರೆಲ್ಲಾ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದ ಪ್ರವಾಸದಿಂದಾಗಿ ಮೈಟಿನಿರ್ ಗೆ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳಕಾಲ ನಂತರ ಅವರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಪಧಮನಿಕಾಠಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅದನ್ನು ಮೈಟ್ನರ್ ಪರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.ಅವರು ೮೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ,೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಒಟ್ಟೊ ಫಿಸ್ಚ್ ಸಮಾಧಿಯ ತಲೆಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸಿದರು. &quot;ಲೀಸ್ ಮೈಟ್ನರ್, ತನ್ನ ಮಾನವಿಯತೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ&quot;. ಮೈಟ್ನಿರ್ ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು &quot;ಮೈಟ್ನಿರ್ ಕ್ಲೊಸ್&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references/&gt;

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==

#http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Meitner,_Lise@844904033.html 
#http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people/Meitner,+Lise {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312194846/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people%2FMeitner%2C+Lise |date=2019-03-12 }}  
#https://web.archive.org/web/20140305180911/https://www.wired.com/thisdayintech/2010/02/0211lise-meitner-publishes-nuclear-fission 
#https://drive.google.com/file/d/0B1yz8B3IPltmeGk2T0J4VlhialE/edit?usp= &quot;
#[https://archivesearch.lib.cam.ac.uk/repositories/9/resources/1733 Catalogue] of the Lise Meitner papers at the [https://www.chu.cam.ac.uk/archives/ Churchill Archives Centre]
#[http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Meitner,_Lise@844904033.html &quot;Lise Meitner&quot;], &quot;Contributions of 20th-Century Women to Physics&quot; (CWP), [[University of California, Los Angeles]]
#[https://web.archive.org/web/20140305180911/https://www.wired.com/thisdayintech/2010/02/0211lise-meitner-publishes-nuclear-fission Wired.com: &quot;February 11, 1939: Lise Meitner, 'Our Madame Curie'&quot;]
#[https://drive.google.com/file/d/0B1yz8B3IPltmeGk2T0J4VlhialE/edit?usp= &quot;Lise Meitner&quot;, B. Weintraub, Chemistry in Israel, no. 21, May 2006, p. 35.]
#[https://library.oapen.org/viewer/web/viewer.html?file=/bitstream/handle/20.500.12657/32406/611233.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y Meitner, Lise] at [[biografiA Encyclopedia of Austrian Women]]
#[https://www.sciencemuseum.org.uk/objects-and-stories/women-physics Elise Meitner: Co-discoverer of Nuclear Fission]
#[https://www.nps.gov/people/lise-meitner.htm &quot;Elise Meitner&quot; NPS]
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮೈಟ್ನರ್, ಲೀಸ್}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>90q4kqlu1uhjtr3iglql8lk874si8u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:RefToolbar.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>78100</id>
    <revision>
      <id>1435535</id>
      <parentid>1372348</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>25827</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>1435535</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="31413" sha1="ac0pdr53cds4pbelmuaz0hhbtibosxz" xml:space="preserve">/*jshint smarttabs:true, loopfunc:true,forin:false*/
/*global mw, $ */
// TODO: make autodate an option in the CiteTemplate object, not a preference

// Global object
// TODO:
// * Remove this once the page is moved to a module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' depending on 'ext.gadget.refToolbarBase'
if (typeof CiteTB === 'undefined') {
  var CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

// Only execute when editing/previewing wikitext pages
// TODO: Remove tests already done by [[MediaWiki:Gadget-refToolbar.js]]
if (
	['edit', 'submit'].indexOf( mw.config.get('wgAction') ) !== -1 &amp;&amp;
	mw.config.get('wgPageContentModel') === 'wikitext'
) {

// TODO: Move this to [[MediaWiki:Gadget-refToolbarDialogs.css]] and add it to the definition of module 'ext.gadget.refToolbarDialogs'
mw.util.addCSS(&quot;.cite-form-td {&quot;+
&quot;height: 0 !important;&quot;+
&quot;padding: 0.1em !important;&quot;+
&quot;}&quot;);  

// Default options, these mainly exist so the script won't break if a new option is added
CiteTB.DefaultOptions = {
  &quot;date format&quot; : &quot;&lt;year&gt;-&lt;zmonth&gt;-&lt;zdate&gt;&quot;,
  &quot;autodate fields&quot; : [],
  &quot;months&quot; : ['Jan', 'Feb', 'Mar', 'Apr', 'May', 'Jun', 'Jul', 'Aug', 'Sep', 'Oct', 'Nov', 'Dec'],
  &quot;modal&quot; : true,
  &quot;autoparse&quot; : false,
  &quot;expandtemplates&quot;: false
};

// Get an option - user settings override global which override defaults
CiteTB.getOption = function(opt) {
  if (CiteTB.UserOptions[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.UserOptions[opt];
  } else if (CiteTB.Options[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.Options[opt];
  }
  return CiteTB.DefaultOptions[opt];
};

CiteTB.init = function() {
  /* Main stuff, build the actual toolbar structure
   * 1. get the template list, make the dropdown list and set up the template dialog boxes
   * 2. actually build the toolbar:
   *    * A section for cites
   *    ** dropdown for the templates (previously defined)
   *    ** button for named refs with a dialog box
   *    ** button for errorcheck
   * 3. add the whole thing to the main toolbar
  */

  if (typeof $('div[rel=cites]')[0] !== 'undefined') { // Mystery IE bug workaround
    return;
  }
  $('head').trigger('reftoolbarbase');
  var $target = $('#wpTextbox1');
  var temlist = {};
  for (var t in CiteTB.Templates) {
    var tem = CiteTB.Templates[t];
    var sform = CiteTB.escStr(tem.shortform);
    var actionobj = { 
      type: 'dialog',
      module: 'cite-dialog-'+sform
    };
    var dialogobj = {};
    dialogobj['cite-dialog-'+sform] = {
      resizeme: false,
      title: mw.message( 'cite-dialog-'+sform ).parse(), 
      id: 'citetoolbar-'+sform,
      init: function() {}, 
      html: tem.getInitial(), 
      dialog: {
        width:680,
        open: function() { 
          $(this).html(CiteTB.getOpenTemplate().getForm());
          /** @param {jQuery.Event} e */
          $('.cite-prev-parse').on( 'click', function ( e ) {
            e.preventDefault();
            CiteTB.prevParseClick();
          });
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var ref = CiteTB.getRef(false, true);
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: ref
              }
            }, $(this) );
          },
          'cite-form-showhide': CiteTB.showHideExtra,
          'cite-refpreview': function() {   
            var ref = CiteTB.getRef(false, false);
            var template = CiteTB.getOpenTemplate();
            var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
            div.find('.cite-preview-label').show();
            div.find('.cite-ref-preview').text(ref).show();
            if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
              CiteTB.prevParseClick();
            } else {
              div.find('.cite-prev-parse').show();
              div.find('.cite-prev-parsed-label').hide();
              div.find('.cite-preview-parsed').html('');
            }         
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          },
          'cite-form-reset': function() {
            CiteTB.resetForm();
          }
        }
      } 
    };
    try {
        $target.wikiEditor('addDialog', dialogobj);
    } catch (e) {
        // TypeError: range is null
    }
    //if (!CiteTB.getOption('modal')) {
      //$('#citetoolbar-'+sform).dialog('option', 'modal', false);
    //}
    temlist[sform] = {label: tem.templatename, action: actionobj };  
  }

  var refsection =  {
    'sections': {
      'cites': { 
        type: 'toolbar', 
        label: mw.msg( 'cite-section-label' ),
        groups: { 
          'template': {
            tools: {
              'template': {
                type: 'select',
                label: mw.msg( 'cite-template-list' ),
                list: temlist
              } 
            }
          },
          'namedrefs': {
            label: mw.msg( 'cite-named-refs-label' ),
            tools: {
              'nrefs': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-namedrefs'
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Nuvola_clipboard_lined.svg/60px-Nuvola_clipboard_lined.svg.png',
                section: 'cites',
                group: 'namedrefs',
                label: mw.msg( 'cite-named-refs-button' )
              }
            }
          },
          'errorcheck': {
            label: mw.msg( 'cite-errorcheck-label' ),
            tools: {
              'echeck': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-errorcheck'           
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nuvola_apps_korganizer-NO.png/60px-Nuvola_apps_korganizer-NO.png',
                section: 'cites',
                group: 'errorcheck',
                label: mw.msg( 'cite-errorcheck-button' )
              }
            }
          }
        } 
      } 
    } 
  };
  
  var defaultdialogs = { 
    'cite-toolbar-errorcheck': {
      title: mw.message( 'cite-errorcheck-label' ).parse(),
      id: 'citetoolbar-errorcheck',
      resizeme: false,
      init: function() {},
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      dialog: {
        width:550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-errorcheck-submit': function() {
            var errorchecks = $(&quot;input[name='cite-err-test']:checked&quot;);
            var errors = [];
            for (var i=0; i&lt;errorchecks.length; i++) {
              errors = errors.concat(CiteTB.ErrorChecks[$(errorchecks[i]).val()].run());
            }
            CiteTB.displayErrors(errors);
            $(this).dialog( 'close' );                      
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }
        }
      }
    },
    'cite-toolbar-namedrefs': {
      title: mw.message( 'cite-named-refs-title' ).parse(),
      resizeme: false,
      id: 'citetoolbar-namedrefs',
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      init: function() {},
      dialog: {
        width: 550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var refname = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
            if (refname === '') {
              return;
            }
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: CiteTB.getNamedRef(refname, true)
              }
            }, $(this) );
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }                   
        }
      }      
    }
  };
  
  try {
    $target.wikiEditor('addDialog', defaultdialogs);
  } catch (e) {
    // error occurred setting up wikieditor.
  }
  $('#citetoolbar-namedrefs').off('dialogopen');
  if (!CiteTB.getOption('modal')) {
    //$('#citetoolbar-namedrefs').dialog('option', 'modal', false);
    //$('#citetoolbar-errorcheck').dialog('option', 'modal', false);
    mw.util.addCSS(&quot;.ui-widget-overlay {&quot;+
    &quot;display:none !important;&quot;+
    &quot;}&quot;);  
  }
  try {
    $target.wikiEditor('addToToolbar', refsection);
  } catch (e) {
    // error occurred setting up wikieditor.
  }
};

// Load local data - messages, cite templates, etc.
$(document).ready( function() {
  switch( mw.config.get('wgUserLanguage') ) {
    case 'kn': // Kannada
      mw.loader.load('/w/index.php?title=MediaWiki:RefToolbarMessages-kn.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
      break;
    default: // English
      mw.loader.load('/w/index.php?title=MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
  }
});

// Setup the main object
CiteTB.mainRefList = [];
CiteTB.refsLoaded = false;

// REF FUNCTIONS
// Actually assemble a ref from user input
CiteTB.getRef = function(inneronly, forinsert) {
  var i, j, g, group;
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var templatename = template.templatename;
  var res = '';
  var refobj = {'shorttag':false};
  if (!inneronly) {
    group = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-group').val();
    var refname = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-name').val();
    res += '&lt;ref';
    if (refname) {
      refname = $.trim(refname);
      res+=' name='+CiteTB.getQuotedString(refname);
      refobj.refname = refname;
    }
    if (group) {
      group = $.trim(group);
      res+=' group='+CiteTB.getQuotedString(group);
      refobj.refgroup = group;
    }
    res+='&gt;';
  }
  var content ='{{'+templatename;
  for( g in template.incrementables ) {
  	group = template.incrementables[g];
  	for (i=1; i&lt;=group.val; i++) {
		for (j=0; j&lt;group.fields.length; j++) {
  			var fieldname = group.fields[j].field;
  			var fieldid = fieldname.replace('&lt;N&gt;', i.toString());
  			var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldid).val();
  			if (field) {
  				content+=' |'+fieldid+'=';
  				content+= $.trim(field);
  			}
  		}
  	}
  }
  for( i=0; i&lt;template.basic.length; i++ ) {
  	if (template.basic[i].increment_group) {
  		continue;
  	}
    var fieldname = template.basic[i].field;
    var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
    if (field) {
      content+=' |'+fieldname+'=';
      content+= $.trim(field);
    }
  }
  if ($('#cite-form-status').val() !== 'closed') {
    for( i=0; i&lt;template.extra.length; i++ ) {
      if (template.extra[i].increment_group) {
        continue;
      }
      var fieldname = template.extra[i].field;
      var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
      if (field) {
        content+=' |'+fieldname+'=';
        content+= $.trim(field);
      }
    }
  }
  content+= '}}';
  res+=content;
  refobj.content = content;
  if (!inneronly) {
    res+= '&lt;/ref&gt;';
  }
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  return res;
};

// Make a reference to a named ref
CiteTB.getNamedRef = function(refname, forinsert) {
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push( {'shorttag':true, 'refname':refname} );
  }
  return '&lt;ref name='+CiteTB.getQuotedString(refname)+' /&gt;';  
};

// Function to load the ref list
CiteTB.loadRefs = function() {
  if (CiteTB.refsLoaded) {
    return;
  }
  CiteTB.getPageText(CiteTB.loadRefsInternal);
};

// Function that actually loads the list from the page text
CiteTB.loadRefsInternal = function(text) { 
  // What this does:             extract first name/group                                     extract second name/group                                          shorttag   inner content
  var refsregex = /&lt; *ref(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?:\/ *&gt;|&gt;((?:.|\n)*?)&lt; *\/ *ref *&gt;)/gim;
  // This should work regardless of the quoting used for names/groups and for linebreaks in the inner content  
  while (true) {
    var ref = refsregex.exec(text);
    if (ref === null) {
      break;
    }
    var refobj = {};
    if (ref[9]) { // Content + short tag check
      //alert('&quot;'+ref[9]+'&quot;');
      refobj.content = ref[9]; 
      refobj.shorttag = false;
    } else {
      refobj.shorttag = true;
    }
    if (ref[1] !== '') { // First name/group
      if (ref[2]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[2];
      } else if (ref[3]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[3];
      } else {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[4];
      }
    }
    if (ref[5] !== '') { // Second name/group
      if (ref[6]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[6];
      } else if (ref[7]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[7];
      } else {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[8];
      }
    }
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  CiteTB.refsLoaded = true;
  CiteTB.setupErrorCheck();
  CiteTB.setupNamedRefs();
};

// AJAX FUNCTIONS
// Parse some wikitext and hand it off to a callback function
CiteTB.parse = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'parse', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, prop:'text', format:'json'},
    function(data) {
      var html = data.parse.text['*'];
      callback(html);
    },
    'json'
  );  
};

// Use the API to expand templates on some text
CiteTB.expandtemplates = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'expandtemplates', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, format:'json'},
    function(data) {
      var restext = data.expandtemplates['*'];
      callback(restext);
    },
    'json'
  );
};

// Function to get the page text
CiteTB.getPageText = function(callback) {
  var section = $(&quot;input[name='wpSection']&quot;).val();
  if ( section !== '' ) {
    var postdata = {action:'query', prop:'revisions', rvprop:'content', pageids:mw.config.get('wgArticleId'), format:'json'};
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      postdata.rvexpandtemplates = '1';
    }
    $.get( mw.util.wikiScript( 'api' ),
      postdata,
      function(data) {
        var pagetext = data.query.pages[mw.config.get('wgArticleId').toString()].revisions[0]['*'];
        callback(pagetext);
      },
      'json'
    );
  } else {
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      CiteTB.expandtemplates($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text(), callback);
    } else {
      callback($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text());
    }
  }
};

// Safe version of decodeURIComponent() that doesn't throw exceptions.
// If the native decodeURIComponent() threw an exception, the original string will be returned.
CiteTB.safeDecodeURIComponent = function(s) {
	try {
		s = decodeURIComponent(s);
	} catch (e) {}
	return s;
};

// Autofill a template from an ID (ISBN, DOI, PMID, URL)
CiteTB.initAutofill = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-auto\-(.*?)\-(.*)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var tem = res[1];
  var field = res[2];
  var autotype = res[3];
  var id = $('#cite-'+tem+'-'+field).val();
  if (!id) {
    return false;
  }
  var url = '//reftoolbar.toolforge.org/lookup.php?';
  // Citoid expects minimally encoded input, so do some speculative decoding here to avoid
  // 404 fetches. https://phabricator.wikimedia.org/T146539
  id = CiteTB.safeDecodeURIComponent(id);
  url+=autotype+'='+encodeURIComponent(id);
  url+='&amp;template='+encodeURIComponent(tem);
  var s = document.createElement('script');
  s.setAttribute('src', url);
  s.setAttribute('type', 'text/javascript');
  document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(s);
  return false;
};

// Callback for autofill
//TODO: Autofill the URL, at least for DOI
CiteTB.autoFill = function(data, template, type) {
  var cl = 'cite-'+template+'-';
  var i,j, coauthors;
  $('.'+cl+'title').val(data.title);
  // Fill in authors
  if (data.authors &amp;&amp; data.authors.length &gt; 0) {
	  if ($('.'+cl+'last-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'last-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'last-incr-1').val(data.authors[0][0])
		$('.'+cl+'first-incr-1').val(data.authors[0][1])
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'last-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][0])
			$('.'+cl+'first-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][1])
		}
	  } else if ($('.'+cl+'author-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'author-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'author-incr-1').val(data.authors[0].join(', '))
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'author-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1].join(', '))
		}
	  } else if ($('.'+cl+'last1').length != 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'last'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'last'+(i+1)).val(data.authors[i][0]);
			 $('.'+cl+'first'+(i+1)).val(data.authors[i][1]);
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else if($('.'+cl+'author1').length !== 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'author'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'author'+(i+1)).val(data.authors[i].join(', '));
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else {
		var authors = [];
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  authors.push(data.authors[i].join(', '));
		}
		$('.'+cl+'authors').val(authors.join('; '));
	  }
  }

  // Format partial dates of the format YYYY-MM, YYYY-MM-XX, or YYYY-MM-DD correctly
  if ( data.date ) {
    try {
      var DT = new Date(data.date);
      if ( /^\d{4}-\d{2}(-XX)?$/i.test(data.date) ) {
        data.date = data.date.replace('-XX','');
        $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, false, true));
      } else if ( /^\d{4}-\d{2}-\d{2}?/i.test(data.date) ) {
        $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, true, true));
      } else {
        $('.'+cl+'date').val(data.date);
      }
    } catch (e) {}
  } else {
    $('.'+cl+'date').val(data.date);
  }

  if (type === 'pmid' || type === 'doi') {
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
    if (type === 'pmid' &amp;&amp; data.doi) {
      $('.'+cl+'doi').val(data.doi);
    }
  } else if (type === 'isbn') {
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'location').val(data.location);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
  } else if (type === 'url') {
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
    $('.'+cl+'isbn').val(data.isbn);
    $('.'+cl+'issn').val(data.issn);
    $('.'+cl+'doi').val(data.doi);
    // &quot;en-US&quot; isn't a valid value for the language parameter
    if (data.language &amp;&amp; data.language !== 'en-US' &amp;&amp; data.language !== 'en-GB') {
    	$('.'+cl+'language').val(data.language);
    }
    $('.'+cl+'chapter').val(data.chapter);
  }
};

// FORM DIALOG FUNCTIONS
// Add new incrementable fields
CiteTB.incrementFields = function() {
	template = CiteTB.getOpenTemplate();
	var currentrow = $(this).parents('tr')[0];
	$(this).prev().css('width', '100%')
	$(this).detach();
	var elemid = $(this).attr('id');
	var res = /^cite\-incr\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
	group = res[2];
	increments = template.incrementables[group];
	fields = increments.fields;
	incrval = increments.val+1;
	template.incrementables[group].val += 1;
	trs = template.makeFormInner(fields, false);
	trs.reverse();
	for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
		$(currentrow).after(trs[i]);
	}
};

// fill the accessdate param with the current date
CiteTB.fillAccessdate = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-date\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var id = res[1];
  var field = res[2];
  var DT = new Date();
  var datestr = CiteTB.formatDate(DT);
  $('#cite-'+id+'-'+field).val(datestr);
  return false;
};

CiteTB.formatDate = function(DT, useday, usemonth) {
  if (typeof useday == &quot;undefined&quot;) {
    useday = true;	
  }
  if (typeof usemonth == &quot;undefined&quot;) {
    usemonth = true;	
  }
  var datestr = CiteTB.getOption('date format');
  var zmonth = '';
  var month = DT.getUTCMonth()+1;
  if (month &lt; 10) {
    zmonth = &quot;0&quot;+month.toString();
  } else {
    zmonth = month.toString();
  }
  month = month.toString();
  var zdate = '';
  var date = DT.getUTCDate();
  if (date &lt; 10) {
    zdate = &quot;0&quot;+date.toString();
  } else {
    zdate = date.toString();
  }
  date = date.toString();
  if (useday) {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', date);
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', zdate);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', '');
  }
  if (usemonth) {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', month);
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', zmonth);
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', CiteTB.getOption('months')[DT.getUTCMonth()]);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', '');
  }  
  datestr = datestr.replace('&lt;year&gt;', DT.getUTCFullYear().toString());
  return datestr.replace(/^[ \/\-\,\.]*(.*?)[ \/\-\,\.]*$/g, &quot;$1&quot;); // Cleanup any dangling spaces or connectors that might result from omitting date/month
};

// Function called after the ref list is loaded, to actually set the contents of the named ref dialog
// Until the list is loaded, its just a &quot;Loading&quot; placeholder
CiteTB.setupNamedRefs = function() {
  var names = [], i;
  for( i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname) {
      names.push(CiteTB.mainRefList[i]);
    }
  }
  var stuff = $('&lt;div&gt;');
  $('#citetoolbar-namedrefs').html( stuff );
  if (names.length === 0) {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-no-namedrefs'));
  } else {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-namedrefs-intro'));
    var select = $('&lt;select id=&quot;cite-namedref-select&quot;&gt;');
    select.append($('&lt;option value=&quot;&quot; /&gt;').text(mw.usability.getMsg('cite-named-refs-dropdown')));
    for(i=0; i&lt;names.length; i++) {
      select.append($('&lt;option /&gt;').text(names[i].refname));
    }
    stuff.after(select);
    select.before('&lt;br /&gt;');      
    var prevlabel = $('&lt;div id=&quot;cite-nref-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    select.after(prevlabel);
    prevlabel.before(&quot;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&quot;);
    prevlabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var parselabel = $('&lt;span id=&quot;cite-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    $('#cite-namedref-preview').after(parselabel);
    parselabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; id=&quot;cite-nref-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.html(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    $('#cite-namedref-parsed').after(link);
    
    $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).on( 'change', CiteTB.namedRefSelectClick);
    $('#cite-nref-parse').on( 'click', CiteTB.nrefParseClick);
  }      
};

// Function to get the errorcheck form HTML
CiteTB.setupErrorCheck = function() {
  var form = $('&lt;div id=&quot;cite-errorcheck-heading&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-errorcheck-heading'));
  var ul = $(&quot;&lt;ul id='cite-errcheck-list' /&gt;&quot;);
  var test;
  for (var t in CiteTB.ErrorChecks) {
    test = CiteTB.ErrorChecks[t];
    ul.append(test.getRow());
  }
  form.append(ul);
  $('#citetoolbar-errorcheck').html(form);
};

// Callback function for parsed preview
CiteTB.fillNrefPreview = function(parsed) {
  $('#cite-parsed-label').show();
  $('#cite-namedref-parsed').html(parsed);
};

// Click handler for the named-ref parsed preview
CiteTB.nrefParseClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (choice === '') {
    $('#cite-parsed-label').hide();
    $('#cite-namedref-parsed').text('');
    return false;
  }
  $('#cite-nref-parse').hide();
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      CiteTB.parse(CiteTB.mainRefList[i].content, CiteTB.fillNrefPreview);
      return false;
    }
  }  
};

// Click handler for the named-ref dropdown
CiteTB.lastnamedrefchoice = '';
CiteTB.namedRefSelectClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (CiteTB.lastnamedrefchoice == choice) {
    return;
  }
  CiteTB.lastnamedrefchoice = choice;
  $('#cite-parsed-label').hide();
  $('#cite-namedref-parsed').text('');
  if (choice === '') {
    $('#cite-nref-preview-label').hide();
    $('#cite-namedref-preview').text('');
    $('#cite-nref-parse').hide();
    return;
  }
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      $('#cite-nref-preview-label').show();
      $('#cite-namedref-preview').text(CiteTB.mainRefList[i].content);
      if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
        CiteTB.nrefParseClick();
      } else {
        $('#cite-nref-parse').show();
      }
    }
  }
};

// callback function for parsed preview
CiteTB.fillTemplatePreview = function(text) {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parsed-label').show();
  div.find('.cite-preview-parsed').html(text);
};

// Click handler for template parsed preview
CiteTB.prevParseClick = function() {
  var ref = CiteTB.getRef(true, false);
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parse').hide();
  CiteTB.parse(ref, CiteTB.fillTemplatePreview);
};

// Show/hide the extra fields in the dialog box
CiteTB.showHideExtra = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  var setting = div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val();
  if ( setting === 'closed' ) {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('open');
    div.find('.cite-extra-fields').show(1, function() {
      // jQuery adds &quot;display:block&quot;, which screws things up
      div.find('.cite-extra-fields').attr('style', 'width:100%; background-color:transparent;'); 
    });
  } else {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('closed');
    div.find('.cite-extra-fields').hide();
  } 
};

// Resets form fields and previews
// Resets form fields and previews
CiteTB.resetForm = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.html(template.getForm());
};

// STRING UTILITY FUNCTIONS
// Returns a string quoted as necessary for name/group attributes
CiteTB.getQuotedString = function(s) {
  var sq = /\'/.test(s); // single quotes
  var dq = /\&quot;/.test(s); // double quotes
  if (!sq &amp;&amp; !dq) { // Always quotes for non-latin alphabet
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!dq) { // Can use double quotes
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!sq) { // Can use single quotes
    return &quot;'&quot;+s+&quot;'&quot;;
  } else { // Has double and single quotes
    s = s.replace(/\&quot;/g, '\'');
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  }
};

// Fix up strings for output - capitalize first char, replace underscores with spaces
CiteTB.fixStr = function(s) {
  s = s.slice(0,1).toUpperCase() + s.slice(1);
  s = s.replace('_',' ');
  return s;
};

// Escape spaces and quotes for use in HTML classes/ids
CiteTB.escStr = function(s) {
  return s.replace(' ', '-').replace(&quot;'&quot;, &quot;\'&quot;).replace('&quot;', '\&quot;');
};

// MISC FUNCTIONS
// Determine which template form is open, and get the template object for it
CiteTB.getOpenTemplate = function() {
  var dialogs = $(&quot;.ui-dialog-content.ui-widget-content:visible&quot;);
  var templatename = $(dialogs[0]).find(&quot;.cite-template&quot;).val();
  return CiteTB.Templates[templatename];
};

// Display the report for the error checks
CiteTB.displayErrors = function(errors) {
  $('#cite-err-report').remove();
  var table = $('&lt;table id=&quot;cite-err-report&quot; style=&quot;width:100%; border:1px solid #A9A9A9; background-color:#FFEFD5; padding:0.25em; margin-top:0.5em&quot; /&gt;');
  $('#editpage-copywarn').before(table);
  var tr;
  var tr1 = $('&lt;tr style=&quot;width:100%&quot; /&gt;');
  var th1 = $('&lt;th style=&quot;width:60%; font-size:110%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-heading'));
  var th2 = $('&lt;th style=&quot;text-align:right; width:40%&quot; /&gt;');
  var im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Gtk-stop.svg/20px-Gtk-stop.svg.png');
  im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close'));
  var ad = $('&lt;a id=&quot;cite-err-check-close&quot; /&gt;').attr('href', '#');
  ad.append(im);
  th2.append(ad);
  tr1.append(th1).append(th2);
  table.append(tr1);
  $('#cite-err-check-close').on('click', function() {  $('#cite-err-report').remove(); });
  if (errors.length === 0) {
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td = $('&lt;td style=&quot;text-align:center; margin:1.5px;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-empty'));
    tr.append(td);
    table.append(tr);
    
    return;
  }
  for(var e in errors) {
    var err = errors[e];
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:60%&quot; /&gt;').html(err.err);
    var td2 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:40%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg(err.msg));
    tr.append(td1).append(td2);
    table.append(tr);
  }
};
   
} // End of code loaded only on edit</text>
      <sha1>ac0pdr53cds4pbelmuaz0hhbtibosxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-refToolbarBase.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>78102</id>
    <revision>
      <id>1435534</id>
      <parentid>658190</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>25827</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>1435534</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="11681" sha1="kdju8pm2fcdxm36w9h7pn0ady5s2w2w" xml:space="preserve">/* jshint asi: true */
/* global mw, $, CiteTB, citeTemplate, citeErrorCheck */

if ( window.CiteTB === undefined ) {
  window.CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

if (typeof mw.usability == 'undefined') {
  mw.usability = {};
  mw.usability.getMsg = function(m) { return mw.messages.get(m); }
  mw.usability.addMessages = function(msgs) { mw.messages.set(msgs); };
}

// Object for cite templates
window.citeTemplate = function (templatename, shortform, basicfields, expandedfields) {
  // Properties
  this.templatename = templatename; // The template name - &quot;cite web&quot;, &quot;cite book&quot;, etc.
  this.shortform = shortform; // A short form, used for the dropdown box
  this.basic = basicfields; // Basic fields - author, title, publisher...
  // Less common - quote, archiveurl - should be everything the template supports minus the basic ones
  this.extra = expandedfields;

  this.incrementables = {};

  // Add it to the list
  CiteTB.Templates[this.templatename] = this;
  // Methods
  this.makeFormInner = function(fields, incrsetup) {
    var i=0;
    var trs = [];
    var autofills = []
    for (i=0; i&lt;fields.length; i++) {
      var fieldobj = fields[i];
      var field = labelfield = fieldobj.field;
      var ad = false;
      if (incrsetup &amp;&amp; fieldobj.increment_group) {
      		field = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '1');
      		labelfield = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '');
      		if (this.incrementables[fieldobj.increment_group] &amp;&amp; !this.incrementables[fieldobj.increment_group].setup) {
      			// The object has been created, but not fully initialized
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group]['fields'].push(fieldobj)
      		} else if (!this.incrementables[fieldobj.increment_group]) {
      			// Object not yet created
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group] = {
      				'fields': [fieldobj],
      				'val':1,
      				'setup': false
      			};
      		} else if (this.incrementables[fieldobj.increment_group] &amp;&amp; this.incrementables[fieldobj.increment_group].setup) {
      			// Fully initialized from a previous invocation of this function, just resetting the number
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group].val = 1
      		}
      } else if (fieldobj.increment_group) {
      	// Adding a new row
      	incrval = this.incrementables[fieldobj.increment_group].val;
      	field = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', incrval.toString());
      	labelfield = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '');
      }
      if ($.inArray(field, CiteTB.getOption('autodate fields')) != -1 ) {
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Nuvola_apps_date.svg/20px-Nuvola_apps_date.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-insert-date')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-insert-date'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
        $( document ).on( 'click', '#cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field, CiteTB.fillAccessdate );
      }
	  
      if (fieldobj.autofillid) {
        var autotype = fieldobj.autofillid;
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/System-search.svg/20px-System-search.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype);
        autofills.push('#cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype);
      }
      
      if (fieldobj.increment_button) {
        var incrtype = fieldobj.increment_group;
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Nuvola_action_edit_add.svg/20px-Nuvola_action_edit_add.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-increment-alt')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-increment-alt'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-incr-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+incrtype);
      }
	  
      var display = mw.usability.getMsg('cite-'+labelfield+'-label');
      if (typeof display !== 'string') {
      	if (fieldobj.label) {
      		display = CiteTB.fixStr(fieldobj.label);
      	} else {
      		display = CiteTB.fixStr(labelfield)
      	}
      }
      var tooltip = fieldobj.tooltip ? $('&lt;abbr /&gt;').attr('title', mw.usability.getMsg(fieldobj.tooltip)).html('&lt;sup&gt;?&lt;/sup&gt;') : false;
      
      var input = '';
      if (ad) {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:85%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      } else {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      }
      input.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
	  if (fieldobj.autofillprop) {
	  	classname = 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+fieldobj.autofillprop
	    if (fieldobj.increment_group) {
	    	input.addClass('cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-incr-'+fieldobj.increment_group);
	    	classname+='-'+this.incrementables[fieldobj.increment_group].val.toString();
	    }
	    input.addClass(classname);
	  }
      var label = $('&lt;label /&gt;');
      label.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field).text(display);
      if (tooltip) {
        label.append(tooltip);
      }
      var style = 'text-align:right; width:20%;';
      if (i%2 == 1) {
        style += ' padding-left:1em;';
      } else {
        var tr = $('&lt;tr /&gt;');
      }
      var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; /&gt;').attr('style', style);
      td1.append(label);
      tr.append(td1);
      var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
      td2.append(input);
      if (ad) {
        td2.append(ad);
      }
      tr.append(td2);
      if (i%2 == 0) {
        trs.push(tr);
      }
    }
    var needsetup = false;
    for (g in this.incrementables) {
    	if (!this.incrementables[g].setup) {
    		needsetup = true;
    		$( document ).on( 'click', '#cite-incr-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+g, CiteTB.incrementFields );
        	this.incrementables[g].setup = true;
    	}
    }
    if (needsetup || $.isEmptyObject(this.incrementables)) {
    	for(i=0; i&lt;autofills.length; i++) {
    		$( document ).on( 'click', autofills[i], CiteTB.initAutofill );
    	}	
    }
    return trs;
  
  }
  
  // gives a little bit of HTML so the open form can be identified
  this.getInitial = function() {
    var hidden = '&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; value=&quot;' + this.templatename + '&quot;/&gt;';
    return hidden;
  }
  
  // makes the form used in the dialog boxes
  this.getForm = function() {
    var main = $(&quot;&lt;div class='cite-form-container' /&gt;&quot;);
    var form1 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;&quot; class=&quot;cite-basic-fields&quot; /&gt;');
    var i=0;
    var trs = this.makeFormInner(this.basic, true);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form1.append(trs[i]);
    }
    
    var form2 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent; display:none&quot; class=&quot;cite-extra-fields&quot;&gt;');
    trs = this.makeFormInner(this.extra, true);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form2.append(trs[i]);
    }    
    main.append(form1).append(form2);
    
    var form3 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;padding-top:1em&quot; class=&quot;cite-other-fields&quot;&gt;');
    var tr = $('&lt;tr /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; width:20%&quot; /&gt;');
    var label1 = $('&lt;label /&gt;');
    label1.attr('for', &quot;cite-&quot;+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name').text(mw.usability.getMsg('cite-name-label'));
    td1.append(label1);
    var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input1 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input1.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name');
    td2.append(input1);
    var td3 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; padding-left:1em; width:20%&quot;&gt;');
    var label2 = $('&lt;label /&gt;');
    label2.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group').text(mw.usability.getMsg('cite-group-label'));
    td3.append(label2);
    var td4 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input2 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input2.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group');
    td4.append(input2);
    tr.append(td1).append(td2).append(td3).append(td4);
    form3.append(tr);
    main.append(form3);
    var extras = $('&lt;div /&gt;');
    extras.append('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-form-status&quot; value=&quot;closed&quot; /&gt;');
    var hidden = $('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; /&gt;');
    hidden.val(this.templatename);
    extras.append(hidden);
    var span1 = $('&lt;span class=&quot;cite-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span1.text(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    extras.append(span1).append('&lt;div class=&quot;cite-ref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var span2 = $('&lt;span class=&quot;cite-prev-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span2.text(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    extras.append(span2).append('&lt;div class=&quot;cite-preview-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; class=&quot;cite-prev-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.text(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    extras.append(link);    
    main.append(extras);
    
    return main;
  }
}

/* Class for error checks
    FIXME: DOCS OUT OF DATE
   type - type of error check - current options:
    * 'refcheck' - apply a function on each ref individually
      * function should accept a ref object, return a string
    * 'reflist' - apply a function on the entire ref list
      * function should accept an array of ref objects, return an array of strings
    * 'search' - apply a function ro the page text
      * function should accept the page text as a string, return an array of strings
   The strings returned by the function should be valid HTML
   
   func - The function described above
   testname - Name of the error check, must not contain spaces
   desc - A short description of the test
*/

window.citeErrorCheck = function (obj) {
  this.obj = obj
  CiteTB.ErrorChecks[this.obj.testname] = this;
  
  this.run = function() {
    var errors = [];
    switch(this.obj['type']) {
      case &quot;refcheck&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        for(var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
          var e = this.obj.func(CiteTB.mainRefList[i]);
          if (e) {
            errors.push(e);
          }
        }
        break;
      case &quot;reflist&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        errors = this.obj.func(CiteTB.mainRefList);
        break;
      case &quot;search&quot;:
        var func = this.obj.func
        CiteTB.getPageText(function(text) {
          errors = func(text);
        });
        break;
    }
    return errors;
  }
  
  this.getRow = function() {
    var row = $(&quot;&lt;li /&gt;&quot;);
    var check = $(&quot;&lt;input type='checkbox' name='cite-err-test' /&gt;&quot;);
    check.attr('value', this.obj.testname);
    var label = $(&quot;&lt;label /&gt;&quot;).html(mw.usability.getMsg(this.obj.desc));
    label.attr('for', this.obj.testname); 
    row.append(check).append(' &amp;ndash; ').append(label);
    return row;
  }
}
$('head').trigger('reftoolbarbase');</text>
      <sha1>kdju8pm2fcdxm36w9h7pn0ady5s2w2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸರ್ಕಸ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78706</id>
    <revision>
      <id>1435566</id>
      <parentid>1366388</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3616" sha1="58d9wl8g0a8r64ajl0p7yy6onuvcrct" xml:space="preserve">'''ಸರ್ಕಸ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್''' ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎಗ್ಮೋರ್(ಚೆನೈ) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಜಯವಾಡ ಮೂಲಕ ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ (COA) ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಾ ಒಂದು  ಡೈಲಿ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ನೆಲ್ಲೂರು, ಚಿರಳ, [[ವಿಜಯವಾಡ]], ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಾಕಿನಾಡ ಇವೆ. ರೈಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 702 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Circar-Express-54931.htm |title=Circar Express in India |publisher=India9.com |date=2005-06-07 |accessdate=2016-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128195024/http://www.india9.com/i9show/Circar-Express-54931.htm |archive-date=2016-01-28 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ==

17:20 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರುಗೆ ಚೆನೈ ಎಗ್ಮೋರ್ ರಿಂದ ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ 17643 ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್  ಸಂಖ್ಯೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiarailinfo.com/train/1986/779/1569 |title=Circar Express/17643 Express Chennai Egmore |publisher=India Rail Info |date=2011-10-08 |accessdate=2016-02-24}}&lt;/ref&gt; 9 ರಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ   09:40 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ  ಮರುದಿನ ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರು ಇಂದ ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ 17644    ಪ್ರತಿದಿನ 14:40 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರುದಿನ 06:30 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನೈ ತಲುಪುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cleartrip.com/trains/17643|title=Circar Express Train (17643)|publisher=cleartrip.com|accessdate=2016-02-24|archive-date=2015-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20151229201506/http://www.cleartrip.com/trains/17643|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==ಲೊಕೊ==

ರೈಲನ್ನು WAP -7 ಲಲ್ಲಗುದ  (LGD) ಮೂಲಕ ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರಿಗೆ ಚೆನೈ ಎಗ್ಮೋರ್ ಮತ್ತು [[ವಿಜಯವಾಡ]] ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು WDP -1 ವಿಜಯವಾಡದ ಜಂಕ್ಷನ್ನಿಂದ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ ಇದು ವಿಜಯವಾಡ (BZA) ಮತ್ತು ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರಿನ  ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ

==ಕುಂಟೆ ಹಂಚಿಕೆ ==

ಈ ರೈಲು (17652/17651) ಕಚೆಗುದ ಚೆನೈ ಎಗ್ಮೋರ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಕುಂಟೆ ಹಂಚಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ

ಸರಾಸರಿ ವೇಗ ಮತ್ತು ಕಂಪನ

ರೈಲು ಪ್ರತಿದಿನವು 43 ಕಿಮೀ / ಗಂ ಸರಾಸರಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiarailinfo.com/train/1987/1569/779 |title=Circar Express/17644 Express Kakinada Port |publisher=India Rail Info |date=2011-03-03 |accessdate=2016-02-24}}&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ರೈಲುಗಳು]]</text>
      <sha1>58d9wl8g0a8r64ajl0p7yy6onuvcrct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80557</id>
    <revision>
      <id>1435609</id>
      <parentid>1344021</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ooligan</username>
        <id>93815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Kristin Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13-.jpg]] → [[File:Kristen Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13-.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · It's &quot;Kristen Stewart&quot;, not &quot;Kristin Stewart&quot;. - Ok.</comment>
      <origin>1435609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45518" sha1="odqpqlltjanbrt8ran0v5bgu4ugzeb9" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name           = ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್
| image          = Kristen Stewart at Berlinale 2024-1 Ausschnitt.jpg
| caption        = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್
| birthname      = ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್
| birth_date     = {{Birth date and age|1990|4|9}}
| birth_place    = ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಯು.ಎಸ್.
| occupation     = ನಟಿ
| yearsactive    = ೧೯೯೯-ಪ್ರಸ್ತುತ
| signature      = Kristen Stewart signature.svg
| signature_size = 100px
| partner        = &lt;!--Only for unmarried life partners, not engagements.--&gt;
| awards         = [[:en:List of awards and nominations received by Kristen Stewart|ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ]]
}}

'''ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್''' (ಜನನ ಏಪ್ರಿಲ್ ೯, ೧೯೯೦) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟಿ. ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೀಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಇವರು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಫಿಂಚರ್‌ನ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ಯಾನಿಕ್ ರೂಮ್ (೨೦೦೨) ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಫಾಸ್ಟರ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಮಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಜತುರಾ: ಎ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ (೨೦೦೫) ಮತ್ತು ಇನ್ಟು ದಿ ವೈಲ್ಡ್ (೨೦೦೭) ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (೨೦೦೮-೨೦೧೨) ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಿಎಎಫ್‍ಟಿಎ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

ಫ್ಯಾಂಟಸಿ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಹಂಟ್ಸ್‌ಮನ್ (೨೦೧೨) ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ-ಬಜೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ (೨೦೧೪), ಸ್ಟಿಲ್ ಆಲಿಸ್ (೨೦೧೪), ಮತ್ತು ಈಕ್ವಲ್ಸ್ (೨೦೧೬) ನಾಟಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಒಲಿವಿಯರ್ ಅಸ್ಸಾಯಸ್ ಅವರ [[ನಾಟಕ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಲ್ಸ್ ಮಾರಿಯಾ (೨೦೧೪) ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಸೀಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅಲೌಕಿಕ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಶಾಪರ್ (೨೦೧೬) ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಯಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು ಮತ್ತು ಕಮ್ ಸ್ವಿಮ್ (೨೦೧೭) ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ಚಾರ್ಲೀಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ (೨೦೧೯) ಮತ್ತು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕೊಮಿಡಿ ಹ್ಯಾಪಿಯೆಸ್ಟ್ ಸೀಸನ್ (೨೦೨೦) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ಲಾರೇನ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ [[ನಾಟಕ]] ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (೨೦೨೧) ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.

==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೯, ೧೯೯೦ ರಂದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;VF19&quot;&gt;{{cite web|last1=Chew-Bose|first1=Durga|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/07/kristen-stewart-cover-story|title=Kristen Stewart Talks Charlie's Angels, Her Relationships, and Leaving Twilight in the Past|work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|url-access=limited|date=July 30, 2019|access-date=November 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428112700/https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/07/kristen-stewart-cover-story|archive-date=April 28, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ [[ತಂದೆ]] ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರು ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು [[ದೂರದರ್ಶನ]] ನಿರ್ಮಾಪಕರು. ಆಕೆಯ [[ತಾಯಿ]], ಜೂಲ್ಸ್ ಮನ್-ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-mar-14-la-et-mn-jules-stewart-20130314-story.html|title=Jules Stewart wants to emerge from 'Twilight' shadow|work=[[Los Angeles Times]]|url-access=limited|date=March 14, 2013|access-date=January 13, 2021|archive-date=June 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629205748/https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-mar-14-la-et-mn-jules-stewart-20130314-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theprojectinterview&quot;&gt;Affirmed by Stewart during an interview with ''[[The Project (Australian TV program)|The Project]]'', an Australian TV program, on June 14, 2012; viewable at [https://web.archive.org/web/20120614145051/https://www.youtube.com/watch?v=8JowaFGNaIA &quot;Kristen Stewart on The Project (Australia) June 14th&quot;], at the timestamp 02:48&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VF19&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SMH12&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/kristen-stewarts-parents-divorcing-20120903-259c6.html|title=Kristen Stewart's parents divorcing|work=[[The Sydney Morning Herald]]|url-access=limited|date=September 3, 2012|access-date=November 5, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211105031424/https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/kristen-stewarts-parents-divorcing-20120903-259c6.html?js-chunk-not-found-refresh=true|archive-date=November 5, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಜೂಲ್ಸ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮರೂಚಿಡೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಸ್ಥಳೀಯರು, ೧೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು [[ಸಿಡ್ನಿ]] [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Skyler Caruso |title=All About Kristen Stewart's Parents, John and Jules-Mann Stewart |url=https://people.com/all-about-kristen-stewart-parents-john-and-jules-mann-stewart-8583049 |website=[[People (magazine)|People]] |access-date=March 29, 2024 |date=February 15, 2024}}&lt;/ref&gt; ಜೂಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ನಾರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಬೆನ್ ಉರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದಂಪತಿಗಳು ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ಗೆ ಡಿಎನ್ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೧೯ ರ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜೈವಿಕ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಅಶ್ಕೆನಾಜಿ ಯಹೂದಿ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯು ತೋರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;liveinterview-minute23&quot;&gt;Stated by Stewart on ''[[The Howard Stern Show]]'', national radio syndication, November 5, 2019; can be viewed at [https://web.archive.org/web/20210208105938/https://www.youtube.com/watch?v=Tak2CWne6iQ&amp;feature=youtu.be &quot;Kristen Stewart no Howard Stern Show (LEGENDADO)&quot;], at 23:30&lt;/ref&gt; ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ಬಿ. ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಸಹೋದರರಾದ ಡಾನಾ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್ ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=elle&gt;{{cite magazine|first=Amanda|last=Fortini|url=http://www.elle.com/Pop-Culture/Cover-Shoots/Kristen-Stewart |title=Kristen Stewart: ELLE's June cover girl on relationships, privacy, and her critics |date=May 5, 2010 |magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |publisher=[[Hearst Communications]]|location=New York City|access-date=April 23, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110618093948/http://www.elle.com/Pop-Culture/Cover-Shoots/Kristen-Stewart |archive-date=June 18, 2011 }}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರ ತಾಯಿ ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಸ್ಯಾನ್ ಫೆರ್ನಾಂಡೋ [[ಕಣಿವೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಏಳನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;australia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.moviesonline.ca/movienews_11136.html |title=Kristen Stewart Interview, The Messengers |publisher=MoviesOnline |access-date=January 2, 2010 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121042559/http://www.moviesonline.ca/movienews_11136.html |archive-date=January 21, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Dennis|last=Hopper |title=Kristen Stewart |url=http://www.interviewmagazine.com/film/kristen-stewart-1/4/ |magazine=[[Interview (magazine)|Interview]] |publisher=Crystal Ball Media|location=New York City|date=October 1, 2009 |access-date=October 1, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216152346/http://www.interviewmagazine.com/film/kristen-stewart-1/4/|archive-date=February 16, 2010}}&lt;/ref&gt; ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಟರಲ್ಲದವರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ [[ಕುಟುಂಬ]]ದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಬೆಳೆದ ಕಾರಣ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಅಥವಾ [[ನಿರ್ದೇಶಕ]]ರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ [[ನಟ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: &quot;ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಗಮನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ- 'ನಾನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ನಟಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ'. ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಟನೆಯನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್ ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Biography Today&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3/page/156|title=Biography Today|publisher=Omnigraphics|year=2010|isbn=978-0-7808-1058-7|location=Detroit|page=[https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3/page/156 156]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

==ಗೌರವಗಳು==
೨೦೧೩ ರ ಆಸ್ಕ್‌ಮೆನ್‌ನ &quot;ಟಾಪ್ ೯೯ ಮಹಿಳೆಯರ&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ೭ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Ask132&quot;&gt;{{cite web|title=#7 Kristen Stewart|url=http://www.askmen.com/specials/2013_top_99/7-kristen-stewart.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203042222/http://www.askmen.com/specials/2013_top_99/7-kristen-stewart.html|archive-date=December 3, 2013|access-date=December 13, 2012|publisher=[[AskMen]]}}&lt;/ref&gt; ಗ್ಲಾಮರ್ ಯುಕೆ ಅವರನ್ನು ೨೦೧೨, ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಡುಗೆಯ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/kristen-stewart-best-dressed_n_1458646|title=Kristen Stewart Named 'Best Dressed' By Glamour UK (PHOTOS, POLL)|work=[[HuffPost]]|date=April 27, 2012|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920024851/https://www.huffpost.com/entry/kristen-stewart-best-dressed_n_1458646|archive-date=September 20, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=Williams|first1=Nakisha|url=https://ew.com/article/2013/05/03/glamour-uk-names-kristen-stewart-best-dressed-woman-of-2013-do-you-agree-poll/|title=Glamour UK says Kristen Stewart is the best dressed woman of 2013: Do you agree? – POLL|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=May 3, 2013|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920024843/https://ew.com/article/2013/05/03/glamour-uk-names-kristen-stewart-best-dressed-woman-of-2013-do-you-agree-poll/|archive-date=September 20, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.glamourmagazine.co.uk/gallery/best-dressed-women-2016|title=Best Dressed Women 2016 Results: Whose style has come out on top?|work=[[Glamour (magazine)|Glamour UK]]|date=October 31, 2016|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128135909/https://www.glamourmagazine.co.uk/gallery/best-dressed-women-2016|archive-date=January 28, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಹಾಲಿವುಡ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ದಶಕದ [[ನಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=January 10, 2020|title='1917' Wins Best Picture at 3rd Annual Hollywood Critics Association Awards|url=https://variety.com/2020/scene/awards/1917-best-picture-hollywood-critics-association-awards-joaquin-phoenix-lupita-nyongo-1203462463/|access-date=September 12, 2020|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=March 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143611/https://variety.com/2020/scene/awards/1917-best-picture-hollywood-critics-association-awards-joaquin-phoenix-lupita-nyongo-1203462463/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ==
ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://variety.com/2012/dirt/real-estalker/kristen-stewart-gets-a-home-of-her-own-835/ |title=Kristen Stewart Gets a Home of Her Own |last=David |first=Mark |date=October 15, 2012|website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=June 30, 2020|archive-date=August 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803051944/https://variety.com/2012/dirt/real-estalker/kristen-stewart-gets-a-home-of-her-own-835/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವಳು ತಾಅನು ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು, &quot;ನೀವು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ನೀವು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಗೊಂದಲವಲ್ಲ. ನನಗೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Brooks|first=Xan|date=March 9, 2017|title=Kristen Stewart: 'It's not confusing if you're bisexual. For me, it's the opposite'|url=https://www.theguardian.com/film/2017/mar/09/kristen-stewart-bisexual-personal-shopper-trump-tweets|access-date=March 12, 2017|work=[[The Guardian]]|archive-date=December 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203233411/https://www.theguardian.com/film/2017/mar/09/kristen-stewart-bisexual-personal-shopper-trump-tweets|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=September 9, 2019|title=Kristen Stewart: I was told to tone down my sexuality to land Marvel roles|newspaper=[[The Irish Times]]|url=https://www.irishtimes.com/culture/film/kristen-stewart-i-was-told-to-tone-down-my-sexuality-to-land-marvel-roles-1.4006379|access-date=November 26, 2020|archive-date=September 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921034257/https://www.irishtimes.com/culture/film/kristen-stewart-i-was-told-to-tone-down-my-sexuality-to-land-marvel-roles-1.4006379|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಹೇಳಿದರು: &quot;ನಾನು ಅಂತಹ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.&quot; ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/news/kristen-stewart-on-gender-equality-it-s-a-really-ridiculous-thing-to-say-you-re-not-a-feminist-9791719.html|title=Kristen Stewart on gender equality: 'It's a really ridiculous thing to say you're not a feminist'|last=Culzac|first=Natasha|website=[[The Independent]]|date=October 13, 2014|access-date=January 2, 2020|archive-date=January 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102104817/https://www.independent.co.uk/news/people/news/kristen-stewart-on-gender-equality-it-s-a-really-ridiculous-thing-to-say-you-re-not-a-feminist-9791719.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಆಂಟನ್ ಯೆಲ್ಚಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಿಯರ್ಸ್ ಪೀಪಲ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡುವಾಗ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು; ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ &quot;ಮೊದಲ ಹೃದಯಾಘಾತ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Ryan|first1=Patrick|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2019/01/28/kristen-stewart-says-late-actor-anton-yelchin-her-first-heartbreak/2704128002/|title=Kristen Stewart on her first boyfriend Anton Yelchin after his death|work=[[USA Today]]|date=January 28, 2019|access-date=May 5, 2022|archive-date=May 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220506180726/https://www.usatoday.com/story/life/movies/2019/01/28/kristen-stewart-says-late-actor-anton-yelchin-her-first-heartbreak/2704128002/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೯ ರ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ತನ್ನ ಸ್ಪೀಕ್ ಸಹ-ನಟ ಮೈಕೆಲ್ ಅಂಗರಾನೊ ಜೊತೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A Photographic Guide To Everyone Kristen Stewart Has Dated|url=https://www.wmagazine.com/gallery/kristen-stewart-relationship-guide-robert-pattinson-stella-maxwell|access-date=April 30, 2021|website=[[W (magazine)|W]]|archive-date=April 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430012254/https://www.wmagazine.com/gallery/kristen-stewart-relationship-guide-robert-pattinson-stella-maxwell|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|author1=Kate Ahlborn|author2=Alannah Arguelles|date=November 5, 2008|title=Q&amp;A: Twilight's Kristen Stewart|url=https://www.vanityfair.com/news/2008/11/twilights-kirsten-stewart|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|access-date=January 29, 2018|archive-date=February 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225195308/https://www.vanityfair.com/news/2008/11/twilights-kirsten-stewart|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Kristen Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13-.jpg|thumb|left|೨೭ ನೇ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ್ತಿ ಡೈಲನ್ ಮೇಯರ್]]
೨೦೦೯ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ತನ್ನ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಹ-ನಟ ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಯಾಟಿನ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Jordan |first1=Julie |last2=Schwartz |first2=Alison |title=Kristen Stewart's Apology to Robert Pattinson for Cheating |url=https://people.com/celebrity/kristen-stewarts-apology-to-robert-pattinson-for-cheating/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207223012/http://www.people.com/people/article/0,,20614722,00.html |archive-date=February 7, 2013 |website=People}}&lt;/ref&gt; [[ಜುಲೈ]] ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ತನ್ನ ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಹಂಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೂಪರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದರು, ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು; ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ದಿನ, ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್, ೧೯ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಮಾಡಿದಂತೆ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಬಹಿರಂಗದಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹಿನ್ನಡೆಯು ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಟೋಲ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYJdoGFXcYU|title=Kristen Stewart on Howard Stern (11/9/2019)|via=[[YouTube]]|access-date=August 21, 2023|archive-date=August 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230821230059/https://www.youtube.com/watch?v=gYJdoGFXcYU|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಈ ಸಂಬಂಧವು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು &quot;ನನ್ನ ೨೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ, ಅದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೂರವಾದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marieclaire.com/celebrity/a15008/kristen-stewart-marie-claire-interview/|title=Presenting the Real Kristen Stewart, in All Her Bold, Brilliant Glory|first=Allison|last=Glock|date=July 13, 2015|access-date=August 21, 2023|archive-date=August 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230821230102/https://www.marieclaire.com/celebrity/a15008/kristen-stewart-marie-claire-interview/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಪ್ಯಾಟಿನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು, ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಜೋಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Finn |first=Natalie |date=May 20, 2013 |title=Robert Pattinson Moves Stuff Out of Kristen Stewart's House, Leaves With His Dogs |publisher=E! |url=http://www.eonline.com/news/420886/robert-pattinson-moves-stuff-out-of-kristen-stewart-s-house-leaves-with-his-dogs |url-status=live |access-date=September 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150918/http://www.eonline.com/news/420886/robert-pattinson-moves-stuff-out-of-kristen-stewart-s-house-leaves-with-his-dogs |archive-date=October 6, 2014}}&lt;/ref&gt;

೨೦೧೩ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Rich|first=Katey|date=June 15, 2015|title=Kristen Stewart's Mom Calls Girlfriend Alicia Cargile &quot;A Lovely Girl&quot;|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/06/kristen-stewart-alicia-cargile-dating|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|url-access=limited|access-date=January 22, 2021|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204051804/https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/06/kristen-stewart-alicia-cargile-dating|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಾಯಕ ಸೊಕೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜೊತೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date=March 15, 2016 |title=New Couple Alert: Kristen Stewart Is Reportedly Dating French Singer SoKo |url=https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/news/a14639/kristen-stewart-soko-dating/ |access-date=May 7, 2023 |magazine=[[Harper's Bazaar]] |archive-date=May 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507214519/https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/news/a14639/kristen-stewart-soko-dating/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೬ ರ ಅಂತ್ಯದಿಂದ, ಅವರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ವಿಘಟನೆಯವರೆಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Reitz |first=Collette |date=15 February 2024 |title=Kristen Stewart's Dating History: From Robert Pattinson to Dylan Meyer |url=https://people.com/kristen-stewart-complete-dating-history-7555218 |access-date=2024-07-26 |website=[[Peoplemag]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರು [[ಆಗಸ್ಟ್]] ೨೦೧೯ ರಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಡೈಲನ್ ಮೆಯೆರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Engaged-to-Dylan-Meyer&quot;&gt;{{Cite web|last1=D'Zurilla|first1=Christie|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/movies/story/2021-11-02/kristen-stewart-engaged-to-dylan-meyer|title=Surprise! Kristen Stewart and Dylan Meyer are engaged|work=[[Los Angeles Times]]|url-access=limited|date=November 2, 2021|access-date=November 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102203541/https://www.latimes.com/entertainment-arts/movies/story/2021-11-02/kristen-stewart-engaged-to-dylan-meyer|archive-date=November 2, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ಚಾರಿಟಿ ಕೆಲಸ==
೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರು ಧರಿಸಿದ್ದ ಉಡುಪನ್ನು ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಡಾನ್ - ಭಾಗ ೨ ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸ್ಯಾಂಡಿ ರಿಲೀಫ್ ಫಂಡ್‌ಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಚಾರಿಟಿಬಜ್ ಹರಾಜಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=Williams|first1=Nakisha|url=https://ew.com/article/2012/12/18/kristen-stewart-auctions-off-her-see-through-breaking-dawn-part-2-dress-to-help-victims-of-hurricane-sandy/|title=Kristen Stewart auctions off her see-through 'Breaking Dawn: Part 2' dress to help victims of Hurricane Sandy|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=December 18, 2012|access-date=September 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727104443/https://ew.com/article/2012/12/18/kristen-stewart-auctions-off-her-see-through-breaking-dawn-part-2-dress-to-help-victims-of-hurricane-sandy/|archive-date=July 27, 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಿಕರಾಗುವಾದಲ್ಲಿ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬಿಲ್ಡ್‌ಆನ್ ಮೂಲಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು [[ಬಡತನ]] ಮತ್ತು ಅನಕ್ಷರತೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Build A Primary School in Nicaragua! |url=https://act.buildon.org/fundraiser/656603|access-date=September 24, 2020|publisher=[[buildOn]]|archive-date=May 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513121117/https://act.buildon.org/fundraiser/656603|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಅವರು ಹೆಸರಿಸದ &quot;ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರ&quot; ರನ್ನು ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ $೫೦೦,೦೦೦ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Rivera|first1=Zayda|url=https://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/kristen-stewart-accepts-500-000-offer-middle-eastern-prince-15-minute-chat-article-1.1452669|title=Kristen Stewart accepts $500,000 offer from Middle Eastern prince for 15-minute chat|work=[[New York Daily News]]|date=September 11, 2013|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124103928/https://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/kristen-stewart-accepts-500-000-offer-middle-eastern-prince-15-minute-chat-article-1.1452669|archive-date=January 24, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ಚಲನಚಿತ್ರಕಲೆ==
===ಚಲನಚಿತ್ರ ===
&lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರತಿ WP:FILMOGRAPHY --&gt; 
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!ವರ್ಷ
!ಶೀರ್ಷಿಕೆ
!ಪಾತ್ರ
!class=&quot;unsortable&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| ೨೦೦೦
|''ದಿ ಫ್ಲಿಂಟ್ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ಇನ್ ವಿವಾ ರಾಕ್ ವೇಗಾಸ್''
| ರಿಂಗ್ ಟಾಸ್ ಹುಡುಗಿ
| ಮನ್ನಣೆಯಿಲ್ಲದ
|-
| ೨೦೦೧
|''ದಿ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್''
| ಸ್ಯಾಮ್ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್
|
|-
| ೨೦೦೨
|''ಪ್ಯಾನಿಕ್ ರೂಮ್''
| ಸಾರಾ ಆಲ್ಟ್ಮನ್
|
|-
| ೨೦೦೩
|''ಕೋಲ್ಡ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮ್ಯಾನರ್''
| ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಟಿಲ್ಸನ್
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೦೪
|''ಕ್ಯಾಚ್ ದಟ್ ಕಿಡ್''
| ಮ್ಯಾಡಿ ಫಿಲಿಪ್ಸ್
|
|-
|''ಅಂಡರ್‌ಟೌ''
| ಲೀಲಾ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೦೫
|''ಫಿಯರ್ಸ್ ಪೀಪಲ್''
| ಮಾಯಾ
|
|-
|''ಜತುರಾ: ಎ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್''
| ಲಿಸಾ ಬಡ್ವಿಂಗ್
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot;|೨೦೦೭
|''ದಿ ಮೆಸೆಂಜರ್ಸ್''
| ಜೆಸ್ಸಿಕಾ &quot;ಜೆಸ್&quot; ಸೊಲೊಮನ್
|
|-
|''ಇನ್ ದ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್''
| ಲೂಸಿ ಹಾರ್ಡ್ವಿಕ್
|
|-
|''ದಿ ಕೇಕ್ ಈಟರ್ಸ್''
| ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾಮಿನ್ಸ್ಕಿ
|
|-
|''ಇನ್‌ಟು ದಿ ವೈಲ್ಡ್''
| ಟ್ರೇಸಿ ಟಾಟ್ರೋ
|
|-
|''ಕಟ್ಲಾಸ್''
| ಯಂಗ್ ರಾಬಿನ್
| ಕಿರುಚಿತ್ರ
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|೨೦೦೮
|''ಜಂಪರ್''
| ಸೋಫಿ
|
|-
|''ವಾಟ್ ಜಸ್ಟ್ ಹ್ಯಾಪನ್ಡ್''
| ಜೋಯ್
|
|-
|''ದಿ ಯೆಲ್ಲೋ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಕರ್ಚೀಫ್''
| ಮಾರ್ಟಿನ್
|
|-
|''ಟ್ವಿಲೈಟ್''
|ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೦೯
|''ಅಡ್ವೆಂಚರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್''
| ಎಮಿಲಿ &quot;ಎಮ್&quot; ಲೆವಿನ್
|
|-
|''ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ: ನ್ಯೂ ಮೂನ್''
| ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|೨೦೧೦
| ''ದಿ ರನ್‌ಅವೇಸ್''
| ಜೋನ್ ಜೆಟ್
|
|-
|''ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ: ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್''
| ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್
|
|-
|''ವೆಲ್‍ಕಮ್ ಟು ರಿಲೀಸ್‌''
| ಆಲಿಸನ್/ಮಲ್ಲೋರಿ (ಅಲಿಯಾಸ್)
|
|-
| ೨೦೧೧
|''ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಡಾನ್&amp;nbsp;– ಭಾಗ ೧''
| ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|೨೦೧೨
|''ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಹಂಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್''
| ಸ್ನೋ ವೈಟ್
|
|-
|''ಆನ್ ದಿ ರೋಡ್''
| ಮೇರಿಲೌ
|
|-
|''ದಿ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಸಾಗಾ: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಡಾನ್&amp;nbsp;– ಭಾಗ ೨''
| ಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾನ್
|
|-
|''ಕೆ-೧೧''
| ರಾಯರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
| ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರ
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|೨೦೧೪
|''ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ''
| ಕೋಲ್
|
|-
|''ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಲ್ಸ್ ಮಾರಿಯಾ''
| ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್
|
|-
|''ಸ್ಟಿಲ್ ಆಲಿಸ್''
| ಲಿಡಿಯಾ ಹೌಲ್ಯಾಂಡ್
|
|-
|''೯ ಕಿಸಸ್''
|
| ಕಿರುಚಿತ್ರ
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|೨೦೧೫
|''ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಲ್ಟ್ರಾ''
| ಫೋಬೆ ಲಾರ್ಸನ್
|
|-
|''ಅನೆಸ್ತೇಶಿಯಾ''
| ಸೋಫಿ
|
|-
|''ಒನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪರೆವರ್''
| ಕೊಕೊ ಶನೆಲ್
|ಶಾರ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮ್&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Rutherford|first=Chrissy|date=December 2, 2015|title=Watch Kristen Stewart Play Coco Chanel In 'Once and Forever'|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/news/a13041/kristen-stewart-chanel-once-and-forever-and-paris/|access-date=October 17, 2020|magazine=[[Harper's Bazaar]]|archive-date=October 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017025305/https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/news/a13041/kristen-stewart-chanel-once-and-forever-and-paris/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ಈಕ್ವಲ್ಸ್''
| ನಿಯಾ
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|೨೦೧೬
|''ಸರ್ಟೈನ್ ವುಮೆನ್''
| ಎಲಿಜಬೆತ್ ಟ್ರಾವಿಸ್
|
|-
| ''ಕೆಫೆ ಸೊಸೈಟಿ''
| ವೊನ್ನಿ
|
|-
|''ಪರ್ಸನಲ್ ಶಾಪರ್ಸ್''
| ಮೌರೀನ್
|
|-
|''ಬಿಲ್ಲಿ ಲಿನ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಹಾಫ್‌ಟೈಮ್ ವಾಕ್''
| ಕ್ಯಾಥರಿನ್
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೧೮
|''ಲಿಜ್ಜೀ''
| ಬ್ರಿಜೆಟ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್
|
|-
|''ಜೆಟಿ ಲೆರಾಯ್''
| ಸವನ್ನಾ ನೂಪ್
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|೨೦೧೯
| ''ಸೆಬರ್ಗ್''
| ಜೀನ್ ಸೆಬರ್ಗ್
|
|-
| ''ಲವ್, ಆಂತೋಷಾ''
| ಅವಳೇ
| ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kristen Stewart Reveals Anton Yelchin Broke Her Heart in &quot;Love, Antosha&quot; Documentary|url=https://www.wmagazine.com/story/kristen-stewart-anton-yelchin/|access-date=September 26, 2020|website=[[W (magazine)|W]]|date=January 30, 2019 |archive-date=February 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212171554/https://www.wmagazine.com/story/kristen-stewart-anton-yelchin/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ಚಾರ್ಲೀಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್''
| ಸಬೀನಾ ವಿಲ್ಸನ್
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೨೦
| ''ಅಂಡರ್‌ವಾಟರ್''
| ನೋರಾ ಬೆಲೆ
|
|-
| ''ಹ್ಯಾಪಿಯೆಸ್ಟ್ ಸೀಸನ್''
| ಅಬ್ಬಿ ಹಾಲೆಂಡ್
|
|-
| ೨೦೨೧
| ''ಸ್ಪೆನ್ಸರ್''
| ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ
|
|-
| ೨೦೨೨
| ''ಕ್ರೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್''
| ಟಿಮ್ಲಿನ್
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | ೨೦೨೪
| ''ಲವ್ ಲೈಸ್ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್''
| ಲೌ
|
|-
| ''ಲವ್ ಮಿ''
| ಮಿ.ಲೈಫ್.ಪಾfರ್ಮ/ಡೆಜಾ
|
|-
| ''ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ''
| ರೋಸಿ
|
|}

=== ದೂರದರ್ಶನ===
&lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರತಿ WP:FILMOGRAPHY --&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ವರ್ಷ
!ಶೀರ್ಷಿಕೆ
!ಪಾತ್ರ
!class=&quot;unsortable&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| ೧೯೯೯
|''ದಿ ತರ್ಟೀಂತ್ ಇಯರ್''
| ಫೌಂಟೇನ್ ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹುಡುಗಿ
| ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ
|-
| ೨೦೦೪
|''ಸ್ಪೀಕ್''
| ಮೆಲಿಂಡಾ ಸೊರ್ಡಿನೊ
| ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ
|-
| ೨೦೦೮
|''ದಿ ಸಾರಾ ಸಿಲ್ವರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ''
| ಉದ್ಘೋಷಕ
| ಸಂಚಿಕೆ: &quot;ನನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತಿರುಗುತ್ತದೆ&quot;, ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ
|-
| ೨೦೧೭, ೨೦೧೯
|''ಸಾಟರ್‌ಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್''
| ಸ್ವತಃ (ಹೋಸ್ಟ್)
| ೨ ಕಂತುಗಳು
|-
| ೨೦೨೨
|''ಇರ್ಮಾ ವೆಪ್''
| ಲಿಯಾನ್ನಾ
| ಸಂಚಿಕೆ: &quot;ದಿ ಟೆರಿಬಲ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್&quot;
|-
|೨೦೨೩
|''ಲಿವಿಂಗ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡೆಡ್''
|ಸ್ವತಃ (ನಿರೂಪಕ)
|ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ
|}

===ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು===
&lt;!-- Please note: do NOT use &quot;rowspans&quot; per WP:FILMOGRAPHY --&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ವರ್ಷ
! ಶೀರ್ಷಿಕೆ
! ಕಲಾವಿದ
|-
| ೨೦೧೧
| &quot;ಐ ವಾಸ್ ಬ್ರೊಕನ್&quot;
| ಮಾರ್ಕಸ್ ಫೋಸ್ಟರ್
|-
| ೨೦೧೪
| &quot;ಜಸ್ಟ್ ಒನ್ ದಿ ಗೈಸ್&quot;
| ಜೆನ್ನಿ ಲೂಯಿಸ್
|-
| ೨೦೧೬
| &quot;ರೈಡ್ 'ಎಮ್ ಆನ್ ಡೌನ್&quot;
| [[ದಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]]
|-
| ೨೦೧೮
| &quot;ಇಪ್ ಯು ರಿಯಲಿ ಲವ್ ನತಿಂಗ್&quot;
| ಇಂಟರ್ಪೋಲ್
|-
| ೨೦೨೩
| &quot;ಯು ಓನ್ಲಿ ಲವ್ ಮಿ&quot;
| ರೀಟಾ ಓರಾ
|}

===ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ===
&lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರತಿ WP:FILMOGRAPHY --&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ವರ್ಷ
!ಶೀರ್ಷಿಕೆ
!class=&quot;unsortable&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| ೨೦೧೪
| &quot;ಟೆಕ್ ಮಿ ಟು ಸೌತ್&quot;
| ಸೇಜ್ + ದಿ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|೨೦೧೭
|''ಕಮ್ ಸ್ವಿಮ್''
| ಕಿರುಚಿತ್ರ, ಸಂಕಲನ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ &quot;ಶಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಆಂಥಾಲಜಿ&quot;
|-
| &quot;ಡೌನ್ ಸೈಡ್ ಆಪ್ ಮಿ&quot;
| ಚ್ವರ್ಚಸ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ
|-
| ೨೦೨೦
|''ಕ್ರಿಕೆಟ್ಸ್''
| ಕಿರುಚಿತ್ರ, ಸಂಕಲನ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ 
|-
| ೨೦೨೩
| ''ದಿ ಫಿಲ್ಮ್''
| ಬಾಯ್ಜೆನಿಯಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಿರುಚಿತ್ರ/ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ
|-
| ಟಿಬಿಎ
| ''ದಿ ಕ್ರೋನಾಲಜಿ ಆಫ್ ವಾಟರ್''
| ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್
|}

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು==
ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರು ಸೀಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಿಲಾನೊ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯುವ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಎಎಫ್‍ಟಿಎ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಲ್ಸ್ ಮಾರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{sister project links|d=Q126599|c=Category:Kristen Stewart|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|s=no|wikt=no}}
* {{IMDb name|829576}}
* Kristen Stewart [https://www.youtube.com/watch?v=LrBn0g6g0H4 &quot;Breaks Down Her Career&quot;], ''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]'', published by [[YouTube]] on July 30, 2019

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ಜನನ]]</text>
      <sha1>odqpqlltjanbrt8ran0v5bgu4ugzeb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬರ್ನ್ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93325</id>
    <revision>
      <id>1435500</id>
      <parentid>1381385</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27003" sha1="jv5mvbc4gwx3d956y5wecdzkocoj4e0" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್ 
| birth_name        = ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್
| image             = Georg Friedrich Bernhard Riemann.jpeg
| caption           = ರೀಮನ್ 
| birth_date        = ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೨೬
| birth_place       = ಬ್ರೆಸೆಲೆನ್ಜ್, ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾನೋವರ್ (ಆಧುನಿಕ ಜರ್ಮನಿ)
| death_date        = ೨೦ ಜುಲೈ ೧೮೬೬
| death_place       = ಸೆಲಾಸ್ಕಾ, ಇಟಲಿ
| fields            = ಗಣಿತ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
| work_institutions = ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
}}
'''ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್''' (೧೭ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೧೮೨೬ ಹ್ಯಾನೋವರ್ - ೨೦ [[ಜುಲೈ]] ೧೮೬೬ ಸೆಲಾಸ್ಕಾ, [[ಇಟಲಿ]])&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Dudenredaktion|last2=Kleiner |first2=Stefan |last3=Knöbl |first3=Ralf |year=2015 |orig-year=First published 1962 |title=Das Aussprachewörterbuch |trans-title=The Pronunciation Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=T6vWCgAAQBAJ |language=de |edition=7th |location=Berlin |publisher=Dudenverlag |isbn=978-3-411-04067-4 |pages=229, 381, 398, 735}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Krech |first1=Eva-Maria |last2=Stock |first2=Eberhard |last3=Hirschfeld |first3=Ursula |last4=Anders |first4=Lutz Christian |title=Deutsches Aussprachewörterbuch |trans-title=German Pronunciation Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=E-1tr_oVkW4C&amp;q=deutsches+ausspracheworterbuch |language=de |year=2009 |publisher=Walter de Gruyter |location=Berlin |isbn=978-3-11-018202-6 |pages=366, 520, 536, 875}}&lt;/ref&gt; ಒಬ್ಬ [[ಜರ್ಮನ್]] ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಇವರು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಿಷಯಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇವು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತದ]] ಮೇಲೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದವು. [[ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]], [[ಜ್ಯಾಮಿತಿ]], ಗಣಿತೀಯ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[:en:Number_theory|ಸಂಖ್ಯಾಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮುಂತಾದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಇವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಜನರು ಇವರನ್ನು ಮಹಾನ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Ji|Papadopoulos|Yamada|2017|loc=p. 614}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mccleary |first1=John |title=Geometry from a Differentiable Viewpoint |year=1994 |url=https://archive.org/details/geometryfromdiff0000mccl |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/geometryfromdiff0000mccl/page/282 282]}}&lt;/ref&gt; ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮೇಲೆ [[ಕೆಲಸ]] ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಗಣಿತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರು.

== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==

===ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು===
ರೀಮನ್ ೧೮೨೬ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೧೭ ರಂದು ಬ್ರೆಸೆಲೆನ್ಜ್, ಡ್ಯಾನೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ [[ತಂದೆ]] ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್, ಬ್ರೆಸೆಲೆನ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಬಡ ಲುಥೆರನ್ ಪಾದ್ರಿ. ಅವರ [[ತಾಯಿ]] ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಎಬೆಲ್, ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ರೀಮನ್ ಆರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ನಾಚಿಕೆ]] ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ನರಗಳ ಕುಸಿತಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ರೀಮನ್ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ [[ಗಣಿತ]]ದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರೊಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಆಯಿತು. ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಇವನಿಗೆ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಬಲು ಆಸಕ್ತಿ.

===ಶಿಕ್ಷಣ===
೧೮೪೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಾನಂತರ ರೀಮನ್ ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಲೈಸಿಯಂಗೆ (ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲಾ ವರ್ಷಗಳು) ಹಾಜರಾಗಲು ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ೧೮೪೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ [[ಅಜ್ಜಿ]]ಯ [[ಮರಣ]]ದ ನಂತರ, ಅವರು ಲ್ಯೂನಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾದ ಯೊಹಾನಿಯಮ್ ಲುನೆಬರ್ಗ್‌ಗೆ ವರ್ಗವಾದರು. ಅಲ್ಲಿ, ರೈಮನ್ [[ಬೈಬಲ್]] ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಹಲವುವೇಳೆ [[ಗಣಿತ]]ದಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ಈತ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ೧೮೪೬ರ, ೧೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು [[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ [[ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ|ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

೧೮೪೬ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರ [[ತಂದೆ]] ಸಾಕಷ್ಟು [[ಹಣ]]ವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ, ರೀಮನ್‌ನನ್ನು ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಗಣಿತೋಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ತಂದೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಣಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಜೊಹಾನ್ ಕಾರ್ಲ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಚ್ ಗಾಸ್|ಕಾರ್ಲ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಗೌಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Hawking2005&quot;&gt;{{cite book|author=Stephen Hawking|title=God Created The Integers|url=https://books.google.com/books?id=3zdFSOS3f4AC|date=4 October 2005|publisher=Running Press|isbn=978-0-7624-1922-7|pages=814–815}}&lt;/ref&gt;

1847ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಈತ [[ಬರ್ಲಿನ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ.&lt;ref name=&quot;Hawking20052&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=3zdFSOS3f4AC|title=God Created The Integers|author=Stephen Hawking|date=4 October 2005|publisher=Running Press|isbn=978-0-7624-1922-7|pages=814–815}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಂಡಿತರೆನಿಸಿದ್ದ [[:en:Carl_Gustav_Jacob_Jacobi|ಯಾಕೋಬೀ]] (1804-51), [[:en:Peter_Gustav_Lejeune_Dirichlet|ಡೀರಿಕ್ಲೇ]] (1805-59) ಮತ್ತು [[:en:Jakob_Steiner|ಸ್ಟೈನರ್]] (1796-1863) ಎಂಬವರ ಸುತ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜಮಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಪಟ್ಟ. ಬಳಿಕ ಯಾಕೋಬೀ ಮತ್ತು ಡೀರಿಕ್ಲೇಯರ ಸ್ನೇಹ ಇವನಿಗಾಯಿತು. ಈತನ ಮೇಲೆ ಇವರು ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. 1849ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಈತ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಎನಿಸಿದ್ದ [[:en:Wilhelm_Eduard_Weber|ಡಬ್ಲು.ಇ.ವೇಬರ್]] (1804-91) ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಈತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಮುಂದೆ [[:en:Complex_number|ಮಿಶ್ರಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[:en:Riemann_surface|ರೀಮಾನ್ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು]] (ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ನಂಬರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೀಮಾನ್ ಸರ್ಫೇಸಸ್) ಕುರಿತ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ (1851). ಇದಕ್ಕೆ ಗೌಸನ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತು ಡಾಕ್ಟೊರೇಟ್ ಪದವಿಯೂ ಲಭಿಸಿತು.

===ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ===
ಮುಂದೆ ಈತ ಗಣಿತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. ಇವನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಗೌಸನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಈತ ವೇಬರ್‌ನ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಕೊಂಡಿದ್ದು ಆಂಶಿಕ ಅವಕಲ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ([[:en:Partial_differential_equation|ಪಾರ್ಶಿಯಲ್ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ಇಕ್ವೇಷನ್ಸ್]]) ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಅಬೇಲಿಯನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (Abelian function) ವಿಚಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಈತ ಮಂಡಿಸಿದ (1855-56) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣಿತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಸಿ.ಎ. ಬ್ಯಾರ್ಕ್ನಾಸ್, [[:en:Richard_Dedekind|ಡೆಡೆಕಿಂಡ್]], ಷೇರಿಂಗ್ ಮೊದಲಾದವರೆಲ್ಲ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಗಣಿತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರೀಮಾನನ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಇದು 1857ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಈತ ಅತಿಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ([[:en:Hypergeometric_function|ಹೈಪರ್‌ಜೊಮಿಟ್ರಿಕ್ ಸೀರೀಸ್]]) ಕುರಿತು ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ.

ರೀಮನ್ ೧೮೫೪ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಉಪನ್ಯಾಸ|ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದರು. ಇದು ರೈಮನ್ನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಅವರ [[ಸಾಪೇಕ್ಷತ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ]] ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Wendorf |first=Marcia |date=2020-09-23 |title=Bernhard Riemann Laid the Foundations for Einstein's Theory of Relativity |url=https://interestingengineering.com/science/bernhard-riemann-the-mind-who-laid-the-foundations-for-einsteins-theory-of-relativity |access-date=2023-04-06 |website=interestingengineering.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ, ಡಿರಿಚ್ಲೆಟ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಇವರು ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಗಣಿತ]] ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.&lt;ref&gt;Werke, p. 268, edition of 1876, cited in [http://projecteuclid.org/euclid.bams/1183493815 Pierpont, Non-Euclidean Geometry, A Retrospect]&lt;/ref&gt;

೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಲಿಸ್ ಕೋಚ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಮಗಳು ಇಡಾ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ೨೨ [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೧೮೬೨ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ida-Schilling/6000000025101232998|title = Ida Schilling| date=22 December 1862 }}&lt;/ref&gt;

== ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳು ==
ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಇವನ ಅತ್ಯಮೋಘ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ [[ಅಯೂಕ್ಲಿಡೀಯ ಜ್ಯಾಮಿತಿ|ಅಯೂಕ್ಲೀಡಿಯನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿ]]. ಇದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯದ]] ಗಣಿತವಿದ [[:en:Nikolai_Lobachevsky|ಲೊಬಾಚೆವಿಸ್ಕಿ]] (1792-1856) ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ|ಹಂಗರಿಯ]] ಗಣಿತವಿದ [[:en:János_Bolyai|ಬೋಲ್ಯಾಯಿ]] (1802-60) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ ಜ್ಯಾಮಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ರೀಮಾನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ([[ಯೂಕ್ಲಿಡ್]] ಪ್ರಕಾರ ಒಂದೇ ಒಂದು) ಸರಳರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಉದ್ದದ ಎಂಬ ಸರಳರೇಖೆಯೊಂದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು [[ತ್ರಿಕೋನ|ತ್ರಿಭುಜದ]] ಮೂರು ಕೋನಗಳ ಮೊತ್ತ ಯಾವಾಗಲೂ 180&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೋಳೀಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ (spherical surface) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಗಣಿತ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಿದೆ. ರೀಮಾನ್ ತನ್ನ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತ, [[:en:Space_(mathematics)|ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ]] ಮಾಪನೆಗಳು ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಬದಲಾಗುವಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಪನೆಗಳ ಒಂದು ಗಣವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಾನುಸಾರ, ಮತ್ತೊಂದು ಗಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇದು ಬಲು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವಿಧಿ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪುವಂಥದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ (1879-1955) ರೀಮಾನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಶ್ವದ ನೈಜಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರುಜುವಾತಿಸಿದರು.

[[:en:Riemann_zeta_function|ಜ಼ೀಟಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ]] ಶೂನ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ, [[:en:Riemann_integral|ರೀಮಾನ್ ಅನುಕಲ]], [[:en:Riemann_mapping_theorem|ರೀಮಾನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರಮೇಯ]], [[:en:Riemann_sum|ರೀಮಾನ್ ಮೊತ್ತ]], [[:en:Riemann_surface|ರೀಮಾನ್ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು]], [[:en:Riemann_curvature_tensor|ರೀಮಾನಿಯನ್ ವಕ್ರತೆ]], ರೀಮಾನಿಯನ್ ಆಕಾಶ ಮುಂತಾದ ಗಣಿತ-ವಿಶೇಷತೆಗಳು ರೀಮಾನನ ಗಣಿತಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಧನೆಗಳು.

==ಬರಹಗಳು==
ರೀಮನ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು:
*೧೮೫೧ - ಗ್ರುಂಡ್ಲಾಜೆನ್ ಫರ್ ಐನ್ ಆಲ್ಗೆಮೈನ್ ಥಿಯೊರಿ ಡೆರ್ ಫಂಕ್ಷನೆನ್ ಐನರ್ ವೆರೆಂಡರ್ಲಿಚೆನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಸೆನ್ ಗ್ರೊಸ್ಸೆ, ಇನಾಗರಲ್‍ಡಿಸರ್ಟೇಶನ್, ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್.
*೧೮೫೭ - ಥಿಯೊರಿ ಡೆರ್ ಅಬೆಲ್ಸ್ಚೆನ್ ಫಂಕ್ಷನೆನ್, ಜರ್ನಲ್ ಫರ್ ಡೈ ರೀನ್ ಅಂಡ್ ಅಂಜೆವಾಂಡ್ಟೆ ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಕ್.
*೧೮೫೯ - ಉಬರ್ ಡೈ ಅನ್ಝಾಲ್ ಡೆರ್ ಪ್ರಿಮ್ಜಾಹ್ಲೆನ್ ಅನ್ಟರ್ ಐನರ್ ಗೆಗೆಬೆನೆನ್ ಗ್ರೋಸ್, ಇನ್: ಮೊನಾಟ್ಸ್‌ಬೆರಿಚ್ಟೆ ಡೆರ್ ಪ್ರ್ಯೂಸಿಸ್ಚೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಡೆರ್ ವಿಸೆನ್ಸ್‌ಚಾಫ್ಟನ್. 
*೧೮೬೧ – ಕಾಮೆಂಟೇಟಿಯೋ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಾ, ಕ್ವಾರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಟೆಂಟಟರ್ ಕ್ವೆಸ್ಟಿಯೋನಿ ಅಬ್ ಇಲ್ಮಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ಪ್ಯಾರಿಸಿಯೆನ್ಸಿ ಪ್ರೊಪೋಸಿಟೇ, ಬಹುಮಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.
*೧೮೬೭- ಉಬರ್ ಡೈ ಡಾರ್‌ಸ್ಟೆಲ್‌ಬಾರ್ಕೀಟ್ ಐನರ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಡರ್ಚ್ ಐನೆ ಟ್ರಿಗೊನೊಮೆಟ್ರಿಸ್ಚೆ ರೇಹೆ, ಆಸ್ ಡೆಮ್ ಡ್ರೀಜೆಹ್ಂಟೆನ್ ಬ್ಯಾಂಡೆ ಡೆರ್ ಅಭಾಂಡ್‌ಲುಂಗೆನ್ ಡೆರ್ ಕೊನಿಗ್ಲಿಚೆನ್ ಗೆಸೆಲ್‌ಸ್ಚಾಫ್ಟ್ ಡೆರ್ ವಿಸೆನ್ಸ್‌ಚಾಫ್ಟನ್ ಜು ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್.
*೧೮೬೮ - ಉಬರ್ ಡೈ ಹೈಪೋಥೆಸೆನ್, ವೆಲ್ಚೆ ಡೆರ್ ಜಿಯೋಮೆಟ್ರಿ ಜುಗ್ರುಂಡೆ ಲಿಜೆನ್. 
*೧೮೭೬ ​​- ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ರೀಮನ್‌ನ ಗೆಸಮ್ಮೆಲ್ಟೆ ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಸ್ಚೆ ವರ್ಕೆ ಅಂಡ್ ವಿಸೆನ್‌ಚಾಫ್ಟ್ಲಿಚೆರ್ ನಾಚ್ಲಾಸ್.
*೧೮೭೬ ​​- ಶ್ವೆರೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಜಿಟಾಟ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸ್ಮಸ್, ಹ್ಯಾನೋವರ್: ಕಾರ್ಲ್ ಹ್ಯಾಟೆನ್ಡಾರ್ಫ್.
*೧೮೮೨ – ವೋರ್ಲೆಸುಂಗೆನ್ ಉಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯೆಲ್ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ಲಿಚುಂಗೆನ್ ೩. ಆಫ್ಲೇಜ್. ಬ್ರೌನ್‌ಸ್ಕ್ವೀಗ್.
*೧೯೦೧ - ಡೈ ಪಾರ್ಟಿಯೆಲೆನ್ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್-ಗ್ಲೀಚುಂಗೆನ್ ಡೆರ್ ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಸ್ಚೆನ್ ಫಿಸಿಕ್ ನಾಚ್ ರೀಮನ್ಸ್ ವೊರ್ಲೆಸುಂಗೆನ್. 
*೨೦೦೪ – ರೀಮನ್, ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್, ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್, ಕೆಂಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್, ಹೆಬರ್ ಸಿಟಿ.

== ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣ ==
ಇವನ ಆರೋಗ್ಯ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ. 1862ರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕಾಲ ಈತ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ]] ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾದ. ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿ ತಲಪಿದ್ದ. ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನಿನಿಂದ ಇಟಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ. 1863ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನಿಗೆ ಮರಳಿದನಾದರೂ ಆರೋಗ್ಯ ಬಲುಬೇಗ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪುನಃ ಇಟಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 1864ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1865ರ ತನಕವೂ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸ್ತವ್ಯ. 1865-66ರ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನಿನಲ್ಲೇ ವಾಸ. ಪುನಃ 1866ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಗೈದ. 

ರೈಮನ್ ಅವರು ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಿಯಾ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಟಿಂಗೆನ್‍ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;duSautoy2003&quot;&gt;{{cite book|title=The Music of the Primes: Searching to Solve the Greatest Mystery in Mathematics|title-link=The Music of the Primes|last=du Sautoy|first=Marcus|publisher=HarperCollins|year=2003|isbn=978-0-06-621070-4|author-link=Marcus du Sautoy}}&lt;/ref&gt; ಕ್ಷಯರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದ ಈತ ಸಾಯುವ ಮುನ್ನಾ ದಿನ [[ಅಂಜೂರ|ಅಂಜೂರದ]] ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಪ್ರಕೃತಿ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿದನಾದರೂ ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ರೈಮನ್ ಅವರು [[ಇಟಲಿ]]ಯ [[ನದಿ]] ಮ್ಯಾಗಿಯೋರ್ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಸೆಲಾಸ್ಕಾಗೆ ಮೂರನೆ ಬಾರಿ ಹೋದಾಗ [[ಕ್ಷಯ]]ರೋಗದಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ೨೦ [[ಜುಲೈ]] ೧೮೬೬ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಇವನ ಶರೀರವನ್ನು ಬೈಗಾಂಜೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 

ಕೇವಲ 40 ವರ್ಷಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲು ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಈತ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಅವನ ಕೆಲಸ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಈತ ಮಹಾನ್ ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕನಾಗಿದ್ದೂ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದ್ದ ಎಂದೇ ರೀಮಾನ್ ಗಣಿತ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. 

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Georg Friedrich Bernhard Riemann|Bernhard Riemann}}
* [https://web.archive.org/web/20041208191027/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Riemann/Papers.html The Mathematical Papers of Georg Friedrich Bernhard Riemann]
* [http://www.emis.de/classics/Riemann/ Riemann's publications at emis.de]

* [https://web.archive.org/web/20050903035028/http://www.fh-lueneburg.de/u1/gym03/englpage/chronik/riemann/riemann.htm Bernhard Riemann &amp;ndash; one of the most important mathematicians]
* [https://web.archive.org/web/20160318034045/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Riemann/Geom/ Bernhard Riemann's inaugural lecture]
* [https://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Riemann/Leben/Leben.pdf Richard Dedekind (1892), Transcripted by  D. R. Wilkins, Riemanns biography.]


{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರೀಮಾನ್, ಗೇರಾಕ್ ಫ್ರೀಡ್ರಿಕ್ ಬರ್ನ್ಹಾರ್ಟ್}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>jv5mvbc4gwx3d956y5wecdzkocoj4e0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105643</id>
    <revision>
      <id>1435541</id>
      <parentid>1435194</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17351" sha1="83hq03oc1zno1fllbh4yk1dno3w83wg" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ
| image       = Rajeshwari_Chatterjee_image.jpg
| caption     = ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ
| birth_date  = {{birth date|df=yes|1922|1|24}}
| birth_place =  ನಂಜನಗೂಡು, ಮೈಸೂರು
| death_date  = {{Death date and age|2010|9|3|1922|1|22|df=y}}
| death_place = ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಬೆಂಗಳೂರು
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| alma_mater  = [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರು]]&lt;br&gt;[[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ]],&lt;br&gt;[[ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
| occupation  = ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿ
}}
'''ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ'''  ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ]]ದ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇಮಕವಾದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://connect.iisc.ac.in/2017/05/remembering-rajeswari-chatterjee-iiscs-first-woman-engineer/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112003103/https://connect.iisc.ac.in/2017/05/remembering-rajeswari-chatterjee-iiscs-first-woman-engineer/ |archive-date=2020-01-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಕುಟುಂಬ ==
ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರ ಅಜ್ಜಿ ಕಮಲಮ್ಮ ದಾಸಪ್ಪ ಅಂದಿನ [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ|ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ]] ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪದವೀಧರೆ. ತಂದೆ ಬಿ ಎಂ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ&lt;ref&gt;{{cite news |title=The nuts and bolts of a superachiever |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-nuts-and-bolts-of-a-superachiever/article28370265.ece |accessdate=12 January 2020 |work=The Hindu |date=18 April 2002 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;, ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಅಣ್ಣ (ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ) ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ವ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದ, ಖ್ಯಾತ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ]]ನವರು ಪತಿ ಸಿಸಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿ (ಮರಣ- ೧೯೯೪). ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಚಟರ್ಜಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ನೆವಾಡಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ,  ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೨೨ರಂದು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿ]]ನ ಹತ್ತಿರದ [[ನಂಜನಗೂಡು|ನಂಜನಗೂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಬಿ ಎಮ್ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅವರ ಅಜ್ಜಿ (ಕಮಲಮ್ಮ ದಾಸಪ್ಪ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಬೆಂಗಳೂರು|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಬಿಎಸ್ಸಿ (ಆನರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್ಸಿ (ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.&lt;ref&gt;https://www.shiksha.com/banking-finance-insurance/articles/commerce-students-can-go-for-bsc-h-maths-blogId-2022{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, [[ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು|ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್]] ಪಾರಿತೊಷಕ, ಎಂ ಟಿ ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪಾರಿತೋಷಕ- ಈ ಮೂರೂ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಣವೆನ್ನುವುದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗಗನಕುಸುಮವಾಗಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರ ಸಾಧನೆಯು ಮೆಚ್ಚುವಂತಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.

ಸ್ನಾತಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ]]ಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯೇ ನಡೆಯಿತಂತೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ ಅಷ್ಟೂ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು ! ಸುಧೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟರಾಮನ್|ಸರ್ ಸಿ ವಿ ರಾಮನ್]] ಅವರು ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸರಕಾರವು ಇವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಪೆಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಗೌಲ್ಡ್‌ಡವ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗಿನಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gupta |first1=D. p Sen |title=On her own terms |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/On-her-own-terms/article15764097.ece |website=The Hindu |accessdate=19 March 2020 |language=en-IN |date=1 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Remembering Rajeswari Chatterjee, IISc’s First Woman Engineer – Connect with IISc |url=https://connect.iisc.ac.in/2017/05/remembering-rajeswari-chatterjee-iiscs-first-woman-engineer/ |accessdate=19 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112003103/https://connect.iisc.ac.in/2017/05/remembering-rajeswari-chatterjee-iiscs-first-woman-engineer/ |archive-date=12 ಜನವರಿ 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ==
ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿಸಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿಯವರನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಆದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಚಟರ್ಜಿ ದಂಪತಿಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅದೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The nuts and bolts of a superachiever |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-nuts-and-bolts-of-a-superachiever/article28370265.ece |website=The Hindu |accessdate=19 March 2020 |language=en-IN |date=18 April 2002}}&lt;/ref&gt;

== ಕೃತಿಗಳು ==
* ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್- ರಾಜೇಶ್ವರೀ ಚಟರ್ಜಿ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Elements Microwave Engineering by Rajeswari Chatterjee - AbeBooks |url=https://www.abebooks.com/book-search/title/elements-microwave-engineering/author/rajeswari-chatterjee/ |website=www.abebooks.com |accessdate=12 January 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ಡೈಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಡೈಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಲೋಡೆಡ್ ಆಂಟೆನಾಗಳು,ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ.
* ಸುಧಾರಿತ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್: ವಿಶೇಷ ಸುಧಾರಿತ ವಿಷಯಗಳು, ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ.
* ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್: ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ:  ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ನೈಜ ಕಥೆಗಳು,ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ.
* ಮಾಹಿತಿ ಸೂಪರ್ ಸ್ಕೈವೇಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಂಟೆನಾಗಳು: ಹೊರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಆಂಟೆನಾಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ, ಪೆರಂಬೂರ್ ಎಸ್. ನೀಲಕಂಠ, ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
* ಜಗದೀಶ್ಚಂದ್ರ ಭೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ಸ್
* ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ಬಹುಮಾನ-  ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ - ಯುಕೆ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬೋಧನಾಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮ್‌ಲಾಲ್ ವಾಧ್ವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್
* ಮೇಘನಾದ ಸಹಾ ಪಾರಿತೋಷಕ.&lt;ref&gt;http://logingender.wiscomp.org/stories-of-courage-22-rajeshwari-chatterjee/&lt;/ref&gt;

== ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ==
ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯವರು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಸಹ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬಡತನ, ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು.

== ನಿಧನ ==
ತಮ್ಮ ೮೦ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ತುಂಬು ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯವರು, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/posthumous-honour-for-pioneer-researcher-rajeshwari-chatterjee/article19364956.ece&lt;/ref&gt;

==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery&gt;

26bgbgctafirsGNS2604G66jpgjpg.jpg|ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿರುವ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಪತಿ ಸಿಸಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿಯವರೊಂದಿಗೆ
26bgbgctafirsGNS2604G68jpgjpg.jpg|ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ - ಯುಕೆ ಇವರು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
&lt;/gallery&gt;
'''ಗಮನಿಸಿ: ಈ  ಎಲ್ಲಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ ಅಧೀಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ [https://web.archive.org/web/20180121000007/http://connect.iisc.ac.in/2017/05/remembering-rajeswari-chatterjee-iiscs-first-woman-engineer/ ಪುಟದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.]
'''

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬‎]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]]</text>
      <sha1>83hq03oc1zno1fllbh4yk1dno3w83wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಷೇರುದಾರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109414</id>
    <revision>
      <id>1435564</id>
      <parentid>1379060</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16685" sha1="k5fpf1r49g4ydp6lxs41b6cixvu7x7s" xml:space="preserve">'''ಷೇರುದಾರ'''ರು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಷೇರು [[ಬಂಡವಾಳ]]ದ ಷೇರುಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕರ ನಿಗಮದಿಂದ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಘಟಕ. ಷೇರುದಾರರನ್ನು ನಿಗಮದ ಸದಸ್ಯರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ನಿಗಮದ ಷೇರುದಾರರ ಅಥವಾ ಸದಸ್ಯರ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ [[ಕಾನೂನು]] ಘಟಕವು ನಿಗಮದಲ್ಲಿ ಷೇರುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು 
ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿಗಮವು ಷೇರುಗಳ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.investopedia.com/terms/s/shareholder.asp|title=Shareholder|first=Amy|last=Fontinelle|date=26 November 2003|website=investopedia.com}}&lt;/ref&gt; ನಿಗಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಷೇರುಗಳು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asic.gov.au/for-business/running-a-company/company-shareholders/|title = Company shareholders}}&lt;/ref&gt;

[[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಮೇಲೆ ಷೇರುದಾರರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಷೇರುದಾರರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮಾಲೀಕತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಮಗಳ ಷೇರುದಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಗಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಗಮದ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರು ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ನೀಡದ ಹೊರತು ಕಂಪನಿಯ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಷೇರುದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಪಾವತಿಸದ ಷೇರು [[ಬೆಲೆ]]ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಮವು ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಷೇರುದಾರರ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಷೇರುದಾರರ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಷೇರುದಾರರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನವು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಷೇರುದಾರರು ಐಪಿಒಗಳಿಗೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುದಾರರು ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಗಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಷೇರು ವರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ನಿಗಮದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಷೇರುದಾರರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನಿಗಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಕೆಲವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರ ಉಪವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಪೂರೈಕೆದಾರರು, [[ಗ್ರಾಹಕ|ಗ್ರಾಹಕರು]], ಸಮುದಾಯ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ನಿಗಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

==ವಿಧಗಳು==
ಲಾಭದಾಯಕ ಷೇರುದಾರರು ಷೇರುಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ [[ಲಾಭ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ [[ಕಾನೂನು]] ಘಟಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಾಮಿನಿ ಷೇರುದಾರರು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾಲೀಕರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಎರಡು ರೀತಿಯ ಷೇರುದಾರರಿದ್ದಾರೆ.

===ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುದಾರರು===
ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ [[ಕಾನೂನು]] ಘಟಕವನ್ನು (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುದಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಷೇರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುದಾರರು ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಾರಂಟಿಯಾದಾಗ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/shareholder/|title=Shareholder – Definition, Roles, and Types of Shareholders|website=Corporate Finance Institute|language=en-US|access-date=2019-02-19}}&lt;/ref&gt;

===ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುದಾರರು===
ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುದಾರರು ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅವರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ದರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಷೇರುದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ [[ಮತದಾನ]]ದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wright |first1=Tiffany C. |title=Common Vs. Preferred Stock for Financing a Private Company |url=https://yourbusiness.azcentral.com/common-vs-preferred-stock-financing-private-company-12885.html |website=azcentral.com |access-date=23 June 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624212110/https://yourbusiness.azcentral.com/common-vs-preferred-stock-financing-private-company-12885.html |archive-date= Jun 24, 2021 }}&lt;/ref&gt;

==ಹಕ್ಕುಗಳು==
ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಗಮದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಷೇರುದಾರರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಷೇರುದಾರರು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು:

*ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು.&lt;ref name=&quot;velasco&quot;&gt;{{cite journal|last1=Velasco|first1=Julian|date=2006|title=The Fundamental Rights of the Shareholder|url=https://lawreview.law.ucdavis.edu/issues/40/2/articles/davisvol40no2_velasco.pdf|journal=UC Davis L. Rev.|volume=40|pages=407–467|access-date=16 April 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417191814/https://lawreview.law.ucdavis.edu/issues/40/2/articles/davisvol40no2_velasco.pdf |archive-date= Apr 17, 2018 }}&lt;/ref&gt;
*ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮೇಲೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು.&lt;ref name=&quot;velasco&quot; /&gt;
*ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವುದು (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದು.&lt;ref name=&quot;velasco&quot; /&gt;
*ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವುದು.&lt;ref name=&quot;velasco&quot; /&gt;
*ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರೆ ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕೆ.&lt;ref name=&quot;velasco&quot; /&gt;
*ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು; ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
*ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕರ್ತವ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು.
*ಕಂಪನಿ ನೀಡಿದ ಹೊಸ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು.&lt;ref name=&quot;velasco&quot; /&gt;
*ಷೇರುದಾರರ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಫೈಲ್ ಮಾಡಲು.
*ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು.
*ದಿವಾಳಿಯ ನಂತರ ಯಾವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ (1) ನಗದು ಹರಿವಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು (2) ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಷೇರುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ನಗದು ಹರಿವಿನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಹ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಬಹುದು. ಭವಿಷ್ಯದ ಉಚಿತ ನಗದು ಹರಿವುಗಳನ್ನು ರಿಯಾಯಿತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಷೇರುದಾರರ ನಗದು ಹರಿವಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಷೇರುದಾರರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಗಣಿಸಬಹುದು:

*ಮತದಾನದ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನವಲ್ಲದ ಷೇರುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (ದ್ವಿ-ವರ್ಗ ವಿಧಾನ).&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zingales |first1=Luigi |title=The value of the voting right: a study of the Milan stock exchange experience |url=https://archive.org/details/sim_review-of-financial-studies_spring-1994_7_1/page/125 |journal=Review of Financial Studies |date=1994 |volume=7 |pages=125–148 |doi=10.1093/rfs/7.1.125}}&lt;/ref&gt;
*ಒಂದು ಬ್ಲಾಕ್-ಟ್ರೇಡ್ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಿದ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರದ ಬೆಲೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (ಬ್ಲಾಕ್-ಟ್ರೇಡ್ ವಿಧಾನ).&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dyck |first1=A. |last2=Zingales |first2=L. |title=Private benefits of control: an international comparison |journal=Journal of Finance |date=2004 |volume=59 |pages=537–600 |url=https://www.nber.org/papers/w8711 |doi=10.3386/w8711|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
*ಆಯ್ಕೆಯ ಬೆಲೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಸೂಚಿತ ಮತದಾನದ ಮೌಲ್ಯ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kind |first1=Axel |last2=Poltera |first2=Marco |title=The value of corporate voting rights embedded in option prices |journal=Journal of Corporate Finance |date=2013 |volume=22 |pages=16–34 |doi=10.1016/j.jcorpfin.2013.03.004}}&lt;/ref&gt;
*ಮತದಾನದ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲದ ಶುಲ್ಕ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Christoffersen |first1=Susan |last2=Geczy |first2=Christopher |last3=Musto |first3=David |last4=Reed |first4=Adam |title=Vote Trading and Information Aggregation |journal=The Journal of Finance |date=2007 |volume=62 |issue=6 |pages=2897–2929 |doi=10.1111/j.1540-6261.2007.01296.x |url=https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=fnce_papers |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230331234914/https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=fnce_papers |archivedate=2023-03-31 |access-date=2024-06-07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಸಹ ನೋಡಿ==
* [[:en:Beneficial ownership|ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ]]
* [[:en:Business valuation|ವ್ಯಾಪಾರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ]]
* [[:en:Class action|ವರ್ಗ ಕ್ರಿಯೆ]]
* [[:en:Class A share|ಎ ವರ್ಗದ ಪಾಲು]]
* [[:en:Class B share|ವರ್ಗ ಬಿ ಪಾಲು]]
* [[:en:Corporate governance|ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತದ]]
* [[:en:Employee stock ownershi|ಉದ್ಯೋಗಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾಲೀಕತ್ವ]]
* [[:en:Investor|ಹೂಡಿಕೆದಾರ]]
* [[:en:Real party in interest|ಆಸಕ್ತಿಯ ನೈಜ ಪಕ್ಷ]]
* [[:en:Shareholder value|ಷೇರುದಾರರ ಮೌಲ್ಯ]]
* [[:en:Social ownership|ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ]]
* [[:en:Street name securities|ಬೀದಿ ಹೆಸರು ಭದ್ರತೆಗಳು]]

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವ್ಯವಹಾರ]]</text>
      <sha1>k5fpf1r49g4ydp6lxs41b6cixvu7x7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119400</id>
    <revision>
      <id>1435502</id>
      <parentid>1378881</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14644" sha1="gvjnsa1wq5ieo71d82kj25610rkrvb6" xml:space="preserve">'''ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ''' ಎಂದರೆ ಉಸಿರು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಅನೈಚ್ಚಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸದ್ದು (ಹಿಕ್ಕಪ್ಸ್). ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ತುಟಿಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳು. ಮಿನಿಟಿಗೆ ಎರಡು ಮೂರು ಸಲ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ಮಿನಿಟುಗಳ ಬಳಿಕ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ದಿನಗಟ್ಟಲೆಕೂಡ. ಇಂಥ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣಸೂಚಕವಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು.
{{Unref}}
ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ವಪೆ ಸಂಕೋಚಿಸುವುದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉಸಿರನ್ನು ಎಳೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮರುಕ್ಷಣ ಉಸಿರು ನಾಳದ ದ್ವಾರ (ಗ್ಲಾಟೈಸ್-ಇದು ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿದೆ) ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಚ್ಛ್ವಾಸವೂ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ತಡೆ ಗಂಟಲಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ್ಟ ಸದ್ದು ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಉಚ್ಛ್ವಾಸ ಹಾಗೂ ಅಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸದ್ದು. ನಿಯತಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಪೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಕೋಚಿಸುತ್ತ ಉಚ್ಛ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಸರಿಯಷ್ಟೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಧ್ಯೆ ವಪೆ ಸಂಕೋಚಿಸಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ವಪೆ ನರಸಂದೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಕೋಚಿಸಬಲ್ಲುದಾದ್ದರಿಂದ (ಅನೈಚ್ಚಿಕ ಸಂಕೋಚನವಿದು) ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಕೋಚನಗಳಿಗೂ ಯುಕ್ತ ನರ ಸಂದೇಶ ಒದಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಭೂತವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆ ಯಾವುದೋ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುವ ನರದ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ಮೆಡುಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾಗ ತಲಪುತ್ತದೆ. ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ (ಹಿಕ್ಕಪ್ ಸೆಂಟರ್) ಇರಬೇಕಾದುದು ಮತ್ತು ಬಹುಶ: ಇರುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಸಂದೇಶ ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರದ ಉಗಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಆ ನರದ ಮೂಲಕ ವಪೆಗೆ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟು ಇದರ ಸಂಕೋಚನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶ ವೇಗಸ್ ನರದ ಮೂಲಕವೂ ಅದೇ ವೇಳೆ ಸಾಗಿ ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸನಾಳದ ದ್ವಾರ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡು ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜರಗುವುದೇ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯಾವಿನ್ಯಾಸ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್).

ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆ ಚಾಪದಲ್ಲಿ (ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸ್ ಆರ್ಕ್) ಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲಿಂದಾದರೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

==ಉಗಮ ಸ್ಥಳ==
ಜಠರ, ಯಕೃತ್ತು, ಕರುಳು ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಂತುಹುಳು ವಗೈರೆ, ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಸೇವನೆ, ಅಧಿಕ ಮಸಾಲೆ ಸಾಮಾನುಗಳೊಡನೆ ತಯಾರಾದ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಯಾದ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳ ಸೇವನೆ ಮುಂತಾದವು ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕಗಳು. ವಲಸೆಯಾಗಿ ಬಂದು ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವ ಏಡಿಗಂತಿ, ಜಠರದ ಏಡಿಗಂತಿ, ದೊಡ್ಡಕರುಳಿನ ಏಡಿಗಂತಿ, ಗರ್ಭಾಶಯದ ಏಡಿಗಂತಿ, ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಂಗಿ ರೋಗದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಗಮ್ಮ ಎಂಬ ಗಂಟು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ಕೀವು ಬಾವು ಸ್ಥಿತಿ (ಆಬ್ಬಿಸ್) ಇವು ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಚೋದಕಗಳೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಉದರದ ಒಳಪೊರೆಯ ಉರಿಊತ (ಪೆರಟೊನೈಟಿಸ್), ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಆಡಚಣೆ, ಉದರದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯಾನಂತರ ಕಾಣಬರಬಹುದಾದ ಜಠರದ ತೀವ್ರ ಹಿಗ್ಗು (ಅಕ್ಯೂಟ್ ಡೈಲಟೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೊಮಕ್) ಈ ರೋಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನ ಚಾಪದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಪ್ರಚೋದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದು ಮರಣಸೂಚಕ ಎಂದು ಗಣಿಸಬಹುದು.

==ಕೇಂದ್ರ==
ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವೇ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಈಡಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಮಿದುಳಿನ ಉರಿಊತ (ಎನ್‍ಸಿಫಲೈಟಿಸ್), ಮಿದುಳುಪೊರೆ ಉರಿಊತ (ಮೆನಿಸ್ ಜೈಟಿಸ್), ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಮಾಂಸ (ಟ್ಯೂಮರ್), ಮಿದುಳಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವ (ಝರೀಮಿಯ), ನ್ಯುಮೋನಿಯ ಗೌಟ್ ಮುಂತಾದ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ವಿಷಮತೆ (ಟಾಕ್ಸೀಮಿಯ) ಮನೋಕ್ಲೇಶ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉನ್ಮಾದ (ಹಿಸ್ಟೀರಿ ಕಲ್‍ಕನ್‍ವರ್ಶನ್‍ಡಿಸಾರ್ಡರ್), ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರಬಹುದಾದ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಇವುಗಳಿಂದ ಕೇಂದ್ರದ ನೇರ ಪ್ರಚೋದನೆ ಉಂಟಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕಜನ್ಯ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ರಿಂದ 25 ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರು ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವ ಕಾಲವೆಲ್ಲ ಸತತವಾಗಿ ಮಿನಿಟಿಗೆ 2-3 ಬಾರಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಸುತ್ತ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಿದ್ರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯಿಂದ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಾಂತರ ಈ ರೀತಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಇರಬಹುದಾದರೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅದು ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಭಾವೋನ್ಮಾದಿ, ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

==ಅಂತ್ಯ==
ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಯೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಚೋದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಬರಬಹುದು. ಎದೆಯ ಅಡ್ಡತಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಮ್ಭಿಡಿಯಾಸ್ಟೈನಮ್) ದುರ್ವಾಂಸ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯಗಂತಿ ಅವನತಿ, ಹೃದಯದ ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ (ಪೆರಿತಿರ್ಡಿಯಮ್) ಉರಿಊತ, ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮೇಲ್ಪೊರೆಯ ಉರಿಊತ (ಮೀಡಿಯಾಸೈನಲ್ ಪ್ಲೂರಿಸಿ), ಮಹಾಪಥಮನಿ ಹಿಗ್ಗಿದ ಸ್ಥಿತಿ (ಅಯೋರ್ಟಿಕ್ ಅನ್ಯೂರಿಸಮ್); ವಪೆಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ ವ್ರಣ, ವಪೆಯ ಮೂಲಕ ಎದೆ ಒಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂತ್ರವೃದ್ಧಿ (ಡಯಾಪ್ರಾಗ್ ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹರ್ನಿಯ) ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರದ ನೇರ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ನ್ಯೂಮೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ವಿಷಮತೆ ಮಾತ್ತ ಕಾರಣವಲ್ಲದೆ ವಪೆಯ ಮೇಲಿನ ಪೊರೆಯ ಉರಿಊತವೂ (ಡಯಾಫ್ರಾಗ್‍ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ಲೊರಿಸಿ) ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆದೋರುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಎಪಿಡೆಮಿಕ್ ಹಿಕ್ಕಪ್, ಇನ್‍ಫೆಕ್ಷಿಯ ಹಿಕ್ಕಪ್) ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಸತತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಹಲವು ಕ್ಷಣಗಳ ಬಿಡುವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಎನ್ ಸಿಫಲೈಟೀಸ್ ಲೆಥಾರ್ಜಿಕ ಎಂಬ ರೋಗದ ವಿಶೇಷ ರೂಪವಿದು. ಮಾಮೂಲ ಲೆಫಾರ್ಜಿಕದಲ್ಲಿ ರೋಗ ವಿಕಾರ ನಡು ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗಗದಲ್ಲಿಯು (ಮಿಡ್ ಬ್ರ್ರೆಯ್ನ್) ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಡುಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.

ಗೊತ್ತುಗುರಿ ಇಲ್ಲದ (ಕ್ಯಾಶುಯಲ್) ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಕೆಲವು ಮಿನಿಟುಗಳಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅದರ ತೊಂದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು, ಇದರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹಲವಾರು ಉಪಾಯಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಒಂದೆರಡು ಗುಟುಕು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ತುಂಡು ಬಾಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚೀಪುತ್ತಿರುವುದು ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶ: ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಅಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತೇನೋ. ಏನೇ ಆಗಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಅಗತ್ಯ.

==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ==
{{Refbegin}}
* Provine, Robert R. ''Curious Behavior: Yawning, Laughing, Hiccupping, and Beyond'' (Harvard University Press; 2012) 246 pages; examines the evolutionary context for humans
* {{cite journal |last=Shubin |first=Neil |title=Fish Out of Water |url=https://archive.org/details/sim_natural-history_2008-02_117_1/page/26 |journal=Natural History |pages=26–31 |volume=117 |issue=1 |date=February 2008 |id={{INIST|19986878}} }} – hiccup related to reflex in fish and amphibians.
{{Refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/2730251.stm BBC News: Why we hiccup]
* [https://web.archive.org/web/20140722145942/http://www.wired.com/2008/02/evolution-expla/ WIRED: The Best Cure for Hiccups: Remind Your Brain You’re Not a Fish]
* {{cite journal | author = Cymet TC | title = Retrospective analysis of hiccups in patients at a community hospital from 1995–2000 | journal = J Natl Med Assoc | volume = 94 | issue = 6 | pages = 480–3 | date = June 2002 | pmid = 12078929 | pmc = 2594386 }}
* [http://www.webmd.com/digestive-disorders/tc/hiccups-topic-overview WebMD: Hiccups]

{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರತಿವರ್ತನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>gvjnsa1wq5ieo71d82kj25610rkrvb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕನ್ನಡ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126252</id>
    <revision>
      <id>1435558</id>
      <parentid>1340683</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58517-13</username>
        <id>102921</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಚಂಪೂ ಪ್ರಾಚೀನತೆ */</comment>
      <origin>1435558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72161" sha1="ktxe6kd3c8mcgsh8j1nynz2bnucfnyf" xml:space="preserve">'''ಕನ್ನಡ ಚಂಪೂಸಾಹಿತ್ಯ''' - [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] [[ಕನ್ನಡ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇತರ ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ [[ಭಾಷೆ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[ಚಂಪೂ]] (ಚಂಪು) ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆದ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಕಾರ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಆಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೊದಮೊದಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠಕವಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ಅದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯವೂ ಸುಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.

== ಚಂಪೂ ಲಕ್ಷಣ ==
ಚಂಪೂವಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು [[ದಂಡಿ]]ಯ (ಸು.೬೫೦) ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶವೆಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಅನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಹೇಮಚಂದ್ರ]] (೧೦೮೮-೧೧೭೨), [[ವಿಶ್ವನಾಥ]] (೧೪ನೆಯ ಶ.), [[ವಿದ್ಯಾನಾಥ]] (೧೪ನೆಯ ಶ.) ಮುಂತಾದವರು ತಮ್ಮ [[ಅಲಂಕಾರ]] ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗವರ್ಮ II, ಉದಯಾದಿತ್ಯ ಇವರ ಅಲಂಕಾರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿಷಯದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ದಂಡಿ ಚಂಪುವಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು '''ಗದ್ಯಪದ್ಯಮಯೀ ಕಾಚಿಚ್ಚಂಪುರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ''' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಚಂಪುಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗದ್ಯಪದ್ಯಮಯಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಫುರಿಸಿರುವ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಾಗಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಈಚಿನವರು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಚಂಪೂ ಪದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ==
[[ಚಂಪೂ|ಚಂಪು]] ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದುದು. ಅದರ ನಿಷ್ಟತ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮೂಲವಾದುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವವರು ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿಯೂ ಕನ್ನಡ ಮೂಲವಾದುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವವರು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಾಗಿಯೂ ಹೇಳುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಗೆ ವಿಚಾರಮಾಡುವುದು ಪ್ರಕೃತ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಚಂಪು ಮಾತೂ ರೀತಿಯೂ ಕನ್ನಡದ್ದೇ ಎಂದು ಹೇಳುವವರ ವಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿವೇದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಕನ್ನಡ ಚಂಪೂ ಮೂಲ ==
ಚಂಪುವಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳುವವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗೆ : ಪ್ರಾಚೀನವಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಕಾರ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದಲ್ಲ. ಈಚೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದು ಪ್ರ.ಶ.10ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ. [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಭಟ್ಟ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು.೯೧೫) ದಮಯಂತೀ ಕಥೆ ಅಥವಾ ನಳಚಂಪು ಮತ್ತು ಸೋಮದೇವನ ಯಶಸ್ತಿಲಕ ಚಂಪು (ಪ್ರ.ಶ.೯೫೯)-ಇವು ಈಗ ತಿಳಿದಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯ ಆದ್ಯ ಚಂಪು ಕೃತಿಗಳು. ಇವು ರಚನೆಯಾದದ್ದು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ರಾಜರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಕವಿಗಳಿಂದ. ಇವರು ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಕನ್ನಡ [[ಜೈನ]]ಕವಿಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿ ರೂಢಿಸಿದ್ದ ಚಂಪು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂಪುಗ್ರಂಥಗಳು ೮-೯ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರ.ಶ.ಸು. ೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಂಡಿ ಚಂಪುವಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ, ಆತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಚಂಪುಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ-ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ದಂಡಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರ್ತಿಯಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಉತ್ತರವಲ್ಲ. ಆತ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯನಾದುದರಿಂದ, ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಚಂಪು ಮೂಲತಃ ಸಂಸ್ಕೃತದ್ದೆಂದು ತೀಳಿದರೂ ಅದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ರೂಪ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅನುಕರಣೆಯ ಫಲವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಅದರದೇ ಆದ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದೆ.  ಇದಿಷ್ಟೂ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿಚಾರಸರಣಿ.

== ಚಂಪೂ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ==
ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೀಗೆಯೇ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ವಾಚೀನತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಾಕ್ಷಣಿಕರಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯನಾದ [[ದಂಡಿ]]ಯೊಬ್ಬನೇ ಅದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿರತಕ್ಕವನು ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.  ಚಂಪು ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಸವಾದ ರೂಪನಿಷ್ಟತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರ  ಅವಶ್ಯಕತೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯವಾದ [[ಶಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂ]]ದ ಅನೇಕ ಸರ್ಗಗಳು ಗದ್ಯಪದ್ಯಾತ್ಮಕಗಳಾಗಿರುವುದು-ಇವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಚಂಪುಕಾವ್ಯರೂಪ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು-ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಚುರವಾಗಿದ್ದ ಚತ್ತಾಣದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯಖಂಡಗಳು (ವಚನಗಳು) ನಡುನಡುವೆ ಸೇರಿ ಚಂಪು ತಲೆಯೆತ್ತಿರಬಹುದು-ಎಂಬುದಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂಪುವಿನ ಉಗಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ, (ಚೆತ್ತಾಣ ಎಂಬುದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ : [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ, ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಾವ್ಯರೂಪ. ಇದು ಬಾಜನೆ ಗಬ್ಬ, ವಾಚಿಸತಕ್ಕದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂದ, ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೃತ್ತಗಳು, ದೇಶೀಯ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಬರುತ್ತವೆ ; ಪದ್ದಳಿಯೂ ಬರಬಹುದು, ಇದು ಅಖಿಲ ವರ್ಣನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾವ್ಯ; ಆದ ಕಾರಣವೇ ಬಹುಶಃ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಚಂಪೂ ಉಗಮ ==
ಚಂಪುವಿನ ಉಗಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಮತವಿರುವುದೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯಿರುವುದೂ ಇದರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಸಂಗತಿಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಹೊರತು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೂ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಮೊದಲು ಕನ್ನಡ ಚಂಪುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಚಂಪುವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಕ, ಓದುಗಬ್ಬ, ಮಾರ್ಗ ಕವಿತ್ವ ಎಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗುವ ವಸ್ತು ಲೌಕಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳು, ವೈದಿಕ ಜೈನಪುರಾಣಗಳು, ಕಲ್ಪಿತ ಕಥಾವಸ್ತುವುಳ್ಳ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳು-ಇವು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆಕರಗಳು. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಉದಾತ್ತ ನಾಯಕನ ಮಹಿಮಾತಿಶಯ ನಿರೂಪಣೆ, ನಾಯಕ ಪ್ರತಿನಾಯಕ ಸಂಘರ್ಷ, ಇಷ್ಟದೈವ, ದೈವಭಕ್ತ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಾದಿಗಳ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಥನ, ಮತಪ್ರಸಾರ, ತತ್ತ್ವಪ್ರಸಾರ, ಮನೋರಂಜನೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರೌಢಕವಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣನೆಗಳ ಪ್ರಾಚುರ್ಯ, ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯತೆ, ವಿಭಿನ್ನ ರಸದೃಷ್ಟಿ-ಇವು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಗಿಂತಲೂ ಕವಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿರುತ್ತದೆ. ದೇಸೀಯವಾದ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಭೂಯಿಷ್ಠವಾದ ಆಲಂಕಾರಿಕ ಪದರಚನೆ-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಒಮ್ಮೆ ಇದು ಮೇಲುಗೈಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎರಡನೆಯದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆಯೆರಡರ ಹಿತಮಿತವಾದ ಮಿಶ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ.

== ಚಂಪೂ ಲಕ್ಷಣ ==
ಕನ್ನಡ ಚಂಪುವಿನಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷಣಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಗದ್ಯಪದ್ಯಗಳ ಸಮಪ್ರಾಚುರ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪದ್ಯ ಗದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗದ್ಯಪದ್ಯಗಳು. ಇಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಂಥದೇ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ, ಹೀಗೆಯೇ ಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ನಿಯಮವೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವರ್ಣನೆಗಳು, ಇತಿ ವೃತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗಳು ಸಂಬಂಧ ಸೂಚನೆಗಳು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದುಂಟು. ಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆಶ್ವಾಸ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೪ ಅಥವಾ ೧೬ ಇರಬಹುದು; ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಆದ್ಯಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ರೀತಿಯ ಪದ್ಯಬಂಧ ಮತ್ತು ಗದ್ಯಬಂಧಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೃತಿಯ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟದೇವತಾಸ್ತುತಿ, ಕೃತಿ ಕರ್ತೃವಿನ, ಪೋಷಕನ ವಿಚಾರ-ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸರಣಿಯ ವಿವರಗಳೂ ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿಯೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, [[ಕಂದ|ಕಂದಪದ್ಯ]]ಗಳೂ ಅವಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ [[ಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತ|ಖ್ಯಾತ ಕರ್ಣಾಟಕ]]ಗಳೆಂದು ರೂಢಿಯಾಗಿರುವ ಆರು ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ತರಳ, ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ ಮುಂತಾದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳೂ ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರಭಾವದ ರಗಳೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ದೇಶೀಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕರ [[ತ್ರಿಪದಿ]] ಮುಂತಾದವೂ ಕೃತಿಯ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂದ ವೃತ್ತಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಇತರ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳೂ ನಡುನಡುವೆ ಗದ್ಯವೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೃತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾದಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೃತಿವಸ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸ್ಯೂತವಾಗಿ ಹರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ, ಒಂದೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗದ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯೋ ಭಾವವೋ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೋ ಗದ್ಯಕ್ಕೋ ಮುಂದುವರಿಯುವುದುಂಟು. ಕೃತಿಯ [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸಿ]]ನ ವೈವಿಧ್ಯ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ ಗತಾನುಗತಿಕತೆಯನ್ನೂ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಯಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಕವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಚನಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯುವಂತಾಗಿದೆ. ರಚನೆಯ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ರಸಭಾವಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನೂ ಗದ್ಯವನ್ನೂ ಬಳಸುವುದು ಕಾವ್ಯಪುಷ್ಟಿಗೆ ಅನುಕೂಲವೇ ಆಗಿದೆ.

== ಚಂಪೂ ಇತಿಹಾಸ ==
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಚಂಪೂ]] ಸಾಹಿತ್ಯಪದ್ಧತಿಗೆ ಮೊದಲು, ಚತ್ತಾಣ ಮತ್ತು ಬೆದಂಡೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾವ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತರಾದ ಪದ್ಯಕವಿಗಳು ಕೆಲವರಾದರೂ ಅಂಥ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಆ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಂಡಿಯ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಯೂ ಚಂಪುವಿನ ಹೆಸರನ್ನೆತ್ತದಿರುವುದುನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಆತನಿಗೆ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಆತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಚತ್ತಾಣ, ಬೆದಂಡೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಕಾಲದಿಂದೀಚೆಗೆ ಚತ್ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಡುನಡುವೆ ಗದ್ಯಭಾಗಗಳು ಕೂಡಿ ಚಂಪು ರೀತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಕನ್ನಡ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಉಜ್ಜ್ವಲವೂ ಸುದೀರ್ಘವೂ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಉಳಿದ ಕಾವ್ಯಪದ್ಧತಿಗಳಿಗಿಂತ ಅದು ಕವಿಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದರಣೀಯವೂ ವಿದ್ವನ್ಮಾನ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದುದು ಅದರಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ, ಆರಂಭಕಾಲದ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದೊರೆತವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪಕವಿಯ (ಪ್ರ.ಶ. ೯೪೧) [[ಆದಿಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು [[ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ|ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನವಿಜಯ]]ಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದವು. ಅವುಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅವು ಆ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣತ ರಚನೆಗಳೇ ಆಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಯಾದ ಪಂಪ ಚಂಪು ರೀತಿಯನ್ನು ಕೌಶಲದಿಂದಲೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಪದ್ಧತಿ ಆತನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ಆ ಸಿದ್ಧರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಪಂಪ ಪುರ್ವಕಾಲದ ಕವಿ ಒಂದನೆಯ ಗುಣವರ್ಮ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೯೦೦) ಬರೆದಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಶೂದ್ರಕ]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ಚಂಪು ಕಾವ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು; ಆ ಕಾವ್ಯದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಗದ್ಯಭಾಗವೂ ಅಭಿನವವಾದಿ ವಿದ್ಯಾನಂದನ ಕಾವ್ಯಸಾರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಪಂಪ, ರನ್ನ ಮೊದಲಾದ ಜೈನಕವಿಗಳ ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಕಾವ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಗುಣವರ್ಮನ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ ಚಂಪು ಆಗಿದ್ದಂತೆ, ಆತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯ ಹರಿವಂಶ ಕೂಡ ಚಂಪು ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಈಚೆಗೆ 3ನೆಯ ಮಂಗರಸ (೧೫೦೮) ತನ್ನ ನೇಮಿಜಿನೇಶ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಜಯನೆಂಬ ಕವಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಪುರಾಣವನ್ನು ಚಂಪುರೂಪವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಯಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶ್ರೀವಿಜಯನೇ (ಸು. ೮೫೦) ಆ ಪುರಾಣಕರ್ತೃ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಿಜವಾದರೆ ಕನ್ನಡ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪುರ್ವ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೇ ಮೊದಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತನಾಗಿರುವ ಶ್ರೀವಿಜಯನೇ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಪುರಾಣಕರ್ತೃ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತರಾದ ಇತರ ಕವಿಗಳ ಕೃತಿವಿಚಾರ ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಏನೂ ತಿಳಿಯದು. ಇನ್ನು ಅಸಗ ಕವಿ (೮೫೩) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟ ಕುಮಾರಸಂಭವ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಂತೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಮಗೆ ಆ ಗ್ರಂಥ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಚಂಪು ಆಗಿದ್ದಿರುವುದು ಅಸಂಭವವೇನಲ್ಲ.

ಅಂತೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂಪುವಿನ ಇತಿಹಾಸ, ಈಗ ತಿಳಿದಮಟ್ಟಿಗೆ, ಒಂದನೆಯ ಗುಣವರ್ಮನಿಂದ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೯೦೦) ಆರಂಭವಾದಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಸು. ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಚಂಪುಯುಗ ಎನ್ನುವುದುಂಟು. ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನವಂತೂ ಆ ಕಾಲದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಚಂಪು ಕಾವ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯ (೧೦-೧೨ ಶ.) ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈಗ ನೋಡಬಹುದು.

ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಹಾಕಿದವ ಪಂಪಕವಿ. ಆತನ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳು ಆದಿಪುರಾಣ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನವಿಜಯ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಪುಮಾರ್ಗದ ಸಿದ್ಧರೂಪ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಅದರ ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಸೊಗಸು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಸ್ತು ಮತ್ತು ರೀತಿ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಆತನ ಚಂಪು ಕಾವ್ಯಗಳು ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಚಂಪು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕರಣೀಯವಾದ ಆದರ್ಶವಾಗಿಯೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಿದುವು. ಪಂಪನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೆನೆಯುವ, ಆತನ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಭಾವವನ್ನೂ ಉಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಿರೂಪಣ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳುವ, ಕವಿಗಳ ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಈ ವಿಷಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕವಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ಚಂಪುವಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಂಪನ ಚಂಪುವಿನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿವಿಶೇಷಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆಗಾಗ ಕೆಲವು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ತೋರಿರುವುದೂ ಉಂಟು.
ಪಂಪನ ಆದಿಪುರಾಣ ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರನ ಚರಿತೆ; ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನವಿಜಯ (ಪಂಪಭಾರತ) ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡದ್ದು. [[ಪೊನ್ನ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೯೫೦) [[ಶಾಂತಿಪುರಾಣ]] ೧೬ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಶಾಂತಿನಾಥನ ಚರಿತೆ. ಆತನ ಅನುಪಲಬ್ಧವಾದ ಭುವನೈಕರಾಮಾಭ್ಯುದಯ ಪ್ರಾಯಃ ರಾಮಾಯಣ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನುಳ್ಳ ಚಂಪು. ೧ನೆಯ ನಾಗವರ್ಮನ (ಸು. ೯೯೦) [[ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ಕಲ್ಪಿತ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನುಳ್ಳ [[ಬಾಣ]]ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚಂಪು ರೂಪ. [[ರನ್ನ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ೯೯೩) [[ಅಜಿತಪುರಾಣ]] ೨ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಅಜಿತನಾಥನ ಚರಿತೆ; [[ಗದಾಯುದ್ಧಂ|ಸಾಹಸಭೀಮವಿಜಯ]] (ಗದಾಯುದ್ಧ) ಗದಾಸೌಪ್ತಿಕ ಪರ್ವಗಳ [[ಭಾರತ]]ದ ಕಥೆ; ಪಂಪಭಾರತದ ೧೩-೧೪ನೆಯ ಆಶ್ವಾಸಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ್ದು. [[ದುರ್ಗಸಿಂಹ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೦೩೧) ಪಂಚತಂತ್ರ ವಸುಭಾಗಭಟ್ಟನ [[ಪಂಚತಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನೀತಿಕಾವ್ಯ. ಶ್ರೀಧರಾಚಾರ್ಯನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೦೪೯) ಅನುಪಲಬ್ಧವಾದ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಚರಿತೆ 8ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭನ ಚರಿತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಂಪುವಾಗಿರಬೇಕು. [[ಶಾಂತಿನಾಥ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೦೬೮) ಸುಕುಮಾರ ಚರಿತೆ ಜೈನ ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಗ ಕೇವಲಿಯೊಬ್ಬನ ಚರಿತೆ. [[ನಯಸೇನ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೧೧೨) ಧರ್ಮಾಮೃತ ಕಥಾರೂಪವಾಗಿ ಜೈನತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಕೃತಿ. [[ನಾಗಚಂದ್ರ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೧೪೦) ಮಲ್ಲಿನಾಥಪುರಾಣ ೧೯ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮಲ್ಲಿನಾಥನ ಚರಿತೆ ; [[ರಾಮಚಂದ್ರಚರಿತಪುರಾಣ]] (ಪಂಪರಾಮಾಯಣ) ವಿಮಲಸೂರಿ-ರವಿಷೇಣರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜೈನರಾಮಾಯಣ. ಕರ್ಣಪಾರ್ಯನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೧೬೦-೭೦) ನೇಮಿನಾಥಪುರಾಣ ೨೨ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ನೇಮಿನಾಥನ ಚರಿತೆ. [[ನೇಮಿಚಂದ್ರ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೧೮೦) [[ನೇಮಿನಾಥಪುರಾಣ]] (ಅರ್ಧನೇಮಿಪುರಾಣ) ಅದೇ ವಸ್ತುವನ್ನುಳ್ಳದ್ದು. ಆತನ ಲೀಲಾವತಿ ಕಲ್ಪಿತಕಥಾಕಾವ್ಯ. [[ರುದ್ರಭಟ್ಟ]]ನ (ಪ್ರ.ಶ.ಸು. ೧೧೮೫) [[ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಜಯ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣಕಥೆ. ಅಗ್ಗಳನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೧೮೯) ಚಂದ್ರಪ್ರಭಪುರಾಣ ಆ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಕಥೆ. ಆಚಣ್ಣನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೧೮೯-೧೨೦೫) ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ೨೪ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವರ್ಧಮಾನನ ಚರಿತೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಚಂಪುಕೃತಿಗಳು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಯಾವುವೂ ಈವರೆಗೆ ನಮಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ವಿವರಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ೧೦ ರಿಂದ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ವೀರಶೈವ ವಚನಕಾರರೂ ಕವಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ವಚನಗಳನ್ನೂ ರಗಳೆ ಷಟ್ಪದಿ ಮೊದಲಾದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ, ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದ ಚಂಪುವಿನ ಕೆಲವು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಈಗ ನೋಡಬಹುದು.

=== ಚಂಪೂ ಕೃತಿಗಳು ===
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂಪುವಿನ ಪ್ರಥಮ ಪುರಸ್ಕರ್ತರು ಜೈನಕವಿಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆದ್ಯರೂ ಅನಂತರದವರೂ ಸಂಸ್ಕೃತ (ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಕೃತ]]) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಪುರ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪದ್ಯರೂಪದ ಜೈನ ಮಹಾಪುರಾಣ, ಹರಿವಂಶಪುರಾಣ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಚಂಪುರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೈನ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ (ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ) ಭಾರತ ರಾಮಾಯಣಗಳ ಚಂಪುರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತ [[ನಾಟಕ]]ಗಳ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತು ಶೈಲಿಗಳೂ ಅಳವಟ್ಟಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಕಾಳಿದಾಸ|ಕಾಳಿದಾಸಾ]]ದ್ಯರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ವರ್ಣನೆಗಳು, ಅಲಂಕಾರ, ನಿರೂಪಣ ವಿಧಾನ, ಕಥಾಂಶ, ನಾಯಕವ್ಯಕ್ತಿ-ಇತ್ಯಾದಿ ಆ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಭ್ಙೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಚರಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ತೀರ್ಥಂಕರನ (ಮತ್ತು ಸಹಚರ ಜೀವರ) ಪುರ್ವಭವಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣದ ವಿವರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ಕಾಲೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮೀಕರಣ ಮೂಲಕವಾದ ವಸ್ತುಕಥನವಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕಲ್ಪಿತಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಚಂಪು ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಹೂಡಿದ ಕವಿ ನಾಗವರ್ಮ ೧. ಆತ ತನ್ನ ಕೃತಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಪಿತಕಥೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ಹಾಗೂ ಗದ್ಯರೂಪದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಚಂಪುರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪುರ್ಣವಾದ ಸಾಹಸ. ಈ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದೆ ನೇಮಿಚಂದ್ರ, ದೇವಕವಿ ಮತ್ತು ಚೌಂಡರಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮೂಲ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅದನ್ನು ಚಂಪುವಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂಪುವಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳ ಒಲವು, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದನೆಯ ನಾಗವರ್ಮನ ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿ ಅಖಂಡವಾದ ಕಥಾಸೂತ್ರವುಳ್ಳ ಚಂಪುವಾದರೆ, [[ದುರ್ಗಸಿಂಹ]]ನ ಪಂಚತಂತ್ರ ಹಲವು ಕಥೆಗಳ ಚಂಪು. [[ದೇಸಿ]] [[ಮಾರ್ಗ]]ಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯುವ ಗದ್ಯಪದ್ಯಗಳು, ದೀರ್ಘತರ ಸಮಾಸ ರಚನೆ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಪ್ರಿಯತೆ-ಈತನ ಪ್ರೌಢಶೈಲಿಯ ಚಂಪುವಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಕಥಾಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಚಂಪುಗದ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಹಲವು ಕಥೆಗಳ ಚಂಪುವಿನ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಮುಂದೆ ನಯಸೇನ ಮೊದಲಾದವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲಿಸಿತು. ಶಾಂತಿನಾಥನ ಸುಕುಮಾರಚರಿತೆ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ತೀರ್ಥಂಕರ ಚರಿತೆಯಾಗಿರದೆ ಉಪಸರ್ಗ ಕೇವಲಿಯೊಬ್ಬನ ಕಥೆಯಾಗಿರುವುದು ವಸ್ತುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಆತನ ಚಂಪುವಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಗಳೆ ಮತ್ತು ದೇಸಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಬಳಸಿದೆ.

ಈವರೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪು ಮಾರ್ಗ ನಯಸೇನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆತ ದೇಸಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಹತ್ತ್ವದಿಂದ, ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡು ಸರಳವಾದ ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಗಸಿಂಹನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಚಂಪುವಿನ ವಸ್ತು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಆಕರ್ಷಕವೂ ಅರ್ಥಯುಕ್ತವೂ ಆಯಿತು. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜನಜೀವನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿರುವ ಈ ಚಂಪು ಕೃತಿಯ ಶೈಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ನಾಗಚಂದ್ರನ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣನೆಗಳ ಪ್ರಾಚುರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಸೌಕುಮಾರ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕರ್ಣಪಾರ್ಯನ ಕೃತಿ ಅದರ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಥಾಭಿತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣನೆಗಳ ಗೋಜುಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಳಶೈಲಿಯ ಚಂಪುಕಾವ್ಯ. ನೇಮಿಚಂದ್ರನ ಕೃತಿಗಳು ಕಥೆಗಿಂತ ವರ್ಣನೆಗಳಿಗೆ, ಚಮತ್ಕಾರವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ಅಲಂಕಾರವೈಖರಿಗೆ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟಿರತಕ್ಕವು. ರುದ್ರಭಟ್ಟನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆಚಣ್ಣ ತನ್ನ ಕೃತಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಚಂಪುವಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಡನೆ ಚಿತ್ರಕವಿತ್ವದ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.

== ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಚಂಪೂ ಕೃತಿಗಳು  ==
೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಮ್ಮುಖ ವಾಗತೊಡಗಿತು. [[ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಕಾಲದಿಂದೀಚೆಗೆ ದೇಶ್ಯಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಹುರುಪುಗೊಂಡು ಕಾವ್ಯವಾಹಕಗಳಾದುವು. ಅವುಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಚಂಪುಪದ್ಧತಿ ಮುನ್ನಡೆಯಿತಲ್ಲದೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ವಸ್ತು]] ಮತ್ತು [[ಶೈಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ|ಶೈಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸರಳತೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಆದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪುವಿನ ರಚನೆಯೇನೂ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ನಯಸೇನನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ನೇಮಿಚಂದ್ರ ರುದ್ರಭಟ್ಟರ ಮಾರ್ಗವೇ ಚಂಪು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೨ರಿಂದ ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟ. ಈ ಅವಧಿಯ ಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈಗ ನೋಡಬಹುದು.

ಬಂಧುವರ್ಮನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೨೦೦) ಹರಿವಂಶಾಭ್ಯುದಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೇಮಿನಾಥ ಚರಿತ್ರೆ. ಆತನ ಜೀವಸಂಬೋಧನೆ ಜೈನಮತದ ದ್ವಾದಶಾನುಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಥಾರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಕೃತಿ. ದೇವಕವಿಯ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು.೧೨೦೦) ಕುಸುಮಾವಳಿ ಒಂದು ಕಲ್ಪಿತಕಥಾಕಾವ್ಯ. [[ಹರಿಹರ]]ನ [[ಗಿರಿಜಾಕಲ್ಯಾಣ]] (ಪ್ರ.ಶ. ಸು.೧೨೦೦) ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಾಹವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಪಾಶರ್ವ್‌ಪಂಡಿತನ ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೨೨೨) ೨೩ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡದ್ದು. ಸೋಮರಾಜನ ಉದ್ಭಟಕಾವ್ಯ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೨೨೨ ?) ಉದ್ಭಟದೇವನೆಂಬ ಶಿವಭಕ್ತನ ಕಥೆ. ಜನ್ನನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೨೩೦) ೧೪ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಅನಂತನಾಥನ ಚರಿತೆ. ಕಮಲಭವನ ಶಾಂತೀಶ್ವರ ಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೨೩೫) ೧೬ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಶಾಂತಿನಾಥನ ಚರಿತೆ. [[ಆಂಡಯ್ಯ]]ನ ಕಬ್ಬಿಗರ ಕಾವ್ಯ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೨೩೫) ವೈದಿಕ ಕಥಾಮೂಲದ ಶಿವಮನ್ಮಥರ ವಿರಸವೃತ್ತಾಂಥ. ೨ನೆಯ ಗುಣವರ್ಮನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೨೫೫) ಪುಷ್ಪದಂತ ಪುರಾಣ ೯ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಪುಷ್ಪದಂತನ ಚರಿತೆ. ಮಹಾಬಲನ ನೇಮಿನಾಥ ಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೨೫೪) ನೇಮಿತೀರ್ಥಂಕರನ ಚರಿತೆ. ಚೌಂಡರಸನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೩೦೦) ಅಭಿನವ ದಶಕುಮಾರ ಚರಿತೆ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥಾಕಾವ್ಯ. ನಾಗರಾಜನ ಪುಣ್ಯಾಸ್ರವ ಚಂಪು (ಪ್ರ.ಶ. ೧೩೩೧) ಜೈನತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಕೃತಿ. ವೃತ್ತ ವಿಲಾಸನ (ಸು. ೧೩೫೦) ಧರ್ಮಪರೀಕ್ಷೆ ಜೈನಮತೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕೃತಿ. ಬಾಹುಬಲಿ ಪಂಡಿತನ ಧರ್ಮನಾಥ ಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೩೫೨) ಮತ್ತು ಮಧುರನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೪೦೦) ಧರ್ಮನಾಥ ಪುರಾಣ ೧೫ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಧರ್ಮನಾಥನ ಚರಿತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆಯತವರ್ಮನ (ಕ್ರಿ. ಶ. ಸು. ೧೪೦೦) ಕನ್ನಡ ರತ್ನಕರಂಡಕ ಜೈನಮತದ ರತ್ನತ್ರಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕೃತಿ. ಕವಿಮಲ್ಲನೆಂಬುವನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೪೦೦) ಮನ್ಮಥವಿಜಯವೆಂಬ ಕೃತಿ ಪ್ರಾಯಃ ಶೃಂಗಾರಪ್ರತಿಪಾದಕವಾದುದು.

=== ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲದ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು ===
ಈ ಕಾಲದ ಚಂಪುವಿನ ಕೆಲವು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ಬಂಧುವರ್ಮ, ಪಾಶರ್ವ್‌ಪಂಡಿತ, ಜನ್ನ, ಕಮಲಭವ, ೨ನೆಯ ಗುಣವರ್ಮ, ಮಹಾಬಲ, ಬಾಹುಬಲಿ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಈ ಜೈನಕವಿಗಳು [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] ಚರಿತೆಗಳನ್ನು ಚಂಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಈ ಮೊದಲೇ ಸಂಪ್ರದಾಯಸಿದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿತವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದ ತೀರ್ಥಂಕರಚರಿತೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ರಚಿತವಾಗಿರತಕ್ಕವು. ಕಥೆಗಿಂತ ವರ್ಣನೆಗಳು, ಸರಳತೆಗಿಂತ ಪ್ರೌಢಿಮೆ, ದೇಸಿಗಿಂತ ಮಾರ್ಗ-ಇವುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕವಿಗಳ ಒಲವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಃ ಒಂದೆರಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಉಳಿದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಚರಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾಭಿತ್ತಿಯೇ ಅಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಕಾವ್ಯಾಂಗಗಳ ವರ್ಣನೆಗಳಿಂದಲೂ ಪುರಾಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಾಂಕ್ಷೆ ತಲೆದೋರಿದೆ. ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಸೋಮರಾಜ ವೀರಶೈವ ಚಂಪು ಕೃತಿಗಳೂ ಬಲು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವೇ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ವೀರಶೈವ ಚಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಹರನ ಗಿರಿಜಾಕಲ್ಯಾಣ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದುದಾಗಿ, ಅನಂತರದ ಕವಿಗಳು ಆತನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸೋಮರಾಜನ ಕೃತಿ ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಛಂದೋವೈವಿಧ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದಾಗಿದೆ.

ಗದ್ಯರೂಪವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಪಿತಕಥಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಚಂಪುವಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ [[ನಾಗವರ್ಮ]]ನ ಕಾವ್ಯಪದ್ಧತಿ ದೇವಕವಿ, [[ಚೌಂಡರಸ]]ರ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ದೇವಕವಿಯ ಕುಸುಮಾವಳಿ ಕಾವ್ಯ ಸುಬಂಧು, ಬಾಣರ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾದುದು; ಚೌಂಡರಸನ ಅಭಿನವ ದಶಕುಮಾರಚರಿತೆ ದಂಡಿಯ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯ ದಶಕುಮಾರಚರಿತೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಥೆಗಾರಿಕೆ, ರಸದೃಷ್ಟಿಗಳಿಗಿಂತ ವರ್ಣನೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಜೈನಮತ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕಥೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ನಯಸೇನನ ಕಾವ್ಯಪದ್ಧತಿ ಬಂಧುವರ್ಮ, ನಾಗರಾಜ, ವೃತ್ತ ವಿಲಾಸ ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಬಂಧುವರ್ಮನ ಜೀವಸಂಬೋಧನೆಯ ಚಂಪುವಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದುದು.

ಆಂಡಯ್ಯನ ಕಬ್ಬಿಗರ ಕಾವ ದೇಶ್ಯ ಮತ್ತು ತದ್ಭವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದ ಹಾಗೂ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಚಂಪು. ಆಯತವರ್ಮನ ಕನ್ನಡ ರತ್ನಕರಂಡಕ ಕೇವಲ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ವಿಷಯವನ್ನುಳ್ಳ ಚಂಪು. ಹೀಗೆ ಈ ಅವಧಿಯ ಚಂಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಚರಿತ್ರೆ, ಕಥೆ, ತತ್ತ್ವ - ಇವು ಅವಕಾಶ ಪಡೆದಿವೆ.

೧೫ರಿಂದ ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಕಾಲ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಳಿಗಾಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪದಿ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕಾವ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂದವು. ಅವುಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು ಆ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಂದಿನ ಚಂಪುಕಾವ್ಯಗಳ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಚಂಪುಕಾವ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಉತ್ತಮವಾದ ಮಾದರಿಗಳು ಸು. ೧೦-೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಬಂದು ಹೋಗಿದ್ದು, ಈಚಿನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವುಗಳ ಶುಷ್ಕ ಅನುಕರಣಗಳಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಮಧುರ ಕವಿಯ (೧೩೭೭-೧೪೦೪) ಧರ್ಮನಾಥಪುರಾಣ ಚಂಪುಶೈಲಿಯ ಅವಸಾನದ ಹಂಸಗೀತೆ.

ಚಂದ್ರಕವಿಯ (ಸು. ೧೪೩೦) ಪಂಪಾಸ್ಥಾನವರ್ಣನ [[ಹಂಪೆ]]ಯ [[ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ|ವಿರೂಪಾಕ್ಷ]] ದೇವರ ಆಸ್ಥಾನ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕುರಿತಿದೆ. ಸುರಂಗಕವಿಯ (ಸು. ೧೫೦೦) ತ್ರಿಷಷ್ಟಿ ಪುರಾತನಚರಿತ್ರ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ೬೩ ಶಿವಭಕ್ತರ ಕಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಥೆಯ ಒಂದು ಎಳೆಗೂ ಎಡೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಕೇವಲ ವರ್ಣನೆಗಳಿಂದಲೇ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುವ ಚಂದ್ರಕವಿಯ ಕೌಶಲ ಕುತೂಹಲಕರವಾದುದು; ಈವರೆಗಿನ ಚಂಪು ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ನವೀನವಾದುದು. ಕನ್ನಡದ ಅತಿ ಪುಟ್ಟ ಚಂಪುಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಇರುವ ಅಲ್ಪಾವಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣನೆಗಳು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಎಡೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಸುರಂಗಕವಿಯ ಕೃತಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ, ಕನ್ನಡದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಂಪು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಹರಿಹರನ ಕಥಾಮೂಲವನ್ನೂ ಚಂಪುಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು ಹರಿಹರನ ಅನಂತರದ ವೀರಶೈವ ಚಂಪುಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದೆರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆ ೧೭ ರಿಂದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಕವಿಗಳೇ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಜೈನ ಕವಿಗಳು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಚಂಪುಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೇಸಿ ಕಾವ್ಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೀಗಿದೆ :

ಪ್ರಭುಗನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೫೨೦) ಚೂಡನಾಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವೈಭೋಗರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳು ಈಶ್ವರನ ಆಸ್ಥಾನದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂಥವು. ವೀರಭದ್ರರಾಜನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೫೩೦) ವೀರಭದ್ರವಿಜಯ ವೀರೇಶನ ಚರಿತೆ. ಸದಾಶಿವಯೋಗಿಯ ರಾಮನಾಥವಿಲಾಸ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೫೫೪) ವೀರಶೈವ ಮತೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಮಾಡಿದ ರಾಮನಾಥಚಾರ್ಯನ ಚರಿತ್ರೆ. ಮುರಿಗೆ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರನ (ಸು. ೧೫೬೦) ಹಮ್ಮೀರ ಕಾವ್ಯ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಹಮ್ಮೀರರಾಜನ ಚರಿತೆ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಯ (ಸು. ೧೬೦೦) ಭೈರವೇಶ್ವರಪುರಾಣ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಭೈರವರಾಜನ ಕಥೆ. ಶಾಂತವೀರ ದೇಶಿಕನ (ಸು. ೧೬೫೦) ನನ್ನಯ್ಯಗಳ ಚರಿತ್ರೆ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ನನ್ನಯ್ಯನ ಚರಿತೆ. [[ಷಡಕ್ಷರಿ]]ಯ ರಾಜಶೇಖರವಿಲಾಸ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೬೫೫) ಸತ್ಯೇಂದ್ರ ಚೋಳನ ಮಗನಾದ ರಾಜಶೇಖರನ ಕಥೆ; ಬಸವರಾಜ ವಿಜಯ ಅಥವಾ ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೬೭೭) [[ಬಸವಣ್ಣ]]ನವರ ಚರಿತ್ರೆ, ಶಬರಶಂಕರವಿಲಾಸ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಿರಾತಾರ್ಜುನೀಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು.

೧೬-೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೀರಶೈವ ಕವಿಗಳ ಈ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನೂ ಶಿವಭಕ್ತರ ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ವಸ್ತು, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಹರನ ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಭಾವ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಂದಿನಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಣನೆ, ಅಲಂಕಾರ, ಕವಿಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಂಪುಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಮುನ್ನಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಭುಗನ ಶಿವಾಸ್ಥಾನ ವರ್ಣನೆಯ ಚಿಕ್ಕ ಚಂಪುಗ್ರಂಥಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ೧೦೧ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಯಃ ಶತಕ ಚಂಪು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ತಳೆದಂತೆ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕವಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುನ್ನಡೆದಿದೆ. ವೀರಭದ್ರನ ಕೃತಿ ವರ್ಣನಾಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಚಂಪು. ಸದಾಶಿವಯೋಗಿಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ [[ಷಟ್ಪದಿ]]ಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು [[ವೀರಶೈವ]] ಚಂಪು ಕಾವ್ಯಕರ್ತತೃಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಮರ್ಥನಾದವನೆಂದರೆ ಷಡಕ್ಷರಿ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತ್ವಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಈತನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಈತನ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪುಕಾವ್ಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಚಂಪುಶೈಲಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಿಟ್ಟೂ ಬಿಡದಂತೆ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಿಕಷವಾಗಿತ್ತು. ಷಡಕ್ಷರಿಯಂಥ ಕವಿ ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪಾಲುಗೊಂಡು, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣನ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪನಾಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವೈಖರಿಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.

=== ನಡುಗನ್ನಡ ಉತ್ತರ ಕಾಲದ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ===
೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರರಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಯನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೬೭೨-೧೭೦೪) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕವಿಗಳು ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ತುಂಬ ನೆರವಾದರು. [[ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ]]ನ ಕಾಲದ ಹಾಗೂ ಅವನ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದ ಕವಿಸಮೂಹದಲ್ಲಿ [[ತಿರುಮಲಾರ್ಯ]], [[ಚಿಕುಪಾಧ್ಯಾಯ]], [[ತಿಮ್ಮಕವಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, [[ಮಲ್ಲರಸ]]-ಇವರು ಚಂಪುಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಷಡಕ್ಷರಿಯ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ತಿರುಮಲಾರ್ಯ (೧೬೪೫-೧೭೦೬) ಚಿಕದೇವರಾಜವಿಜಯ ಆ ದೊರೆಯ ಪುರ್ವಜರ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಆತನ ಜನನ ಬಾಲ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತಿದೆ. ಚಿಕುಪಾಧ್ಯಾಯನ (೧೬೭೨) ಹಸ್ತಿಗಿರಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ (೧೬೭೯) ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪುರಾಣದ ತೀರ್ಥಕಾಂಡಕಾಲಿದ್ದ ಉಕ್ತವಾದ ಕಂಚಿಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಕಮಲಾಚಲ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ (೧೬೮೦) ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣದ ತೀರ್ಥಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ ಹಿಮವದ್ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ರುಕ್ಮಾಂಗದ ಚರಿತೆ (೧೬೮೧) ಏಕಾದಶೀವ್ರತದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. [[ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣ]] ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಪರಿವರ್ತನೆ. ದಿವ್ಯಸೂರಿಚರಿತೆ ೧೨ ಮಂದಿ ಆಳ್ವಾರರ ಚರಿತ್ರೆ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕಬಹ್ಮವಿದ್ಯಾವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪಂಚಕಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಮತಸಿದ್ಧಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳು. ತಿಮ್ಮಕವಿಯ (೧೬೭೭) ಯಾದವಗಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು (೧೬೭೭) ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣೋಕ್ತವಾದ ಯಾದವಗಿರಿಯ (ಮೇಲುಕೋಟೆಯ) ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ವೆಂಕಟಗಿರಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ (೧೬೭೯) ತಿರುಪತಿಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೬೭೮) ಶ್ರೀರಂಗ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪುರಾಣದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀರಂಗಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಮಲ್ಲರಸನ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. ೧೬೮೦) ದಶಾವತಾರ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳ ಕಥನವಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮನ (ಸು. ೧೭೦೦) ಸರಜಾ ಹನುಮೇಂದ್ರಚರಿತೆ ತರೀಕೆರೆ ಪ್ರಭು ಸರಜಾ ಹನುಮೇಂದ್ರನ ಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಚಂಪುಕೃತಿಗಳು ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೀಗಿದೆ : ಇಮ್ಮಡಿ ಮುರಿಗೆಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಾಲಾಸ್ಯಪುರಾಣ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೭೨೦) ಮಧುರೆಯ ಸುಂದರೇಶ್ವರ ೬೪ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ನಟಿಸಿದ ಕಥಾವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕುರಿತಿದೆ. ವೆಂಕಟೇಶನ (ಸು. ೧೭೪೦) ಹಾಲಾಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವೂ ಶಿವಲೀಲಾಪರವಾದುದು. ಲಿಂಗಣ್ಣನ (ಸು. ೧೭೫೦) ಕೆಳದಿ ನೃಪವಿಜಯ ಕೆಳದಿಯ ಅರಸರ ಚರಿತ್ರೆ. ವೆಂಕಾಮಾತ್ಯನ (ಸು. ೧೭೭೦) ರಮಾಭ್ಯುದಯ ಕಾವ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಅವತಾರವೇ ಮೊದಲಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡದ್ದು. ದೇವಚಂದ್ರನ ರಾಮಕಥಾವತಾರದಲ್ಲಿ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೭೯೭) ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರಾಮಾಯಣ ಕಥೆ ಬಂದಿದೆ. ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತನ (ಚಂದ್ರಸಾಗರ ವರ್ಣಿಯ?) ಭವ್ಯಜನಚಿಂತಾಮಣಿ (೧೮೧೫) ಜಿನಪುಜಾಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸದ್ಗತಿ ಪಡೆದವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಮ್ಮಯ ಕವಿಯ ರಾಜವಂಶರತ್ನಪ್ರಭೆ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೮೩೪) [[ಮೈಸೂರು ಅರಸರು|ಮೈಸೂರು ಅರಸ]]ರ ಚರಿತ್ರೆ. ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜನ ನಳಕೂಬರ ವಿಲಾಸ (ಪ್ರ.ಶ. ೧೮೫೧) ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ನಳಕೂಬರನ ಕಥೆ. ನರಪತಿಚರಿತ ಅಲಂಕಾರಗ್ರಂಥ. ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯನ ಗಯೋಪಾಖ್ಯಾನ (೧೮೫೭) ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ (ಸು. ೧೮೬೦) ಸರಸ್ವತೀ ಪ್ರಬಂಧ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀದೇವೀ ಕಥೆಯೆಂಬ ಪುರ್ವಕಥೆ. [[ಬಸವಪ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಗಳ (೧೯ನೆಯ ಶ.) ದಮಯಂತೀಸ್ವಯಂವರ ಮಹಾಭಾರತದ ನಳೋಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು.

=== ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾಲದ  ಚಂಪೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ===
೧೭ ರಿಂದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಚಂಪುಸಾಹಿತ್ಯದ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಈಗ ಗಮನಿಸಬಹುದು; [[ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್|ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ ಆತನ ಪೋಷಣೆಯ ಹಲವರು ಕವಿಗಳೂ ಆ ಕವಿಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಇತರ ಕೆಲವರೂ ಕೆಲವು ಚಂಪುಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹಲವು ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ ಚಿಕುಪಾಧ್ಯಾಯ ಸ್ವತಃ ಆರೇಳು ಚಂಪುಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದುದಲ್ಲದೆ ತಿಮ್ಮಕವಿ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿರಚನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕನಾದ. ತಿರುಮಲಾರ್ಯ ಶುದ್ಧವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಂಪುಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ ಮೇಲೆ, ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ವರಪ್ರಸಾದಿ, ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ, ಲಿಂಗಣ್ಣ, ತಮ್ಮಯ ಕವಿ-ಇವರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ತಿರುಮಲಾರ್ಯನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಗತ್ಯಗಳೂ ಹಾಡುಗಳೂ ಸೇರಿವೆಯೆಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಚಿಕುಪಾಧ್ಯಾಯ ಪುರಾಣೋಕ್ತವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಗಳನ್ನು ಚಂಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ, ತಿಮ್ಮಕವಿ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ. ಆತನ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ, ಪುರಾಣಾನುವಾದ, ಆಚಾರ್ಯರ ಚರಿತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಮತಸಿದ್ಧಾಂತ-ಈ ವಸ್ತುವೈವಿಧ್ಯ ಅಳವಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಚಂಪುಕಾಲದ ಚಂಪುಪದ್ಧತಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಈತ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ದಿವ್ಯಸೂರಿಚರಿತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪಂಚಕಗಳು ತಮಿಳು ಮೂಲದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವಂತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಾಂಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಷಟ್ಪದಿಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ವರ್ಣನೆಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದೆ. ಲಿಂಗಣ್ಣನ ಕೆಳದಿನೃಪವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯದ ಪ್ರಾಚುರ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮಯ ಕವಿಯ ಕೃತಿ ರುಚಿಪ್ರಚಾರ ಎಂಬ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸೀಸಪದ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜನ ನರಪತಿಚರಿತ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ ವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಂಪುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯನ ಗಯೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಷಟ್ಪದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಅವಧಿಯ ಚಂಪುಕೃತಿಗಳು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸತಾಗಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಮುನ್ನಡೆದಿರುವುದೂ ಮಾರ್ಗಕವಿತ್ವವನ್ನೂ [[ಹಳಗನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನವನ್ನು ದಾಟಿಬಂದಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಚಂಪುರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳಿಗಿರುವ ಅಭಿಮಾನವನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸತಕ್ಕದ್ದಾಗಿದೆ.

೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂಪು ರೀತಿಯ ಭವಿಷ್ಯವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಏಳುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಚಂಪುಕಾವ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಹೊರಬಂದಿರುವುದುಂಟು. ಸೋಸಲೆ ಅಯ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಈ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೀಶೂರ ಮಹಾರಾಜ ಚರಿತಂ ಎಂಬೊಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ೧೯೫೦ ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಟಿ. ಕೇಶವಭಟ್ಟರು ಸತ್ತ್ವಾವಲೋಕನಂ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಗ್ರಂಥಗಳೆಂದರೆ ವಿನಾಯಕರಚಿತ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮರ ಆಕಾಶಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ. ಮೊದಲ ಕೃತಿ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರರೂಪವಾದುದು. ಆದರೂ ಆತ್ಮವಿಕಾಸವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಂಥದು. ಎರಡನೆಯದು ಪುರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳ ಸಮೀಕ್ಷಾರೂಪವಾದುದು. ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಚಂಪು ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಯೋಗ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

{{Wikisource|ಕನ್ನಡ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ|ಕನ್ನಡ ಚಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>ktxe6kd3c8mcgsh8j1nynz2bnucfnyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಜರಪ್ಪಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130996</id>
    <revision>
      <id>1435540</id>
      <parentid>1361029</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3755" sha1="kyi7w8tiv0ampcw0sp26j0flygkyra6" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Maa Chhinnamasta Temple.jpg|thumb]]
'''ರಜರಪ್ಪಾ''' ಭಾರತದ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಮ್‍ಗಢ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಜಲಪಾತ]]ವೂ ಇದೆ.

=== ಜಲಪಾತ ===
[[ಚಿತ್ರ:Near_Rajrappa_falls_Ramgarh_Jharkhand_India.jpg|left|thumb|ದಾಮೋದರ್ ನದಿ ಜೊತೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಭೇರಾ ನದಿಯ ನೋಟ]]
ಭೇರಾ ಅಥವಾ ಭೈರವಿ ನದಿಯು ದಾಮೋದರ್ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ಇದು ೯.೧ ಮೀಟರ್ (೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರಮಣೀಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಭೇಟಿನೀಡುವವರು ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಯನಮನೋಹರ ಬಂಡೆ ರಚನೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;india9&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Rajrappa-Falls-58836.htm|title=Rajrappa Falls|publisher=india9|access-date=2010-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606023125/http://www.india9.com/i9show/Rajrappa-Falls-58836.htm|archive-date=2011-06-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book_kishore&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=COHI7LlpkSAC&amp;pg=PA301&amp;dq=harihar+dham&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=qLNYT6G3JcPRrQeFuKCADA&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=harihar%20dham&amp;f=false|title=India - A Travel Guide|last=Dr. B.R. Kishore|first=Dr. Shiv Sharma|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd|isbn=9788128400674|pages=301}}&lt;/ref&gt;

=== ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ ===
ರಜರಪ್ಪಾ ಜಲಪಾತವು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಜರಪ್ಪಾದಲ್ಲಿನ ದಾಮೋದರ್ ಕಣಿವೆಯು ಬಹುಆವರ್ತಕ ಕಣಿವೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ಅಸಾಂಗತ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಣಿವೆಯು ಇದರ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

== ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳ ==
ರಜರಪ್ಪಾ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ದಿನಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 2,500-3,000 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;hazaribagh&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hazaribag.nic.in/pages/rajrappa.htm|title=Rajrappa|publisher=Hazaribagh district administration|access-date=2010-04-20|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619063701/http://hazaribag.nic.in/pages/rajrappa.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಲ್ಲಿರುವ ಛಿನ್ನಮಸ್ತ (ಛಿನ್ನಮಸ್ತಿಕಾ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) [[ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಮಲ]]ದ ತಳಪಾಯದಲ್ಲಿನ [[ಕಾಮದೇವ]] ಮತ್ತು [[ರತಿ]]ಯ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಛಿನ್ನಮಸ್ತ ದೇವಿಯ ಶಿರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಛಿನ್ನಮಸ್ತ ದೇವಾಲಯವು ಅದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಶೈಲಿಗೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]]</text>
      <sha1>kyi7w8tiv0ampcw0sp26j0flygkyra6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139928</id>
    <revision>
      <id>1435562</id>
      <parentid>1378350</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6218" sha1="tsv6683zcoca0magwxxmet8v6z1ezjh" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Shyok-River.jpg|right|thumb| ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ]]
[[ಚಿತ್ರ:Maitreya_Buddha_-_Nubra.jpg|thumb|228x228px| 35 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಮೈತ್ರೇಯ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ. ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ.]]
'''ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿ''' (ಅಕ್ಷರಶಃ '''ಸಾವಿನ ನದಿ''&lt;nowiki/&gt;')&lt;ref name=&quot;Kapadia1999&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pl5qHu_K45kC&amp;pg=PA230|title=Across Peaks &amp; Passes in Ladakh, Zanskar &amp; East Karakoram|last=Harish Kapadia|publisher=Indus Publishing|year=1999|isbn=978-81-7387-100-9|page=230|quote=Shyok: river of death. (Sheo: death).}}&lt;/ref&gt; [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ]] ಒಂದು ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಲಡಾಖ್|ಉತ್ತರ ಲಡಾಖ್]] ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಗಿಟ್-ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು {{Convert|550|km|abbr=on}} ಉದ್ದವಿದೆ.

ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿಯು [[ಸಿಯಾಚಿನ್|ಸಿಯಾಚಿನ್ ಹಿಮನದಿಯ]] ನಾಲಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರೀಮೋ ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿಯ ಜೋಡಣೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರೀಮೋ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಗೊಂಗ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡು, ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನುಬ್ರಾ ನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಶ್ಯೋಕ್ ಕಣಿವೆಯು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಯಗುಲುಂಗ್ ಬಳಿ ಕಿರಿದಾದ ಕಮರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಬೋಗ್‍ಡಾಂಗ್, ತುರ್ತುಕ್ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಕ್ಷಿ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/turtuk-the-last-village-on-the-india-pak-border-is-where-the-clich-s-stop-and-fantasies-begin/article1-1344873.aspx|title=Turtuk, the village on the India-Pak border, is where the clichés stop and fantasies begin|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515013648/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/turtuk-the-last-village-on-the-india-pak-border-is-where-the-clich-s-stop-and-fantasies-begin/article1-1344873.aspx|archive-date=15 May 2015}}&lt;/ref&gt; ಶ್ಯೋಕ್ ಕಣಿವೆಯ ಮತ್ತೆ ಸಾಲ್ಟೋರೋ ನದಿಯ ಸಂಗಮದ ಹತ್ತಿರ ಘುರ್ಸೇ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾರ್ಡು ಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೆರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ನದಿ ಸಿಂಧೂವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/3720519/Keris Aerial view of river junction]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BennettJones&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Bu4yHImhtIYC&amp;pg=PA306|title=Pakistan and the Karakoram Highway|last=Bennett-Jones|first=Owen|last2=Brown, Lindsay|last3=Mock, John|date=1 September 2004|publisher=Lonely Planet Publications|isbn=978-0-86442-709-0|edition=6th Revised|series=Lonely Planet Regional Guides|page=306|access-date=2009-08-26}}&lt;/ref&gt;

== ಶ್ಯೋಕ್ ಕಣಿವೆ ==
ಶ್ಯೋಕ್ ಕಣಿವೆಯು ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ಯೋಕ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯು ನುಬ್ರಾ ಕಣಿವೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಲಡಾಖ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ ಖಾರ್ದುಂಗ್ ಲಾ [[ಲೇಹ್|ಲೇಹ್‌ನ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದ್ದು ಶ್ಯೋಕ್ ಮತ್ತು ನುಬ್ರಾ ಕಣಿವೆಗಳ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಂತಿದೆ. [[ಸಿಯಾಚಿನ್|ಸಿಯಾಚಿನ್ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್]] ನಂತರದ ಕಣಿವೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

== ಗ್ಯಾಲರಿ ==
&lt;gallery&gt;
ಚಿತ್ರ:View of Saling Bridge over Shyok River, Khaplu.jpg|[[Khaplu Valley|ಖಾಪ್ಲು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಯೋಕ್]]
ಚಿತ್ರ:Shiyok River (Pakistan).jpg|ಖರ್ಫಾಕ್ ಮತ್ತು ಯುಗು
ಚಿತ್ರ:Shoyok and Nubra Valley map.jpg|ರಸ್ತೆ ಸೂಚಕ ನಕ್ಷೆ
&lt;/gallery&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

* Sharad Singh Negi: ''Himalayan Rivers, Lakes, and Glaciers''. Indus Publishing 1991,  
* H. N. Kaul: ''Rediscovery of Ladakh''. Indus Publishing 1998,  , p.&amp;nbsp;30-31 ([https://books.google.com/books?id=mg8My6WaWRcC&amp;pg=PA30&amp;dq=shyok&amp;lr=&amp;as_brr=3 restricted online version (Google Books)])

== ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
 {{Reflist}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/542462/Shyok-River ''Shyok River''] at the [[ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ|Encyclopædia Britannica]]
* [https://web.archive.org/web/20210628204821/https://www.india9.com/i9show/Shyok-River-22248.htm Shyok River]
* [http://www.thutong.doe.gov.za/ResourceFiles/EDN/webs/10131/ladak_60.htm Shyok]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [https://web.archive.org/web/20110904195852/http://shyok.org/ &quot;Shyok Valley Project - An Experiment In Suof Jammu and Kashmir&quot;]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]]</text>
      <sha1>tsv6683zcoca0magwxxmet8v6z1ezjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಜೂಲಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140158</id>
    <revision>
      <id>1435547</id>
      <parentid>1362351</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7525" sha1="erdcmao0qxouecgd5r84akslu8ezoiu" xml:space="preserve">'''ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಜೂಲಾ''' ಎಂಬ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ   [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]]ದ [[ರಿಷಿಕೇಶ]] ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಗಂಗಾ]] ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಸೇತುವೆಯು ೫ ಕಿ.ಮಿ.(೩ಮೈಲಿ)ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.  ಈ ಸೇತುವೆಯು[[ಟಿಹ್ರಿ ಗಢ್‌ವಾಲ್|ತೆಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ತಪೋವನದ ಎರಡು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಪೌರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜೊಂಕನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ಸೇತುವೆಯು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಗಳ ಓಡಾಟಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಇದು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ,ಈ ಸೇತುವೆಯು ರಿಷಿಕೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಜೂಲಾದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆಯೇ ರಾಮ ಜೂಲ, ಇದು ೨ಕಿ.ಮಿ.(೧.೨ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ ೫,೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಬದಲಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುವುದು  ಕೆಳಹಾದಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಧೃಢಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಸಹ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲ. ಸೇತುವೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದ್ವಿಚಕ್ರಗಳು ಅಥವ ನಾಲ್ಕುಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದ್ದು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೆಣಬಿನ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ  ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kohli|first=M.S.|title=Mountains of India: Tourism, Adventure and Pilgrimage|year=2002|publisher=Indus Publishing Company|location=New Delhi|isbn=81-7387-135-3|page=316}}&lt;/ref&gt;    ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಜೂಲಾ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು&lt;ref name=&quot;india9&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Lakshman-Jhula-20926.htm|title=Lakshman Jhula|publisher=India9.com|accessdate=2009-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606062757/http://www.india9.com/i9show/Lakshman-Jhula-20926.htm|archive-date=2011-06-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸೇತುವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಫಲಕಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ಮೊದಲ ಫಲಕ ಹೀಗಿದೆ:
 
ಎರಡನೇ ಫಲಕ ಹೀಗಿದೆ:

ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಜೂಲಾ ತೂಗು ಸೇತುವೆ

ವ್ಯಾಪ್ತಿ - ೪೫೦ ಅಡಿಗಳು

ಬೇಸಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ರಸ್ತೆಯ ಎತ್ತರ - ೫೯ ಅಡಿಗಳು

ಈ ಸೇತುವೆಯು ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೦ ರಂದು ಸಿ.ಐ.ಇ. ಕೆ.ಸಿ.ಎಸ್.ಐ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗವರ್ನರ್ ಎಚ್‌ಇ ಸರ್ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಹ್ಯಾಲಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಮಾಡಲ್ಲ್ಪಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ೧೯೨೭-೧೯೨೯ನೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ೨೮೪ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ರಾಯ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶೆಪರ್‌ಷಾದ್ ತುಲ್ಶಾನರ ತಂದೆ ರಾಯ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸೂರಜ್ಮಾಲ್ ಜುಂಜುನ್‌ವಾಲಾರವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ೨೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೨೪ ರ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದು, ಇದರ ಎಡಭಾಗದ ತಳಭಾಗವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದೆ. ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಹೊಸ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಯ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶೆಪರ್ಶಾದ್ ತುಲ್ಶನ್ ಅವರ ತಂದೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯಾವುದೇ ಸುಂಕ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ..

ಎರಡನೇ ಫಲಕ ಹೀಗಿದೆ:&lt;gallery&gt;
ಚಿತ್ರ:Laxmanjhula.jpg|ಸೇತುವೆ ಒಂದು ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Rishikesh view across bridge.jpg|
ಚಿತ್ರ:Sunset - Lakshman Jhula.jpg|
ಚಿತ್ರ:CZTC6561.jpg|ವಾಣಿಜ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
&lt;/gallery&gt; 

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಂಪರ್ಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>erdcmao0qxouecgd5r84akslu8ezoiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸುಜಯ್ ಕೆ. ಗುಹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144065</id>
    <revision>
      <id>1435568</id>
      <parentid>1367376</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="1ww398hbvbrll6l0l5a1ep7f60lvpqh" xml:space="preserve">'''ಸುಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಗುಹ''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ]] ೨೦ ಜೂನ್ ೧೯೪೦ ರಂದು &lt;ref&gt;[http://www.iitkgp.ac.in/top-awardees/daa1.php?Sl=73 Distinguished Alumnus of IIT Kharagpur]&lt;/ref&gt; ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಐಐಟಿ ಖರಗ್‌ಪುರದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಿ.ಟೆಕ್. ಪದವಿ  ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಬಾನಾ-ಚಾಂಪೇನ್‌ನ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.  ತದನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ|ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಗುಹ ಅವರು  ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1|title=The Revolutionary New Birth Control Method for Men|last=Gifford|first=Bill|website=Wired May 2011|publisher=Wired Magazine|access-date=2012-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607225051/http://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1|archive-date=2011-06-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಗುಹ ಅವರು ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಗುಹ ಅವರು ಪುನರ್ವಸತಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಐಐಟಿ ಖರಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದರು.&lt;ref&gt;[http://www.iitkgp.ac.in/top-awardees/daa1.php?Sl=73 Distinguished Alumnus of IIT Kharagpur] retrieved 2015-04-23.&lt;/ref&gt; ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಗುಹ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಹಾರ್ಮೋನ್-ರಹಿತ ಪಾಲಿಮರ್-ಆಧಾರಿತ ಪುರುಷ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ( RISUG ) ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ  ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1|title=The Revolutionary New Birth Control Method for Men|last=Gifford|first=Bill|website=Wired May 2011|publisher=Wired Magazine|access-date=2012-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607225051/http://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1|archive-date=2011-06-07|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFGifford&quot;&gt;Gifford, Bill. [https://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1 &quot;The Revolutionary New Birth Control Method for Men&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607225051/http://www.wired.com/magazine/2011/04/ff_vasectomy/all/1 |date=2011-06-07 }}. ''Wired May 2011''. Wired Magazine&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;31 May&lt;/span&gt; 2012&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-closer-to-world-s-first-male-contraceptive-injection/story-o3lTFLnCkKHpuEDNNqrEnO.html|title=India closer to world's first male contraceptive injection|last=Kaul|first=Rhythma|publisher=Hindustan Times|access-date=2020-08-30}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>1ww398hbvbrll6l0l5a1ep7f60lvpqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:A826</title>
    <ns>3</ns>
    <id>145448</id>
    <revision>
      <id>1435615</id>
      <parentid>1435255</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yashawantha</username>
        <id>102927</id>
      </contributor>
      <comment>/* Question from Yashawantha (೧೫:೫೩, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ</comment>
      <origin>1435615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159261" sha1="th0y05s7ygveo8c2zxuu02kk31gc3pu" xml:space="preserve">{{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Translate ==

Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್
Total → ಒಟ್ಟು
Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ
Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ
Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ 
Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Template ==

{{Translation|&quot;      &quot;}} 👈
{Translation|&quot;      &quot;}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added template. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

{{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ 
This👇 template 
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

Hello dear mentor! 
I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. 
If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. 
All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=kn&amp;from=en&amp;page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&amp;targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen  &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&amp;wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== ಅನುವಾದ ==
ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ  ಅನುವಾದಿಸಲು  ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದ  [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== ವರ್ಗ ==

[[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== Errors ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇
{{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ ==

{| style=&quot;background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]]
|style=&quot;font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;&quot; | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ'''
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt=&quot;Wikidata&quot;]]
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | 

ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ.

'''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.'''
|}
{{clear}}
----

ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 
&lt;div style=&quot;border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;
ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1143808 --&gt;

== Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]
Greetings Organisers,

We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]]

Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so.

Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns.

Thanks and Regards, 

Feminism and Folklore 2023 International Team

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24455456 --&gt;

== ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ ==

&lt;div style=&quot;border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;font-size: 1.4em;&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;/p&gt;
&lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1149743 --&gt;

== About wpcleaner ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&amp;btnI=I%27m+Feeling+Lucky&amp;source=hp&amp;ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&amp;iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&amp;ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&amp;gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki  for refference &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation help ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] 

Do you know other language in india. If possible go through this  [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Page ==

ನೀವು  ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ  ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 has been extended ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]

Greetings Organizers,

Greetings from Feminism and Folklore International Team,

We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more

We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language.

Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance.

Best wishes,

International Team
Feminism and Folklore.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;{{int:please-translate}}

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

'''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next?

# Please complete the jury on or before 15th of May 2023.
# Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest.
# Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]'''
# You can also put the names of the winners on your local project page.
# We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes.

Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance.

Thanks and regards,

'''International Team'''&lt;br /&gt;
'''Feminism and Folklore'''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== about page deleted ==

my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

:@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)
::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) ==

ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&amp;oldid=25345565 --&gt;

== Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) ==

Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]  ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation of taxobox ==

Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks.

[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. &quot;Your Impact&quot; provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=all-time&amp;pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಕರ್ನಾಟಕ  ==

ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , 
:::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸಹಾಯ ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]]  , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:Request on [[WP:VP]] , i will import it &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ==

ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, 

ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ...

ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ

ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ?

[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್.
::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ..
::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ.
::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) ==

how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&amp;action=edit&amp;redlink=1 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Help Wanted with CampWiz ==

Hi,  Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) ==

How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

:please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

== Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) ==

Hello,
how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] &amp; https://guc.toolforge.org/?by=date&amp;user=Veena+Sundar+N._ .&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Organising Tuluvas Aati Month ==

[[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]]
Hello Organizers,

We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone.
Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form].

Best regards,&lt;br&gt;
'''Tuluvas Aati Month Team'''.

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&amp;oldid=27685549 --&gt;

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ ==

ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers &amp; Jury ==

Hello Community Organizers and Jury,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

# First Prize: $25 USD

# Second Prize: $20 USD

# Best Jury Article: $15 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''.

Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles.

Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles.

We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;March 5, 2025&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form]


Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.

We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]]

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Stella and Tiven

Wiki loves folklore international team


[[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&amp;oldid=28309519 --&gt;

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ,  ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
:{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) ==

Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please use [[special:mypage/Sandbox]] . --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

I hope this message finds you well.

We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process.

To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants:

=== How to Submit Articles via Campwiz ===
'''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/

# Access the Tool
#* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials).
# Select the Campaign
#* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. 
# Add Your Article
#* Click on &quot;'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''&quot; button.
#* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field.
#* Click on &quot;'''CHECK'''&quot; button. 
#* If you have more articles to submit, click on the  '''&quot;SUBMIT ANOTHER&quot;''' button. 
# Check your submissions. 
#* To check if your submissions went through please click on the '''&quot;DETAILS&quot;''' button
#* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. 

=== Need Help? ===
* Technical issues? 
Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics).
* Eligibility questions?
New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines.
* Still stuck? 
Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page.

Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success!

Looking forward to your response,

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organizer

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ ==

ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines &amp; Results Submission ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},

Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign!

As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions:

===Jury Guidelines:===
* Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025.
* Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words.
* No poor or machine-translated content.
* Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore).
* Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article.
* Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines.
* All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies.
* Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page:

===Submission Link:===
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results

Please include the following for each winner:
* Username
* Link to the local user talkpage
* Their ranking (1st, 2nd, or 3rd)

For more information, you can also refer to the main contest page:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

If you need help or have any questions, feel free to reach out.

Warm regards, &lt;br&gt;
Stella Sessy Agbley&lt;br&gt;
Coordinator, Feminism and Folklore

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) ==

Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

:once completed you can move page by using , tools &gt; move option on top right section on the line of title --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

== Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

I hope this message finds you well.

This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible.

Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results]

We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}}
Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. 

Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign.

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&amp;oldid=28842648 --&gt;

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Request ==

Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)

== Deletion ==

Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::::Good that SWViewer catch these edits, &amp; Thanks for notifying about.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) ==

مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Citoid ==

Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&amp;q=Citoid-template-type-map.json&amp;title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar  kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Translation request ==

Hello, A826. 

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? 

Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wikimedian,

We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;Checklist for Organizers 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us in upcoming office hours 
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. 

Thank you and all the best,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=29948401 --&gt;

== Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ  https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:{{done}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;

== Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants.

As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign.

'''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please submit your response by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future!

Regards,

'''Feminism and Folklore Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704175 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ==

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ ==

ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]]  


ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:

:'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]'''
# '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ
# '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ
# '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು
# '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು
# '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ

'''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:'''

* ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
* Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
* ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ
* &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (&lt;code&gt;{{tl|cite web}}&lt;/code&gt; ಅಥವಾ &lt;code&gt;{{tl|cite book}}&lt;/code&gt;)
* ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ
* ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! ==
&lt;div style=&quot;background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Feminism and Folklore organisers,

We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition!

The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period.

In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate.

Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle.

'''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.'''

This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation.

If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org.

Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition!

'''Wiki Loves Folklore International team'''

&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=31123349 --&gt;

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ,

ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ:

'''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ'''

ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು:

'''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು'''

ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ.
:* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ.
:* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು.
:* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ.
:* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ:
:*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ.
:*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
:*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ.
:*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. 
:*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
:*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ:
:** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ.
:** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ.
:ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&amp;page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&amp;action=show-download-screen --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ &quot;ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು/ಸದಸ್ಯರು ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಖಾತೆ ರಚಿಸಿದ ನಂತರ 5 ದಿನಗಳು ಕಾಯಬೇಕು. [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] ದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ಎಂ._ಕೆ._ಇಂದಿರ?action=raw ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ] ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. &lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೧:೩೮, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಇದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೆ &quot;ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿನಂತಿ. ಸದಸ್ಯ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ. [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:Thanks for submitting article, due to festival I am currently busy I just saw article you posted and I would suggest please include any notable reference links in your article.&lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೦:೫೦, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] on [[:ಮೈಲೇಶ್ವರ|ಮೈಲೇಶ್ವರ]] (೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ramanagoudabiradar28|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:there something else information needed to added please feel to add content which has credible references. &lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೦:೫೨, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Yashawantha|Yashawantha]] (೧೫:೫೩, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Yashawantha|Yashawantha]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Yashawantha|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೩, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>th0y05s7ygveo8c2zxuu02kk31gc3pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145800</id>
    <revision>
      <id>1435551</id>
      <parentid>1430171</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39572" sha1="mqc3d7zravlxsx72h1po7kwybeyy4n7" xml:space="preserve">
[[ಚಿತ್ರ:Lytro_Illum_Camera.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Lytro_Illum_Camera.jpg/220px-Lytro_Illum_Camera.jpg|thumb| ಲಿಟ್ರೋ ಇಲ್ಲಮ್ ೨ ನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]
[[ಚಿತ್ರ:Lytro_light_field_camera_-_front_and_back.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Lytro_light_field_camera_-_front_and_back.jpg/220px-Lytro_light_field_camera_-_front_and_back.jpg|thumb| ಲಿಟ್ರೋನ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗ, ಮೊದಲ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಮುಂಭಾಗದ ಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು LCD ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ]]
'''ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ''', ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ''ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ'' ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ [[ಕ್ಯಾಮರ|ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ; ಅಂದರೆ, ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ನಿಖರವಾದ ದಿಕ್ಕು. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಇದು ವಿವಿಧ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವು ತೀವ್ರತೆ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಮೇಜ್ ಸಂವೇದಕದ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಲಾದ ಮೈಕ್ರೋ-ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಟಿ-ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅರೇಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧ. [[ಪ್ರಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ|ಹೊಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು]] ಫಿಲ್ಮ್-ಆಧಾರಿತ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.
{{TOC limit|3}}

== ಇತಿಹಾಸ ==

=== ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ===
ಮೊದಲ ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಬ್ರಿಯಲ್ ಲಿಪ್‍ಮ್ಯಾನ್|ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಲಿಪ್‌ಮನ್]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು &quot; ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ &quot; ಎಂದು ಕರೆದರು. ಲಿಪ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮೈಕ್ರೋಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ನಿಯಮಿತ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಸಣ್ಣ ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಎಮಲ್ಷನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಭಾಗಶಃ ಎಂಬೆಡ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿದ ಕಚ್ಚಾ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಅಡೆಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ವಾಂಗ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.  ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಕ್ಯಾಮರಾ ಮುಖ್ಯ ಮಸೂರದ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಮೇಜ್ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸದ ಚಿತ್ರದ ಭಾಗಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.

=== ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ===
[[ಚಿತ್ರ:Lytro_Illum_light_field_camera_demonstration.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Lytro_Illum_light_field_camera_demonstration.jpg/220px-Lytro_Illum_light_field_camera_demonstration.jpg|thumb| ಲೈಟ್ರೋ ಇಲ್ಲಮ್ ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದ ನಂತರ ಫೋಕಲ್ ಡಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಪ್ತ್ ಆಫ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ - ಸಮೀಪ ಫೋಕಸ್ (ಮೇಲ್ಭಾಗ), ದೂರದ ಫೋಕಸ್ (ಮಧ್ಯ), ಫುಲ್ ಡೆಪ್ತ್ ಆಫ್ ಫೀಲ್ಡ್ (ಕೆಳಭಾಗ)]]
&quot;ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ&quot; ಎಂಬುದು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಬಳಸುವ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ . ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂವೇದಕದ ಇಮೇಜ್ ಪ್ಲೇನ್‌ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಭಿದೂರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ &lt;ref&gt; Hahne, C.; Aggoun, A.; Velisavljevic, V.; Fiebig, S.; Pesch, M. (2016). &quot;Refocusing distance of a standard plenoptic camera&quot;. Optics Express. 24 (19): 21521–21540. Bibcode:2016OExpr..2421521H. doi:10.1364/oe.24.021521. hdl:10547/622011. PMID 27661891.&lt;/ref&gt;೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ತಂಡವು ೧೬-ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೯೦,೦೦೦೦ ಮೈಕ್ರೊಲೆನ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು, ಇದು ೯೦ ಕಿಲೋಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಸೆಟಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ಗರಿಷ್ಟ ಬೇಸ್‌ಲೈನ್ ಮುಖ್ಯ ಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶ ಶಿಷ್ಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದು &quot;ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ&quot; ಅನ್ನು ನಿಕಟ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಆಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. 

=== ಫೋಕಸ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ===
ಲುಮ್ಸ್ಡೈನ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿವ್ ಅವರು ಮೈಕ್ರೊಲೆನ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮಸೂರದ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ನ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಿಸಬಹುದಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ಗಾಗಿ ಕೋನೀಯ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮರು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಡಿಮೆ ಕೋನೀಯ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅಲಿಯಾಸಿಂಗ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬಹುದು.

=== ಕೋಡೆಡ್ ಅಪರ್ಚರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ===
ಮೈಕ್ರೋಲೆನ್ಸ್ ಅರೇ ಬದಲಿಗೆ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಮುದ್ರಿತ ಫಿಲ್ಮ್ ಮಾಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೈಕ್ರೊಲೆನ್ಸ್ ಅರೇಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ವಿಪಥನಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಖವಾಡ ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಇಮೇಜ್ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ತಲುಪುವ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹೊಳಪನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

==== ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ====
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ:

* ವೇರಿಯಬಲ್ ಡೆಪ್ತ್ ಆಫ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು &quot;ರೀಫೋಕಸಿಂಗ್&quot;: ಲಿಟ್ರೋದ &quot;ಫೋಕಸ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್&quot; ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ ೨ ಆಯಾಮದ  ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಲೈಟ್ರೋದ &quot;ಫೋಕಸ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್&quot; ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಫೋಕಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸುವ ಬದಲು, &quot;ಫೋಕಸ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್&quot; ಹೆಚ್ಚು 2D ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ 2D ಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರಬಹುದು. ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರದಲ್ಲಿ 2D ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು &quot;ರೀಫೋಕಸ್&quot; ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೋಕಸ್ ಮತ್ತು ಜೂಮ್ ರಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು &quot;ರೀಫೋಕಸ್-ಎಬಲ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಫೋಕಸ್ ಸ್ಪ್ರೆಡೆಬಲ್&quot; ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಮ್ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಮ್ ವಿವಿಧ ಆಳಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಅಥವಾ ೫ ಅನುಕ್ರಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಮರುಕಳಿಸುವ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು &quot;ಫೋಕಸ್ ಬ್ರಾಕೆಟಿಂಗ್&quot; ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;https://allthingsd.com/20110621/meet-the-stealthy-start-up-that-aims-to-sharpen-focus-of-entire-camera-industry/&lt;/ref&gt;
* ವೇಗ : ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮೊದಲು ಲೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಫೋಕಸ್ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಯಿಂಟ್-ಅಂಡ್-ಶೂಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.  ಕ್ರೀಡಾ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಸ್ವಯಂ-ಫೋಕಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ.
* ಕಡಿಮೆ-ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ: ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ದೊಡ್ಡ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಬೆಳಕಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.forbes.com/sites/tomiogeron/2011/06/21/shoot-first-focus-later-with-lytros-new-camera-tech/?sh=7500ed8b6a15&lt;/ref&gt;  
* 3D ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು : ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವು ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರಿಂದ, 3D ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಚಿತ್ರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 3D ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;https://spie.org/news/3632-3d-imaging-and-wavefront-sensing-with-a-plenoptic-objective?SSO=1&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20121218083624/http://www.tvbeurope.com/newsletter-3dmasters-content/full/plenoptic-lens-arrays-signal-future&lt;/ref&gt; 

=== ಲೋಹಗಳ ರಚನೆ ===
೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, NIST ೩ ಸೇಂ.ಮೀ(೧.೨ ಇಂಚು)-೧.೭ ಕಿ.ಮೀ(೧.೧ ಮೈ ರ ಫೋಕಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಧನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸಾಧನವು ೩೯x೩೯-ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಟೈಟಾನಿಯಂ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮೆಟಾಲೆನ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಹವು ಬಲ ಅಥವಾ ಎಡ-ವೃತ್ತವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ನಾಭಿದೂರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ . ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಹಗಳು ಆಯತಾಕಾರದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆಯತದ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಬದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋಹಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಮೂಲಕ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newatlas.com/photography/nist-light-field-camera-record-depth-of-field/|title=Record-breaking camera keeps everything between 3 cm and 1.7 km in focus|last=Blain|first=Loz|date=2022-04-29|website=New Atlas|language=en-US|access-date=2022-04-30}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fan|first=Qingbin|last2=Xu|first2=Weizhu|last3=Hu|first3=Xuemei|last4=Zhu|first4=Wenqi|last5=Yue|first5=Tao|last6=Zhang|first6=Cheng|last7=Yan|first7=Feng|last8=Chen|first8=Lu|last9=Lezec|first9=Henri J.|date=2022-04-19|title=Trilobite-inspired neural nanophotonic light-field camera with extreme depth-of-field|url=https://www.nature.com/articles/s41467-022-29568-y|journal=Nature Communications|language=en|volume=13|issue=1|pages=2130}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/s41467-022-29568-y&lt;/ref&gt;

== ತಯಾರಕರು ==

=== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ===
ಲಿಟ್ರೋವನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರೆನ್ ಎನ್‌ಜಿ ಅವರು ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20111104052005/https://www.lytro.com/camera&lt;/ref&gt; ಲಿಟ್ರೋ ನ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂವೇದಕವು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರ ಸಂವೇದಕದ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಲಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಮಸೂರಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ತೀವ್ರತೆ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು.&lt;ref&gt;https://techcrunch.com/2011/07/22/doubts-about-lytros-focus-later-camera/&lt;/ref&gt; ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ 2D ಅಥವಾ 3D ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನಂತರ ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.dpreview.com/articles/1942514918/ces-2012-lytro-photowalk&lt;/ref&gt; ಲಿಟ್ರೋ ಇತರ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿತ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 2D ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಲಿಟ್ರೋ ಕ್ಯಾಮರಾದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಫೋಕಲ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ 2D ಇಮೇಜ್ ಫೈಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಗರಿಷ್ಟ ಇಲ್ಲಮ್ 2D ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ೨೪೫೦ x ೧೬೩೪ (೪.೦ ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು), 3D ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ೪೦ &quot;ಮೆಗಾರೇ&quot; ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://www.dpreview.com/products/lytro/compacts/lytro_illum/specifications&lt;/ref&gt;  ಇದು ೧೦೮೦ x ೧೦೮೦ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ಗರಿಷ್ಠ 2D ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಹೊಂದಿದೆ (ಸುಮಾರು 1.2 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ),&lt;ref&gt;https://www.cnet.com/culture/lytro-camera-5-things-to-know-before-you-buy/&lt;/ref&gt;  ಲಿಟ್ರೋ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://techcrunch.com/2018/03/20/sources-google-is-buying-lytro-for-about-40m/&lt;/ref&gt; 


೨೦೧೦ ರಿಂದ ರೇಟ್ರಿಕ್ಸ್, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ವೀಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ೧ ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.popsci.com/gadgets/article/2011-05/cameras-40000-lenses-help-salvage-blurry-images/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://petapixel.com/2010/09/23/the-first-plenoptic-camera-on-the-market/&lt;/ref&gt; 

ಡಿ'ಆಪ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.{{Fact|date=April 2022}}

=== ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ===
ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ತಮ್ಮ ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆಯೇ ಮೈಕ್ರೊಲೆನ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು [[ನಿಕಾನ್‌‌|ನಿಕಾನ್]] ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟೆಡ್ ಲೈಟ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ / ವೈಡ್-ಫೀಲ್ಡ್ ಫ್ಲೋರೊಸೆನ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಸಿಸಿಡಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಲೆನ್ಸ್ ಅರೇ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮೂಲಕ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ನಡುವಿನ ಬೆಳಕಿನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂತಿಮ ಮಲ್ಟಿಫೋಕಸ್ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಡಿಕಾನ್ವಲ್ಯೂಷನ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.graphics.stanford.edu/papers/lfillumination/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.graphics.stanford.edu/projects/lfmicroscope/&lt;/ref&gt;  

ನಂತರದ ಮೂಲಮಾದರಿಯು ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನದ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನ ಇಲ್ಯುಮಿನೇಷನ್ ಲೈಟ್ ಪಥದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮೈಕ್ರೊಲೆನ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಕಾಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಇಲ್ಯೂಮಿನೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ( ಓರೆಯಾದ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಅರೆ -ಕಪ್ಪು-ಕ್ಷೇತ್ರದಂತಹ ) ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ವಿಪಥನಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. 

[[ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಅಡೋಬ್]] ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವು ೧೦೦- ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ೧೯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಲಾದ ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೃಶ್ಯದ ಮೂರು ಆಯಾಮದ [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ|ಫೋಟೋವನ್ನು]] ಫೋಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಲೆನ್ಸ್ ದೃಶ್ಯದ ೫.೨-ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು. 

CAFADIS ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಾ ಲಗುನಾ (ಸ್ಪೇನ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ.  CAFADIS ಹಂತ-ದೂರ ಕ್ಯಾಮರಾಕ್ಕಾಗಿ (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ) ನಿಂತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ದೂರ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ವೇವ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಅಂದಾಜುಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಒಂದೇ ಶಾಟ್‌ನಿಂದ ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಆಳ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಆಲ್-ಇನ್-ಫೋಕಸ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು [[ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.

ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರೀಸ್‌ನ (MERL) ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ  ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಹೆಟೆರೊಡೈನಿಂಗ್ ತತ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮುದ್ರಿತ ಫಿಲ್ಮ್ (ಮಾಸ್ಕ್) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದಕದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಫಿಲ್ಮ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು.  ಮಾಸ್ಕ್ ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸವು ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ನಷ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೃಶ್ಯದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಫೋಟೋವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು.

ಪೆಲಿಕನ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ತೆಳುವಾದ ಬಹು-ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅರೇ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಲಿಕಾನ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮೈಕ್ರೋ-ಲೆನ್ಸ್ ಅರೇ ಇಮೇಜ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಬದಲಿಗೆ ೪ ರಿಂದ ೧೬ ನಿಕಟ ಅಂತರದ ಮೈಕ್ರೋ-ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;https://www.engadget.com/2013-05-02-pelican-imaging-array-camera-coming-2014.html&lt;/ref&gt; [[ನೋಕಿಯಾ|Nokia]] ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ Nokia [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್|ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದ ೧೬-ಲೆನ್ಸ್ ಅರೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪೆಲಿಕನ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್-ಅಲೋನ್ ಅರೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಧನದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗೆ ಆಳ-ಸಂವೇದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪೂರಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಪೆಲಿಕಾನ್ ಮುಂದಾಯಿತು. 

ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಶೈರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ARRI ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗವು ಬೆಳಕಿನ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖಾಗಣಿತಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ವಸ್ತುವಿನ ಅಂತರಗಳ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ರೇ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಸ್ಟಮ್-ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.  

ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿ K|Lens  ಕಿಕ್‌ಸ್ಟಾರ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಲೆನ್ಸ್ ಮೌಂಟ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊದಲ ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಲೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://www.k-lens.de/&lt;/ref&gt; ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋ-ಲೆನ್ಸ್ ವಸ್ತುವಿನ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹಾಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://cameramaker.se/Lightfield.htm&lt;/ref&gt; 

== ಅರ್ಜಿಗಳು ==
೨೦೧೭ ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಶವಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕಲಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಆಟೋಫೋಕಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಂತಹ ಆಟೋಫೋಕಸ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.  ಒಂದು ವಿಷಯದ ನಿಖರವಾದ 3D ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಸಂವೃತ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗದ ದೂರದರ್ಶನ|ಭದ್ರತಾ ಕ್ಯಾಮರಾದಿಂದ]] ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.stanford.edu/news/2005/november9/camera-110205.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-10-09 |archive-date=2022-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012155849/https://news.stanford.edu/news/2005/november9/camera-110205.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

== ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ==
ಲಿಟ್ರೋ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಎನ್ನುವುದು ಲಿಟ್ರೋ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಅಡ್ಡ-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮುಚ್ಚಿದ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ನ ಲಿಟ್ರೋ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.  ಈ ಮಧ್ಯೆ ಹಲವಾರು ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಟೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sites.google.com/site/videogeometry/research/polydioptric-camera-design |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-10-09 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009092811/https://sites.google.com/site/videogeometry/research/polydioptric-camera-design |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಲಿಟ್ರೋ  ಮಾದರಿಯ ಕ್ಯಾಮರಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ Matlab  ಉಪಕರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref&gt;https://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/75250-light-field-toolbox{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ಯಾಮ್ ಎನ್ನುವುದು GUI-ಆಧಾರಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಲಿಟ್ರೋ  ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್-ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಸ್-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://github.com/hahnec/plenopticam/&lt;/ref&gt; 

== ಸಹ ನೋಡಿ ==

* ಆಂಗಲ್-ಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ಪಿಕ್ಸೆಲ್
* ಬೊಕೆ
* ಸಂಯುಕ್ತ ಕಣ್ಣು
* ಫೆಮ್ಟೋ-ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ
* ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ
* ಲೈಟ್-ಇನ್-ಫ್ಲೈಟ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್
* ಫೋಟೋ ಮುಕ್ತಾಯ
* ಸ್ಟ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ
* ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* [http://graphics.stanford.edu/papers/lfcamera ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರೆನ್ ಎನ್‌ಜಿಯವರ ಲೇಖನ] (ಈಗ ಲೈಟ್ರೋದಲ್ಲಿದೆ)
* [https://web.archive.org/web/20070224081531/http://www.wired.com/news/technology/0,69594-0.html ಮಸುಕಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಯೋನಾರಾ ಎಂದು ಹೇಳಿ] ವೈರ್ಡ್.
* [http://graphics.stanford.edu/papers/fourierphoto ಫೋರಿಯರ್ ಸ್ಲೈಸ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]
* ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಯಿಂದ [http://www.graphics.stanford.edu/papers/lfmicroscope/lfmicroscope-sig06-mpeg4.mov ಲೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ವಿಡಿಯೋ] .
* [https://web.archive.org/web/20170716194017/http://spectrum.ieee.org/consumer-electronics/gadgets/lightfield-photography-revolutionizes-imaging/0 IEEE ''ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್'' ಲೇಖನ ಮೇ ೨೦೧೨ ''ಲೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ'', ಮಾದರಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ೨೦೧೨ ಮೇ ೧೧ ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ]
*ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ಲೆನೋಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.plenoptic.info www.plenoptic.info&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಣ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>mqc3d7zravlxsx72h1po7kwybeyy4n7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರೀಟಾ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146004</id>
    <revision>
      <id>1435544</id>
      <parentid>1435196</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55205" sha1="aacvbv4ms8chlpui0csjdilnstj1c36" xml:space="preserve">{{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ|image=[[File:Rita Levi-Montalcini (1986).png|thumb|ರೀಟಾ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ]]|birth_date={{birth date|1909|4|22|df=y}}|death_date=೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨|nationality=ಇಟಾಲಿಯನ್|alma_mater=ಟುರಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|known_for=ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶ|awards=ಇ‍ಎಮ್‍ಬಿ‍ಒ ಸದಸ್ಯತ್ವ (೧೯೭೪)
ಲೂಯಿಸಾ ಗ್ರಾಸ್ ಹಾರ್ವಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)
ಲಾಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೬)
ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೬)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದಕ (೧೯೮೭)
ಮಿಲಾನೊ-ಬಿಕೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪದವಿ (೨೦೦೮)|field=ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|signature=Rita Levi-Montalcini signature.svg}}
'''ರೀಟಾ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ''' (೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೦೯&amp;nbsp;– ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨) ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ]], ನ್ಯೂರೋಬಯಾಲಜಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ (ಎನ್‍‍‍ಜಿ‍ಎಫ಼್) ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊಹೆನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986|publisher=The Nobel Foundation|access-date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

೨೦೦೧ ರಿಂದ ಆಕೆಯ ಮರಣದ ತನಕ, ಅವರು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟರ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;natureobit&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bradshaw RA|title=Rita Levi-Montalcini (1909–2012) Nobel prizewinning neurobiologist and eminent advocate for science|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2013-01-17_493_7432/page/306|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|location=London|volume=493|issue=7432|pages=306|year=2013|pmid=23325208|doi=10.1038/493306a|bibcode=2013Natur.493..306B}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮಹತ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Rita-Levi-Montalcini|title=Rita Levi-Montalcini|last=&lt;!--Not stated--&gt;|website=Encyclopædia Britannica|access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೯ ರಂದು, ಅವರು ೧೦೦ನೇ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದರು, &lt;ref name=&quot;Rita100&quot;&gt;{{Cite journal|last=Abbott|first=A.|title=Neuroscience: One hundred years of Rita|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-04-02_458_7238/page/564|doi=10.1038/458564a|journal=Nature|volume=458|issue=7238|pages=564–567|year=2009|pmid=19340056}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌ನ]] ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;ibro&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ibro.info/Pub/Pub_Main_Display.asp?LC_Docs_ID=4067|title=The Doyenne of Neuroscience celebrates her 100th birthday|work=IBRO|access-date=31 December 2012}}{{Dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;excelle&quot;&gt;{{Cite news|url=http://excelle.monster.com/news/articles/3264-secret-of-longevity-no-food-no-husband-no-regrets|title=Secret of Longevity: No Food, No Husband, No Regrets or anything like that at all|last=Owen|first=Richard|date=30 April 2009|work=Excelle|access-date=31 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304211335/http://excelle.monster.com/news/articles/3264-secret-of-longevity-no-food-no-husband-no-regrets|archive-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೦೯ ರಂದು ಟುರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ  &lt;ref name=&quot;Sen&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.senato.it/leg/16/BGT/Schede/Attsen/00018431.htm|title=Scheda di attività – Rita Levi-Montalcini|access-date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt; ಇಟಾಲಿಯನ್ ಯಹೂದಿ ಪೋಷಕರಿಗೆ  ಜನಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;nytimes-obituary&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/12/31/science/dr-rita-levi-montalcini-a-revolutionary-in-the-study-of-the-brain-dies-at-103.html|title=Dr. Rita Levi-Montalcini, Nobel Winner, Dies at 103|last=Carey|first=Benedict|date=30 December 2012|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.economist.com/news/obituary/21569019-rita-levi-montalcini-biologist-died-december-30th-aged-103-rita-levi-montalcini Rita Levi-Montalcini&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;pravda&quot;&gt;{{Cite web|url=http://english.pravda.ru/society/anomal/31-12-2012/123358-rita_montalcini-0/|title=Homage to Rita Levi Montalcini|last=Costantino Ceoldo|date=31 December 2012|access-date=20 July 2013|quote=Born and raised in a Sephardic Jewish family in which culture and love of learning were categorical imperatives, she abandoned religion and embraced atheism.}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿ ಪಾವೊಲಾ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://massivesci.com/articles/rita-levi-montalcini-our-science-heroes/|title=Five facts about Rita Levi-Montalcini, who figured out how neurons grow|last=Reynolds|first=Lauren|date=15 March 2018|website=Massive Science}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಅಡೆಲೆ ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಒಬ್ಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಅಡಾಮೊ ಲೆವಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಇವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮೊನ್ಫೆರಾಟೊದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಟುರಿನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. &lt;ref name=&quot;nytimes-obituary&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/inpraiseofimperf0000levi|title=In Praise of Imperfection: My Life and Work|last=Levi-Montalcini|first=Rita|date=18 April 1988|publisher=Basic Books|page=[https://archive.org/details/inpraiseofimperf0000levi/page/28 28]|bibcode=1988piml.book.....L|quote=Mother and Father both came from Sephardic families which had moved respectively from Asti and Casale Monferrato, two towns of some importance in Piedmont, to settle in Turin at the turn of the century.|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬರಹಗಾರ್ತಿಯಾಗಲು ಯೋಚಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಬರಹಗಾರ್ತಿ [[ಸೆಲ್ಮಾ ಲಾಗೆರ್‍ಲೋಫ್|ಸೆಲ್ಮಾ ಲಾಗರ್‌ಲೋಫ್]] ಅವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದಳು, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2012-12-30/levi-montalcini-italian-nobel-prize-laureate-dies-at-103.html|title=Levi-Montalcini, Italian Nobel Laureate, Dies at 103|last=Krause-Jackson|first=Flavia|date=30 December 2012|publisher=Bloomberg|last2=Martinuzzi|first2=Elisa}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಿತ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಾಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ಟುರಿನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/1440078621.html?dids=1440078621:1440078621&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Mar+04%2C+2008&amp;author=JUDY+SIEGEL&amp;pub=Jerusalem+Post&amp;desc=Oldest+living+Nobel+laureate+arrives+today+on+solidarity+visit.+98-+year-old+Italian+neurologist+Rita+Levi-Montalcini+triumphed+over+Mussolini%27s+anti-Jewish+edicts&amp;pqatl=google|title=Oldest living Nobel laureate arrives today on solidarity visit. 98- year-old Italian neurologist Rita Levi-Montalcini triumphed over Mussolini's anti-Jewish edicts|last=Siegel|first=Judy|date=4 March 2008|work=[[The Jerusalem Post]]|access-date=16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022|archive-date=31 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://archive.today/20130131223754/http://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/1440078621.html?dids=1440078621:1440078621&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Mar+04,+2008&amp;author=JUDY+SIEGEL&amp;pub=Jerusalem+Post&amp;desc=Oldest+living+Nobel+laureate+arrives+today+on+solidarity+visit.+98-+year-old+Italian+neurologist+Rita+Levi-Montalcini+triumphed+over+Mussolini's+anti-Jewish+edicts&amp;pqatl=google|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ ತಂದೆ ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರಾಗಿ ಅವರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಯಪಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ವೈದ್ಯರಾಗಲು ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;nytimes-obituary&quot;/&gt; ಅವಳು ಟುರಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನ್ಯೂರೋಹಿಸ್ಟಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಗೈಸೆಪ್ಪೆ ಲೆವಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ನರಮಂಡಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅವಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. &lt;ref name=&quot;Rita100&quot;/&gt; ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮ ಕಮ್ ಲಾಡ್ ಎಂಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಲೆವಿಯ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಆದರೆ [[ಬೆನಿಟೋ ಮುಸೊಲಿನಿ|ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿಯ]] ೧೯೩೮ ರ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ ಆಫ್ ರೇಸ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾನೂನುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಿಂದ ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;fox1&quot;/&gt;

== ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ==
೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದ ತಡೆಯುವ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಟುರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಭ್ರೂಣಗಳಲ್ಲಿನ ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಗುರಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನರ ಕೋಶಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ನಂತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದಳು.  ಅವರು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ''ಡೆತ್ ಬೈ ಡಿಸೈನ್/ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್'' (೧೯೯೭) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0118947/fullcredits#cast|title=Death by Design: Where Parallel Worlds Meet|publisher=IMDb|access-date=31 December 2012}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಸಹೋದರ [[ಅವಳಿ ಜವಳಿ(ಜನಿಸುವಿಕೆ)|ಅವಳಿ]] ಸಹೋದರಿ ಪಾವೊಲಾಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಲಾವಿದೆಯಾದರು, ಅವರು ತನ್ನ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು ಅವರ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಬಿಳಿ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ತರಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jwa.org/encyclopedia/article/levi-montalcini-paola|title=Paola Levi-Montalcini|last=Di Genova|first=Giorgio|website=Jewish Women's Archive}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಹೋಲೋಕಾಸ್ಟ್|ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಿಂದ]] ಬದುಕುಳಿದರು, ಸುಳ್ಳು ಗುರುತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಯಹೂದಿ ಅಲ್ಲದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.treccani.it/enciclopedia/rita-levi-montalcini_(Dizionario-Biografico)/ Rita Levi Montalcini]&quot;, Treccani.it.&lt;/ref&gt; ನಾಜಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ebri.it/en/pagine/1_biografia_2_biography_30|title=EBRI - European Brain Research Institute|access-date=2022-10-16|archive-date=2019-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423031005/http://www.ebri.it/en/pagine/1_biografia_2_biography_30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಅಲೈಡ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಣತಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾದರು. ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಟುರಿನ್‌ಗೆ ಮರಳಿತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಗೆ ಒಂದು-ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ನೀಡಲಾಯಿತು; ವಿದೇಶಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್  ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;beckerexhibits.wustl.edu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/bios/levi_montalcini.htm|title=Missouri Women in the Health Sciences - Biographies - Rita Levi-Montalcini|access-date=2022-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528083935/http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/bios/levi_montalcini.htm|archive-date=2013-05-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಕೆಯ ಮನೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್  ರೀಟಾರಿಗೆ  ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸ(ನರ ಕೋಶಗಳ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಅವಲೋಕನಗಳಿಂದ ನರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶವನ್ನು (ಎನ್‍‍‍ಜಿ‍ಎಫ಼್) ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು) ವನ್ನು ಮಾಡಿದರು:. &lt;ref name=&quot;fox1&quot;/&gt; ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಮರಿಗಳು ಭ್ರೂಣಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ನರ ನಾರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಶಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಗಡ್ಡೆಯ ಕೋಶಗಳ ಸುತ್ತ ಹಾಲೋದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ನರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ ಹೇಳಿದರು: &quot;ಕಲ್ಲುಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ತೊರೆಗಳಂತೆ.&quot; &lt;ref name=&quot;makersmodernsci&quot;&gt;{{Cite book|title=Rita Levi-Montalcini: Discoverer of Nerve Growth Factor|last=Yount|first=Lisa|publisher=Chelsea House|year=2009}}&lt;/ref&gt;  &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; - ನರಗಳು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಗೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅವಳು ಮೊದಲು ನೋಡಿದ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು . ಆದರೆ ನರಗಳು ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಭ್ರೂಣದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿಗೆ ಗೆಡ್ಡೆ ಸ್ವತಃ ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.

ಅವರು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೈನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. &lt;ref name=&quot;beckerexhibits.wustl.edu&quot;/&gt;

೧೯೬೧ ರಿಂದ ೧೯೬೯ ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಸಿಎನ್ಆರ್ (ರೋಮ್) ನ ನ್ಯೂರೋಬಯಾಲಜಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ೧೯೬೯ ರಿಂದ ೧೯೭೮ ರವರೆಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಬಯಾಲಜಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;fox1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2012/12/30/nobel-winning-scientist-levi-montalcini-dies-in-rome-at-103-biologist-studied/|title=Nobel-winning scientist Levi-Montalcini dies in Rome at 103, biologist studied growth factor|date=30 December 2012|publisher=Fox News Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924182038/http://www.foxnews.com/world/2012/12/30/nobel-winning-scientist-levi-montalcini-dies-in-rome-at-103-biologist-studied/|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|access-date=16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ ಬಯಾಲಜಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅತಿಥಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/doorindream00elga/page/41|title=The door in the dream : conversations with eminent women in science|last=Wasserman|first=Elga R.|date=2000|publisher=Joseph Henry Press|isbn=0-309-06568-2|page=[https://archive.org/details/doorindream00elga/page/41 41]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ರೈನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;eashingtonuni&quot;&gt;{{Cite web|url=http://beckerexhibits.wustl.edu/mig/bios/levi-montalcini.html|title=Rita Levi-Montalcini|publisher=Washington University|access-date=31 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105041505/http://beckerexhibits.wustl.edu/mig/bios/levi-montalcini.html|archive-date=5 ಜನವರಿ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;network&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.eni-net.org/organization/home-institutions/the-european-brain-research-institute-in-rome/|title=The European Brain Research Institute in Rome|publisher=Network of European Neuroscience Institutes|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724141339/http://www.eni-net.org/organization/home-institutions/the-european-brain-research-institute-in-rome/|archive-date=24 July 2012|access-date=31 December 2012}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರವು ೨೦೧೦ರ &lt;ref&gt;{{Cite journal|doi=10.1038/463270a|pmid=20090705|title=Self-inflicted damage.The autocratic actions of an institute's founder could destroy a centre of excellence for brain research|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-01-21_463_7279/page/270|journal=Nature|volume=463|pages=270|date=21 January 2010|issue=7279|bibcode=2010Natur.463..270.}}&lt;/ref&gt; ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ ಕಾಳಜಿ ಫಿಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿಯ ಸಹಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅವರು ದನದ [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳಿನ]] ಅಂಗಾಂಶದಿಂದ ಫಿಡಿಯಾ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಕ್ರೊನಾಸಿಯಲ್ (ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯೊಸೈಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣ) ಔಷಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಔಷಧವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ ( ಬಾಹ್ಯ ನರರೋಗಗಳು ). &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Ganglioside Structure, Function, and Biomedical Potential|last=Horowitz SH|year=1984|isbn=978-1-4684-1202-4|series=Advances in Experimental Medicine and Biology|volume=174|pages=593–600|chapter=Ganglioside (Cronassial) therapy in diabetic neuropathy|doi=10.1007/978-1-4684-1200-0_50|pmid=6377852}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Double-blind, placebo-controlled clinical trial of a mixture of gangliosides ('Cronassial') in post-herpetic neuralgia|url=https://archive.org/details/sim_current-medical-research-and-opinion_1990_12_3/page/169|journal=Current Medical Research and Opinion|volume=12|issue=3|pages=169–76|year=1990|pmid=2272191|doi=10.1185/03007999009111498}}&lt;/ref&gt; ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕ್ರೊನಾಸಿಯಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ( ಗುಯಿಲಿನ್-ಬಾರ್ರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ) ಅನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಜರ್ಮನಿ ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೊನಾಸಿಯಲ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ನಂತರ ಇತರ ದೇಶಗಳು. ಈ ಔಷಧವನ್ನು ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯು  ನಿಷೇಧಿಸಿತು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ರೊನಾಸಿಯಲ್‌ನ ತ್ವರಿತ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಫಿಡಿಯಾ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸದ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಲು ಪಾವತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತನಿಖೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dmi.unipg.it/~mamone/univ/QUALIT.htm|title=Qualità Intellettuale|publisher=UNIPG|access-date=16 March 2011|archive-date=16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416180859/http://www.dmi.unipg.it/~mamone/univ/QUALIT.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dica33.it/argomenti/farmacologia/farmacovigilanza/farmacovigilanza2.asp|title=Fallimenti storici|publisher=Dica33|access-date=16 March 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://politicamolecolare.blogspot.com/2007/11/rita-levi-di-montalcini-e-i.html|title=Rita Levi Montalcini e la vicenda Cronossial|date=November 2011|publisher=Politica Molecolare}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಯ ಸಂಬಂಧವು ತನಿಖೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/02/22/nobel-comprato-non-ne-so-nulla.html|title=Nobel comprato? Non ne so nulla|access-date=6 June 2010}}&lt;/ref&gt;

೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟ್ ಸೆಲ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. &lt;ref name=&quot;Leon1994&quot;&gt;{{Cite journal|title=Mast cells synthesize, store, and release nerve growth factor|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=91|issue=9|pages=3739–43|date=April 1994|pmid=8170980|pmc=43657|doi=10.1073/pnas.91.9.3739|bibcode=1994PNAS...91.3739L}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೯೯೩), ಈ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರ್ ಆಗಿ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಾಲ್ಮಿಟೊಯ್ಲೆಥನೋಲಮೈಡ್ ಅನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;Aloe1993&quot;&gt;{{Cite journal|title=A proposed autacoid mechanism controlling mastocyte behaviour|journal=Agents and Actions|volume=39 Spec No|pages=C145–7|year=1993|pmid=7505999|doi=10.1007/BF01972748}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಸಂಯುಕ್ತದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಎಂಡೋಕಾನ್ನಬಿನಾಯ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಲಿಪೊಸೋಮಲ್ ಪಾಲ್ಮಿಟೊಯ್ಲೆಥನೋಲಮೈಡ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಸೂತ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿತ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hesselink|first=Jan M Keppel|date=8 August 2013|title=Evolution in pharmacologic thinking around the natural analgesic palmitoylethanolamide: from nonspecific resistance to PPAR-α agonist and effective nutraceutical|journal=Journal of Pain Research|volume=6|pages=625–634|doi=10.2147/JPR.S48653|issn=1178-7090|pmc=3744360|pmid=23964161}}&lt;/ref&gt;

ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊಹೆನ್ ಜೊತೆಗೆ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಔಷಧ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಉತ್ತೇಜಿತ ನರ ಅಂಗಾಂಶದಿಂದಾಗಿ ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶ (ಎನ್‍ಜಿ‍ಎಫ಼್) ಎಂಬ ಅವರ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.famousscientists.org/rita-levi-montalcini/|title=Rita Levi-Montalcini - Biography, Facts and Pictures}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೧ ರಂದು , ಇಟಲಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಾರ್ಲೋ ಅಜೆಗ್ಲಿಯೊ ಸಿಯಾಂಪಿ ಅವರಿಂದ ಸೆನೆಟರ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. &lt;ref name=&quot;Sen&quot;/&gt;

೨೮-೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ೯೭- ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸೆನೆಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಧ್ಯ-ಎಡ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಫ್ರಾಂಕೋ ಮರಿನಿ ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ರೊಮಾನೊ ಪ್ರೊಡಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಕೆಯ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಹುಮತವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಸ್ಟೋರೇಸ್ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/politica/napolitano-tre/mastella-storace/mastella-storace.html|title=Mastella: sì al procedimento su Storace|date=17 October 2007|website=la Repubblica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/2008/04/sezioni/politica/elezioni-2008/montalcini/montalcini.html|title=Dispetto alla Montalcini al seggio|date=14 April 2008|publisher=La Repubblica}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಯ ತಂದೆ ಅಡಾಮೊ ಲೆವಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಅಡೆಲೆ ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಒಬ್ಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1986/levi-montalcini/auto-biography/|title=Rita Levi-Montalcini- Biography|website=The Nobel Prize}}&lt;/ref&gt; . ಕುಟುಂಬದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗೆ ಒಲವು ತೋರುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ  ಕಾರಣ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಡಾಮೊ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jax.org/news-and-insights/jax-blog/2017/april/rita-levi-montalcini|title=Women in Science: Rita Levi-Montalcini (1909–2012)|last=Elliott|first=Ellen|website=The Jackson Library|access-date=2022-10-16|archive-date=2019-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802010440/https://www.jax.org/news-and-insights/jax-blog/2017/april/rita-levi-montalcini|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Rita_Levi_Montalcini.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Rita_Levi_Montalcini.jpg/220px-Rita_Levi_Montalcini.jpg|thumb| ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ]]
೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ  ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಗಿನೋ   [[ಹೃದಯಾಘಾತ|ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ]] ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಟುರಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದರು: ಅನ್ನಾ, ರೀಟಾಗಿಂತ ಐದು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವಳು ಮತ್ತು ಪಾವೊಲಾ, ಅವಳ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿ, ೨೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ ರಂದು ೯೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದೆ.


ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ೨೦೦೬ ರ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, &quot;ನಾನು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಷಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. . . ನನ್ನ ಜೀವನವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/30/rita-levi-montalcini-biologist-dies|title=Rita Levi-Montalcini, pioneering Italian biologist, dies at 103|date=20 December 2012|website=The Guardian|access-date=29 November 2016}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ತಮ್ಮ ೧೦೩ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ansa.it/web/notizie/rubriche/scienza/2012/12/30/morta-Rita-Levi-Montalcini_8011133.html|title=Addio al premio Nobel Rita Levi Montalcini|date=30 December 2012|publisher=ANSA}}&lt;/ref&gt; ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ರೋಮ್‌ನ ಮೇಯರ್, ಗಿಯಾನಿ ಅಲೆಮನ್ನೊ, ಇದು &quot;ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ&quot; ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು &quot;ನಾಗರಿಕ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು&quot; ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ಹ್ಯಾಕ್ ಸ್ಕೈ ಟಿಜಿ ೨೪ ಟಿವಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹ ವಿಜ್ಞಾನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಆಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೆಚ್ಚಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ.&quot; ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಮಾರಿಯೋ ಮೊಂಟಿ, ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಯ &quot;ವರ್ಚಸ್ವಿ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ&quot; ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು &quot;ಅವರು ನಂಬಿದ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು&quot; ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ವಕ್ತಾರ ಫೆಡೆರಿಕೊ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಅವರು ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿಯ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು, ಅವರು ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ &quot;ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕ&quot; ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. &lt;ref name=&quot;nbc3012&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.nbcnews.com/id/50324234|title=Nobel-winning biologist Rita Levi-Montalcini dies at 103|last=D'Emilio|first=Frances|date=30 December 2012|access-date=31 December 2012|publisher=NBC News|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

ಇಟಲಿಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಓರಿಯಂಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೇಸೋನಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.repubblica.it/politica/2010/06/09/news/massoneria_pd-4683769/|title=I massoni di sinistra. Nelle logge sono 4mila.|last=Alberto Statera|date=June 9, 2010|work=[[La Repubblica]]|archive-url=https://archive.today/20100612084229/https://www.repubblica.it/politica/2010/06/09/news/massoneria_pd-4683769/|archive-date=June 12, 2010|language=it|trans-title=Freemasons of left wing. In the lodges are 4 thousands.}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು ==
೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸಹವರ್ತಿ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. &lt;ref name=&quot;AAAS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterL.pdf|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter L|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=24 July 2014}}&lt;/ref&gt;

೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹತ್ತನೇ ಮಹಿಳೆ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xyt3IAAtmEIC&amp;pg=PT61|title=The Door in the Dream: Conversations With Eminent Women in Science|last=Wasserman|first=Elga|publisher=[[Joseph Henry Press]]|year=2000|isbn=0309086191|page=61}}&lt;/ref&gt; ಆದರು. &lt;ref name=&quot;2007-LYount&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=428i2UdWRRAC&amp;pg=PA174|title=A to Z of Women in Science and Math|last=Yount|first=Lisa|publisher=[[Infobase Publishing]]|year=2007|isbn=978-1438107950|page=174}}&lt;/ref&gt;  &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; ಅವರು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಇ‍ಎಂಬಿ‍ಒ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 

೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration|title=Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement|website=achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]}}&lt;/ref&gt;

೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು &lt;ref name=&quot;pas&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.casinapioiv.va/content/accademia/en/academicians/ordinary/levimontalcini.html|title=Rita Levi-Montalcini|publisher=The Pontifical Academy of Sciences|access-date=31 December 2012}}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಲೂಯಿಸಾ ಗ್ರಾಸ್ ಹಾರ್ವಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://embryo.asu.edu/view/embryo:123950|title=Rita Levi-Montalcini – The Embryo Project Encyclopedia|publisher=ASU|archive-url=https://web.archive.org/web/20110317221534/http://embryo.asu.edu/view/embryo:123950|archive-date=17 March 2011|access-date=30 December 2012}}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಗೆ ನರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರಾಲ್ಫ್ W. ಗೆರಾರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. &lt;ref&gt;[https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=MOntalcini&amp;title=&amp;subject=&amp;subdiv=&amp;mem=&amp;year=&amp;year-max=&amp;dead=&amp;keyword=&amp;smode=advanced American Philosophical Society Member History (Dr. Rita Levi-Montalcini)]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊಹೆನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, &lt;ref name=&quot;fox1&quot;/&gt; ಜೊತೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಲಾಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.laskerfoundation.org/awards/1986_b_description.htm#montalcini|title=Albert Lasker Basic Medical Research Award: 1986 Winners|publisher=[[Lasker Foundation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130216115746/http://www.laskerfoundation.org/awards/1986_b_description.htm#montalcini|archive-date=16 February 2013|access-date=31 December 2012}}&lt;/ref&gt; ಇದು [[ಎಮಿಲಿಯೋ ಸೆಗ್ರೆ|ಎಮಿಲಿಯೊ ಸೆಗ್ರೆ]], ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ಲೂರಿಯಾ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ) ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕೊ ಮೊಡಿಗ್ಲಿಯಾನಿ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಸಣ್ಣ (50,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು) ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಬಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದರು.

೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. &lt;ref name=&quot;2007-LYount&quot;/&gt;

೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಟಲಿಯ ಟ್ರೈಸ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾರಿಯಾ ಹೊನೊರಿಸ್ ಕಾಸಾವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಮಾನವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಟಾವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು. ರೀಟಾ ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾನವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಟ್ರೈಸ್ಟೆ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡ್ಯೂಟೀಸ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡ್ಯೂಟೀಸ್ (ಐಸಿಎಚ್ಡಿ) ಯ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ ಟ್ರೈಸ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www2.units.it/ichd/|title=International Council of Human Duties|archive-url=https://web.archive.org/web/20120611074639/http://www2.units.it/ichd/|archive-date=11 June 2012|access-date=2 January 2013}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ  ವಿದೇಶಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. &lt;ref name=&quot;formemrs&quot;&gt;{{Cite web|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/1RVVZY00MZNrK2YCTTzVrbTFH2t3RxoAZah128gQR-NM/pubhtml|title=Fellowship of the Royal Society 1660–2015|last=Anon|year=2015|publisher=[[Royal Society]]|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015185820/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1RVVZY00MZNrK2YCTTzVrbTFH2t3RxoAZah128gQR-NM/pubhtml|archive-date=15 October 2015}}&lt;/ref&gt;

೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿಯನ್ನು ಎಫ಼್‍ಎ‍ಒ ಡೈರೆಕ್ಟರ್-ಜನರಲ್ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಡಿಯೋಫ್ ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ( [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಎಫ಼್‍ಎ‍ಒ]] ) ನ ಗುಡ್ವಿಲ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/getinvolved/ambassadors/ambassadors/ambassadors-ritalevimontalcini/en/|title=Meet the Goodwill Ambassadors|publisher=FAO|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115090746/http://www.fao.org/getinvolved/ambassadors/ambassadors/ambassadors-ritalevimontalcini/en/|archive-date=15 January 2013|access-date=31 December 2012}}&lt;/ref&gt;

೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಾರ್ಲೋ ಅಜೆಗ್ಲಿಯೊ ಸಿಯಾಂಪಿ ಅವರರಿಂದ  ಸೆನೆಟರ್ ಆಫ಼್ ಲೈಫ಼್ ಆಗಲು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aL4IesctLevA&amp;refer=europe|title=Prodi May Need Elderly Senators to Keep Government|last=Ghieth|first=Sheyam|date=13 April 2006|publisher=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;

೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೆವಿ-ಮೊಂಟಾಲ್ಸಿನಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟುರಿನ್‌ನಿಂದ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊನೊರಿಸ್ ಕಾಸಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನ ಕಾಂಪ್ಲುಟೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದರು.

೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಿಂದ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನ ಸಪಿಯೆಂಜಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆನಡಾದ ಮೆಕ್‌ಗಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಾಸಾವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಅವರು ಸಿಟ್ಟಾ ಡೆಲ್ಲಾ ಸೈನ್ಜಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cittadellascienza.it/notizie/scomparsa-rita-levi-montalcini-fondatori-di-citta-della-scienza/|title=E' scomparsa Rita Levi Montalcini, premio Nobel per la medicina, tra i soci fondatori di Città della Scienza|publisher=Città della Scienza|access-date=1 January 2013|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033313/http://www.cittadellascienza.it/notizie/scomparsa-rita-levi-montalcini-fondatori-di-citta-della-scienza/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿಶಿಯನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟುಡಿಯಮ್, ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ಡಿ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಇ ಡೆಲ್ ಮೊನ್ಫೆರಾಟೊ, ಇಟಲಿ.

=== ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ===

* ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಆರ್ಕಿಡ್ (ಒಫ್ರಿಸ್ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಓಫ್ರಿಸ್ ಸ್ಪೆಗೋಡ್ಸ್ ಸಬ್‌ಎಸ್‌ಪಿ ಕ್ಲಾಸಿಕಾ ನಡುವಿನ ಹೈಬ್ರಿಡ್), ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು: 'ಓಫ್ರಿಸ್ × ಮೊಂಟಲ್ಸಿನಿಯಾ'. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gennaio|first=Roberto|last2=Gargiulo|first2=Marco|last3=Medagli|first3=Piero|last4=Chetta|first4=Francesco S.|title=Ophrys×montalciniae nothosubsp. cristoforettiae(O. incubacea subsp. brutia × O. sphegodes subsp. classica), nuovo ibrido naturale del Salento (Puglia)|journal=GIROS Orch. Spont. Eur.|year=2017|volume=60|issue=2017:2|pages=427–431}}&lt;/ref&gt;

* ಎಲೈಟ್ ಡೇಂಜರಸ್ ಎಂಬ ವೀಡಿಯೋಗೇಮ್ ಹಲವಾರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inara.cz/station/?search=Levi-Montalcini|title=Station - in &amp;#91;INARA&amp;#93;}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.edsm.net/en/search/stations/index/name/levi-montalcini/sortBy/distanceSol|title=EDSM - Elite Dangerous Star Map}}&lt;/ref&gt;   

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|30em}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Articles with hCards]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೦೯ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>aacvbv4ms8chlpui0csjdilnstj1c36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147197</id>
    <revision>
      <id>1435559</id>
      <parentid>1364109</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T00:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55125" sha1="9l74s3t1w3ca1algt6djdjxvuqds9qw" xml:space="preserve">'''''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ''''' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hinduassociationhk.com/Mantras_Vishnu_Sahasranama.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226154606/http://www.hinduassociationhk.com/Mantras_Vishnu_Sahasranama.pdf|archive-date=26 February 2021|access-date=26 March 2019}}&lt;/ref&gt; ( Sanskrit  , IAST   ), {{Efn|A [[tatpurusha]] compound}} ಒಂದು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ೧೦೦೦ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವರು. ಇದು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಸ್ತೋತ್ರ|ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] [[ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವ]] &lt;ref&gt;D. Kinsley (1974), ''Through the Looking Glass, History of Religions'', 13(4), pp. 270–305&lt;/ref&gt; ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ''. ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ೧೦೦೦ ಹೆಸರುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳು [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ]], [[ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ|ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗರುಡ ಪುರಾಣ|ಗರುಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]] ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಸುಂದರ್ ಗುಟ್ಕಾ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಸಿಖ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲೂ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.astrojyoti.com/ssenglish.htm|title=Sahasarnama|date=23 January 2010}}&lt;/ref&gt;

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ''ಅನುಶಾಸನಪರ್ವದ''  ೧೩೫ನೇ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/mbs/mbs13135.htm|title=The Mahabharata in Sanskrit: Book 13: Chapter 135|website=www.sacred-texts.com|access-date=2016-10-04}}&lt;/ref&gt; ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (ಶ್ಲೋಕಗಳು ೧೪ ರಿಂದ ೧೨೦), [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ]] ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ (ಬಾಣಗಳ) ಕುರುವಂಶದ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ|ಯೋಧ]] [[ಭೀಷ್ಮ|ಭೀಷ್ಮನಿಂದ]] [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ|ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ]] ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ:&lt;ref&gt;For Sanskrit text and translation, see: Tapasyananda, pp. 3-4.&lt;/ref&gt;
ಕಿಮೇಕಂ ದೈವತಂ ಲೋಕೇ ಕಿಂ ವಾಪ್ಯೇಕಂ ಪರಾಯಣಮ್
ಸ್ತುವಂತಃ ಕಂ ಕಮರ್ಚಂತಃ ಪ್ರಾಪ್ನುಯುರ್ಮಾನವಃ ಶುಭಮ್

ಕೋ ಧರ್ಮಃ ಸರ್ವ ಧರ್ಮಾಣಾಂ ಭವತಃ ಪರಮೋ ಮತಃ

ಕಿಂ ಜಪಾನ್ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಜನ್ಮಸಂಸಾರಬನ್ಧನಾತ್

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಬ್ಬನೇ ಆಶ್ರಯ ಯಾರು? ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈವ ಯಾರು? ಯಾರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಂಗಳವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು? ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು? ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಜೀವಿಯು ಸಂಸಾರದ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು?

ಭೀಷ್ಮನು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ''ಮನುಕುಲವು'' ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೂ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಯೂ, [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ|ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ]] ಸಾರವೂ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು ಸಜೀವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜೀವ ಅವನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುವಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

== ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ==
[[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ]] ಸಹಸ್ರ ಎಂದರೆ 'ಸಾವಿರ'. ಸಹಸ್ರದ ಅರ್ಥವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಾಮ ( ನಾಮಕರಣ,) ಎಂದರೆ 'ಹೆಸರು'. ಸಂಯುಕ್ತವು ಬಹುವ್ರಿಹಿ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 'ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ [[ಹಿಂದಿ]] ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ''ನಾಮವನ್ನು'' [ನಾ:ಮ್] ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರನಾಮಮ್  ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು'' ಪ್ರತಿದಿನ ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದುವವನು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು, ಕೀರ್ತಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಫಲ ಶ್ರುತಿ [ಫಲ = ಫಲಿತಾಂಶಗಳು [[ಶ್ರುತಿ (ವೇದ)|ಶ್ರುತಿ]] = ಕೇಳಿದ್ದು] ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Shri Vishnu Sahasranamam - Phala Sruthi|url=https://www.youtube.com/watch?v=AqIe2BLCtR0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211110192014/https://www.youtube.com/watch?v=AqIe2BLCtR0&amp;gl=US&amp;hl=en|archivedate=2021-11-10|language=en|access-date=2021-10-12|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://divyakataksham.wordpress.com/2017/12/31/sri-vishnu-sahasranamam-phalashruti-final-part/|title=SRI VISHNU SAHASRANAMAM (PHALASHRUTI) – FINAL PART (117)|last=Aiyangar|first=Sridhar|date=2017-12-31|website=Divya Kataksham|language=en|access-date=2021-10-12}}&lt;/ref&gt;

== ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ==
''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವು'' [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತ [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ]] ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. [[ದೇವಿ|ವೈಷ್ಣವರು]] ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು ''ದೇವಿಯಂತಹ'' ಇತರ [[ದೇವರು|ದೈವಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇವರುಗಳ ಇತರ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು &quot;ಸಹಸ್ರನಾಮ&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು'' ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;Tapasyananda, pg. iv.&lt;/ref&gt;

''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ'' ಶಿವನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು &quot;ಶಿವ&quot; ( [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಿನ]] [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿಶಂಕರರ]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ # ೨೭ ಮತ್ತು # ೬೦೦ ಹೆಸರುಗಳು) ಸ್ವತಃ &quot;ಶಂಭು&quot; (ಹೆಸರು # ೩೮), &quot;ಈಶಾನಃ&quot; (ಹೆಸರು #೬ ೪), ಮತ್ತು &quot;ರುದ್ರ&quot; (ಹೆಸರು # ೧೧೪). [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರರು]] ವಿಷ್ಣುವು [[ಬ್ರಹ್ಮ (ಹಿಂದೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಬ್ರಹ್ಮನೇ]] (ಕೇವಲ ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಂಶವಲ್ಲ ) ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;Commentary to sloka 13, &quot;yatra puMliGgashabdaprayOgaH, tatra viSNurvishESyaH; yatra strIliMga shabdaH, tatra dEvatA prayOgaH; yatra napuMsaliGga prayOgaH, tatra brahmEti vishEshyatE (where a word of masculine gender is used, the noun is ''Vishnu'', in feminine gender the noun is ''Devata'', and in neuter gender the noun is ''Brahma'')&quot;, [http://www.sankara.iitk.ac.in/sbha.php3?toption=3 Transcription of Sankara's commentary to Vishnusahasranamastotra]&lt;/ref&gt; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, &quot; [[ಹರಿ]] ( ''ವಿಷ್ಣು'' ) ಮಾತ್ರ ಶಿವನಂತಹ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ,&lt;ref name=&quot;sbha1&quot;&gt;Commentary to sloka 17 in [http://www.sankara.iitk.ac.in/sbha.php3?toption=3 Transcription of Sankara's commentary to Vishnusahasranamastotra], &quot;sivAdi nAmabhiH hariH eva stUyate&quot;&lt;/ref&gt; ಇದು [[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ]] ಭಾಷ್ಯಕಾರ ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರು ಶಿವ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಗುಣ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ &quot;ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವವನು&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725205633/http://www.ahobilavalli.org/vishnu_sahasra_namam_vol1.pdf (Internet Archive copy)]&lt;/ref&gt;

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿವ ಹೆಸರಿನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ತಪಸ್ಯಾನಂದ ಅವರ ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ'' [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರರ]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುವಾದದಿಂದ ಸವಾಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Tapasyananda, pg. 47&quot;&gt;Tapasyananda, pg. 47.&lt;/ref&gt; ಅವರು ೨೭ ನೇ ಹೆಸರು, ಶಿವ ಅನ್ನು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. &quot; [[ಪ್ರಕೃತಿ]], [[ಸಾತ್ವಿಕ|ಸತ್ವ]], [[ಗುಣ|ರಜಸ್]] ಮತ್ತು [[ತಾಮಸಿಕ|ತಮಸ್ನ]] ಮೂರು [[ರಜಸ್|ಗುಣಗಳಿಂದ]] ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದವನ. ''ಕೈವಲಯ ಉಪನಿಷತ್'' ಹೇಳುತ್ತದೆ, &quot;ಅವನು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು ಶಿವ ಎರಡೂ.&quot; ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ, ಶಿವನ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೆ.&quot; &lt;ref name=&quot;Tapasyananda, pg. 47&quot; /&gt; [[ಸ್ಮಾರ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಸ್ಮಾರ್ತರು]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಈ [[ಅದ್ವೈತ]] ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರನ್ನು ಒಂದೇ ದೇವರಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಬಹು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಇಬ್ಬರೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ, ಉದಾ, ಶಿವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ &quot;ಶುಭಕರ&quot; &lt;ref&gt;[http://www.vedabase.net/sb/4/4/14/en1 Bhag-P 4.4.14] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221030135/http://vedabase.net/sb/4/4/14/en1 |date=2007-02-21 }} &quot;Siva means mangala, or auspicious&quot;&lt;/ref&gt; ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. [[ವಿಷ್ಣು|ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ]] ಮತ್ತು [[ಶಂಕರನಾರಾಯಣ]] ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭಗವಾನ್ [[ವಿಠ್ಠಲ|ಪಾಂಡುರಂಗ]] ವಿಠ್ಠಲನಂತೆ, [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ರೂಪವು ಅವನ ಕಿರೀಟದ ಮೇಲೆ [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಎರಡೂ ದೇವತೆಗಳ ಏಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೈಷ್ಣವ ಭಾಷ್ಯಕಾರ, [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ]] ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರು ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ'' &quot;ಶಿವ&quot; ಮತ್ತು &quot;ರುದ್ರ&quot; ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಗುಣಗಳು ಅಥವಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಒಂದೇ ದೇವರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವೈಷ್ಣವರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, [[ಶಂಖ]], [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ತಟ್ಟೆ]], ಹೂವು ಮತ್ತು [[ಗದೆ|ಗದೆಯನ್ನು]] ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಮಾರ್ತರು ದೇವರ ಈ ಅಂಶ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ [[ಸ್ಮಾರ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಸ್ಮಾರ್ತರು]] ದೇವರು [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ|ನಿರ್ಗುಣ]] ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ದೇವರು ಸಮಯದಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವಿಷ್ಣುವು ಅಪರಿಮಿತ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು (ದೇವರು ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅಸಮರ್ಥನೆಂದು ಹೇಳುವುದು) ಅಪರಿಮಿತ ಮತ್ತು ಸರ್ವಶಕ್ತ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದು.

[[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ]] ಮತ್ತು ಸದ್ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]] ಮತ್ತು ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳನ್ನು'' ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತರ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು'' ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ]] ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, [[ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ|ವಲ್ಲಭ ಸಂಪ್ರದಾಯ]], ನಿಂಬಾರ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ರಾಮನಂದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು [[ರಾಮ|ರಾಮನ]] ನಾಮಗಳ ಪಠಣವು ವಿಷ್ಣುವಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಮನ ಒಂದು ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುವ [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ|ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ]] ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮತ್ತು [[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ]] ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವು ರಾಮನ ಮೂರು ನಾಮಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಆ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕರು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು: ಅನೇಕ ವೈಷ್ಣವ ಗುಂಪುಗಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ [[ಅವತಾರ|ಅವತಾರವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರರು ಅವನನ್ನು [[ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್]] ಅಥವಾ ಭಗವಂತನ ಮೂಲ ರೂಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ದೇವರ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಶುದ್ಧ [[ಭಕ್ತಿ]] ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ನಿಜವಾಗಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, &quot;ಅರ್ಜುನಾ, ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ, ನಾನು ಒಂದು [[ಶ್ಲೋಕ|ಶ್ಲೋಕದಿಂದ]] ಹೊಗಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.” &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.srivaishnavan.com/tomcat/visnu.html|title=Srivaishnavism&lt;!-- Bot generated title --&gt;|archive-url=https://web.archive.org/web/20080220070950/http://www.srivaishnavan.com/tomcat/visnu.html|archive-date=20 February 2008|access-date=21 June 2008}}&lt;/ref&gt;

[[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]] ಧರ್ಮದೊಳಗೆ [[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಶ್ರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತಹ]] ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು [[ಋಗ್ವೇದ|ಋಗ್ವೇದವನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ೧.೧೫೬.೩, ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ &quot;ಓ ಪರಮ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರೇ, ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಹೆಸರನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಉಚ್ಚರಿಸಿ. ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಂತಹ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.&quot; &lt;ref&gt;Foreword of P. Sankaranarayan's translation of ''Vishnu Sahasranama'', Bhavan's Book University&lt;/ref&gt;

; ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ದೇವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು

ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು [[ಕರ್ಮ|ಕರ್ಮವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೇವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರನ]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ೧೩೫ ನೇ ಹೆಸರು, ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಅಂದರೆ, &quot;ಜೀವಿಗಳ ಅರ್ಹತೆ ( [[ಧರ್ಮ (ಭಾರತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಧರ್ಮ]] ) ಮತ್ತು ದೋಷಗಳನ್ನು ( ಅಧರ್ಮ ) ನೇರವಾಗಿ ನೋಡುವವನು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.&quot; &lt;ref&gt;Tapasyananda, Swami. ''Sri Vishnu Sahasranama, pg. 62''.&lt;/ref&gt;

ದೇವರ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ ಭವನಃ, ೩೨ ನೇ ಹೆಸರು, ವಿಧಾತ, ೪೪ ನೇ ಹೆಸರು, ಅಪ್ರಮತ್ತಃ, ೩೨೫ ನೇ ಹೆಸರು, ಸ್ಥಾನದ, ೩೮೭ ನೇ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿಭಾವನಃ, ೬೦೯ ನೇ ಹೆಸರು.&lt;ref&gt;Tapasyananda, Swami. ''Sri Vishnu Sahasranama, pgs. 48, 49, 87, 96 and 123. ''&lt;/ref&gt; ಶಂಕರನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾವನಃ ಎಂದರೆ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಗಳ ಕರ್ಮಗಳ [[ಜೀವ|ಫಲವನ್ನು]] ಅವರು ಆನಂದಿಸಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವನು.&quot; &lt;ref name=&quot;Tapasyananda, Swami pg. 48&quot;&gt;Tapasyananda, Swami. ''Sri Vishnu Sahasranama, pg. 48.''&lt;/ref&gt; [[ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ|ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂತ್ರ]] (೩.೨.೨೮) &quot;ಫಲ್ಮತಾಃ ಉಪಪತ್ತೇಃ&quot; [[ಜೀವ|ಜೀವಗಳ]] ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಭಗವಂತನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Tapasyananda, Swami pg. 48&quot; /&gt;

;

== ಪಠಣದ ಅರ್ಹತೆಗಳು ==
''ಸಹಸ್ರನಾಮದ'' ಪಠಣವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಚಲವಾದ ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಒತ್ತಡದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುವವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ'' ಸಮಾಪ್ತಿಯ ಪದ್ಯಗಳ (ಫಲಸೃತಿ) ಅನುವಾದವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: &quot;ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇಳುವ ಅಥವಾ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಕೆಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ... ಯಾವ ಭಕ್ತನು ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, [[ವಸುದೇವ|ವಾಸುದೇವನಿಗೆ]] ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು, ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು, ಭದ್ರವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಮೀರದ. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ರೂಪ ಸೌಂದರ್ಯ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣವು ಅವನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ.... ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಓದುವವನು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ, ತಾಳ್ಮೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.... ಯಾರು ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು [[ವೇದವ್ಯಾಸ|ವ್ಯಾಸರು]] ರಚಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಈ ಭಕ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಕು.... ತಾವರೆಗಣ್ಣಿನ [ಕಮಲ ನಯನ] ವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೂ, ಜನ್ಮರಹಿತನೂ, ಯಾರಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕರಗುತ್ತವೆಯೋ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸೋಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&quot;

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತನು ಪ್ರತಿದಿನ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]], [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಗೀತೆ]], ರುದ್ರಂ, [[ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೇದ|ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ]] ಮತ್ತು ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು''. ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ದಿನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ'' ಸಾಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು'' ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಜಪಿಸಬಹುದು.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಸ್ತೋತ್ರ|ಸ್ತೋತ್ರಗಳು]] [[ಪರಶುರಾಮ|ಪರಶುರಾಮನಿಂದ]] ಶಾಪಗ್ರಸ್ತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರಾಹಿ ತಂತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು [[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಸೂಕ್ತವಾದವುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವಾಗ, &quot;ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವದ ಗೀತೆ, ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಕಾ ಸಪ್ತಶತಿ (ದೇವಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್) ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kamakotimandali.com/srividya/saptashati.html|title=Durga Saptashati|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818041053/http://www.kamakotimandali.com/srividya/saptashati.html|archive-date=18 August 2010|access-date=23 December 2009}}&lt;/ref&gt;

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ಬೃಹತ್ [[ಪರಾಶರ]] ಹೊರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಋಷಿ ಪರಾಶರರು ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು'' ಪಠಿಸುವುದನ್ನು ಗ್ರಹಗಳ ಬಾಧೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Brihat Parashara Hora Shastra pg. 740&quot;&gt;Brihat Parashara Hora Shastra, Vol. 2, p. 740, by Maharshi Parashara, with translation, commentary and editing by R. Santhana, Ranjan Publications, New Delhi, India&lt;/ref&gt; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಿ: &quot;ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪಠಣ.&quot;  &lt;ref name=&quot;Brihat Parashara Hora Shastra pg. 740&quot; /&gt;

ಋಷಿ ಪರಾಶರರು ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಈ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

&quot;ಮೇಲಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಠಣ.&quot; ಚ. ೫೯, ಪದ್ಯ ೭೭ &lt;ref name=&quot;Brihat Parashara Hora Shastra pg. 740&quot;/&gt;

ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯುರ್ವೇದ ಪಠ್ಯ [[ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ|ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ]], ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಜ್ವರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ'' ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಷ್ಣುವು ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧನಂ ಚರಚಾರಪತಿಂ ವಿಭುಂ|| ೩೧೧ ಸ್ತುವನ್ನಾಮಸಹಸ್ರೇಣ ಜ್ವರನ್ ಸರ್ವಾನಪೋಹತಿ| ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಕಾರಕ (ವಿಶ್ವದ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಲಿಸದ ವಸ್ತುಗಳು) ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಹಸ್ರ ನಾಮ (ಒಂದು ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು) ಪಠಣವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.carakasamhitaonline.com/mediawiki-1.32.1/index.php?title=Jwara_Chikitsa|title=Jwara Chikitsa|date=15 February 2022|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127062138/http://www.carakasamhitaonline.com/mediawiki-1.32.1/index.php?title=Jwara_Chikitsa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಶ್ಲೋಕಗಳು ==

; ಪಠಣ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ

ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು (ಮೂಲತಃ ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ. ) ಅಂತಹ ಚರಣಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಶ್ಲೋಕಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರನಾಮವು (ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಒಟ್ಟು ೧೦೮ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ

: ಓಂ ವಿಶ್ವಂ ವಿಷ್ಣುರ್-ವಷಟ್ಕಾರೋ ಭೂತ್ಭವ್ಯಭವತ್ಪ್ರಭುಃ ಭುತ್ಕೃದ್ ಭೂತಭೃದ್-ಭಾವೋ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಭೂತಭವನಃ

ಹಲವಾರು ಪದಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯಂತರ ಸ್ಥಳಗಳ ಲೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ''ಶ್ಲೋಕದ'' ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಪದ:

: ''ಭೂತಭವ್ಯ-ಭವತ್ಪ್ರಭುಃ''

ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ:

: ''ಓಂ ಭೂತಭವ್ಯ ಭವತ್ ಪ್ರಭವೇ ನಮಃ''

ವಿಸ್ತರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ.

ಈ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಮಾಸ - ಸಂಯುಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು ==
ಇದು ಸಡಿಲವಾದ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣ ಅನುವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;Vijaya Kumar, The Thousand Names of Vishnu&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;B.K. Chaturvedi, Vishnu Puran, page 126{{Clarify|date=June 2011}}&lt;/ref&gt; ಸಂಸ್ಕೃತವು ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಬಹು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ''ಬ್ರಹ್ಮ'' ಮತ್ತು ''ಬ್ರಹ್ಮಾ'' ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಒಬ್ಬರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಿಂದ ಒಂದು ನಿಮಿಷದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಸರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬರು ಯೋಚಿಸಬಹುದು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ==

=== ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ ===

* [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರರು]] ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ &lt;ref&gt;[http://www.kamakoti.org/shlokas/kshlok19.htm Bhaja Govindam: kamakoti.org]&lt;/ref&gt; ೨೭ ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಗೀತೆ]] ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಲಕ್ಷ್ಮೀ]] ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಪಠಿಸಿದವರಿಗೆ ಸಕಲ ಉದಾತ್ತ ಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2005/12/16/stories/2005121603040200.htm|title=On the Buddha in verse|date=December 16, 2005|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070121173325/http://www.hindu.com/fr/2005/12/16/stories/2005121603040200.htm|archive-date=January 21, 2007|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;
* [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ]] ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;
* [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ]] ತತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು]], ಸಹಸ್ರನಾಮವು [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಸಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಶಾಸ್ತ್ರ|ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ಸಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ೧೦೦ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;
* ಹಿಂದೂ [[ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ]] ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ|ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್]] ಅವರು ಶಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ೧೧೮ ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ &quot;ಒಂದೋ ೧೦ ನೇ ಕ್ಯಾಂಟೋವನ್ನು ( [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ]] ) ಪಠಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು &quot;ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮ&quot; ದಂತಹ ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಒಬ್ಬರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರಿಸಿ. &quot;ವಾಚನವು ಅದು ಬಯಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.swaminarayanwales.org.uk/Shikshapatri/shikshapatridetails.asp?shlockcode=119|title=Shree Swaminarayan Temple Cardiff - Scriptures - Shikshapatri&lt;!-- Bot generated title --&gt;|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321000241/http://www.swaminarayanwales.org.uk/Shikshapatri/shikshapatridetails.asp?shlockcode=119|archive-date=21 March 2007|access-date=3 October 2006}}&lt;/ref&gt;
* ಸ್ವಾಮಿ [[ಶಿವಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ|ಶಿವಾನಂದರು]] ತಮ್ಮ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;20 Important Spiritual Instructions&quot;&gt;[http://www.sivanandadlshq.org/teachings/20instr.htm 20 Important Spiritual Instructions]&lt;/ref&gt;

=== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ===

* ಶ್ರೀ ಎನ್. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿ, [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]] ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸ್ಟೀಫನ್ ನ್ಯಾಪ್ ಅವರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಆರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:1) &quot;ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವು ಮಹಾಭಾರತದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
2) ನಾರದ, ಆಳ್ವಾರರು ಮತ್ತು ಸಂತ ತ್ಯಾಗರಾಜರಂತಹ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ &quot;ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳು&quot; ಬಗ್ಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

3) ಮಹಾಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದವರು ವೇದಗಳ ಸಂಕಲನಕಾರರಾದ ಋಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

4) ಭೀಷ್ಮನು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪಠಣವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಸುಲಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದನು, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನದಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

5) ಈ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಪಠಣವು ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

6) ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವು ಗೀತೆಯ ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

*
* [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ತನ್ನ ಪತ್ನಿ [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು]] ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು:

ಶ್ರೀ ರಾಮ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ರಮೇ ರಾಮೇ ಮನೋರಮೇ

ಸಹಸ್ರನಾಮ ತತ್ ತುಲ್ಯಂ ರಾಮ ನಾಮ ವರನನೇ ॥

ಇದು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ:

ಓ ವರನನಾ (ಸುಂದರ ಮುಖದ ಮಹಿಳೆ), ನಾನು ರಾಮ, ರಾಮ, ರಾಮ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಈ ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ ಈ ಪವಿತ್ರ ನಾಮವು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.&quot; (ಬೃಹದ್ ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರ, ಉತ್ತರ-ಖಂಡ, ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ )

* [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ]] ಹೇಳಿತು:

ಸಹಸ್ರ-ನಾಮ್ನಾಮ್ ಪುಣ್ಯನಮ್, ತ್ರಿರ್-ಅವೃತ್ತ್ಯಾ ತು ಯತ್ ಫಲಮ್

ಏಕವೃತ್ತ್ಯಾ ತು ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ, ನಾಮೈಕಂ ತತ್ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ

ಇದು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ:&lt;blockquote&gt;&quot;ವಿಷ್ಣುವಿನ (ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮ-ಸ್ತೋತ್ರಮ್) ಸಾವಿರ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು (ಪುಣ್ಯ) ಕೃಷ್ಣನ ಪವಿತ್ರ ನಾಮದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.&quot;&lt;/blockquote&gt;

* [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ]] ಹೇಳಿದ್ದು:

ಯೋ ಮಾಂ ನಾಮ ಸಹಸ್ರೇಣ ಸ್ತೋತುಂ ಇಚ್ಛತಿ ಪಾಂಡವ ॥

ಸೋಹಮೇಕೇನ ಸ್ಲೋಕೇನ ಸ್ತುತಾ ಏವ ನ ಸಂಶಯಃ

ಇದು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ:&lt;blockquote&gt;&quot;ಅರ್ಜುನಾ, ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ, ನಾನು ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ&lt;/blockquote&gt;

* ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥವಾದ [[ಋಗ್ವೇದ|ಋಗ್ವೇದದಿಂದ]]  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Rig_Veda/Mandala_1/Hymn_156|title=The Rig Veda}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ:

&quot;ಓ ಪರಮ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರೇ, ಅಂತಹ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ &quot;ವಿಷ್ಣು&quot; ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ.&quot;

=== ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ===
''ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವು'' ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ:

* [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರರು]] ೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ''ಸಹಸ್ರನಾಮಕ್ಕೆ'' ನಿರ್ಣಾಯಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು.
* [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜರ]] ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ''ಭಗವತ್ ಗುಣ ದರ್ಪಣಂ'' (ಅಥವಾ ''ಭಗವದ್ ಗುಣ ಧರ್ಪಣ'', ಅಂದರೆ ''ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ)'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_99878993503681|title=Sri Vishnu sahasranama : With the bhashya of Sri Parasara Bhattar : With translation in English /|date=8 August 1983|publisher=Sri Visishtadvaita Pracharini Sabha|archive-url=https://web.archive.org/web/20180727180937/https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_99878993503681|archive-date=27 ಜುಲೈ 2018|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://antaryami.net/darpanam/sri-vishnu-sahasranamam-bhagavad-guna-darpanam/|title=Antaryami.net|access-date=2022-11-27|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809053448/http://antaryami.net/darpanam/sri-vishnu-sahasranamam-bhagavad-guna-darpanam/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು]] ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಸರು ಕನಿಷ್ಠ ೧೦೦ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
* [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] [[ವಿದ್ಯಾಧಿರಾಜ ತೀರ್ಥ|ವಿದ್ಯಾಧಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು]] (ಮರಣ ೧೩೯೨) ( [[ಜಯತೀರ್ಥ|ಜಯತೀರ್ಥರ]] ಶಿಷ್ಯರು) ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವಿವೃತಿ'' ಎಂಬ ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮವಿವೃತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. {{Sfn|Sharma|2000|p=452}}
* [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] ಸತ್ಯನಿಧಿ ತೀರ್ಥರು (ಮರಣ ೧೬೬೦) ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮ'' ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ'' ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. {{Sfn|Sharma|2000|p=496}}
* [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ]] ಸತ್ಯಸಂಧ ತೀರ್ಥರು (ಮರಣ ೧೭೯೪) ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮಭಾಷ್ಯ'', ''ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ'' ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. {{Sfn|Sharma|2000|p=508}}

== ಸಹ ನೋಡಿ ==

* [[ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಮಂತ್ರ|ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ]]
* [[ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ|ಸಂಧ್ಯಾವಂದನಮ್]]
* [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]
*

== ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

* {{Citation|last=Sankaranarayan|first=P.|year=1996|title={{IAST|Śrī Viṣṇu Sahasranāma Stotram}}|place=Mumbai|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan}}. With an English Translation of Sri Sankara Bhagavatpada's Commentary
* {{Citation|last=Tapasyananda|first=Swami|author-link=Tapasyananda|title=Sri Vishnu Sahasranama|place=Chennai|publisher=Sri Ramakrishna Math}}. Sanskrit and English, with an English translation of Sri Sankara Bhagavatpada's commentary.
* http://gujaratikavitaquotes.blogspot.com/2019/02/blog-post.html

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ ==

*
*
* [https://www.amazon.in/Visnusahasranama-Stotram-Commentary-Thousand-Sankaracarya/dp/8170848288/ref=sr_1_1?keywords=visnusahasranama&amp;qid=1643603575&amp;sprefix=visnusa%2Caps%2C205&amp;sr=8-1 '''ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್''' : ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಮ್: ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ; ಅನುವಾದಿಸಿದವರು ಬ್ರ. ಪ್ರಸನ್ನ ಸ್ವರೂಪ, ಚೌಕಂಬಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* [https://www.dinabhavishya.com/vishnu-sahasranaama-kannadadalli/ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ (ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250328063301/https://www.dinabhavishya.com/vishnu-sahasranaama-kannadadalli/ |date=2025-03-28 }}
* [https://apple.co/3IYNdbP ವಲ್ಲರಿ ಅಂಬೇಕರ್ ಅವರಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪೂರ್ಣ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ ಸ್ಪ್ಲೆಂಡರ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.astrojyoti.com/vishnump3list.htm ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತೋತ್ರಗಳ MP3 ಅನ್ನು ಓದಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಿ]
* https://www.youtube.com/watch?v=ATflA6WOy0I
* [http://www.abiramiashram.com/vishnu-sahasranama/ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆ]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://sa.wikisource.org/wiki/श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्‌ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ.]
* {{YouTube|title=Youtube Video to learn and hear Visnu Sahasranama}}  ಸಂಸ್ಕೃತ, ಲಿಪ್ಯಂತರಣ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* [http://www.sadagopan.org/index.php/categories/cat_view/35-ahobilavalli-series?start=28 ಅಹೋಬಿಲವಳ್ಳಿ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 5-ಸಂಪುಟಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127062149/https://www.sadagopan.org/index.php/categories/cat_view/35-ahobilavalli-series?start=28 |date=2022-11-27 }}
* [http://www.sacred-texts.com/hin/m13/m13b114.htm ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೂಲಿಯವರ ಮಹಾಭಾರತ ಅನುವಾದದಿಂದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು.]
* [http://www.manblunder.com/articles/vishnu-sahasranama ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ]
* [http://vishnu-sahasra-nama.blogspot.com/2012/01/pdf-download.html ಅನೇಕ ಲಿಪಿಗಳಿಗೆ ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳು.]
* [http://themathesontrust.org/library/sahasranama ಮ್ಯಾಥೆಸನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ PDF ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ.]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣು]]</text>
      <sha1>9l74s3t1w3ca1algt6djdjxvuqds9qw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿನಿತಾ ಅಗರವಾಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148672</id>
    <revision>
      <id>1435556</id>
      <parentid>1363778</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10263" sha1="scg8ens0s4v7t9tkwk0zzu3ug0itckn" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name             = ವಿನಿತಾ ಅಗರವಾಲ್
| image            = 
| caption          = 
| birth_date       = {{Birth date|df=y|1965|8|18}}
| birth_place      = ಬಿಕಾನೆರ್, [[ರಾಜಸ್ತಾನ]], India
| occupation       = ಕವಯಿತ್ರಿ, ಸಂಪಾದಕಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ
| language         = ಇಂಗ್ಲಿಷ್
| nationality      = ಭಾರತೀಯತೆ
| education        = 
| alma_mater       = 
| notable_works    = ''ದಿ ಸಿಲ್ಕ್ ಆಫ್ ಹಂಗರ್''
| spouse           = 
| relatives        = 
| awards           = 
| website          = 
}}

'''ವಿನಿತಾ ಅಗರವಾಲ್''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕವಯಿತ್ರಿ, ಸಂಪಾದಕಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳ ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕಲನದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2018 ರ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ ''ದಿ ಸಿಲ್ಕ್ ಆಫ್'' ಹಂಗರ್‌ಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ  ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಉಸಾವಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೊಂದಿಗೆ ಕವನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tagoreprize.com/advisory-board/|title=Advisory Board – Tagore Prize|access-date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
ವಿನಿತಾ ಅಗರವಾಲ್ 18 ಆಗಸ್ಟ್ 1965 ರಂದು [[ಬಿಕಾನೆರ್‌|ಬಿಕಾನೇರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Cha&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.asiancha.com/content/view/1048/329/|title=Cha: An Asian Literary Journal|date=March 2012|access-date=24 January 2021}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆನಂದ್ ( [[ಗುಜರಾತ್]] ), ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಬರೋಡಾದ ಮಹಾರಾಜ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟೆಕ್‌ನಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Marwar&quot;&gt;Cite web|url=https://www.marwar.com/verses-from-the-heart/|title=Verses{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} From the Heart|date=25 January 2019|website=Marwar|access-date=24 January 2021&lt;/ref&gt;

== ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲಸ ==
ಆಕೆಯ ಕವಿತೆಗಳು ''ಏಷಿಯಾಂಚಾ'', ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಷನ್ಸ್, ದಿ ಫಾಕ್ಸ್ ಚೇಸ್ ರಿವ್ಯೂ, ಪೀ ರಿವರ್ ಜರ್ನಲ್, ಓಪನ್ ರೋಡ್ ರಿವ್ಯೂ, ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಲಿಟರರಿ ರಿವ್ಯೂ, ಪೊಯಟ್ರಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Mithila Review&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mithilareview.com/agrawal_05_16/|title=Two Poems by Vinita Agrawal|date=4 May 2016|website=Mithila Review|access-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213162538/https://mithilareview.com/agrawal_05_16/|archive-date=13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;New Indian Express 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2020/oct/22/wake-up-to-climate-change-2213422.html|title=Wake up to climate change|last=Mehdi|first=Tamanna S|date=22 October 2020|website=New Indian Express|access-date=24 January 2021}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಉಸಾವಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಕವನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;The Chakkar 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thechakkar.com/home/golchakkar1|title=Open Your Eyes—Poetry’s Response to Climate Change|date=19 October 2020|website=The Chakkar|access-date=24 January 2021}}&lt;/ref&gt;

ಜಯಂತ ಮಹಾಪಾತ್ರ, [[ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ|ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರುಡಾ]] ಮತ್ತು [[ರೂಮಿ]] ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಅವರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ತಲ್ಲಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Marwar&quot;/&gt; ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಕವನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕಿ: ''ಟು ಫುಲ್ ಮೂನ್ಸ್,'' ವರ್ಡ್ಸ್ ನಾಟ್ ಸ್ಪೋಕನ್, ದಿ ಲಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೆಶರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಸಿಲ್ಕ್ ಆಫ್ ಹಂಗರ್.&lt;ref name=&quot;The Chakkar 2020&quot;/&gt; ''ಟು ಫುಲ್ ಮೂನ್ಸ್'' ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಕುಟುಂಬ, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Setu 2019&quot;&gt;Cite web|url=https://www.setumag.com/2019/05/review-of-two-full-moons-by-vinita.html|title=Review of Two Full Moons by Vinita Agrawal|last=Nalini|first=Priyadarshni|authorlink=Nalini Priyadarshni|date=May 2019|access-date=31 January 2021&lt;/ref&gt;

2020 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಓಪನ್ ಯುವರ್ ಐಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಂಕಲನ''  ಬರೆದರು. ಇದು 63 ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರರು ಬರೆದ ಕವನ ಮತ್ತು ಗದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;New Indian Express 2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sen 2021&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/essaypoetry-for-every-day-of-the-year-for-all-seasons-101611305166952.html|title=Essay: Poetry for every day of the year, for all seasons|last=Sen|first=Sudeep|date=22 January 2021|website=Hindustan Times|access-date=24 January 2021}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಸುಕೃತಾ ಪಾಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 2020-21 ''ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕವಿತೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ'' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸಹ-ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;The Hindu 2021&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/yearbook-of-indian-poetry-in-english-2020-21/article35129146.ece|title=Yearbook of Indian Poetry in English, 2020-21|date=2021-07-04|work=The Hindu|access-date=2021-09-19}}&lt;/ref&gt;

== ಗೌರವ ==

* ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಲಿಟರರಿ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ 2011 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿವ್ವಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;_title=Cha_ An Asian Literary Journal_date=March 2012_access-date=24 January 2021&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;span_ 2021&lt;/ref&gt; 
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (2015) ಗಾಯತ್ರಿ ಗಾಮಾರ್ಷ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Sivakumar 2015&quot;&gt;Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/vinita-agrawals-poetry-is-about-emotions-and-instances-that-everyone-can-identify-with/article8004911.ece|title=Running in Poetry: Of paintings in poetry|last=Sivakumar|first=Srividya|date=18 December 2015|website=The Hindu|access-date=24 January 2021&lt;/ref&gt;
* ಟಾಲ್‌ಗ್ರಾಸ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2017) ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;From the Heart_date=25 January 2019_website=Marwar_access-date=24 January 2021&lt;/ref&gt;
* ಪ್ರೊವರ್ಸ್ ಕವನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2017). 
* ಅವರು ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2018) ಆಯ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;Cite web|url=https://www.tagoreprize.com/shortlist-announcement/|title=Shortlist{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} year 2018. – Rabindranath Tagore Literary Prize|access-date=24 January 2021&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* Works by Vinita Agrawal at Google Books

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೬೫ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>scg8ens0s4v7t9tkwk0zzu3ug0itckn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>158247</id>
    <revision>
      <id>1435579</id>
      <parentid>1431585</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>87270</id>
      </contributor>
      <origin>1435579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10706" sha1="lxae61liuk3bt61p03wsgqx4kbv3re1" xml:space="preserve">ಸುಧಾ ಯಾದವ್

{{Infobox officeholder
| image         = Image of Sudha Yadav.jpg
| name          = ಸುಧಾ ಯಾದವ್
| office        = 16ನೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/keralam-odisha-karnataka-uttarakhand-sikkim-tamil-nadu-get-new-governors/article71576452.ece|title=Keralam, T.N., Odisha, Uttarakhand, Sikkim get new Governors|date=12 October 2026|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
| term_start    = 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.presidentofindia.gov.in/press_releases/press-communique-38|title=Press Communiqué – Appointment of Governors|date=12 October 2026|website=President of India}}&lt;/ref&gt;
| term_end      = 
| predecessor   = [[ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್]]
| successor     = 
| 1blankname    = [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]
| 1namedata     = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]]

| office1       = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯೆ
| term_start1   = 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-revamps-premier-parl-board-after-8-yrs-101660759594814.html|title=BJP revamps premier parliamentary board after 8 years|website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;
| term_end1     = 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026

| office2       = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯೆ
| term_start2   = 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019
| term_end2     = 27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ncbc.nic.in/User_Panel/UserView.aspx?|title=National Commission for Backward Classes|website=NCBC}}&lt;/ref&gt;

| office3       = [[ಲೋಕಸಭೆ|ಸಂಸದೆ]]
| term_start3   = 1999
| term_end3     = 2004
| constituency3 = ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ
| predecessor3  = ರಾವ್ ಇಂದರ್‌ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್
| successor3    =ರಾವ್ ಇಂದರ್‌ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sansad.in/ls/members|title=List of Members of Parliament|website=Lok Sabha}}&lt;/ref&gt;

| birth_date    = {{birth date and age|df=y|1965|10|16}}
| birth_place   = ಮೊಟ್ಲಾ ಕಲಾನ್, [[ಹರಿಯಾಣ]], ಭಾರತ
| education     = ಐಐಟಿ ರೂರ್ಕಿ
| occupation    = ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ
| party         = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]
| spouse        = ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್
| children      = 2
}}
'''ಸುಧಾ ಯಾದವ್''' (ಜನನ: 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1965) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]ದ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರು 1999 ರಿಂದ 2004 ರವರೆಗೆ, [[ಹರಿಯಾಣ]]ದ ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, 13ನೇ [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

3 ಜುಲೈ 2015 ರಂದು, ಇವರನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಒಬಿಸಿ ಮೋರ್ಚಾದ (BJP OBC Morcha) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amit Shah reshuffles BJP frontline, gives {{as written|responsib|lity [sic]}} of key states to his confidants |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shah-reshuffles-bjp-frontline-gives-responsiblity-of-key-states-to-his-confidants/articleshow/47932331.cms |newspaper=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=With eye on Bihar polls, BJP to set up new OBC front |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/with-eye-on-bihar-polls-bjp-to-set-up-new-obc-front/article1-1365706.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705125052/http://www.hindustantimes.com/india-news/with-eye-on-bihar-polls-bjp-to-set-up-new-obc-front/article1-1365706.aspx |archive-date=5 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2023 |title=BJP Questions JD(U)'s Source of Funds for Poll Campaign |url=http://www.outlookindia.com/news/article/bjp-questions-jdus-source-of-funds-for-poll-campaign/905192|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705120045/http://www.outlookindia.com/news/article/bjp-questions-jdus-source-of-funds-for-poll-campaign/905192|url-status=dead|archive-date=5 July 2015}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 2019 ರಿಂದ 2022 ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗದ (National Commission for Backward Classes) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NCBC Previous Commissions |url=http://www.ncbc.nic.in/User_Panel/UserView.aspx?TypeID=1175}}&lt;/ref&gt;

17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು, ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=BJP Parliamentary Board List |url=https://www.bjp.org/parliamentary-board}}&lt;/ref&gt; [[ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್]] ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Narendra bhai turned me to politics: BJP top panel's Sudha Yadav |url=https://theprint.in/politics/too-early-to-say-if-khattar-will-be-2024-haryana-cm-face-says-bjp-top-panel-member-sudha-yadav/1155013}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ==
ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರು 1987ರಲ್ಲಿ ರೂರ್ಕಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (IIT ರೂರ್ಕಿ) ಯಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ. (MSc) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, 1992ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. (PhD) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರು 'ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೈಡ್' (President's Guide) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ncbc.nic.in&quot;&gt;{{cite web |title=National Commission for Backward Classes |url=http://ncbc.nic.in/User_Panel/EmployeeProfile.aspx?Value=ToHyC6Eu3vjMBW9FOh3dNcYMdrQgFFco4VdM6xfL5%2FRD7E72mJ4db3CPWUWXgs%2F1%2FKOk1dfVZ98%3D |website=ncbc.nic.in |access-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418104213/http://ncbc.nic.in/User_Panel/EmployeeProfile.aspx?Value=ToHyC6Eu3vjMBW9FOh3dNcYMdrQgFFco4VdM6xfL5/RD7E72mJ4db3CPWUWXgs/1/KOk1dfVZ98%3D |archive-date=18 April 2023 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ ಪತಿ, ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ (Border Security Force) ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರ ಮರಣ ಪಡೆದವರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

==1999ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು==
1999ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು — ಆಗ ಹರಿಯಾಣ ಬಿಜೆಪಿ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿದ್ದವರು — ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The shadow of a Martyr |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1999/08/27/the-shadow-of-a-martyr/1311c364-e814-4542-be97-91cb465d6011}}&lt;/ref&gt; ಬಿಜೆಪಿಯು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ರಾವ್ ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು 1.39 ಲಕ್ಷ (1,39,000) ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Who is Sudha Yadav? |url=https://www.financialexpress.com/india-news/who-is-sudha-yadav-haryana-leader-inducted-into-bjp-parliamentary-board-has-a-decades-old-modi-connection/2633859/ |access-date=22 July 2023 |work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]] |date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418213451/https://www.financialexpress.com/india-news/who-is-sudha-yadav-haryana-leader-inducted-into-bjp-parliamentary-board-has-a-decades-old-modi-connection/2633859/ |archive-date=18 April 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 2004 ಮತ್ತು 2009ರ ನಂತರದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

==ಸಂಸದೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ==

* ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು, ಲೋಕಸಭೆ (1999-2004)
* ಸದಸ್ಯರು, ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಕ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸಮಿತಿ (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ 'ಹಿಂದಿ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ' (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿ (2000-04)
* ಸದಸ್ಯರು, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಕುರಿತ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ (2000-01)

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Yadav, Sudha}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]]</text>
      <sha1>lxae61liuk3bt61p03wsgqx4kbv3re1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435581</id>
      <parentid>1435579</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>87270</id>
      </contributor>
      <comment>ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ</comment>
      <origin>1435581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177827</id>
    <revision>
      <id>1435548</id>
      <parentid>1378587</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30284" sha1="bq031lmr3c8a5bx6vmibzpf0kst67fw" xml:space="preserve">[[File:Volcán Chaitén-Sam Beebe-Ecotrust.jpg|thumb|right|2008–2010 ರ ಸ್ಫೋಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೈಟನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ರಿಯೋಲಿಟಿಕ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ]]
[[File:Mono Crater closeup-1000px.jpeg|thumb|right|ಮೊನೊ–ಇನ್ಯೊ ಕುಳಿಗಳು/ಇನ್ಯೊ ಕುಳಿಗಳು, ರಿಯೋಲೈಟ್ ಗುಮ್ಮಟದ ಉದಾಹರಣೆ]]
[[File:Nea Kameni.jpg|thumb|right|Nea Kameni seen from [[Thera]], [[Santorini]]]]
[[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಯಲ್ಲಿ, '''ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ'' ಎಂಬುದು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ದಿಬ್ಬದ ಆಕಾರದ ಮುಂಚಾಚಿರುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] ದಿಂದ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಲಾವಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಮ್ಮಟ-ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಮ್ಮುಖ ಫಲಕದ ಗಡಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=The Encyclopedia of Volcanoes|last1=Calder|first1=Eliza S.|last2=Lavallée|first2=Yan|last3=Kendrick|first3=Jackie E.|last4=Bernstein|first4=Marc|date=2015|publisher=Elsevier|isbn=9780123859389|pages=343–362|doi=10.1016/b978-0-12-385938-9.00018-3}}&lt;/ref&gt; ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸುಮಾರು 6% [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] ಸ್ಫೋಟಗಳು ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಭೂರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಸಾಲ್ಟ್ (ಉದಾ. ಸೆಮೆರು, 1946) ನಿಂದ ರೈಯೋಲೈಟ್ (ಉದಾ. ಚೈಟನ್ ([[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]), 2010) ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಹುಪಾಲು ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಂಟಾ ಮಾರಿಯಾ (ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ)/ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗುಯಿಟೊ, ಡಾಸೈಟ್-[[ಆಂಡಿಸೈಟ್]], ಇಂದಿನ ದಿನ).&lt;ref name=eov&gt;{{Cite encyclopedia
  |last1=Fink |first1=Jonathan H.
  |last2=Anderson |first2=Steven W.
  |editor-last=Sigursson
  |editor-first=Haraldur
  |title=Lava Domes and Coulees
  |encyclopedia=Encyclopedia of Volcanoes
  |pages=307–19
  |publisher=[[Academic Press]]
  |date=2001 }}&lt;/ref&gt; ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುಮ್ಮಟದ ಆಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಲಾವಾವನ್ನು ಲಾವಾ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು: ಶಿಲಾಪಾಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ ದ್ರವದ ಶಿಲಾಪಾಕ ನಿರ್ಗಮನ ಮೂಲಕ. ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಬಸಾಲ್ಟ್ಐ ಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಂಡೆಸಿಟಿಕ್ [[ಗುಮ್ಮಟ]]ಗಳು [[ಹವಾಮಾನ|ಹವಾಮಾನ]] ದ್ರವ ಲಾವಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇನ್ಪುಟ್ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿಲಿಕಾ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೈಯೋಲೈಟ್ ಅಥವಾ ಡಾಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

[[ಚಂದ್ರ]], [[ಶುಕ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳ]] ದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ಉದಾ. ಆರ್ಕಾಡಿಯಾ ಪ್ಲಾನಿಟಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಾ ಸೈರೆನಮ್ ಒಳಗೆ ಮಂಗಳದ ಮೇಲ್ಮೈ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Rampey|first1=Michael L.|last2=Milam|first2=Keith A.|last3=McSween|first3=Harry Y.|last4=Moersch|first4=Jeffrey E.|last5=Christensen|first5=Philip R.|title=Identity and emplacement of domical structures in the western Arcadia Planitia, Mars|journal=Journal of Geophysical Research|date=28 June 2007|volume=112|issue=E6|pages=E06011|doi=10.1029/2006JE002750|bibcode=2007JGRE..112.6011R|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Brož|first1=Petr|last2=Hauber|first2=Ernst|last3=Platz|first3=Thomas|last4=Balme|first4=Matt|title=Evidence for Amazonian highly viscous lavas in the southern highlands on Mars|journal=Earth and Planetary Science Letters|date=April 2015|volume=415|pages=200–212|doi=10.1016/j.epsl.2015.01.033|url=https://zenodo.org/record/889322|bibcode=2015E&amp;PSL.415..200B}}&lt;/ref&gt;

==ಡೋಮ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್==
[[File:MSH06 aerial crater from north high angle 09-12-06.jpg|right|thumb|ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ನ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು]]
ಗುಮ್ಮಟದ ಮ್ಯಾಗ್ಮಾ ನಾಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಲಾವಾದ [[ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ]] ಮತ್ತು ಹೊರಹೊರಗೆ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Nonlinear dynamics of lava dome extrusion|journal=Nature|volume=402|pages=37–41 |date=4 November 1999 |url=https://www.geo.mtu.edu/EHaz/VolcanoInstability_class/melnik/melnik%20sparks%20nature.pdf|first1=O|last1=Melnik|first2=R. S. J. |last2=Sparks|doi=10.1038/46950|issue=6757|bibcode = 1999Natur.402...37M |s2cid=4426887}}&lt;/ref&gt; ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕುಸಿತ, ಘನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸವೆತ ದಂತಹ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Darmawan|first1=Herlan|last2=Walter|first2=Thomas R.|last3=Troll|first3=Valentin R.|last4=Budi-Santoso|first4=Agus|date=2018-12-12|title=Structural weakening of the Merapi dome identified by drone photogrammetry after the 2010 eruption|url=https://nhess.copernicus.org/articles/18/3267/2018/|journal=Natural Hazards and Earth System Sciences|language=en|volume=18|issue=12|pages=3267–3281|doi=10.5194/nhess-18-3267-2018|bibcode=2018NHESS..18.3267D |issn=1561-8633|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಅಂತರ್ಜನಕ ಗುಮ್ಮಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಜನಕ [[ಗುಮ್ಮಟ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಗುಮ್ಮಟದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಶಿಲಾಪಾಕದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಲಾವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=eov /&gt; ಲಾವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯು ಅದು ಹೊರಹೋಗುವ ರಂಧ್ರದಿಂದ ದೂರ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಜಿಗುಟಾದ ಲಾವಾದ ಗುಮ್ಮಟದಂತಹ ಆಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Darmawan |first1=Herlan |last2=Troll |first2=Valentin R. |last3=Walter |first3=Thomas R. |last4=Deegan |first4=Frances M. |last5=Geiger |first5=Harri |last6=Heap |first6=Michael J. |last7=Seraphine |first7=Nadhirah |last8=Harris |first8=Chris |last9=Humaida |first9=Hanik |last10=Müller |first10=Daniel |date=2022-02-25 |title=Hidden mechanical weaknesses within lava domes provided by buried high-porosity hydrothermal alteration zones |journal=Scientific Reports |language=en |volume=12 |issue=1 |pages=3202 |doi=10.1038/s41598-022-06765-9 |pmid=35217684 |pmc=8881499 |bibcode=2022NatSR..12.3202D |issn=2045-2322}}&lt;/ref&gt;ಲಾವಾ ಸ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಲಾವಾ ಹರಿವುಗಳು ಲಾವಾ [[ಗುಮ್ಮಟ]]ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಹಲವಾರು ನೂರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ (ಉದಾ. ಅನ್ಜೆನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ), ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ (ಉದಾ. ಸೌಫ್ರಿಯರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ), ಅಥವಾ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ (ಉದಾ. ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ) ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಈ ರಚನೆಗಳ ಬದಿಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಬಂಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅನಿಲ [[ಒತ್ತಡ]]ದ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಸ್ಫೋಟದ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Heap|first1=Michael J.|last2=Troll|first2=Valentin R.|last3=Kushnir|first3=Alexandra R. L.|last4=Gilg|first4=H. Albert|last5=Collinson|first5=Amy S. D.|last6=Deegan|first6=Frances M.|last7=Darmawan|first7=Herlan|last8=Seraphine|first8=Nadhirah|last9=Neuberg|first9=Juergen|last10=Walter|first10=Thomas R.|date=2019-11-07|title=Hydrothermal alteration of andesitic lava domes can lead to explosive volcanic behaviour|journal=Nature Communications|language=en|volume=10|issue=1|pages=5063|doi=10.1038/s41467-019-13102-8|pmid=31700076 |pmc=6838104 |bibcode=2019NatCo..10.5063H |issn=2041-1723|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಒಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದು ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾದ ಶಿಲಾಪಾಕವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ, ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Citation|last1=Parfitt|first1=E.A.|last2=Wilson|first2=L|date=2008|title=Fundamentals of Physical Volcanology|location=Massachusetts|publisher=Blackwell Publishing|page=256}}&lt;/ref&gt; ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಅಪಾಯಗಳೆಂದರೆ ಲಾವಾ ಹರಿವುಗಳು, ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾದ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಮರು-ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಲಹರ್ ಗಳಿಂದ ಆಸ್ತಿ ನಾಶ. ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ರಾಟೋವೊಲ್ಕಾನೊಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರಚನಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ರಿಯೋಲಿಟಿಕ್ ಸಿಲಿಕಾ-ಭರಿತ ಲಾವಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಭೂಕಂಪನ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ತೆರಪಿನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಧಗೋಳದ ಗುಮ್ಮಟ ಆಕಾರ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಗುಮ್ಮಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೋಟಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಹಠಾತ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Citation
  | last = Sparks
  | first = R.S.J.
  | title = Causes and consequences of pressurisation in lava dome eruptions
  | journal = Earth and Planetary Science Letters
  | volume = 150
  | issue = 3–4
  | pages = 177–189
  | date = August 1997
  | doi = 10.1016/S0012-821X(97)00109-X
| bibcode=1997E&amp;PSL.150..177S}}&lt;/ref&gt; ಗುಮ್ಮಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸರಾಸರಿ ದರವನ್ನು ಶಿಲಾಪಾಕ ಪೂರೈಕೆ ದರದ ಸ್ಥೂಲ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Citation
  | last1 = Newhall
  | first1 = C.G.
  | last2 = Melson.
  | first2 = W.G.
  | title = Explosive activity associated with the growth of volcanic domes
  | journal = Journal of Volcanology and Geothermal Research
  | volume = 17
  | issue = 1–4
  | pages = 111–131
  | date = September 1983
  | doi = 10.1016/0377-0273(83)90064-1  |bibcode = 1983JVGR...17..111N }}&lt;/ref&gt;

ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ [[ಭೂಕುಸಿತ|ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕುಸಿತ]] ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಹರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref name=encyclovolc2015&gt;{{Cite book|title =Encyclopedia of Volcanoes |chapter= Chapter 54 – Hazards from Pyroclastic Density Currents|doi=10.1016/B978-0-12-385938-9.00037-7|publisher = Academic Press|date = 2015|edition=2nd|location = Amsterdam|isbn = 978-0-12-385938-9|pages = 943–956|first1 = Paul D.|last1 = Cole|first2 =Augusto |last2 =Neri |first3 =Peter J.|last3 = Baxter|editor-first = Haraldur|editor-last = Sigurdsson|editor-link=Haraldur Sigurdsson}}&lt;/ref&gt;

==ಸಂಬಂಧಿತ ಭೂರೂಪಗಳು==
===ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್‌ಗಳು===
[[File:MSH80 bulge on north side 04-27-80.jpg|thumb|right|ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 1980 ರಂದು ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ನ ಉಬ್ಬುವ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್]]

'''ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್''' (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಸ್, &quot;ಗುಪ್ತ, ರಹಸ್ಯ&quot;) ಎಂಬುದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಆಳದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ]] ಶಿಲಾಪಾಕ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://volcanoes.usgs.gov/vsc/glossary/cryptodome.html |title=USGS: Volcano Hazards Program Glossary - Cryptodome |website=volcanoes.usgs.gov |access-date=2018-06-23 |archive-date=2018-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623061305/https://volcanoes.usgs.gov/vsc/glossary/cryptodome.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್‌ಗಳ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳು 1956 ರಲ್ಲಿ ಬೆಜಿಮಿಯಾನಿ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 1980 ರಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬದಿಯನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಫೋಟಕ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಲಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭೂಗತ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡೋಮ್‌ನ ಸ್ಫೋಟಕ ಡಿಕಂಪ್ರೆಷನ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;CVOMountStHelens&quot;&gt;{{Cite web |url=https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/st_helens/st_helens_geo_hist_99.html |title=USGS: Volcano Hazards Program CVO Mount St. Helens |website=volcanoes.usgs.gov |access-date=2018-06-23 |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528180417/https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/st_helens/st_helens_geo_hist_99.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Donnadieu_etal_2001&quot;&gt;{{cite journal | title=Volcanic edifice stability during cryptodome intrusion | url=https://archive.org/details/bulletin-of-volcanology_2001-05_63_1/page/61 | first1=F. | last1=Donnadieu | first2=O. | last2=Merle | first3=J-C. | last3=Besson | journal=Bulletin of Volcanology | year=2001 | volume=63 | issue=1 | pages=61–72 | doi=10.1007/s004450000122| bibcode=2001BVol...63...61D }}&lt;/ref&gt;

===ಲಾವಾ ಸ್ಪೈರ್/ಲಾವಾ ಸ್ಪೈರ್===
[[File:Soufriere Hills Lava Dome Spire1.jpg|thumb|1997 ರ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಲಾವಾ ಸ್ಪೈನ್]]
[[File:Time-lapse images of Mount St. Helens dome growth 2004-2008.webm | thumb|right | 2004–2008 ರ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ಪರ್ವತದ ಸ್ಫೋಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]
ಲಾವಾ ಸ್ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಲಾವಾ ಸ್ಪೈರ್ ಎನ್ನುವುದು ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಲಾವಾ ಸ್ಪೈನ್ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾವಾ ಸ್ಪೈನ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ '''ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]''' ಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ.

===ಲಾವಾ ಕೂಲೀಸ್===
[[File:Chao dacite domes.jpg|thumb|left|ಸೆರೋ ಚಾವೋ ಡಸೈಟ್ ಕೂಲೀ ಫ್ಲೋ-ಡೋಮ್ಸ್ (ಎಡ ಮಧ್ಯಭಾಗ), ಉತ್ತರ [[ಚಿಲಿ]], ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ 8]] ನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೂಲೀಸ್ (ಅಥವಾ ಕೂಲೀಸ್) ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹರಿವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಮತ್ತು ಲಾವಾ ಹರಿವುಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಹೋಲುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;eov&quot; /&gt;

ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡಸೈಟ್ ಹರಿವು ಸೆರೋ ಚಾವೊ/ಚಾವೊ ಡಾಸೈಟ್ ಗುಮ್ಮಟ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಇದು ಉತ್ತರ [[ಚಿಲಿ]] ದ ಎರಡು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬೃಹತ್ ಕೂಲಿ ಹರಿವಿನ ಗುಮ್ಮಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರಿವು 14ಕಿಮೀ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಒತ್ತಡದ ರೇಖೆಗಳಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹರಿವಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹರಿವಿನ ಮುಂಭಾಗ 400ಮೀ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪು ಸ್ಕ್ಯಾಲೋಪ್ಡ್ ರೇಖೆ).&lt;ref&gt;[http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=82424 ಚಾವೊ ಡಾಸೈಟ್ ಗುಮ್ಮಟ ಸಂಕೀರ್ಣ] [[NASA ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]] ದಲ್ಲಿ&lt;/ref&gt; [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ '''ಲುಲ್ಲಿಲ್ಲಾಕೊ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]'''ಯ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೌಲೀ ಹರಿವು ಇದೆ,&lt;ref&gt;[https://www.wired.com/wiredscience/2010/03/coulees/ Coulées!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409143435/http://www.wired.com/2010/03/coulees/ |date=2014-04-09 }} [[ಡೆನಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಎರಿಕ್ ಕ್ಲೆಮೆಟ್ಟಿ ಅವರಿಂದ.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಆಂಡಿಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

==ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು
! ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟದ ಹೆಸರು !! ದೇಶ !! ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪ್ರದೇಶ !! ಸಂಯೋಜನೆ !! ಕೊನೆಯ ಸ್ಫೋಟ&lt;br /&gt;ಅಥವಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂಚಿಕೆ
|-
|  ಚೈಟನ್ (ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ) || [[ಚಿಲಿ]] || ದಕ್ಷಿಣ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ || ರೈಯೋಲೈಟ್ || 2009
|-
| ಸಿಯೊಮಾಡುಲ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ರೊಮೇನಿಯಾ]] || ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ಸ್ || ಡಾಸೈಟ್ || ಪ್ಲೈಸ್ಟೋಸೀನ್
|-
|  ಕಾರ್ಡನ್ ಕೌಲ್ಲೆ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ಚಿಲಿ]] || ದಕ್ಷಿಣ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ || ರಿಯೋಡಸೈಟ್ ನಿಂದ ರಿಯೋಲೈಟ್ || ಹೊಲೊಸೀನ್
|-
|  ಗ್ಯಾಲೆರಾಸ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] || ಉತ್ತರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ || ಅಜ್ಞಾತ || 2010
|-
| ಕಟ್ಲಾ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ/ಕಟ್ಲಾ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ || ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಟ್ಸ್ಪಾಟ್ || ರೈಯೋಲೈಟ್ || 1999 ರಿಂದ&lt;ref&gt;[https://volcanism.wordpress.com/2010/03/04/eyjafjallajokull-and-katla-restless-neighbours/ Eyjafjallajökull and Katla: restless neighbours]&lt;/ref&gt;
|-
|  ಲ್ಯಾಸೆನ್ ಶಿಖರ || ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ || ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸೈಟ್ || 1917
|-
| ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬುಟ್ಟೆ (ಸಿಸ್ಕಿಯೂ ಕೌಂಟಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ) || ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ || ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ ||ಡಾಸೈಟ್|| 9500 ಬಿಪಿ&lt;ref name=&quot;VW_Shasta&quot;&gt;{{cite web | url=https://volcano.oregonstate.edu/shasta | title=Shasta | publisher=[[Oregon State University]] | work=Volcano World | date=2000 | access-date=30 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ರಿವರ್ ವೆಂಟ್ ಲಾವಾ ಡೋಮ್ || ಕೆನಡಾ || ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸೈಟ್ || ಸುಮಾರು 300 BC
|-
|ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ)/ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ
|ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್
|ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್
|
|2021&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Soufrière St. Vincent volcano (West Indies, St. Vincent): twice length and volume of new lava dome since last update|url=https://www.volcanodiscovery.com/soufriere-st-vincent/news/125255/Soufriere-St-Vincent-volcano-West-Indies-St-Vincent-twice-length-and-volume-of-new-lava-dome-since-l.html|access-date=2021-04-08|website=www.volcanodiscovery.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ || ಸುಂದ ಆರ್ಕ್ || ಅಜ್ಞಾತ || 2010
|-
|  ನಿಯಾ ಕಮೆನಿ || ಗ್ರೀಸ್ || ದಕ್ಷಿಣ ಏಜಿಯನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸೈಟ್ || 1950
|-
|  ನೊವರುಪ್ಟಾ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ || ಅಲ್ಯೂಟಿಯನ್ ಆರ್ಕ್ || ರೈಯೋಲೈಟ್ || 1912
|-
| ನೆವಾಡೋಸ್ ಡೆ ಚಿಲ್ಲನ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ಚಿಲಿ]] || ದಕ್ಷಿಣ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ || ಡಾಸಿಟ್ || 1986
|-
|  ಪುಯ್ ಡಿ ಡೋಮ್ || [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] || ಚೈನ್ ಡೆಸ್ ಪ್ಯೂಸ್ || ಟ್ರಾಕೈಟ್ || {{Circa|5760 BC}}
|-
|  ಸಾಂತಾ ಮಾರಿಯಾ (ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ)/ಸಾಂತಾ ಮರಿಯಾ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]] || ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸಿಟ್ || 2009
|-
|  ಸೊಲ್ಲಿಪುಲ್ಲಿ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಚಿಲಿ || ದಕ್ಷಿಣ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ || [[ಆಂಡಿಸೈಟ್]] ನಿಂದ ಡಾಸೈಟ್ || 1240 ± 50 ವರ್ಷಗಳು
|-
| ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ || ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ || ಅಂದೆಸೈಟ್ || 2009
|-
|ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ || ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸೈಟ್ || 2008
|-
|  ಟೋರ್ಫಜೋಕುಲ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ || ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಟ್ಸ್ಪಾಟ್ || ರೈಯೋಲೈಟ್ || 1477
|-
| ಟಾಟಾ ಸಬಯಾ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]] || [[ಆಂಡಿಸ್]] || ಅಜ್ಞಾತ || ~ ಹೊಲೊಸೀನ್
|-
|  ಟೇಟ್-ಇವಾ || [[ಜಪಾನ್]] || [[ಜಪಾನ್‌]]ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ/ಜಪಾನ್ ಆರ್ಕ್ || ಡಾಸೈಟ್ || ಮಯೋಸೀನ್&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Goto|first1=Yoshihiko|last2=Tsuchiya|first2=Nobutaka|title=Morphology and growth style of a Miocene submarine dacite lava dome at Atsumi, northeast Japan|url=https://archive.org/details/journal-of-volcanology-and-geothermal-research_2004-07-01_134_4/page/255|journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research|date=July 2004|volume=134|issue=4|pages=255–275|doi=10.1016/j.jvolgeores.2004.03.015|bibcode=2004JVGR..134..255G}}&lt;/ref&gt;
|-
|  ಟಾಟುನ್ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] ಗುಂಪು/ಟಾಟುನ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ತೈವಾನ್]] ||  || ಅಂದೆಸೈಟ್ || 648&lt;ref&gt;{{cite web | title=Tatun Volcanic Group | website=Global Volcanism Program, Smithsonian Institution | date=2023-10-11 | url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=281032 | access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;
|-
| ವ್ಯಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಲ್ಡೆರಾ/ವ್ಯಾಲೆಸ್ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳು || [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] || ಜೆಮೆಜ್ ಪರ್ವತಗಳು || ರೈಯೋಲೈಟ್ || 50,000-60,000 [[ಪ್ರಸ್ತುತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು|BP]]
|-
| ವಿಝಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಲಾವಾ ಗುಮ್ಮಟ || ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ || ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಆರ್ಕ್ || ರಿಯೋಡಸೈಟ್&lt;ref&gt;[https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/crater_lake/crater_lake_geo_hist_136.html ''Map of Post-Caldera Volcanism and Crater Lake''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804041331/https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/crater_lake/crater_lake_geo_hist_136.html |date=2020-08-04 }} USGS Cascades Volcano Observatory. Retrieved 2014-01-31.&lt;/ref&gt; || 2850 BC
|}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category multi|Lava domes|Lava coulées}}
* [http://www.volcano.si.edu/education/tpgallery.cfm?category=Lava%20Domes Global Volcanism Program: Lava Domes]
* [https://volcanoes.usgs.gov/images/pglossary/LavaDome.php USGS Photo glossary of volcano terms: Lava dome]

{{Interwikineeded}}
[[Category:Lava domes| ]]
[[Category:Volcanic landforms]]</text>
      <sha1>bq031lmr3c8a5bx6vmibzpf0kst67fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸೂಯಿ ಹೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178521</id>
    <revision>
      <id>1435569</id>
      <parentid>1370603</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15262" sha1="a7zuc6mbz0hlg4a5rtnutesea3sp6yv" xml:space="preserve">{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]]
{{Short description|Chinese model and actress (born 1989)}}
{{family name hatnote|[[He (surname)|He]] ({{noitalic|{{linktext|lang=zh|何}}}})|lang=Chinese}}
{{Infobox model
| name =ಸುಯಿ ಹೆ (ಹೆ ಸೂಯಿ) 
| image = Sui He, 2013 (cropped).jpg
| caption = 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಯಿ ಹೆ
| native_name = {{nobold|何穗}}
| native_name_lang = zh
| birth_date = {{birth_date_and age|1989|9|23}}&lt;ref name=NYmagprofile&gt;{{cite web|url=https://nymag.com/fashion/models/she/suihe/|title=Sui He|work=[[New York (magazine)|New York]]|access-date=21 December 2012|archive-date=12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212130643/http://nymag.com/fashion/models/she/suihe/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Wenzhou]], [[Zhejiang]]&lt;ref name=fmd&gt;{{cite web|url=http://www.fashionmodeldirectory.com/models/Sui_He/|title=Sui He|work=fashionmodeldirectory.com|access-date=21 December 2012}}&lt;/ref&gt;
| death_date =
| death_place =
| height = {{height|m=1.77}}&lt;ref name=fmd/&gt;
| haircolor =ಕಪ್ಪು&lt;ref name=fmd/&gt;
| eyecolor = ಕಂದು
| agency     = {{Plainlist|
* ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಾದರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್)
* [[ಫೋರ್ಡ್ ಮಾದರಿಗಳು]] (ಪ್ಯಾರಿಸ್) 
* ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾದರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಮಿಲನ್) 
* [[ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಮಾದರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]] (ಲಂಡನ್)
* ವ್ಯೂ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ (ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ) 
* ಗಾಸಿಪ್ ಮಾದರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್) 
* LA ಮಾದರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್)
* ಫೋಕಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಶಾಂಘೈ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://models.com/models/sui-he|title = Sui He - Model}}&lt;/ref&gt;}}|partner=[[William Chan]]|children=1}}

''ಸುಯಿ ಹೆ'' , ಜನನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 1989 ಒಬ್ಬ ಚೀನೀ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಟಿ. ಅವರು ರಾಲ್ಫ್ ಲಾರೆನ್ ರನ್‌ವೇ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೆರೆದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಚೀನೀ ರೂಪದರ್ಶಿ.&lt;ref name=NYmagprofile/&gt;&lt;ref name=LifeStyleMirror&gt;{{cite web|url=http://www.lifestylemirror.com/beauty/makeup/sui-he-first-chinese-face-shiseido-dick-page/|title=Goodbye}}&lt;/ref&gt;ಸುಯಿ ಅವರು W ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=thecut&gt;{{cite web |url=https://nymag.com/thecut/2011/10/relatively_unknown_chinese_mod.html |title=Relatively Unknown Chinese Model Sui He Scores W Magazine's November Cover |author=Lim, James |date= 31 October 2011 |work=[[New York (magazine)|New York]] |access-date=21 December 2012}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ==
ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 1989 ರಂದು ಚೀನಾದ ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ ನ ವೆನ್ಝೌ ನಲ್ಲಿ ಸುಯಿ ಹಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 
ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ನಗರದ ಈಜು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=Blasberg&gt;{{cite web|url=http://www.mrblasberg.com/2011/12/16/meet-the-cover-model-sui-he/|title=Meet the Cover Model: Sui He|author=Blasberg, Derek|work=mrblasberg.com|date=16 December 2011|access-date=24 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020030431/http://www.mrblasberg.com/2011/12/16/meet-the-cover-model-sui-he/|archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2025 ರಂದು, ಹಿ ಸೂಯಿ ನಟ ವಿಲಿಯಂ ಚಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮಗು, ಮಗನ ಜನನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hong Kong star William Chan and Chinese supermodel He Sui welcome their first child, a boy |url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/hong-kong-star-william-chan-and-supermodel-he-sui-welcome-their-first-child-a-boy |work=The Straits Times |date=October 18, 2025 }}&lt;/ref&gt;

==ವೃತ್ತಿಜೀವನ==
17 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಸುಯಿ ಹಿ ಚೀನೀ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಗೆದ್ದರು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಅವರು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚೀನಾದ ಬೆಂಟ್ಲಿ ಕಲ್ಚರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.

೨೦೧೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, models.com ನಿಂದ ಟಾಪ್ ೫೦ ಮಾಡೆಲ್ ವುಮೆನ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಯಿ ಹಿ ೧೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=models.comtop50&gt;{{cite web |url=http://models.com/rankings/ui/Top50/8450#8450 |title=Sui He|work=models.com|access-date=21 December 2012}}&lt;/ref&gt;ಅವರು Models.com ನ 2011 ರ ಟಾಪ್ ವುಮೆನ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://models.com/oftheminute/?p=38507|title=2011 Top Women|author=Sterling, Wayne|date=31 December 2011 |work=models.com |access-date=24 December 2012}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್/ಸಮ್ಮರ್ 2011 ರ ರನ್‌ವೇ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲವ್, ಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮನಿ ರನ್‌ವೇ ಶೋನಲ್ಲಿ ಸುಯಿ ಹಿ ತನ್ನ ರನ್‌ವೇಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಸೀಸನ್ 2011 ರ ಶರತ್ಕಾಲ/ಚಳಿಗಾಲವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಲ್ಫ್ ಲಾರೆನ್‌ಗಾಗಿ ತೆರೆದರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಯೆನ್ ಟಾಮ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದರು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದರು, ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೋಲ್ಸ್ &amp; ಗಬ್ಬಾನಾ ಗಾಗಿ ನಡೆದರು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಯಾಟ್ಜಿ ಚೆನ್ ಮತ್ತು ಡ್ರೈಸ್ ವ್ಯಾನ್ ನೋಟೆನ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆದರು.&lt;ref name=NYmagprofile/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://nymag.com/thecut/2011/03/new_faces.html#slideshow=/slideshows/2011/03/11/new_faces.slideshow.json{{!}}currentSlide=82119|title=Fall 2011's Top Ten New Faces: Sui He|work=New York Magazine|access-date=24 December 2012}}&lt;/ref&gt; ಆ ಋತುವಿನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ನ 2011 ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಟಾಪ್ 10 ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು style.com ನ ಟಾಪ್ ಹತ್ತು ಹೊಸಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nymag.com/thecut/2011/03/new_faces.html|title=Fall 2011's Top Ten New Faces|work=New York Magazine|access-date=24 December 2011}}&lt;/ref&gt;ಶನೆಲ್, ಡಿಯೊರ್, ಹೆಲ್ಮಟ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ (ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್)|ಹೆಲ್ಮಟ್ ಲ್ಯಾಂಗ್, ಹರ್ಮ್ಸ್, ಹರ್ವೆ ಲೆಗರ್, ಜೀನ್ ಪಾಲ್ ಗೌಲ್ಟಿಯರ್, ಮಿಸ್ಸೋನಿ, ಥಿಯೆರ್ರಿ ಮುಗ್ಲರ್|ಮುಗ್ಲರ್, ಆಸ್ಕರ್ ಡೆ ಲಾ ರೆಂಟಾ, ರಾಲ್ಫ್ ಲಾರೆನ್, ಮತ್ತು Y-3 (ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್)|Y-3 ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=models.comprofile&gt;{{cite web|url=http://models.com/models/sui-he/1|title=Sui He|work=models.com|access-date=21 December 2012}}&lt;/ref&gt; ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೌಚರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಶನೆಲ್, ಡಿಯೊರ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಪಾಲ್ ಗೌಲ್ಟಿಯರ್ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=models.comprofile/&gt;

ಸುಯಿ ಅವರು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2011|2011, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2012|2012, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2013|2013, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2014|2014,ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2015|2015, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2016|2016, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2017|2017 ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ 2018|2018 ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದರು, ಲಿಯು ವೆನ್ (ಮಾದರಿ)|ಲಿಯು ವೆನ್ ನಂತರ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಗಾಗಿ ನಡೆದಾಡಲು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಪರಂಪರೆಯ ಎರಡನೇ ಮಾದರಿಯಾದರು.&lt;ref name=NYmagprofile/&gt;

ಸೂಯಿ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ W ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಕಲಾ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ W ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತ ರೂಪದರ್ಶಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=thecut/&gt;ಅವರು ವೋಗ್ ಚೀನಾದ 6 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಇತರ ಉನ್ನತ ಚೀನೀ ರೂಪದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. &lt;ref name=models.comprofile/&gt; ಇತರ ಮುಖಪುಟಗಳಲ್ಲಿ i-D ಮತ್ತು V (ಅಮೇರಿಕನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|V ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=models.comprofile/&gt; 
 
2012 ರಲ್ಲಿ, ಶಿಸೈಡೊದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯಾದ ಜಾಗತಿಕ ವಕ್ತಾರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸುಯಿ ಹಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.&lt;ref name=LifeStyleMirror/&gt;ಮುದ್ರಣ ಅಭಿಯಾನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಕ್ ನೈಟ್ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ)|ನಿಕ್ ನೈಟ್ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=NYmagprofile/&gt;&lt;ref name=models.comprofile/&gt;

ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಚಾರ ಬ್ರೂನೆಲ್ಲೋ ಕುಸಿನೆಲ್ಲಿ (ಬ್ರಾಂಡ್)| ಬ್ರೂನೆಲ್ಲೋ ಕುಸಿನೆಲ್ಲಿ ವಸಂತ/ಬೇಸಿಗೆ 2011.&lt;ref name=models.comprofile/&gt;೨೦೧೧ ರ ಶರತ್ಕಾಲ/ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಲ್ಫ್ ಲಾರೆನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=models.comprofile/&gt; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸೂಯಿ ಹಿ ಪ್ರಿಂಟೆಂಪ್ಸ್ ವಿಥ್ ಡಿಯರ್ ಹಾಲಿಡೇ ೨೦೧೨ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿನ್ ರೊಯಿಟ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾರಿಯೋ ಟೆಸ್ಟಿನೊ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ೨೦೧೨ ರ ಶರತ್ಕಾಲ/ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಲ್ ಲ್ಯಾಗರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=models.comprofile/&gt;

ಸೂಯಿ ಹಿ ಎರಡು H&amp;M ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ ರ H&amp;M ಹಾಲಿಡೇ ೨೦೧೧ ರ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=models.comprofile/&gt;

ಅವರು ೨೦೧೫ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಯು ಆರ್ ಮೈ ಸನ್‌ಶೈನ್ (೨೦೧೫ ಚಿತ್ರ)|ಯು ಆರ್ ಮೈ ಸನ್‌ಶೈನ್'' ನ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://movie.douban.com/subject/26259634/|script-title=zh:何以笙箫默 (2015)|access-date= May 1, 2015|work= movie.douban.com|publisher= [[douban.com]]|language= zh}}&lt;/ref&gt;

== ಚಿತ್ರಕಥೆ ==
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ===
* ''ಕೀಪ್ ರನ್ನಿಂಗ್ S4E4'' (2020)
* ''ಪೆಗಾಸಸ್'' (2019)
* ''ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾಗಾ ಪರ್ಲ್ಸ್'' (2017)
* ''ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಚೀನಾ S4E2'' (2016)
* ''ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಚೀನಾ S3E11'' (2016)
* ''ಯು ಆರ್ ಮೈ ಸನ್‌ಶೈನ್'' (2015)
* ''ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕುಟುಂಬ'' (2014)

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist|colwidth=30em}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==

* [http://models.com/oftheminute/?p=33077 Models.com Interview]
* [http://www.vogue.it/en/vogue-starscelebsmodels/new-faces/2011/04/sui-he Vogue Italia interview] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130218124702/http://www.vogue.it/en/vogue-starscelebsmodels/new-faces/2011/04/sui-he |date=2013-02-18 }}
* [https://web.archive.org/web/20141020030431/http://www.mrblasberg.com/2011/12/16/meet-the-cover-model-sui-he/ Interview by Derek Blasberg for V Magazine]

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:He, Sui}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Chinese female models]]
[[Category:Chinese film actresses]]
[[Category:Actresses from Wenzhou]]
[[Category:21st-century Chinese actresses]]
[[Category:Ford Models models]]</text>
      <sha1>a7zuc6mbz0hlg4a5rtnutesea3sp6yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178802</id>
    <revision>
      <id>1435522</id>
      <parentid>1434735</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78478" sha1="bu2ltn7sw4vtxa7q9ykcemzlurzvx39" xml:space="preserve">{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]]
{{Infobox person
| name               = ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್
| image              =
}}

'''ಮಿಸ್ಟ್ ವಾರಿಯರ್''' ( ʋaːɾjər ; ಜನನ 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978/1979) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಏಳು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=9 September 2017 |title=Manju Warrier, Nayanthara, Jyothika: Female stars are marching to a different, but no less successful, beat |url=https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528052146/https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html |archive-date=28 May 2018 |access-date=27 May 2018 |work=Firstpost}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ವಾರಿಯರ್ ''ಸಕ್ಷಮ್'' (1995) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ''ತುವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ'' (1996), ''ಸಲ್ಲಪಂ'' (1996), ''ಈ ಪುಳಯಂ ಕಡನ್ನು'' (1996), ''ಆರಂ ತಂಪುರಾನ್'' (1997) ಮತ್ತು ಸಮ್ಮರ್ ಇನ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ (1998) ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rahman bags 12th Filmfare award |url=http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020130651/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |archive-date=20 October 2013 |access-date=19 October 2013 |publisher=Pvv.ntnu.no}}&lt;/ref&gt; 1998 ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವರು ನಟನೆಯಿಂದ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ವಾರಿಯರ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರ ''ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು?'' (2014) ನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Vilakudy |first=Rajaneesh |date=20 May 2014 |title=How Old Are You is not Manju Warriers real life |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/How-Old-Are-You-is-not-Manju-Warriers-real-life-story/articleshow/35395851.cms |access-date=12 January 2015 |work=[[Bangalore Mirror]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roshith |first=Sivalakshmi |date=5 December 2013 |title=How Old Are You: Unveiling the Male-Female Bond |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/How-Old-Are-You-Unveiling-the-Male-Female-Bond/2013/12/05/article1927850.ece#.UzM3-vl5P_E |archive-url=https://web.archive.org/web/20131208043700/http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/How-Old-Are-You-Unveiling-the-Male-Female-Bond/2013/12/05/article1927850.ece?#.UzM3-vl5P_E |archive-date=8 December 2013 |access-date=12 June 2014 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ 1978/1979 ರಂದು [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗರಕೋಯಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;Asianet_Jul2018&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=N. M. |first=Lakshmi |date=2 July 2018 |title=Manju Warrier is not a Keralite by birth, 8 unknown facts about the actress |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-birthday-unknown-facts |archive-url=https://web.archive.org/web/20180501162519/https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-birthday-unknown-facts |archive-date=1 May 2018 |access-date=1 May 2018 |work=[[Asianet News]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thank You. But it's not my birthday today:Manju Warrier |url=http://www.sify.com/movies/thank-you-but-it-s-not-my-birthday-today-manju-warrier-news-malayalam-plcp2Efhidefh.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180501162826/http://www.sify.com/movies/thank-you-but-it-s-not-my-birthday-today-manju-warrier-news-malayalam-plcp2Efhidefh.html |archive-date=1 May 2018 |access-date=1 May 2018 |website=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Asianet_Sep2020&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=10 September 2020 |title=Happy birthday Manju Warrier: We bet you didn't know these facts about your favourite star |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/happy-birthday-manju-warrier-we-bet-you-didn-t-know-these-facts-about-your-favourite-star-snj-qgfnkb#image1 |access-date=1 May 2022 |work=Asianet |language=en}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಮೂಲತಃ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುಲ್ಲು ಗ್ರಾಮದವರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Manju Warrier: Lesser known facts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/manju-warrier-lesser-known-facts/photostory/48858651.cms |access-date=17 July 2021 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ವಾರಿಯರ್ ಅವರ ತಂದೆ ಟಿವಿ ಮಾಧವನ್, ಶಕ್ತಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಗಿರಿಜಾ ( ತಿರುವಿಲ್ವಾಮಲದವರು) ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮಧು ವಾರಿಯರ್ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರು. ಯೋಧ ನಾಗರಕೋಯಿಲ್‌ನ ಸಿಎಸ್‌ಐ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. &lt;ref name=&quot;Asianet_Sep2020&quot; /&gt; ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರು ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಕಣ್ಣೂರಿನ ಚಿನ್ಮಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೌವ್ವಾ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=15 October 2017 |title=Manju Warrier reveals why she supported Dileep starrer Ramaleela |url=http://newsable.asianetnews.com/kerala/manju-warrier-udaharanam-sujatha-ramaleela |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229232136/http://newsable.asianetnews.com/kerala/manju-warrier-udaharanam-sujatha-ramaleela |archive-date=29 December 2017 |access-date=29 December 2017 |work=Asianet News Network Pvt Ltd |language=en |agency=Asianet News}}&lt;/ref&gt;

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==

=== ಮೊದಲ ಕೆಲಸ, ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು (1995-1999) ===
17 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಸಾಕ್ಷ್ಯಂ'' (1995) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 June 2020 |title=Manju Warrier opens up about her first movie 'Sakshyam' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-opens-up-about-her-first-movie-sakshyam/articleshow/76297485.cms |access-date=25 May 2021 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'' (1996) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manju Warrier had almost died while filming Sallapam |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-would-have-died-had-it-not-been-for-this-man |access-date=6 December 2021 |website=Asianet}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=George |first=Anjana |date=11 September 2020 |title=Lohitadas knew that Manju Warrier would be his ideal Radha in Sallapam: Sundar Das |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lohitadas-knew-that-manju-warrier-would-be-his-ideal-radha-in-sallapam-sundar-das/articleshow/78055781.cms |access-date=25 May 2021 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ಜೊತೆಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರ್ಸ್‌ನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅದೇ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಕಿನೇನಿ, ಪ್ರಭು ಗಣೇಶನ್ ಮತ್ತು ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 July 2013 |title='˜This is my second birth' |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/this-is-my-second-birth/articleshow/21459180.cms}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=മഞ്ജു വാര്യര് ക്യാമറക്കുമുന്നില് തിരിച്ചെത്തി |url=http://www.theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/2013-07-15-10-57-51.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719200413/http://www.theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/2013-07-15-10-57-51.html |archive-date=19 July 2013 |access-date=15 July 2013 |website=The Indian Reader}}&lt;/ref&gt;  ಅವರು ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=10 August 2014 |title=After 15 years, Manju Warrier is back on stage |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/after-15-years-manju-warrier-is-back-on-stage/articleshow/40010177.cms#:~:text=Actress%20Manju%20Warrier%20had%20made,first%20dance%20performance%20to%20Singapore |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=25 September 2013 |title=Aishwarya Rai Bachchan and Manju Warrier teaming up for an ad? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aishwarya-rai-bachchan-and-manju-warrier-teaming-up-for-an-ad/articleshow/23032444.cms |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು &quot;ಅವರ ಜೀವನದ ''ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳ'' ಸರಣಿ&quot; ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2013 |title=Manju's 'Sallapam' |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Manjus-Sallapam/2013/10/05/article1820137.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821214207/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Manjus-Sallapam/2013/10/05/article1820137.ece |archive-date=21 August 2016 |access-date=21 August 2016 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=29 November 2013 |title=Manju Warrier, Shabana Asmi and Kim Ki duk for IFFK |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-shabana-asmi-and-kim-ki-duk-for-iffk/articleshow/26573431.cms |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ, ''ಆರಂ ತಂಪುರಾನ್'' ಮತ್ತು ''ಪತ್ರಂ'' ಕ್ರಮವಾಗಿ 1996 ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2023 |title=Highest Box Office Grossing Malayalam Movies by Year: Don't Miss It! |url=https://topmovierankings.com/mollywood/highest-box-office-grossing-malayalam-movies |access-date=23 ಮಾರ್ಚ್ 2026 |archive-date=18 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518111759/https://topmovierankings.com/mollywood/highest-box-office-grossing-malayalam-movies |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''ಕನ್ನೆಜುಟಿ ಪೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು'' . &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web |date=10 September 2021 |title=Happy Birthday lady superstar, best movies of Manju Warrier |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/happy-birthday-lady-superstar-best-movies-of-manju-warrier-1.5989854 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206054251/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/happy-birthday-lady-superstar-best-movies-of-manju-warrier-1.5989854 |archive-date=6 December 2021 |access-date=6 December 2021 |website=Mathrubhumi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Firstpost&quot;&gt;{{Cite web |date=17 March 2019 |title=From Sallapam to Rani Padmini, how Manju Warrier made a successful comeback to regain Malayalam superstar status |url=https://www.firstpost.com/entertainment/from-sallapam-to-rani-padmini-how-manju-warrier-made-a-successful-comeback-to-regain-malayalam-superstar-status-6276421.html |access-date=6 December 2021 |website=First Post}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Awards&quot;&gt;{{Cite web |last=Soman |first=Deepa |date=10 September 2020 |title=Happy Birthday Manju Warrier! Here are five popular characters of the actress |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-manju-warrier-here-are-five-popular-characters-of-the-actress/articleshow/78029968.cms |access-date=6 December 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

''ಪೂಜಯುಮ್ ಕಡನ್ನು (1996)'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;kerala.state.film.awards.1991–99&quot;&gt;{{Cite web |title=State Film Awards (1991–99) |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234157/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm |archive-date=3 March 2016 |access-date=26 September 2015 |publisher=[[Kerala State Chalachitra Academy]]}}&lt;/ref&gt; ಮಂಜು ಅವರು 1996 ರಲ್ಲಿ ''ಈ ಪೂಜಯುಂ ಕಾಡನ್ನು'', 1997 ರಲ್ಲಿ ''ಅರಮ್ ತಂಪುರಾನ್'' ಮತ್ತು ''ಕಲಿಯಾಟಂ'', 1998 ರಲ್ಲಿ ''ಕನ್ಮದಮ್'' ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ ''ಪತ್ರಂ'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.

ಮಂಜು ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ಮೊಹರವಂ'' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ. &lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title=Praveena, cinema and business |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/220/12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118165050/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/220/12 |archive-date=18 November 2015 |access-date=17 November 2015 |publisher=mangalamvarika.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ (2012-2014) ===
ದಿಲೀಪ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಮಂಜು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿರಾಮ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2012 ರಂದು, ಗುರುವಾಯೂರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನವರಾತ್ರಿ ನೃತ್ಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಂಜು ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದರು.[e][e]

ಮಂಜು ಈಗ ತ್ರಿಶೂರ್‌ನ ಪುಲ್ಲುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Dileep and Meenakshi visit Manju Warrier's house in Thrissur |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/dileep-and-meenakshi-visit-manju-warrier-s-house-in-thrissur-pa59st |access-date=23 November 2020 |work=Asianet News Network Pvt Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=3 July 2018 |title=No, Manju Warrier has not quit WCC yet |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/no-manju-warrier-has-not-quit-wcc-yet/articleshow/64842884.cms |access-date=24 May 2022 |work=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

''15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 2014 ರಲ್ಲಿ ರೋಶನ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಅವರ ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು'' ''.'' . &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=C |first=Sharika |date=18 May 2014 |title=Return of the heroine |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140704160816/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ece |archive-date=4 July 2014 |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;

=== ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ವಿಸ್ತರಣೆ (2015–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ===
ಮಂಜು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಸತ್ಯನ್ ಅಂಟಿಕಾಡ್ ಅವರ ''ಎನ್ನಮ್ ಎಪ್ಪೊಜುಮ್'', ಇದು 17 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 March 2015 |title=After 35 flops this year, two Malayalam films finally show some promise |url=https://www.thenewsminute.com/article/after-35-flops-year-two-malayalam-films-finally-show-some-promise-20906 |website=The News Minute}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರ ರೀಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡದಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಚಿತ್ರದ 'ಅಂಡರ್‌ರೇಟೆಡ್ ರತ್ನ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 December 2019 |title=Rani Padmini: An Underwatched Gem – PinkLungi |url=https://pinklungi.com/rani-padmini-an-underwatched-gem/}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಜೋ ಅಂಡ್ ದಿ ಬಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅನಿಮೇಟರ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

2016 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಜೇಶ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ''ವೆಟ್ಟಾ'', &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Vettah Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vettah/movie-review/51176594.cms |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ''ಕರಿಂಕುನ್ನಂ 6'' ಮತ್ತು ಶಕುಂತಲಾ, ನಾಟಕ &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Nampoothiri |first=Hareesh N. |date=21 July 2016 |title=The eternal charm of Shakuntalam |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-eternal-charm-of-Shakuntalam/article14500897.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221001239/http://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-eternal-charm-of-Shakuntalam/article14500897.ece |archive-date=21 December 2016 |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manju Warrier mezmerizes Ananthapuri as Kavalam's Shakuntala |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/art-and-culture/manju-warrier-mezmerizes-ananthapuri-as-shakuntala.html |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=20 July 2016 |title=When Manju breathed life into Shakuntala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/when-manju-breathed-life-into-shakuntala/articleshow/53285340.cms |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; .
2017 ರಲ್ಲಿ, ವಾರಿಯರ್ ''C/O ಸಾಯಿರಾ ಬಾನು'', &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=C/O Sairabanu Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/c/o-sairabanu/movie-review/57687567.cms |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 March 2017 |title=C/O Saira Banu movie review: Manju Warrier lends warmth to a relevant but patchy film |url=https://www.firstpost.com/entertainment/co-saira-banu-movie-review-manju-warrier-lends-warmth-to-a-relevant-but-patchy-film-3342310.html}}&lt;/ref&gt; ''ವಿಲನ್'', ಮತ್ತು ಉದಹರಣಂ ಸುಜಾತಾ . &lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 October 2017 |title=Udaharanam Sujatha movie review: Manju Warrier is a rockstar of this Nil Battey Sannata remake |url=https://www.firstpost.com/entertainment/udaharanam-sujatha-movie-review-manju-warrier-is-a-rockstar-of-this-nil-battey-sannata-remake-4121491.html}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=15 powerful female characters from Mollywood to Inspire You |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/15-powerful-female-characters-from-mollywood-to-inspire-you |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://newsable.asianetnews.com/entertainment/15-powerful-female-characters-from-mollywood-to-inspire-you |archive-date=2 July 2018 |access-date=27 May 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jacob |first=Shalin |date=1 August 2017 |title=15 Powerful Female Characters in Malayalam Films That Are Slowly Breaking Stereotypes |url=https://www.scoopwhoop.com/powerful-female-characters-malayalam-films/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528133532/https://www.scoopwhoop.com/powerful-female-characters-malayalam-films/ |archive-date=28 May 2018 |website=ScoopWhoop}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 May 2017 |title=5 Unconventional Female Characters in Malayalam Movies |url=http://www.fwdlife.in/5-unconventional-female-characters-in-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606230515/http://www.fwdlife.in/5-unconventional-female-characters-in-malayalam-movies |archive-date=6 June 2017 |access-date=27 May 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 September 2017 |title=Manju Warrier, Nayanthara, Jyothika: Female stars are marching to a different, but no less successful, beat |url=https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528052146/https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html |archive-date=28 May 2018 |access-date=27 May 2018}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Manju Warrier to Nayanthara: Top 7 highest-paid Malayalam actresses |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/southcinema/manju-warrier-to-nayanthara-top-7-highest-paid-malayalam-actresses/ar-AA1uYSHs |access-date=21 January 2025 |work=MSN |publisher=Asianet News}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Top 10 highest paid Malayalam actresses and their net worth |url=https://www.thedailyjagran.com/trending/list-of-top-10-highest-paid-malayalam-actresses-and-their-net-worth-nayanthara-anupama-parameswaran-keerthy-suresh-and-others-10219820 |access-date=25 February 2025 |work=[[Jagran]]}}&lt;/ref&gt;

ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಲ್ಲಿ, ವಾರಿಯರ್ ''ಅಮೃಕಿ ಪಂಡಿತ್'', ಆರ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾಧವನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಣ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=10 March 2021 |title=Manju Warrier to make Bollywood debut in 'Ameriki Pandit' with Madhavan |url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-make-bollywood-debut-ameriki-pandit-madhavan-144983 |access-date=8 May 2022 |work=The News Minute |language=en}}&lt;/ref&gt; 2021 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ಜೊತೆಗೆ ದಿ ''ಪ್ರೀಸ್ಟ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. 2022 ರಲ್ಲಿ, ಮಂಜು 20 ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ನಂತರ ''ಲಲಿತಂ ಸುಂದರಂ'' ಮೂಲಕ ಬಿಜು ಮೆನನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=6 February 2020 |title=Madhu Warrier's directorial debut titled Lalitham Sundaram |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/02/06/madhu-warrier-directorial-debut-lalitham-sundaram.html |access-date=8 May 2022 |work=Manorama}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == 
[[ಚಿತ್ರ:Dileep_manju.jpg|thumb|2010 ರಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ತಮ್ಮ ಪತಿ ದಿಲೀಪ್ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.]]
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 1998 ರಂದು, ಮಂಜು ನಟ ದಿಲೀಪ್ ಅವರನ್ನು ಔಲಾ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ಹಿಂದಿನ ದಂಪತಿಗೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ. ಅವರು 2014 ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=11 July 2017 |title=Manju to move court for custody of daughter Meenakshi |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/07/11/manju-warrier-to-move-court-for-custody-of-daughter-meenakshi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229231527/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/07/11/manju-warrier-to-move-court-for-custody-of-daughter-meenakshi.html |archive-date=29 December 2017 |access-date=29 December 2017 |work=OnManorama |agency=Manorama News Online}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=28 February 2020 |title=Manju deposes in court, sticks to her statement about Dileep |url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-deposes-court-sticks-her-statement-about-dileep-119106 |access-date=20 February 2021 |work=The News Minute |language=en |quote=&quot;I divorced Dileep in 2015 and the extramarital relationship between him and Kavya was the reason behind it&quot;}}&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ 2015 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2014 |title=Manju Warrier releases her book Sallapam |url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-releases-her-book-sallapam-20601 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-releases-her-book-sallapam-20601 |archive-date=2 July 2018 |access-date=2 July 2018 |website=the newsminute.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=I am living for my daughter: says Dileep |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/I-am-living-for-my-daughter-says-Dileep/articleshow/30456694.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20160908011851/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/I-am-living-for-my-daughter-says-Dileep/articleshow/30456694.cms |archive-date=8 September 2016 |access-date=9 February 2016 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಚಿಪುಡಿ ನರ್ತಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ಗೀತಾ ಪದ್ಮಕುಮಾರ್ ಅವರಿಂದ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=G. S. Paul |date=13 May 2016 |title=For the joy of dance |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/for-the-joy-of-dance/article5609057.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407030322/http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/for-the-joy-of-dance/article5609057.ece |archive-date=7 April 2014 |access-date=19 April 2018 |work=[[The Hindu]] |location=Thiruvananthapuram}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ [[ನವರಾತ್ರಿ]] ನೃತ್ಯೋತ್ಸವದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಗುರುವಾಯೂರು|ಗುರುವಾಯೂರಿನಲ್ಲಿ]] ವೇದಿಕೆಗೆ ಮರಳಿದರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Shilpa Nair Anand |date=18 January 2013 |title=Queen of HEARTS |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/queen-of-hearts/article4319964.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902051158/http://www.thehindu.com/features/cinema/queen-of-hearts/article4319964.ece |archive-date=2 September 2013 |access-date=20 April 2018 |work=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 January 2018 |title=Ending speculations, actor Manju Warrier says she has no political ambitions |url=https://www.thenewsminute.com/article/ending-speculations-actor-manju-warrier-says-she-has-no-political-ambitions-74040 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://www.thenewsminute.com/article/ending-speculations-actor-manju-warrier-says-she-has-no-political-ambitions-74040 |archive-date=2 July 2018 |access-date=27 May 2018}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 2014 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕುಚಿಪುಡಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Asha Prakash |date=13 October 2015 |title=Sangeeta Nataka Akademi honours Manju Warrier |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/sangeeta-nataka-akademi-honours-manju-warrier/articleshow/49337372.cms |access-date=26 February 2023 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award: Dance |url=http://www.keralaculture.org/dance-a-ksna/466 |access-date=26 February 2023 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

== ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ==
ರಾಜ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಮಿಷನ್, &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=17 August 2018 |title=Manju Warrier to become goodwill ambassador of State Literacy Mission |url=https://literacymissionkerala.org/en/manju-warrier-to-become-goodwill-ambassador-of-state-literacy-mission/ |access-date=6 August 2023 |work=Missionkerala.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704084317/https://literacymissionkerala.org/en/manju-warrier-to-become-goodwill-ambassador-of-state-literacy-mission/ |archive-date=4 ಜುಲೈ 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಶೀ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=12 November 2013 |title=Actress Manju Warrier brand ambassador for 'She Taxi' |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/actress-manju-warrier-brand-ambassador-for-she-taxi-113111200847_1.html |access-date=6 August 2023 |work=Business Standard |agency=IANS}}&lt;/ref&gt; ಕುಟುಂಬಶ್ರೀಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ ( ''ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ), &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=5 July 2014 |title=Manju Warrier Made Kudumbashree Brand Ambassador |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jul/05/manju-warrier-made-kudumbashree-brand-ambassador-632149.html |access-date=6 August 2023 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Joseph |first=Salim |date=11 February 2017 |title=Manju Warrier to be face of Horticorp |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/manju-to-be-face-of-horticorp/articleshow/57088559.cms |access-date=6 August 2023 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=6 September 2015 |title=Warrier made goodwill ambassador for govts dev projects |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/warrier-made-goodwill-ambassador-for-govts-dev-projects-460397-2015-09-06 |access-date=6 August 2023 |work=India Today |language=en |agency=PTI}}&lt;/ref&gt;

ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಕಲ್ಯಾಣ್ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರ್ಸ್, &lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Throwback to Kalyan Jewellers' Brand Ambassador Manju Warrier's top 5 iconic avatars |url=https://thedailybrunch.com/2020/09/16/throwback-to-kalyan-jewellers-brand-ambassador-manju-warriers-top-5-iconic-avatars/ |access-date=6 August 2023 |website=The Daily Brunch}}&lt;/ref&gt; ಸೋನಿ ಇಂಡಿಯಾ, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sony Announces Attractive Consumer Promotion Offers for Onam : Product Press Releases : Sony India |url=http://www.sony.co.in/pressrelease/asset/618878/section/productpressreleases |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808184317/http://www.sony.co.in/pressrelease/asset/618878/section/productpressreleases |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=Sony India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 July 2017 |title=Celebrate this Onam with Sony • FWD Business |url=http://fwdbusiness.com/2017/07/celebrate-onam-sony/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808200115/http://fwdbusiness.com/2017/07/celebrate-onam-sony/ |archive-date=8 August 2017 |website=FWD Business}}&lt;/ref&gt; ಲಸಾಗು ಕೋಚಿಂಗ್ ಆಪ್, ಮೈಜಿ, &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=14 December 2021 |title=myG ropes in Manju Warrier as brand ambassador alongside Mohanlal |url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/myg-ropes-in-manju-warrier-as-brand-ambassador-alongside-mohanlal/article37951794.ece |access-date=6 August 2023 |work=Business Line}}&lt;/ref&gt; ಉಜಾಲಾ ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್, &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2022 |title=PRESENTATION Q4FY22 &amp; FY22 |url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/Attachhis/34b634a2-cdb3-4b49-aa82-8ae7f304bd84.pdf |access-date=6 August 2023 |website=BSE India |publisher=Jyothi Labs}}&lt;/ref&gt; ಕಿಚನ್ ಟ್ರೆಷರ್ಸ್, ಅಜಿನೋರಾ &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=8 May 2022 |title=ഐഇഎൽടിഎസ് പരിശീലനം നൽകുന്ന രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലകളിലൊന്നായ അജിനോറയ്ക്ക് ഇനി മഞ്ജു വാര്യരുടെ മുഖമുദ്ര |url=https://www.twentyfournews.com/2022/05/08/manju-warrier-ajinorah-brand-ambassador.html |access-date=6 August 2023 |work=24 News |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704084320/https://www.twentyfournews.com/2022/05/08/manju-warrier-ajinorah-brand-ambassador.html |archive-date=4 ಜುಲೈ 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕೆಎಲ್ಎಂ ಆಕ್ಸಿವಾಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಲೈಫ್‌ಬಾಯ್, ಮೆರಿಬಾಯ್ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಧಾತ್ರಿಯಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೀ ಕೇರಳಂ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾದರು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=20 September 2021 |title=ZEE Keralam welcomes Manju Warrier as their Brand Ambassador |url=https://orissadiary.com/zee-keralam-welcomes-manju-warrier-as-their-brand-ambassador/ |access-date=5 August 2023 |work=Orissa Diary}}&lt;/ref&gt;

018 ರಲ್ಲಿ, ಮಂಜು ಕಮಲಾ ಸುರಯ್ಯ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ 'ಆಮಿ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [1] [2] ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ 'ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್', ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಕಟ್ಟಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ನಟಿ ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು 'ಹುಚ್ಚ ಅಭಿಮಾನಿ ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ' ಎಂಬುದರ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. [3] ಅವರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 'ಓಡಿಯನ್' ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೇರಳ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ವಾರಿಯರ್ 'ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ಆ ಲಿಖಿತ ಪದವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಲು ಆತ್ಮವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ' ಪ್ರಭಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. [4] 2019 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಲೂಸಿಫರ್'. &quot;ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರತಿಭೆ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನ ದುಃಖಿತ ಮಗಳಾಗಿ ನೋಡಲು, ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಶುದ್ಧ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ತಾಯಿ. ಪತ್ನಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಿ - ಅವರ ಕುಟುಂಬ ರಹಸ್ಯಗಳ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾ - ಸೀಮಿತ ಪರದೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸುತ್ತುಗಳು ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕವಾಗಿವೆ, ಅವರು ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ - ಇದು ಅವರ ನಟನಾ ಶಕ್ತಿಯ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.&quot; [5] [6] ಲೂಸಿಫರ್ ₹200 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು, [7] ಮತ್ತು ಈಗ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಧನುಷ್ ಎದುರು ವೆತ್ರಿಮಾರನ್ ಅವರ ಅಸುರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಅವರ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು 'ತೀವ್ರ' ಎಂದು ಕರೆದರು. &quot;ಧನುಷ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮಂಜು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಅವರ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.&quot; [8] ವರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುನರಾಗಮನ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಷನ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರತಿ ಪೂವನ್ಕೋಜಿಗಾಗಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ಪರದೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯವನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. [9] ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ್ ಮೆನನ್, &quot;.. ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅಸುರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಪೂವನ್‌ಕೋಜಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಅವರಂತೆ ಯಾರೂ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.&quot; ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಹಚರರು 'ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. [10]

== ಚಿತ್ರಕಲೆ ==

=== ನಟಿಯಾಗಿ ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders.&quot;
|+List of Manju Warrier film credits
! scope=&quot;col&quot; |Year
! scope=&quot;col&quot; |Title
! scope=&quot;col&quot; |Role
! scope=&quot;col&quot; |Language
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |Notes
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |Ref.
|-
|1995
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Sakshyam''
|Smitha
| rowspan=&quot;34&quot; |[[ಮಲಯಾಳಂ|Malayalam]]
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 June 2020 |title=Manju Warrier opens up about her first movie 'Sakshyam' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-opens-up-about-her-first-movie-sakshyam/articleshow/76297485.cms |access-date=25 May 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1996
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Sallapam''
|Radha
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manju Warrier had almost died while filming Sallapam |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-would-have-died-had-it-not-been-for-this-man |access-date=6 December 2021 |website=Asianet}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Thooval Kottaram''
|Devaprabha Varma
|
|&lt;ref name=&quot;MB&quot;&gt;{{Cite web |last=അന്തിക്കാട് |first=സത്യന്‍ |date=21 November 2020 |title='അഭിനയമായാലും നൃത്തമായാലും വാശികയറിയാല്‍ മഞ്ജുവിനെ തോല്‍പ്പിക്കാന്‍ ആര്‍ക്കുമാവില്ല' |url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/features/sathyan-anthikkad-about-manju-warrier-thoovalkottaram-irattakuttikalude-achan-ennum-eppozhum-movie-1.5223807 |access-date=25 May 2021 |website=മാതൃഭൂമി |language=ml }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Dilliwala Rajakumaran''
|Maya
|
|&lt;ref name=&quot;KPT&quot;&gt;{{Cite web |date=10 September 2019 |title=Happy Birthday, Manju Warrier: 6 Career Defining Moments Of The 'Lady Superstar' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-manju-warrier-6-career-defining-moments-of-the-lady-superstar/etphotostory/71063777.cms |access-date=25 May 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kaliveedu''
|Mridula
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cris |date=21 August 2019 |title=Arrogant wife, please adjust: How Malayalam cinema has portrayed divorce |url=https://www.thenewsminute.com/article/arrogant-wife-please-adjust-how-malayalam-cinema-has-portrayed-divorce-107581 |access-date=25 May 2021 |website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Ee Puzhayum Kadannu''
|Anjali
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 February 2021 |title=Happy Valentine's Day: 5 Malayalam Movie Characters That You Can't Help But Fall In Love With |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-valentines-day-5-malayalam-movie-characters-that-you-cant-help-but-fall-in-love-with/etphotostory/80899613.cms |access-date=25 May 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;kerala.state.film.awards.1991–99&quot;/&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 November 1999 |title=Filmfare – South Special |url=http://www.filmfare.com:80/site/october97/south3e.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19991103180423/http://www.filmfare.com/site/october97/south3e.htm |archive-date=3 November 1999 |access-date=16 December 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |1997
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kudamattam''
|Gauri
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 September 2021 |title=HBD Manju Warrier: Promising upcoming movies of the superstar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/hbd-manju-warrier-promising-upcoming-movies-of-the-superstar/photostory/86089825.cms |access-date=6 December 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Irattakuttikalude Achan''
|Anupama
|
|&lt;ref name=&quot;Firstpost&quot;/&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Krishnagudiyil Oru Pranayakalathu''
|Meenakshi
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Biju Menon and Manju Warrier Reunites in Lalitham Sundaram after 20 years |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/feb/05/biju-menon-manju-warrier-reunite-for-lalitham-sundaram-16904.html |access-date=6 December 2021 |work=Cinema Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kaliyattam''
|Thaamara
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 April 2021 |title=From 'Kaliyattam' to 'Joji': A list of Malayalam adaptations of Shakespeare |url=https://www.thenewsminute.com/article/kaliyattam-joji-list-malayalam-adaptations-shakespeare-147349 |access-date=6 December 2021 |website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Sammanam''
|Rajalakshmi
|
|&lt;ref name=&quot;TOI&quot;&gt;{{Cite web |last=George |first=Anjana |date=11 September 2020 |title=Lohitadas knew that Manju Warrier would be his ideal Radha in Sallapam: Sundar Das |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lohitadas-knew-that-manju-warrier-would-be-his-ideal-radha-in-sallapam-sundar-das/articleshow/78055781.cms |access-date=25 May 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Aaraam Thampuran''
|Unnimaya
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 2020 |title='അന്ന് അമ്പലത്തില്‍ നിന്നും ഇറങ്ങി വരുന്ന സീനെടുക്കുന്ന ദിവസമാണ് എനിക്ക് 18 തികഞ്ഞത്' |url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-club-fm-interview-aaram-thampuran-movie-mohanlal-1.4432084 |access-date=25 May 2021 |website=മാതൃഭൂമി |language=ml }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Innalekalillaathe''
|Beena
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 June 2021 |trans-title=Watch this, warriors! Poornima's question to Manju Warrier! Fans asked when they got together in the film! |url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/poornima-indrajith-shares-a-throwback-pic-with-manju-warrier/articleshow/83568915.cms |access-date=14 July 2021 |website=Malayalam.samayam |publisher=Times of India |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1998
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Pranayavarnangal''
|Aarathi Nair
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 January 2020 |title=Manju Warrier walks down memory lane, revisits 'hostel' after 22 years |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-walks-down-memory-lane-revisits-hostel-after-22-years-1.4471203 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128060412/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-walks-down-memory-lane-revisits-hostel-after-22-years-1.4471203 |archive-date=28 January 2022 |access-date=25 May 2021 |website=Mathrubhumi |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Daya''
|Daya / Sumuru / Sameer
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 February 2018 |title='മഞ്ജുവിന് വേണ്ടി സ്‌ക്രിപ്റ്റ് എഴുതിയിരുന്ന ഒരു കാലം ഉണ്ടായിരുന്നു' |url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-venu-on-carbon-movie-fahadh-faasil-fahad-fazil-daya-movie-1.2588201 |access-date=25 May 2021 |website=മാതൃഭൂമി |language=ml }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kanmadam''
|Bhanumathi
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 October 2019 |title='കന്മദ'ത്തിലെ ഭാനുമതിയല്ലേ ഇത് എന്ന് ആരാധകര്‍, അല്ല ഇതാള് വേറെയെന്ന് മഞ്ജു |url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/manju-warrier-interview-asuran-dhanush-kanmadam-303221/ |access-date=6 December 2021 |website=Indian Express |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;Awards&quot; /&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Summer in Bethlehem''
|Abhirami/Amy
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 April 2020 |title=Manju Warrier's photos shared by makeup man get the fans talking |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/manju-warriers-photos-shared-by-makeup-man-get-the-fans-talking/articleshow/75174755.cms |access-date=6 December 2021 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Thirakalkkappuram''
|Seetha
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 October 2015 |title=Thirakalkkappuram Malayalam full movie &amp;#124; തിരകൾക്കപ്പുറം &amp;#124; Suresh Gopi &amp;#124; Manju Warrier |url=https://www.youtube.com/watch?v=BBdUSLi2PfM&amp;themeRefresh=1 |website=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1999
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Pathram''
|Devika Shekhar
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rahman bags 12th Filmfare award |url=http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020130651/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kannezhuthi Pottum Thottu''
|Bhadra
|
|&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;46thawardPDF&quot;&gt;{{Cite web |title=46th National Film Awards |url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/71_46thNfacatalogue.pdf |access-date=27 March 2022 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''How Old Are You?''
|Nirupama Rajeev
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=C |first=Sharika |date=18 May 2014 |title=Return of the heroine |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ecel |access-date=6 December 2021 |website=[[The Hindu]]}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html |website=Filmfare}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2015
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Ennum Eppozhum''
|Adv. Deepa
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=P. K. Ajith Kumar |date=6 August 2014 |title=Mohanlal, Manju to team up |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/mohanlal-manju-to-team-up-for-sathyan-anthikad-film/article6286900.ece |work=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207172008/https://www.thehindu.com/features/cinema/mohanlal-manju-to-team-up-for-sathyan-anthikad-film/article6286900.ece |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 |access-date=23 ಮಾರ್ಚ್ 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Rani Padmini''
|Padmini
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Anjana George |date=16 October 2015 |title=Rani Padmini is a visual treat: Manju |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Rani-Padmini-is-a-visual-treat-Manju/articleshow/49411621.cms |access-date=23 October 2015 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Jo and the Boy ''
|Jo / Joan Mary John
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=23 December 2015 |title=Rojin and the movies |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/rojin-thomas-on-his-new-movie-jo-and-the-boy/article8021682.ece |access-date=15 August 2024 |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2016
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Paavada''
|Babu's fiancé
|Cameo appearance
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Anoop suggested Manju Warrier for Pavada |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/anoop-suggested-manju-warrier-for-pavada/articleshow/51513584.cms |access-date=26 May 2021 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Vettah''
|Commissioner Sribala IPS
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Rajesh |first=G |date=27 February 2016 |title='Vettah': Redefining crime drama |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/vettah-movie-review-rajesh-pillai-manju-warrier-indrajith.html |access-date=7 October 2024 |work=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Karinkunnam 6's''
|Vandana Aby
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Palicha |first=Paresh C. |date=8 July 2016 |title=Review: Karinkunnam 6s is a decent watch |url=https://www.rediff.com/movies/report/review-karinkunnam-6s-is-a-decent-watch/20160708.htm |access-date=7 October 2024 |work=Rediff}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2017
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''C/O Saira Banu''
|Saira Banu
|
|&lt;ref name=&quot;release&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Digital Native |date=20 February 2017 |title=Amala-Manju Warrier starrer 'C/o Saira Banu' ready for release |url=http://www.thenewsminute.com/article/amala-manju-warrier-starrer-co-saira-banu-ready-release-57511 |access-date=5 March 2017 |work=[[The News Minute]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Udaharanam Sujatha ''
|Sujatha Krishnan
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 May 2017 |title=Manju Warrier has high hopes from 'Udaharanam Sujatha' |url=http://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-has-high-hopes-udaharanam-sujatha-62791}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Villain''
|Dr. Neelima Mathew
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=10 March 2017 |title=Manju in Villain |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/manju-in-villain/article17439322.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215152104/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/manju-in-villain/article17439322.ece |archive-date=15 December 2017 |access-date=23 August 2017 |work=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Aami''
|Kamala Surayya
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Ramasubramanian |first=Uma |date=18 February 2017 |title=Manju Warrier a better performer than Vidya Balan: Kamal |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/180217/manju-warrier-a-better-performer-than-vidya-balan-kamal.html |access-date=16 January 2018 |work=[[Deccan Chronicle]] |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=66th Yamaha Fascino Filmfare Awards South: Complete winners' list (Malayalam) |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/66th-yamaha-fascino-filmfare-awards-south-complete-winners-list-malayalam/articleshow/72920655.cms |access-date=22 December 2019 |work=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Mohanlal''
|Meenakshi / Meenukutty
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Vijayan |first=Lekshmi |date=30 December 2016 |title=Manju Warrier as a Mohanlal fan in 'Mohanlal' |url=http://english.manoramaonline.com/ACP/entertainment/entertainment-news/manju-warrier-as-mohanlal-fan-in-mohanlal-movie.html |access-date=4 March 2018 |work=[[Malayala Manorama]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Odiyan''
|Prabha
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=13 January 2018 |title=Manju Warrier to flaunt three looks in Odiyan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-flaunt-three-looks-in-odiyan/articleshow/62473783.cms |access-date=17 November 2018 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Lucifer''
|Priyadharshini Ramdas
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=12 March 2019 |title=Meet Jhanvi from Prithviraj directorial 'Lucifer'! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/meet-jhanvi-from-prithviraj-directorial-lucifer/articleshow/68370504.cms |access-date=18 March 2019 |work=[[The Times of India]] |agency=Times News Network}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Asuran''
|Pachaiyammal Sivasaami
|[[ತಮಿಳು|Tamil]]
|
|&lt;ref name=&quot;Asuran&quot;&gt;{{Cite web |date=22 January 2019 |title=Asuran: Manju Warrier makes her Kollywood debut opposite Dhanush |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/asuran-manju-warrier-makes-her-kollywood-debut-opposite-dhanush-1436305-2019-01-22 |website=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Prathi Poovankozhi''
|Madhuri
| rowspan=&quot;8&quot; |Malayalam
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 December 2019 |title='Prathi Poovankozhi' Trailer: Manju Warrier impresses with her bold avatar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prathi-poovankozhi-trailer-manju-warrier-impresses-with-her-bold-avatar/articleshow/72328160.cms |access-date=9 December 2019 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Kayattam''
|Maya
|Also co-producer
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=23 January 2025 |title=Manju Warrier's 'Kayattam' to be released online for free, director Sanalkumar Sasidharan announces |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warriers-kayattam-to-be-released-online-for-free-director-sanalkumar-sasidharan-announces/articleshow/117477797.cms |access-date=2 February 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2021
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''The Priest''
|Susan
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=CE |date=13 January 2020 |title=Mammootty-Manju Warrier film titled The Priest |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/13/mammootty-manju-warrier-film-titled-the-priest-16506.html |access-date=1 March 2020 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Chathur Mukham''
|Thejaswini
|Also producer
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=11 April 2022 |title=I want to produce good movies: Manju Warrier |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/movie-1.5585626 |access-date=22 June 2022 |work=English Mathrubhumi News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 January 2021 |title=Manju Warrier's first horror thriller 'Chathurmukham' to hit theatres |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-s-first-horror-thriller-chathurmukham-to-hit-theatres-in-february-movie-1.5354951 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124041557/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-s-first-horror-thriller-chathurmukham-to-hit-theatres-in-february-movie-1.5354951 |archive-date=24 January 2022 |access-date=26 May 2021 |website=[[Mathrubhumi]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Marakkar: Arabikadalinte Simham''
|Subaida
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=George |first=Anjana |date=25 January 2019 |title=Manju Warrier's look in Marakkar: Arabikadalinte Simham reminds one of Daya |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warriers-look-in-marakkar-arabikadalinte-simham-reminds-one-of-daya/articleshow/67686499.cms |access-date=19 August 2019 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Lalitham Sundaram''
|Annie Mary Das
|Also producer
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=8 March 2022 |title=Trailer of Madhu Warrier's directorial debut 'Lalitham Sundaram' is out |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/03/08/trailer-madhu-warrier-directorial-lalitham-sundaram-biju-menon-manju-warrier.html |access-date=22 June 2022 |work=OnManorama}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=19 February 2020 |title=Producer Manju Warrier graces the puja of 'Lalitham Sundaram' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/producer-manju-warrier-graces-the-puja-of-lalitham-sundharam/articleshow/74210463.cms |access-date=23 June 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Meri Awas Suno''
|Dr. Reshmi Padath
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=22 June 2022 |title=Manju Warrier – Jayasurya starrer 'Meri Awas Suno' gets an OTT release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-jayasurya-starrer-meri-awas-suno-gets-an-ott-release-date/articleshow/92387124.cms |access-date=23 June 2022 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;left&quot; scope=&quot;row&quot; |''Jack N' Jill''
|Parvathy
|Partially reshot in Tamil as ''Centimeter''
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=11 May 2022 |title=Manju Warrier starrer Jack N' Jill gets a release date. |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-starrer-jack-n-jill-gets-a-release-date/articleshow/91494069.cms |access-date=23 June 2022 |work=[[The Times Of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2023
! scope=&quot;row&quot; |''Thunivu''
|Kanmani
|Tamil
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=23 June 2022 |title='AK 61' will be a pan-Indian release; Manju Warrier joins the shoot |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ak-61-will-be-a-pan-indian-release-manju-warrier-joins-the-cast/articleshow/92411169.cms |access-date=23 June 2022 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Ayisha''
|Ayisha
|Malayalam&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|Arabic]]
|Bilingual film
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Soman |first=Deepa |date=10 September 2021 |title=Manju Warrier to star in a Malayalam-Arabic bilingual, 'Ayisha' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-star-in-a-malayalam-arabic-bilingual-ayisha/articleshow/86089760.cms |access-date=23 March 2024 |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Vellari Pattanam''
|K.P Sunandha
| rowspan=&quot;2&quot; |Malayalam
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=10 November 2021 |title=Manju Warrier and Soubin Shahir 'Vellarikka Pattanam' kickstarted with muhurat puja |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-and-soubin-shahir-vellarikka-pattanam-kickstarted-with-muhurat-puja/articleshow/87617437.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2024
! scope=&quot;row&quot; |''Footage''
|The mysterious woman
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=22 May 2023 |title=Manju Warrier Starts Shooting For Footage, Pics Inside |url=https://www.news18.com/movies/manju-warrier-starts-shooting-for-footage-pics-inside-7886641.html |access-date=30 October 2023 |work=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Vettaiyan''
|Thara Athiyan
| rowspan=&quot;2&quot; |Tamil
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=4 October 2023 |title=Rajinikanth's look in Thalaivar 170 revealed in pooja ceremony photos |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-look-in-thalaivar-170-revealed-in-pooja-ceremony-photos-8968379/lite/ |access-date=6 October 2023 |work=Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Viduthalai Part 2''
|Mahalakshmi
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=17 December 2023 |title=Vetri Maaran reveals why 'Viduthalai Part 2' got delayed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vetri-maaran-reveals-why-viduthalai-part-2-got-delayed/articleshow/106061368.cms |access-date=15 February 2024 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2025
! scope=&quot;row&quot; |''L2: Empuraan''
|Priyadarshini Ramdas
| rowspan=&quot;2&quot; |Malayalam
|
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=5 October 2023 |title=L2- Empuraan: As Prithviraj and Mohanlal start shooting, fans call it the 'biggest Mollywood cinema' |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/l2-empuraan-as-prithviraj-and-mohanlal-start-shooting-fans-call-it-the-biggest-mollywood-cinema-23312732 |access-date=6 October 2023 |work=Mid Day}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Aaro — Someone''
|Visitor
|Short film
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=14 November 2025 |title=Ranjith's short film Aaro – Someone, produced by MammoottyKampany, gets streaming release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/14/ranjiths-short-film-aaro-someone-produced-by-mammoottykampany-gets-streaming-release-date |access-date=16 November 2025 |work=Cinema  Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |TBA
!scope=&quot;row&quot; ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Pending film
|TBA
|Tamil
|Post-production
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Praveenkumar |first=K |date=22 June 2023 |title=Here's how Manju Warrier came on board for 'Mr.X', reveals director Manu Anand- Exclusive! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/heres-how-manju-warrier-came-on-board-for-mr-x-reveals-director-manu-anand-exclusive/articleshow/101188100.cms |access-date=28 June 2023 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Pending film
|TBA
|[[ಮಲಯಾಳಂ|Malayalam]]
|Filming
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 February 2026 |title=Manju Warrier and Kunchacko Boban announce new film ‘Nere Chovva’; motion poster revealed - Watch |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-and-kunchacko-boban-announce-new-film-nere-chovva-motion-poster-revealed-watch/articleshow/128348583.cms |access-date=16 February 2026 |website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Pending film
|Shubha
|[[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|Hindi]]
|Filming
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 March 2021 |title=Manju Warrier to make Bollywood debut in 'Ameriki Pandit' with Madhavan |url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-make-bollywood-debut-ameriki-pandit-madhavan-144983 |access-date=10 October 2021 |website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಚಿತ್ರದ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ
! scope=&quot;col&quot; | ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; | ಶೀರ್ಷಿಕೆ
! scope=&quot;col&quot; | ಪಾತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; | ಭಾಷೆ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| 2016
| ''ಹುಡುಗಿಯರು''
| ನಿರೂಪಕ
| ಮಲಯಾಳಂ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; ತಮಿಳು
| ದ್ವಿಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರ
|-
| 2023
| ''ಒಂಟಿಯಾಗಿ''
| ಯಮುನಾ
| ಮಲಯಾಳಂ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 January 2023 |title=Alone Movie Review: A daring experiment that becomes a tiring experience |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2023/jan/26/alone-movie-review-a-daring-experiment-that-becomes-a-tiring-experience-39301.html |access-date=29 January 2023 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ನ ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; |ಪದ್ಯ
! scope=&quot;col&quot; |ಚಿತ್ರ/ಆಲ್ಬಮ್
! scope=&quot;col&quot; |ಭಾಷೆ
! scope=&quot;col&quot; |ಸಹ-ಗಾಯಕೆರ್
! scope=&quot;col&quot; |ಸಾಹಿತ್ಯ
! scope=&quot;col&quot; |ಸಂಯೋಜಕೆರ್
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |೧೯೯೮
|&quot;ವೇಜಂಬಲ್ ಮಮಝ&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |''ಚಿಂಗಾಪೂವು'' (ಆಲ್ಬಮ್)
| rowspan=&quot;6&quot; |ಮಲಯಾಳ
|ಮೋಹನ್ಲಾಲ್
| rowspan=&quot;2&quot; |ಬಿಚ್ಚು ತಿರುಮಲ
| rowspan=&quot;2&quot; |ಬರ್ನಿ-ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 March 1998 |title=Vezhambal Mamazha (Full Song) – Manju Warrier, Mohanlal – Download or Listen Free |url=https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Vezhambal-Mamazha/HFgfST96XF4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728210912/https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Vezhambal-Mamazha/HFgfST96XF4 |archive-date=28 July 2017 |access-date=28 July 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 March 2013 |title=Pakal Kinakkal (Full Song) – Manju Warrier – Download or Listen Free – Saavn |url=http://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Pakal-Kinakkal/Lx8OVy0GdQA |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729014508/https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Pakal-Kinakkal/Lx8OVy0GdQA |archive-date=29 July 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;ಪಾಕಲ್ ಕಿನಕ್ಕಲ್&quot;
|ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಡ್ದನ
|-
|೧೯೯೯
|&quot;ಚೆಂಬಾಜುಕ್ಕ&quot;.
|''ಕನ್ನೆಜುತಿ ಪೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು''
|ಕಾಲಭವನ ಮಣಿ ಡಾ.ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್
|ಕಾವಳಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕೆರ್
|ಎಂ.ಜಿ.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=29 April 2020 |title=Manju Warrier To Priya Prakash Varrier: M-Town Actresses Who Are Also Incredible Playback Singers |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-priya-prakash-varrier-m-town-actresses-who-are-also-incredible-playback-singers/etphotostory/75452833.cms |access-date=29 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೫
|&quot;ದೂ ದೋ ದೋ&quot;
|''ಜೋ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಾಲೆ''
|ಸನೂಪ್ ಸಂತೋಷ್
|&lt;nowiki&gt; ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮ|&lt;/nowiki&gt;
|ರಾಹುಲ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=26 November 2015 |title=Manju Warrier sings a 'Manglish' song |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-sings-a-manglish-song/articleshow/49921632.cms |access-date=29 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೬
|''&quot;ಸ್ವಂತಾನ ಗೀತಮ್&quot;''
|''ಕೇರಳ ಕ್ಯಾನ್'' (ತೋಜಾ) ಮನೋರಮಾ ಸುದ್ದಿ
|ಕೋರಸ್
|ಹರಿನಾರಾಯಣನ್
|ರತೀಶ್ ವೇಗಾ
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=5 February 2019 |title=Watch: Manju Warrier sings for Kerala Can, campaign for cancer awareness |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-manju-warrier-sings-kerala-can-campaign-cancer-awareness-96241 |access-date=29 December 2021 |work=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |೨೦೨೨
| rowspan=&quot;2&quot; |&quot;ಕಿಮ್ ಕಿಮ್&quot;
|''ಜ್ಯಾಕ್ ಎನ್ ಜಿಲ್''
| rowspan=&quot;3&quot; |ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಡ್ದನ
|ಬಿ ಕೆ ಹರಿನಾರಾಯಣನ್
| rowspan=&quot;2&quot; |ರಾಮ್ ಸುರೇಂದರ್
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=27 November 2020 |title='Kim Kim' song crooned by Manju Warrier to release today! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kim-kim-song-crooned-by-manju-warrier-to-release-today/articleshow/79443132.cms |access-date=29 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್'' '''(ಡಿ)'''
|ತಮಿಳು
|ಲಲಿತಾನಂದ
|-
|&quot;ಇಸ್ಥಾಕೊ&quot;
|''ಕಯ್ಯಟ್ಟಂ''
|ಮಲಯಾಳ
|ರತೀಶ್ ಈಟ್ಟಿಲ್ಲಂ, ದೇವನ್ ನಾರಾಯಣನ್, ಆಸ್ತಾ ಗುಪ್ತ, ಸನಾಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಸಿಂದ್ರನ್
|ರತೀಶ್ ಈಟಿಲ್ಲಂ
|&lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=28 August 2021 |title=കിം കിമ്മിന് പിന്നാലെ 'ഇസ്ത്തക്കോ'യുമായി മഞ്ജു വാര്യര്‍; 'കയറ്റ'ത്തിലെ ആദ്യ ഗാനം |url=https://www.asianetnews.com/music/artist-manju-warrier-kayattam-movie-song-out-now-qyk0i3 |access-date=29 December 2021 |work=Asianet News}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೨೩
|&quot;ಕಸೆತನ್ ಕಡವುಳದ&quot; (ವಿಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿ)
|''ತುನಿವು''
|ತಮಿಳು
|ವೈಸಾಘ್, ಘಿಬ್ರಾನ್
|ವೈಸಾಘ್
|ಘಿಬ್ರಾನ್
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 November 2022 |title=Manju Warrier turns playback singer for Ajith's 'Thunivu' |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/manju-warrier-turns-playback-singer-for-ajith-s-thunivu-1.8083746 |website=English Mathrubhumi}}&lt;/ref&gt;
|}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* IMDb ನಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್
* ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್
* ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್
{{Authority control}}
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>bu2ltn7sw4vtxa7q9ykcemzlurzvx39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2510510chandhanab/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179463</id>
    <revision>
      <id>1435567</id>
      <parentid>1428007</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2510510chandhanab</username>
        <id>100146</id>
      </contributor>
      <origin>1435567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48460" sha1="10m769s269jri305jpys1j2mkxvt64q" xml:space="preserve">

'''ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವದ ಪ್ರಭಾವ'''

ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಕಂಪನಿಯ ಲಾಭ, ನಷ್ಟ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏರಿಳಿತಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶಗಳೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವ, ಭಾವನೆಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೇ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯ, ಆಸೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಲಾಭವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಲನವಲನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಯ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಆಸೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರು ಸರಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಷೇರುಗಳ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅತಿಯಾದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಗುಂಪು ಮನೋಭಾವ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಇತರರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಗುಂಪು ಮನೋಭಾವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಜನರು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇತರರೂ ಆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಆದಾಯ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಈ ಗುಂಪು ಮನೋಭಾವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಶೀಲಿಸದ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಸುದ್ದಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹರಡಿದಾಗ ಅನೇಕ ಜನರು ಆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಂಪನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದಾಗ ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಂಬುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಲನವಲನವನ್ನು ತಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಪದೇಪದೇ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಅನಗತ್ಯ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಹಿಂದಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮರೆತು ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳು ಕೂಡ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರಿನಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಲಾಭವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಲಾಭ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿಫ್ಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಚಲನವಲನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನೆಗಳು, ಕಂಪನಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿದಾಗ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಷೇರುಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಯುದ್ಧ, ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಭಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಗಳು, ಆದಾಯ, ಲಾಭ, ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇದರಿಂದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಕ್ಷಣದ ಲಾಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಬದಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಏರಿಳಿತಕ್ಕೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಬದಲು, ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪಡೆದು ಅನಗತ್ಯ ಅಪಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ತ್ವರಿತ ಲಾಭದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನಂಬದೆ, ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವವು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಭಯ, ದುರಾಸೆ, ಗುಂಪು ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೂ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ತರ್ಕಬದ್ಧ ಚಿಂತನೆ, ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ತಾಳ್ಮೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೂಡಿಕೆಯು ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಅದೃಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವ, ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವದ ಮೇಲೆಯೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವೇಕದಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು.


'''ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ವರ್ತನೆ'''

'''ಪರಿಚಯ'''

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನಾವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಜನರು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ನೇರವಾಗಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮಾರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ನಂತರ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು, ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಈಗ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕೇವಲ ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಬಳಕೆಯ ಅನುಭವ, ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಂತರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

'''ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖರೀದಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ'''

ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖರೀದಿಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ಬಟ್ಟೆ, ಪುಸ್ತಕ, ಆಹಾರ, ದಿನಸಿ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು.

ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖರೀದಿಯಿಂದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಎರಡೂ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಒಂದೊಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಬದಲು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸುವುದು

ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

'''ಉದಾಹರಣೆಗೆ''', ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಬೆಲೆ, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಬ್ಯಾಟರಿ, ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಮೊಬೈಲ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

'''ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಭಾವ'''

ಇಂದು ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಜನರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ ನಾವು ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ಪರಿಚಯಸ್ಥರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

'''ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವ'''

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಕೂಡ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿವೆ. ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮಗೆ ಖರೀದಿಸುವ ಯೋಚನೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ನೋಡಿದ ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗಲೂ ಜನರು ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

'''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು'''

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೆ, ನಂತರ ಅವನು ಬಳಸುವ ಇತರ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗ್ರಾಹಕರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು.

'''ನಗದುರಹಿತ ಪಾವತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ಮೊದಲು ಖರೀದಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬಹುದು.

ನಗದುರಹಿತ ಪಾವತಿಯಿಂದ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಖರೀದಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ನೇರ ಖರೀದಿ ಎರಡೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿವೆ.

'''ಅನುಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ'''

ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ಅನುಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ವೇಗಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು, ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ವಸ್ತು ತಲುಪುವುದು, ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ, ವೇಗವಾದ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿವೆ.

'''ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು'''

ಡಿಜಿಟಲ್ ಖರೀದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಬಹುದು.

ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

'''ಡಿಜಿಟಲ್ ಖರೀದಿಯ ಸವಾಲುಗಳು'''

ಡಿಜಿಟಲ್ ಖರೀದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಕಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ತಪ್ಪು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ನಕಲಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುವಿನ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಾರಾಟಗಾರರ ವಿವರಗಳು, ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

'''ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ'''

ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ವರ್ತನೆ ಬದಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಪತ್ರಿಕೆ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಫಲಕಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕವೂ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿವಿಧ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

'''ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ'''

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹೊಸ ಚೀಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ಹಿಂದೆ ಅವನು ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಚೀಲಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನಂತರ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಈಗ ಅವನು ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಚೀಲಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ, ಗಾತ್ರ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಚೀಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಖರೀದಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

'''ಉಪಸಂಹಾರ'''

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗವು ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖರೀದಿ, ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ನಗದುರಹಿತ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ಅನುಭವವೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ನೀಡಬೇಕು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಕೂಡ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗವು ಖರೀದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ, ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.


ನನ್ನ ಹೆಸರು ಚಂದನಾ ಬಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಮೂಲ ಊರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ. ನಾನು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಬಸವರಾಜ್ ಬಿ.ಕೆ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಕಮ್ಮಲಮ್ಮ ಬಿ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಹೆಸರು ರಂಜಿತಾ ಬಿ. ಹಾಗೂ ನನ್ನ ತಮ್ಮನ ಹೆಸರು ಸಚಿನ್ ಬಿ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶ್ರೀ ಚನ್ನಕೇಶವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಶಾಲಾ ಜೀವನವು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಲಿತೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.

ನಂತರ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದೆ. ಪಿಯುಸಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ 96% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವನವು ನನಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ತಂಡದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲೇಜಿನ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಕ್ರೀಡೆ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಥ್ರೋಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಥ್ರೋಬಾಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿದ್ದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಥ್ರೋಬಾಲ್ ನನಗೆ ಶಿಸ್ತು, ತಂಡದ ಸಹಕಾರ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವದಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ.

ಕ್ರೀಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೃತ್ಯವೂ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೃತ್ಯವು ನನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ನಾನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ.

ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ **&quot;ಹಿರುಳಿ**ಗಾಸ್” ಎಂಬ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ಈ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪಿಯುಸಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ನಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಸಾಧನೆಯು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿತು.

ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಮ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನನ್ನದು. ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವದಿಂದ ಏನಾದರೂ ಹೊಸದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಯಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕನಸಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ನನ್ನ ಜೀವನದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವೇ ನನ್ನ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಾನು ಸದಾ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕೊನೆಗೆ, ನಾನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.</text>
      <sha1>10m769s269jri305jpys1j2mkxvt64q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180468</id>
    <revision>
      <id>1435572</id>
      <parentid>1383294</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54139" sha1="l7gsf7bepxkxshcxw8ip1k832vajh7v" xml:space="preserve">{{short description|Bell tower in Kyiv, Ukraine}}
{{Use dmy dates|date=April 2022}}
{{Infobox historic site
| name = Bell Tower of &lt;br /&gt;ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್
| native_name = Дзвіниця Софійського собору
| native_name_lang = ಯುಕೆ
| image = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg
| image_size = 
| caption = ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕೈವ್ ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ
| location =ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, 24, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್
| mapframe = 
| architect = [[Gottfried Johann Schädel]]&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Відбудова у 1744–1748 роках&lt;/ref&gt;
| length = 
| width = 
| height = {{convert|76|m}}
| beginning_label = ಪ್ರಾರಂಭ ದಿನಾಂಕ
| beginning_date = 1699&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot;&gt;{{cite web|url=http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|title=ДЗВІНИЦЯ|publisher=Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська»|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314000702/http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|archive-date=14 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot;/&gt;
| built = 1706&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;
| restored = 1744–1748
| coordinates = {{Coord|50|27|10.4|N|30|30|55.1|E|scale:30000|display=inline,title}}
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| WHS            = 
| official_name  = Saint-Sophia Cathedral
| part_of        = Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra
| criteria       = i, ii, iii, iv
| ID             = 527
| coordinates    = 
| year           = 1990
| extension      = &lt;!-- optional --&gt;
| danger         = 2023
| area           = &lt;!-- optional --&gt;
| buffer_zone    = &lt;!-- optional --&gt;
| website        = &lt;!-- optional --&gt;
| pushpin_map    = &lt;!-- optional --&gt;
| map_caption    = &lt;!-- optional --&gt;
| map_size       = &lt;!-- optional --&gt;
| pushpin_relief = &lt;!-- &quot;1&quot; for relief map - if available --&gt;
| child          = yes
| embedded       = &lt;!-- optional; use to embed another infobox template within this one, e.g. {{Location map many}} --&gt;
}}
| designation1 = UKRAINE NATIONAL
| designation1_number = 260072/2-Н
| designation1_type = Architecture
| designation1_offname = {{Lang|uk|Дзвіниця}} (''Bell tower'')
}}

ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿರುವ '''ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ''ವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (ಕೊಸಾಕ್) ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;уі&quot; &gt;Софійський собор та монастир. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 17 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;уі2&quot; &gt;Топ-10 Україна Інкогніта (2014). Дзвіниці. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt; ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವ್ ನಗರದ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;уі2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://visitkiev.ua/place/42|title=Софія Київська|publisher=VisitKiev.ua|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411044329/http://visitkiev.ua/place/42|url-status=dead|archive-date=11 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prostir.museum/ua/post/32822|title=&quot;Софія Київська&quot; запрошує на вечірню екскурсію &quot;Київ з оглядового майданчика Софійської дзвіниці&quot;|last=Почайнінська|first=Олена|date=30 May 2014|publisher=Музейний простір|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102439/http://prostir.museum/ua/post/32822|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಇದನ್ನು 1699-1706 ರಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;запов&quot; &gt;ДЗВІНИЦЯ. Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 14 березня 2014. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; &gt;Шокарев В. С. Науково-технічний супровід дзвіниці Софійського собору. — Збірник наукових праць [Полтавського національного технічного університету ім. Ю. Кондратюка]. Сер. : Галузеве машинобудування, будівництво. — 2013. — Т. 3(2). — С. 393–401.&lt;/ref&gt; ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt; ಗಾಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು 1744–1748 ರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1851–1852 ರಲ್ಲಿ ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾಲ್ ಸ್ಪಾರೊ]] ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt; ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮೇಲಿನ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt; ಇದು &quot;ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್&quot; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಯಾರಣ್ಯ&quot;ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್&quot; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;Софійський собор. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt;

ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ 527 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|title=Kiev: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kiev-Pechersk Lavra|publisher=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402125749/http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ನೋಂದಣಿ/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|title=Об'єкти культурної спадщини в м. Києві|publisher=Управління охорони культурної спадщини|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112816/http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ 76 ಮೀಟರ್.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Дзвіниця. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/624-2003-%D0%BF#Text|title=Про затвердження Комплексної програми збереження об'єктів Національного заповідника &quot;Софія Київська&quot; на 2003–2010 роки|website=rada.gov.ua|date=29 March 2022|access-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260818173319/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/624-2003-%D0%BF#Text|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ==

===ವಿವರಣೆ===

ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗೋಪುರದ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸ್ {{convert|20 by 14|m}} ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರ {{convert|76|m}}. ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತವು 1.5 to 2 m (5 to 7 ft) ದಪ್ಪವಿರುವ ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಲಂಬ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎತ್ತರದ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ - ಬಹುಶಃ ಮೊದಲನೆಯದರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಕಮಾನು ಕಮಾನುಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ಅಂತರ-ಅಂತಸ್ತಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಪುರವು ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಯ ಕಂಭಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;

[[File:Національний заповідник «Софія Київська»10.jpg|thumb|ವಾಯುವಿಹಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಅಲಂಕಾರ.]]

===ಸಂಯೋಜನೆ===
1699–1706 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂಲ ರಚನೆಯಿಂದ, ಇಂದಿಗೂ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾ ಏರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಂದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲಂಬವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪಿಲಾಸ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ತೆರೆದ ಗಾಳಿ [[ಕಮಾನು]] ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಶೇಖರಣಾ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;

[[File:Saint Sophia Cathedral in Kiev 006.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂರನೇ ಹಂತ (ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗ); ನೀವು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸಂತ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.]]

===ಅಲಂಕಾರ===

ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅಲಂಕಾರವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಕೃತಿಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ಕ್ಯುಪಿಡ್ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂವುಗಳು, ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು, [[ಹಾರ]]ಗಳು, ಗೂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಡಾಚಿನ್ಗಳು, ಹೆರಾಲ್ಡಿಕ್ ಎರಡು ತಲೆಯ ಹದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಸೋಫಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ಸೋಫಿಸ್ಕಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ) ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿ ಅಪೊಸ್ತಲ್ ಮತ್ತು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್/ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ - ಕೀವನ್ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರು - ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ರಾಫೆಲ್ (ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ)/ಆರ್ಚಾಂಗೆಲ್ ರಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಅಪೊಸ್ತಲ ತಿಮೋತಿ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಪೋಷಕರಾದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ಸ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿ (1731–1747), ಮತ್ತು [[:uk:Тимофій (Щербацький)|ತಿಮೋತಿ ಶೆರ್ಬಾಟ್ಸ್ಕಿ]] (1748–1757) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಮುಂಭಾಗಗಳ ಸ್ಟಕೋ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಝೋವ್ಕ್ವಾ [[:uk:Стобенський Іван|ಇವಾನ್]] ನಿಂದ [[:uk:Стобенський Степан|ಸ್ಟೆಪನ್ ಸ್ಟೊಬೆನ್ಸ್ಕಿ]] ವರೆಗಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟಕೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;

===ಬಣ್ಣ ಯೋಜನೆ===
1851–1852ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಪಾಲಿಕ್ರೋಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1744–1748ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಗಾರೆ ಆಭರಣವನ್ನು ದಂತದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಂತರು, ದೇವತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು: ಮುಖ - ಹಳದಿ, ಕೂದಲು - ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು - ಬಹುವರ್ಣ.

ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ನಂತರ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಬಣ್ಣದ ಯೋಜನೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರದ ಬಣ್ಣವು ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ದಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯ ವೈಡೂರ್ಯದ ಟೋನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾದ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸ್ನೇಹಶೀಲತೆಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;

==ಇತಿಹಾಸ==
===ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ===
[[File:Софійський собор у 1651 році. Малюнок Абрагама ван Вестерфельда.jpg|left|thumb|ಎ. ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ (1651) ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ (ಬಲ).]]
ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು &lt;ref&gt;На плані Києва Ушакова (підписана «Колокольня»); див. прим. №&amp;nbsp;16&lt;/ref&gt; ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.&lt;ref name=&quot;еіу&quot;&gt;Жарких М.І. Софійський монастир у Києві // Енциклопедія історії України. — К. : Наукова думка, 2012. — Т. 9. — С. 718–724. — ISBN 978-966-00-1290-5.&lt;/ref&gt; ಮರದ ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಅನ್ನು ಡಚ್ ಕಲಾವಿದನ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ [[:uk:Абрагам ವಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್]] (1651) ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಉಷಕೋವ್ (1695) ರ ಕೈವ್ ನಗರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kievograd.org/karty|title=Киевоград. Карты. 1695. План Ушакова|language=ru|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918225455/http://www.kievograd.org/karty|url-status=live|archive-date=18 September 2014}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ 1633–1647ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋ ಮೊಹಿಲಾ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು - ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವು ಎತ್ತರದ ಮರದ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;жарк17&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Розпланування 17 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404060649/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|archive-date=4 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನದ್ದಾಗಿತ್ತು,&lt;ref name=&quot;еіу&quot; /&gt;&lt;ref&gt;В деяких джерелах вказується, що триярусна&amp;nbsp;— див. прим. №&amp;nbsp;19&lt;/ref&gt; ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಕಮಾನು ಇದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಲಾಗ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರೆದ ಗ್ಯಾಲರಿ ಇತ್ತು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆತ್ತಿದ ಬ್ಯಾಲಸ್ಟರ್ಗಳ ಪ್ಯಾರಪೆಟ್ ಇತ್ತು. ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ದುಂಡಗಿನ ಕಿಟಕಿಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ - ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ರಂಧ್ರಗಳು ಇದ್ದವು. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟವಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;жарк17&quot; /&gt;

೧೬೫೪ ಮತ್ತು ೧೬೫೬ ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಿರಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಅಲೆಪ್ಪೊದ ಪಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅವನು ನೋಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;жарк17&quot; /&gt;

1697 ರಲ್ಲಿ ಮಠದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮರದ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;садиба&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|title=СТАРЕ МІСТО. САДИБА СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ|author=За редакцією Федора Ернста|publisher=Київ. Провідник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112114/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 1651 ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಕಟ್ಟಡವು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

===ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ===

ಹೊಸ ಬರೊಕ್ ಕಲ್ಲಿನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1699 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1706 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಮಠದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt; ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ [[:uk:Варлаам (Ясинський)|ವರ್ಲಾಮ್ (ಯಾಸಿನ್ಸ್ಕಿ)]] ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ಹೆಸರು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿ &quot;ಕಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್&quot; ಸವ್ವಾ ಯಾಕೋವ್ಲೆವ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮೊದಲು ಮೂರು ಹಂತದ ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಶಿಲುಬೆ ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;уі&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;жарк18&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Формування барокового ансамблю у 18 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103035/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಸ್ಥಳವು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ನಿಯಮಗಳಿಂದ (ಚರ್ಚ್ ಕಾನೂನುಗಳು) ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಗರ ಯೋಜನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹೀಗಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು: ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ, ಲಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್/ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್, [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್|ಗೋಲ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[:uk:Жидівські ворота|ಲ್ವಿವ್]].&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;жарк19&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Пристосування (кін. 18 – кін. 19 ст.)|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114042/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:Софіївський монастир у Києві. Акварель М. Сажина. 1840-ві рр..jpg|thumb|left|1812 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸೋಫಿಯಾ ಬೆಲ್ ಟವರ್. ಎಂ. ಸಜಿನಾ ಅವರಿಂದ ಜಲವರ್ಣ, 1840 ರ ದಶಕ]]
೧೭೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲ್ಟವಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳ ಗಂಭೀರ ಸಭೆಯು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಳಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ &quot;ವಿಜಯೋತ್ಸವ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&quot;&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಂದರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ,&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt; ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1742 ರ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಅದು ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1744 ರಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಹಂತ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು &quot;ಬಹುತೇಕ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ&quot; ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಹಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ. ಇದನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಸ್ಪೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬರೊಕ್ ಗುಮ್ಮಟದಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸವನ್ನು ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು 1748 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;уі&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;садиба&quot; /&gt;

1786 ರಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಮಠ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತಕರಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಚರ್ಚ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸಹ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿತು. 1807 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದು, ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1812 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಹೊಸ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪ್ರಕಾರ&quot; ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಗುಮ್ಮಟವು ಒಂದು ಶಿಖರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಳತೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಉತ್ತಮ ಅನುಪಾತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗಾಗಲೇ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಚೌಕ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇದು ಬಲಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;садиба&quot; /&gt;

[[File:Софійський собор вже із чотириярусною дзвіницею. Фото кінця ХІХ століття.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಈಗಾಗಲೇ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ.]]

===ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ: 1930 ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ===

ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ 1851–1852 ರ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ನೋಟವು ಅದರ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1850 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್ I ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾವ್ಲೊ ಸ್ಪಾರೊ]] (ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಫೆಡರ್ ಸೊಲ್ಂಟ್ಸೆವ್ ಸಹ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು) ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಬರೊಕ್ ಪಿಯರ್-ಆಕಾರದ ಮರದ ಕುಪೋಲಾವನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಶೀಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.

ಹೊಸ ಹಂತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳ ಹಂತಗಳ ಗಾರೆ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರವು 76 ಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;запов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;софсоб&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;садиба&quot; /&gt;

ಜನವರಿ 22, 1919 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನಡುವಿನ ಏಕೀಕರಣ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಗಳು ಮೊಳಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|title=Злука УНР і ЗУНР: Як це було|last=Галечик|first=Володимир|date=22 January 2015|publisher=Новий Погляд|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315054113/http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|url-status=dead|archive-date=15 March 2015}}&lt;/ref&gt;

===ಸೋವಿಯತ್ ಅವಧಿ===

1930 ರಲ್ಲಿ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1926 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ, ಮಜೆಪಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಆಭರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 1934 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|title=Історія Києво-Печерської Лаври та заповідника. XIX – XXI|publisher=Нацiональний Києво-Печерський iсторико-культурний заповiдник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111443/http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|title=Софійський монастир (комплекс) (XI – XIX ст.)|publisher=ОКО|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115928/http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|url-status=live|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|title=Софія Київська (Київ)|publisher=Житомирська обласна універсальна наукова бібліотека ім. Олега Ольжича|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402141927/http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;дзвони&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|title=Дзвони Київського Софійського собору|last=Перешило|first=Ірина|date=20 April 2009|publisher=Радіо Свобода|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152002/http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

[[File:Софіївський кафедральний собор 1911.jpg|thumb|right|1911 ರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್]]

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಅವು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, 1950 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ/ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಮುನ್ನೂರನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ನೋಟವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹರಿದು, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಟಂಕಸಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮೈಕ್ರಾನ್-ದಪ್ಪದ ಚಿನ್ನದ ಸಿದ್ಧ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1953 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;фарба&quot;&gt;{{cite web|url=http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|title=Дзвіниця Софійського собору блакитно-біла|last=Логвин|first=Юрій|date=13 July 2001|publisher=Хрещатик|access-date=29 March 2015|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095010/http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1972 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;прав&quot; &gt;ДЗВІНИЦЯ СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ. Православний Київ. 23 березня 2011. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;тех&quot; /&gt;

===ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿ===
[[File:St Sophia bell tower Kiev dome 2018 G3.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಒಳಭಾಗ, ಎರಡನೇ ಹಂತದಿಂದ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತಗಳ ನೋಟ]]
1990 ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಬ್ಯಾನ್ಫ್, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 14 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 527 ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ರಚನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|title=14th session of the Committee|date=7-12 December 1990|language=en|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150303183339/http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|archive-date=3 March 2015}}&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಸೋಫಿಯಾ ಚೌಕದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ದ್ವಾರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ರುಸ್-ಉಕ್ರೇನ್‌ನ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ - ಕೈವ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್) ವೊಲೊಡಿಮೈರ್ (ರೊಮಾನಿಯುಕ್) ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಉಕ್ರೇನ್)|ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಪೊಲೀಸ್) ಥಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|title=Чорний вівторок. Шістнадцять років по тому (/)|last=Римар|first=Ярина|date=21 July 2011|publisher=Майдан|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403014252/http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|archive-date=3 April 2015}}&lt;/ref&gt; ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಕೊನೆಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ 1997-2003 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ₴6 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಹಂತದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ್ರಾವಣವು ಆಂತರಿಕ ಆವರಣದ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸುರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಕೆಲಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗುಮ್ಮಟದ ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಜೂನ್ 27, 2003 ರಂದು, ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;відкриття&quot;&gt;{{cite web|url=http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|title=ВПЕРВЫЕ ЗА 50 ЛЕТ СОФИЙСКАЯ КОЛОКОЛЬНЯ ОТКРЫТА ДЛЯ ПОСЕТИТЕЛЕЙ|date=1 April 2003|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402153127/http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2015 ರಂದು, &quot;ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಂತ&quot; ಉತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಗವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ &quot;ಐ ಡ್ರೀಮ್&quot; ಎಂಬ 3D ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|archive-url=https://archive.today/20150405102101/http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|url-status=dead|archive-date=5 April 2015|title=На Софійській площі в Києві розпочалася &quot;Французька весна&quot;|date=4 April 2015|publisher=Перший Національний|access-date=5 April 2015}}&lt;/ref&gt; 20 ನಿಮಿಷಗಳ ದೀಪಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/news/26938776.html|title=У рамках &quot;Французької весни&quot; на Софійській площі влаштували світловий перформанс|date=5 April 2015|publisher=Радіо Свобода|access-date=5 April 2015}}&lt;/ref&gt;

==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
*[[:uk:Дзвіниця Михайлівського Золотоверхого монастиря|The bell tower of St. Michael's Golden-Domed Monastery]]
*[[:uk:Список найвищих будівель Києва|List of the tallest buildings in Kyiv]]


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

{{authority control}}

[[Category:World Heritage Sites in Ukraine]]
[[Category:Tourist attractions in Kyiv]]
[[Category:Buildings and structures completed in 1706]]
[[Category:Christian bell towers]]
[[Category:Religious buildings and structures in Kyiv]]
[[Category:Bell towers in Ukraine]]
[[Category:Sophia Square]]
[[Category:Shevchenkivskyi District, Kyiv]]
[[Category:Volodymyrska Street]]
[[Category:Baroque architecture in Kyiv]]
[[Category:Symbols of Kyiv]]
[[Category:Sophia of Kyiv]]
[[Category:Architectural monuments of Ukraine of national importance in Kyiv]]
[[Category:1706 establishments in Europe]]
[[Category:18th-century establishments in Ukraine]]
[[Category:Ukrainian Baroque church buildings]]</text>
      <sha1>l7gsf7bepxkxshcxw8ip1k832vajh7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>187560</id>
    <revision>
      <id>1435511</id>
      <parentid>1431335</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1435511</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="6144" sha1="lwxzd9ptenwytinw8cxg7qnxwdxk8we" xml:space="preserve">/* =========================================================
   Databox — modern, mobile-first, dark-mode aware
   Floats right on desktop; full-width stacked on mobile.
   ========================================================= */

/* ===== Container ===== */
.databox {
    box-sizing: border-box;
    float: right;
    clear: right;
    width: 22em;
    max-width: 100%;
    margin: 0 0 1em 1em;          /* gap on left for wrapped text */
    padding: 0.75em 1em;
    font-size: 0.875em;
    line-height: 1.5;
    background-color: var(--background-color-base, #f8f9fa);
    color: var(--color-base, #202122);
    border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
    border-radius: 8px;
    box-shadow: 0 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.08);
}

/* ===== Header — FORCE CENTER ===== */
.databox-title {
    text-align: center !important;
    font-weight: bold;
    font-size: 1.25em;
    padding: 0.25em 0 0.5em;
    border-bottom: 2px solid var(--border-color-subtle, #eaecf0);
    margin-bottom: 0.75em;
    color: var(--color-base, #202122);
    word-wrap: break-word;
    overflow-wrap: anywhere;
}

.databox-aliases {
    text-align: center !important;
    font-size: 0.85em;
    font-weight: normal;
    font-style: italic;
    color: var(--color-subtle, #54595d);
    margin-top: 0.25em;
}

/* ===== Image &amp; signature — FORCE CENTER ===== */
.databox-image,
.databox-signature {
    text-align: center !important;
    margin-bottom: 0.75em;
}

.databox-image img,
.databox-signature img {
    max-width: 100%;
    height: auto;
    display: inline-block;
}

.databox-signature-caption {
    text-align: center !important;
    font-weight: bold;
    font-size: 0.85em;
    font-style: italic;
    color: var(--color-subtle, #54595d);
    margin-top: 0.5em;
}

/* ===== Caption — FORCE CENTER ===== */
.databox-caption {
    text-align: center !important;
    font-size: 0.8em;
    font-weight: bold;
    text-transform: uppercase;
    letter-spacing: 0.5px;
    color: var(--color-subtle, #54595d);
    margin-bottom: 0.5em;
}

/* =========================================================
   ROWS — CSS Grid guarantees label / data on one line
   ========================================================= */
.databox-row {
    display: grid !important;
    grid-template-columns: 35% 65% !important;
    align-items: start;
    column-gap: 0.5em;
    padding: 0.4em 0;
    border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #eaecf0);
}

.databox-row:last-child {
    border-bottom: none;
}

.databox-label {
    font-weight: bold;
    color: var(--color-base, #202122);
    text-align: left;
    word-wrap: break-word;
    overflow-wrap: anywhere;
    min-width: 0;
}

.databox-data {
    color: var(--color-base, #202122);
    text-align: left;
    word-wrap: break-word;
    overflow-wrap: anywhere;
    min-width: 0;
}

.databox-data a {
    color: var(--color-progressive, #3366cc);
}

/* ===== Map ===== */
.databox-map {
    text-align: center !important;
    margin-top: 0.75em;
}

.databox-map img,
.databox-map .mw-kartographer-map {
    max-width: 100%;
    height: auto;
    display: inline-block;
}

/* ===== Footer — FORCE CENTER ===== */
.databox-from-wikidata-link {
    text-align: center !important;
    font-size: 0.8em;
    margin-top: 0.75em;
    padding-top: 0.5em;
    border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #eaecf0);
    color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.databox-from-wikidata-link img {
    vertical-align: middle;
}

/* =========================================================
   MOBILE: stop floating, stack label above value
   ========================================================= */
@media (max-width: 480px) {
    .databox {
        float: none;
        clear: none;
        width: 100%;
        max-width: 100%;
        margin: 0 0 1em 0;
        padding: 0.5em 0.75em;
        font-size: 0.9em;
        border-radius: 6px;
    }

    .databox-row {
        grid-template-columns: 1fr !important;
        row-gap: 0.1em;
    }

    .databox-label {
        font-size: 0.8em;
        text-transform: uppercase;
        letter-spacing: 0.3px;
        color: var(--color-subtle, #54595d);
    }
}

/* =========================================================
   DARK MODE FALLBACK
   ========================================================= */
@media screen {
    html.skin-theme-clientpref-night .databox {
        background-color: #1e1e1e;
        border-color: #3a3a3a;
        color: #e8e8e8;
    }
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-title,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-label,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-data {
        color: #e8e8e8;
    }
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-data a {
        color: #6ea8ff;
    }
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-row,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-title,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-from-wikidata-link {
        border-color: #3a3a3a;
    }
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-aliases,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-caption,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-signature-caption,
    html.skin-theme-clientpref-night .databox-from-wikidata-link {
        color: #a0a0a0;
    }
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
    html.skin-theme-clientpref-os .databox {
        background-color: #1e1e1e;
        border-color: #3a3a3a;
        color: #e8e8e8;
    }
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-title,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-label,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-data {
        color: #e8e8e8;
    }
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-data a {
        color: #6ea8ff;
    }
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-row,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-title,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-from-wikidata-link {
        border-color: #3a3a3a;
    }
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-aliases,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-caption,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-signature-caption,
    html.skin-theme-clientpref-os .databox-from-wikidata-link {
        color: #a0a0a0;
    }
}</text>
      <sha1>lwxzd9ptenwytinw8cxg7qnxwdxk8we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>188084</id>
    <revision>
      <id>1435620</id>
      <parentid>1435473</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ</username>
        <id>102896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಮಾಹಿತಿ ನವೀಕರಣ</comment>
      <origin>1435620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6972" sha1="tawarlkxwxa1fkk5dtoi32jxmoyvq5d" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name             = ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ
| image            = Social service and essential supplies distribution in CV Raman Nagar Bangalore.jpg
| caption          = ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ (ಬಲಗಡೆ)

| birth_date       = {{Birth date and age|1989|4|24}}
| birth_place      = ಬೋಡಗುರ್ಕಿ ಗ್ರಾಮ, ಕಾಮಸಮುದ್ರ ಹೋಬಳಿ, ಬಂಗಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ
| nationality      = ಭಾರತೀಯ
| occupation       = ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ
| known_for        = ರಕ್ತದಾನ ಸೇವೆ, ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು
| title            = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘ
}}

'''ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ''' (ಜನನ: ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೯) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು '''&quot;ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಶಶಿ&quot;''' ಎಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘದ&quot; (National Human Rights Welfare Association) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೯ ರಂದು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಗಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾಮಸಮುದ್ರ ಸಮೀಪದ ಬೋಡಗುರ್ಕಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ==
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟನೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಇವರ ಮಗನಿಗೆ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರ ಬಂದಾಗ ತುರ್ತು ರಕ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ನೋವು ಇವರನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತು. ತಮಗಾದ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನೋವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಬರಬಾರದು ಎಂಬ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಇವರು ರಕ್ತದಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

== ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ==
* '''ಬೃಹತ್ ರಕ್ತದಾನ ಸೇವೆ:''' ತುರ್ತು ರಕ್ತದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು ೧೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಜೀವ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಕೋವಿಡ್-19 ಕಷ್ಟಕಾಲದ ಸೇವೆ:''' ಕರೋನಾ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ರೇಷನ್ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು.
* '''ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ:''' ನಿರ್ಗತಿಕರು ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗಾಗಿ ಹಲವು ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮೂರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಅನಾಥರ ರಕ್ಷಣೆ:''' ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾಥರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು &quot;ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮುಕ್ತ&quot; ಮಾಡಲು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು ==
ಇವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ विभिन्न ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
* ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [https://instagram.com ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಖಾತೆ]</text>
      <sha1>tawarlkxwxa1fkk5dtoi32jxmoyvq5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಉತ್ತರ ಜಪಾನಿನ ಜೋಮೋನ್ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ತಾಣಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188088</id>
    <revision>
      <id>1435493</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot; |+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ಉತ್ತರ ಜಪಾನಿನ ಜೋಮೋನ್ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(北海道・北東北の縄文遺跡群)&lt;/small&gt; |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.4em;&quot; | Fi...</comment>
      <origin>1435493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16312" sha1="oqhauekvft42fhv2ofodzcwax3xcyll" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ಉತ್ತರ ಜಪಾನಿನ ಜೋಮೋನ್ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(北海道・北東北の縄文遺跡群)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.4em;&quot; | [[File:140913 Sannai-Maruyama site Aomori Japan01bs6bs6.jpg|250px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ಅವೊಮೊರಿಯ ಸನ್ನೈ-ಮರುಯಾಮ ತಾಣ&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸ್ಥಳ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಹೊಕ್ಕೈಡೊ, ಅವೊಮೊರಿ, ಇವಾತೆ ಮತ್ತು ಅಕಿತಾ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಮಾನದಂಡ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (iii), (v)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ೨೦೨೧
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಘಟಕಗಳು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ೧೭ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ದೇಶ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | [[ಜಪಾನ್]]
|}

'''ಉತ್ತರ ಜಪಾನಿನ ಜೋಮೋನ್ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ತಾಣಗಳು''' [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಹೊಕ್ಕೈಡೊ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ತೋಹೋಕು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ತ್ಸುಗರು ಜಲಸಂಧಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಹದಿನೇಳು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳ ಸಮೂಹ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web |title=Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan |url=https://whc.unesco.org/en/list/1632 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಇವುಗಳನ್ನು ೨೦೨೧ರ ಜುಲೈ ೨೭ರಂದು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;japango&quot;&gt;{{cite web |title=New World Heritage Sites Highlight the Charm of the Prehistoric Jomon Period |url=https://www.japan.go.jp/kizuna/2021/08/charm_of_prehistoric_jomon_period.html |website=JapanGov Kizuna |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಕೃಷಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಬೇಟೆ–ಮೀನುಗಾರಿಕೆ–ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ, ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಬದುಕಿದ ಸಮಾಜದ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಘಟಕಗಳು ==
ಹದಿನೇಳು ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಹೊಕ್ಕೈಡೊದಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ಅವೊಮೊರಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಇವಾತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಕಿತಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref name=&quot;jomonlist&quot;&gt;{{cite web |title=List of the Component Parts |url=https://jomon-japan.jp/en/learn/jomon-sites |website=World Heritage Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳು: ಒಡೈ ಯಾಮಾಮೊತೊ (ಜೋಮೋನ್ ಯುಗದ ಆರಂಭ), ಕಾಕಿನೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ಕಿತಾಕೊಗಾನೆ (ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು), ಸನ್ನೈ-ಮರುಯಾಮ, ಒಫುನೆ, ಗೋಶೊನೊ, ಇರಿಯೆ, ಕೊಮಾಕಿನೊ, ಇಸೆಡೊತಾಯ್ ಮತ್ತು ಒಯು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು, ಕಿಯುಸು ಸಮಾಧಿ ವೃತ್ತಗಳು, ಒಮೊರಿ ಕಾತ್ಸುಯಾಮಾ ಶಿಲಾ ವೃತ್ತ, ತಾಕಾಸಾಗೊ ಮತ್ತು ಕಾಮೆಗಾವೋಕಾ ಸಮಾಧಿ ತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊರೆಕಾವಾ.&lt;ref name=&quot;jomonlist&quot;/&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರದ ಚೋಶಿಚಿಯಾಚಿ ಮತ್ತು ವಾಶಿನೋಕಿ ಶಿಲಾ ವೃತ್ತ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;jomonlist&quot;/&gt; ಈ ತಾಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕೈಡೊ, ಅವೊಮೊರಿ, ಇವಾತೆ ಮತ್ತು ಅಕಿತಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಜೋಮೋನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
ಜೋಮೋನ್ ಯುಗ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩,೦೦೦ದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೦೦ರವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;japango&quot;/&gt; ಅವರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೃಷಿಗೆ ಹೊರಳದೆ ಬೇಟೆ–ಮೀನುಗಾರಿಕೆ–ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಹವಾಮಾನದ ಬಿಸಿ–ತಂಪು ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಒಂದೇ ಕಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವನ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಮೊದಲು ಮಡಿಕೆ, ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಕಾಣಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಒಡೈ ಯಾಮಾಮೊತೊ ತಾಣದ ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳು ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹಳೆಯವು ಎಂದು ಒಂದು ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟ ಆಹಾರದ ಉಳಿಕೆ ಅಂಟಿದ್ದು ಅಡುಗೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;japango&quot;/&gt; ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ಒಡೈ ಯಾಮಾಮೊತೊವನ್ನು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;jomonhome&quot;&gt;{{cite web |title=World Heritage Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan |url=https://jomon-japan.jp/en/ |website=World Heritage Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt;

[[File:Odai Yamamoto I potsherds.jpg|thumb|ಒಡೈ ಯಾಮಾಮೊತೊ ತಾಣದ ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳು]]

== ನೆಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ==
ಈ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು, ಸಮಾಧಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೆಲದೊಳಗಿನ ಮನೆಗಳು, ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಕೆಲವು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು ಐವತ್ತು ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ನೆಲೆಗಳನ್ನು ನದಿ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಕೊಡುವ ಮರಗಳ ಬಳಿ, ಆಹಾರ ಲಭಿಸುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಜೋಮೋನ್ ಜನ ಬೇಗನೇ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು; ಸಮಾಧಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಸನ್ನೈ-ಮರುಯಾಮ ==
ಅವೊಮೊರಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸನ್ನೈ-ಮರುಯಾಮ ವಿಶೇಷ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣ; ಇದು ಸುಮಾರು ೫,೯೦೦ರಿಂದ ೪,೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;jomonhome&quot;/&gt; ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ನೆಲೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;japango&quot;/&gt; ಇಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಕೇಂದ್ರ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಮನೆಗಳಿವೆ; ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ ಕಾಣದ ಮರದ ರಚನೆಯೂ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;&gt;{{cite web |title=Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan - The Exceptional Archaeological Heritage |url=https://www.kanpai-japan.com/jomon-prehistoric-sites-northern-japan |website=Kanpai Japan |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಅವೊಮೊರಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷದ ಕಾರು ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;/&gt;

[[File:六本柱建物 (Sannai-Maruyama Site) 13 Jan, 2013 - panoramio.jpg|thumb|left|ಸನ್ನೈ-ಮರುಯಾಮದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿತ ಆರು ಕಂಬಗಳ ಕಟ್ಟಡ]]

== ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು ==
ಕೊಮಾಕಿನೊ, ಒಮೊರಿ ಕಾತ್ಸುಯಾಮಾ, ಇಸೆಡೊತಾಯ್ ಮತ್ತು ಒಯು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು ಈ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು; ಕೊಮಾಕಿನೊ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ವರ್ಷ, ಒಮೊರಿ ಕಾತ್ಸುಯಾಮಾ ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನವು.&lt;ref name=&quot;jomonhome&quot;/&gt; ಅಕಿತಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನ ಕಾಜುನೊ ನಗರದ ಒಯು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತ ವಿಶೇಷ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಎರಡು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ ಎಂದು ಒಂದು ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;/&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ &quot;ಮಾನ್ಜಾ&quot; ವೃತ್ತದ ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು ೫೨ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು &quot;ನೊನಾಕಾಡೊ&quot; ವೃತ್ತದ ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು ೪೪ ಮೀಟರ್.&lt;ref name=&quot;takara&quot;&gt;{{cite web |title=Stone circles and a solstice line: driving the Jomon sites beyond Aomori |url=https://takaratrails.com/stories/jomon-sites-jomon-stone-circles-drive/ |website=Takara Trails |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಎರಡೂ ವೃತ್ತಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ರೇಖೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಅಯನಾಂತದಂದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದೇ ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;takara&quot;/&gt; ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ನದಿಯಿಂದ ತರಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;/&gt; ಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಶಾನ ಇರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲಿನ ಕಠಾರಿಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.&lt;ref name=&quot;japango&quot;/&gt;

[[File:Oyu stone circles 20180916b.jpg|thumb|ಅಕಿತಾದ ಒಯು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳು]]

== ಮಣ್ಣಿನ ಆಕೃತಿಗಳು (ದೋಗು) ==
ಅವೊಮೊರಿಯ ಕಾಮೆಗಾವೋಕಾ ಸಮಾಧಿ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ &quot;ದೋಗು&quot; ಆಕೃತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.&lt;ref name=&quot;japango&quot;/&gt; ಹಚಿನೋಹೆಯ ಕೊರೆಕಾವಾ ತಾಣದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಆಕೃತಿ &quot;ಗಾಸ್ಸ್ಯೋ ದೋಗು&quot;.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;/&gt;

[[File:Dogu with goggle-shaped eyes, excavated at Kamegaoka, Kizukuri, Tsugaru-shi, Aomori, Jomon period, 1,000-400 BC, ceramic - Tokyo National Museum - Ueno Park, Tokyo, Japan - DSC09105.jpg|thumb|left|ಕಾಮೆಗಾವೋಕಾದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕನ್ನಡಕ ಕಣ್ಣಿನ ದೋಗು (ಟೋಕಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ)]]

== ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಮಾನದಂಡ (iii) ಮತ್ತು (v) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಕೃಷಿಗೆ ಮುಂಚಿನ, ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೆಲೆ ನಿಂತ ಬೇಟೆ–ಮೀನುಗಾರಿಕೆ–ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಈ ತಾಣಗಳು ಸಾಕ್ಷಿ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಆರು ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಭೂಮಿ ಇದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆದ್ಯತೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಅದೇ ವರ್ಷ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆ ಅಮಾಮಿ–ಒಕಿನಾವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣವನ್ನೂ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;nippon&quot;&gt;{{cite web |title=Japan's World Heritage Sites: New Additions Highlight Prehistory and Biodiversity |url=https://www.nippon.com/en/japan-data/h01075/ |website=Nippon.com |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt;

[[File:Oyu-kanjyouretuseki.JPG|thumb|ಒಯು ಶಿಲಾ ವೃತ್ತಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ]]

== ಭೇಟಿ ==
ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳು ನಗರಗಳಿಂದ ದೂರ ಇದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸ ಸೂಕ್ತ.&lt;ref name=&quot;kanpai&quot;/&gt; ಹೊರಾಂಗಣ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮದ ಕಾರಣ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;takara&quot;/&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>oqhauekvft42fhv2ofodzcwax3xcyll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nagarantha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188089</id>
    <revision>
      <id>1435494</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="p7fkkaxvrngvvzx9gnp3j6eh8h3lbqo" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Nagarantha}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೫, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>p7fkkaxvrngvvzx9gnp3j6eh8h3lbqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಬಾಲ್ಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188090</id>
    <revision>
      <id>1435523</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kartikdn</username>
        <id>1134</id>
      </contributor>
      <comment>ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಬಾಲ್ಡ್</comment>
      <origin>1435523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4642" sha1="tkwg4b0966rwe6huj4py4ma2x6brypv" xml:space="preserve">[[File:Bibliothèque_nationale_de_France_-_Bible_de_Vivien_Ms._Latin_1_folio_423r_détail_Le_comte_Vivien_offre_le_manuscrit_de_la_Bible_faite_à_l'abbaye_de_Saint-Martin_de_Tours_à_Charles_le_Chauve.jpg|thumb|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಬಾಲ್ಡ್, ವಿವಿಯನ್ ಬೈಬಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಸು. ೮೪೫]]

'''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II''' [[ಷಾರ್ಲಮೇನ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[:en:Holy_Roman_Empire|ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಒಡೆದಾಗ [[:en:West_Francia|ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ]] [[ಅರಸ|ರಾಜನಾಗಿ]] (843-77), ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವ]] (875-77).&lt;ref&gt;He is retroactively counted as &quot;Charles{{nbsp}}II&quot; in the lists of both French and German monarchs.&lt;/ref&gt;{{sfn|Riche|1983|p=150}} '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಬಾಲ್ಡ್''' (ಬೋಳ ಚಾರ್ಲ್ಸ್) ಎಂದು ಪರಿಚಿತ. ಷಾರ್ಲಮೇನನ ಮಗ [[:en:Louis_the_Pious|1ನೆಯ ಲೂಯಿಗೆ]] ಅವನ ಎರಡನೆಯ [[ಹೆಂಡತಿ]] [[:en:Judith_of_Bavaria_(died_843)|ಜುಡಿತಳಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿದ (823).{{sfn|Chisholm|1911|p=897}} ಈತನಿಗೆ ತಂದೆಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲು ನೀಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೋದರರಲ್ಲಿ [[ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತಃಕಲಹವಾಗಿ]] ಕೊನೆಗೆ [[:en:Treaty_of_Verdun|ವೆರ್ಡನ್ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ]] (843) ಈತ ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆಯಾದ. 864ರ ವರೆಗೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಂಗಡದವರ ಬಂಡಾಯ, [[:en:Vikings_(TV_series)|ನಾರ್ಮನ್ ವೈಕಿಂಗ್‌ಗಳ]] ಸತತ ದಾಳಿ-ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕಟಗಳು.{{sfn|Chisholm|1911|p=898}} [[:en:Aquitaine|ಅಕ್ವಿಟೇನ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ವೈಕಿಂಗ್‌ಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮಗ [[:en:Charles_the_Child|ಚಾರ್ಲ್ಸನನ್ನು]] ರಾಜನಾಗಿ ಮಾಡಿದ (855). 856ರ ಅನಂತರ ಅವನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಶ್ರೀಮಂತರೇ ಬಂಡಾಯ ಹೂಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಈತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ. [[ಚರ್ಚ್]] ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಈತನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚು ಹಳೆಯ [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ|ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ]] ಪುನಃಪ್ರತಿ, [[ಶಾಲೆ|ಶಾಲೆಗಳ]] ವಿಸ್ತರಣೆ, [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು|ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ]] ಗಾಢ ಅಭ್ಯಾಸ ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು. 875ರಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಟ [[:en:Louis_II_of_Italy|2ನೆಯ ಲೂಯಿ]] ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ [[:en:Pope_John_VIII|ಪೋಪ್ 8ನೆಯ ಜಾನ್]] ಈತನಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಟ ಪದವಿ ನೀಡಿ [[ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ]] ಮಾಡಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[[Annales Vedastini]]''; AV 876&lt;/ref&gt;{{sfn|Chisholm|1911|p=898}} ಇವನ ಅನಂತರ ಇವನ ಮಗ [[:en:Louis_the_Stammerer|2ನೆಯ ಲೂಯಿಗೆ]] ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ಪಟ್ಟವಾಯಿತು (879).

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==

* {{EB1911|wstitle=Charles II (Roman Emperor)|display=Charles{{nbsp}}II|volume=5|pages=897–898}}
* {{cite book |last=Riche |first=Pierre |title=The Carolingians: The Family who forged Europe |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1983}}


{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ (ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು)}}

[[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>tkwg4b0966rwe6huj4py4ma2x6brypv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಭಗವತಿ ದೈವ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188091</id>
    <revision>
      <id>1435525</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ:  {{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}  '''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ...</comment>
      <origin>1435525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5602" sha1="q3mc6om7pm9tdq94g9gfxr5pjmhbtnj" xml:space="preserve">
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>q3mc6om7pm9tdq94g9gfxr5pjmhbtnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435526</id>
      <parentid>1435525</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18949" sha1="m4u67ital0vf0zzaoe0zbml331f16l6" xml:space="preserve">
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳುನಾಡು]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ಕೋಲ]]
* [[ನೇಮ]]

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==


== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>m4u67ital0vf0zzaoe0zbml331f16l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435527</id>
      <parentid>1435526</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ */</comment>
      <origin>1435527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18754" sha1="dgir82gosrxtgx7otp7bv5r0a03orsu" xml:space="preserve">
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==


== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>dgir82gosrxtgx7otp7bv5r0a03orsu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435529</id>
      <parentid>1435527</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18887" sha1="2cyxi150aoscl341c7btyqjvwc876ke" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right|ತುಳುನಾಡಿನ ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==


== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>2cyxi150aoscl341c7btyqjvwc876ke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435530</id>
      <parentid>1435529</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19019" sha1="ja629g9dyqv7oq6fgxqaam1nt9owjcm" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right|ತುಳುನಾಡಿನ ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right|ತುಳುನಾಡಿನ ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==


== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>ja629g9dyqv7oq6fgxqaam1nt9owjcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435531</id>
      <parentid>1435530</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19060" sha1="5fh3tzb0jw00higujox9n9s7i7ou7el" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[File:ತೆಯ್ಯಟಾಂ.jpg|thumb|right|ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==


== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>5fh3tzb0jw00higujox9n9s7i7ou7el</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435586</id>
      <parentid>1435531</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1435586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19189" sha1="k1r76oedz9hg55zgvhpokwe5ldpm8ky" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[File:ತೆಯ್ಯಟಾಂ.jpg|thumb|right|ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
[[ತುಳುನಾಡು]]
[[ಭಗವತಿ]]
[[ಭೂತಕೋಲ]]
[[ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ-ಭೂತಕೋಲ]]

== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>k1r76oedz9hg55zgvhpokwe5ldpm8ky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435587</id>
      <parentid>1435586</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1435587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19193" sha1="qewo1qr3ms7y6vh7ulwy5u8rioha36r" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[File:ತೆಯ್ಯಟಾಂ.jpg|thumb|right|ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
#[[ತುಳುನಾಡು]]
#[[ಭಗವತಿ]]
#[[ಭೂತಕೋಲ]]
#[[ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ-ಭೂತಕೋಲ]]

== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>qewo1qr3ms7y6vh7ulwy5u8rioha36r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435588</id>
      <parentid>1435587</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು */</comment>
      <origin>1435588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19344" sha1="l0cnqsgo8v5hj10axtwzc7r6e42nwtr" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[File:ತೆಯ್ಯಟಾಂ.jpg|thumb|right|ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
#[[ತುಳುನಾಡು]]
#[[ಭಗವತಿ]]
#[[ಭೂತಕೋಲ]]
#[[ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ-ಭೂತಕೋಲ]]

== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:[[ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ-ಭೂತಕೋಲ|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]]]
[[ವರ್ಗ:[[ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]]]
[[ವರ್ಗ[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು|:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]]]</text>
      <sha1>l0cnqsgo8v5hj10axtwzc7r6e42nwtr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435589</id>
      <parentid>1435588</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು */</comment>
      <origin>1435589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19193" sha1="qewo1qr3ms7y6vh7ulwy5u8rioha36r" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:ತಮ್ಬರಾಟಿ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[
File:ಭಗವತೀ ಅಮ್ಮೆ.jpg|thumb|right| ಭಗವತಿ  ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
[[File:ತೆಯ್ಯಟಾಂ.jpg|thumb|right|ಭಗವತಿ ದೈವದ ಚಿತ್ರ]]
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವ}}

'''ಭಗವತಿ ದೈವ''' ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.


== ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ==
ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿವೆ.

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ತುಳುನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವತಾರಾಧನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೈವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ನರ್ತನವು ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥನ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೈವದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆ, ಕರಕುಶಲ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಪಾಡ್ದನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಕಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭಗವತಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೈವದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಆಚರಣೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನದ ಲಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಭಗವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೈವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ==
ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹರಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ]] ಮತ್ತು [[ನೇಮ]] ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದೈವದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ==
ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಆಯಾ ದೈವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ದೈವಾರಾಧನೆಯ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

== ತುಳುನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ==
ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಭಗವತಿ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
#[[ತುಳುನಾಡು]]
#[[ಭಗವತಿ]]
#[[ಭೂತಕೋಲ]]
#[[ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ-ಭೂತಕೋಲ]]

== ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvckq3g8 Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics]

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>qewo1qr3ms7y6vh7ulwy5u8rioha36r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188092</id>
    <revision>
      <id>1435571</id>
      <timestamp>2026-11-03T03:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1435571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6344" sha1="3hz7ca4yzl5l529mb4lojvwai6nk81j" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ
| image = Tagetes erecta chendumalli chedi.jpg
| image_caption = ''[[Tagetes erecta]]''
| display_parents = 3
| taxon = Tagetes
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;
| synonyms =
* ''Adenopappus'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''Diglossus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Enalcida'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Solenotheca'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''Vilobia'' &lt;small&gt;Strother&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite web| title=''Tagetes'' L.| website=Plants of the World Online| publisher=Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325872-2 |access-date=2024-05-02| language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ'''  [[ಆಸ್ಟರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಲಂಕಾರಸಸ್ಯ (ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್).
==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== 
ಟೆಜೀಟಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 
ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಸ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗೆಳ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಗೃಹಾಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು. 
==ಪ್ರಬೇಧಗಳು==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳಿವು.
# ಆಪ್ರಿಕನ್ ಬಗೆ : ಜಯಂಟ್ ಆರಿಂಜ್, ಗಿನಿಗೋಲ್ಡ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರಿಂಜ್, ಪ್ರಿಮ್‍ರೋಸ್ ಕ್ವೀನ್, ಸನ್ ಜಯಂಟ್, ಯೆಲೊ ಸುಪ್ರೀಮ್, ಕ್ರೌನ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗ್ಲಿಟರ್ಸ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ಯೂಪಿಡ್, ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್, ಹವಾಯ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

# [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಬಗೆ : ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್, ನಾಟಿ ಮೇರಿಯೆಟ, ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಯೆಲೊ ಕ್ರೌನ್, ಹಾರ್ಮನಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್, ರಸ್ಟಿ ರೆಡ್, ಫೈರ್‍ಗ್ಲೋ, ಬ್ರೌನಿ, ಜಿಪ್ಸಿ, ಸನ್‍ಕಿಸ್ಟ್ ಟಾಮ್‍ತಮ್ ಮುಂತಾದವು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಪ್ಯಾಟುಲ) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಟೆ.ಎರಕ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
[[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಬಗೆಯದು ದೃಢಕಾಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 75 ಸೆಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು; ಹೂದಳಗಳು ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ್ದು; 20-30 ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಗಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಇವೆರಡು ಬಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯವು; ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯದು; ಎಲೆಯ ಪತ್ರಭಾಗ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ, ಹೂಗೊಂಚಲು ಚೆಂಡುಮಂಜರಿ ಬಗೆಯದು. 
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತರದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ನೀರು]] ಬಸಿದುಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ. ಅತಿ[[ಚಳಿ]] ಹಾನಿಕರ. [[ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ-[[ಜೂನ್]] ತಿಂಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಿತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು 4-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸಸಿ]]ಗಳು ಸುಮಾರು 66 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರುಕಡ್ಡಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗಿಡ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬಾರದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ}}</text>
      <sha1>3hz7ca4yzl5l529mb4lojvwai6nk81j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435575</id>
      <parentid>1435571</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ</comment>
      <origin>1435575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12258" sha1="qvpu8knrqbrbg7zvxfkjoj9t89grmy1" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ
| image = Tagetes erecta chendumalli chedi.jpg
| image_caption = ''[[Tagetes erecta]]''
| display_parents = 3
| taxon = Tagetes
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;
| synonyms =
* ''Adenopappus'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''Diglossus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Enalcida'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Solenotheca'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''Vilobia'' &lt;small&gt;Strother&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite web| title=''Tagetes'' L.| website=Plants of the World Online| publisher=Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325872-2 |access-date=2024-05-02| language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ'''  [[ಆಸ್ಟರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಲಂಕಾರಸಸ್ಯ (ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್).
==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== 
ಟೆಜೀಟಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 
ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಸ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗೆಳ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಗೃಹಾಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
[[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಬಗೆಯದು ದೃಢಕಾಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 75 ಸೆಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು; ಹೂದಳಗಳು ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ್ದು; 20-30 ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಗಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಇವೆರಡು ಬಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯವು; ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯದು; ಎಲೆಯ ಪತ್ರಭಾಗ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ, ಹೂಗೊಂಚಲು ಚೆಂಡುಮಂಜರಿ ಬಗೆಯದು. 
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತರದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ನೀರು]] ಬಸಿದುಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ. ಅತಿ[[ಚಳಿ]] ಹಾನಿಕರ. [[ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ-[[ಜೂನ್]] ತಿಂಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಿತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು 4-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸಸಿ]]ಗಳು ಸುಮಾರು 66 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರುಕಡ್ಡಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗಿಡ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬಾರದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಬೇಧಗಳು==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳಿವು.
# ಆಪ್ರಿಕನ್ ಬಗೆ : ಜಯಂಟ್ ಆರಿಂಜ್, ಗಿನಿಗೋಲ್ಡ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರಿಂಜ್, ಪ್ರಿಮ್‍ರೋಸ್ ಕ್ವೀನ್, ಸನ್ ಜಯಂಟ್, ಯೆಲೊ ಸುಪ್ರೀಮ್, ಕ್ರೌನ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗ್ಲಿಟರ್ಸ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ಯೂಪಿಡ್, ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್, ಹವಾಯ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

# [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಬಗೆ : ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್, ನಾಟಿ ಮೇರಿಯೆಟ, ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಯೆಲೊ ಕ್ರೌನ್, ಹಾರ್ಮನಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್, ರಸ್ಟಿ ರೆಡ್, ಫೈರ್‍ಗ್ಲೋ, ಬ್ರೌನಿ, ಜಿಪ್ಸಿ, ಸನ್‍ಕಿಸ್ಟ್ ಟಾಮ್‍ತಮ್ ಮುಂತಾದವು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಪ್ಯಾಟುಲ) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಟೆ.ಎರಕ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

; ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಜಾತಿಗಳು

* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅಪೆಟಾಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರೆನಿಕೋಲಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಬೈಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗ್ರಿಸೆಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕೊರೊನೊಪಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಡೌಕೋಯಿಡ್ಸ್''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲಿಪ್ಟಿಕಾ'' &lt;small&gt;Sm.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಚಿಂಚೋ
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲೋಂಗಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಪಪ್ಪೊಸಾ''
* ''Tagetes erecta'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಅಜ್ಟೆಕ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಫಿಲಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಫೋಟಿಡಿಸ್ಸಿಮಾ'' &lt;small&gt;ಡಿಸಿ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಇಲ್ಟಿಸಿಯಾನಾ'' &lt;small&gt;ರೈಡ್ಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲೇಸೆರಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಕ್ಸಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes lemmonii'' &lt;small&gt;A.Gray&lt;/small&gt; &amp;#x2013; Mt. ಲೆಮ್ಮನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಿನಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುಸಿಡಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪುದೀನ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಟ್ಯಾರಗನ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುನುಲಾಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಂಡೋನಿ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೆಂಡೋಸಿನಾ'' &lt;small&gt;ಫಿಲ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರಾಂಥ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಲೈಕೋರೈಸ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನಿಮಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಕಾಡು ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಹುವಾಕಾಟೇ
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೂರೈ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮುಲ್ಲೇರಿ'' &lt;small&gt;ಎಸ್.ಎಫ್.ಬ್ಲೇಕ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ನೆಲ್ಸೋನಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಓಕ್ಸಾಕಾನಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಒಸ್ಟೆನಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪಾಲ್ಮೆರಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿ'' &lt;small&gt;ಎ.ಗ್ರೇ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes patula'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪೆರೆಜಿ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes persicifolia'' &lt;small&gt;(ಬೆಂತ್.) BLTurner&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರೆಟರ್ಮಿಸ್ಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಗ್ಲೀ'' &lt;small&gt;ಎಸ್. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪುಸಿಲ್ಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ರಿಯೋಜಾನಾ'' &lt;small&gt;ಎಂ. ಫೆರಾರೊ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ರುಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೆನೋಫಿಲ್ಲಾ'' &lt;small&gt;ಬಿ.ಎಲ್.ರಾಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸುಬುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗರ್ಭಕಂಠ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಸಬ್‌ವಿಲ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆನುಯಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆರ್ನಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟ್ರೈರಾಡಿಯೇಟಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್. &amp; ರೋಡರ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಜೈಪಕ್ವಿರೆನ್ಸಿಸ್'' &lt;small&gt;ಹಂಬ್. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Marigold.jpg|Yellow marigold
File:Marigold 2.jpg|A marigold flower head
File:Red_Marigold.jpg|''[[Tagetes patula]]'' &lt;br&gt;(hybrid marigold)
Tagetes-DSCN2062.JPG|''Tagetes patula''
File:Tagetes Erecta-Flower 04.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes Erecta-Flower 02.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes-Marigold-Flower 08.jpg|''Tagetes'' flower heads
File:Newly grown marigold (tagetes) plants.jpg|Newly grown plants ([[West Bengal]], India).
File:Marigoldjf.JPG|'Maxima Yellow' ([[Philippines]])
File:Marigold at lingaraj temple.jpg|Marigold varieties prepared as offerings to a god during the Hindu festival of [[Maha Shivaratri]]
File:Flor de ofrenda.JPG|Marigold on an altar in Mexico
File:Marigold flowers. Eastern Siberia.png|Flowering marigold plants (Eastern Siberia)
&lt;/gallery&gt;


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ}}</text>
      <sha1>qvpu8knrqbrbg7zvxfkjoj9t89grmy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435576</id>
      <parentid>1435575</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಹೂವುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12298" sha1="scz36hjc758allexud2taqgojsbs6vm" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ
| image = Tagetes erecta chendumalli chedi.jpg
| image_caption = ''[[Tagetes erecta]]''
| display_parents = 3
| taxon = Tagetes
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;
| synonyms =
* ''Adenopappus'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''Diglossus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Enalcida'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Solenotheca'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''Vilobia'' &lt;small&gt;Strother&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite web| title=''Tagetes'' L.| website=Plants of the World Online| publisher=Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325872-2 |access-date=2024-05-02| language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ'''  [[ಆಸ್ಟರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಲಂಕಾರಸಸ್ಯ (ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್).
==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== 
ಟೆಜೀಟಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 
ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಸ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗೆಳ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಗೃಹಾಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
[[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಬಗೆಯದು ದೃಢಕಾಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 75 ಸೆಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು; ಹೂದಳಗಳು ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ್ದು; 20-30 ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಗಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಇವೆರಡು ಬಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯವು; ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯದು; ಎಲೆಯ ಪತ್ರಭಾಗ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ, ಹೂಗೊಂಚಲು ಚೆಂಡುಮಂಜರಿ ಬಗೆಯದು. 
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತರದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ನೀರು]] ಬಸಿದುಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ. ಅತಿ[[ಚಳಿ]] ಹಾನಿಕರ. [[ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ-[[ಜೂನ್]] ತಿಂಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಿತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು 4-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸಸಿ]]ಗಳು ಸುಮಾರು 66 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರುಕಡ್ಡಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗಿಡ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬಾರದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಬೇಧಗಳು==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳಿವು.
# ಆಪ್ರಿಕನ್ ಬಗೆ : ಜಯಂಟ್ ಆರಿಂಜ್, ಗಿನಿಗೋಲ್ಡ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರಿಂಜ್, ಪ್ರಿಮ್‍ರೋಸ್ ಕ್ವೀನ್, ಸನ್ ಜಯಂಟ್, ಯೆಲೊ ಸುಪ್ರೀಮ್, ಕ್ರೌನ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗ್ಲಿಟರ್ಸ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ಯೂಪಿಡ್, ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್, ಹವಾಯ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

# [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಬಗೆ : ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್, ನಾಟಿ ಮೇರಿಯೆಟ, ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಯೆಲೊ ಕ್ರೌನ್, ಹಾರ್ಮನಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್, ರಸ್ಟಿ ರೆಡ್, ಫೈರ್‍ಗ್ಲೋ, ಬ್ರೌನಿ, ಜಿಪ್ಸಿ, ಸನ್‍ಕಿಸ್ಟ್ ಟಾಮ್‍ತಮ್ ಮುಂತಾದವು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಪ್ಯಾಟುಲ) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಟೆ.ಎರಕ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

; ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಜಾತಿಗಳು

* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅಪೆಟಾಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರೆನಿಕೋಲಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಬೈಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗ್ರಿಸೆಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕೊರೊನೊಪಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಡೌಕೋಯಿಡ್ಸ್''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲಿಪ್ಟಿಕಾ'' &lt;small&gt;Sm.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಚಿಂಚೋ
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲೋಂಗಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಪಪ್ಪೊಸಾ''
* ''Tagetes erecta'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಅಜ್ಟೆಕ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಫಿಲಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಫೋಟಿಡಿಸ್ಸಿಮಾ'' &lt;small&gt;ಡಿಸಿ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಇಲ್ಟಿಸಿಯಾನಾ'' &lt;small&gt;ರೈಡ್ಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲೇಸೆರಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಕ್ಸಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes lemmonii'' &lt;small&gt;A.Gray&lt;/small&gt; &amp;#x2013; Mt. ಲೆಮ್ಮನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಿನಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುಸಿಡಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪುದೀನ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಟ್ಯಾರಗನ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುನುಲಾಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಂಡೋನಿ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೆಂಡೋಸಿನಾ'' &lt;small&gt;ಫಿಲ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರಾಂಥ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಲೈಕೋರೈಸ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನಿಮಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಕಾಡು ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಹುವಾಕಾಟೇ
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೂರೈ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮುಲ್ಲೇರಿ'' &lt;small&gt;ಎಸ್.ಎಫ್.ಬ್ಲೇಕ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ನೆಲ್ಸೋನಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಓಕ್ಸಾಕಾನಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಒಸ್ಟೆನಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪಾಲ್ಮೆರಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿ'' &lt;small&gt;ಎ.ಗ್ರೇ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes patula'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪೆರೆಜಿ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes persicifolia'' &lt;small&gt;(ಬೆಂತ್.) BLTurner&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರೆಟರ್ಮಿಸ್ಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಗ್ಲೀ'' &lt;small&gt;ಎಸ್. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪುಸಿಲ್ಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ರಿಯೋಜಾನಾ'' &lt;small&gt;ಎಂ. ಫೆರಾರೊ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ರುಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೆನೋಫಿಲ್ಲಾ'' &lt;small&gt;ಬಿ.ಎಲ್.ರಾಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸುಬುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗರ್ಭಕಂಠ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಸಬ್‌ವಿಲ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆನುಯಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆರ್ನಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟ್ರೈರಾಡಿಯೇಟಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್. &amp; ರೋಡರ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಜೈಪಕ್ವಿರೆನ್ಸಿಸ್'' &lt;small&gt;ಹಂಬ್. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Marigold.jpg|Yellow marigold
File:Marigold 2.jpg|A marigold flower head
File:Red_Marigold.jpg|''[[Tagetes patula]]'' &lt;br&gt;(hybrid marigold)
Tagetes-DSCN2062.JPG|''Tagetes patula''
File:Tagetes Erecta-Flower 04.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes Erecta-Flower 02.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes-Marigold-Flower 08.jpg|''Tagetes'' flower heads
File:Newly grown marigold (tagetes) plants.jpg|Newly grown plants ([[West Bengal]], India).
File:Marigoldjf.JPG|'Maxima Yellow' ([[Philippines]])
File:Marigold at lingaraj temple.jpg|Marigold varieties prepared as offerings to a god during the Hindu festival of [[Maha Shivaratri]]
File:Flor de ofrenda.JPG|Marigold on an altar in Mexico
File:Marigold flowers. Eastern Siberia.png|Flowering marigold plants (Eastern Siberia)
&lt;/gallery&gt;


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ}}

[[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]]</text>
      <sha1>scz36hjc758allexud2taqgojsbs6vm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435577</id>
      <parentid>1435576</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12362" sha1="1vmpu06l34haif66p4gnvqswc9dkcjt" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ
| image = Tagetes erecta chendumalli chedi.jpg
| image_caption = ''[[Tagetes erecta]]''
| display_parents = 3
| taxon = Tagetes
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;
| synonyms =
* ''Adenopappus'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''Diglossus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Enalcida'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Solenotheca'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''Vilobia'' &lt;small&gt;Strother&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite web| title=''Tagetes'' L.| website=Plants of the World Online| publisher=Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325872-2 |access-date=2024-05-02| language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ'''  [[ಆಸ್ಟರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಲಂಕಾರಸಸ್ಯ (ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್).
==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== 
ಟೆಜೀಟಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 
ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಸ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗೆಳ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಗೃಹಾಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
[[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಬಗೆಯದು ದೃಢಕಾಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 75 ಸೆಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು; ಹೂದಳಗಳು ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ್ದು; 20-30 ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಗಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಇವೆರಡು ಬಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯವು; ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯದು; ಎಲೆಯ ಪತ್ರಭಾಗ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ, ಹೂಗೊಂಚಲು ಚೆಂಡುಮಂಜರಿ ಬಗೆಯದು. 
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತರದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ನೀರು]] ಬಸಿದುಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ. ಅತಿ[[ಚಳಿ]] ಹಾನಿಕರ. [[ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ-[[ಜೂನ್]] ತಿಂಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಿತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು 4-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸಸಿ]]ಗಳು ಸುಮಾರು 66 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರುಕಡ್ಡಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗಿಡ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬಾರದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಬೇಧಗಳು==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳಿವು.
# ಆಪ್ರಿಕನ್ ಬಗೆ : ಜಯಂಟ್ ಆರಿಂಜ್, ಗಿನಿಗೋಲ್ಡ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರಿಂಜ್, ಪ್ರಿಮ್‍ರೋಸ್ ಕ್ವೀನ್, ಸನ್ ಜಯಂಟ್, ಯೆಲೊ ಸುಪ್ರೀಮ್, ಕ್ರೌನ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗ್ಲಿಟರ್ಸ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ಯೂಪಿಡ್, ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್, ಹವಾಯ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

# [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಬಗೆ : ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್, ನಾಟಿ ಮೇರಿಯೆಟ, ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಯೆಲೊ ಕ್ರೌನ್, ಹಾರ್ಮನಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್, ರಸ್ಟಿ ರೆಡ್, ಫೈರ್‍ಗ್ಲೋ, ಬ್ರೌನಿ, ಜಿಪ್ಸಿ, ಸನ್‍ಕಿಸ್ಟ್ ಟಾಮ್‍ತಮ್ ಮುಂತಾದವು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಪ್ಯಾಟುಲ) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಟೆ.ಎರಕ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

; ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಜಾತಿಗಳು

* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅಪೆಟಾಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರೆನಿಕೋಲಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಬೈಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗ್ರಿಸೆಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕೊರೊನೊಪಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಡೌಕೋಯಿಡ್ಸ್''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲಿಪ್ಟಿಕಾ'' &lt;small&gt;Sm.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಚಿಂಚೋ
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲೋಂಗಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಪಪ್ಪೊಸಾ''
* ''Tagetes erecta'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಅಜ್ಟೆಕ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಫಿಲಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಫೋಟಿಡಿಸ್ಸಿಮಾ'' &lt;small&gt;ಡಿಸಿ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಇಲ್ಟಿಸಿಯಾನಾ'' &lt;small&gt;ರೈಡ್ಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲೇಸೆರಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಕ್ಸಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes lemmonii'' &lt;small&gt;A.Gray&lt;/small&gt; &amp;#x2013; Mt. ಲೆಮ್ಮನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಿನಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುಸಿಡಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪುದೀನ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಟ್ಯಾರಗನ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುನುಲಾಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಂಡೋನಿ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೆಂಡೋಸಿನಾ'' &lt;small&gt;ಫಿಲ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರಾಂಥ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಲೈಕೋರೈಸ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನಿಮಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಕಾಡು ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಹುವಾಕಾಟೇ
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೂರೈ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮುಲ್ಲೇರಿ'' &lt;small&gt;ಎಸ್.ಎಫ್.ಬ್ಲೇಕ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ನೆಲ್ಸೋನಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಓಕ್ಸಾಕಾನಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಒಸ್ಟೆನಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪಾಲ್ಮೆರಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿ'' &lt;small&gt;ಎ.ಗ್ರೇ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes patula'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪೆರೆಜಿ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes persicifolia'' &lt;small&gt;(ಬೆಂತ್.) BLTurner&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರೆಟರ್ಮಿಸ್ಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಗ್ಲೀ'' &lt;small&gt;ಎಸ್. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪುಸಿಲ್ಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ರಿಯೋಜಾನಾ'' &lt;small&gt;ಎಂ. ಫೆರಾರೊ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ರುಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೆನೋಫಿಲ್ಲಾ'' &lt;small&gt;ಬಿ.ಎಲ್.ರಾಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸುಬುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗರ್ಭಕಂಠ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಸಬ್‌ವಿಲ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆನುಯಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆರ್ನಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟ್ರೈರಾಡಿಯೇಟಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್. &amp; ರೋಡರ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಜೈಪಕ್ವಿರೆನ್ಸಿಸ್'' &lt;small&gt;ಹಂಬ್. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Marigold.jpg|Yellow marigold
File:Marigold 2.jpg|A marigold flower head
File:Red_Marigold.jpg|''[[Tagetes patula]]'' &lt;br&gt;(hybrid marigold)
Tagetes-DSCN2062.JPG|''Tagetes patula''
File:Tagetes Erecta-Flower 04.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes Erecta-Flower 02.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes-Marigold-Flower 08.jpg|''Tagetes'' flower heads
File:Newly grown marigold (tagetes) plants.jpg|Newly grown plants ([[West Bengal]], India).
File:Marigoldjf.JPG|'Maxima Yellow' ([[Philippines]])
File:Marigold at lingaraj temple.jpg|Marigold varieties prepared as offerings to a god during the Hindu festival of [[Maha Shivaratri]]
File:Flor de ofrenda.JPG|Marigold on an altar in Mexico
File:Marigold flowers. Eastern Siberia.png|Flowering marigold plants (Eastern Siberia)
&lt;/gallery&gt;


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ}}

[[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>1vmpu06l34haif66p4gnvqswc9dkcjt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435578</id>
      <parentid>1435577</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12401" sha1="tvenmf03rv6xdcaqy8mkr2s9eut2b5d" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ
| image = Tagetes erecta chendumalli chedi.jpg
| image_caption = ''[[Tagetes erecta]]''
| display_parents = 3
| taxon = Tagetes
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;
| synonyms =
* ''Adenopappus'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''Diglossus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Enalcida'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Solenotheca'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''Vilobia'' &lt;small&gt;Strother&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite web| title=''Tagetes'' L.| website=Plants of the World Online| publisher=Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325872-2 |access-date=2024-05-02| language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ'''  [[ಆಸ್ಟರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಲಂಕಾರಸಸ್ಯ (ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್).
==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== 
ಟೆಜೀಟಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 
ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಸ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗೆಳ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಗೃಹಾಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
[[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಬಗೆಯದು ದೃಢಕಾಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 75 ಸೆಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು; ಹೂದಳಗಳು ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಲವರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ್ದು; 20-30 ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಗಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಇವೆರಡು ಬಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯವು; ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯದು; ಎಲೆಯ ಪತ್ರಭಾಗ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ, ಹೂಗೊಂಚಲು ಚೆಂಡುಮಂಜರಿ ಬಗೆಯದು. 
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ತರದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ನೀರು]] ಬಸಿದುಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ. ಅತಿ[[ಚಳಿ]] ಹಾನಿಕರ. [[ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ-[[ಜೂನ್]] ತಿಂಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಬಿತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು 4-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸಸಿ]]ಗಳು ಸುಮಾರು 66 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರುಕಡ್ಡಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗಿಡ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಬಾರದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಬೇಧಗಳು==
ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳಿವು.
# ಆಪ್ರಿಕನ್ ಬಗೆ : ಜಯಂಟ್ ಆರಿಂಜ್, ಗಿನಿಗೋಲ್ಡ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರಿಂಜ್, ಪ್ರಿಮ್‍ರೋಸ್ ಕ್ವೀನ್, ಸನ್ ಜಯಂಟ್, ಯೆಲೊ ಸುಪ್ರೀಮ್, ಕ್ರೌನ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗ್ಲಿಟರ್ಸ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ಯೂಪಿಡ್, ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್, ಹವಾಯ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

# [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಬಗೆ : ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್, ನಾಟಿ ಮೇರಿಯೆಟ, ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಯೆಲೊ ಕ್ರೌನ್, ಹಾರ್ಮನಿ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಬಾಲ್, ರಸ್ಟಿ ರೆಡ್, ಫೈರ್‍ಗ್ಲೋ, ಬ್ರೌನಿ, ಜಿಪ್ಸಿ, ಸನ್‍ಕಿಸ್ಟ್ ಟಾಮ್‍ತಮ್ ಮುಂತಾದವು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಪ್ಯಾಟುಲ) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ (ಟೆ.ಎರಕ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

; ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಜಾತಿಗಳು

* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅಪೆಟಾಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರೆನಿಕೋಲಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಬೈಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗ್ರಿಸೆಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಕೊರೊನೊಪಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಡೌಕೋಯಿಡ್ಸ್''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲಿಪ್ಟಿಕಾ'' &lt;small&gt;Sm.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಚಿಂಚೋ
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಲೋಂಗಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಎಪಪ್ಪೊಸಾ''
* ''Tagetes erecta'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಅಜ್ಟೆಕ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಫಿಲಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಫೋಟಿಡಿಸ್ಸಿಮಾ'' &lt;small&gt;ಡಿಸಿ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ವೆಗಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಇಲ್ಟಿಸಿಯಾನಾ'' &lt;small&gt;ರೈಡ್ಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲೇಸೆರಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಕ್ಸಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes lemmonii'' &lt;small&gt;A.Gray&lt;/small&gt; &amp;#x2013; Mt. ಲೆಮ್ಮನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲಿನಿಫೋಲಿಯಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುಸಿಡಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪುದೀನ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಟ್ಯಾರಗನ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಲುನುಲಾಟಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಂಡೋನಿ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೆಂಡೋಸಿನಾ'' &lt;small&gt;ಫಿಲ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರಾಂಥ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಲೈಕೋರೈಸ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನಿಮಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಕಾಡು ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಹುವಾಕಾಟೇ
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮೂರೈ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಮುಲ್ಲೇರಿ'' &lt;small&gt;ಎಸ್.ಎಫ್.ಬ್ಲೇಕ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ನೆಲ್ಸೋನಿ'' &lt;small&gt;ಗ್ರೀನ್ಮ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಓಕ್ಸಾಕಾನಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಒಸ್ಟೆನಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪಾಲ್ಮೆರಿ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿ'' &lt;small&gt;ಎ.ಗ್ರೇ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes patula'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; &amp;#x2D; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪೆರೆಜಿ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''Tagetes persicifolia'' &lt;small&gt;(ಬೆಂತ್.) BLTurner&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರೆಟರ್ಮಿಸ್ಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಗ್ಲೀ'' &lt;small&gt;ಎಸ್. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಪುಸಿಲ್ಲಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ರಿಯೋಜಾನಾ'' &lt;small&gt;ಎಂ. ಫೆರಾರೊ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ರುಪೆಸ್ಟ್ರಿಸ್'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೆನೋಫಿಲ್ಲಾ'' &lt;small&gt;ಬಿ.ಎಲ್.ರಾಬ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಸುಬುಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಗರ್ಭಕಂಠ.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಸಬ್‌ವಿಲ್ಲೋಸಾ''
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆನುಯಿಫೋಲಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಕ್ಯಾವ್.&lt;/small&gt; &amp;#x2013; ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟೆರ್ನಿಫ್ಲೋರಾ'' &lt;small&gt;ಕುಂತ್&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಟ್ರೈರಾಡಿಯೇಟಾ''
* ''ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಾಟಾ'' &lt;small&gt;ಲ್ಯಾಗ್. &amp; ರೋಡರ್.&lt;/small&gt;
* ''ಟ್ಯಾಗೆಟ್ಸ್ ಜೈಪಕ್ವಿರೆನ್ಸಿಸ್'' &lt;small&gt;ಹಂಬ್. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Marigold.jpg|Yellow marigold
File:Marigold 2.jpg|A marigold flower head
File:Red_Marigold.jpg|''[[Tagetes patula]]'' &lt;br&gt;(hybrid marigold)
Tagetes-DSCN2062.JPG|''Tagetes patula''
File:Tagetes Erecta-Flower 04.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes Erecta-Flower 02.jpg|''[[Tagetes erecta]]'' flower head
File:Tagetes-Marigold-Flower 08.jpg|''Tagetes'' flower heads
File:Newly grown marigold (tagetes) plants.jpg|Newly grown plants ([[West Bengal]], India).
File:Marigoldjf.JPG|'Maxima Yellow' ([[Philippines]])
File:Marigold at lingaraj temple.jpg|Marigold varieties prepared as offerings to a god during the Hindu festival of [[Maha Shivaratri]]
File:Flor de ofrenda.JPG|Marigold on an altar in Mexico
File:Marigold flowers. Eastern Siberia.png|Flowering marigold plants (Eastern Siberia)
&lt;/gallery&gt;


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ}}

[[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>tvenmf03rv6xdcaqy8mkr2s9eut2b5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸುಧಾ ಯಾದವ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188093</id>
    <revision>
      <id>1435580</id>
      <timestamp>2026-11-03T04:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>87270</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox officeholder | image         = Image of Sudha Yadav.jpg | name          = ಸುಧಾ ಯಾದವ್ | office        = 16ನೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/keralam-odisha-karnataka-uttarakhand-sikkim-tamil-nadu-get-new-governors/article71576452.ece|title=Keralam, T.N., Odisha, Uttarakhand, Sikkim get new Governors|date=12 October 2026|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt; | term_start...</comment>
      <origin>1435580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10676" sha1="9flhuzlehvq863m5d21kqe3klals7vp" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image         = Image of Sudha Yadav.jpg
| name          = ಸುಧಾ ಯಾದವ್
| office        = 16ನೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/keralam-odisha-karnataka-uttarakhand-sikkim-tamil-nadu-get-new-governors/article71576452.ece|title=Keralam, T.N., Odisha, Uttarakhand, Sikkim get new Governors|date=12 October 2026|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
| term_start    = 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.presidentofindia.gov.in/press_releases/press-communique-38|title=Press Communiqué – Appointment of Governors|date=12 October 2026|website=President of India}}&lt;/ref&gt;
| term_end      = 
| predecessor   = [[ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್]]
| successor     = 
| 1blankname    = [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]
| 1namedata     = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]]

| office1       = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯೆ
| term_start1   = 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-revamps-premier-parl-board-after-8-yrs-101660759594814.html|title=BJP revamps premier parliamentary board after 8 years|website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;
| term_end1     = 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026

| office2       = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯೆ
| term_start2   = 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019
| term_end2     = 27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ncbc.nic.in/User_Panel/UserView.aspx?|title=National Commission for Backward Classes|website=NCBC}}&lt;/ref&gt;

| office3       = [[ಲೋಕಸಭೆ|ಸಂಸದೆ]]
| term_start3   = 1999
| term_end3     = 2004
| constituency3 = ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ
| predecessor3  = ರಾವ್ ಇಂದರ್‌ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್
| successor3    =ರಾವ್ ಇಂದರ್‌ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sansad.in/ls/members|title=List of Members of Parliament|website=Lok Sabha}}&lt;/ref&gt;

| birth_date    = {{birth date and age|df=y|1965|10|16}}
| birth_place   = ಮೊಟ್ಲಾ ಕಲಾನ್, [[ಹರಿಯಾಣ]], ಭಾರತ
| education     = ಐಐಟಿ ರೂರ್ಕಿ
| occupation    = ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ
| party         = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]
| spouse        = ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್
| children      = 2
}}
'''ಸುಧಾ ಯಾದವ್''' (ಜನನ: 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1965) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]ದ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರು 1999 ರಿಂದ 2004 ರವರೆಗೆ, [[ಹರಿಯಾಣ]]ದ ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, 13ನೇ [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

3 ಜುಲೈ 2015 ರಂದು, ಇವರನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಒಬಿಸಿ ಮೋರ್ಚಾದ (BJP OBC Morcha) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amit Shah reshuffles BJP frontline, gives {{as written|responsib|lity [sic]}} of key states to his confidants |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shah-reshuffles-bjp-frontline-gives-responsiblity-of-key-states-to-his-confidants/articleshow/47932331.cms |newspaper=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=With eye on Bihar polls, BJP to set up new OBC front |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/with-eye-on-bihar-polls-bjp-to-set-up-new-obc-front/article1-1365706.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705125052/http://www.hindustantimes.com/india-news/with-eye-on-bihar-polls-bjp-to-set-up-new-obc-front/article1-1365706.aspx |archive-date=5 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2023 |title=BJP Questions JD(U)'s Source of Funds for Poll Campaign |url=http://www.outlookindia.com/news/article/bjp-questions-jdus-source-of-funds-for-poll-campaign/905192|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705120045/http://www.outlookindia.com/news/article/bjp-questions-jdus-source-of-funds-for-poll-campaign/905192|url-status=dead|archive-date=5 July 2015}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 2019 ರಿಂದ 2022 ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗದ (National Commission for Backward Classes) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NCBC Previous Commissions |url=http://www.ncbc.nic.in/User_Panel/UserView.aspx?TypeID=1175}}&lt;/ref&gt;

17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು, ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಂಸದೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=BJP Parliamentary Board List |url=https://www.bjp.org/parliamentary-board}}&lt;/ref&gt; [[ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್]] ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Narendra bhai turned me to politics: BJP top panel's Sudha Yadav |url=https://theprint.in/politics/too-early-to-say-if-khattar-will-be-2024-haryana-cm-face-says-bjp-top-panel-member-sudha-yadav/1155013}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ==
ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರು 1987ರಲ್ಲಿ ರೂರ್ಕಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (IIT ರೂರ್ಕಿ) ಯಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ. (MSc) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, 1992ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. (PhD) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರು 'ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೈಡ್' (President's Guide) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ncbc.nic.in&quot;&gt;{{cite web |title=National Commission for Backward Classes |url=http://ncbc.nic.in/User_Panel/EmployeeProfile.aspx?Value=ToHyC6Eu3vjMBW9FOh3dNcYMdrQgFFco4VdM6xfL5%2FRD7E72mJ4db3CPWUWXgs%2F1%2FKOk1dfVZ98%3D |website=ncbc.nic.in |access-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418104213/http://ncbc.nic.in/User_Panel/EmployeeProfile.aspx?Value=ToHyC6Eu3vjMBW9FOh3dNcYMdrQgFFco4VdM6xfL5/RD7E72mJ4db3CPWUWXgs/1/KOk1dfVZ98%3D |archive-date=18 April 2023 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ ಪತಿ, ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ (Border Security Force) ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರ ಮರಣ ಪಡೆದವರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

==1999ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು==
1999ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು — ಆಗ ಹರಿಯಾಣ ಬಿಜೆಪಿ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿದ್ದವರು — ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The shadow of a Martyr |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1999/08/27/the-shadow-of-a-martyr/1311c364-e814-4542-be97-91cb465d6011}}&lt;/ref&gt; ಬಿಜೆಪಿಯು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ರಾವ್ ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು 1.39 ಲಕ್ಷ (1,39,000) ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Who is Sudha Yadav? |url=https://www.financialexpress.com/india-news/who-is-sudha-yadav-haryana-leader-inducted-into-bjp-parliamentary-board-has-a-decades-old-modi-connection/2633859/ |access-date=22 July 2023 |work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]] |date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418213451/https://www.financialexpress.com/india-news/who-is-sudha-yadav-haryana-leader-inducted-into-bjp-parliamentary-board-has-a-decades-old-modi-connection/2633859/ |archive-date=18 April 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 2004 ಮತ್ತು 2009ರ ನಂತರದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

==ಸಂಸದೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ==

* ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು, ಲೋಕಸಭೆ (1999-2004)
* ಸದಸ್ಯರು, ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಕ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸಮಿತಿ (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ 'ಹಿಂದಿ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ' (1999-2000)
* ಸದಸ್ಯರು, ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿ (2000-04)
* ಸದಸ್ಯರು, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಕುರಿತ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ (2000-01)

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Yadav, Sudha}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]]</text>
      <sha1>9flhuzlehvq863m5d21kqe3klals7vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ninganagouda MANTAGI</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188094</id>
    <revision>
      <id>1435582</id>
      <timestamp>2026-11-03T05:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376" sha1="t0pwmzgkj2z0dugd1g3ubd3i39ky5ba" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Ninganagouda MANTAGI}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೧, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>t0pwmzgkj2z0dugd1g3ubd3i39ky5ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ನಾಗಸಾಕಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ತಾಣಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188095</id>
    <revision>
      <id>1435583</id>
      <timestamp>2026-11-03T05:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot; |+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ನಾಗಸಾಕಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(長崎と天草地方の潜伏キリシタン関連遺産)&lt;/small&gt; |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0....</comment>
      <origin>1435583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16431" sha1="m1xa1knjvv93sq39sou8hpoqm7nkbbu" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ನಾಗಸಾಕಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(長崎と天草地方の潜伏キリシタン関連遺産)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.4em;&quot; | [[File:Oura Church Nagasaki.JPG|250px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ನಾಗಸಾಕಿಯ ಓರಾ ಚರ್ಚ್&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸ್ಥಳ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ನಾಗಸಾಕಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾಮೊಟೊ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ಗಳು, ಕ್ಯೂಶು
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಮಾನದಂಡ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (iii)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ೨೦೧೮
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಘಟಕಗಳು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ೧೨
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ದೇಶ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | [[ಜಪಾನ್]]
|}

'''ನಾಗಸಾಕಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ತಾಣಗಳು''' [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ ವಾಯವ್ಯ ಕ್ಯೂಶುವಿನ ನಾಗಸಾಕಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾಮೊಟೊ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಹನ್ನೆರಡು ಘಟಕಗಳ ಸಮೂಹ; ಇವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ನಿಷೇಧವಾದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ &quot;ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತರ&quot; ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ೨೦೧೮ರ ಜೂನ್ ೩೦ರಂದು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಜಪಾನಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣ.&lt;ref name=&quot;nippon&quot;&gt;{{cite web |title=Christian Sites Selected for UNESCO List: An Overview of World Heritage Sites in Japan |url=https://www.nippon.com/en/features/h00241/ |website=Nippon.com |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಮಿಷನರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಜಪಾನಿಗೆ ಬಂದಿತು; ನಾಗಸಾಕಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ದೊರೆತರು.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;&gt;{{cite web |title=The Hidden Christian Sites in the Nagasaki Area |url=https://japanupclose.web-japan.org/techculture/t20220309_10.html |website=Web Japan |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಟೋಕುಗಾವಾ ಶೋಗುನೇಟ್ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮಿಷನರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು; ಒಂದು ಮೂಲ ನಿಷೇಧ ೧೬೧೪ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ೧೬೧೩ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;&gt;{{cite web |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://www.japan.travel/en/world-heritage/hidden-christian-sites-in-the-nagasaki-region/ |website=Japan National Tourism Organization |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tomodachi&quot;&gt;{{cite web |title=Relics of a Hidden Christian Past in the Nagasaki Region |url=https://www.japan.go.jp/tomodachi/2018/Summer2018/relics_of_a_hidden_christian_past.html |website=JapanGov Tomodachi |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ನಿಷೇಧದ ನಂತರ ಜಪಾನಿನ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳು ಒಂದೋ ನಂಬಿಕೆ ಬಿಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧ ಅಥವಾ ಶಿಂಟೋ ಅನುಯಾಯಿಗಳಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರು; ಅವರು &quot;ಕಾಕುರೆ ಕಿರಿಶಿತನ್&quot; (ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತರು) ಎಂದು ಪರಿಚಿತರಾದರು.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt; ೧೬೩೭–೩೮ರ ಶಿಮಾಬಾರಾ–ಅಮಾಕುಸಾ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ರೈತರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;nippon&quot;/&gt; ಈ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ತರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;mlit&quot;&gt;{{cite web |title=World Cultural Heritage: Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://www.mlit.go.jp/tagengo-db/en/R1-00780.html |website=MLIT Multilingual Database |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ದೂರದ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ತೆರೆದ ಭೂಮಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿರಾಡೊ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮೇಯುವ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗೋಟೊ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಲಸೆ ನೀತಿಯಡಿ ತೆರೆದ ಭೂಮಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;mlit&quot;/&gt;

[[File:Remains of Hara castle.jpg|thumb|ಹಾರಾ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು]]

== ಗುಪ್ತ ಆಚರಣೆಗಳು ==
ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಿಷನರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಿತು; ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬವೇ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;mlit&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt; ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳು ಶಿಂಟೋ, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು; ಕ್ರೈಸ್ತ ಪೂರ್ವದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮೂಲದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;mlit&quot;/&gt; ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ರಹಸ್ಯ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಬಲಿಪೀಠಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದವು; ಶಿಂಟೋ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧ ಶೈಲಿಯ ಬಲಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt; ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಕಾನ್ನಾನ್ ದೇವತೆಯಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt; ಸಾಕಿತ್ಸು ಗ್ರಾಮದ ಚರ್ಚಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ತತಾಮಿ ನೆಲಹಾಸು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;tomodachi&quot;/&gt;

[[File:Sculpture of Saint Mary in front of Oura Church.jpg|thumb|left|ಓರಾ ಚರ್ಚ್‌ನ ಎದುರಿನ ಮೇರಿ ಪ್ರತಿಮೆ]]

== ಹನ್ನೆರಡು ಘಟಕಗಳು ==
ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಹಾರಾ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಹಿರಾಡೊದ ಕಸುಗಾ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು (ಕಸುಗಾ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಾಸುಮಂದಾಕೆ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ನಾಕಾಯೆನೋಶಿಮಾ ದ್ವೀಪ), ಅಮಾಕುಸಾದ ಸಾಕಿತ್ಸು ಗ್ರಾಮ, ಸೊತೊಮೆಯ ಶಿತ್ಸು ಮತ್ತು ಓನೊ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಕುರೋಷಿಮಾ ದ್ವೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳು, ನೊಜಾಕಿ ದ್ವೀಪದ ಗ್ರಾಮಾವಶೇಷಗಳು, ಕಾಶಿರಾಗಶಿಮಾ ದ್ವೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಹಿಸಾಕಾ ದ್ವೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳು, ನಾರು ದ್ವೀಪದ ಎಗಾಮಿ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯ ಓರಾ ಚರ್ಚ್ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;mlit&quot;/&gt; ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳು, ಒಂದು ಕೋಟೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ಇವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೂರದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

[[File:Sakitsu Smakusa6.JPG|thumb|ಅಮಾಕುಸಾದ ಸಾಕಿತ್ಸು ಗ್ರಾಮ]]

== ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳು ==
ನಾಗಸಾಕಿ ಬಂದರನ್ನು ಕಾಣುವ ಓರಾ ಚರ್ಚ್ ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಜಪಾನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಕಟ್ಟಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿಯೂ ಹೌದು.&lt;ref name=&quot;tomodachi&quot;/&gt; ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;/&gt; ಇಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾದ್ರಿ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಪೆಟಿಜೀನ್‌ನ ಬಳಿ ಒಬ್ಬ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪೋಪ್ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು; ಅನಂತರ ಪೆಟಿಜೀನ್ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷ ಆಚರಣೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt; ಇದನ್ನು ೧೮೬೫ರ &quot;ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಆವಿಷ್ಕಾರ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;/&gt; ಹಾರಾ ಕೋಟೆ ಶಿಮಾಬಾರಾ ದಂಗೆಯ ಸ್ಥಳ; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಗಳು ಉಳಿದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;/&gt; ಅಮಾಕುಸಾದ ಸಾಕಿತ್ಸು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೫೬೯ರಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;tomodachi&quot;/&gt; ನೊಜಾಕಿ ದ್ವೀಪದ ಈಗ ನಿರ್ಜನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ನೊಕುಬಿ ಚರ್ಚ್ ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸುಮಾರು ಆರುನೂರು ಕ್ರೈಸ್ತರ ನೆನಪಿನ ಕುರುಹು.&lt;ref name=&quot;tomodachi&quot;/&gt;

[[File:Kashiragashima Church.JPG|thumb|left|ಕಾಶಿರಾಗಶಿಮಾ ಚರ್ಚ್]]

== ನಿಷೇಧದ ಅಂತ್ಯ ==
ನಿಷೇಧ ೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರವಾಯಿತು, ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಮೆಯಿಜಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ (೧೮೬೮) ಶೋಗುನೇಟ್ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಉಳಿದ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿತು ಎಂದು ಒಂದು ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;webjapan&quot;/&gt;

[[File:Oura Catholic Church - Nagasaki,Japan.JPG|thumb|ಓರಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]

== ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಮಾನದಂಡ (iii) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹದಿನೇಳರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ನಿಷೇಧದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಬೆಳೆಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಈ ತಾಣಗಳು ಸಾಕ್ಷಿ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಸಮಗ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಮಂಡಳಿ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮಿತಿ ಇವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಭೇಟಿ ==
ಹಕಾತಾ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಜೆಆರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ &quot;ಕಮೊಮೆ&quot; ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಸಾಕಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಅಮಾಕುಸಾಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ಅಥವಾ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;/&gt; ತಾಣಗಳು ಚದುರಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರು ಸೂಕ್ತ.&lt;ref name=&quot;japantravel&quot;/&gt; ಎಗಾಮಿ ಚರ್ಚ್ ಭೇಟಿಗೆ ಮುಂಗಡ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;japanden&quot;&gt;{{cite web |title=Christianity in Japan: A Pilgrimage to Nagasaki's Hidden Christian Heritage |url=https://japanden.com/experiences/christianity-in-japan-a-pilgrimage-to-nagasaki-s-hidden-christian-heritage |website=Japan Den |access-date=2026-11-02}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>m1xa1knjvv93sq39sou8hpoqm7nkbbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>188096</id>
    <revision>
      <id>1435590</id>
      <timestamp>2026-11-03T06:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ:  {{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೈವ ಮತ್ತು ಭೂತಾರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ}}  '''ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ''' (ಭೂತಾರಾಧನೆ) ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವ...</comment>
      <origin>1435590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14725" sha1="6sblk6w9p6eim4dkeoumbit9tf8y5jm" xml:space="preserve">
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೈವ ಮತ್ತು ಭೂತಾರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ}}

'''ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ''' (ಭೂತಾರಾಧನೆ) ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಗಳ ಆರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜನಪದ ಕಲೆ, ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳು, ಭೂತಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== ದೈವಗಳ ಸ್ವರೂಪ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೈವಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದೈವಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಥನ, ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬ, ಮನೆತನ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಗುಳಿಗ, ಕಲ್ಕುಡ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ದೈವಗಳ ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ವೇಷಧರಿಸುವ ಆರಾಧಕನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಆಭರಣಗಳು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ದೈವದ ಆವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೈವದ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ದೈವ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ==

'''ಪಾಡ್ದನ'''ವು ತುಳು ಜನಪದ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಅಥವಾ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೈವಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥನಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪದಸಂಪತ್ತು, ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಧರಿಸುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳು, ಲೋಹದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೈವದ ವೇಷವು ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೈವದ ಗುರುತು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳು ದೈವದಿಂದ ದೈವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

== ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಕೋಲ ಹಾಗೂ ನೇಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಗಳ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜನರು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vijayashree |first=C. S. |title=‘Why Can’t Our Bhuta Have a Mask?’ Caste Contestations and Ritual Practice in Tulunadu |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |volume=46 |issue=2 |year=2023 |pages=388–406 |doi=10.1080/00856401.2023.2179816}}&lt;/ref&gt;

== ಸಮಕಾಲೀನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ==

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಕಥನಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳುನಾಡು]]
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]
* [[ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* Heidrun Brückner ಮತ್ತು B. A. Viveka Rai (ಸಂಪಾದಕರು), ''Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics'', Harrassowitz Verlag, 2017.
* Svetlana Ryzhakova, ''Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India'', 2024.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>6sblk6w9p6eim4dkeoumbit9tf8y5jm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435607</id>
      <parentid>1435590</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14884" sha1="bjepwteo8taf4uaccbrkmpulmlh1pvg" xml:space="preserve">
{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೈವ ಮತ್ತು ಭೂತಾರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ}}

'''ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ''' (ಭೂತಾರಾಧನೆ) ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಗಳ ಆರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜನಪದ ಕಲೆ, ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ '''ದೈವಾರಾಧನೆಯು''' ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳು, ಭೂತಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ತುಳು ಭಾಷೆಯ '''ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮತ್ತು '''ಪಾಡ್ದನಗಳು''' ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== '''ದೈವಗಳ ಸ್ವರೂಪ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೈವಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದೈವಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಥನ, ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬ, ಮನೆತನ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.

'''ಪಂಜುರ್ಲಿ''', '''ಜುಮಾದಿ''', '''ಗುಳಿಗ''', '''ಕಲ್ಕುಡ''', '''ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ''' ಮತ್ತು '''ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ''' ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ದೈವಗಳ ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== '''ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ '''ಕೋಲ''' ಮತ್ತು '''ನೇಮ'''ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ವೇಷಧರಿಸುವ ಆರಾಧಕನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ '''ವೇಷಭೂಷಣ''', ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಆಭರಣಗಳು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ದೈವದ ಆವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೈವದ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ದೈವ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== '''ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ==

'''ಪಾಡ್ದನ'''ವು ತುಳು ಜನಪದ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಅಥವಾ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೈವಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥನಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪದಸಂಪತ್ತು, ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== '''ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಧರಿಸುವ '''ವೇಷಭೂಷಣಗಳು''' ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳು, ಲೋಹದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೈವದ ವೇಷವು ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೈವದ ಗುರುತು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳು ದೈವದಿಂದ ದೈವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

== '''ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ '''ಸಂಗೀತ'''ವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಕೋಲ ಹಾಗೂ ನೇಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

== '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ''' ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಗಳ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜನರು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vijayashree |first=C. S. |title=‘Why Can’t Our Bhuta Have a Mask?’ Caste Contestations and Ritual Practice in Tulunadu |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |volume=46 |issue=2 |year=2023 |pages=388–406 |doi=10.1080/00856401.2023.2179816}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಮಕಾಲೀನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ''' ==

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಕಥನಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ''' ==

* [[ತುಳುನಾಡು]]
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]
* [[ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]

== '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' ==

&lt;references /&gt;

== '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ''' ==

* Heidrun Brückner ಮತ್ತು B. A. Viveka Rai (ಸಂಪಾದಕರು), ''Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics'', Harrassowitz Verlag, 2017.
* Svetlana Ryzhakova, ''Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India'', 2024.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>bjepwteo8taf4uaccbrkmpulmlh1pvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435608</id>
      <parentid>1435607</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15626" sha1="megs7osp6qtfu1bdwo8vrttmi7tda1y" xml:space="preserve">
== '''ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ''' ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Bhoota Kola.jpg|ಭೂತ ಕೋಲದ ಆಚರಣೆ
Bhutaaradhane.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತಾರಾಧನೆ
Daiva Kodamandaya.jpg|ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ದೈವ
Divaradane of Tulunadu.jpg|ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ
Intense Panjurli.jpg|ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ
Jarandaya daiva 01.jpg|ಜಾರಂದಾಯ ದೈವ
Kola tulu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಕೋಲ
Makeup Panjurli.jpg|ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ವೇಷಭೂಷಣ
Mookambi Guliga 03.jpg|ಗುಳಿಗ ದೈವ
Panjurli kola.jpg|ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕೋಲ
&lt;/gallery&gt;

{{Short description|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೈವ ಮತ್ತು ಭೂತಾರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ}}

'''ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ''' (ಭೂತಾರಾಧನೆ) ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೈವಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಗಳ ಆರಾಧನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜನಪದ ಕಲೆ, ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ '''ದೈವಾರಾಧನೆಯು''' ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳು, ಭೂತಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ತುಳು ಭಾಷೆಯ '''ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮತ್ತು '''ಪಾಡ್ದನಗಳು''' ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== '''ದೈವಗಳ ಸ್ವರೂಪ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೈವಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದೈವಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಥನ, ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬ, ಮನೆತನ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.

'''ಪಂಜುರ್ಲಿ''', '''ಜುಮಾದಿ''', '''ಗುಳಿಗ''', '''ಕಲ್ಕುಡ''', '''ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ''' ಮತ್ತು '''ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ''' ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ದೈವಗಳ ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

== '''ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ '''ಕೋಲ''' ಮತ್ತು '''ನೇಮ'''ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ವೇಷಧರಿಸುವ ಆರಾಧಕನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ '''ವೇಷಭೂಷಣ''', ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಆಭರಣಗಳು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ದೈವದ ಆವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೈವದ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ದೈವ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ryzhakova |first=Svetlana |title=Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India |journal=Ideas of Possession: Interdisciplinary and Transcultural Perspectives |year=2024 |pages=232–249 |doi=10.1093/9780197679951.003.0013}}&lt;/ref&gt;

== '''ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ==

'''ಪಾಡ್ದನ'''ವು ತುಳು ಜನಪದ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಅಥವಾ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೈವಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥನಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪದಸಂಪತ್ತು, ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Brückner |editor-first=Heidrun |editor2-last=Rai |editor2-first=B. A. Viveka |title=Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics |publisher=Harrassowitz Verlag |year=2017 |isbn=978-3-447-10873-7}}&lt;/ref&gt;

== '''ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಧರಿಸುವ '''ವೇಷಭೂಷಣಗಳು''' ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ದೈವಗಳ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳು, ಲೋಹದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೈವದ ವೇಷವು ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೈವದ ಗುರುತು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳು ದೈವದಿಂದ ದೈವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

== '''ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ '''ಸಂಗೀತ'''ವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಕೋಲ ಹಾಗೂ ನೇಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

== '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ''' ==

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ''' ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಗಳ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜನರು ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vijayashree |first=C. S. |title=‘Why Can’t Our Bhuta Have a Mask?’ Caste Contestations and Ritual Practice in Tulunadu |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |volume=46 |issue=2 |year=2023 |pages=388–406 |doi=10.1080/00856401.2023.2179816}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಮಕಾಲೀನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ''' ==

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.

ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಡ್ದನಗಳು, ಕಥನಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ''' ==

* [[ತುಳುನಾಡು]]
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]
* [[ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]

== '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' ==

&lt;references /&gt;

== '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ''' ==

* Heidrun Brückner ಮತ್ತು B. A. Viveka Rai (ಸಂಪಾದಕರು), ''Oral Traditions in South India: Essays on Tulu Oral Epics'', Harrassowitz Verlag, 2017.
* Svetlana Ryzhakova, ''Trance and Spirit Possession: Reflections on the Daivārādhane Tradition of Tuḷunādu, India'', 2024.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>megs7osp6qtfu1bdwo8vrttmi7tda1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು</title>
    <ns>14</ns>
    <id>188097</id>
    <revision>
      <id>1435591</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ:  {{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}  '''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್...</comment>
      <origin>1435591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19160" sha1="rr707n8b3bphh22kftreqktnbi3t1tc" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== ಭಾಷೆ ==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== ದೈವಾರಾಧನೆ ===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== ನಾಗಾರಾಧನೆ ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== ಕಂಬಳ ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

=== ಯಕ್ಷಗಾನ ===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>rr707n8b3bphh22kftreqktnbi3t1tc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435592</id>
      <parentid>1435591</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ */</comment>
      <origin>1435592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19166" sha1="a7zyoctboug97zedb7yg24iaen5eoy7" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== ಭಾಷೆ ==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== ದೈವಾರಾಧನೆ ===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== ನಾಗಾರಾಧನೆ ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== ಕಂಬಳ ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

=== ಯಕ್ಷಗಾನ ===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>a7zyoctboug97zedb7yg24iaen5eoy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435593</id>
      <parentid>1435592</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19172" sha1="tktmp6mw667ucgun9zbdsiabpnswil6" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== ಭಾಷೆ ==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== ದೈವಾರಾಧನೆ ===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== ನಾಗಾರಾಧನೆ ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== ಕಂಬಳ ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

=== ಯಕ್ಷಗಾನ ===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>tktmp6mw667ucgun9zbdsiabpnswil6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435594</id>
      <parentid>1435593</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭಾಷೆ */</comment>
      <origin>1435594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19177" sha1="mzutcsrwgmz4cnietk5nx5f84c635mz" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== ದೈವಾರಾಧನೆ ===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== ನಾಗಾರಾಧನೆ ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== ಕಂಬಳ ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

=== ಯಕ್ಷಗಾನ ===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>mzutcsrwgmz4cnietk5nx5f84c635mz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435595</id>
      <parentid>1435594</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು */</comment>
      <origin>1435595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19206" sha1="bww553jgoruyuu2kxez2z6dxheg8hms" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>bww553jgoruyuu2kxez2z6dxheg8hms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435596</id>
      <parentid>1435595</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು */</comment>
      <origin>1435596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19212" sha1="3tbbfq6kz1s0ey0ca0p91uhbtwfwoca" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>3tbbfq6kz1s0ey0ca0p91uhbtwfwoca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435597</id>
      <parentid>1435596</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ */</comment>
      <origin>1435597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19218" sha1="dyhxrqfywwtozsixz2oemt0ysz6746k" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>dyhxrqfywwtozsixz2oemt0ysz6746k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435598</id>
      <parentid>1435597</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19224" sha1="tgt0xdc2nnasyrlhmetnvvrkj21w4je" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>tgt0xdc2nnasyrlhmetnvvrkj21w4je</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435599</id>
      <parentid>1435598</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ */</comment>
      <origin>1435599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19229" sha1="1nvit146fv0q109nhhen8pm3pqzsacr" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>1nvit146fv0q109nhhen8pm3pqzsacr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435600</id>
      <parentid>1435599</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ */</comment>
      <origin>1435600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19236" sha1="mhexdobm474ar375ob8wv7uacnl25dg" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>mhexdobm474ar375ob8wv7uacnl25dg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435601</id>
      <parentid>1435600</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1435601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19243" sha1="309hhggvesdlqizmbu5aqou6ycg4kbk" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

==''' ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''
 ==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>309hhggvesdlqizmbu5aqou6ycg4kbk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435602</id>
      <parentid>1435601</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/*  ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ  */</comment>
      <origin>1435602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19241" sha1="6cb4xd9ye3q69etapgdy6necrbccan4" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

==''' ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''==
&lt;references /&gt;

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>6cb4xd9ye3q69etapgdy6necrbccan4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435603</id>
      <parentid>1435602</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ */</comment>
      <origin>1435603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19247" sha1="6cyr4ivxy6bdgm9l1mhc0zz0rk6nqso" xml:space="preserve">
{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

==''' ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''==
&lt;references /&gt;

== '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ '''==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>6cyr4ivxy6bdgm9l1mhc0zz0rk6nqso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435604</id>
      <parentid>1435603</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20200" sha1="7znudfpj8gt920obmdysr7fczx3nlpq" xml:space="preserve">
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
TuluNaduLandscape.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ
Map of south Canara(Tulunadu).jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಕ್ಷೆ
Bootha kola - ritual performance in coastal Karnataka Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ
Kambala Pride of Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಳ
ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ.jpg|ಯಕ್ಷಗಾನ
Nagamandala.jpg|ನಾಗಮಂಡಲ
Kukke Subramanya Temple 3.jpg|ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ
Agriculture Activity in Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ
Beauty Of Tulunadhu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ
Panjurli kola.jpg|ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಕೋಲ
&lt;/gallery&gt;

{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

==''' ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''==
&lt;references /&gt;

== '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ '''==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>7znudfpj8gt920obmdysr7fczx3nlpq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435605</id>
      <parentid>1435604</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VAISHNU</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20655" sha1="rvplugazyjcy0db8rltqz1hne0rq99y" xml:space="preserve">
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
TuluNaduLandscape.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ
Map of south Canara(Tulunadu).jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಕ್ಷೆ
Bootha kola - ritual performance in coastal Karnataka Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ
Kambala Pride of Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಳ
ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ.jpg|ಯಕ್ಷಗಾನ
Nagamandala.jpg|ನಾಗಮಂಡಲ
Kukke Subramanya Temple 3.jpg|ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ
Agriculture Activity in Tulunadu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ
Beauty Of Tulunadhu.jpg|ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ
Panjurli kola.jpg|ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಕೋಲ
&lt;/gallery&gt;
[[ಚಿತ್ರ:TuluNaduLandscape.jpg|thumb|right|250px|ತುಳುನಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ]]

[[ಚಿತ್ರ:Daiva Kodamandaya.jpg|thumb|right|250px|ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ]]

[[ಚಿತ್ರ:Kambla Field .jpg|thumb|right|250px|ತುಳುನಾಡಿನ ಕಂಬಳ]]

[[ಚಿತ್ರ:Panjurli kola.jpg|thumb|right|250px|ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಕೋಲ]]

{{Short description|ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ}}

'''ತುಳುನಾಡು''' (ತುಳು: ತುಳುನಾಡ್) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

ತುಳುನಾಡು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

== '''ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ''' ==

ತುಳುನಾಡು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತುಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== '''ಇತಿಹಾಸ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಾಸನಗಳು, ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ.

=== ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ ===

ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಳುಪರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಂತಹ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಆಳುಪರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿಯ ಸಮೀಪದ ಉದ್ಯಾವರ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಳುಪರ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |year=1975 |publisher=Santhkanara P. G. Bhatta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ ===

ಆಳುಪರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿತು.

1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪತನದ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brief History of the District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/604/download/2064/DH_2011_2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA_KANNADA.pdf |website=Census of India |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ===

1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರಿತು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

== '''ಭಾಷೆ'''==

[[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ತುಳುವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತುಳು ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

=== '''ದೈವಾರಾಧನೆ'''===

[[ದೈವಾರಾಧನೆ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕುಡ ಮುಂತಾದ ದೈವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮದಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳ ಗಾಯನ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

=== '''ನಾಗಾರಾಧನೆ''' ===

ನಾಗಾರಾಧನೆಯು ತುಳುನಾಡಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಗಬನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

=== '''ಕಂಬಳ''' ===

[[ಕಂಬಳ]] ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಸರುಮಯ ಓಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

===''' ಯಕ್ಷಗಾನ '''===

[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

== '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೈವಗಳು, ವೀರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಕೋಲ, ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವು ತುಳುನಾಡಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ '''==

ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೀನು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಪುಂಡಿ, ಕೊರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಗಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ, ಅರಿತ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗೋಳಿಬಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮನೆಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

== '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ''' ==

ತುಳುನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಋತುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ. ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tulu |url=https://archive.unesco-ichcap.org/eng/ek/sub2017_2/pdf_file/handbook_cd4.pdf |website=UNESCO International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region}}&lt;/ref&gt;

== '''ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ'''==

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of Tulu, and the demand for official language status |url=https://indianexpress.com/article/explained/tulu-language-protest-history-7358953/lite/ |website=The Indian Express |date=21 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ''' ==
* [[ತುಳು ಭಾಷೆ]]
* [[ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ]]
* [[ದೈವಾರಾಧನೆ]]
* [[ಕಂಬಳ]]
* [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]
* [[ಪಾಡ್ದನ]]
* [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]
* [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]

==''' ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''==
&lt;references /&gt;

== '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ '''==
* P. Gururaja Bhatt, ''Studies in Tuluva History and Culture'', 1975.
* P. Gururaja Bhatt, ''Tulunadu'', 1964.

[[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]]</text>
      <sha1>rvplugazyjcy0db8rltqz1hne0rq99y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mallikarjun Chanagoudar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188098</id>
    <revision>
      <id>1435606</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="8z8fm9d61zsu0s9qlbf0y8sgj2ktchz" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Mallikarjun Chanagoudar}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>8z8fm9d61zsu0s9qlbf0y8sgj2ktchz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188099</id>
    <revision>
      <id>1435610</id>
      <timestamp>2026-11-03T08:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1435610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34672" sha1="hvweozwdhgw4u9gu8zu96zsll9fjeta" xml:space="preserve">[[File:Strahov Theological Hall, Prague - 7565.jpg|thumb|upright=1.33|[[Strahov Monastery#The Theological Hall|The Strahov Library]]]]
'''ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಈಗ [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ|ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಹ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಕ್ರಿ..ಶ. 863ರಲ್ಲಿ. ಆ ವರ್ಷ ಗ್ರೇಟ್ ಮೊರೇವಿಯದ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಸ್ಟಿಸ್ಲಾವ್ ಅಂದು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪೂರ್ವ ಬೈಜಾಂಟಿಯಮ್‍ನ ನೆರವನ್ನು ಬಯಸಿದ. ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೈಜಾಂಟಿಯಮ್ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಮೂರನೆಯ ಮೈಕೇಲ್ ಒಂದು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಆ ಮಂಡಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದವರು ಉದ್ದಾಮ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಕಾನ್‍ಸ್ಟೆಂಟೀನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಮೆಥೋಡಿಯಸ್. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಕ್ರಿಸ್ತಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಬಹುಭಾಗವನ್ನೂ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಸ್ತಧರ್ಮ]] ಪೂಜಾವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನೂ [[ಸ್ಲೊವ್ಯಾನಿಕ್]] ದೇಶಭಾಷೆಗೆ ತುರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಸೇಂಟ್ ವೆನ್‍ಸೆಸ್‍ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಜ್ಜಿಲುಡ್‍ಮಿಲರನ್ನು ಕುರಿತ [[ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆ]]ಗಳು ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿ. ಅನಂತರ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆ|ಲ್ಯಾಟಿನ್‍]]ನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸಾಧು ಸಂತರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳಿಂದ ಬೊಹೀಮಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭರವಾಗಿ ಸಾಗಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು.
==ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಾಹಿತ್ಯ==
[[ಚೆಕ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ಅಂದಿನ ಸ್ತೋತ್ರಗೀತೆಗಳು ನಿರಾಡಂಬರ ಶೈಲಿಯ [[ಕವನ]]ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ 13ನೆಯ ಶತಮಾನ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರಿತವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲ.
[[File:Dalimilova kronika parizsky fragment.jpg|right|thumb|''[[Chronicle of Dalimil]]'']]
14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]], [[ಭಾವಗೀತೆ]], [[ನಾಟಕ ರಂಗ|ನಾಟಕ,]] [[ಗದ್ಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಆ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಕವನ ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ (ಗ್ರಂಥಕರ್ತ ಒಬ್ಬನೋ ಒಂದು ಗುಂಪೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ) ಕಾವ್ಯತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಜಾಣ್ಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೀಸ್ ಎಂಬ ಕೃತಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಮಹಾಶಯನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗುಳ್ಳ ಲೌಕಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಈ ಕಾವ್ಯ ಅಷ್ಟಮಾತ್ರೆಗಳ ದ್ವಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಡಾಲಿಮಿಲ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವ್ಯ ಚೆಕ್ ಜನರ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವನ್ನು ನೇರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಾರ್ಲ್‍ಸ್ (1346-78) ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸಾರಕ್ಕೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬೊಹೀಮಿಯದಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ]]ಗಳೆರಡೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ಅವನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಆತ್ಮಕಥೆ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿತು.'' ಲೆಟೆಂಡ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾತರೀನ್ ''ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ಆ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳೂ ರಚಿತವಾದುವು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದೊಡನೆ [[ಜಾನಪದ]] ಅಂಶಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕವೂ ರಚಿತವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ದಿ ಕ್ವ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕದ ನಿದರ್ಶನ ದೊರೆತಿದೆ. ವೀರಯುಗದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗುಳ್ಳ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ಚೆಕ್ ಕವನಗಳು ಅನೇಕವಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರಿ ಸ್ಟಾನ್, ಟಾಂಡನಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೊರಿಬೆಲ್ಲ.

1350ರಿಂದ ಗದ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಿತು. ಸಂತರ ಜೀವನಗಳು ಉದಂತಗಳು ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗಳು, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕತೆಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮುಂತಾದುವು ರಚಿತವಾದವು. ಹೀಗೆಯೇ [[ವ್ಯಂಗ್ಯ]] ಮತ್ತು ನೀತಿಬೋಧಕ [[ಕವನ]]ಗಳೂ ಹೊರಬಂದವು. ಸ್ಮಿಲ್ ಫ್ಲಾಸ್ಕಾ (1349-1403) ಬರೆದ ರಾಜಕೀಯ ರೂಪಕ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿ. ದೊರೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬೊಹೀಮಿಯಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದೇ ಇದರ ವಿಷಯ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿ ತಾಮಸ್ ಸ್ವಿಟ್ನಿಯ ನೀತಿಬೋಧಕ ಗದ್ಯ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜಾನ್‍ಹಸ್ (1370-1418) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚೆಕ್ ಲೇಖಕರ ಗಮನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಯಿತು. ಹಸ್ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವನು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಶೈಲಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಹಸ್‍ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿವೆ. ಹಸ್ ಅನಂತರ ಬಂದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಧಾವಿಯಾದ ಪೀಟರ್ ಚೆಲ್‍ಸಿಕಿ (1390-1460). ತನ್ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನೂ ಯುದ್ಧ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆಡಹಿದ. ಈತನ ಬರೆಹಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಬೊಹೀಮಿಯನ್ ಬ್ರದರನ್ ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ದೇಶೀಯ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.
==ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಾಹಿತ್ಯ==
16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನೀತಿಬೋಧೆಗೂ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊಪೋಲೋ]]ನ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಯ [[ಭಾಷಾಂತರ|ಅನುವಾದ]]ದಿಂದ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡು ಅನೇಕ [[ಲೇಖಕ]]ರು [[ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಚೆಕ್ ಗದ್ಯದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣಫಲ ದೊರೆತದ್ದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ತಂಡವೊಂದು ಕೈಗೊಂಡ [[ಬೈಬಲ್]] ಅನುವಾದದಿಂದ (1579-93). ಈ ಕೃತಿಯ ಭಾಷೆ ಅಭಿಜಾತ ಚೆಕ್ ಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಡೇನಿಯಲ್ ಆಡಮ್ ಜಡ್ ವೆಲಿಸ್ಲಾವಿನ (1545-99) ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ರಚಿಸಿದ [[ನಿಘಂಟು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪ ಬಂತು : ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದ್ದ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆತ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ. 1620ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಥದ ಬೊಹೀಮಿಯನ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೋಲಾಯಿತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗವೇ ನಿರ್ಮೂಲಗೊಂಡಿತು. ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೊಸಬರಿಗೆ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು ವಲಸೆ ಹೋದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಆ ಪೈಕಿ ಜಾನ್ ಆಮೋಸ್ ಕೊಮೆನ್‍ಸ್ಕಿ (1592-1670) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನ ''ಲ್ಯಾಬಿರಿಂತ್ ಆಫ್ ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಾರ್ಟ್'' ಎಂಬ ಕೃತಿ ಚೆಕ್ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುಕೃತಿಯೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.

ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪಂಥದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ದೇಶದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದೊರೆಯಿತು. ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂತರ ಚರಿತ್ರೆ, ಭಕ್ತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬೆಡ್ರಿಚ್ ಬ್ರೈಡೆಲ್ (1619-1680) ಬರೆದ ಕಾವ್ಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
[[File:Josef Dobrovský – Jan Vilímek – České album (cropped).jpg|thumb|upright|[[Josef Dobrovský]]]]
ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದವರ ಪೈಕಿ ಜೆಸೂಯಿಟ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೊಹುಸ್ಲಾವ್ ಬಾಲ್ಬಿನ್ (1621-88) ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ಈತ ಉಜ್ವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡು ತನ್ನ ದೇಶದ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನೂ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ನಗರಗಳ ಬಡಜನರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ರೈತರ ಮನೋರಂಜನೆಗೋಸ್ಕರ ಒರಟು ಶೈಲಿಯ ದೇಶೀಯ ನಾಟಕಗಳು ಹಾಗೂ [[ಜನಪದ ಕಥೆ]]ಗಳೂ [[ಲಾವಣಿ]]ಗಳೂ (ಚ್ಯಾಪ್ ಬುಕ್ಸ್) ರಚಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಡ[[ರೈತ]]ರಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವ ಪದ್ಯಗಳೂ ಜಾನಪದಗಳೂ ಭಾವಗೀತೆಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುವು. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನೂ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟವ [[ಜೋಸೆಫ್ ಡೊಬ್ರೊವ್‍ಸ್ಕಿ]]. ಇವನು ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದ. ರಾಜಾಶ್ರಯದಿಂದ ದೊರೆತ ವಿರಾಮವನ್ನು ಡೊಬ್ರೊವ್‍ಸ್ಕಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾಲದ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೂಲಂಕಷ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ. ಈತ ಒಂದು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ. ಹಳೆಯ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಒಳ್ಳೆಯ ಬರೆಹಗಾರರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ. ಆಂಟೋನಿನ್ ಜಿರೋಸ್ಲಾವ್ ಪುಕ್‍ಮಜೆ (1769-1820) ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದುವ ಓದುಗರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ಜೋಸೆಫ್ ಯುಂಗ್‍ಮನ್ ಎಂಬಾತ ಮಿಲ್ಟನ್‍ನ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಅನುವಾದದಿಂದಲೂ (1811) ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಚೆಕ್-ಜರ್ಮನ್ ನಿಘಂಟಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ. [[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ನೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಶೋಧಕನೂ ಆಗಿದ್ದ ಪವೆಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸಫ್ರಿಕ್ (1795-1861) ಮತ್ತು ಮೊರೇವಿಯನ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಫ್ರಾಂಟೆಸೆಕ್ ಪಲಾಕಿ (1798-1876) ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಚೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ದುಡಿದ ಉದ್ದಾಮಪಂಡಿತರು. ಇವರು ಬರೆದ ಬೊಹೀಮಿಯ ಮತ್ತು ಮೊರೇವಿಯ ಚರಿತ್ರೆ ಅಭಿಜಾತ ಚೆಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮೇರುಕೃತಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
[[File:Bozena Nemcova.jpg|thumbnail|right|[[Božena Němcová]], whose ''Babička ([[The Grandmother (novella)|The Grandmother]])'' is considered a classic of Czech Literature]]
19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ''ದಿ ಡಾಟರ್ ಆಫ್ ಸ್ಲಾವಾ'' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧರೂಪಕ [[ಸಾನೆಟ್]] ಮಾಲೆಯನ್ನು ಬರೆದವನ ಜಾನ್ ಕೊಲ್ಲಾರ್ (1793-1852). ಈ ಕವನ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಜ್ವಲಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿ ತಾಳಿದ ಆಶಾಭಾವನೆ. ಫ್ರಾಂಟಿಸೆಕ್ ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ಸೆಲಕೋವ್‍ಸ್ಕಿ (1790-1852) ಬರೆದ ಲಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನಪದದ ಬನಿಯೂ ಸೊಗಡೂ ಇವೆ. ಜೋಸೆಫ್ ಕಜೆಟನ್ ಟಿಗ್ಸ್ (1808-56) ಮತ್ತು ವಾಕ್ಲಾವ್ ಕ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕ್ಲಿಕ್‍ಪೀರಾ (1792-1859) ಬರೆದ ನಾಟಕಗಳು ಚೆಕ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುವು. ಚೆಕ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕೆರೆಲ್ ಹೈನೆಕ್ ಮಾಚಾ [[ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ|ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ. ಆತ ಬರೆದ ಮಾಜ್ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಭಾವಗೀತೆಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬೈರನ್, [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್]] ಕವಿಗಳ ಹಾಗೂ [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡಿ]]ನ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬರೆಹಗಾರರ ಪ್ರಭಾವ ಬಾಹ್ಯರೂಪದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಬಾಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾಡಿರುವ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿರಾಶಾಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.

1840ರ ಅನಂತರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮೂಡಿಬಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಕರೆಲ್ ಹ್ಯಾವ್ಲಿಸೆಕ್ ಬರೋವ್‍ಸ್ಕಿ (1821-1856) ಮತ್ತು ಬೋಜೇನ ನೆಮ್‍ಕೋವಾ (1820-82) ಮುಖ್ಯರು. ಇವರ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಾಡಿನ ಗತಕಾಲದ ವೈಭವ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಹಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವಂಥದಲ್ಲ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಚೆಕ್ ಗದ್ಯಶೈಲಿಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕುಶಲರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೆ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯಬಳಕೆಯ ಭಾಷೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಬೊನ ನೆಮ್‍ಕೋವಾ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ. ಆದರ್ಶ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಲೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಈಕೆ ಬರೆದ ''ಗ್ರಾಂಡ್‍ಮದರ್'' ಎಂಬ ಕೃತಿ ಹಳ್ಳಿ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಜಾನ್ ನೆರೂಡ ಎಂಬಾತ ವೃತ್ತಪುಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ 'ಫಯ್ಯುಟಾನ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಗದ್ಯಶೈಲಿಯ ಶಿಲ್ಪಿ. ಆತ ಭಾವಗೀತೆಯ ಸಮರ್ಥ ಕವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಅವನ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ನೆರೂಡನ ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ವಿಟೆeóïಸ್ಲಾವ್ ಹಲೆಕ್ ಎಂಬಾತ ಮಾಜ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹೊಸ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯ ಮುಖಂಡನಾದ (ಮಾಜ್ ಎಂಬುದು ಹಲೆಕ್ ಮತ್ತು ನೆರೂಡ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೆಸರು). ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಕಾರಳು ಕ್ಯಾರೋಲಿನಾ ಸ್ವೆಟ್ಲಾ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ರೂಚ್ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1870-80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದ ಸ್ವಟೋಪ್ಲುಕ್‍ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಅಲಾಯ್ಸ್ ಜಿರಾಸೆಕ್ ಎಂಬುವರು ತಮ್ಮ ಭಾವಗೀತೆ, ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಹೊಸರೂಪ ಕೊಟ್ಟರು. ಲುಮೀರ್ ಹೆಸರಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಲೇಖಕರ ಗುಂಪಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಕವಿಗಳು ಜರಾಸ್ಲಾವ್ ವ್ರಿಚ್‍ಲಿಕಿ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಜೆಯೆರ್. ಇವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳದ ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿಯೂ ರಸಜ್ಞತೆಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.
==ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ==
ಆಧುನಿಕ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೈಗೂಡಿತ್ತು. ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಸ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆಯೂ ಗದ್ಯಶೈಲಿಯ ಪರಂಪರೆಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. 1890ರಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶಾಲ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಸಿರಿಕ್ ಎಂಬುವನ ಚಿಂತನೆಗೂ ಮಚಾರ್‍ನ ಕಾವ್ಯವೂ ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಯಾವುದನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡದೆ ಒಪ್ಪದಂಥ ಸಂದೇಹವಾದವು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಲವೂ ಇವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವುವು.

20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚೆಕ್ ಕವಿ ಪೀಟರ್ ಬೆeóïಕುಕ್ ಉತ್ಕಟ ನಿರಾಶಾವಾದದಿಂದ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತತ್ತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆಡಹಿದ. ಅನಂತರ ಬಂದ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮರುದನಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಬಂದ ಅನೇಕ ಸಮರ್ಥ ಕವಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆ್ಯಂಟೊನಿನ್ ಸೊವಾ ಫ್ರನಾಸ್ರಮೆಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಮಾನ್ ಎಂಬುವರು ಭಾವಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದರು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದಮೇಲೆ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಮತಾವಾದಗಳಿಂದ ಸ್ಫ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಚಿತವಾದವು. ಈ ಬಗೆಯ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ಜಿರಿಲ್ ವೋಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಹೋರ. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಸರ್‍ರಿಯಲಿಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಈ ಪೈಕಿ ಬಹಳ ಹೆಸರುಪಡೆದ ಕವಿ ವಿಟೆeóïಸ್ಲಾವ್ ನೆeóïವಾಲ್.

[[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]] ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಭಾವಗೀತೆಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನೋಭಾವದ ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆ ಗಮನವಿತ್ತರು. ಇವರ ಪೈಕಿ ನೈeóïವಾಲ್ ಮತ್ತು ಹೋರಾ ಎಂಬುವರು ಮುಖ್ಯರಾದವರು.

1918ರ ಮುನ್ನ ಕೇಪೆಕ್ಸ್ ಜೋಡ್ ಎಂಬಾತ ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಕಾದಂಬರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಣ್ಣಕಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಸತ್ವಯುತವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಅನಂತರ ಕವೇಲ್ ಕೇಪೆಕ್ ತನ್ನ ಚಿಂತನಶೀಲ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚೆಕ್ ಗದ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸಿ ಆಡುಮಾತಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸತ್ವ ಕೊಟ್ಟ. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಲೇಖಕ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ವಾಂಕೂರ. ರುತೇನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಗಳ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಐವಾನ್ ಓಲ್‍ಬ್ರಾಕ್ಟ. ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಮರೀ ಮಾಜೆರೋವಾ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಈತ ಆಮೇಲೆ ಬಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಾಜವಾದೀ ಬರೆಹಗಾರರ ಮುಂಚೂಣಿಯಾದ.

ಚೆಕ್ ನಾಟಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಚಳವಳಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ ಸಣ್ಣಕಥೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಾಟಕ ಏರಲಿಲ್ಲ. 1918ರ ಅನಂತರ ಫ್ರಾಂಟಿಸೆಕ್ ಲಾನ್‍ಜೆರ್ ಮತ್ತು ಕೆರೇಲ್ ಕೇಪೆಕ್ ಎಂಬುವರು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಒಂದು ಹೊಸ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವರ ನಾಟಕಗಳು ಆದರ್ಶದೃಷ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕಗಳು. ಜೆರೊಸ್ಲಾವ್ ವ್ರಿಕ್‍ಲಿಕಿ ಎಂಬ ನಾಟಕಕಾರನು ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್, ಗಯಟೆ ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವದ ಫಲವಾಗಿ 1948ರ ಬಳಿಕ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಧೋರಣೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರೈತ ವರ್ಗಗಳ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕವೇ ಜನತೆಯ ಉದ್ದಾರವೆಂಬ ಆದರ್ಶ ಈಚಿನ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿರುವ ಹೊಸ ಸಮಾಜನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹೊಣೆಗಾರರೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಈಚಿನ ಬರೆಹಗಾರರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[https://web.archive.org/web/20090210100858/http://www.arts.gla.ac.uk/Slavonic/Culik_Czechliterature.htm]  -An overview, in English, of the history of Czech literature since its inception to the present day. (January 2009)
*[http://www.blisty.cz/art/45080.html] Resources in English on Czech Literature, Cinema and Politics
*[http://users.ox.ac.uk/~tayl0010/czech.html Czech and Slovak Literature Resources at Oxford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428030702/http://users.ox.ac.uk/~tayl0010/czech.html |date=2012-04-28 }} – many of the links are to Czech pages, most descriptions in English. Contains also a historic overview
*[https://web.archive.org/web/20040610060313/http://www.arts.gla.ac.uk/Slavonic/staff/Holy.html Czech Literature since the 1980s] – lecture
*[https://web.archive.org/web/20040721080736/http://www.happycat16.freeserve.co.uk/file15literature.htm Brief history with a few capsule portraits]
*[http://www.czech-language.cz/fiction/fiction.html Overview from Encyclopædia Britannica]
*[http://kotrla.com/frogman Potápěč – Czech and Slovak Literature Resources] – Czech Literature Resources. In Czech.
*[https://web.archive.org/web/20040804052754/http://www2.arts.gla.ac.uk/Slavonic/staff/Czech_literature.html Lecture about changes after the fall of communism]
*[http://www.praguepost.com/P03/2004/Art/0603/opin1.php Article about current state of Czech culture and Western mis-perceptions of it], with readers' polemic
*[http://www.bartleby.com/65/cz/Czechlit.html Columbia Encyclopedia – very brief history]
*[https://www.newadvent.org/cathen/04598b.htm Catholic Encyclopedia – brief early history till 1800]
*[https://web.archive.org/web/20070611000242/http://www.czech.cz/en/culture/czech-arts/czech-language-and-literature/the-history-of-czech-literature/ The history of Czech literature]
*[https://web.archive.org/web/20100525135421/http://www.arts.gla.ac.uk/Slavonic/Czechlit1.html Czech Literature Now] – English translations of contemporary (c. 1995) Czech writers.
*[http://cafeirreal.alicewhittenburg.com/czech_authors_aj.htm The Cafe Irreal: Czech authors] – translations of contemporary, non-realist Czech literature
*[http://www.czechlit.cz/en/ Czech literature portal] – regularly updated Czech literature news and resources in English
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ}}</text>
      <sha1>hvweozwdhgw4u9gu8zu96zsll9fjeta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Abhi636073</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188100</id>
    <revision>
      <id>1435611</id>
      <timestamp>2026-11-03T09:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="kjn1ns2q8moap80f4keklynudoor7lr" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Abhi636073}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೫, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>kjn1ns2q8moap80f4keklynudoor7lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Yashawantha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188101</id>
    <revision>
      <id>1435614</id>
      <timestamp>2026-11-03T10:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="367" sha1="bfb17ix6tf8r0e5nb7q1a6uxs7gyv7z" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Yashawantha}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೯, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>bfb17ix6tf8r0e5nb7q1a6uxs7gyv7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:Yashawantha</title>
    <ns>2</ns>
    <id>188102</id>
    <revision>
      <id>1435619</id>
      <timestamp>2026-11-03T10:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yashawantha</username>
        <id>102927</id>
      </contributor>
      <comment>ಗರುಡ ಪಡೆಯ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸೇವೆ ಮಹತ್ವದ್ದು ..... ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಯಗಚಿ ಮೆಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.. ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ.. Unesco world heritage ಗೆ ಸೇರಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ಗ್ರಾಮಗಳು ಇಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ ಬಳಲಿರುವುದು ಎಂತಾ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಹೌದಲ್ಲವೇ?</comment>
      <origin>1435619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11421" sha1="qhls95rr60vyjd8frk3vzox7qxnlw1y" xml:space="preserve">
=== ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ದ್ವಾರಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಕ್ರೂರ ದಾಳಿ ===
'''ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಳಿವು-ಉಳಿವು, ಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ಗುಡ್ಡದ ರಣಕಹಳೆ ಮತ್ತು ಶಂಭುಗನಹಳ್ಳಿಯ (ಶಾನುಭೋಗನಹಳ್ಳಿ) ಹೆಮ್ಮೆಯ ಇತಿಹಾಸ'''

೧. ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಕ್ರೂರ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಭೀಕರತೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುವರ್ಣ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಆದರೆ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೇನಾಪತಿಯಾದ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದಾಗ, ಶಾಂತಿ-ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಧಾನಿ ದ್ವಾರಸಮುದ್ರ (ಹಳೇಬೀಡು) ಮತ್ತು ಬೇಲೂರಿನ ಧರೆ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಜರು ಹಾಗೂ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಸೈನ್ಯವು ಮಿಡತೆಗಳ ಹಿಂಡಿನಂತೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು.

ಯುದ್ಧದ ಆ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟಕರ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡವು, ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಭಗ್ನಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ರಕ್ತದಿಂದ ಯಗಚಿ ನದಿಯ ನೀರು ಕೆಂಪಾಯಿತು. ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ದೋಚುತ್ತಾ, ಸಿಗುವವರನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆದ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮನುಕುಲವೇ ತಲೆತಗ್ಗಿಸುವಂತಿತ್ತು. ರಾಜಧಾನಿಯ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ವರ್ಗವು ಆತಂಕದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಬಿಟ್ಟು ಜೀವಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋಯಿತು. ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾರದ ಅಕ್ಷಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು 'ವಿಷ್ಣು ಸಮುದ್ರ' ಕೆರೆಗೆ ಸುರಿದುಹೋದರು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಆ ಭೀಕರ ದಾಳಿಯ ಮೌಖಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

೨. ಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಪಡೆಯ ಮರಣಹೋರಾಟ

ಹಳೇಬೀಡು ಸುಟ್ಟು ಕರಕಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದುಷ್ಟ ಸೈನ್ಯವು ಬೇಲೂರಿನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನ ನಿಯಮಿತ ಸೈನ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದ '''&lt;nowiki/&gt;'ಗರುಡ ಪಡೆ'''' ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಹೊಯ್ಸಳರು ಮೂಲತಃ ಜೈನರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಯೋಧರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಗರುಡ ಪಡೆ ಧೈರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು.

ಹಳೇಬೀಡಿನಿಂದ ಬೇಲೂರಿನ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾದ '''ಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ಗುಡ್ಡ'''ದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಧರು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕ್ರೂರ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ನೂರು ಮಂದಿ ಗರುಡ ಯೋಧರು ನಡೆಸಿದ ಆ ಹೋರಾಟ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮರಗಳ ಮರೆಯಿಂದ, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಅವರು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆರಗಿ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ತಡೆಗೋಡೆಯಾದರು.&lt;blockquote&gt;'''ಯುದ್ಧದ ಕರಾಳ ಅಂತ್ಯ:''' ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಭೀಕರ ರಕ್ತಪಾತದಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಪಡೆಯ ವೀರ ಯೋಧರು ಅಸುನೀಗಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಆ ಮಹಾಸಂಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಕ ಜೀವಂತ ವಾಪಸ್ ಬಂದಿದ್ದು ಕೇವಲ '''ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರು ಮಾತ್ರ''', ಅದು ಸಹ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಸುನೀಗಿದ ತಮ್ಮವರ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ! ಆದರೆ ಅವರ ಆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಶತ್ರುಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿತು.&lt;/blockquote&gt;೩. ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಸ್ಮಯ

ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ದಾಳಿಯ ವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಬೇಲೂರಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕೂರಲಿಲ್ಲ. ಎಸ್ ಶಂಭುಗನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ 'ಸಾರ್ವಭೌಮ' ಬಿರುದು ಹೊಂದಿರುವ ಜನ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಗಳು, ಗುದ್ದಲಿ ಮತ್ತು ಮಂಕರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯಗಚಿ ನದಿಯ ದಂಡನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ನದಿಯ ಮರಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ಮಹಾ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದರು.

ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು; ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ವಿಪರೀತ ಮಳೆಯಿಂದ ಯಗಚಿ ನದಿಯು ರಭಸವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು. ಪ್ರವಾಹದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನದಿ ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ಲೇ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಬೇಲೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುಳಿವೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ! ಆ ಕೋಪದಲ್ಲೇ ಮಲ್ಲಿಕಾಫುರನು ದ್ವಾರಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿ ಹಾಳುಬಿಟ್ಟನು.

೪. 3ನೇ ವೀರಬಲ್ಲಾಳನ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು 'ಸಾರ್ವಭೌಮ' ಬಿರುದು

ನಂತರ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ 3ನೇ ವೀರಬಲ್ಲಾಳದೇವನು ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಬೇಲೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾರಾಜನು ಆನಂದಾಶ್ರು ಸುರಿಸಿದನು. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಕರೆದು ಸನ್ಮಾನಿಸಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಂದಕವನ್ನು ತೋಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಯಿತು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಆಚೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಕೇವಲ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ '''ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ನಮ್ಮ ಶಂಭುಗನಹಳ್ಳಿ (ಹಿಂದಿನ ಶಾನುಭೋಗನಹಳ್ಳಿ) ಗ್ರಾಮದ ಜನರು''' ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನದೆ ಆ ಬೃಹತ್ ಕಂದಕವನ್ನು ತೆಗೆದು ದೇವಾಲಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.&lt;blockquote&gt;''&quot;ನೀವು ಹೊರಗಿನವರಲ್ಲ... ಇಂದಿನಿಂದ ನೀವು ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ವಕ್ಕೂ ಮಾನ್ಯರು ಮತ್ತು 'ಸಾರ್ವಭೌಮರು'!&quot;''

— ಮಹಾರಾಜ 3ನೇ ವೀರಬಲ್ಲಾಳದೇವನು ಶಂಭುಗನಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೌರವ.&lt;/blockquote&gt;ಈ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಹಾರಾಜರು ಯಗಚಿ ನದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಊರಿಗೆ ಎಸ್ 'ಸಾರ್ವಭೌಮ' ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು, ರಾಜರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು (ಶಾನುಭೋಗಿಕೆ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಈ ಊರಿಗೆ '''&lt;nowiki/&gt;'ಶಾನುಭೋಗನಹಳ್ಳಿ'&lt;nowiki/&gt;''' ಎಂದು ಹೆಸರಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು '''&lt;nowiki/&gt;'ಶಂಭುಗನಹಳ್ಳಿ'&lt;nowiki/&gt;''' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.  


ಆಯ್ದ ಭಾಗ : ಹಿರಿಯರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಕಥೆ ಇದಾಗಿದೆ.... ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯವೋ ಸುಳ್ಳೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಕಾಲಮಾನ.. ಸ್ಥಿತಿ.. ಬಿರುದುಗಳು... ಉಲ್ಲೇಖಗಳು... ಇಂದಿಗೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಜನರ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿವೆ</text>
      <sha1>qhls95rr60vyjd8frk3vzox7qxnlw1y</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>