ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 8762 1435763 1430811 2026-11-05T06:04:55Z VASANTH S.N. 728 1435763 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕೆಳದಿಯ ಚನ್ನಮ್ಮ <br/> Keladi Chennamma | caption = ({{Lang-kn | ಕೆಳದಿ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ}}) | birth_name = ಕುಬಟೂರು, ಸೊರಬ | death_date = 1696 | Spouse = ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕ | nationality = ಕನ್ನಡತಿ | known_for = ಬಿಜಾಪುರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾದಿರುವುದು <br/> ಮತ್ತು ಮುಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು }} '''ಕೆಳದಿಯ ಚನ್ನಮ್ಮ''' ಕ್ರಿ.ಶ.[[೧೬೭೨|೧೬೭೨ರಿಂದ]] ಕ್ರಿ.ಶ.[[೧೬೯೭|೧೬೯೭ರವರೆಗೆ]] ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳಿದ ವೀರ ಮಹಿಳೆ. ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಎರಡನೆಯ ಮಗನಾದ ರಾಜರಾಮನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದ ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು ಅವಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಂಗತಿಗಳು. ತನ್ನ ಸ್ಥಿರ ಸಂಕಲ್ಪ, ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಕಲಿತನಗಳಿಂದ ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿದಳೆಂದು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref name=woman>{{cite book|last=Thilagavathi|first=B.S. Chandrababu, L.|title=Woman, her history and her struggle for emancipation|year=2009|publisher=Bharathi Puthakalayam|location=Chennai|isbn=9788189909970|pages=241|url=https://books.google.com/books?id=NZmyUpHdPWYC&pg=PA241&dq=Keladi+Chennammaji&hl=en&sa=X&ei=zmK3UNqoF8aaiAfPpIHAAg&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=Keladi%20Chennammaji&f=false}}</ref> <ref name=south>{{cite book|last=Bhat|first=N. Shyam|title=South Kanara, 1799-1860 : a study in colonial administration and regional response|year=1998|publisher=Mittal Publications|location=New Delhi, India|isbn=9788170995869|pages=43|url=https://books.google.com/books?id=Z0nZzbFDSAoC&pg=PA43&dq=Keladi&hl=en&sa=X&ei=phSiUJe7EY-rrAfNm4CADw&ved=0CDUQ6AEwAw#v=onepage&q&f=false|edition=1st}}</ref> ==ಆಳ್ವಿಕೆ== ಚೆನ್ನಮ್ಮನು '''ಕೋಟಿಪುರದ ಸಿದ್ದಪ್ಪಶೆಟ್ಟ'''ರ ಮಗಳು ಹಾಗು ಒಂದನೆಯ ಸೋಮಶೇಖರನಾಯಕನ (1664-1679) ಮಡದಿ. [[ಲಿಂಗಣ್ಣಕವಿ]]ಯ [[ಕೆಳದಿನೃಪವಿಜಯ]] ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=112|url=https://books.google.com/books?ei=woC4ULz5PIX9rAfTyoGQBA&id=x0NuAAAAMAAJ&dq=abbakka+ullal&q=mangalore}}</ref> <ref name=radha>{{cite book|last=Krishnamurthy|first=Radha|title=Sivatattva Ratnakara of Keladi Basavaraja: a cultural study|year=1995|publisher=Keladi Museum and Historical Research Bureau|location=Keladi, Karnataka|pages=6,115|url=https://books.google.com/books?ei=kFq3UPb2IIP4mAXtgYGwCg&id=8uNtAAAAMAAJ&dq=keladi&q=rajaram}}</ref> [[ಕೆಳದಿ]] ( ಈಗ [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ)ಯ ರಾಜ ಸೋಮಶೇಖರನಾಯಕ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ದುರ್ಜನರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ದುಶ್ಚಟಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಮತಿವಿಕಲನಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ 1671ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದ. ಅವನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತೆಯುಂಟಾಯಿತು. ನಾಯಕ ಮನೆತನದ ವಿರೋಧಿಗಳು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದವನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾಯಕಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲು ಹವಣಿಸಿದರು. ಅಂಥ ದುರ್ಭರ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸಾಧಾರಣ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು.ಕೆಳದಿಯಲ್ಲುಂಟಾಗಿದ್ದ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಕೆಳದಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದ್ದರು. ವೈರಿಗಳ ಸಂಚಿನಿಂದಾಗಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಒಮ್ಮೆ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವಳು ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಚಿವನಾದ ಗುರು ಬಸಪ್ಪದೇವ ಮತ್ತು ದಂಡನಾಯಕರಾದ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪಯ್ಯ ಹಾಗೂ ತಿಮ್ಮರಸಯ್ಯ ಇವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡಿದು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಳು.ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಕೆಳದಿಯ ಮಧ್ಯೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧಗಳು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಾಜಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದುವು. ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರ ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಳು. ಆದರೂ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ 1695ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಳದಿಯ ಬಲವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅರಕಲಗೂಡು, ಹಾಸನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕ್ಕರೆಪಟ್ಟಣದವರೆಗೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ.<ref name=women>{{cite web|title=1671-96 Rani Regnant Chennamma of Keladi (or Bednur) (India)|url=http://www.guide2womenleaders.com/womeninpower/Womeninpower1670.htm|publisher=Worldwise guide to women in leadership|accessdate=13 November 2012}}</ref> A subordinate of Keladi Kingdom, Sadasiva of [[Sodhe|Swadi]] also helped Rajaram through a loan.<ref name=giri>{{cite book|last=Dixit|first=Giri S|title=Studies in Keladi History: Seminar Papers|year=1981|publisher=Mythic Society|location=Bangalore|pages=4,5,115|url=https://books.google.com/books?ei=kFq3UPb2IIP4mAXtgYGwCg&id=lHgOAQAAIAAJ&dq=keladi&q=Rajaram}}</ref> '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಇವರು [[ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ಪ್ರಧಾನ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ]] (1645–1660) ಮತ್ತು ರಾಣಿ [[ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] (1671–1696) ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ದಳವಾಯಿ'' (ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ) ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಳದಿಯ ಕರಾವಳಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ರೂವಾರಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ರಕ್ಷಿಸಿದ ವೀರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಅಧಿಕೃತ ಬಿರುದುಗಳು == ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಫಿಯತ್ ಪ್ರಕಾರ '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರ ಬಿರುದುಗಳು: * ದಳವಾಯಿ (ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ) * ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) * ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ / ಪ್ರಧಾನ ಸೇನಾಧಿಪತಿ * ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ * ಕೆಳದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮೂಲ == '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ '''ಮಟ್ಟಿ''' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮವು ಹೊನ್ನಾವರದ ಬಳಿ ಇದ್ದು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಟ್ಟಿ ಸೀಮೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.<ref name="Kaifiyat41">Keladi Kaifiyat, Volume 2, Page 41, Oriental Research Institute, Mysore and Keladi Museum, Sagar</ref> == ಸಮುದಾಯ - ಹಳೇಪೈಕ ದೀವರ ಸಮುದಾಯ == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾದ '''ಕೆಳದಿ ಕೈಫಿಯತ್ ಸಂಪುಟ 2 ಪುಟ 41''' ರ ಪ್ರಕಾರ '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರು '''ಮಟ್ಟಿ ಸೀಮೆಯ ಹಳೇಪೈಕ ದೀವರ ಸಮುದಾಯ'''ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಕೈಫಿಯತ್ ಸಂಪುಟ 2 ಪುಟ 88 ರಲ್ಲಿ "ಹಳೇಪೈಕ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Kaifiyat88">Keladi Kaifiyat, Volume 2, Page 88</ref> ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ '''ಬಿ. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲ ರಾವ್''' ಅವರು ತಮ್ಮ '''''ಕೆಳದಿ - ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನ''''' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ "ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನು ಮಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ದೀವರ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವನು" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="GopalaRao">Gopala Rao, B.S., ''Keladi - A Historical Study''</ref> ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರ '''ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ''' ಅವರು ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಟ್ಟಿ ಸೀಮೆಯ ದೀವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೆಳದಿಗೆ ನೌಕಾ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ಅವರನ್ನು "ಮಟ್ಟಿ ಸೀಮೆಯ ಹಳೇಪೈಕ ದೀವರ ವೀರ" ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಕುಲದೇವ ಎಂದು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. == ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಕ್ಷೆ - ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ == ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ ಮತ್ತು '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ: * '''ಉತ್ತರ:''' ಗಂಗಾವತಿ ನದಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ (ಇಂದಿನ ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ, ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಭಾಗಗಳು) * '''ದಕ್ಷಿಣ:''' ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ * '''ಪೂರ್ವ:''' ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ತುಮಕೂರು, ಹಾಸನದ ಭಾಗಗಳು * '''ಪಶ್ಚಿಮ:''' ಇಡೀ ಕರಾವಳಿ - ಕಾರವಾರ, ಅಂಕೋಲಾ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಭಟ್ಕಳ, ಬಸ್ರೂರು, ಕುಂದಾಪುರ, ಉಡುಪಿ, ಮಂಗಳೂರು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 20,000 ಚದರ ಮೈಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಇಡೀ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ, ಧಾರವಾಡ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Mint">Legacy of the little-known Nayakas of Keladi, Livemint.com</ref> == ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು == === 1. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ (1645-1660) === ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನ (1645–1660) ಕಾಲದಲ್ಲಿ '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರು ಮಂಗಳೂರು, ಹೊನ್ನಾವರ, ಬಸ್ರೂರು ಮತ್ತು ಕುಂದಾಪುರದ ಕರಾವಳಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಳದಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡಿನವರೆಗಿನ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="Kamath">Kamath, Suryanath U. (2001). ''A Concise History of Karnataka''. Jupiter Books. p. 222.</ref> === 2. ಮೊಘಲರು ಮತ್ತು ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಕೆಳದಿ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ (1671-1696) === ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕನನ್ನು ದ್ರೋಹಿಗಳು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು. 1671 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅನೇಕ ಪಾಳೇಗಾರರು ದಂಗೆ ಎದ್ದರು ಮತ್ತು ಔರಂಗಜೇಬನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರು ಶಿವಾಜಿಯ ಮಗ ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕೆಳದಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು. ಅವರ ಸಂಪುಟದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಇದ್ದರು, ಅವರು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Chennamma">Keladi Chennamma, Wikipedia</ref> ಅವರು ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದು, ದ್ರೋಹಿ ಪಾಳೇಗಾರರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ರಾಣಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. '''ಕೆಳದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ''' ಅವರು ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು - ಮೊದಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಘಲರು ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಪಾಳೇಗಾರರಿಂದ ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಕ.<ref name="WikiTimmanna">Nayakas of Keladi - Keladi Timmanna Nayaka section</ref> ==ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು== [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ]]‍ಯ ನಿಧನದ ನಂತರ [[ಮರಾಠಾ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[ಔರಂಗಜೇಬ]]‍ನು [[ಸಂಭಾಜಿ]]‍ಯನ್ನು [[೧೬೮೯]] [[ಮಾರ್ಚ]] ೧೧ರಂದು ಕೊಲ್ಲಿಸಿದನು.ಶಿವಾಜಿಯ ಎರಡನೆಯ ಮಗ [[ರಾಜಾರಾಮ]]‍ನು ಸಕಲಬಲ ಸಂಪನ್ನನೂ ಪ್ರಬಲ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ಮೊಗಲ್ ಬಾದಶಹ ಔರಂಗ್‍ಜೇಬನ ಸೇನೆಯ ಎದುರು ಹಿಮ್ಮಟ್ಟಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಆಶ್ರಯ ದೊರೆಯದೆ ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಓಡಿದನು. ಮೊಗಲ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಅವನ್ನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದುವು. ಬೆನ್ನೆಟ್ಟಿದ [[ಮೊಗಲ]] ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತ ರಾಜಾರಾಮನು ಕೆಳದಿಗೆ ಬಂದು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಆಶ್ರಯ ಕೋರಿದನು. ಮೊಗಲರ ಅಜೇಯ ಬಲದ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಆಶ್ರಿತ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ರಾಣಿ ವಿಮುಖಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಗೌರವಾದರಗಳಿಂದಲೂ ರಾಜೋಚಿತ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದಲೂ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಅಭಯಹಸ್ತ ನೀಡಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ಔರಂಗ್‍ಜೇಬ್ ಕೆಳದಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಚೆನ್ನಮ್ಮನು ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ಔರಂಗಜೇಬನ ಎರಡನೆಯ ಮಗ '''ಆಝಮ್ ಶಹಾ'''ನ ನೇತೃತ್ವದ ವಿಶಾಲ ಸೈನ್ಯ ಕೆಳದಿಯನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿತು. 1690ರಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಮತ್ತು ಮೊಗಲ್ ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕದನದಲ್ಲಿ ಮೊಗಲ್ ಸೇನೆ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿತು. ಮೊಗಲರ ಸೋಲಿನಿಂದ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಾಜಿಯ ಕೀರ್ತಿ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿತು. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿವೆ. ಚನ್ನಮ್ಮ ಮೊಗಲರ ಈ ಪ್ರಚಂಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವರು ರಣರಂಗದಿಂದ ಕಾಲ್ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಿಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಿಲುಕಿಸಿ ಔರಂಗಜೇಬನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. == ದತ್ತು, ಮರಣ== ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ಸಂತತಿ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಸಪ್ಪ ಎಂಬ ಕುಮಾರನನ್ನು ದತ್ತುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು. ಅವನಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಟ್ಟು 1696ರಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಬಸವಭೂಪಾಲನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ 1698ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಮರಣಹೊಂದಿದಳೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ==ದಾನ ಧರ್ಮಗಳು== ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಗಾರಳಾದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮತವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾರ ನೀತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಜಂಗಮರಿಗೆ ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ತನ್ನ ಪತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಗ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಮ್ಮಾಂಬಪುರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದಳು. ಕೆಳದಿಯ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದಿನ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು ನೆಡಿಸಿದವಳು ಈಕೆಯೇ. ಮೂಕಾಂಬ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಈಕೆ ವಿಶೇಷ ದಾನ ನೀಡಿದಳು. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಳು. ಚನ್ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ದಾನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಮಠಗಳನ್ನು, ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ದತ್ತಪೀಠ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ|ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತದ]] ದೇವಾಲಯವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಕೆಳದಿಯ ರಾಣಿ|ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಕೆಳದಿಯ ರಾಣಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು]] mo219qpctgoa4x4cvkz4qru2wc0m17z 0 22032 1435764 1379539 2026-11-05T06:09:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435764 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name = iPod |image = [[ಚಿತ್ರ:IPod family.png|300px]] |caption = The current iPod line. From left to right: [[iPod Shuffle]], [[iPod Nano]], [[iPod Classic]], [[iPod Touch]].</small> |manufacturer = [[Apple Inc.]] |type = [[Portable Media Player]] (PMP) |service = [[iTunes Store]] (iPod touch only)<br />[[App Store]] (iPod touch only) |unitssold = Over 220,000,000 worldwide<br />as of September 2009 |cpu = [[Samsung]] [[ARM architecture|ARM]] }} '''ಐಪಾಡ್''' ಎಂಬುದು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ‌]]ಗಳ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಆಪಲ್]] ಕಂಪನಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ{{start date|2001|10|23}}. ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆ ಶೈಲಿಯ [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]], ವಿಡಿಯೊ-ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೊ]], ಮತ್ತು ಅಡಕ ಗಾತ್ರದ [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಬಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಐಫೋನ್‌]] ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲುದಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉತ್ಪನ್ನದಂತೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]] ಮತ್ತು ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ]] (ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ). ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಆಂತರಿಕವಾದ [[ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌]] ಒಂದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿದರೆ, ಇತರೆಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ [[ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮರಿ]]ಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ (ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಿನಿ ಮಾದರಿಯು [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] ಮಿನಿಯೇಚರ‍್ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು). ಇತರ ಅನೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಬಾಹ್ಯ [[ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಮಾದರಿಯಿಂದ ಮಾದರಿಗೆ ಇವುಗಳ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್ [[ಮೆಕಿಂಟೋಶ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌]] [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.apple.com/itunes/download/ | title=iTunes system requirements. Apple iTunes software currently runs on Mac OS X 10.3.9 or OS X 10.4.9 or later and on Microsoft Windows XP (Service Pack 2) or Vista | author=Apple Inc. | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಯಾರು ಆಪಲ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಯಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂಥವರಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತಮೂಲಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.simplehelp.net/2007/07/08/10-alternatives-to-itunes-for-managing-your-ipod/ | title=Alternatives to iTunes for managing your iPod | author=Ross McKillop, simplehelp.net | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು, [[ಆಟಗಳು]], ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ, [[ಇ-ಮೇಲ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವೆಬ್‌ ಓದುಗುರುತುಗಳು, ಹಾಗೂ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಲೂಬಹುದು. [[ಆರ್ಕೋಸ್]] ಕಂಪನಿಯ ಆಯ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಆಪಲ್‌ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಯು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 220,000,000ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಮಾರಾಟದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಶ್ರವಣ ಸಾಧನ]] ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/09/liveblog-rock-and-roll-apple-ipod-event.ars | title=Liveblog: "Rock and Roll" Apple iPod Event | date=9 September 2009 | publisher=[[Ars Technica]] | accessdate=2009-09-09}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:IPod 5-6 Gen side-by-side.jpg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 5G (ಬಲಭಾಗ) ಮತ್ತು 6G (ಎಡಭಾಗ) ಸುಧಾರಿತ ಸಂಪುಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಉಪಕರಣಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅದರ "ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್‌" ವರ್ಗದಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ ಸರಣಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="straight">ಕಾಹ್ನೆ, ಲಿಯಾಂಡರ್‌.[https://www.wired.com/news/columns/cultofmac/0,71956-0.html ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್ ಆನ್‌ ದಿ ಐಪಾಡ್'ಸ್‌ ಬರ್ತ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015122936/http://www.wired.com/news/columns/cultofmac/0,71956-0.html |date=2008-10-15 }}, ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್]]'', 2006-10-17. 2006-10-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಕಾಮ್‌ಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಗನೈಜರ್‌ಗಳಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ "ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಒಡ್ಡೊಡ್ಡಾಗಿರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು "ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಹನೀಯವಾಗಿದ್ದವು" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ CEO [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರ ಆದೇಶದಂತೆ, ಆಪಲ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಜಾನ್ ರೂಬಿನ್‌ಸ್ಟೀನ್]], ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಒಟ್ಟುಮಾಡಿದರು. ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಾದ [[ಟೋನಿ ಫೆಡೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕೇಲ್ ಧುಯೆ]],<ref>"[http://www.designnews.com/article/CA6478178.html 2007 ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ‍್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಮೈಕೇಲ್ ದುಹೆ’ಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌‌ವೇರ‍್ ನಾಲೆಜ್‌ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಬ್ರೀದ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ಟು ಐಪಾಡ್‌, ಟೆಲಿಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012084944/http://www.designnews.com/article/CA6478178.html |date=2007-10-12 }}", ''ಡಿಸೈನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'', 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24.</ref> ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ [[ಜೋನಾಥನ್ ಐವ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="straight"/> ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 23ರಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌-ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು 5 GBಯಷ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌‌ಡ್ರೈವ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಜಾನ್‌, "1,000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://lowendmac.com/orchard/05/origin-of-the-ipod.html |title=ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಐಪಾಡ್: 2000 ಟು 2004 |access-date=2009-12-21 |archive-date=2010-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205111724/http://lowendmac.com/orchard/05/origin-of-the-ipod.html |url-status=dead }}</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, 2 [[ARM]] ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್‌]]ನ ಅನುರೂಪತೆಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಿರುಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ‍್ ಕಂಪನಿಯು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ IBM-ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ MP3 ಸಾಧನವೊಂದರ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ನೇರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು [[ಪಿಕ್ಸೊ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="straight"/> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಹಜಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಅಥವಾ ನಾಜೂಕುಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, [[ಚಿಕಾಗೋ]] ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಎಸ್ಪಿ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು [[ಪೋಡಿಯಂ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]] ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಇದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಮಿರಿಯಡ್‌]]ನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಕ್ವಾ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌ ಬಾರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ತಿಜೋರಿಯ [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಬೀಗ]]ದ ನೆನಪನ್ನು ತರುವ [[ಬ್ರಷ್ಡ್‌ ಮೆಟಲ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು [[Mac OS X]] ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಆರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇವುಗಳ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯು [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಬಹುತೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಭಜಿಸಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಸಂಗೀತ ಸಂಪುಟದ ಕಲಾಕೃತಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿಗೆ ಯಾವುದು ಸೂಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೋ ಆ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು) ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿ]]ಯಾದ Burst.comನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1979ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ಥರದ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಗಮನಹರಿಸಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ "ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ"ಯೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ [[ಕೇನ್ ಕ್ರಾಮರ‍್]] ಎಂಬಾತ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ IXI ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದ.<ref name="DailyMail">ಬೊಫೆ, ಡೇನಿಯಲ್‌ [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1053152/Apple-admit-Briton-DID-invent-iPod-hes-getting-money.html ಆಪಲ್ ಅಡ್ಮಿಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್ DID ಇನ್ವೆಂಟ್ ಐಪಾಡ್, ಬಟ್‌ ಹಿ ಈಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ನಾಟ್‌ ಗೆಟಿಂಗ್ ಎನಿ ಮನಿ] ''[[ಡೇಲಿ ಮೇಲ್‌]]'', 2008-09-08. 2008-09-08ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ 120,000 [[US$]] ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಆತ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅದು ಆತನ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕ್ರಾಮರ್‌ ಎಂದಿಗೂ ಲಾಭಗಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="DailyMail"/> === ಸರಕುಮುದ್ರೆ === ''ಐಪಾಡ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವಿನ್ನೀ ಚೀಕೋ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ-ವೃತ್ತಿಗ ಜಾಹೀರಾತು ಬರಹಗಾರ ಸೂಚಿಸಿದ. ಹೊಸ ಸಾಧನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲೆಂದು ಆತನನ್ನು (ಇತರರೊಂದಿಗೆ) ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಕರೆದಿತ್ತು. ಮೂಲಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಚೀಕೋ ಕಂಡ ನಂತರ, ಅವನಿಗೆ ''[[2001: A Space Odyssey (film)|2001: ಎ ಸ್ಪೇಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ನೆನಪಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಒನ್]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಬಿಳಿಯ [[EVA ಪಾಡ್‌]]ಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುವ, "ಓಪನ್ ದಿ ಪಾಡ್ ಬೇ ಡೋರ‍್, [[ಹಾಲ್]]!" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಅವನ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="straight"/> ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯ ಜೋಸೆಫ್ ಎನ್. ಗ್ರಾಸ್ಸೊ ಎಂಬಾತ, [[ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡು‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ (ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಕಿಯಾಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ) 2000ದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ "ಐಪಾಡ್" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ. 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2000ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ USPTOನಿಂದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಸ್ಸೋ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ.<ref>ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ. 78018061, ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ. 2781793, U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿಯ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು. ಇನ್‌ಪಬ್‌, LLC, "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶ"ಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು "IPOD" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು 1999ರ ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2000ರ ಮೇ 18ರಂದು, ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು.</ref> == ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಪಾಡ್ ಸರಣಿಯು ಹಲವಾರು [[ಶ್ರವಣ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪ]]ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[MP3]], [[AAC]]/[[M4A]], [[ಸಂರಕ್ಷಿತ AAC]], [[AIFF]], [[WAV]], [[ಶ್ರವಣಗೋಚರ]] [[ಶ್ರವ್ಯ ಪುಸ್ತಕ]], ಮತ್ತು [[ಆಪಲ್ ಲಾಸ್‌ಲೆಸ್‌]]. [[JPEG]], [[BMP]], [[GIF]], [[TIFF]], ಮತ್ತು [[PNG]] ಬಿಂಬದ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ನ್ಯಾನೋಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[MPEG-4]] ([[H.264/MPEG-4 AVC]]) ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಕ್‌ಟೈಮ್]] [[ವಿಡಿಯೋ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು]] ನುಡಿಸಬಲ್ಲವು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ವಿಡಿಯೋ ಆಯಾಮಗಳು, ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ವೇಗಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>[http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ಸ್‌]</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಮೂಲತಃ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು; [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.apple.com/itunes/download/ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು]</ref> ಇತರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಆಪಲ್, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[WMA]] ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ (DRM) ಇರದ WMA ಕಡತಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[MIDI]] ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ "ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌" ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಮ್‌ ಫೈರ್‌ವೇರ‍್ನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಾಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌]]) ಅಳವಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿಸದಿದ್ದರೆ, [[ಓಗ್‌ ವೋರ್ಬಿಸ್]] ಮತ್ತು [[FLAC]]ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ, ಮುಕ್ತ-ಮೂಲದ ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅದು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದಾಗಲೂ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತದ ಚಾಲನಾಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಮನ್ವಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಹಾಡಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿಯೂ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಮನ್ವಯದ ಆಯ್ಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಸಂಗೀತದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಚಾಲಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:IPod_wheel.svg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕುರುಹಾದ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರ]] ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜಾರುವ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ [[ಆಂಟಿ-ಅಲಿಯಾಸ್ಡ್]] ಶೈಲಿಯ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ([[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಐದು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರದೊಳಗೆ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌]]ಗೆ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿಲ್ಲದ, ಕನಿಷ್ಟಗಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸೇವಾಪಟ್ಟಿ, ಚಾಲನೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುವು, ಮುಂದಿನ ಪಥ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪಥ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರವನ್ನು ಆವರ್ತನೀಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರುಳಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮಾದರಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಅದರ ಕರ್ಣವಾಣಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತಿಯ ಮೇಲೆ (ಇಯರ್‌ಫೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಮೇಲೆ) ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಕವಿದ್ದು, ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಾಲಿಸುವಿಕೆ/ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮ, ಮುಂದಿನ ಪಥ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಇರುವ ಒಂದು ಏಕ ಗುಂಡಿ ಆ ನಿಯಂತ್ರಕದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]] ಮಾದರಿಯು ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ವಿಶ್ರಾಂತ/ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಗುಂಡಿ ಮತ್ತು (ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ) ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇದು 3.5" ಅಳತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ಗಾಗಿರುವ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌, [[ಐಫೋನ್‌]]ನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ವಸ್ತುತಃ ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಉಪಕರಣಗಳು [[ಐಫೋನ್ OS]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. === ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ === {{Main|iTunes|iTunes Store}} ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯು (2003ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29ರಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು) ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ [[DRM]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸಂಗೀತವಸ್ತುವನ್ನು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಐಟ್ಯೂನ್‌ ಮಳಿಗೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಯಿತು<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2004/aug/10itms.html ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸ್ಟೋರ‍್ ಕೆಟಲಾಗ್ ಟಾಪ್ಸ್‌ ಒನ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾಂಗ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2004-08-10. 2006-12-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮಾರಾಟವೂ ಇರುವುದರ ಕುರಿತು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 12ರಂದು ಘೋಷಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗದೊಂದಿಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 12ರಂದು ಲಭ್ಯವಾದವು.<ref>ಸ್ಕಾಟ್‌-ಜಾಯ್‌ನ್ಟ್‌‌, ಜೆರೆಮಿ. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5339470.stm ಆಪಲ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್ TV ಅಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-09-12. 2006-09-12ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಖರೀದಿಸಲಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳು, ಸೇರಿಸಲಾದ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ AAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ]] DRM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಐದರವರೆಗಿನ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಶ್ರವ್ಯ CDಯ ಮೇಲೆ ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಿಂದ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ-ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, DRM ರಹಿತ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯ ಕಂಪನಿಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ DRMನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಪಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ "ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ವರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ DRM-ಮುಕ್ತ, ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[EMI]] ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ DRM ಹಾಡಿನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುವ 1.29 US$, 30¢ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಪುಟಗಳು ಅದೇ ಬೆಲೆಗೆ, ಅಂದರೆ 9.99 US$ಗೆ, DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪುಟಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದವು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿಗೆ 0.99 US$ ದರದಂತೆ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ಪಥಗಳ ದರದಲ್ಲೇ ಹಾಡುಗಳು ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು, ಸಂಗೀತದ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ 80%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ DRMನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[ಸಂರಕ್ಷಿತ WMA]] ಅಥವಾ [[ರಿಯಲ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]]ನ [[ಹೆಲಿಕ್ಸ್‌]] DRMನಂತಹ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-DRM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಲಾರವು. ಇಂಥ ಮಳಿಗೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[MSN ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುವಂತೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನಗೆ ತಾನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ<ref>ಕನೆಲ್ಲೊಸ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌. [https://web.archive.org/web/20081007151429/http://news.com.com/2100-1025_3-5177914.html ರಿಯಲ್‌'ಸ್‌ ಗ್ಲೇಸರ್‌ ಎಗ್ಸಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಆಪಲ್‌ ಟು ಓಪನ್ ಐಪಾಡ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-03-23. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂದು ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಹಾಡುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2003/11/07/your_99c_belong/ ಯುವರ‍್ 99c ಬಿಲಾಂಗ್ ಟು ದಿ RIAA – ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್]]'', 2003-11-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> DRMನ್ನು ಬಳಸದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ, [[ಇ-ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಅಥವಾ [[ಅಮೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಕಂಪನಿಯು 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು 'ಇಚ್ಛಾನುಸಾರದ' ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಿದೆ.<ref>ಎವಾನ್ಸ್‌, ಜಾನಿ. [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ ಛೇಂಜ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064440/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2007-07-04. 2007-07-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು ನಡೆದ "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್‌..." ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ವೈ-ಫೈ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಐಫೋನ್‌ನಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಲೀ ಸಂಗೀತದ ಮಳಿಗೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಆಟಗಳು ==== {{Main|iPod game|App Store}} ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ಗಳನ್ನು ಆಡಬಹುದು. ''[[ಬ್ರಿಕ್‌]]'' ಆಟವನ್ನು (ಮೂಲತಃ ಈ ಅಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು ಆಪಲ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ವೊಝ್ನಿಯಾಕ್]]) ಮೂಲ ಐಪಾಡ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ಈಸ್ಟರ‍್ ಮೊಟ್ಟೆ]] ಮುಚ್ಚಿಡಲಾದ ಲಕ್ಷಣದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ನಂತರದ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]] ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನೊಂದು ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದವು. ಐಪಾಡ್‌ನ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''ಬ್ರಿಕ್‌'' ನ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್]]'', ''[[ಸಾಲಿಟೇರ‍್]]'', ಮತ್ತು ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕ್ವಿಝ್‌''. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7]]ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಖರೀದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ನೀಡಲು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ]]ಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶ 1.2 ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಆಟಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಬೆಜೆವೆಲೆಡ್‌]]'', ''ಕ್ಯುಬಿಸ್‌ 2'', ''[[ಮಹ್ಜಾಂಗ್‌]]'', ''[[ಮಿನಿ]] [[ಗಾಲ್ಫ್‌]]'', ''[[ಪ್ಯಾಕ್-ಮನ್‌]]'', ''[[ಟೆಟ್ರಿಸ್‌]]'', ''[[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹೋಲ್ಡ್‌ ’ಎಮ್‌]]'', ''[[ವರ್ಟೆಕ್ಸ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝುಮಾ]]''. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಆಟಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ [[ನ್ಯಾಮ್ಕೋ]], [[ಸ್ಕ್ವೇರ‍್ ಎನಿಕ್ಸ್‌]], [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಸೇಗಾ]], ಮತ್ತು [[ಹಡ್ಸನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌]]ನಂತಹ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಕೈನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ನ MP3 ಸಾಧನವು ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿದೆ.{{POV-statement|date=January 2009}} [[ಗೇಮ್‌ಪ್ರೊ]] ಮತ್ತು [[EGM]]ನಂತಹ ವಿಡಿಯೋ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಅವುಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಹುತೇಕ ಆಟಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |title=ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ ರಿವ್ಯೂ ರೌಂಡಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607151141/http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |url-status=dead }}</ref> ಆಟಗಳು [[.ipg]] ಕಡತಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗಿರುವ [[.zip]] ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಲಿಸಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಂಬದ ಕಡತಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಅವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, [[ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಟಗಳ]] ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್-ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಿಟ್‌]] (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌-SDK) ಒಂದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game "ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್‌?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907165721/http://bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game |date=2008-09-07 }} bensinclair.com, 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14.</ref> [[ಐಫೋನ್ SDK]]ಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾದ ಆಪಲ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ ಮೇಲಿನ [[ಐಫೋನ್ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದು, ಅದು ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರ ಆಧರಿತ ಆಟಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಲಾರದು. === ಕಡತ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ === ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ದತ್ತಾಂಶದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ "ಡಿಸ್ಕ್‌ ಮೋಡ್‌"ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್‌ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>{{Cite web |url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |title=ಐಪಾಡ್ ಟಚ್: ಅಪಿಯರ‍್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಬಟ್‌ ನಾಟ್‌ ಇನ್‌ ಫೈಂಡರ‍್ ಆರ‍್ ವಿಂಡೋಸ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2008-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418104003/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು [[HFS+]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಒಂದು [[ಬೂಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಐಪಾಡ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |title=ಹೌ ಟು: ಬೂಟ್‌ ಅಪ್ ಯುವರ‍್ ಮ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಂ ಯುವರ‍್ ಐಪಾಡ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222011051/http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, [[FAT32]] ಸ್ವರೂಪವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಐಪಾಡ್‌ನ ಉದಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು HFS+ ನಿಂದ FAT32ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ FAT32ಆಗಿರುವ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಮರು-ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ವಿಂಡೋಸ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು FAT32ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು HFS+ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108053753/http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಅನೇಕ MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡತ ನಿರ್ವಹಣಾ]] ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗಿನ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ನಕಲು ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿವೆಯಾದರೂ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯ ಖರೀದಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ 7 ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಲ್ಲವು. ಆದರೆ, ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ DRM ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಚಾಲಿಸುವ ಅನುಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಗೋಚರ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ಫೋಲ್ಡರಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡತವೊಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗುಪ್ತ ಕಡತಗಳನ್ನು]] ತೋರಿಸುವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿಥೇಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಹೋಸ್ಟ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಮೇಲಿನ ಗುಪ್ತ ಹುರುಳನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಕಡತಗಳು ಅಥವಾ ಫೋಲ್ಡರುಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ನಂತರ ನಾವೇ ಸ್ವತಃ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೂ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. == ಯಂತ್ರಾಂಶ == {| class="wikitable sortable " |+ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಉತ್ಪನ್ನ(ಗಳು) !ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ(ಗಳು) |- | rowspan="4"|ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಮೂರನೆಯವರೆಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು | 90 MHzನಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, [[ARM]] 7TDMI-ನಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಎರಡು [[CPUಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆ | ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು 80 MHzನಷ್ಟು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, ಚಂಚಲ-ವೇಗದ [[ARM]] 7TDMI CPUಗಳು. |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆ | [[ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌]] ಒಂದರ ಸುತ್ತ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]] [[ಸಿಸ್ಟಂ-ಆನ್-ಎ-ಚಿಪ್]].<ref>ಕ್ಯಾಸ್ಸೆಲ್, ಜೋನಾಥನ್. [http://www.isuppli.com/markech/default.asp?id=360 ಆಪಲ್ ಡೆಲಿವರ್ಸ್‌ ಮೋರ‍್ ಫಾರ‍್ ಲೆಸ್ ವಿತ್ ನ್ಯೂ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ], ಐ ಸಪ್ಲೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, 2006-09-20. 2006-10-21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>{{cite web |title=mobile SoC |url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/products/mobilesoc/Products_MobileSoC.html |publisher=Samsung Group |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮೊದಲನೆ ಪೀಳಿಗೆ | ಸಂಗೀತದ ವಿಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆ (ಡಿಕೋಡಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಜಾಲವೆರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ಸಿಗ್ಮಾಟೆಲ್‌]] STMP3550 ಚಿಪ್‌.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಟಿನ್. [http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html ಹೌ ಮಚ್ ಷುಡ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಕಾಸ್ಟ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303153350/http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html |date=2009-03-03 }}, ''[[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-02-24. 2006-08-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> |- | rowspan="2"|ಶ್ರವಣ ಚಿಪ್‌ | ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌, 6G ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು 2G ಟಚ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) <ref>[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]] [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&amp;NewsID=20818 ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್ ಲೂಸಸ್ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610175720/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&NewsID=20818 |date=2011-06-10 }}</ref> | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್‌ಗಳು]] |- | ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | [[ಸಿರಸ್ ಲಾಜಿಕ್]] ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್ ಚಿಪ್ |- | rowspan="4"|ಶೇಖರಣಾ ಮಾಧ್ಯಮ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 45.7&nbsp;ಮಿಮೀ (1.8&nbsp;ಇಂಚು) ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ([[ATA-6]], 4200&nbsp;rpm ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿರುವುದು) [[ತೋಷಿಬಾ]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ | 25.4&nbsp;ಮಿಮೀ (1&nbsp;ಇಂಚು) [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] [[ಹಿಟಾಚಿ]] ಅಂಡ್ [[ಸೀಗೇಟ್‌]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]], [[ತೋಷಿಬಾ]], ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಫ್ಲಾಷ್ ಮೆಮರಿ]] |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ | [[ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿ]] |- | rowspan="2"|ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ, ಷಫಲ್‌ | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ ಪಾಲಿಮರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 3G ನಂತರದ್ದು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ, ಐಪಾಡ್ ಟಚ್, | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | rowspan="3"|ಪ್ರದರ್ಶನ | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | 2.2-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 204 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod nano Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodnano/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 2.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod classic Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ | 3.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ವಿಶಾಲತೆರೆ]] [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]], [[480x320 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod touch Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodtouch/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |} === ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Apple iPod Chargers.jpg|thumb|right|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್‌ ಛಾರ್ಜರ್‌ಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು.ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ (ಎಡಭಾಗ) ಮತ್ತು USB (ಬಲಭಾಗದ ಮೂರು) ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸಾಧನಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಛಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿಕಣಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದವುಗಳು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ.]] ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಥವಾ [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ (ರೀಚಾರ್ಜ್‌) ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತೀಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮೂಲತಃ ಒಂದು [[ಫೈರ್‌ವೈರ್‌]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪವರ್‌ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಅಥವಾ [[USB]] ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಗಾಗಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಂದು 30-ಪಿನ್‌ [[ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕ]]ವನ್ನು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ, ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಫೈರ್‌ವೈ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ USB ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫೈರ್‌ವೈರ‍್ನೊಂದಿಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದ, ದತ್ತಾಂಶದ ವರ್ಗಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು (ಆದರೆ, ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮರುಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ ಬಳಕೆಗೆ ಈಗಲೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ). ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಆಕಾರವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಬಂದಂದಿನಿಂದ, ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಮರುಭರ್ತೀಕರಣದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸೇರಿದ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಒಂದು ಏಕ [[3.5&nbsp;ಮಿಮೀ ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಒಂದು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ನಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಡಾಕ್‌ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಯಂತೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಲೂ ಸಹ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಐಪಾಡ್‌ನ ಸಂಗೀತ, ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪುನರ್‌ಚಾಲನಾ (ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌) ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು [[ಬೆಲ್ಕಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರಿಫಿನ್‌]]ನಂತಹ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು (ಪೆರಿಫೆರಲ್ಸ್‌) ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಇತರವು ಐಪಾಡ್‌ನದೇ ಪರದೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಒಂದು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಯಧನವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.<ref>{{cite news |first= Joel |last= Johnson |authorlink= |coauthors= |title= How the "Apple Tax" Boosts Prices on iPod & iPhone Accessories |url= http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |work= |publisher= [[Popular Mechanics]] |date= 2008-07-10 |accessdate= 2008-09-09 |archive-date= 2008-08-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080817114656/http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |url-status= dead }}</ref> === ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === ಐಪಾಡ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]] ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕಗಳು, FM ರೇಡಿಯೋ ಟ್ಯೂನರ್‌ಗಳು, ತಂತಿಸಹಿತ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ಮತ್ತು TV ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಶ್ರವಣ/ದೃಶ್ಯ ಕೇಬಲ್‌ಗಳಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ನೈಕ್‌+ಐಪಾಡ್]] ಪಾದಮಾಪಕ (ಪಿಡಾಮಿಟರ‍್) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಂಬಂಧಕದಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಪೀಕರುಗಳು, ನಿಸ್ತಂತು ದೂರನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚಗಳು/ತೆಳು ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಸ್ತಂತು ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳು (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳು) ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx ಇನ್-ದಿ-ಇಯರ‍್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಇಯರ್‌ಫೋನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220103013/http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx |date=2009-02-20 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 0}ಗ್ರಿಫಿನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, [[ಬೆಲ್ಕಿನ್]], [[JBL]], [[ಬೋಸ್‌]], [[ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ‍್ ಕೇಬಲ್]], ಮತ್ತು [[ಸೆಂಡ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.[[ಚಿತ್ರ:IPod Earbuds.JPG|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳ (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳ) ಎರಡು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು. ಸದ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು<ref>[http://www.ipodyourbmw.com/ ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ BMW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070423230915/http://www.ipodyourbmw.com/ |date=2007-04-23 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ‌[[BMW]] ಕಂಪನಿ, ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ BMW ವಾಹನಗಳ ಚಾಲಕರು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್‌-ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಹೆಡ್‌-ಯುನಿಟ್‌ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11mercedes.html ಆಪಲ್ &amp; ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್‌ ಅನ್‌ವೇಲ್‌ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಕಿಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ವೋಲ್ವೋ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11volvo.html ಆಪಲ್ &amp; ವೋಲ್ವೊ ಅನೌನ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಫಾರ‍್ ಎಂಟೈರ‍್ 2005 US ಮಾಡೆಲ್ ಲೈನ್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ನಿಸಾನ್‌]], [[ಟಯೋಟಾ]],<ref>http://www.gizmag.com/go/7945/</ref> [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ]], [[ಫೆರಾರಿ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11cars.html ಆಪಲ್ &amp; ಲೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ‍್ ಕಂಪನೀಸ್ ಟೀಮ್‌ ಅಪ್‌ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಇನ್ 2005], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಅಕ್ಯುರಾ]], [[ಆಡಿ]], [[ಹೋಂಡಾ]],<ref>[http://automobiles.honda.com/models/audio_accessories.asp?ModelName=Accord%20Coupe&amp;PHOTO=0 ಹೋಂಡಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಲಿಂಕ್ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಹೋಂಡಾ]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ರೆನಾಲ್ಟ್‌]], [[ಇನ್ಫಿನಿಟಿ]]<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration/#car_browser_infiniti ಆಪಲ್ ಕಾರ‍್ ಇಂಡಿಗ್ರೇಷನ್ ಪೇಜ್‌]</ref> ಮತ್ತು [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]]- ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ವಾಹನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂದು 2005ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/sep/07ipod_auto.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಅಕ್ಯುರ, ಆಡಿ, ಹೋಂಡ &amp; ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-09-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಸಯಾನ್‌]] ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಐಪಾಡ್‌ ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[JVC]], [[ಪಯನೀರ‍್]], [[ಕೆನ್‌ವುಡ್‌]], [[ಆಲ್ಪೈನ್‌]], [[ಸೋನಿ]], ಮತ್ತು [[ಹರ್ಮನ್ ಕಾರ್ಡಾನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌-ಉದ್ದೇಶದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಕಿಟ್‌ಗಳು (ಇವು ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ ಡೆಕ್ ಅಥವಾ ಚೇಂಜರ‍್ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ), ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು (ಆಡಿಯೋ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು) ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಐಟ್ರಿಪ್‌]]ನಂತಹ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಸದರಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನಕಗಳಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಿವೆ.<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration.html ಕಾರ‍್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್: ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ ಕಾರ‍್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌]], [[ಡೆಲ್ಟಾ]], ಮತ್ತು [[ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಐಪಾಡ್‌ ಆಸನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿನ ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/nov/14ipod.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್, ಡೆಲ್ಟಾ, ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, &amp; ಯುನೈಟೆಡ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2006-11-14. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೂಲತಃ [[KLM]] ಮತ್ತು [[ಏರ‍್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ತಾವು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಅವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=2240 ಟು ಆಫ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸೇ ದೇರ‍್ ಈಸ್ ನೋ ಇಂಕ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಡೀಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಆಪಲ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌'', 2006-11-15. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ಶ್ರವಣ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಶ್ರವಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="playertest">ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್, ಬಿಲ್‌. [http://home.comcast.net./~machrone/playertest/playertest.htm ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121220045904/http://home.comcast.net/~machrone/playertest/playertest.htm |date=2012-12-20 }}, ''[[PC ಮ್ಯಾಗಝೀನ್]]'', 2005. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225073415/http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html |date=2009-02-25 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ DC-ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ]]ಗಳು (ಕಪ್ಯಾಸಿಟರ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳ (ಹೆಡ್‌ಫೋನುಗಳ) ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಡಿಮೆ-[[ಪ್ರತಿರೋಧತ್ವ]]ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು, ಒಂದು [[ಉನ್ನತ-ಹಾಯ್ಕೆಯ ಶೋಧಕ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಆವರ್ತನದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿಯು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [https://web.archive.org/web/20060505034356/http://homepage.mac.com/marc.heijligers/audio/ipod/engineering/engineering.html ಐಪಾಡ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ಡಿಸೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್], 2006ರ ಮೇ. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[ಶಿರಶ್ರವಣಕ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ]]ದಂಥ (ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಆಂಪ್ಲಿಫಯರ‍್) ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ (ಸಾಲಿನ ಮಟ್ಟದ) ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸುವಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ-ಸಂಯೋಜಿತ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ, [[ಜೋಡಿ-ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ‍್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವೇದಿಕೆ]]ಯನ್ನು <ref name="playertest"/> ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಷ್ಟೇ ಹೊರೆಯಿದ್ದರೂ ಇಳಿಕೆಯಾದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 5ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಬಂದಾದ ನಂತರ, ಶ್ರವಣನಷ್ಟದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು, ಬಳಕೆದಾರನೇ-ರೂಪಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣ ಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು (ಯೂಸರ‍್-ಕಾನ್ಫಿಗರಬಲ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಲಿಮಿಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="volumelimit">ಕೊಹೆನ್, ಪೀಟರ‍್. [http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html ಐಪಾಡ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಲಿಮಿಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330191622/http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html |date=2010-03-30 }}, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2006. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 6ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು EU ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ 100&nbsp;dB ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="ipodsfrance">ಫ್ರೀಡ್, ಇಯಾನ್. [http://news.cnet.com/2100-1040-960211.html ಆಪಲ್ ಪುಲ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706152258/http://news.cnet.com/2100-1040-960211.html |date=2009-07-06 }}. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾದರಿಗಳು == {{Main|List of iPod models}} {{List of iPod models}} {{timeline of iPod models}} == ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ವಿವಾದಗಳು == 2005ರಲ್ಲಿ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ<ref>[http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ ಆಪಲ್ ಫೇಸಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಲಾಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಓವರ‍್ ಇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195329/http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ |date=2007-09-27 }}, ''ಚಾನೆಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್'', 2005-03-10. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೂಡಲಾದ ಎರಡು ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಎದುರಿಸಿತು. "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ತನ್ನ [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ‌]]ವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&amp;id=oawMAAAAEBAJ&amp;dq=6,587,403 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,587,403] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205181049/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&id=oawMAAAAEBAJ&dq=6,587,403 |date=2011-12-05 }} — ‌ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್' "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ಎಂದು ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದ್ದುದು ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವಾದರೆ, [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]-ಮೂಲದ ಪ್ಯಾಟ್‌-ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು [[IP]] ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಕಂಪನಿಯು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿ, ಹೊ ಕ್ಯುಂಗ್ ತ್ಸೆ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧಕನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&amp;id=QrR2AAAAEBAJ&amp;dq=6,665,797 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,665,797] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205185736/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&id=QrR2AAAAEBAJ&dq=6,665,797 |date=2011-12-05 }} — "ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಎಗೇನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಅನ್‌ಆಥರೈಸ್ಡ್ ಯೂಸ್" (ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ಟು "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಆಪರೇಟಸ್/ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್").</ref> ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವು [[ಸೋನಿ]], ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌, [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]], ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಮ್ಯಾಚ್‌ ಕಂಪನಿಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 ಆಪಲ್, ಸೋನಿ ಅಮಾಂಗ್ ದೋಸ್ ನೇಮ್ಡ್‌ ಇನ್ ನ್ಯೂ DRM ಲಾಸ್ಯೂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311185337/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 |date=2007-03-11 }}, ''ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್'', 2005-08-16. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವಂತೆ, "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್‌"ನ<ref>[http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&amp;u=/netahtml/PTO/search-bool.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;co1=AND&amp;d=PG01&amp;s1=%2260/346,237%22&amp;OS=%2260/346,237%22&amp;RS=%2260/346,237%22 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ 20030095096] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130713033627/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=%2260%2F346%2C237%22&OS=%2260%2F346%2C237%22&RS=%2260%2F346%2C237%22 |date=2013-07-13 }} [[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'ಸ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಆನ್ "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್".</ref> ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪೇಟೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂರನೇ "ಅಂತಿಮವಲ್ಲದ-ನಿರಾಕರಣ"ವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಫೈನಲ್ ರಿಜೆಕ್ಷನ್-NFR) ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿಬಂತು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಆಯ್ಕೆಯ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&amp;id=sJoVAAAAEBAJ&amp;dq=6,928,433 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್‌ 6,928,433] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205183104/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&id=sJoVAAAAEBAJ&dq=6,928,433 |date=2011-12-05 }} [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯ "ಝೆನ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 9ರಂದು ತನಗೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದ ಈ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕೆ ತಾನು "ಝೆನ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4198360.stm ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ವಿನ್ಸ್ MP3 ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-08-30. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಮೇ 15ರಂದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಸ್ಯೂಸ್ ಆಪಲ್ ಓವರ‍್ ಪೇಟೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064513/http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-05-16. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಂದು, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಹಾಡಲು ಒಂದು ಉದಾರವಾದ ವಿವಾದ-ಪರಿಹಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾವತಿಸಲಾದ ಪರವಾನಗಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ US$ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಪರವಾನಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ''ಮೇಡ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್'' ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೂಲಕ, ಐಪಾಡ್ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/aug/23settlement.html ಆಪಲ್ &amp; ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಅನೌನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌...],, ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾರಾಟಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Ipod sales per quarter.svg|thumb|right|400px|ಐಪಾಡ್‌ನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳು.ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ.ರಜಾ ಕಾಲವಾದ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮೂಲಕವಿರುವ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ Q1 ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] {{See also|iPod advertising}} 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ ತಿಂಗಳಿಂದ, ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 90%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 70%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 ಐಪಾಡ್: ಹೌ ಬಿಗ್ ಕೆನ್ ಇಟ್ ಗೆಟ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207173327/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 |date=2006-12-07 }}, ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2006-05-24. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2004ರ ಜನವರಿಯಿಂದ 2005ರ ಜನವರಿವರೆಗಿನ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾರಾಟದಿಂದಾಗಿ, U.S. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ಪಾಲು 31%ನಿಂದ 65%ವರೆಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 74%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 72.7%ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಲಾಷ್-ಆಧರಿತ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌]] (HP) ಕಂಪನಿಯು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು HP-ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ 2004ರ ಜನವರಿ 8ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳ ಪೈಕಿ 5%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ HP ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/articles/05/07/29/hp_to_stop_selling_apples_ipods.html HP ಟು ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಲಿಂಗ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2005-07-29. 2007-08-06ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಎನ್ನಬಹುದಾದ 7.1 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 48%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/01/17results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಒಂದು-ನೂರು ದಶಲಕ್ಷದನೇ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅದನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, 5.2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 32%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/04/25results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-04-25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಂಥ ಐಪಾಡ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಐಪಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2005/10/11/apple_q4_2005/ ಫಾರ‍್ ಆಪಲ್, ಹ್ಯಾಲೊ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸಸ್ ಓಸ್‌ಬೋರ್ನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-10-11. 2006-07-13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾರಾಟದ ಮಟ್ಟವು 110 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್" ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 22ರಂದು, 6.22 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 30.69%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಆಪಲ್‌ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, 19.22%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಮತ್ತು 26%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ 2007ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು 24.01 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಏರಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಲಾಭವು 3.5 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. 15.4 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ನಗದು ಹಣ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಾಲವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅಂತ್ಯಹಾಡಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/10/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋಟ್ಸ್‌ ಫೋರ್ತ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-10-22. 2007-10-22ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಇದುವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾರ್ಹ ನಿವ್ವಳ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಲಾಭಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 9.6 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಹಾಗೂ 1.58 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಆಪಲ್‌ನ ಆದಾಯದ 42%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿ, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 21%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 16%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಂದವು.<ref>ಆಪಲ್ ಇಂಕ್. (2008ರ ಜನವರಿ 22). [http://www.apple.com/pr/library/2008/01/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್‌]. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2008-1-23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 14.21%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 21ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌ (2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 27). [http://www.appleinsider.com/articles/08/10/27/ipods_accounted_for_just_14_2_of_apples_sales_in_q4_2008.html ] 2008-10-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref>. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಂದು ಜರುಗಿದ ಆಪಲ್‌ನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಷಯ-ಮಂಡನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ಫಿಲ್ ಷಿಲ್ಲರ‍್, ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟಗಳು 220 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್ ಆಪಲ್. (2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9). [http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ ಲೈವ್ ಕವರೇಜ್ ಫ್ರಂ ಆಪಲ್’ಸ್‌ “ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್” ಇವೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227124346/http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ |date=2007-12-27 }}. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2009-9-9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> == ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವ == ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಿಂದ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4605881.stm ಐಪಾಡ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಲೀಡ್ ಟು ಪ್ರೈಜಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-06-03. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅತಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಶ್ರವಣ ಉತ್ಪನ್ನ<ref name="pcworld25">{{cite web| coauthors = PC World Editors| title = The 25 Most Innovative Products of the Year| publisher = [[PC World (magazine)|PC World]]| date = 2007-08-03| url = http://www.pcworld.com/article/id,123942-page,2/article.html| accessdate = 2007-02-17| archive-date = 2007-01-29| archive-url = https://web.archive.org/web/20070129142217/http://www.pcworld.com/article/id%2C123942-page%2C2/article.html| url-status = dead}}</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2006ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಉತ್ಪನ್ನ<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/05/31/top.100.products.announced/ ಆಪಲ್ ವಿನ್ಸ್ 5 'ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸ್' ಅವಾರ್ಡ್ಸ್], ''ಮ್ಯಾಕ್NN''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯನೋಟಗಳು, ಚೊಕ್ಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಗತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಹೊಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು "ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಶ್ರವಣ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದೆ" ಎಂದು [[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]] ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pcworld25"/> ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ AAC ಶ್ರವಣ ಸ್ವರೂಪಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. CD ನಕಲು-ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು,<ref>[http://www.macrumors.com/pages/2004/07/20040720124549.shtml ಆಪಲ್, ಐಪಾಡ್, ಅಂಡ್ CD ಕಾಪಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್], ''ಮ್ಯಾಕ್ ರೂಮರ್ಸ್‌''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೋಕಿಯಾ]]ದಂಥ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಫೋನುಗಳಂಥ, WMAಗೆ ಬದಲಾಗಿ AAC ಕಡತಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಿ ಕೇಳಿಸುವ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನರಂಜನಾ ಸಾಧನಗಳೆಂಬ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂವಹನೆ-ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ರಾಯಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮರೀಸ್]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4859302.stm ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟಾಫ್ ವಿತ್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-03-29. 2007-06-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಯೂ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಪಾಠದ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>[http://www.apple.com/education/teachers-professors/mobile-learning.html ಮೊಬೈಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]</ref> ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಶ್ರೂಷಾ ವೃತ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣ<ref name="Maag2006">{{cite journal | author = Maag, M.E.D. | year = 2006 | title = Podcasting and MP3 Players: Emerging Education Technologies. | journal = CIN: Computers, Informatics, Nursing | volume = 24 | issue = 1 | pages = 9–13 | url = http://www.cinjournal.com/pt/re/cin/fulltext.00024665-200601000-00005.htm | accessdate = 2008-02-08 | doi = 10.1186/1742-5581-3-1 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ K-16 ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Slykhuis2006">{{cite journal | author = Slykhuis, D. | year = 2006 | title = Have an iPod? Then you need to know this about how to use it in your classroom. | url = http://www.aace.org/newdl/index.cfm?fuseaction=Reader.ViewAbstract&paper_id=22435 | accessdate = 2008-02-08 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2004ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಡ್ಯೂಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು, ಪ್ರವೇಶ ಗಳಿಸಿದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಐಪಾಡ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |title=ಡ್ಯೂಕ್‌’ಸ್‌ ಎವರ‍್-ಇವಾಲ್ವಿಂಗ್ ಐಪಾಡ್ ಇನಿಷಿಯಿಟಿವ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215125247/http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |url-status=dead }}</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == {{Criticism section|date=September 2009}} === ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಬಹುತೇಕ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅವಧಿಗೂ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಅವಧಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ 30&nbsp;GB ಐಪಾಡ್, 14 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮರುಚಾಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ-ಬಳಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಸ್ತುತಃ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಂಶ ಎಂದು MP3.com ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರಿಂದ ಸರಾಸರಿ 8 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯು MP3.comಗೆ ಬರೆಯುವ ಓರ್ವ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ವರದಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶ.<ref>[http://www.mp3.com/features/stories/3646.html MP3 ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್: ದಿ ಟ್ರುತ್ ಎಬೌಟ್ ಯುವರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಲೈಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060604141041/http://www.mp3.com/features/stories/3646.html |date=2006-06-04 }}, ''mp3.com'', 2006-03-13. 2006-07-10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಕ್ಕೇ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3477497.stm ಆಪಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-02-10. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ರೀತಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 50 US$ನಷ್ಟು ಮಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿಫಲ ಅಥವಾ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಡುವ ವಾಗ್ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಹೋರ್ವಿಟ್ಸ್, ಜೆರೆಮಿ. [http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ ಆಪಲ್’s ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್, ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113081439/http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ |date=2009-01-13 }}, ''ಐಲಾಂಜ್‌'', 2005-06-10. 2006-08-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗದಂತೆ ಅಥವಾ ಬದಲಿಸಲಾಗದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಪಾಡ್‌ನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತೆರೆಯಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ, ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದು ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಬಳಸಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸತಾದ ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರ ಬೆಲೆಗೆ ಸಮನಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನವೀಕೃತ ಬದಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಗ್ರಾಹಕನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ<ref>[http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html ದಿ ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಲಿಥಿಯಂ ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308055855/http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html |date=2009-03-08 }}, ''[[MP3 ನ್ಯೂಸ್‌ವೈರ‍್]]'', 2006-01-06. 2006-11-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ([[ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಸುದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುವ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ) ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. [[ನೀಸ್ಟಾಟ್‌ ಸೋದರರು]] ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಚಾರದ ಕಸರತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ,<ref>[http://ipodbatteryfaq.com/#18 ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303110450/http://www.ipodbatteryfaq.com/#18 |date=2009-03-03 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಅಂದರೆ, 2003ರ ನವೆಂಬರ‍್ 14ರಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>ನೀಸ್ಟಾಟ್, ಕೇಸಿ. [http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html ಎ ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ದಿ ನೀಸ್ಟಾಟ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303205243/http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html |date=2009-03-03 }}, 2003-11-20. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವು 99 US$ನಷ್ಟಿತ್ತು<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery ಆಪಲ್ ಆಫರ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ರೀಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022041812/http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-14. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref>. 2005ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 59 US$ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, 59 US$ನಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ನ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತ ಖಾತರಿ ಕರಾರನ್ನು (ವಾರಂಟಿಯನ್ನು) ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare/ ಆಪಲ್‌ಕೇರ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್‌ ನೌ ಅವೈಲಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022032309/http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-21. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, [[ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವ]] ಸಾಧನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಂಟುಪದಾರ್ಥದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಇಕರ‍್, ಕ್ಲಿಂಟ್. [https://arstechnica.com/reviews/hardware/video-ipod.ars/6 ವಿವಿಸೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್], ''[[ಆರ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ]]'', 2005-10-19. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>[http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm ಡಿಸ್‌ಅಸೆಂಬಲ್ ಗೈಡ್ ಫಾರ‍್ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116134427/http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm |date=2007-11-16 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ === ತಮ್ಮ ಕಿರು ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹಾಗೂ ನಾಜೂಕಾದ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು 13.7%ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು (ಆದರೂ, "ಐಪಾಡ್‌ನ ನಿಜವಾದ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದವರು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅದು ಗಮನಿಸಿತ್ತು). ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಅದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html ಐಪಾಡ್ ರಿಲಯಬಿಲಿಟಿ ಸರ್ವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219003252/http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html |date=2009-02-19 }}, ''ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌'', 2005-11-28. 2006-10-29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 20%ಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳದ್ದು 10%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಗೀಚುವಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈಡಾಗುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಪರದೆಯು ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪಾದಿಸಿದರು<ref>[http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php ಆಪಲ್ ರೆಸ್ಪಾಂಡ್ಸ್ ಟು ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517174305/http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php |date=2008-05-17 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-09-27. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಅರ್ಥರ‍್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌. [http://www.theregister.co.uk/2005/09/23/ipod_nano_scratching/ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಓನರ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಟ್ರೌಮಾ], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-09-25. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ ಕ್ರಮದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನೂ ಹೂಡಲಾಯಿತು.<ref>ಫ್ರೀಡ್, ಐನಾ. [https://web.archive.org/web/20070820191319/http://news.com.com/Suit+filed+over+Nano+scratches/2100-1047_3-5906399.html ಸ್ಯೂಟ್ ಫೈಲ್ಡ್ ಓವರ‍್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರಾಚಸ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-10-21. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸೋಲಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. === ಕೆಲಸಗಾರರ ಶೋಷಣೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು === ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 50 US$ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸದ ಮತ್ತು 15-ಗಂಟೆ ಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ''[[ದಿ ಮೇಲ್ ಆನ್ ಸಂಡೆ]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು 2006ರ ಜೂನ್ 11ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14915 ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್], ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-06-12. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ, ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಆಪಲ್‌ನ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ; ನೌಕರರು ಸಮಯದ 35%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ 60 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸಮಯದ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ನಿರಂತರ ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌, ಎಲಿಝಬತ್. [http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&amp;page=2 ಈಸ್ ಇಟ್ ಎಥಿಕಲ್ ಟು ವಿನ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064933/http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&page=2 |date=2009-09-16 }}. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ 0}ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌, ಮೊದಮೊದಲು ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/06/19/ipod.sweatshop.claims/ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಡಿನೈಸ್ ಐಪಾಡ್ 'ಸ್ವೆಟ್‌ಷಾಪ್' ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌], ''ಮ್ಯಾಕ್‌NN'', 2006-06-19. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆದರೆ, ಚೀನೀ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದುದು ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ ತಂಡದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನೌಕರರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸದರಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ವೆರೈಟೆ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಪಾಠಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕೋಡ್‌ ಆಫ್ ಕಂಡಕ್ಟ್‌ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ‍್ 31ರಂದು, ಲೊಂಘುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಷೆನ್‌ಝೆನ್‌]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯ (ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿತ್ತು) ಕೆಲಸಗಾರರು ಒಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ವೃತ್ತಿಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ [[ಆಲ್‌-ಚೀನಾ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್‌ ಯೂನಿಯನ್ಸ್‌]]ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವು ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಬೊದೀನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಫರ‍್. [http://www.forbes.com/feeds/ap/2007/01/17/ap3334400.html ‌ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಅಟ್ ತೈವಾನೀಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಐಪಾಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಹೋಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|iPod}} {{wikiquote|iPod}} * [http://www.apple.com/itunes/ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್]—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ * [http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 ಐಪಾಡ್ ಟ್ರಬಲ್‌ಶೂಟಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406030638/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 |date=2008-04-06 }}—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2001/11/12/313342/index.htm ''ಆಪಲ್'ಸ್‌ 21ಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ವಾಕ್‌ಮನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020602035407/http://www.fortune.com/indext.jhtml?channel=print_article.jhtml&doc_id=204903 |date=2002-06-02 }}—ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಷ್ಲೆಂಡರ‍್, ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'', 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ * [http://www.newsweek.com/id/54529 ಐಪಾಡ್ ನೇಷನ್]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌]]'', 2004ರ ಜುಲೈ * [https://web.archive.org/web/20130823005326/http://www.wired.com/wired/archive/14.11/ipod.html ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್‌ ಥಿಂಗ್‌]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌]]'', 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ {{iPod}} {{iPhone}} {{Apple hardware since 1998}} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Ipod}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:2001ರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್ OS ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] d4oarsi62nmmvx0vpfwwdlw1th5p28f 0 22393 1435766 1429527 2026-11-05T06:14:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435766 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name=iPhone |image=[[ಚಿತ್ರ:Smartphone.png|300px|iPhone]] |caption=The iPhone 15 is the most recent of [[List of iPhone and iPod Touch models|generations]] of the iPhone. |manufacturer=[[Apple Inc.]] |type=[[Bar (form)|Candybar]] [[smartphone]] |releasedate='''Original:''' June 29, 2007<ref name=Original_release>{{cite news|url=http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iphone-line.html|title=Steve iPhone: Hundreds Come, Lines Orderly|publisher=[[MP3 Newswire]]|date=June 29, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408093309/http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iPhone-line.html|url-status=dead}}</ref><br />'''3G:''' July 11, 2008<ref name="tuaw">{{cite web|url=http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|title=iPhone 3G announced&nbsp;— The Unofficial Apple Weblog (TUAW)|accessdate=2008-06-10|date=June 9, 2008|author=Robert PalmerFiled|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131132526/http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' June 19, 2009<ref name=3G_S_PR/> |unitssold=21.17 million {{as of|2009|04|22|alt=(as of [[Fiscal year#United States|Q2]] 2009)}}<ref name=2009_Q2_PR/> |os=[[iPhone OS]]<br />[[iPhone OS version history|3.1.2 (build 7D11)]], released October 8, 2009 |power='''Original:''' 3.7&nbsp;[[Volt|V]] 1400&nbsp;m[[Ampere-hour|Ah]]<br />'''3G:''' 3.7&nbsp;V 1150&nbsp;mAh<br />'''3GS:''' 3.7&nbsp;V 1219&nbsp;mAh<ref name="3GS teardown">{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPhone-3G-S/817/2|title=iPhone 3GS Teardown|date=2009-06-19|publisher=iFixit.com|pages=2|accessdate=2009-06-19}}</ref><br />Internal rechargeable non-removable [[lithium-ion polymer battery]]<ref name=battery_specs>{{cite web|url=http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|title=iPod and iPhone Battery and Power Specifications|publisher=iPodBatteryFAQ.com|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207054030/http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|url-status=dead}}</ref> |cpu='''Original & 3G:''' [[Samsung]] [[32-bit]] [[Reduced instruction set computer|RISC]] [[ARM architecture|ARM]] 1176JZ(F)-S v1.0<ref name="Processor">{{cite web|url=http://toucharcade.com/2008/07/07/under-the-hood-the-iphones-gaming-mettle/|title=Under the Hood: The iPhone’s Gaming Mettle|last=Patterson|first=Blake|date=2008-07-07|publisher=touchArcade|accessdate=2009-03-20}}</ref><br />620&nbsp;M[[Hertz|Hz]] [[underclocking|underclocked]] to 412&nbsp;MHz<ref>{{cite web|url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|title=iPhone 2.0 SDK: Video Games to Rival Nintendo DS, Sony PSP|last=Dilger|first=Daniel Eran|date=2008-03-20|publisher=RoughlyDrafted Magazine|accessdate=2009-05-12|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DybFwlU?url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|url-status=dead}}</ref><br />[[PowerVR]] [[PowerVR#MBX|MBX]] Lite 3D [[Graphics processing unit|GPU]]<ref name="GPU">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml?articleID=200900740|title=Update: U.K. graphics specialist confirms iPhone design win|publisher=[[EE Times]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DyboxOh?url=http://eetimes.com/electronics-news/4188648/IPhone-code-trail-points-to-MBX-graphics-core|url-status=dead}}</ref> <br />'''3GS:''' Samsung S5PC100 ARM Cortex-A8<ref name="3G_S_Processor">{{cite web|url=http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|title=The iPhone 3GS Hardware Exposed & Analyzed|last=Shimpi|first=Anand|date=2009-06-10|publisher=AnandTech|accessdate=2009-06-10|archive-date=2010-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308085851/http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|url-status=dead}}</ref><br />833&nbsp;MHz underclocked to 600&nbsp;MHz<br />PowerVR [[PowerVR#Series5 (SGX)|SGX]] GPU<ref name="3G_S_Processor2">{{cite web|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/iphone-teardown-reveals-underclocked-833mhz-cpu/|title=IPhone Teardown Reveals Underclocked 833MHz CPU|last=Sorrel|first=Charlie|date=2009-06-19|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|accessdate=2009-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120705140454/http://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/iphone-teardown-reveals-underclocked-833mhz-cpu|archive-date=2012-07-05|url-status=dead}}</ref> |storage=[[Flash memory]]<br />'''Original:''' 4, 8, & 16&nbsp;[[gigabyte|GB]]<br />'''3G:''' 8 & 16&nbsp;GB<br />'''3GS:''' 16 & 32&nbsp;GB |memory='''Original &amp; 3G:''' 128&nbsp;[[megabyte|MB]] [[eDRAM]]<ref name="DRAM">{{cite web|url=http://www.semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|title=Apple (Samsung S5L8900) applications processor with eDRAM|publisher=Semiconductor Insights|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207204820/http://semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' 256&nbsp;MB eDRAM<ref name="3G_S_Processor"/> |display=320 × 480&nbsp;[[pixel|px]], {{convert|3.5|in|mm|0|abbr=on}}, 2:3 [[aspect ratio (image)|aspect ratio]], 18-bit (262,144-color) [[liquid crystal display|LCD]] with 163 [[pixels per inch]] (ppi) |audio=Two [[loudspeaker|speakers]], [[TRS connector#Aircraft headsets|TRRS headphone jack]], 20&nbsp;Hz to 20&nbsp;kHz [[frequency response]] (internal, headset), [[microphone]] |input=[[Multi-touch]] [[touchscreen]] display, [[#Audio|headset controls]], proximity and [[low-key lighting|ambient light]] sensors, 3-axis [[accelerometer]]<ref name="High Technology">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/high-technology.html|title=Apple&nbsp;- iPhone&nbsp; - Learn about high-tech features like Multi-Touch.|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref><br />'''3GS also includes:''' digital [[compass]]<ref name=Compass/> |camera='''Original & 3G:''' 2.0 [[pixel#Megapixel|megapixels]] with [[geotagging]]<br />'''3GS:''' 3.0 megapixels with [[camcorder|video]] ([[Video Graphics Array|VGA]] at 30&nbsp;[[frame rate|fps]]), geotagging, and automatic [[focus (optics)|focus]], [[color balance|white balance]], & [[exposure (photography)|exposure]] |connectivity=[[Wi-Fi]] ([[802.11b/g]]), [[Bluetooth#Bluetooth 2.0|Bluetooth 2.0+EDR]] ('''3GS:''' [[Bluetooth#Bluetooth 2.1|2.1]]), [[Universal Serial Bus|USB 2.0]]/[[Dock connector]]<br />[[Quad band]] [[GSM]] [[GSM frequency ranges|850 900 1800 1900]] MHz [[General Packet Radio Service|GPRS]]/[[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|EDGE]]<ref name="Original_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714051039/http://www.apple.com/iphone/specs.html|archivedate=2007-07-14|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Tech Specs|date=July 14, 2007|publisher=Apple and the [[Internet Archive#Wayback Machine|Wayback machine]]|accessdate=2009-01-19}}</ref><br />'''3G also includes:''' [[Assisted GPS|A-GPS]]; [[Tri band]] [[Universal Mobile Telecommunications System|UMTS]]/[[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] [[UMTS frequency bands|850, 1900, 2100]] MHz<ref name=3G_tech_specs /><br />'''3GS also supports:''' 7.2&nbsp;[[Megabit|Mbps]] [[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] |service=[[iTunes Store]], [[App Store]], [[MobileMe]] |dimensions='''Original:'''<br />{{convert|115|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|61|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|11.6|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)''<br />'''3G & 3GS:'''<br />{{convert|115.5|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|62.1|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|12.3|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)'' |weight='''Original & 3GS:''' {{convert|135|g|oz|abbr=on}}<br />'''3G:''' {{convert|133|g|oz|abbr=on}} |related=[[iPod Touch]] ([[List of iPhone and iPod Touch models|Comparison]]) }} '''ಐಫೋನ್‌''' ಎಂಬುದು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌]]ಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. [[ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ [[ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿ ಸಂದೇಶ]] ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫೋನ್‌]], [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] (ಇದು ವೀಡಿಯೊ [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗೆ ಸಮವೆನಿಸಿದೆ) ಹೊಂದಿದೆ. [[ಇ-ಮೇಲ್‌]], [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ವೈ-ಫೈ]] ಸಂಪರ್ಕವುಳ್ಳ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಫೋನ್‌ ಭೌತಿಕ ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಪರದೆಯು ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ [[ಕೀಲಿಮಣೆ]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ [[EDGE]] ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ವಾಡ್‌-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ [[GSM]] ಆಗಿತ್ತು; ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ 3.6 Mbps [[HSDPA]] ಹೊಂದಿರುವ [[UMTS]] ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನದು 7.2 Mbpsರಷ್ಟು HSDPA ಇಳಿಸಿ(ಪಡೆದು)ಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಪೆಲ್‌ [[HSPA]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿರದ ಕಾರಣ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 384 Kbpsಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld 3GS HSPA upload">{{cite web|url=http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|title=iPhone 3GS upload limited to 384 Kbps upstream|date=2009-06-09|publisher=Macworld.co.uk|accessdate=2009-07-31|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713185423/http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ [[ವದಂತಿ ಮತ್ತು ಊಹಾಪೋಹ]] ಗಳ ನಂತರ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು <ref>{{cite news|url=http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|title=Apple unveils iPhone|date=2007-01-09|accessdate=2008-04-06|author=Honan, Mathew|publisher=[[Macworld]]|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415223141/http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|author=Dolan, Brian|title=Timeline of Apple "iPhone" Rumors (1999–Present)|url=http://www.fiercewireless.com/story/timeline-apple-iphone-rumors-1999-present|accessdate=2008-02-17}}</ref> ತಕ್ಕುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕಿಯಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೆಸರುಳ್ಳ(ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬ್ರಾಂಡ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು 2007ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2007ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news|author=Grossman, Lev|title=Invention Of the Year: The iPhone|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1678581,00.html|date=2007-10-31|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615155450/http://www.time.com/time/business/article/0%2C8599%2C1678581%2C00.html|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಐಫೋನ್‌ 3G''' ಹೆಚ್ಚಿನ [[3G]] ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನೆರವಿನ [[GPS]] ಒಟ್ಟಾರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="3G_PR" /> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 17ರಂದು, ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]])ಗಾಗಿ, [[ಐಫೋನ್‌ OS]]ನ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2009ರ ಜೂನ್‌ 17ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.nbcsandiego.com/around_town/shopping/Apple-to-Announce-Version-3-of-iPhone-OS.html|publisher=[[NBC]] [[San Diego]]|work=Around Town|title=Apple Shows Off New iPhone 3.0|author=Weber, Scott|date=2009-03-17|accessdate=2009-03-20}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು '''ಐಫೋನ್‌ 3GS''' ಘೋಷಿತವಾಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ [[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತೋರಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಿಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌]] ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ [[ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/compare-iphones/|title=Compare iPhone 3GS and iPhone 3G|publisher=[[Apple Inc.]]|date=August 18, 2009}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 19ರಂದು U.S., ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನ ಆರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3G_S_PR">{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08iphone.html|title=Apple Announces the New iPhone 3GS—The Fastest, Most Powerful iPhone Yet|date=2009-06-08|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ 26ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3GS Aus">{{cite news|last=Dudley-Nicholson|first=Jennifer|url=http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|title=Apple unveils iPhone 3GS, says 'S' stands for speed|date=2009-06-09|accessdate=2009-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090611184239/http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|archivedate=2009-06-11}}</ref> ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಡೆಯಿತು. == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Iphone sales worldwide.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಐಫೋನ್‌ ಮಾರಾಟಗಳು.ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. Q1 ರಜಾ ಋತುವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:iPhone 3G Availability.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಐಫೋನ್‌ ಲಭ್ಯತೆ:]] ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ [[CEO]] [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]] ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಐಪಾಡ್‌‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="keynoteMacworld">{{cite news|last=Cohen|first=Peter|url=http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|title=Macworld Expo Keynote Live Update|publisher=[[Macworld]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-02-01|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|url-status=dead}}</ref> [[AT&amp;T ಮೊಬಿಲಿಟಿ]](ಅಂದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ವಯರ್ಲೆಸ್‌) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಈ ಉಪಕರಣ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮೂವತ್ತು ತಿಂಗಳು ನಡೆದು US$150 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೊಟೊರೊಲಾ ROKR E1]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ 'ಡಿಸೈನ್‌ ಬೈ ಕಮಿಟಿ' ಯತ್ನವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಹಯೋಗವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ, ಆಪೆಲ್‌ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಐಫೋನ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ-ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ಆಪೆಲ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="CNN secrets">{{cite web|url=http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|title=How Apple kept its iPhone secrets|last=Lewis|first=Peter|date=January 12, 2007|publisher=[[CNN|CNN Money]]|accessdate=2009-01-11|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210110636/http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Vogelstein|first=Fred|title=The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry|url=https://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone|work=[[Wired News]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=January 9, 2008|accessdate=2008-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509154531/http://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone|archive-date=2008-05-09|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು [[ಪ್ರಸ್ತಾವಿಕ ಭಾಷಣ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಪೆಲ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ [[FCC]]ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆರ್ಜಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಕಾರಣ, ಐಫೋನ್‌ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲ ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007 ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಜನ ಗ್ರಾಹಕರು ಐಫೋನ್‌ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="Original_release" /><ref name="AppleQ32007">{{cite web|url=http://images.apple.com/pr/pdf/q307data_sum.pdf|title=Apple Inc. Q3 2007 Unaudited Summary Data|accessdate=2008-06-06|date=July 25, 2007|format=PDF|publisher=[[Apple Inc.]]|quote=Consists of iPhones and Apple-branded and third-party iPhone accessories.}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ ಉಗಮವು [[UK]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ 2008ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಕಂಡಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನ್ನುವಂತೆ ಇವು ಆರು ದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="iPhone 3G launch countries">{{cite web|url=http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|title=Initial iPhone 3G Country Availability List|last=Costello|first=Sam|publisher=about.com|accessdate=2009-01-11|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605024205/http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿನಿಂದಲೂ, ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತು ದೇಶ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref name="3G_countries">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/countries/|title=iPhone 3G Coming to countries everywhere|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-04-12}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಜೂನ್‌, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ U.S., ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="3G_S_PR" /> ಐಪೋನ್‌ನ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಅತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇವರಲ್ಲಿ 40%ರಷ್ಟು 100,000 [[USD]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ವಿಸ್ತೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ 8 GB ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯ ಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ, ಮೂಲತಃ 8 GB ಐಫೋನ್‌ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಯ ಆರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಲೆ $599ರಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬಂದು ಈಗ $99 ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಐದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಪೆಲ್‌ 6.1 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="2009_Q1_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/01/21results.html|title=Apple Reports First Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-01-21}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ 2009ರ [[ಅರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ]]ದ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ 3.8 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ 3G ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. 3G ಮತ್ತು 3GS ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಇದುವರೆಗೂ 12.6 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ 33.75 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟಕಂಡಿವೆ. (Q4 2009).<ref name="2009_Q2_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/04/22results.html|title=Apple Reports Second Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-04-22}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ [[:File:iPhone sales per quarter.svg#Data and references|ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ.</ref> 2008ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವ್ಯವಹಾರ [[RIM]]ನ ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು. ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, [[ನೊಕಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್‌]] ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್‌ ಉತ್ಪಾದಕನಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕೆಲ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/10/21/apple_iphone_3g_sales_surpass_rims_blackberry.html|title=Apple iPhone 3G sales surpass RIM's Blackberry|publisher=[[AppleInsider]]|date=October 21, 2008}}</ref> U.S. ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 6.4 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದ್ದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲು. ಈ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಮುಂದುವರೆದ]]ಭವಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನಲಾದ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="2009_Q2_PR" /> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಪೋಗ್‌]] <ref name="NYT Pogue">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/27/technology/circuits/27pogue.html?|title=The iPhone Matches Most of Its Hype |last=Pogue|first=David|date=2007-06-27|publisher=New York Times|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಮೊಸ್ಬರ್ಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="Mossberg 3G">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g/?mod=ATD_search|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|last=Mossberg|first=Walter|date=2008-07-08|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref><ref name="Mossberg 3GS">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20090617/new-iphone-is-better-model-or-just-get-os-30/?mod=ATD_search|title=New iPhone Is Better Model–Or Just Get OS 3.0|last=Mossberg|first=Walter|date=2009-06-17|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಐಫೋನ್‌ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> == ಯಂತ್ರ ಸಾಧನ (ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣ) == [[ಚಿತ್ರ:iphonesensors.jpg|thumb|150px|left|ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇಧಕಗಳ ನೋಟ.]][[ಚಿತ್ರ:iPhone & iPhone 3G.jpg|thumb|right|ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯ ನೋಟ (ಎಡ), ಹಾಗೂ ಇಡಿಯಾಗಿ ದೃಢ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಐಫೋನ್‌ 3G.<ref name="iPhone back">[62]</ref>]][[ಚಿತ್ರ:iphone3gsensors.jpg|thumb|150px|left|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ (ತೋರಿಸಲಾದ) ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕಗಳು ಐಫೋನ್‌‌ 3GSನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ.]][[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G and 3G S backs.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ಹಿಂಬದಿ (ಎಡ) 3GSನಂತೆ ತದ್ರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. 3GSನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಳಪಿನ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 3Gಯ ನರೆಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಆಪೆಲ್ ಲೊಗೊವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.]] === ಭಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಂಶ (ಪರದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ಪುಟ್‌ ) === ಐಫೋನ್‌ನ [[ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ]] ಆಗಿದೆ. ಇದು 6.3 px/mm ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ 320 #480 px ಆಗಿರುತ್ತದೆ. 160 160 [[ppi]], [[HVGA]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೀಚುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಗಾಜನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 18-ಬಿಟ್‌ ರಂಗ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಇದು 262,144 ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು). [[ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, [[ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್‌]] ಸಂವೇದನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೂಲತಃ [[ಫಿಂಗರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{Citation|title=iGesture Game Mode Guide|last=Fingerworks, Inc.|date=2003|publisher=www.fingerworks.com|url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03|access-date=2009-04-30|archive-date=2009-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202101130/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03|url-status=dead}}</ref> ಕೈಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ರೆಕಾರ್ಡರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಚಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.1/}<ref name="pogueFAQ">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/11/the-ultimate-iphone-frequently-asked-questions/|title=The Ultimate iPhone Frequently Asked Questions|publisher=New York Times|date=January 11, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref name="pogueFAQ2">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/13/ultimate-iphone-faqs-list-part-2/|title=Ultimate iPhone FAQs list, Part 2|publisher=New York Times|date=January 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://electronics.howstuffworks.com/iphone2.htm|title=How the iPhone's touchscreen Works|publisher=[[How Stuff Works]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗುವ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಜಿಡ್ಡನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲ ಒಂದು [[ಒಲಿಯೊಫೊಬಿಕ್‌]] ಲೇಪನ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|first=Eric |last=Slivka |url=http://www.macrumors.com/2009/06/10/more-wwdc-tidbits-iphone-3g-s-oleophobic-screen-find-my-iphone-live/ |title=More WWDC Tidbits: iPhone 3G S Oleophobic Screen, "Find My iPhone" Live |publisher=Mac Rumors |date=2009-06-10 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ಮೂರು ಯುಕ್ತ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರದೆಯು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ [[ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕ]]ವು ಪರದೆ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಖ ಅಥವಾ ಕಿವಿಗೆ ತಗುಲಿದಾಗ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಟಚ್‌‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕವು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಶಕ್ತಿಯ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 3-ಅಕ್ಷೀಯ [[ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ (ಪ್ರತಿಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಭೂಚಿತ್ರಣ)ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]] ನಡುವೆ ಬದಲಿಸಿ ಸುಲಭದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Johnson|first=R. Collin|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|title=There's more to MEMS than meets the iPhone|publisher=[[EE Times]]|date=July 9, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929095647/http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|url-status=dead}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹುಡುಕಾಟ, ವೀಕ್ಷಣ, ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವುದು - ಇವು ನೇರ ಅಥವಾ ಎಡ-ಬಲ ಅಗಲ ಪರದೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಿಸಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/ipodtouch/guidedtour/tour/medium.html|title=iPod touch&nbsp;— A Guided Tour|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-09-23}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ (ಪರಿಷ್ಕರಣೆ) ಇ-ಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ತನ್ನ ನೆರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಫೋನ್‌ನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಬದಲಾಯಿಸುವದನ್ನು ಸಹ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಇನ್ಪುಟ್‌ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="3.0 official" /><ref name="3.0 Macworld" /> ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಗೆ [[ತೃತೀಯ ಬಲದ ಅಳವಡಿಕೆ]] ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌<ref name="Update 1.1.3" /> [[GPS]] ಯಂತ್ರಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ವೈ-ಫೈ ಜಾಲ [[ಟ್ರೈಲ್ಯಾಟರೇಷನ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.howardforums.com/printthread.php?t=1383413&|title=Memo: iPhone does not use triangulation|last=XFF [[List of Latin phrases: E|et al.]]|date=2008-06-13|publisher=HowardForums|accessdate=2009-06-01}}</ref> ಗಳ ಬಳಸುವಂತೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS [[A-GPS]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕಾಂಪಾಸ್‌]] ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Compass" /> ಐಫೋನ್‌ನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಿವೆ. ವೇಕ್‌/ಸ್ಲೀಪ್‌, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ ಹಿಗ್ಗಿಸು/ಕುಗ್ಗಿಸು, ರಿಂಗರ್‌ ಆನ್‌/ಆಫ್‌. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಲೋಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಏಕೈಕ 'ಹೋಮ್‌' ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀ ಒತ್ತಿದಾದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ [[ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]]ನ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಮತ್ತು 3GSನ ಹಿಂಬದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ GSM ಸಂಕೇತದ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10012420-37.html?tag=mncol;title|title=Apple, AT&T mum on iPhone 3G issues|publisher=[[CNET Networks]]|accessdate=2008-09-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 8 GB ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ.ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ 16 GB ಮಾದರಿಯು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮಾಹಿತಿ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಎರಡೂ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === (ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಪುಟ್‌) ಶ್ರವಣಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು === [[File:IPhone-bottom.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (ಎಡ) ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ (ಬಲ) ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು. ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಒಂದನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಧ್ವನಿಯು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.]] ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಲೌಡ್‌ಸ್ಪೀಕರ್‌]] ಉಂಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಫೋನ್‌ನ ತಳದಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಬಲಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಇದೆ. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಫೋನ್‌ನ ಎಡಭಾಗ ಹಾಗೂ ಐಪಾಡ್‌ ಅಳವಡಿಕೆ ಸ್ಲೈಡರ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳನ್ನು [[ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಫ್ರೀ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ 3.5&nbsp;mm [[TRRS ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಮೇಲಬದಿಯ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="TRRS">{{cite web|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Tip+and+ring|title=tip and ring|work=Computer Desktop Encyclopedia|publisher=The Computer Language Company Inc.|accessdate=2009-03-15}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಕವಚದ ಒಳಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಇಲ್ಲದ ಹಲವು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡದು.<ref name="Original Cnet review" /><ref>{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|title=That damned recessed iPhone headphone jack|publisher=[[ZDNet]]|accessdate=2008-06-06|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629052413/http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|url-status=dead}}</ref> ಫ್ಲಷ್‌-ಮೌಂಟೆಡ್ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಜೊಡಣೆ ಹೊಂದಿರುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡನ್ನು ಬೇಕಾದ ಹಾಗೆ ಬದಲಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ ಮುಟ್ಟದೆಯೇ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು/ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಬಳಿಯಿರುವ ಬಹುಉದ್ದೇಶಿತ ಬಟನ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕೀಲಿಮಣಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Review: iPhone headsets">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/133445/2008/05/iphoneheadsets.html|title=Review: iPhone headsets|last=Frakes|first=Dan|date=May 14, 2008|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-10}}</ref> ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳುಳ್ಳ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Earbuds with volume">{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB770G/A?fnode=MTY1NDA0Ng&mco=MjE0NDgxMg|title=Apple Earphones with Remote and Mic|publisher=Apple Store|accessdate=2009-05-19}}</ref> [[HSP]] [[ಪ್ರೊಫೈಲ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಸ್ತಂತು ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ 2.x+EDR]] ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[A2DP]]ಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ]] ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3.0 official"/> ಅನುಮೋದನೆಯಾಗದ ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಐಫೋನ್‌ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[OBEX]] [[ಫೈಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್‌]] [[ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್‌]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/01/ibluetooth-team-achieves-obex-file-transfer.ars|title=iBluetooth team achieves OBEX file transfer|last=Sadun|first=Erica|date=2009-01-26|publisher=Ars Technica|accessdate=2009-05-12}}</ref> ಇಂತಹ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ಸಂಗೀತ, ವೀಡಿಯೊಗಳಂತಹ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರೆ ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ ಯುಳ್ಳ ಸಕ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. [[576i]] ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ ವರೆಗಿನ ಕಾಂಪೊಸಿಟ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್‌ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಮೂಲಕ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|title=Apple Component AV Cable|publisher=[[Apple Inc.]]|work=[[Apple Store (online)|Apple Online Store]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231025407/http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಫೋನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭ್ಯವಾಗುವವರೆಗೂ, ಐಫೋನ್‌ [[ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ]]ಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="3.0 official"/> === ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ವಿದ್ತ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನದ ವಸ್ತು) === [[File:IPhone 3G S sides.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3GSನ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಭಾಗಗಳು ಐಫೋನ್‌ 3Gಯಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಮೂಲತಃ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುವಿನದ್ದಾಗಿದ್ದವು.ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ: ಆನ್‌/ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಚ್‌, SIM ಕಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಜಾಗ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌, ನಿಃಶಬ್ದ ಸ್ವಿಚ್‌, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು. ಮೇಲ್ಭಾಗ: ಸ್ಪೀಕರ್‌, ಪರದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪುನರ್ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವಿದೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆ, ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದು.<ref name="Original Cnet review">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/smartphones/apple-iphone-8gb-at/4505-6452_7-32309245.html|title=Apple iPhone - 8GB (AT&T)|last=German|first=Kent|coauthors=Donald Bell|date=June 29, 2007|publisher=Cnet review|pages=1 and 2|accessdate=2009-01-10|archive-date=2009-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101013627/http://reviews.cnet.com/smartphones/apple-iphone-8gb-at/4505-6452_7-32309245.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Mobile Burn review">{{cite web|url=http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=3526|title=Review: Apple iPhone, In-Depth|last=Oryl|first=Michael|date=July 3, 2007|publisher=Mobile Burn|accessdate=2009-01-10|archive-date=2010-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106163724/http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=3526|url-status=dead}}</ref> [[ಐಪಾಡ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡುವ ರೀತಿ]]ಯಂತೆಯೇ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ USB ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಐಫೋನ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, 'USB ಟು AC ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌' (ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌,' ಸಹಿತ) ತಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (ವಿದ್ಯುನ್ನೆಲೆ)]]ಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಉಪಕರಣೆಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ(ಸ್ಟೀರಿಯೊಗಳು, ಕಾರ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌, ಸೌರ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು) ಸಹ ಲಭ್ಯ.<ref>{{Citation|title=Hit the Road, Mac: iPod Power Aid|newspaper=Mac<nowiki>|</nowiki>Life|pages=32–33|year=2009|date=June 2009|issue=29}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ (ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ) ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆ-ಪ್ರಯೋಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು 400 ಬಾರಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್‌ ಆದ ನಂತರ ತನ್ನ ಆವರ್ತನೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 80%ರಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ'<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/batteries/iphone.html|title=Batteries—iPhone|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ನ ಜಾಲತಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಮೂಲತಃ ಐಪೋನ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಟಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌), 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ 250 ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗಿನ 'ಸನ್ನದ್ಧ' ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="jun18PressRelease" /> ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="3G_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs-3g.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3GS ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗೂ ವೀಡಿಯೊ, ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), 30 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ, ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="3G_S_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಹಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/reviews/2008/07/iphone3g-review.ars/6|title=The Second Coming: Ars goes in-depth with the iPhone 3G|publisher=Ars Technica|author=Cheng, Jacqui|coauthors=Chartier, David; Ecker, Clint|date=2008-07-14|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gizmodo.com/5024412/iphone-3g-review|title=iPhone 3G Review|author=Lam, Brian|publisher=Gizmodo|date=2008-07-11|2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/09/AR2008070900177.html|title=First iPhone 3G Reviews: Mossberg: Battery 'Significant Problem'; Pogue: Limited 3G, Good Audio|author=Kramer, Staci D.|publisher=MocoNews|work=The Washington Post|date=2008-07-09|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|author=Mossberg, Walter S.|publisher=The Wall Street Journal|date=2008-07-08|accessdate=2009-06-23}}</ref> ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು [[ಜೆ. ಡಿ. ಪಾವರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಸೊಷಿಯೆಟ್ಸ್‌]] ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಗೆಡಹಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು: 5 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 2.<ref name="JD_Power">{{cite web|url=http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?id=2008240|title=2008 Business Wireless Smartphone Customer Satisfaction Study|date=2008-11-06|publisher=[[J. D. Power and Associates]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090528180840/http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?ID=2008240|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|title=Apple's iPhone wins J.D. Power award|last=Krazit|first=Tom|date=2008-11-06|publisher=CNET|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210347/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|url-status=dead}}</ref> [[ಖಾತರಿಯ (ವಾರಂಟಿ) ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವಧಿಗೂ ಮುಂಚೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೆ, ಫೋನ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/support/iphone/service/faq/|title=iPhone Service Frequently Asked Questions|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಖರೀದಿಯ ಅವಧಿಯಿಂದ ವಾರಂಟಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಸಿಂಧುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಪೆಲ್‌ಕೇರ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕನ್ಸ್ಯುಮರ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಗ್ರಾಹಕರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು, ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರು ತೆರಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಕರಾರೊಂದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.<ref name="LeeEllen">{{cite news|last=Lee|first=Ellen|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|title=Will a Cheaper iPhone click before Christmas?|publisher=San Francisco Chronicle|date=July 11, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612160048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ವರೆಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಳ್ಳುಗರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ,<ref name="LeeEllen" /><ref>{{cite news|last=Wong|first=May|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/08/AR2007070800562_pf.html|title=Apple Issues Battery Program for IPhone|publisher=Washington Post|date=2007-07-08|accessdate=2007-07-08}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದವರು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಗೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇದು ಸಮನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 2007ರಿಂದಲೂ, ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಕಿಟ್‌ಗಳು ಸುಲಭ ಬೆಲೆಗೆ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/07/31/iphones-first-sketchy-battery-replacement-kit-appears/|title=iPhone's first sketchy battery replacement kit appears|publisher=[[Engadget]]|date=July 31, 2007}}</ref> ಇದು ಆಪೆಲ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಯೋಜನಾ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಿಟ್‌ ಸಣ್ಣ ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಂತೆಯೇ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ [[ಬೆಸೆ-ಜೋಡಿಸ]]ಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹೊಸದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಕಬ್ಬಿಣ ಲೋಹದ [[ಬೆಸುಗೆ ಉಪಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3Gಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಜೋಡಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಲ್ಲಿ ವಾರಂಟಿ ಅಸಿಂಧುವಾಗುವುದು.<ref name="3G quasi-replaceable battery">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|title=The iPhone 3G Battery Is Quasi-Replaceable|last=Wilson|first=Mark|date=July 10, 2008|publisher=Gizmodo|accessdate=2009-01-10|archive-date=2009-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129230612/http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|url-status=dead}}</ref> === ಕ್ಯಾಮೆರಾ(ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ) === ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಫಿಕ್ಸೆಡ್‌-ಫೊಕಸ್‌ (ಸ್ಥಿರತೆಯ) 2.0 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌]] [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಥಿರ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಲೀ, ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಅಥವಾ ಆಟೊಫೊಕಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಮುದ್ರಣ ಇರುವದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, [[ಆಪಲ್ ನ ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಮೀರಿ(ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ) ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ತರಹದ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ(ಎಡಭಾಗದ ಕೀಲಿಮಣೆ)ಯುಳ್ಳ ವರ್ಷನ್‌ 2.0ರಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು]] ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಜಿಯೊಕೊಡೆಡ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ತೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ನಿವಿಷನ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ 3.2 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಟೊಪೊಕಸ್‌, ಆಟೊ ವೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆಟೊ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ (10 ಸೆ.ಮೀ. ವರೆಗೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/12/apple-may-bump-camera-in-next-gen-iphone-to-5-megapixels.ars|title=Apple may bump camera in next-gen iPhone to 5 megapixels|date=2009-12-23|first=Chris|last=Foresman|publisher=[[Ars Technica]]|accessdate=2009-12-23}}</ref> ಇದು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ 30 ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ [[VGA]] ವೀಡಿಯೊ<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/video-recording.html|title=Apple - iPhone - Record, edit, and shoot video.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/photos.html|title=Apple - iPhone - Take photos with a 3-megapixel camera.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಆಧುನಿಕ [[CCD]] ಆಧಾರಿತ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು [[ರೊಲಿಂಗ್‌ ಷಟರ್ಸ್‌]] ತರಹದ ಪ್ರಭಾವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ನಂತರ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ [[ಕ್ರಾಪ್‌]] ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್]]‌, [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಅಥವಾ ಇತರೆ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. === ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು SIM === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 4 GB ಅಥವಾ 8 GB ಆಂತರಿಕ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 4 GB ಮಾದರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|title=Apple kills 4 GB iPhone, cuts 8 GB price to $399 - iPhone Atlas|date=September 5, 2007|publisher=iPhone Atlas|access-date=ಜನವರಿ 28, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2012|archive-url=https://archive.is/20120905050935/http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 16 GB ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಇತರ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{cite news|http://www.macworld.com/article/131959/2008/02/iphoneipodtouch.html|publisher=[[Macworld]]|title=Apple offers 16GB iPhone, 32GB iPod touch|date=February 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯು 16 GBಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. 8 GB ಮಾದರಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಯು 16 GB ಮತ್ತು 32 GB ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಆಂತರಿಕ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಲಾಟ್‌,ಅಥವಾ SIM ಕಾರ್ಡ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತೃರಿತ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G box contents.jpg|thumb|ಐಫೋನ್ 3Gಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ; ಐಫೋನ್‌ 3G, ಬಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಪಿಡಿ (ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ), SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ; ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು,USB ತಂತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌.]] ಉಪಕರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಟ್ರೇನಲ್ಲಿ [[SIM ಕಾರ್ಡ್‌]]ನ್ನು ಕೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಥವಾ SIM ತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯ (ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನೊಂದಿಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಲೋಹ ಸಲಕರಣೆ) ಮೂಲಕ SIM ಟ್ರೇಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1438|title=Removing SIM card|publisher=Apple|date=2008-07-10|accessdate=2009-06-11}}</ref><ref>{{cite news|last=Diaz|first=Jesus|title=iPhone 3G's New SIM Ejector Tool Makes It Instant Must-Buy|language=[[ಆಂಗ್ಲ|English]]|publisher=[[Gawker Media]]|work=[[Gizmodo]]|date=June 9, 2008|url=http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|accessdate=2008-06-24|archive-date=2008-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080618031423/http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದೇಶ.<ref name="Carrier unlocking list" /> === ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು (ಆರ್ದ್ರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಕಗಳು) === ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಉಪಕರಣ [[ನೀರಿನಿಂದ ಹಾನಿ]]ಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ [[ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಬಳಿಯಿರುವ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Charlie Sorrel|title=IPhone Water Sensor Revealed|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|date=October 16, 2007|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2007/10/iphone-water-se/|accessdate=November 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091125032517/http://www.wired.com/gadgetlab/2007/10/iphone-water-se/|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 25, 2009|url-status=dead}}</ref> ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿಯಡಿ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪಕರಣವು ತೇವವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂವೇದಕಗಳು ತಿಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆಬರಬಹುದು. ಆದರೂ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ'ಟ್ರಿಪ್‌' ಆಗಬಹುದು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲುಂಟಾಗುವ [[ಬೆವರು]] ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=David Martin|title=Sweaty workouts killing iPhones?|publisher=[[Cnet]]|date=April 8, 2009|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|accessdate=November 5, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028002902/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|url-status=dead}}</ref> ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಲವು ಇತರೆ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ]]ದ ಕವಚದ ಹಿಂದೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ನೇರಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿನ [[ಹಬೆ]] ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಲ್ಪಮಟ್ಟದ [[ಪರಿಸರೀಯ ತೇವ]]ವೂ ಸಹ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವೇದಕಗಳ ಅಳವಡಿಸಿದ ತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಯೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Lisa Respers|title=Moisture, cold irritate some smart phone users|publisher=[[CNN]]|date=April 14, 2009|url=http://edition.cnn.com/2009/TECH/04/14/smart.phones.buggy/index.html|accessdate=November 5, 2009}}</ref> === ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಶಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೈಪಿಡಿ, [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಹಾಗೂ [[USB]] ತಂತಿ ಸೇರಿ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ 3G ಐಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ([[ಇಯರ್‌ಬಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಸಹಿತ), ಹಾಗೂ, ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಕವಚ ಇತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯೂ ಇದೆ (ಮೂಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ (ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಬಟನ್‌ಗಳ ಸಹಿತ) ಇವೆ.<ref name="Earbuds with volume" /> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದೇ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡಣೆ)ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಡಾಕ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB484G/A?fnode=MTY1NDAzOQ&mco=MjE0NjMxOA|title=Apple iPhone 3G Dock|publisher=Apple Store|accessdate=2009-06-14|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703143635/http://store.apple.com/us/product/MB484G/A?fnode=MTY1NDAzOQ&mco=MjE0NjMxOA|url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌' ಉಂಟು. ಇದರಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌]]ನಿಂದ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]], ಅಥವಾ [[ಪೆರು]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಉಂಟು. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]]) [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ಎಂಬ [[ಕಾರ್ಯಾನುಕೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌)]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5 ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ 'ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌|ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5]] ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ '[[ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌]]]]'ನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪಾವರ್‌VR]] ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ (ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಒಪನ್‌GL ES]] 2.0),<ref name="3G_S_PR" />, ಇದು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ [[ಮೋಷನ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್‌]]ಗೆ (ಚಲಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಪಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (4 to 32 GB) ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ಅರ್ಧ [[GB]]ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="VersatileFlash">{{cite web|last=Haslam|first=Karen|url=http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=16927|title=Macworld Expo: Optimised OS X sits on 'versatile' flash|publisher=[[Macworld]]|date=January 12, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ, ಆಪೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗದು. ಬದಲಿಗೆ ಅವನ್ನು ಬರೆದು ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌‌ನಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ನಿಭಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ [[ವರ್ಷನ್‌ 7.3 ಅಥವಾ ಆನಂತರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ]] ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿ 10.4.10 ಟೈಗರ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಹಾಗೂ 32-ಬಿಟ್‌ ಅಥವಾ 64-ಬಿಟ್‌ [[ವಿಂಡೋಸ್‌ XP]] ಅಥವಾ [[ವಿಸ್ಟಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|title=iPhone: Minimum system requirements|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-07-13|archive-date=2007-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070903231507/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7.6ನ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ XP ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟಾದ 64-ಬಿಟ್‌ ಅವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title="Apple's iTunes 7.6 plays nice with 64 bit Vista"|url=http://www.engadget.com/2008/01/15/apples-itunes-7-6-plays-nice-with-64-bit-vista/|publisher=[[Engadget]]|date=January 15, 2008|accessdate=2008-01-22}}</ref> 64-ಬಿಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೂ'ಸಹ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|title=iTunes is now 64-bit|publisher=PlanetAMD64|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412033719/http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ಉಚಿತ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳುಂಟು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|title=To Upgrade or Not: the iPhone 3G S Dilemma|publisher=Macworld Canada|date=June 24, 2009|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626094545/http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 8.2ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="3G_S_PR" /> ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಾ ತುಣುಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news|laste=Kharif|first=Olga|url=http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2007/07/coming_soon_iph.html|title=Coming Soon: iPhone Software Updates|publisher=[[BusinessWeek]]|date=July 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವ ತನಕ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಬಳಕೆದಾರರು ಮೊದಮೊದಲು ಕರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="2.1">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135515/2008/09/iphone21.html|title=Apple releases iPhone 2.1 update|last=Cohen|first=Peter|date=2008-09-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|title=iPhone 3G Connection Issues Caused by Immature Infineon Chipset?|last=Aviv|date=August 12, 2008|publisher=MacBlogz|accessdate=2008-12-17|archive-date=2008-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908131836/http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|url-status=dead}}</ref> === ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌) === [[ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]] ಮುಖಪುಟವನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರ-ರೂಪದ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತವನ್ನಾಲಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀಲಿಮಣಿ ಒತ್ತಿ ಮುಖಪರದೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಾದರೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="home screen">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/homescreen.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Home screen|year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖಪರದೆಯು ಕೆಳಕಂಡ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಸಂದೇಶಗಳು ([[SMS]] ಮತ್ತು [[MMS]] ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ), ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌, ಫೋಟೋಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]], ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳೂ, ನಕ್ಷೆಗಳು ([[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]), ಹವಾಮಾನ, ಧ್ವನಿ ಮೆಮೊಗಳು, ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಗಡಿಯಾರ, ಗಣಕ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ (ಮಳಿಗೆ)]], [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಹಾಗೂ (ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾತ್ರ) [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ]]. ಪರದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ದೂರವಾಣಿ]], [[ವಿ-ಅಂಚೆ]], [[ಸಫಾರಿ]] (ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ([[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]]) ಐಫೋನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ‌ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|title=iPhone Applications|publisher=[[Apple Inc.]]|date=July 11, 2007|accessdate=2007-11-04|archive-date=2008-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311142319/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 15ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ 1.1.3 ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರು 'ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌' (ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮುಖಪುಟ ಐಕನ್‌ಗಳು) ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ನಂತರ, ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂಬತ್ತು ಇತರೆ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಆ ಮುಖಭಾಗದ ಪರದೆಗಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Update 1.1.3">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/15iphone.html|title=Apple Enhances Revolutionary iPhone with Software Update|date=January 15, 2008|publisher=Apple|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡನೆಯಿಂದ)ನಿಂದ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟವೂ ಗರಿಷ್ಠ ಹದಿನಾರು ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಡಾಕ್‌ ಗರಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಐಕನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ನ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಶಾಲಮಟ್ಟದ'ಹುಡುಕು' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಮುಖಪುಟದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[ಸ್ಪಾಟ್ಲೈಟ್‌]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="3.0 official"/> ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಇನ್ಪುಟ್‌ನ್ನೂ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾದ ಜಟಿಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆರಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ನ [[ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯಾ ತಂತ್ರ]]ವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎರಡು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಅಗಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜಾಲ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಹತ್ತಿರ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ 'ಪಿಂಚಿಂಗ್‌' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬೆರಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತರುವುದರಿಂದ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಮೆನುವಿನ ಸುರುಳಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಪಟ್ಟಿಯು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಘರ್ಷಣೆ]]ಗೊಳಗಾದಂತೆ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ ನೈಜ ವಸ್ತುವೊಂದರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ [[ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ]] [[ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬರುವ ಉಪ-ಆಯ್ಕೆ (ಸಬ್‌-ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌), ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹಾಯುವ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ (ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌) ಮೆನು, ಹಾಗೂ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗೆಲ್ಲ ಮೆನು ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಸ್ಥಿರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆನು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಹಿಂದೆ (ಬ್ಯಾಕ್‌)' ಬಟನ್‌ ಫೊಲ್ಡರಿನ ಹೆಸರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. === ದೂರವಾಣಿ === [[ಚಿತ್ರ:iPhone Calling.png|thumb|ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಹಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಪರದೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಆಡಿಯೊ [[ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]], ಕರೆಯನ್ನು ಕೆಲಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕರೆ ಒಳಬರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, [[ಕರೆಯುವವರ ID]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕರೆಯೊಂದು ಒಳಗೆ ಬಂದಾಗ ಹಾಡೊಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕರೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ, ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಪರದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂವೇದನಾ ಸರ್ಕ್ಯುಟನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಈ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಐಫೋನ್‌ [[ವೀಡಿಯೊ ಕರೆ]] ಅಥವಾ [[ವೀಡಿಯೊಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]] ಗೆ ನೆರವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಉಪಕರಣದ ಎದುರು-ಬದುರಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/08/13/mirror-based-video-conferencing-developed-for-iphone/|title=Mirror-based video conferencing developed for iPhone|first=Donald|last=Melanson|publisher=[[Engadget]]|date=2007-09-13|accessdate=2009-12-20}}</ref> ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ [[ಧ್ವನಿ ಡಯಲಿಂಗ್‌]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137421/2008/12/voicedialers.html|title=Review: iPhone voice dialers|last=Tessler|first=Franklin|date=2008-12-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-09}}</ref> ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಡಯಲ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Voice_Control">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/voice-control.html|title=iPhone: Make calls and play music using voice control|date=2009-06-10|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ [[ವಿಷುಯಲ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ ಮೇಲ್‌]] <ref name="VV_abroad">{{cite web|url=http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail/|title=iPhone 3G carriers, Apple vary on Visual Voicemail|last=Starrett|first=Charles|date=2008-06-11|publisher=[[iLounge]]|accessdate=2009-05-24|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613074505/http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail|url-status=dead}}</ref> ಲಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸದ್ಯದ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದವರ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಳಬಂದ ಸಂದೇಶ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು (ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಆಲಿಸಿ, ಅಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಸಂಗೀತ [[ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಡಿನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು 3ರಿಂದ 30 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಏರಬಹುದು; ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಧ ಸೆಕೆಂಡಿನಿಂದ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವರೆಗೆ ತಡೆಯಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ಸತತವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸ]]ಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ 'ಗಿರಾಕಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ'ಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಗ್ಯಾರಿಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ('ಗರಾಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌?') ಆವೃತ್ತಿ 4.1.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ (ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಕೇವಲ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]])<ref name="GarageBand1">{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|title=How to create custom ringtones in GarageBand 4.1.1|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-12-15|archive-date=2007-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20071215060626/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ<ref name="third party ringtones">{{cite news|last=Gilbertson|first=Scott|title=How to Make Custom IPhone Ringtones Without Paying Apple $2|url=https://www.wired.com/software/coolapps/news/2007/09/ringtone_hacks|work=[[Wired magazine]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=September 12, 2007|accessdate=2008-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516092956/http://www.wired.com/software/coolapps/news/2007/09/ringtone_hacks|archive-date=2008-05-16|url-status=dead}}</ref>). === ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ === ಸಂಗೀತದ ಸಂಕಲನದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಅಥವಾ ಸದ್ಯದ [[ಸಿಂಬಿಯನ್‌]] [[S60]] ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಹಾಡು]]ಗಳು, [[ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದ]]ರು, [[ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳು, [[ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳು, [[ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌]]ಗಳು (ನುಡಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿ), [[ಗಾಯನ ಶೈಲಿ]]ಗಳು, [[ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ]]ರು, [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌]]ಗಳು, [[ಆಡಿಯೊಹೊತ್ತಿಗೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗ್ರಹಣ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಕವರ್‌ ಫ್ಲೊ]] ನೋಡಲು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಗೆ ತರಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ, ಈ ಲಕ್ಷಣವು ವಿವಿಧ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಕವಚಗಳನ್ನು ಸುರುಳಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳು ಹಾಯಿಸಿ ಸುರುಳಿ ದೃಶ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾಡುಗಳ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ನುಡಿಸಲು, ಮುಂದೂಡಲು ಅಥವಾ ಪುನಾವತಿಸಲು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಆಪೆಲ್‌ ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ [[ಜೀನಿಯಸ್‌ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]] ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="Voice_Control" /> [[ಚಿತ್ರ:iPhone Image Viewer.jpg|thumb|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರತೆಯ]] ನ್ನು ಐಫೋನ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1797|title=What is Gapless Playback?|accessdate=2008-05-13|publisher=[[Apple Inc.]]}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ [[ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಪಾಡ್‌]]ಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅಗಲ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ [[TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಗಲ ಪರದೆ ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ಣಪರದೆ]]ಗಳ ನಡುವೆ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಡಬಲ್‌-ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]]ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://daringfireball.net/linked/2007/september#thu-27-wifi|title=The Reason It’s Called the Wi-Fi Music Store|date=September 30, 2007|accessdate=2008-01-06|first=John|last=Gruber|publisher=[[Daring Fireball]]|authorlink=John Gruber|work=Linked List}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು, ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಫಾರಿಯಂತೆಯೇ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸುರುಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಫೊಟೊಸ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಐಫೋಟೊ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಫೋಟೊ]] ಅಥವಾ [[ಅಪೆರ್ಚೂರ್‌]] ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವ [[ಫೊಟೊಷಾಪ್‌]] ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಧ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. === ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಜೋಡಣೆ ಅಥವಾ ಕೊಂಡಿ === [[ಚಿತ್ರ:Wikipedia Main Page on iPhone.png|thumb|240px|ಐಫೋನ್‌ ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟವು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ವೈ-ಫೈ]] ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[GSM]] ಅಥವಾ [[EDGE]] ಜಾಲಕ್ಕೆ (ಇವೆರಡೂ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ([[2G]]) ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು) ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ [[UMTS]] ಮತ್ತು [[HSDPA]] 3.6,<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|title=Apple's Joswiak: iPhone 3G Runs Fast HSDPA 3.6, Not Slower 1.8|publisher=Gearlog|accessdate=2008-10-12|archive-date=2008-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081004215201/http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|url-status=dead}}</ref> ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[HSUPA]] ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GS HSDPA 7.2ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld_3G_S">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141031/2009/06/iphone3gs.html?lsrc=top_1|title=iPhone 3GS offers speed boost, video capture|last=Michaels|first=Philip|coauthors=Jason Snell|date=2009-06-08|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-08}}</ref> AT&amp;T ಜುಲೈ 2004ರಲ್ಲಿ [[3G]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="3G rollout">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2004/07/20/at-t-wireless-introduces-3g-wireless/|title=AT&T Wireless introduces 3G wireless|last=Rojas|first=Peter|date=July 20, 2004|publisher=[[Engadget]]|accessdate=2008-12-17}}</ref> ಆದರೆ, USನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವಷ್ಟು ದಕ್ಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ 2007ರ ಅವಧಿಗೆ ಅಂದರೆ ತಡವಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು.<ref name="pogueFAQ" /><ref>{{cite web|url=http://www.macnn.com/articles/07/09/18/jobs.uk.cell.carrier.qa/|title=Jobs: battery life issues delaying 3G iPhone|publisher=MacNN|accessdate=2008-06-06}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ದೃಢೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[802.1X]]ಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="802.1x">{{cite web|url=http://www.apple.com/au/iphone/enterprise/|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Enterprise|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-11}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಐಫೋನ್‌ ಕೋರುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ ನೀಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸೀಮಿತ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಕೈಬೆರಳಿಂದ ಸೇರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|title=iPhone: About Connections Settings|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071019015540/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಜಾಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯತೆ ಮೇರೆಗೆ EDGE ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|title=iPhone: Connecting to the Internet with EDGE or Wi-Fi|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011042909/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿ, ಐಫೋನ್‌‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು 2Gಯ ಬದಲು 3G ಗೆ, ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="3GSpeeds">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/wireless.html|title=Apple -iPhone&nbsp;— Features - 3G |year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನಲ್ಲಿರುವ ವೈ-ಫೈ, [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಮತ್ತು 3Gಯನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏರ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ ರೀತಿಯು ಇತರೆ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಗರಿಷ್ಠ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ದರ 1.4 [[Mbps]]ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=25791|title=AT&T to Offer Next-Generation iPhone on Its High-Performance 3G Network|date=2008-06-09|publisher=AT&T|accessdate=2009-06-09}}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಆದ ಕಡತಗಳು 10 MBಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು. ಇ-ಮೇಲ್‌ ಲಗತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡತದ ಗಾತ್ರ ಮಿತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಒಂದು [[ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರ]] ಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref name="iPhone: Beat 10MB 3G download limit">{{cite web|url=http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|title=iPhone: Beat 10MB 3G download limit|access-date=2010-01-28|archive-date=2010-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216173216/http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಸಫಾರಿ]] ಐಫೋನ್‌ನ [[ಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನ]]ವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಜಾಲ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು; ಬೆರಳಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|title=iPhone: Zooming In to See a Page More Easily|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225113959/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://solution.allthingsd.com/20070626/the-iphone-is-breakthrough-handheld-computer/|title=The iPhone Is a Breakthrough Handheld Computer|author=Mossberg and Boehret|quote=The iPhone is the first smart phone we’ve tested with a real, computer-grade Web browser, a version of Apple’s Safari. It displays entire Web pages, in their real layouts, and allows you to zoom in quickly by either tapping or pinching with your finger.|date=June 26, 2007}}</ref> ಐಫೋನ್‌ [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌]] ಆಗಲೀ [[ಜಾವಾ]] ಆಗಲೀ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.ericklein.com/2008/03/btw-i-love-apple.html|title=BTW, I love Apple!|date=March 9, 2008|accessdate=2008-05-07}}</ref> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, [[UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು 'ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.|UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು '[[ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು]]' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="asaiphoneban">{{cite web|url=http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|title=ASA Adjudications: Apple (UK) Ltd|date=2008-08-27|accessdate=2009-03-10|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420040228/http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|url-status=dead}}</ref>]] ಐಫೋನ್‌ [[SVG]], [[CSS]], [[HTML]] [[ಕ್ಯಾನ್ವಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾನ್ಜೊ]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="iPhone Atlas OS 2.0">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10115415-233.html?tag=mncol;title|title=iPhone OS 2.0 will include Bonjour, full-screen Safari mode, more|last=Wilson|first=Ben|date=March 8, 2008|publisher=iPhone Atlas|accessdate=2009-01-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="riactant">{{cite web|url=http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|title=Apple iPhone Tech Talk Debriefing&nbsp;— Part 2 (Vector graphics and animation)|last=riactant|date=August 27, 2007|publisher=The General Theory of RIAtivity|accessdate=2009-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071108221705/http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|archivedate=2007-11-08|url-status=dead}}</ref> ನಕ್ಷೆಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]ನ್ನು ನಕ್ಷೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಐಚ್ಛಿಕತೆ ಮೇರೆಗೆ ನಿಗದಿತ [[ಸಂಚಾರ]] ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸನಿಹದ [[ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌]] ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ನಂತರ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಯಾರಿಗೋ [[ಆಕಸ್ಮಿಕ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಕರೆ]] ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="keynoteMacworld" /><ref name="keynoteEngadget">{{cite web|last=Block|first=Ryan|url=http://www.engadget.com/2007/01/09/live-from-macworld-2007-steve-jobs-keynote/|title=Live from Macworld 2007: Steve Jobs keynote|publisher=[[Engadget]]|date=January 9, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಬೀದಿ ನೋಟ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಷನ್‌ 2.2 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ದೇಶನವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="2.2" /> ಐಫೋನ್‌ 3GS ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ದಿಕ್ಸೂಚಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಬಹುದು.<ref name="Compass">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/maps-compass.html|title=Apple - iPhone - Get directions with GPS maps and a new compass.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]] ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[H.264]] ಕೊಡೆಕ್‌ ಬಳಸಿ ಎನ್ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾದಾ[[ಹವಾಗುಣ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಕ್‌]] (ಷೇರು ಮಾಹಿತಿ)ತುಣುಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧೆಡೆ ವೀಕ್ಷಿಸುವರು. [[ಗೂಗಲ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಐಫೋನ್‌ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕು, ವಿಷಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="GoogleSearches">{{cite web|last=Lane|first=Slash|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/02/14/google_iphone_usage_shocks_search_giant.html|title=Google iPhone usage shocks search giant|publisher=[[AppleInsider]]|date=February 14, 2008|accessdate=2008-02-18}}</ref> [[ಡಾಯಿಚ್‌ ಟೆಲೆಕಾಮ್‌]] [[CEO]] ರೆನೆ ಒಬರ್ಮನ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, 'ಐಫೋನ್‌ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರ ಸರಾಸರಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆಯು 100 [[ಮೆಗಾಬೈಟ್‌]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರಾರು-ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ 30 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.'<ref name="iPhoneDataBoom">{{cite web|url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|title=iPhone Data Booms at T-Mobile|publisher=Unstrung|date=January 30, 2008|accessdate=2008-02-18|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207070137/http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ 98%ರಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು 88%ರಷ್ಟು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು [[ನೀಲ್ಸೆನ್‌]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Nielsen demographics">{{cite web|url=http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think/|title=iPhone Users Watch More Video… and are Older than You Think|date=2009-106-10|publisher=The [[Nielsen Company]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614082958/http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think|url-status=dead}}</ref> === ಪಠ್ಯಾಂಶ (ಪಠ್ಯ ಇನ್ಪುಟ್‌) === [[ಚಿತ್ರ:iPhone keyboard unblured.jpg|thumb|ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಚುಯಲ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌.]] ಪಠ್ಯ ನಮೂದಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಕೀಲಿಮಣೆ]]ಯನ್ನು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಪದ ಪರಿಶೀಲನೆ]] ಹಾಗೂ ತಿದ್ದುವ ಸಾಧನ, [[ಮೂಡಬಹುದಾದ ಪದವನ್ನು ಮುಂಬರುವ]] ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಿಘಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಪದವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಮನಗಂಡು ಕೀಲಿಮಣೆಯು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪಕ್ಕದ ಕೀಲಿಯನ್ನೊತ್ತಿ ಮೂಡಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="hasAKeyboard">{{cite news|authorlink=John Markoff|last=Markoff|first=John|url=https://www.nytimes.com/2007/06/13/technology/13phone.ready.html|title=That iPhone Has a Keyboard, but It’s Not Mechanical|publisher=New York Times|date=June 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು ತುಸು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೇ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಕ್ಷಣ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಸೂರ]] ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಕರ್ಸರ್‌]]ನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಪಠ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಚೀನೀ]] ಭಾಷಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ವರ್ಚುಯಲ್‌(ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ) ಕೀಲಿಮಣೆಯು 21 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Keyboard">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/keyboard.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Keyboard|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref>. ಪಠ್ಯವನ್ನು [[ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಟಿಸುವ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ತಂದಿತು.<ref name="3.0 official"/> === ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು === ಐಫೋನ್‌ [[ಇ-ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[HTML ಇ-ಮೇಲ್‌]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದ [[PDF]], [[ವರ್ಡ್‌]], [[ಎಕ್ಸೆಲ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪವರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌]] ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="3G_tech_specs" /> ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ [[ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಾಧನದಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ಹಣ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. [[ಯಾಹೂ!]] ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಪುಷ್‌-ಮೇಲ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/enterprise/|title=Apple - iPhone - Enterprise|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೀರಿಯೊ ಮೇಲ್‌ಸರ್ವರ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ [[IMAP]] ([[ಪುಷ್‌-IMAP]] ಅಲ್ಲ) ಹಾಗೂ [[POP3]] ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|first=Anthony|last=Frausto-Robledo|url=http://www.architosh.com/news/2007-07/2007a0724_an-kerioiphone.html|title=Analysis: Kerio MailServer delivers email to Apple iPhone|date=July 24, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಪರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ IMAP ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಡೇರಿಸಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಆಕ್ಟಿವ್‌ಸಿಂಕ್‌]]ಗೂ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಐಫೋನ್‌ 2.0 ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಗ ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸೇರಿ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://blogs.barrons.com/techtraderdaily/2008/03/06/apple-iphone-sdk-event/|title=iPhone to support Exchange|date=March 6, 2008|publisher=[[Barron's Magazine|Barron's]]|work=TechTraderDaily}}</ref><ref name="releasedate" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಔಟ್‌ಲುಕ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಎಂಟೂರೇಜ್‌]] ಇಂದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಏಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇ-ಮೇಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ IMAP ಅಥವಾ POP3 ಖಾತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/mail.html|title=iPhone—Features—Mail|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಚಿರಪರಿಚಿತ [[ಮೇಲ್‌]]ನಂತೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಹಿತ ಇ-ಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರ ಹೆಸರಿನಡಿ 'ವಾಕ್‌ಗುಳ್ಳೆ'ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದು ([[ಐಚ್ಯಾಟ್‌]]ನಂತೆ). ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ಕರಡುಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ-ಇ-ಮೇಲ್‌ ಚಿತ್ರ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. 1.1.3 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಗಾಗಿ [[SMS]] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="1.1.3">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/131616/2008/01/iphone_update.html|title=First Look: iPhone 1.1.3|last=Moren|first=Dan|date=2008-01-16|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[MMS]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="3.0 official">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/preview-iphone-os/|title=The most advanced mobile OS. Now even more advanced.|date=2009-03-17|work=Scott Forstall's presentation ([[QuickTime]] video)|publisher=Apple|accessdate=2009-04-01}}</ref><ref name="3.0 Macworld">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/139438/2009/03/iphone30user.html|title=Cut and paste, MMS highlight iPhone 3.0 improvements|last=Cohen|first=Peter|date=2009-03-17|publisher=Macworld|accessdate=2009-04-01}}</ref> ಹಾಗೂ U.S.ನಲ್ಲಿ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 25ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AT&T_MMS_tethering">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|title=AT&T tight-lipped on MMS, tethering|last=Mies|first=Ginny|date=2009-06-09|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612202643/http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ComputerATT">{{cite news|url=http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|title=AT&T slates iPhone MMS launch for Friday|date=2009-09-24|publisher=ComputerWorld|accessdate=2009-09-25|archive-date=2014-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811020225/http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|url-status=dead}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು(ಬಾಹ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು) === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಐಫೋನ್‌ SDK]] ಮತ್ತು [[ಅಪ್‌. ಸ್ಟೋರ್‌]]'' 2007ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು [[WWDC 2007]]ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಐಫೋನ್‌ [[ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ 'ಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕೆ'ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಐಫೋನ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ."<ref name="Web apps">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/11iphone.html|title=iPhone to Support Third-Party Web 2.0 Applications|date=June 11, 2007|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17ರಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಆಪೆಲ್‌ನ 'ಹಾಟ್ ನ್ಯೂಸ್‌' [[ವೆಬ್‌ಲಾಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌]] (SDK) ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು' ಎಂದು ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, ಆಪೆಲ್‌ ಟೌನ್‌ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ SDKಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2008/03/06/live-from-apples-iphone-press-conference/|title=Live from Apple's iPhone SDK press conference|publisher=[[Engadget]]|date=March 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿನಿಯೋಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಾಂಶ ರಚನಾಕಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ 'ಐಫೋನ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್‌'ನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, [[ಆಪೆಲ್‌ ಡೆವೆಲಪರ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌‌]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುವ ತಮ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ತಂತ್ರಾಂಶಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 70%ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |first=Michelle |last=Quinn |title=Apple will open App Store in bid to boost iPhone sales |url=http://www.latimes.com/business/la-fi-iphone10-2008jul10,0,3798678.story |work=[[Los Angeles Times]] |date=July 10, 2008 |accessdate=2008-07-10}}</ref> ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಇಚ್ಛಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸುವರಷ್ಟೆ. SDKಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಯಿತು. ಆದರೆ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/06/09iphone.html|title=Apple Introduces the New iPhone 3G|quote=iPhone 2.0 software will be available on July 11 as a free software update via iTunes 7.7 or later for all iPhone customers|work=[[Apple Inc.]]|date=June 9, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಉಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ OSನ 1.x ಆವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ ಉಪಕರಣದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, $10 ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಐಫೋನ್‌ OSನ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/134502/2008/07/ipodtouch.html|title=Is the iPod touch 2.0 update worth $10?|last=Breen|first=Christopher|date=2008-07-15|publisher=[[Macworld]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿರ್ಮಾಕರೊಬ್ಬರು ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ವಿತರಣೆ ಮೇಲೆ ಆಪೆಲ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ, ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆನುಚಿತ ಅಳವಡಿಕೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. [[US$1000 ಮೌಲ್ಯದ ಮಾದರಿ]]ಯೊಂದು ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="wsj_article">{{cite web|url=http://wsj.com/article/SB121842341491928977.html| title=IPhone Software Sales Take Off: Apple's Jobs |accessdate=2008-09-03 |archiveurl=http://justamp.blogspot.com/2008/08/iphone-software-sales-take-off-apples.html|archivedate=2008-08-11}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯಾಸೌಲಭ್ಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಐಫೋನ್‌ ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಕರ್ಯ ಹೊಂದುವುದು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌]]ನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತೆ ಎಂಬುದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135527/2008/09/appstore.html|date=2008-09-12|title=Podcasting app rejected from App Store|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-23}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಟೇಟ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="2.2">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|title=Apple releases iPhone 2.2 update|last=Snell|first=Jason|date=2008-11-21|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622084518/http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|url-status=dead}}</ref> ನೆಟ್‌ಷೇರ್‌ ಇನ್ನೊಂದು ಬೇಡದ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಂತೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ ಬಳಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅಥವಾ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.<ref name="Banned apps">{{cite web|url=http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|title=Apple App Store Ban: Android, Here's Your Chance|last=Raphael|first=JR|date=September 15, 2008|publisher=[[PC World (magazine)|PC World]]|accessdate=2008-12-13|archive-date=2008-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207035309/http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|url-status=dead}}</ref> SDK ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ, 'ಸಫಾರಿ' ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ 'ವೆಬ್‌ ಆಪ್ಸ್‌'ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ)ದವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/webapps/whatarewebapps.html|title=Apple - Web apps|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ರುಜುಮಾಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite news|last=Healey|first=Jon|title=Hacking the iPhone|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=August 6, 2007|url=http://www.latimes.com/news/opinion/la-oew-healey6aug06,0,3456267.story|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಖರೀದಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಮೂಲ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, SIM ಅನ್ಲಾಕಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|title=Apple's Joswiak: We Don't Hate iPhone Coders|date=September 2007|publisher=gearlog.com|access-date=2010-01-28|archive-date=2007-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070914203243/http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|url-status=dead}}</ref> === ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಕೈಗಟುಕುವಂತಹದು === ದೃಷ್ಟಿ ತೊಂದರೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಪಠ್ಯದೃಶ್ಯ ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="access vision">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/vision.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Vision|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಂದ್ಯತೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ [[ಶ್ರವ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ]] ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[TTY]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="access hearing">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/hearing.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Hearing|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ವಾಯ್ಸ್‌ಒವರ್‌]] ([[ಪರದೆಯ ವಿವರ]]), ದೃಷ್ಟಿದೋಸ ತೊಂದರೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಪರದೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ, [[ಸೀಮಿತ ಶ್ರವಣ]]ವುಳ್ಳವರಿಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಕಿವಿಯ ಮೊನೊ ಆಡಿಯೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/accessibility.html|title=Apple - iPhone - Accessibility|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> US ನಿಯಮ '[[ಸೆಕ್ಷನ್‌ 508]]'ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರವೇಶದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿಯತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/resources/|title=Apple - Voluntary Product Accessibility Templates|date=2009-07-18|publisher=Apple|accessdate=2009-07-18}}</ref> == ಬೌದ್ಧಿಕ ಒಡೆತನ == ಐಫೋನ್‌ ರಚಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌]]ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Ishimaru|first=Heather|url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news/business&id=4920783|title=Apple Options Not An Issue At Macworld|publisher=[[KGO-TV|abc7news.com]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-11|archive-date=2009-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206203752/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Fbusiness&id=4920783|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/index.html#technology|publisher=[[Apple Inc.]]|title=iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— High Technology|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[LG ಪ್ರಾಡಾ]]ದಿಂದ ಐಫೋನ್‌‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು [[LG ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]] ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. 'ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, iF ಡಿಸೈನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಾಗ, ಪ್ರಾಡಾ ಫೋನನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆ' ಎಂದು LG ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಯ R&amp;D ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವೂ-ಯಂಗ್‌ ಕ್ವಾಕ್‌ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="am">{{cite news|url=http://www.applematters.com/article/the-iphone-lawsuits/|title=The iPhone Lawsuits|publisher=Apple Matters|first=Aaron|last=Wright|date=February 20, 2007|accessdate=2007-06-25}}</ref> 1993ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3ರಂದು, [[ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು "I PHONE" ಕುರಿತು U.S. [[ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]] ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 1996ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು 'ಐಫೋನ್' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver">{{cite news|last=Berlind|first=David|url=http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|title=On the eve of a new phone, Apple appears to want in on Cisco’s “iPhone” trademark|date=January 7, 2007|accessdate=2009-01-10|archive-date=2007-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070210041453/http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|url-status=dead}}</ref> 'I Phone'ನ್ನು 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಐಫೋನ್‌'ನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver" /> ಅಂದಿನಿಂದಲೂ I PHONE ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂವಹನಾ ಸಾಧನಗಳು' - ಇವು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (1993 ದಾಖಲಾತಿ).<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಚಾಲಿತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ' (1996 ದಾಖಲಾತಿ)<ref>{{cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&entry=75076573|title=Trademark Applications and Registrations Retrieval, serial number 75076573 (IPHONE)|publisher=[[United States Patent and Trademark Office]]|date=July 31, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಸಮಗ್ರ[[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಹೊಂದಿರುವ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="InfoGearUpgradesPhone">{{cite news|last=Needle|first=David|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9906/10/iphone.idg/index.html|title=InfoGear upgrades phone of the future|publisher=CNN|date=June 10, 1999|accessdate=2007-01-27}}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ iphones.com ಜಾಲತಾಣ ಹೆಸರಿನ ಮಾಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿಕ್ರಮದ ದಾವೆ ಹೂಡಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="InfogearTechnologyV">{{cite web|url=http://www.arb-forum.com/domains/decisions/94369.htm|title=InfoGear Technology Corporation v iPhones|publisher=National Arbitration Forum|date=April 13, 2000|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಜೂನ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ, [[ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಹಿತ ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="CiscoFacesiPhone">{{cite news|last=Kawamoto|first=Dawn|url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|title=Cisco faces iPhone trademark challenge in Canada|publisher=[[ZDNet]]|date=January 26, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424032521/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾದ [[ವಾಯ್ಸ್‌ ಒವರ್‌ IP]] (VoIP) ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Tony|url=http://www.theregister.co.uk/2006/12/18/linksys_launches_iphone/|title=iPhone launched... but not by Apple|publisher=The Register|date=December 18, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2002ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] ನಂತರ 'ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಮತ್ತು [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 'ಐಫೋನ್‌' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ipo.gov.uk/tm/t-find/t-find-number?detailsrequested=C&trademark=E5341301|title=Case details for Community Trade Mark E5341301|publisher=[[UK Intellectual Property Office]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶಬ್ದ-ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆಪೆಲ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|title=Apple filing for iPhone trademarks worldwide|publisher=10layers.com|date=October 17, 2006|accessdate=2007-01-28|archive-date=2007-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070113014820/http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಮ್ವೇವ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಸ್ವತಃ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿತು. ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಯು 2004ರಿಂದಲೂ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ VoIP ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="CiscoFacesiPhone" /> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ, ವಹಿವಾಟಿನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರವಾನಗೆ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="AppleHelloiPhone">{{cite news|authorlink=Owen Thomas (journalist)|last=Thomas|first=Owen|url=http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|title=Apple: Hello, iPhone|publisher=[[CNN|CNN Money]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-27|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127044959/http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅತಿಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಸಮರ ಹೂಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="CiscoTrademark">{{cite press release|url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2007/corp_011007.html|title=Cisco Sues Apple for Trademark Infringement|publisher=[[Cisco Systems]]|date=January 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 'ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆ'ಯಷ್ಟೆ, ಅದು ಹಣದ ಬದಲಾಗಿ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/2100-1047_3-6153339.html|title=Report: Cisco CEO calls iPhone suit 'minor skirmish'|publisher=[[News.com]]|author=[[Reuters]]|date=January 25, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210332/http://news.cnet.com/2100-1047_3-6153339.html|archive-date=2009-08-06|url-status=dead}}</ref> ಉಭಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003552200_iphone02.html|title=Cisco, Apple decide to talk over iPhone|first=May|last=Wong|agency=Associated Press|publisher=Seattle Times|date=February 2, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ನಂತರ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ತಮ್ಮ ಭದ್ರತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ, 'ಐಫೋನ್‌' ಹೆಸರನ್ನು<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB117211001262715655.html|title=Apple, Cisco Reach Accord Over iPhone|first=Nick|last=Wingfield|publisher=Wall Street Journal|format=fee required|date=February 22, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಬಳಸಲು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/02/21iphone.html|title=Cisco and Apple Reach Agreement on iPhone Trademark|publisher=[[Apple Inc.]]|date=February 21, 2007|accessdate=2008-04-01}}</ref> ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಧುನಿಕ ತದ್ರೂಪಿಗಳಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|title=Send in the iClones|last=Gikas|first=Mike|date=2008-04-08|publisher=[[Consumer Reports]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609115114/http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref name="cad">{{cite news|url=http://www.prweb.com/pdfdownload/1349134/pr.pdf|title=Cashing In on the Outdated iPhone|publisher=[[Vocus]]|work=[[PRWeb]]|date=2008-09-01|last=Perepelkin|first=Plato|format=PDF|accessdate=2009-04-08}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2009ರಲ್ಲಿ [[ನೊಕಿಯಾ]] ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಕಾರಣ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ GSM, UMTS ಮತ್ತು WLAN ಗಳಿಂದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ. ಕೆಲವು ವರದಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಐಫೋನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಆಪೆಲ್‌ ನೊಕಿಯಾದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="nokia-lawsuit">{{Cite web|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1349562|title=Nokia sues Apple in Delaware District Court for infringement of Nokia GSM, UMTS and WLAN patents|publisher=Nokia|date=2009-10-22|accessdate=2009-10-24}}</ref> == ಪರಿಮಿತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:iPhone unlock v3.png|thumb|ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಆವೃತ್ತಿ 3.0. ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ವ-ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಆಗಿದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ತನ್ನ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಹ್ಯಾಕರ್‌]] ಸಮುದಾಯವು ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಪಕರಣದ ವಾರಂಟಿ ಶೂನ್ಯವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಪೆಲ್‌ ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|title=Do iPhone Hacks Void Your Warranty?|last=Johnston|first=Michael|date=2007-10-20|publisher=iPhone Alley|accessdate=2009-05-14|archive-date=2010-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607043644/http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ಗಳು (ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ [[ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ) ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು. "ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ"ಅಥವಾ ಸೀಮಾತೀತ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆ-ಸೌಲಭ್ಯ ಬದಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/132675/2008/03/iphone_sdk_jailbreak.html|title=iPhone hackers look to an uncertain future|last=Moren|first=Dan|date=2008-05-28|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25}}</ref> === ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ(ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವುದು,ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು) === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯರೂಪಗಳತ್ತ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ಮೀರಿ, ಗ್ರಾಹಕರ-ಇಚ್ಚೆ-ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಲಾದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ದ್ವಿಮಾನ (ಬೈನರಿ) ಬದಲಾವಣೆಯ ಜೋಡಣೆ ಮೂಲಕ, ಐಫೋನ್‌ನ ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು [[ಜಾನ್‌ ಲೆಕ್‌ ಜೊಹಾನ್ಸೆನ್‌]] 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇತರರು ಬಳಸಲೆಂದು ಅವರು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಆಫ್ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://nanocr.eu/2007/07/03/iphone-without-att/|title=iPhone Independence Day|publisher=nanocr.eu|first=Jon Lech|last=Johansen|authorlink=Jon Lech Johansen|date=July 3, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಮೂಲ ಮಾದರಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸ್ಟೋರ್‌ ಮೂಲಕವೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.maclife.com/article/iphone_3g_in_store_activation_only|title=iPhone 3G&nbsp;— In-Store Activation Only|publisher=[[MacLife]]|first=Roberto|last=Baldwin|date=June 9, 2008|accessdate=2008-06-13|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319013736/http://mos.futureplc.com/Mac_life_landing_page.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಸಂಗ್ರಹಾರಅಥವಾ ತಯಾರಾದ ಉಗ್ರಾಣದಿಂದಲೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ, ಹಾಗೂ, ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] ಬಳಕೆದಾರರು ಅಗಾಧ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0ಗೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಪೆಲ್‌ [[ಸರ್ವರ್‌]]ಗಳು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯದ ಹೊರೆಗೆ ಒಳಗಾದವು. ಇದೇ ದಿನ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ ನಂತರ,ಇವುಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/07/12/business/12iphone.html?_r=1&ref=technology&oref=slogin|title=iPhone Users Plagued by Software Problems.|publisher=New York Times|first=John|last=Markoff|date=July 12, 2008|accessdate=2008-07-13}}</ref> ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಆಪೆಲ್‌ 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[O2]] ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಯಂತೆ, ಆನ್ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ದೂರವಾಣಿ ಖರೀದಿಸಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುಗರ ಅನುಕೂಲದ ಮೇರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. USನಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ (ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ) iPhone 3GS ಎರಡಕ್ಕೂ ಉಚಿತ ಸಾಗಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. [[ಬೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಯ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Buy iPhone">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/buy/|title=Apple - iPhone - Buy iPhone 3G|publisher=Apple|accessdate=2009-06-14}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ("ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ") === ಕೇವಲ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ಮಂಜೂರಾದ [[ಗೂಢಲಿಪಿಯ ರುಜುವಾತು]] ಹೊಂದಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತೆ ಐಫೋನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು "[[ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ]]" ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದ ಪಾರಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-9806428-37.htm|title=iPhone jailbreak for the masses released|last=Krazit|first=Tom|date=2007-10-19|publisher=CNET news|accessdate=2009-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210342/http://news.cnet.com/8301-13579_3-9806428-37.htm|archive-date=2009-08-06|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಅರ್ಥ, ಐಫೋನ್‌ನ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]]ನ್ನು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರುಜು ತಪಾಸಣೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದು ಆಪೆಲ್‌ನ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ]] ಸೀಮಾ ವಲಯ ದಾಟಿ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|title=Legal or Not, IPhone Hacks Might Spur Revolution|last=Granick|first=Jennifer|date=2007-08-28|publisher=Wired|accessdate=2009-05-14|archiveurl=https://archive.today/20120530045655/http://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|archivedate=2012-05-30|url-status=live}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ DMCA ವಿನಾಯಿತಿಗಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಆಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ [[EFF]] ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅದರಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ತಿದ್ದುವುದರಿಂದ ಇದು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ [[ವರ್ಮ್‌]](ಸೋಂಕು)ಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಆಷ್ಲೇ ಟೌನ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ 21 ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನು. ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯದ ಜಾಗೃತಿಗೆ ತಾನು ಈ ವೈರಸ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆನೆಂದು ಆಷ್ಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm ತಾನು ಮೊದಲ ಐಫೋನ್‌ ವೈರಸ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629160441/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm |date=2011-06-29 }}, ಬ್ರಿಜಿಡ್‌ ಆಂಡರ್ಸೆನ್‌, [[ABC ಆನ್ಲೈನ್‌]], 2009-11-09, ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2009-11-10</ref><ref>{{cite web | url=http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | title=Jailbreaking puts iPhone owners at risk, says researcher | access-date=2010-01-28 | archive-date=2011-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516101021/http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | url-status=dead }}</ref> ಕಂಪೆನಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಉಪಕರಣಗಳ [[SSH]]ನಲ್ಲಿರುವ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ನ್ನು ಈ ವೈರಸ್‌ ಶೋಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು '[[ಸೋಂಕಿತ]]'ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದು === [[ಚಿತ್ರ:iPhone SIM Slot.jpg|thumb|right|SIM ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಈಚೆ ಬಂದಂತೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಸಾಚಾ ಐಫೋನ್‌.]] ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು [[SIM ಲಾಕ್‌]]{{Citation needed|date=August 2009}}ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುವ GSM ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಇದೇ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು GSM ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಡ್‌ ನಮೂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. [[IMEI]] ಪ್ರಕಾರ ಐಫೋನ್‌ನ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿ ಸೆಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ SIM ಲಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು AT&amp;T ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದಾಗ, ಹಲವು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾಲದಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು '[[ಅನ್ಲಾಕ್‌]]' ಮಾಡಲು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|title=Unlocking an iPhone|last=Farivar|first=Cyrus|date=2007-11-14|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618041336/http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ AT&amp;T ಅಧಿಕೃತ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಜಾಲವಾಹಕದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="bw">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2008/tc2008091_106953.htm?chan=top+news_top+news+index_news+++analysis|title=What's Hot: Used Apple iPhones: After the iPhone 3G launch, consumers want the original, hackable iPhone, and vendors are springing up to sell them—for a premium|last=Kharif|first=Olga|publisher=[[BusinessWeek]]|date=2008-09-02|accessdate=2009-03-17}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ 25%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು AT&amp;Tಯೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ದೇಶದಾಚೆ ಒಯ್ದು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಊಹಿಸಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಇದರದು ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7214873.stm|publisher=BBC News|date=January 28, 2008|title=Quarter of US iPhones 'unlocked'}}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲ ವಾಹಕವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವರು; ಅಥವಾ AT&amp;T ವಿಧಿಸುವ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕವು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="NPD demographics">{{cite web|url=http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|title=iPhone 3G Price Decrease Addresses Key Reason Consumers Exhibit Purchase Resistance|date=2009-06-22|publisher=[[NPD Group]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626074446/http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು, ಜರ್ಮನಿಯ [[T-ಮೊಬೈಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು T-ಮೊಬೈಲ್ ಕರಾರಿಲ್ಲದೇ ಮಾರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] T-ಮೊಬೈಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಭಂದ ಹಾಕಿಸಿದ್ದು T-ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSWEB918820071121|title=T-mobile to sell Iphone without contract|publisher=Reuters|date=November 21, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4ರಂದು ಜರ್ಮನ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ನಿರ್ಭಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು SIM ಲಾಕ್‌ ಸಹಿತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು T-ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/T-Mobile-Germany-stops-selling-unlocked-iPhones/2100-1039_3-6221306.html?tag=nefd.top|title=T-Mobile Germany stops selling unlocked iPhones|publisher=[[CNET]]|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210339/http://news.cnet.com/T-Mobile-Germany-stops-selling-unlocked-iPhones/2100-1039_3-6221306.html?tag=nefd.top|archive-date=2009-08-06|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕರಾರು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ,ಕಂಪೆನಿ T-ಮೊಬೈಲ್‌ ಗ್ರಾಹಕರ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.betanews.com/article/Hamburg_court_relocks_iPhone_in_Germany/1196796105|title=Hamburg court re-locks iPhone in Germany|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಕರಾರು]] ಗಳ ಗಡಿ ಆಚೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸುತರಾಂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿದೆ.<ref name="bw" /><ref>{{cite web|url= http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|title= Answer Center: What is the unlock code for my iPhone?|publisher= AT&T|accessdate= 2009-05-13|archive-date= 2009-06-15|archive-url= https://web.archive.org/web/20090615215349/http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|url-status= dead}}</ref> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 26ರಂದು, AT&amp;T ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ SIM ಅವರ ಜಾಲಕ್ಕೇ ಮಾತ್ರ ಲಾಕ್‌ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|title=AT&T: No-contract iPhones coming next week|last=Krazit|first=Tom|date=2009-13-19|publisher=CNET News|accessdate=2009-05-14|archive-date=2009-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729033537/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಐಫೋನ್‌ ಉಪಕರಣಗಳು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಎರಡರಷ್ಟು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಭವನೀಯ ಆದಾಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವು.<ref>{{cite news|url=http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|title=Orange to sell iPhone SIM-free for €749|date=November 29, 2007|accessdate=2008-01-06|publisher=PC Retail Magazine|archive-date=2008-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117165605/http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಜುಲೈ 17ರಂದು, ಕರಾರುಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌, ಇಟಲಿ, ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಾಗಾಟದ ಬದ್ಧವಾಗಿರದೆಯೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Carrier unlocking list">{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1937|title=About activating iPhone 3G with a wireless carrier|date=December 13, 2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆಗಳಾದ [[ತ್ರೀ]], [[ಆಪ್ಟಸ್‌]], [[ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref name="Carrier unlocking list" /><ref name="Apple Store Australia">http://store.apple.com/au/browse/home/shop_iphone‌/family/iphone?mco=MTE2OTU{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 10ರಿಂದಲೂ, O2 UK ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಫೋನ್‌ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="O2 iPhone unlocking form">http://shop.o2.co.uk/update/unlockmyiphone.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳು]] * [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ** [[ಐಫೋನ್‌ OS ಆವೃತ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಐಫೋನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ನ್ಯೂಟನ್‌]] * [[ಐಪಾಡ್‌]] ** [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.apple.com/iphone/ ಆಪೆಲ್‌ನ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲತಾಣ] * [http://support.apple.com/specs/#iphone ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು (ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು)] * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Smartphones/iPhone|iPhone}} * [http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2007 ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ವೀಡಿಯೊ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090803064342/http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 |date=2009-08-03 }} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Iphone}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1991 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌. ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆಡಿಯೊ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌ OS]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] slogvv07m4l31kf627bj3c76g4s0n0n 0 22769 1435782 1430752 2026-11-05T07:37:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435782 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ | image =Kamal_Haasan_FICCI_event.jpg | imagesize = | caption = | birthdate = ೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೪ | birthplace = ಪರಮಕುಡಿ, ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯ, [[ಭಾರತ]] | height = ೫ ;ಅಡಿ ೭ ;ಇಂಚುಗಳು | deathdate = | deathplace = | birthname = ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ | father =ಡಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | Mother =ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ | occupation = ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ | yearsactive = ೧೯೫೯ - ಪ್ರಸ್ತಕ | spouse = ವಾಣಿ ಗಣಪತಿ<br /><small>(೧೯೭೮-೧೯೮೮)</small><br />ಸಾರಿಕ<br /><small>(೧೯೮೮-೨೦೦೨)</small> | awards = }} '''ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ''' (ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೭, ೧೯೫೪), ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]. [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಮೆಥಡ್ ಆಕ್ಟರ್‌ ಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ.<ref>UCLA International Institute. ೨೦೦೫. Screening - Nayakan (Hero). Available from: http://www.international.ucla.edu/showevent.asp?eventid=೩೭೦೦ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616084215/https://www.international.ucla.edu/showevent.asp?eventid=%E0%B3%A9%E0%B3%AD%E0%B3%A6%E0%B3%A6 |date=2021-06-16 }}. Accessed ೧೫ February ೨೦೦೮.</ref><ref>UCLA School of Arts and Architecture. ೨೦೦೫. UCLA Year of the Arts — Program brochure. Available from: http://www.arts.ucla.edu/yoa/UCLA-YOA-brochure-೦೫೦೬.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191018051159/https://www.arts.ucla.edu/yoa/UCLA-YOA-brochure-%E0%B3%A6%E0%B3%AB%E0%B3%A6%E0%B3%AC.pdf/ |date=2019-10-18 }}. Accessed ೧೫ February ೨೦೦೮.</ref> ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ರವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು ''ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಿರಪರಿಚಿತರು. ಉತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ನಟನೆ ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ|ನಿರ್ದೇಶನದ]] ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ''ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ'', ''ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಕಾರ'', [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] ಮತ್ತು ''ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ'' ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂಸ್ಥೆ, ''ರಾಜ್‌ಕಮಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ಅವರ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ೧೯೭೫ರ ಒಂದು [[ನಾಟಕ]], ''ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಂಗಳ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಛಲಗಾರ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು ತನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಪ್ರೇಮಿಸುವ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೨ರ ''ಮೂಂದ್ರಮ್ ಪಿರಾಯ್'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಮ್ನೇಶಿಯಾ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಗ್ಧ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ|ಮಣಿರತ್ನಂರ]] ''ನಾಯಗನ್'' (೧೯೮೭) ಚಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯದಿಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ''ಟೈಮ್'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>Time Magazine. ೨೦೦೫. All-Time ೧೦೦ Best Films. Available from: http://www.time.com/time/೨೦೦೫/೧೦೦movies/the_complete_list.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Accessed ೧೩ February ೨೦೦೮.</ref> ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇವರು ಹಲವಾರು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ತಮ್ಮದೇ ನಿರ್ಮಾಣದ ''ಹೇ ರಾಮ್'' ಮತ್ತು ''ವಿರುಮಾಂಡಿ'' ಹಾಗು ಹತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''ದಶಾವತಾರಮ್''. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುರಾಜ್ಯದ]] [[ಪರಮಕುಡಿ|ಪರಮಕುಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರು ೪ -ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನವರಿರುವಾಗಲೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು,೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[A. ಭೀಮ್ ಸಿಂಗ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಕಲತ್ತೂರ್ ಕಣ್ಣಮ್ಮ]]'' ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅನುಭವಿ ತಮಿಳು ನಟ [[ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನ್]] ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಬಾಲನಟ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="kkage">{{cite web|author=Mukund Padmanaban|year=1997|title=We are capable of making films for people worldwide|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=2009-10-09|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970518/13850423.html}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಐದು ಇತರೆ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿವಾಜಿಗಣೇಶನ್|ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಎಮ್. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ‌|ಎಮ್. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ‌ರ]] ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ನಂತರ ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇವರು ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, [[ಕರಾಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಭರತನಾಟ್ಯಂ]] ಕಲಿಯುವ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿಸಿದರು, ಹಾಸನ್ ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.[[ಸಿವಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''[[ಆರಂಗೇಟ್ರಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸೊಲ್ಲಾಥಾನ್ ನೈನಾಯ್‌ಕ್ಕಿರೆನ್]] '' ಚಿತ್ರಗಳೂ ಕೂಡಾ ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸಹನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ನಾನ್ ಅವನಿಲ್ಲಾಯ್''.<ref name="kfgsg">{{cite web|author=Kumar, Shiva|year=2009|title=I’m a limelight moth|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-09|url=http://www.hindu.com/fr/2009/08/28/stories/2009082850760100.htm}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ೧೯೭೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ – ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ === ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್, [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರ ''[[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]'' (೧೯೭೪)ಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರದ ತಮ್ಮ ನಟನೆಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ನಿರಂತರ [[ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು]] ಆರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ತಮ ನಟ [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳಿಸಿದರು. ಕೆ.ಬಾಲಚಂದರ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಯಸ್ಸಿನ-ಅಂತರದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ''[[ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಂಗಳ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆ.ಬಾಲಚಂದರ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಅವರ್‌ಗಳ್'' (೧೯೭೭)ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ-ವಿಷಯಗಳನ್ನಾದರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="balachandar">{{cite web|author=Padmanabhan, Mukund|year=1997|title=We are capable of making films for people worldwide|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970518/13850423.html}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ]].<ref name="kamalbest">{{cite web|author=Panicker, Prem|year=2003|title=Kamal's Best|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2009-10-09|url=http://in.rediff.com/movies/2003/nov/07kamal.htm}}</ref> ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಾಟಕ ''[[ಮೂಂದ್ರು ಮುಡಿಚು]]'' ನಲ್ಲಿ [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀದೇವಿ|ಶ್ರೀದೇವಿಯ]] ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆ ಬಾಲಚಂದರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಮನ್ಮದ ಲೀಲಾಯ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಊರು ಊಧಪ್ಪು ಕಣ್ ಸಿಮಿತ್ತುಗಿರಧು]]'' ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಎರಡನೆಯ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. ''[[16 ವಯತಿನಿಲೆ]] '' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಖಾಯಿಲೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ಹಳ್ಳಿಯವನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಜನಿಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀದೇವಿಯವರ ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref name="kamalbest"/> ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ''[[ಸಿಗಪ್ಪು ರೊಜಕಲ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಯುಳ್ಳ ಲೈಂಗಿಕ ಕೊಲೆಗಾರನಾದ ವಿರೋಧಿ-ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು. ೭೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಸನ್ ಇತರೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ಅಂದರೆ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ''[[ನಿನಾಯ್‌ತಲೆ ಇನಿಕ್ಕುಮ್]]''(ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಮತ್ತು [[ಜಯಪ್ರದಾ]]ರ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.) ಮತ್ತು ಭಯಕಾರಿ ಚಿತ್ರ ''[[ನೀಯಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಹಾಸನ್ ಅವರು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದೇವಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ''[[ಗುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ವರುಮಯಿನ್ ನಿರಮ್ ಸಿಗಪ್ಪು]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅತಿಥಿ-ಜೋಕರ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] ಅವರ ಚಿತ್ರ'' [[ತಿಲ್ಲು ಮುಲ್ಲು]]'' ; ರಜನಿಕಾಂತ್ ಅವರು ಈ ಮೊದಲೆ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಸನ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ೧೦೦ನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ರಾಜಾ ಪಾರ್ವಾಯ್]]'', ಈ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹೆಸರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಯೋಲಿನ್ ನುಡಿಸುವ ಕುರುಡನ ಪಾತ್ರವು ಅವರಿ [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="rajapaarvaiflop">{{cite web|author=K. Jeshi|year=2004|title=No stopping him|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004092703100301.htm&date=2004/09/27/&prd=mp&|archive-date=2011-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110425024127/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004092703100301.htm&date=2004%2F09%2F27%2F&prd=mp&|url-status=dead}}</ref> ಅವರ, ನಂತರದ ಪಾತ್ರವು ''[[ಎಕ್ ದೂಜೆ ಕೆ ಲಿಯೆ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಅವರ [[ಹಿಂದಿ]] -ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಕೆ.ಬಾಲಚಂದರ್]] ಅವರ [[ತೆಲುಗು]]-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಮರೊ ಚರಿತ್ರ]]'' ದ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ [[ಉತ್ತಮ ನಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗಳಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕನೊಬ್ಬ ಮಾನಸಿಕ ಮರೆವಿನ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಬಾಲು ಮಹೇಂದ್ರ]] ಅವರ ''[[ಮೂಂದ್ರಮ್ ಪಿರಾಯ್]]'' ಚಿತ್ರ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ, ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ರೂಪಾಂತರ ''ಸದ್ಮಾ'' ದಲ್ಲೂ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kamalbest"/> ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ''[[ತೂಂಗಾಧೇಯ್ ತಂಬಿ ತೂಂಗಾಧೇಯ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆ.ವಿಶ್ವನಾಥ್ ರ [[ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ]] ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ [[ಜಯಪ್ರದಾ]]. ಇದು ಇವರಿಬ್ಬ ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ೧೯೮೫ರವರೆಗೂ, ಹಾಸನ್ ''[[ಸಾಗರ್]]'' ಚಿತ್ರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತಮ ಸಹ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ನಟ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. ''ಸಾಗರ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಿಶಿ ಕಪೂರ್‌|ರಿಶಿ ಕಪೂರ್‌ನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಹೆಂಗಸಿನ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವ, ಕೊನೆಗೆ ಹಾಸನ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಗಿರಫ್ತಾರ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಸನ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.ಆನಂತರದಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ|ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳಾದ]] ''[[ಕಲ್ಯಾಣರಾಮನ್]]'', ನಂತರ ''[[ಜಪಾನಿಲ್ ಕಲ್ಯಾಣರಾಮನ್]]'' ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉರುವಂಗಲ್ ಮರಲಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] ಮತ್ತು ರಜನಿಕಾಂತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಎರಡು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ]] '' ನಲ್ಲಿ [[ಕಾಸಿನಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತು.<ref name="kamalbest"/> ಆ ಅವಧಿಯ, ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಕುಡುಕ ಹಾಗೂ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ನೃತ್ಯಗಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ‌'' ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ಪುನ್ನಗಾಯ್ ಮಣ್ಣನ್]]'', ಇದರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌|ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌ನ]] ವಿಡಂಬನಾ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಮರೆವಿಗೆ ಒಳಗಾದ ''[[ವೆಟ್ರಿ ವಿಝಾ]]'' ಎಂಬ ದ್ವಿಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ಅವರ ೧೯೮೭ರ ಚಿತ್ರ ''[[ನಾಯಗನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ನಾಯಗನ್‌'' ನಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ]] ಭೂಗತ ಲೋಕದ ಡಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಒಬ್ಬ ಭೂಗತ ಲೋಕದ ಡಾನ್ [[ವರದರಾಜನ್ ಮೂದಲಿಯಾರ್]] ಎಂಬ ನಿಜ-ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರು ಹೋರಾಡಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kamalbest"/> ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ''ನಾಯಗನ್'' ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಉತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ]] [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ಭಾರತ ದೇಶದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಜೊತೆಗೆ [[ಟೈಮ್ ಟಾಪ್ ೧೦೦ ಮೂವೀಸ್]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ [[ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ]] [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕಾಮಿಡಿ]] ''[[ಪುಷ್ಪಕ್]]''.<ref name="kamalbest"/> ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[ಅಪೂರ್ವ ಸಗೋದರರ್ಗಳ್]] '' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಕುಬ್ಜ|ಕುಬ್ಜನ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kamalbest"/> ಅವರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ಇಂದ್ರುಡು ಚಂದ್ರುಡು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ [[ತಮಿಳು]] ರೀಮೇಕ್ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ[[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ಪಾತ್ರರಾದರು. === ೧೯೯೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ === ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಮೈಕೇಲ್ ಮದನ ಕಾಮರಾಜನ್]]'' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದ ಹಾಸನ್ ನಾಲ್ಕು ವೈವಿಧ್ಯ ಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರ [[ಕ್ರೇಜಿ ಮೋಹನ್‌|ಕ್ರೇಜಿ ಮೋಹನ್‌ರ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಹಾಸ್ಯ]] ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="crazym">{{cite web|author=Adhiraj,Vijay|year=2004|title=`Each medium has its own USP'|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hindu.com/mp/2004/07/22/stories/2004072200740200.htm|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629024758/http://www.hindu.com/mp/2004/07/22/stories/2004072200740200.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಾಸನ್ ಅವರು ವೀರನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''[[ಗುನಾ]]'' ಮತ್ತು [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಥೇವರ್ ಮಗನ್ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದರು. ''[[ಸಿಂಗಾರವೇಲನ್]]'', ''[[ಮಹಾರಸನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕಲೈಗ್ನಾನ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಿತ್ರ]] ''[[ಶಿ-ಡೆವಿಲ್]] '' ನ ಆಧಾರಿತ ''[[ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ]]'' ಯಂತಹ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾವು ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾದ ಶುಭ ಸಂಕಲ್ಪಂ ನಲ್ಲಿ [[ಕಾಸಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್]] ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಪೋಲೀಸ್ ಕಥೆಯಾದ ''[[ಕುರುಥಿಪುನಾಲ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ''[[ಇಂಡಿಯನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೂರನೆಯ ಉತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಯೊಂದಿಗೆ ''ಕುರುಥಿಪುನಾಲ್'' ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸುಕೂಡಾ ಸೇರಿತು.<ref name="natawards">{{cite web|author=|year=1997|title=Kamal Hassan, Tabu win national awards|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970507/12750533.html|archive-date=2009-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026070153/http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970507/12750533.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಮಗನ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಚಿತ್ರವೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಂಸೆ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="praises">{{cite web|author=Rajitha|year=1999|title=Shilpa to do a Shankar film |publisher=[[Rediff]]|accessdate=2009-10-19|url=http://ia.rediff.com/movies/1999/feb/12ss.htm}}</ref> [[ಹಾಲಿವುಡ್]] ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[Mrs.ಡೌಟ್‌ಫೈರ್]]'' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ''[[ಅವ್ವೈ ಶಣ್ಮುಗೈ]]'' ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="aunty">{{cite web|author=V. S. Srinivasan|year=1998|title=Aunty vs Chachi |publisher=[[Rediff]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.rediff.com/movies/1998/apr/13aunt.htm}}</ref> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್]] ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಆಧಾರಿದ ''[[ಮರುಧನಾಯಗಮ್]] '' ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಧರು, ಇದು ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಘಂಟೆಯ ಟ್ರೈಲರ್ ಚಿತ್ರೀರಣದೊಂದಿಗೆ ನಂತರದ ಸಮಯವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref name="short">{{cite web|author=|year=2008|title=‘Marudanayagam’ resurfaces|publisher=Indiaglitz.com|accessdate=2009-10-19|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/36038.html|archive-date=2008-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122122657/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/36038.html|url-status=dead}}</ref> ''ಮರುಧನಾಯಗಮ್'' ಚಿತ್ರವು [[ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ]] ಅತಿ ದುಬಾರಿಯಾದ, ಅದ್ಧೂರಿಯಾದ ಚಿತ್ರವಾಗುವುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟರುಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಈ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಬೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ]] [[ಎಲಿಜಬೆತ್ II]] ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು.<ref name="queertn">{{cite web|author=T. S. Subramaniam|year=1997|title=A rough passage to India|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hindu.com/fline/fl1422/14220430.htm|archive-date=2009-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090706081901/http://www.hindu.com/fline/fl1422/14220430.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="queen">{{cite web|author=V. S. Srinivasan|year=1998|title=Making of an epic|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.rediff.com/movies/1998/sep/19mar.htm}}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ambition">{{cite web|author=|year=2009|title=Don’t let mediocrity be the standard:Kamal |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Bollywood/Dont-let-mediocrity-be-the-standardKamal-/articleshow/4245082.cms}}</ref> ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಸನ್ ಅವರು ''ಅವ್ವೈ ಷಣ್ಮುಗಂ'' ಚಿತ್ರದ [[ಹಿಂದಿ]] ರೀಮೇಕ್ ''[[ಚಾಚಿ 420]]'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶನ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="direct">{{cite web|author=Deepa Deosthalee|year=1998|title=The great Bollywood rip-off|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19980116/01650964.html|archive-date=2010-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100625151352/http://www.indianexpress.com/ie/daily/19980116/01650964.html|url-status=dead}}</ref> === ೨೦೦೦ದಿಂದ: ''ಹೇ ರಾಮ್'' ಮತ್ತು ಮುಂದೆ === ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು [[ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ]] ದೂರ ಉಳಿದ ಹಾಸನ್ ಮಾಡಬೀಕಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮಹಾನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಮರುಧನಾಯಗಮ್]]'' ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಹೇ ರಾಮ್]]'' ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಒಂದು [[ಕಾಲ|ಕಾಲದ]] ನಾಟಕ ಇದರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಅರೆ-ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಫ್ಲಾಷ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಕಗ್ಗೊಲೆ ಯ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರದೇ ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾನರ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]] ಕೂಡಾ ನಟಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಆ ವರ್ಷದ [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="ffg">{{cite web|author=|year=2001|title=Wide acclaim for Indian films in US festival |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Wide-acclaim-for-Indian-films-in-US-festival-/articleshow/33245832.cms}}</ref> ಅವರ ನಂತರದ ಚಿತ್ರವು ''[[ಅಲವಂಧನ್]]'', ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ ಇವರು ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ಹತ್ತು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಚಿತ್ರ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸೋತಿತು, ಹಾಸನ್ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ವಿತರಕರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.<ref name="lossesss">{{cite web|author=|year=2005|title=The many faces of success|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hindu.com/mp/2005/09/03/stories/2005090302070300.htm|archive-date=2008-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20080502143757/http://www.hindu.com/mp/2005/09/03/stories/2005090302070300.htm|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಮೂರು ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ತೆನಾಲಿ]]'', ''[[ಪಂಚತಂತಿರಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಮ್ಮಾಲ್ ಕೆ.ಸಂಬಂಧಮ್‌]]'' ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಒಂದೆರಡು ಅತಿಥಿ ನಟನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಹಾಸನ್ ತಮ್ಮ ಮೂರನೆಯ, ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''[[ವಿರುಮಾಂಡಿ]]'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="comedyhit">{{cite web|author=|year=2001|title=Drop in releases|publisher=Screen India|accessdate=2009-10-19|url=http://www.screenindia.com/old/20010119/renews.htm|archive-date=2009-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20091005153554/http://www.screenindia.com/old/20010119/renews.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಾಸನ್ ಅವರು [[ಮಾಧವನ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಅಂಬೆ ಶಿವಮ್]] '' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್]] ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸುಂದರ್ ಸಿ]] ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿ ಇದರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು.''ಅಂಬೆ ಶಿವಮ್'' ಚಿತ್ರವು ನಲ್ಲಶಿವಮ್‌ನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆದರ್ಶವಾದಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಹಾಸನ್ ಪಾತ್ರ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್‌ರ ಈ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು ಜೊತೆಗೆ ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ಪತ್ರಿಕೆಯು''ಹಾಸನ್ " ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗವು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="anbesivam">{{cite web|author=Malathi Rangarajan|year=2003|title=Anbe Sivam|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/01/17/stories/2003011701310200.htm|archive-date=2009-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090922070329/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/01/17/stories/2003011701310200.htm|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಹಾಸನ್, ರೀಮೇಕ್ ಚಿತ್ರ ''[[ವಸೂಲ್ ರಾಜಾ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್]]'' ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನೇಹಾ]] ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೦೬ರ, ಹಾಸನ್ ಅವರ ವಿಳಂಬವಾದ ಯೋಜನೆ, ''[[ವೆಟ್ಟಾಯಿಯಾಡು ವಿಲಾಯಿಯಾ]]'' ಡು ಚಿತ್ರವು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂತು.<ref name="vvblock">{{cite web|author=Shreedhar Pillai|year=2006|title=Vote is for the different|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/29/stories/2006122901020100.htm|archive-date=2011-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606134238/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/29/stories/2006122901020100.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಗೌತಮ್ ಮೆನನ್‌|ಗೌತಮ್ ಮೆನನ್‌ರ]] ''ವೆಟ್ಟಾಯಿಯಾಡು ವಿಲಾಯಿಯಾಡು'' ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ಪೋಲೀಸ್ ಚಿತ್ರ ''ಕುರುಥಿಪುನಾಲ್'' ನಂತರದ ಪೋಲೀಸ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್, [[ಕೆ.ಎಸ್.ರವಿಕುಮಾರ್]] ಅವರ ''[[ದಶಾವತಾರಂ]]'' ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದರು. [[ಆಸಿನ್ ತೊಟ್ಟುಮ್ಕಲ್]] ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ|ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಹಾಸನ್ ಅವರು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref name="dasablock">{{cite web|author=|year=2009|title=Suriya is king in Mumbai! |publisher=[[Sify]]|accessdate=2009-10-19|url=http://sify.com/movies/tamil/fullstory.php?id=14891058}}</ref><ref name="reviewhindudasa">{{cite web|author=Malathi Rangarajan|year=2008|title=‘Dasavathaaram’: in the manner of an epic|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hindu.com/2008/06/14/stories/2008061454122000.htm|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110155924/http://www.hindu.com/2008/06/14/stories/2008061454122000.htm|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಥೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ''ದಶಾವತಾರಂ'' ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಹಾಸನ್ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಮುಂದಾದರು ಆ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ ''ಮರ್ಮಯೋಗಿ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="shelvedmarma">{{cite web|author=|year=2008|title=Kamal's 'Marmayogi' shelved|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-10-19|url=http://www.hinduonnet.com/holnus/009200811121860.htm|archive-date=2010-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100127165521/http://www.hinduonnet.com/holnus/009200811121860.htm|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ''[[ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.ಇದೇ ಚಿತ್ರ ತೆಲುಗುನಲ್ಲಿ ''[[ಈನಾಡು]]''ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಶ್ರುತಿ ಹಾಸನ್]] ಅವರು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="ipos">{{cite web|author=Ranjib Mazumder|year=2009|title=Kamal Haasan admits being a player for the market|publisher=DNAIndia.com|accessdate=2009-10-19|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_kamal-haasan-admits-being-a-player-for-the-market_1296453}}</ref> ಇದಾದ ಮೇಲೆ [[ಮನ್ ಮದನ್ ಅಂಬು]]ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<br> ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ದೇಶನವಾದ [[ವಿಶ್ವರೂಪಂ]] ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಈ ಚಿತ್ರ ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://zeenews.india.com/entertainment/regional/kamal-haasan-s-vishwaroopam-sets-new-record-earns-rs-200-crores_128983.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-11 |archive-date=2013-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606072833/http://zeenews.india.com/entertainment/regional/kamal-haasan-s-vishwaroopam-sets-new-record-earns-rs-200-crores_128983.htm |url-status=dead }}</ref> ಈಗ ''ವಿಶ್ವರೂಪಂ'' ಚಿತ್ರದ ಎರಡನೆ ಭಾಗ [[ವಿಶ್ವರೂಪಂ ೨]]ಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article3504938.ece |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611211241/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article3504938.ece |archive-date=2012-06-11 |url-status=dead}}</ref>.ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.vishwaroopam2.com/2013/04/vishwaroopam-2-is-planned-for.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-11 |archive-date=2013-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130419103056/http://www.vishwaroopam2.com/2013/04/vishwaroopam-2-is-planned-for.html |url-status=dead }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == === ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನ === [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳು ನಾಡಿ]]ನ [[ರಾಮನಾಥಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಪರಮಕುಡಿ]] ಹಳ್ಳಿಯ ತಮಿಳು [[ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಕೀಲರಾದ ಡಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಮತ್ತು ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೧೯೫೪ ನವೆಂಬರ್ ೭ರಂದು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಜನಿಸಿದರು.<ref name="father">{{cite web|author=Kumar, Rajitha|year=2000|title=Kamal, as we know him |publisher=[[Rediff]].com|accessdate=2009-06-30|url=http://cricket.rediff.com/movies/2000/nov/08kamal.htm}}</ref> ಹಾಸನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''[[ಉನ್ನೈಪೊಲ್ ಒರುವನ್]]'' ಹಾಗೂ ''[[ದಶಾವತಾರಮ್‌]]'' ನ ಒಂದು ಹಾಡು [[ಕಲ್ಲಾಯ್ ಮತ್ತುಮ್]].<ref name="familfy">{{cite web|author=Pavithra Srinivasan|year=2008|title=Dasavatharam music is mediocre|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2009-06-30|url=http://www.rediff.com/movies/2008/apr/28ssdas.htm}}</ref> ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರು ಮೂರು ಜನ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವರು, ಉಳಿದವರು ಚಾರುಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಹಾಸನ್.ಚಾರುಹಾಸನ್ ಅವರು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಹಾಗೆಯೇ [[ರಾಷ್ಟೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] -ವಿಜೇತ ನಟರು, ಹೆಸರಾಂತ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ತಬರನ ಕಥೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಕಮಲ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ( ಚಾರುಹಾಸನ್ ಅವರ ಮಗಳು) [[ಸುಹಾಸಿನಿ|ಸುಹಾಸಿನಿಯು]] ಕೂಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಹಾಗೂ ಇವರು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯಗನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಫೆಲೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಮಣಿ ರತ್ನಮ್]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="maniy">{{cite web|author=|year=2003|title=Married to the medium |publisher=Tribune India|accessdate=2009-06-30|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030412/windows/main4.htm}}</ref> ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಂಪನಿ [[ರಾಜ್‌ಕಮಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌|ರಾಜ್‌ಕಮಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ]] ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರ ಹಾಸನ್ ಹಲವಾರು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಣ್ಣನ ಮಗಳು [[ಅನು ಹಾಸನ್]] ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ನಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಸುಹಾಸಿನಿಯವರ ''[[ಇಂದಿರಾ]]'' ದಲ್ಲಿಯೂ ಆಕೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="family">{{cite web|author=|year=2009|title=Celebrity: Kamal Haasan|publisher=Buzz18.in.com|accessdate=2009-06-30|url=http://buzz18.in.com/celebrity-profile/kamal-haasan/481|archive-date=2010-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100201230518/http://buzz18.in.com/celebrity-profile/kamal-haasan/481|url-status=dead}}</ref> === ಸಂಬಂಧಗಳು === ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು, ಹೊಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವು ಹೊಂದಿರುವ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅದನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿವೆ. ಹಾಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು [[ತಮಿಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ನಟಿ [[ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ|ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾರೊಂದಿಗೆ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಜೋಡಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಣಯವು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರೆಂಜಿತ್]] ಅವರು ೨೦೦೮ರ ತಮ್ಮ ''[[ತಿರಕ್ಕಥಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಆಗಿ [[ಅನೋಪ್ ಮೆನನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಆಗಿ [[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="srividya">{{cite web|author=TR|year=2008|title=Wasn't Ranjith telling Sreevidya's tale?|publisher=Nowrunning.com|accessdate=2009-06-30|url=http://www.nowrunning.com/news/news.aspx?it=18176|archive-date=2009-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026143217/http://www.nowrunning.com/news/news.aspx?it=18176|url-status=dead}}</ref> ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಅವರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು, ಹಾಸನ್ ಅವರು ಆಕೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಗ ಬೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="srividya"/> ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಅವರ ೨೪ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಮಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವಳಾದ ನೃತ್ಯಗಾತಿ [[ವಾಣಿ ಗಣಪತಿ|ವಾಣಿ ಗಣಪತಿಯವರನ್ನು]] ಹಾಸನ್ ವಿವಾಹವಾದರು. ವಾಣಿಯವರು ಮದುವೆಯಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕಾಸ್ಟ್ಯೂಮ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆಯೇ ಇದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಜೋಡಿಯು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹ ನಟಿ [[ಸಾರಿಕಾ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರ ಕಾರಣ ಕೊನೆಗೆ ಬೇರೆಯಾದರು, ಹಾಸನ್ ಅವರೂ ಸಹ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="vani">{{cite web|author=|year=2005|title=Slrrp! Slrrp!|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]]|accessdate=2009-06-30|url=http://www.telegraphindia.com/1050304/asp/etc/story_4440550.asp|archive-date=2016-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161213114731/http://www.telegraphindia.com/1050304/asp/etc/story_4440550.asp|url-status=dead}}</ref> ಆನಂತರ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಸಾರಿಕಾರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು, ಈ ಜೋಡಿಯು ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು, [[ಶ್ರುತಿ ಹಾಸನ್]] (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೮೬) ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಹಾಸನ್ (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೯೧). ಮೊದಲನೆಯವರು ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮುಂಬರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆ, ಎರಡನೆಯವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಸಾರಿಕಾ, ಹಾಸನ್ ಜೊತೆ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು, ಅವರ ಮಾಜಿ-ಹೆಂಡತಿ ವಾಣಿ ಗಣಪತಿಯವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ್ ಅವರ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, [[ಹೇ ರಾಮ್]] ನಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಜೋಡಿಯು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇಧನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾರಿಕಾ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹಾಸನ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವಂತೆ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿದ್ದರು, ಈ ರಿವಾಜು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಯಿತು.<ref name="sarika">{{cite web|author=Jha, Subhash K.|year=2003|title='My main concern is the kids' |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=2009-06-30|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/231833.cms}}</ref> ಹಾಸನ್ ಅವರ ತಮಗಿಂತಲೂ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಚಿಕ್ಕವಳಾದ ಸಹ-ನಟಿ [[ಸಿಮ್ರನ್ ಬಗ್ಗಾ]] ಜೊತೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಂಬಂಧವು, ಈ ಜೋಡಿಯು ಬೇರೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಸಿಮ್ರನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂಬಂಧ, ಅವರು ಹಾಸನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಪಮ್ಮಲ್ ಕೆ ಸಂಬಂಧಂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಂಚತಂತಿರಮ್]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಕೆ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರಾಜು ಸುಂದರಂ]] ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಜೋಡಿಯು ಬಹಳ ದಿನಗಳು ಜೊತೆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಿಮ್ರನ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತನ ಜೊತೆ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದಳು.<ref name="simran">{{cite web|author=Johar, Suhel.|year=2002|title=Simran Moves into Kamal Haasan's House|publisher=Smashits.com|accessdate=2009-06-30|url=http://www.smashits.com/news/bollywood/interview/2306/simran-moves-in-kamal-haasan-s-house.html|archive-date=2009-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208122909/http://www.smashits.com/news/bollywood/interview/2306/simran-moves-in-kamal-haasan-s-house.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾಸನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ೮೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೯೦ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ನಟಿ [[ಗೌತಮಿ ತಡಿಮಲ್ಲಾ]] ಅವರ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಆಕೆ [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌|ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ]] ಬಳಲಿ ಅಘಾತಕಾರಿ ಅನುಭವದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ಜೋಡಿಯು ೨೦೦೫ರಿಂದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಶ್ರುತಿ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರರೊಂದಿಗೆ, ಗೌತಮಿಯ ಮದುವೆ ರದ್ದಾದ ಮಗಳು ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೂಡಾ ಇವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="gaut">{{cite web|author=|year=2009|title=Gauthami is next to my Mom – Kamal Haasan|publisher=Indiaglitz.com|accessdate=2009-10-09|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/45544.html|archive-date=2010-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111090830/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/45544.html|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == *ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್, [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ವಿಜೇತರು, [[ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗ|ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಬಿರುದಾಂಕಿತರು.<ref name="awards">{{cite web|author=|year=2007|title=The legend turns 53 |publisher=[[Zee]] News|accessdate=2009-06-30|url=http://www.zeenews.com/news405995.html}}</ref> ಅವರು ನಾಲ್ಕು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮೂರು ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾಲನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಸನ್ ಅವರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ - ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ೨೦೦೦ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವಂತೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="awards"/> ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಇತರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೆಂದರೆ [[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ದಶಾವತಾರಂ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ೨೦೧೪ರ ಸಾಲಿನ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title =Padma Awards Announced |publisher=Press Information Bureau, Ministry of Home Affairs| url = http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364 |date=25 January, 2014|accessdate = 2014-01-26}}</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ== *ಕಮಲ್‌ ಹಾಸನ್‌ ಮಕ್ಕಳ್‌ ನೀದಿ ಮೈಯಂ(ಎಂಎನ್‌ಎಂ) ಎಂಬ ಪಕ್ಷವನ್ನು ೧೯-೧೨-೨೦೧೮ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮದುರೆಯಲ್ಲಿ ೧೯ರ ಸಂಜೆ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಮಲ್‌ ಹಾಸನ್‌ ತಮ್ಮ ನೂತನ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. '''"ಮಕ್ಕಳ್‌ ನೀದಿ ಮೈಯಂ"''' '''"ಜನಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಕೇಂದ್ರ"''' ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. *ಅವರು, 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಾವು ‘ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಕ್ತವಿರುವುದಾಗಿ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಣಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಯ ನಂತರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ೨೨-೧೨-೨೦೧೮ ರಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/will-definitely-contest-kamal-596371.html ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಖಚಿತ: ಕಮಲಹಾಸನ್‌;22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/news/article/2018/02/21/555537.html ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್‌ ಹೊಸ ಪಕ್ಷ ‘ಮಕ್ಕಳ್‌ ನೀದಿ ಮೈಯಂ’]</ref> == ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%" |- style="background:#B0C4DE" ! ವರ್ಷ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧೯೬೦ | ''[[ಕಲತ್ತೂರ್ ಕನ್ನಮ್ಮ]]'' | ಸೆಲ್ವಂ | [[ತಮಿಳು]] | '''ವಿಜೇತ''' : [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲನಟಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೭೫ | ''[[ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಂಗಳ್]] '' | ಪ್ರಸನ್ನ | ತಮಿಳು | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೮೨ | ''[[ಮೂಂದ್ರಮ್ ಪಿರಾಯ್]]'' | ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | ತಮಿಳು | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಉತ್ತಮ ನಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೮೩ | ''[[ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ]]'' | ಬಾಲಕೃಷ್ಣ | [[ತೆಲುಗು]] | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ತೆಲುಗು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />'''ವಿಜೇತ''' : [[ಉತ್ತಮ ನಟ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೮೭ | ''[[ನಾಯಗನ್]]'' | [[ವೇಲು ನಾಯಕ್ಕರ್]] | ತಮಿಳು | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಉತ್ತಮ ನಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೮೮ | ''[[ಪುಷ್ಪಕ್]]'' | ಪುಷ್ಪಕ್ | [[ಮೂಕಿ]] | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ೧೯೮೯ | '' [[ಅಪೂರ್ವ ಸಗೋಧರರ್ಗಳ್]]'' | ಸೆಧುಪತಿ,<br />ರಾಜ<br />ಅಪ್ಪು | ತಮಿಳು | ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು; ಒಬ್ಬ ಕುಬ್ಜ |- | ೧೯೯೨ | ''[[ಥೇವರ್ ಮಗನ್]]'' | ಶಕ್ತಿವೇಲು ಥೇವರ್ | ತಮಿಳು | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ |- | ೧೯೯೬ | ''[[ಭಾರತೀಯರು]]'' | ಸೇನಾಪತಿ ಬೋಸ್,<br />ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ | ತಮಿಳು | ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ<br />'''ವಿಜೇತ''' : [[ಉತ್ತಮ ನಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />'''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತ್ಮ ತಮಿಳು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | rowspan="1"|೨೦೦೦ | ''[[ಹೇ ರಾಮ್‌]]'' | ಸಾಕೇತ್ ರಾಮ್ | ತಮಿಳು<br />[[ಹಿಂದಿ]] | '''ವಿಜೇತ''' : [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟ ಅವಾರ್ಡ್]]<br />ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ - ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ |- | rowspan="1"| ೨೦೦೮ | ''[[ದಶಾವತಾರಮ್]]'' | ಹತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳು | ತಮಿಳು | ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ೧೦ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ <br />ಅಭಿನಯಿಸಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. |- | rowspan="1"| ೨೦೦೯ | ''[[ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್]]'', ''[[ಈನಾಡು]]'' | ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ | ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು | ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ ಹಾಗು ಸಂಗೀತಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನಕರ್ತ |- | rowspan="1"| ೨೦೧೩ | ''[[ವಿಶ್ವರೂಪಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' | ವಿಶ್ವನಾಥ್, ವಿಸಾಮ್ ಅಹ್ಮೆದ್ ಕಶ್ಮೀರಿ | ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ | ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಾಯಕ. |} ==ಕಮಲ್‌ ಹಾಸನ್‌ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು== {| class="wikitable sortable " |- ! scope="col"|ವರ್ಷ ! scope="col"|ಚಿತ್ರ ! scope="col"|ಪಾತ್ರ ! scope="col"|ಭಾಷೆ ! scope="col"|ನಿರ್ದೇಶಕ ! scope="col"|ವಿವರ |- | 1959 || ''ಕಲತ್ತೂರ್ ಕನ್ನಮ್ಮ'' || ಸೆಲ್ವಂ || [[ತಮಿಳು]] || [[A. Bhimsingh]] || |- | 1962 || ''Paarthal Pasi Theerum'' || Babu,<br />Kumar || [[ತಮಿಳು]] || [[A. Bhimsingh]] || |- | 1962 || ''Paadha Kannikkai'' || || ತಮಿಳು || [[K. Shankar]] || |- | 1962 || ''Kannum Kalarum'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[K. S. Sethumadhavan]] || |- | 1963 || ''Vanambadi'' || || ತಮಿಳು || [[G. R. Nathan]] || |- | 1963 || ''Anandha Jodhi'' || || ತಮಿಳು || [[V. N. Reddy]] || |- | 1970 || ''Maanavan'' || || ತಮಿಳು || [[M. A. Thirumugam]] || |- | 1971 || ''Nootrukku Nooru'' || || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1972 || ''Kurathi Magan'' || Hero's Friend || ತಮಿಳು || [[K. S. Gopalakrishnan]] || |- | 1973 || ''Arangetram'' || Thiagu || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1973 || ''Sollathaan Ninaikkiren'' || Kamal || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1974 || ''Paruva Kaalam'' || || ತಮಿಳು || [[Jos A.N. Fernando]] || |- | 1974 || ''Gumasthavin Magal'' || Zamindar|| ತಮಿಳು || [[A. P. Nagarajan]] || |- | 1974 || ''Naan Avanillai'' || || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1974 || ''Kanyakumari'' ||Sankaran || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[K. S. Sethumadhavan]] || |- | 1974 || ''Anbu Thangai'' ||[[Gautama Buddha]] || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1974 || ''Vishnu Vijayam'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[N. Sankaran Nair]] || |- | 1974 || ''Aval Oru Thodar Kathai'' || Prasad || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1974 || ''Panathukkaga'' || || ತಮಿಳು || [[M. S. Senthil]] || |- | 1975 || ''Cinema Paithiyam'' || Natarajan || ತಮಿಳು || [[Muktha V. Srinivasan]] || |- | 1975 || ''Pattampoochi'' || || ತಮಿಳು || [[A. S. Pragasam]] || |- | 1975 || ''Aayirathil Oruthi'' || || ತಮಿಳು || [[Avinashi Mani]] || |- | 1975 || ''Then Sindhudhe Vaanam'' || || ತಮಿಳು || [[R. A. Sankaran]] || |- | 1975 || ''Melnaattu Marumagal'' || Raja || ತಮಿಳು || [[A. P. Nagarajan]] || |- | 1975 || ''Thangathile Vairam'' || || ತಮಿಳು || [[K. Sornam]] || |- | 1975 || ''Pattikkaattu Raja'' || || ತಮಿಳು || [[K. Shanmugam]] || |- | 1975 || ''Gnan Ninne Premikkunnu'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[K. S. Gopalakrishnan]] || |- | 1975 || ''Maalai Sooda Vaa'' || || ತಮಿಳು || [[C. V. Rajendran]] || |- | 1975 || ''ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಂಗಳ್'' || ಪ್ರಸನ್ನ || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1975 || ''[[Thiruvonam (film)|Thiruvonam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Sreekumaran Thampi]] || |- | 1975 || ''[[Mattoru Seetha]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. Bhaskaran]] || |- | 1975 || ''[[Raasaleela]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[N. Sankaran Nair]] || |- | 1975 || ''[[Andharangam]]'' || || ತಮಿಳು || [[Muktha V. Srinivasan]] || |- | 1976 || ''[[Appooppan]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. Bhaskaran]] || |- | 1976 || ''[[Agni Pushpam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Jeassy]] || |- | 1976 || ''[[Manmadha Leelai]]'' || Madhu || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1976 || ''[[Anthuleni Katha]]'' || Arun || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1976 || ''[[Samassiya]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[K. Thankappan]] || |- | 1976 || ''[[Swimming Pool (1976 film)|Swimming Pool]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[J. Sasikumar]] || |- | 1976 || ''[[Aruthu]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || Ravi || |- | 1976 || ''[[Satyam (1976 film)|Satyam]]'' || || ತಮಿಳು || [[S. A. Kannan]] || |- | 1976 || ''[[Oru Oodhappu Kan Simittugiradhu]]'' || || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1976 || ''[[Unarchigal]]'' || Selvam || ತಮಿಳು || [[R. C. Sakthi]] || |- | 1976 || ''[[Kuttavum Sikshayum]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[M. Masthan]] || |- | 1976 || ''[[Kumaara Vijayam]]'' || || ತಮಿಳು || [[A. Jagannathan]] || |- | 1976 || ''[[Idhaya Malar]]'' || || ತಮಿಳು || [[Gemini Ganesan]] || |- | 1976 || ''[[Ponni (film)|Ponni]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Thoppil Bhasi]] || |- | 1976 || ''[[Nee Ente Lahari]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. G. Viswambharan]] || |- | 1976 || ''[[Moondru Mudichu]]'' || Balaji || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1976 || ''[[Mogam Muppadhu Varusham]]'' || || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1976 || ''[[Lalitha (film)|Lalitha]]'' || || ತಮಿಳು || [[Valampuri Somanathan]] || |- | 1977 || ''[[Aaina (1977 film)|Aaina]]'' || Prem Kapoor || [[ಹಿಂದಿ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1977 || ''[[Uyarndhavargal]]'' || || ತಮಿಳು || [[T. N. Balu]] || |- | 1977 || ''[[Siva Thandavum]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[N. Sankaran Nair]] || |- | 1977 || ''[[Aasheervaadam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1977 || ''[[Avargal]]'' || Janardan/Johnny || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1977 || ''[[Madhuraswapnam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[M. Krishnan Nair (director)|M. Krishnan Nair]] || |- | 1977 || ''[[Sreedevi (1977 film)|Sreedevi]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[N. Sankaran Nair]] || |- | 1977 || ''[[Unnai Suttrum Ulagam]]'' || || ತಮಿಳು || [[G. Subramanya Reddiar]] || |- | 1977 || ''[[Kabita]]'' || Gopal || [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] || [[Bharat Shamsher]] || |- | 1977 || ''[[Ashtamangalyam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. Gopikumar]] || |- | 1977 || ''[[Nirakudum]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[A. Bhimsingh]] || |- | 1977 || ''[[Ormakal Marikkumo]]'' || Chandrasekharan ||[[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[K. S. Sethumadhavan]] || |- | 1977 || ''[[16 Vayathinile]]'' || Chappani || ತಮಿಳು || [[P. Bharathiraja]] || |- | 1977 || ''[[Aadu Puli Aattam]]'' || Kamal || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1977 || ''[[Aanandham Paramaanandham]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1977 || ''[[Naam Pirandha Mann]]'' || || ತಮಿಳು || [[A. Vincent]] || |- | 1977 || ''[[ಕೋಕಿಲ]]'' || || [[ಕನ್ನಡ]] || [[Balu Mahendra]] || |- | 1977 || ''[[Satyavan Savithri]]'' || Sathyavan || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. G. Viswambharan]]|| |- | 1977 || ''[[Aadhya Paadam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Adoor Bhasi]] || |- | 1978 || ''[[Nizhal Nijamagiradhu]]'' || Sanjeevi || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1978 || ''[[Sakka Podu Podu Raja]]'' || || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1978 || ''[[Madanolsavam]]'' || Raju || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[N. Sankaran Nair]] || |- | 1978 || ''[[Kaathirunna Nimisham]]'' || Raju || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Baby (director)|Baby]] || |- | 1978 || ''[[Aval Viswasthayayirunnu]]'' || Anto || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Jeassy]] || |- | 1978 || ''[[Anumodhanam]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1978 || ''[[Maro Charitra (1978 film)|Maro Charitra]]'' || Balu || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1978 || ''[[Ilamai Oonjaladukirathu]]'' || Prabhu || ತಮಿಳು || [[C. V. Sridhar]] || |- | 1978 || ''[[Sattam En Kaiyil]]'' || || ತಮಿಳು || [[T. N. Balu]] || |- | 1978 || ''[[Vayasu Pilichindi]]'' || || [[ತೆಲುಗು]] || [[C. V. Sridhar]] || |- | 1978 || ''[[Thappida Thala]]'' || || [[ಕನ್ನಡ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1978 || ''[[Padakuthira]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[P. G Vasudevan]] || |- | 1978 || ''[[Vayanadhan Thamban]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[A. Vincent]] || |- | 1978 || ''[[Aval Appadithan]]'' || Arun || ತಮಿಳು || [[C. Rudhraiya]] || |- | 1978 || ''[[Sigappu Rojakal]]'' || Dileep || ತಮಿಳು || [[P. Bharathiraja]] || |- | 1978 || ''[[Manidharil Ithanai Nirangala]]'' || || ತಮಿಳು || [[R. C. Sakthi]] || |- | 1978 || ''[[Thappu Thalangal]]'' || || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1978 || ''[[Yaetta]]'' || Ramu || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1979 || ''[[Sommokadidhi Sokkadidhi]]'' || Rangadu/Shekar || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | 1979 || ''[[Sigappukkal Mookkuthi]]'' || || ತಮಿಳು || [[Valampuri Somanathan]] || |- | 1979 || ''[[Neeya (film)|Neeya]]'' || || ತಮಿಳು || [[Durai (director)|Durai]] || |- | 1979 || ''[[Allauddinum Albhutha Vilakkum]]'' || [[Aladdin|Alauddin]] || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1979 || ''[[Thaayillamal Naan Illai]]'' || Raja || ತಮಿಳು || [[R. Thyagarajan]] || |- | 1979 || ''[[Ninaithale Inikkum (1980 film)|Ninaithale Inikkum]]'' || Chandru || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1979 || ''[[Andamaina Anubhavam|Andhamaina Anubhavam]]'' || Chandru ||[[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1979 || ''[[Allaudinaum Arputha Vilakkum]]'' || [[Aladdin|Alauddin]] || ತಮಿಳು || [[I. V. Sasi]] || |- | 1979 || ''[[Idi Katha Kaadu]]'' || || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1979 || ''[[Nool Veli]]'' || || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1979 || ''[[Kalyanaraman (1979 film)|Kalyanaraman]]'' || Kalyanam,<br />Raman || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]]|| |- | 1979 || ''[[Pasi (film)|Pasi]]'' || || ತಮಿಳು || [[Durai (director)|Durai]] || |- | 1979 || ''[[Guppedu Manasu]]'' || || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1979 || ''[[Mangala Vaathiyam]]'' || || ತಮಿಳು || [[K. Shankar]] || |- | 1979 || ''[[Neela Malargal]]'' || || ತಮಿಳು || [[Krishnan Panju]] || |- | 1979 || ''[[Azhiyadha Kolangal]]'' || Gowrishankar || ತಮಿಳು || [[Balu Mahendra]] || |- | 1980 || ''[[Ullasa Paravaigal]]'' || Ravi || ತಮಿಳು || [[C. V. Rajendran]] || |- | 1980 || ''[[Guru (1980 film)|Guru]]'' || Guru || ತಮಿಳು || [[I. V. Sasi]] || |- | 1980 || ''[[Varumayin Niram Sigappu]]'' || Rangan || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1980 || ''[[ಮರಿಯಾ ಮೈ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್]]'' || || [[ಕನ್ನಡ]] || [[Durai (director)|Durai]] || |- | 1980 || ''[[Maria, My Darling (1980 Tamil film)|Maria, My Darling]]'' || || [[ತಮಿಳು]] || [[Durai (director)|Durai]] || |- | 1980 || ''[[Saranam Ayyappa]]'' || || ತಮಿಳು || [[Dasarathan]] || |- | 1980 || ''[[Natchathiram]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[Dasari Narayana Rao]] || |- | 1981 || ''[[Thillu Mullu (1981 film)|Thillu Mullu]]'' || Charu Haasan || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1981 || ''[[Aakali Rajyam]]'' || || [[ತೆಲುಗು]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1981 || ''[[Meendum Kokila]]'' || Manian || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]] || |- | 1981 || ''[[Ram Lakshman]]'' || Ram || ತಮಿಳು || [[R. Thyagarajan]] || |- | 1981 || ''[[Raja Paarvai]]'' || Raghu || ತಮಿಳು || [[Singeetam Srinivasa Rao]] || |- | 1981 || ''[[Ek Duuje Ke Liye]]'' || Vasudeva || [[ಹಿಂದಿ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1981 || ''[[Kadal Meengal]]'' || || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]] || |- | 1981 || ''[[Savaal]]'' || P. P. Raja || ತಮಿಳು || [[R. Krishnamoorthy]] || |- | 1981 || ''[[Sankarlal]]'' || || ತಮಿಳು || [[T. N. Balu]] || |- | 1981 || ''[[Tick! Tick! Tick!]]'' || Dilip || ತಮಿಳು || [[P. Bharathiraja]] || |- | 1981 || ''[[Ellam Inbamayyam]]'' || Velu || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]] || |- | 1982 || ''[[Vazhvey Maayam]]'' || Raja || ತಮಿಳು || [[R. Krishnamoorthy]] || |- | 1982 || ''[[Anthiveyilile Ponnu]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Radhakrishnan]] || |- | 1982 || ''ಮೂಂದ್ರಮ್ ಪಿರಾಯ್'' || ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ || ತಮಿಳು || [[Balu Mahendra]] || |- | 1982 || ''[[Ezham Rathiri]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Krishnakumar]] || |- | 1982 || ''[[Simla Special]]'' || Gopu || ತಮಿಳು || [[Muktha V. Srinivasan]] || |- | 1982 || ''[[ಸನಮ್ ತೇರಿ ಕಸಮ್]]'' (Sanam Teri Kasam) || Sunil Sharma || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Narendra Bedi]] || |- | 1982 || ''[[Dil Ka Sathi Dil]]'' || || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Shankaran Nair]] || |- | 1982 || ''[[Sagalakala Vallavan]]'' || Velu || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1982 || ''[[Rani Theni]]'' ||Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]] || |- | 1982 || ''[[Yeh To Kamaal Ho Gaya]]'' || Ratan Chander,<br>Ajay Saxena || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Tatineni Rama Rao]] || |- | 1982 || ''[[Maattuvin Chattangale]]'' || || [[ಮಲಯಾಳಂ]] ||[[K. G. Rajasekharan]] || |- | 1982 || ''[[Pagadai Panirendu]]'' || || ತಮಿಳು || [[Dhamodharan. N]] || |- | 1982 || ''[[Agni Sakshi (1982 film)|Agni Sakshi]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1983 || ''[[Zara Si Zindagi]]'' || Rakesh || [[ಹಿಂದಿ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1983 || ''[[Uruvangal Maralam]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[S. V. Ramanan]] || |- | 1983 || ''[[Sattam]]'' || Raja || ತಮಿಳು || [[K. Vijayan]] || |- | 1983 || ''ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ'' || ಬಾಲಕೃಷ್ಣ || [[ತೆಲುಗು]] || [[K. Viswanath]] || |- | 1983 || ''[[Sadma (film)|Sadma]]'' || Somu || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Balu Mahendra]] || |- | 1983 || ''[[Poikkal Kudhirai]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1983 || ''[[ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹೂವು]]'' || || [[ಕನ್ನಡ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1983 || ''[[Thoongadhey Thambi Thoongadhey]]'' || Gopi, Vinod || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1984 || ''[[Yeh Desh]]'' || Mathur || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Tatineni Rama Rao]] || |- | 1984 || ''[[Ek Nai Paheli]]'' || Sandeep || [[ಹಿಂದಿ]] || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1984 || ''[[Yaadgar (1984 film)|Yaadgar]]'' || || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Rajkumar Kohli]] || |- | 1984 || ''[[Raaj Tilak (1984 film)|Raaj Tilak]]'' || Suraj || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Rajkumar Kohli]] || |- | 1984 || ''[[Enakkul Oruvan (1984 film)|Enakkul Oruvan]]'' || Madhan, Upendhra || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1984 || ''[[Karishma (1984 film)|Karishma]]'' || Sunny || [[ಹಿಂದಿ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1985 || ''[[Oru Kaidhiyin Diary]]'' || David, Shankar || ತಮಿಳು || [[P. Bharathiraja]] || |- | 1985 ||''[[Kaakki Sattai]]'' || Murali || ತಮಿಳು || [[Rajasekhar (director)|Rajasekhar]] || |- | 1985 ||''[[Andha Oru Nimidam]]'' || Kumar || ತಮಿಳು || [[Major Sundarrajan]] || |- | 1985 ||''[[Uyarndha Ullam]]'' || Anandh || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1985 ||''[[Saagar (1985 film)|Saagar]]'' || Raja || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Ramesh Sippy]] || |- | 1985 ||''[[Geraftaar]]'' || Kishan Kumar Khanna || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Prayag Raaj]] || |- | 1985 ||''[[Mangamma Sabadham]]'' || Ashok, <br/> father of Ashok|| ತಮಿಳು || [[K. Vijayan]] || |- | 1985 ||''[[Japanil Kalyanaraman]]'' || Kalyanam,<br/>Raman || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1985 || ''[[Dekha Pyar Tumhara]]'' || || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Virendra Sharma]] || |- | 1986 ||''[[Manakanakku]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[R. C. Sakthi]] || |- | 1986 ||''[[Swathi Muthyam]]'' || Sivayya || [[ತೆಲುಗು]] || [[K. Viswanath]] || |- | 1986 ||''[[ಸೂರ್ಯೋದಯ (೧೯೮೬ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೂರ್ಯೋದಯ]]'' (Naanum Oru Thozhilali) || || [[ಕನ್ನಡ]] and (ತಮಿಳು) || [[C. V. Sridhar]] || |- | 1986 ||''[[Vikram (1986 Tamil film)|Vikram]]'' || Vikram || ತಮಿಳು || [[Rajasekhar (director)|Rajasekhar]] || |- | 1986 ||''[[Oka Radha Iddaru Krishnulu]]'' || Krishna || [[ತೆಲುಗು]] || [[A. Kodandarami Reddy]] || |- | 1986 ||''[[Punnagai Mannan]]'' || Sethu,<br/>Chaplin Chellappa ||ತಮಿಳು || [[ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್]] || |- | 1987 || ''[[Kadhal Parisu]]'' || Mohan || ತಮಿಳು || [[A. Jagannathan]] || |- | 1987 || ''[[Vrutham]]'' ||Balu || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[I. V. Sasi]] || |- | 1987 ||''[[Per Sollum Pillai]]'' || Ramu || ತಮಿಳು || [[S. P. Muthuraman]] || |- | 1987 || ''ನಾಯಗನ್'' || ವೇಲು ನಾಯಕ್ಕರ್ || ತಮಿಳು || [[Mani Ratnam]] || |- | 1987 || ''[[ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ]]'' || Pushpak || [[ಕನ್ನಡ]] (Silent film) || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know-/Pushpaka-Vimanam-was-Indias-first-silent-film/articleshow/34366731.cms|title=Pushpaka Vimanam was India's first silent film|accessdate=2014-11-06|publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> |- | 1987 || ''[[Kadamai Kanniyam Kattupaadu]]'' || Kamal Haasan || ತಮಿಳು || [[Santhana Bharathi]] || |- | 1988 ||''[[Sathya (film)|Sathya]]'' || Sathyamurthy || ತಮಿಳು || [[Suresh Krissna]] || |- | 1988 ||''[[Daisy (1988 film)|Daisy]]'' || James || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Prathap Pothan]] || |- | 1988 ||''[[Soora Samhaaram]]'' || A. V. Pandiyan || ತಮಿಳು || [[Chitra Lakshmanan]] || |- | 1988 || ''[[Unnal Mudiyum Thambi]]'' || Udhayamoorthy || ತಮಿಳು || [[K. Balachander]] || |- | 1989 || ''ಅಪೂರ್ವ ಸಗೋಧರರ್ಗಳ್'' || ಸೆಧುಪತಿ,<br/>ರಾಜ,<br/>ಅಪ್ಪು || ತಮಿಳು || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | 1989 || ''[[Vetri Vizha]]'' || Vetrivel || ತಮಿಳು || [[Prathap Pothan]] || |- | 1989 ||''[[Chanakyan (film)|Chanakyan]]'' || Johnson || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[T. K. Rajeev Kumar]] || |- | 1989 || ''[[Indrudu Chandrudu]]'' || G.K Rayudu,<br>Chandru || [[ತೆಲುಗು]] || [[Suresh Krissna]] || |- | 1990 || ''[[Michael Madana Kama Rajan]]'' || {{unbulleted list|Michael|Madhan|Kameshwaran|Raja}} || ತಮಿಳು || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | 1991 ||''[[Guna (film)|Guna]]'' || Guna || ತಮಿಳು || [[Santhana Bharathi]] || |- | 1992 ||''[[Singaravelan]]'' || Singaravelan || ತಮಿಳು || [[R. V. Udayakumar]] || |- | 1992 || ''[[ದೇವರ್ ಮಗನ್]]'' || ಶಕ್ತಿವೇಲು ಥೇವರ್ || ತಮಿಳು || [[Bharathan]] || |- | 1993 || ''[[Maharasan]]'' || Vadivelu / Maharasan || ತಮಿಳು || [[G. N. Rangarajan]] || |- | 1993 || ''[[Kalaignan]]'' || Indrajith || ತಮಿಳು || [[G. B. Vijay]] || |- | 1994 || ''[[ಮಹಾನದಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಹಾನದಿ]]'' || Krishnaswamy || ತಮಿಳು || [[Santhana Bharathi]] || |- | 1994 || ''[[Magalir Mattum]]'' || Boss || ತಮಿಳು || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | 1994 || ''[[Nammavar]]'' || Selvam || ತಮಿಳು || [[K. S. Sethumadhavan]] || |- | 1995 || ''[[Sathi Leelavathi (1995 film)|Sathi Leelavathi]]'' || Shakthivel || ತಮಿಳು || [[Balu Mahendra]] || |- | 1995 || ''[[Subha Sankalpam]]'' || Dasu || [[ತೆಲುಗು]] || [[K. Viswanath]] || |- | 1995 || ''[[Kuruthipunal (film)|Kuruthipunal]]'' || Adhi Narayanan || ತಮಿಳು || [[P. C. Sreeram]] || |- | 1996 || ''[[ಇಂಡಿಯನ್(೧೯೯೬ ರ ಚಿತ್ರ)|ಇಂಡಿಯನ್]]'' || ಸೇನಾಪತಿ,<br/>ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ || ತಮಿಳು || [[S. Shankar]] || |- | 1996 || ''[[Avvai Shanmugi]]'' || Pandiyan,<br/>Avvai Shanmugi || ತಮಿಳು || [[K. S. Ravikumar]] || |- | 1997 || ''[[Chachi 420]]'' || Jaiprakash Paswan,<br/>Lakshmi Godbhole || [[ಹಿಂದಿ]] || [[Kamal Haasan]] || |- | 1998 || ''[[Kaathala Kaathala]]'' || Ramalingham || ತಮಿಳು || [[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | rowspan="2"|2000 || rowspan="2"|''ಹೇ ರಾಮ್‌'' || rowspan="2"|ಸಾಕೇತ್ ರಾಮ್|| ತಮಿಳು || rowspan="2"| [[Kamal Haasan]] || |- | [[ಹಿಂದಿ]] || |- | 2000 || ''[[Thenali]]'' || Thenali Soman || ತಮಿಳು || [[K. S. Ravikumar]] || |- | 2001 ||''[[Aalavandhan]]'' || Vijay Kumar,<br/>Nandhu Kumar || ತಮಿಳು || [[Suresh Krissna]] || <ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2001/08/19/stories/09190704.htm|title=Music with a sixth sense&nbsp;— The Hindu|accessdate=2014-11-06|publisher=thehindu.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131113052/http://www.thehindu.com/2001/08/19/stories/09190704.htm|archive-date=2017-01-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/kamal-haasan-inspired-director-quentin-tarantino/271787-71-180.html|title=Kamal Haasan inspired director Quentin Tarantino|accessdate=2014-11-06|publisher=ibnlive.in.com|archive-date=2012-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719225817/http://ibnlive.in.com/news/kamal-haasan-inspired-director-quentin-tarantino/271787-71-180.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2001 || ''[[Parthale Paravasam]]'' || Himself || ತಮಿಳು || [[K. Balachander]] || |- | 2002 ||''[[Pammal K. Sambandam]]'' || Pammal K. Sambandam || ತಮಿಳು || [[T. S. B. K. Moulee]] || |- | 2002 || ''[[Panchathanthiram]]'' || Ramachandra Moorthy || ತಮಿಳು || [[K. S. Ravikumar]] || |- | 2003 ||''[[Anbe Sivam]]'' || Nalla Sivam || ತಮಿಳು || [[Sundar. C]] || |- | 2003 || ''[[Nala Damayanthi]]'' || Himself || ತಮಿಳು || [[T. S. B. K. Moulee]] || |- | 2004 ||''[[Virumaandi]]'' || Virumaandi || ತಮಿಳು || [[Kamal Haasan]] || |- | 2004 || ''[[Vasool Raja MBBS]]'' || Rajaraman Venkatramanan || ತಮಿಳು || [[Saran (director)|Saran]] || |- | rowspan="2"|2005 || ''[[Mumbai Express]]'' || rowspan="2"|Avinashi || ತಮಿಳು || rowspan="2"|[[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] || |- | ''[[Mumbai Xpress]]'' || Avinash || [[ಹಿಂದಿ]] || |- | 2005 || ''[[ರಾಮ ಶಾಮ ಭಾಮ]]'' || Shama || [[ಕನ್ನಡ]] || [[Ramesh Aravind]] || |- | 2006 ||''[[Vettaiyaadu Vilaiyaadu]]'' || Raghavan || ತಮಿಳು || [[Gautham Menon]] || |- | 2008 ||''ದಶಾವತಾರಮ್'' || Dr. Govindarajan Ramaswamy,<br/>Rangarajan Nambi,<br/>Christian Fletcher,<br/>Balram Naidu,<br/>Krishnaveni,<br/>Vincent Boovaragan,<br/>Khalifulla,<br/>Avatar Singh,<br/>Shinghen Narahsi,<br/>[[George W Bush|President George W. Bush]] || ತಮಿಳು || [[K. S. Ravikumar]] || |- | 2009 || ''[[ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್]]'' || rowspan="2"|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ || ತಮಿಳು || rowspan="2"|[[Chakri Toleti]] || |- | 2009 || ''ಈನಾಡು'' || ತೆಲುಗು || |- | 2010 || ''[[Four Friends (2010 film)|Four Friends]]'' || Himself || [[ಮಲಯಾಳಂ]] || [[Saji Surendran]] || Guest appearance |- | 2010 || ''[[Manmadhan Ambu]]'' || Major Raja Mannar || ತಮಿಳು || [[K. S. Ravikumar]] || |- |2013 || ''[[ವಿಶ್ವರೂಪಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಿಶ್ವರೂಪಂ]]''|| rowspan="2"|Wisam Ahmed Kashmiri aka Viswanath || ತಮಿಳು || rowspan="2"|[[Kamal Haasan]] || |- |2013 || ''Vishwaroop''|| [[ಹಿಂದಿ]] || |- |2015 || ''[[Uttama Villain]]'' || Uttaman/Manoranjan || ತಮಿಳು || [[Ramesh Aravind]] || |- |2015 || ''[[Papanasam (film)|Papanasam]]'' || Suyambulingam || ತಮಿಳು || [[Jeethu Joseph]] || |- |2015 || ''[[Thoongaa Vanam]]'' || rowspan="2"|C.K. Diwakar || ತಮಿಳು || rowspan="2"| [[Rajesh Selva|Rajesh M. Selva]] || |- |2015 || ''Cheekati Rajyam'' || [[ತೆಲುಗು]] || |- |2018 || ''ವಿಶ್ವರೂಪಂ II''|| rowspan="2"|Wisam Ahmed Kashmiri aka Viswanath || ತಮಿಳು || rowspan="2"|[[Kamal Haasan]] || |- |2018 || ''Vishwaroop II'' || [[ಹಿಂದಿ]] || |- |2021 || ''ಇಂಡಿಯನ್ 2''|| || ತಮಿಳು || || Pre-production |} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{imdb name|0352032}} {{DEFAULTSORT:Haasan, Kamal}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] nqmtie04sa774mpk76xjxp1050t0906 0 22945 1435789 1342306 2026-11-05T09:24:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435789 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Artus2.jpg|thumb|ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ವಿಗ್ರಹ, ಹಾಫ್ಕ್ರಿಚೆ, ಇನ್ನಸ್ಬ್ರುಕ್, ಅಲ್ಬ್ರೆಕ್ ಡುರೆರ್ ಅವರಿಂದ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ವಿಸ್ಕರ್ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಕೃತಿ 1520s]] ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ '''ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್''' ಒಬ್ಬ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ನೇತಾರ, ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಐತಿಹ್ಯ ಹೊಂದಿದ, [[ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಯುಳ್ಳವನು.ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾಕ್ಸೊನ್]] ಅವರ ಬ್ರಿಟನ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದವನು..<ref name="Higham 2002 11–37">{{Harvnb|Higham|2002|pp= 11–37}}, ಈ ಸಾರಾಂಶದ ಚರ್ಚೆ ಬಗ್ಗೆ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆ.</ref> ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಜನಪದ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಆತನ ಇತಿಹಾಸದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ,ವಿವಾದಕ್ಕೆ <ref name="Higham 2002 11–37"/> ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥರ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ;ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿ]]'', ''[[ಹಿಸ್ಟಾರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್]]'' ,ಮತ್ತು [[ಗಿಲ್ಡಾಸ]]ನ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಹೆಸರು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ <ref>{{Harvnb|Charles-Edwards|1991|p= 15}}; {{Harvnb|Sims-Williams|1991}}. ''ವೈ ಗೊದೊಡಿನ್ '' ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕದ್ದೇನಲ್ಲ: ಇದು 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ,9ನೆಯ ಮತ್ತು 10ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಬ್ದಕೋಷವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿ ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿದೆ..</ref> ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಜಾಫರಿ ಆಫ್ ಮೊನ್ ಮೌಥ್ ನ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ (''[[ಹಿಸ್ಟಾರಿಯಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟನ್ನೇ]]'' ) ಅಂದರೆ ''ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಜರಗಳು ಇತಿಹಾಸ'' ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನುಜನಪ್ರಿಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹಾಗು ಊಹೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ <ref>{{Harvnb|Thorpe|1966}}, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ also {{Harvnb|Loomis|1956}}</ref> ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಗಿಂತ [[ವೆಲ್ಶ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಟನ್]] ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈತನೊಬ್ಬ ವೀರ ಸೇನಾನಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನ್ನು ಮಾನವರು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪದಂತಹ ವೈರಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಥೆಯೂ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ.ಇದು ವೆಲ್ಶ್ ಅದರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾವ್ನ್]] ನಲ್ಲಿ ಈತನ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು <ref>ನೋಡಿ{{Harvnb|Padel|1994}}; {{Harvnb|Sims-Williams|1991}}; {{Harvnb|Green|2007b}}; and {{Harvnb|Roberts|1991a}}</ref> ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ '' (1138ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು)ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಫ್ರಿ ಸ್ವತ: ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡರೋ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥರ್ ಐತಿಹ್ಯವು ದೊರೆತ ಪಠ್ಯದಿಂದ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮೇಯ,ಘಟನೆಗಳು,ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತಗಳು ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.ಇದರ ಬಗ್ಗೆಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯ ಸರಣಿ ಸಿಗಲಾರದು.ಜಾಫ್ರಿಯ ಘಟನೆ ಅಥವಾ [[ಸಂದರ್ಭಗಳ ಆವೃತ್ತಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಈ ಕುರಿತ ಕಥಾನಕಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಫ್ರಿ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಥರ್ ಓರ್ವ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಜ ಸಾಕ್ಸೊನ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[ಬ್ರಿಟೇನ್]],[[ಐರ್ಲೆಂಡ್]],[[ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]],[[ನಾರ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಗೌಲ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಿದವನು. ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾದ '' ಆರ್ಥರಿಯನ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಅಂದರೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ತಂದೆ [[ಉಥೆರ್ ಪೆಂಡ್ರಾಗೊನ್]],ಮಂತ್ರವಾದಿ [[ಮೆರ್ಲಿನ್]],ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಖಡ್ಗ [[ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್]],ಆರ್ಥರ್ ನ ಹುಟ್ಟಿದೂರು [[ಟಿಂಟಾಗೆಲ್]],[[ಕ್ಯಾಮ್ಲಾನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಮೊರ್ಡ್ರಿಡ್]] ಅವರ ವಿರುದ್ದದ ಆತನ ಕೊನೆಯ ಸಮರ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಅವಲೊನ್]] ನಲ್ಲಿನ ಆತನ ಚಿರಶಾಂತಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ಬರಹಗಾರ [[ಚೆರ್ಟಿನ್ ಟ್ರೊಯಸ್]] 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಗೆ [[ಲಾನ್ಸ್ ಲಾಟ್]] ಮತ್ತು [[ಹೊಲಿ ಗ್ರೇಲ್]] ನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ರಂಜನೀಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ.ಹೀಗಾಗಿ [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ರೋಚಕತೆ ಮತ್ತು ರಸಿಕತೆ ಒಂದು ಓದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಕಿಂಗ್ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.[[ನೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೌಂಡ್ ಟೇಬಲ್]] ನ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆರ್ಥರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ಕಂಡರೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಹೊಳಪನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರ 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈತನ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲದೇ ರಂಗಭೂಮಿ,ಚಲನಚಿತ್ರ,ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಗೋಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. == ಚರ್ಚಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Arth tapestry2.jpg|thumb|right| c.ಒಂಭತ್ತು ಮೌಲಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಒಬ್ಬ,ಟೇಪಸ್ಟ್ರಿ&nbsp;1385]] ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ,ವಾದ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ''[[ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟಿನಮ್]]'' ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟೊನ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''[[ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರೆ,]]'' ''ವೆಲ್ಶ್ ಅನ್ನಾಲ್ಸ್'' ಗಳಲ್ಲಿ ಆತನೊಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸದ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ರೊಮ್ಯಾನೊ-ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ಮೂಲದ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ ಆತ ಸುಮಾರು 5 ಮತ್ತು 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸೊನ್]] ರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದವನು. ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹವು ವೆಲ್ಶ್ ನ ಧರ್ಮಗುರು [[ನೆನ್ನಿಯಸ್]] ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಥರ್ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಯುದ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮೊನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಡೊನಿಕಸ್ ಕದನ]] ಅಥವಾ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಆತ ಒಬ್ಬನೆ ಸುಮಾರು 960 ಪುರುಷರನ್ನು ಕದನದಲ್ಲಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿದ ಎಂಬ ಒಟ್ಟಾಭಿಪ್ರಾಯದ ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ನಲ್ಲಿನ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುರಾವೆಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಾಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ <ref>{{Harvnb|Dumville|1986}}; {{Harvnb|Higham|2002|pp= 116–69}}; {{Harvnb|Green|2007b|pp= 15–26, 30–38}}.</ref> ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ 10ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯೆ'' ಪುಸ್ತಕವು ಆರ್ಥರ್ ನ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡೊನ್ ಸಮರದ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ '' ಈ ಕದನವು 516-6518ರ ನಡುವೆ ನಡೆದಿದ್ದು,ಅಲ್ಲದೇ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಮ್ಲಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥರ್ ಮತ್ತು [[ಮೆಡ್ರಾಯುಟ್]] (ಮೊರ್ಡ್ರೆಡ್ )ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು ಇದು ಸುಮಾರು 537-539ರ ಮಧ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿವರಗಳಿರುವ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆರ್ಥರ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡೊನ್ ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಿದ ಎಂದು <nowiki>ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ</nowiki>. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ಮೂಲಕ ಅನುಮೋದಿಸಲು '''ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು'''.ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ '''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರ್ಯೆಯು''' ''[[ವೇಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ'' 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.'''''ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗದ್ಯ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯವು'' ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಖರತೆಯನ್ನುದಾಖಲಿಸುವದಿಲ್ಲ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕಥಾಲೇಖನಗಳು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ''ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆ'' ಮಾಡುವ ಆತುರವಿರಲಿಲ್ಲ.''' '''''ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ 10ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. '' ''' '''''}ದಿ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡೊನ್ ಪ್ರವೇಶವು '' ಬಹುಶ: ''<ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 26–30}}; {{Harvnb|Koch|1996|pp= 251–53}}.</ref> ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟಿನಮ್'' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.''' ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು [[ಪೊಸ್ಟ್ -ರೊಮನ್ ಬ್ರಿಟೇನ್]] ವಿವರದ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಕೈ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ [[ಥಾಮಸ್ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ "ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಆತ ವರ್ಣಿಸುವಷ್ಟು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು <ref>{{Harvnb|Charles-Edwards|1991|p=29}}</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರ ಈ ಅಲಕ್ಷವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಈ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಮಾನ ಪಡುವವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ಜಾನ್ ಮೊರಿಸ್]] [[ಸಬ್ -ರೊಮನ್ ಬ್ರಿಟೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ''ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಥರ್'' (1973) ರಲ್ಲಿ ಆತನ ದಾಖಲಾದ ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಆರ್ಥರ್ ನಬಗ್ಗೆ ಆತ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹೇಳುವಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ <ref>{{Harvnb|Morris|1973}}</ref> ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ. [[ಚಿತ್ರ:AC.jpeg|thumb|left| c.&nbsp;10ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರೆಯನ್ನು ನಕಲೋ ಪ್ರತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದು.1100]] ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶ: ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಗದ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೇ ಆರ್ಥರ್ ಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಮೊರಿಸ್ ನ ಓಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಥರ್ ಪುಸ್ತಕವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ನಾವೆಲ್ ಮಿರೆಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಮಯದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳ ಯಾವುದೇ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿಲ್ಲ."ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಬರಹಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು ತಮ್ಮನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ." [[ಗಿಲ್ಡಾಸ್]] ನು ತನ್ನ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿವಾದದ ಚರ್ಚೆಯ ''[[ಡೆ ಎಕ್ಸಿಡಿಯೊ ಎಟ್ ಕಾಂಕೆಸ್ಟುಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಯೆ]]'' ದಲ್ಲಿ ''[[ಬ್ರಿಟೇನ್ ನ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]'' ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ,ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡನ್ ಕದನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ <ref>ಗಿಲ್ಡಾಸ್, ''[[s:The Ruin of Britain|ಡೆ ಎಕ್ಸೆಡೊ et ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಯೆ]]'', ಚಾಪ್ಟರ್26.</ref> ಸುಳಿವಿಲ್ಲ. ''[[ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸೊನ್ ಕ್ರೊನಿಕಲ್]]'' ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ 400-800 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಯಾವುದೇ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು <ref>{{Harvnb|Pryor|2004|pp= 22–27}}</ref> ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಡೊನ್ ನನ್ನು ಪೊಸ್ಟ್ -ರೊಮನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ದೊರೆಯುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇ,[[ಬೆಡೆ]] ಎಂಬಾತನ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ'' [[ಎಕ್ಲೆಸಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೀಪಲ್]]'' ಕೂಡಾ ಮೊದಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಅದರಲ್ಲೂಅ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ <ref>ಬೆಡೆ, ''[[ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಎಕ್ಲೆಸ್ಟಿಸೆಯಾ ಜೆಂಟ್ಸ್ ಅಂಗ್ಲೊರಮ್]] '', [[s:Ecclesiastical History of the English People/Book 1#16|ಬುಕ್1.16]].</ref> ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ದೇವಿಡ್ ಡಮ್ವಿಲ್ಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಾರ" ನಾನು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ನಾವು ಆತ(ಆರ್ಥರ್ )ನನ್ನು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವೆಂಬಂತೆ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಆತ ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ,'ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೇ ಹೊಗೆ ಬರದು' ಸತ್ಯಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲ;ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸಗಳಿಂದ ಆತನನ್ನು ನಾವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು,ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿಂದ ಆತನನ್ನು ತೆಗೆದು <ref>{{Harvnb|Dumville|1977|pp= 187–88}}</ref> ಹಾಕಬೇಕು" ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥರ್ ಮೂಲತ:ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ-ಅಥವಾ [[ಕ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೂರ್ತಿ]] ದೇವತೆಯ ಅರ್ಧ ನೆನಪು ಬಿಟ್ಟು ಮರೆತ ಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆ ದಿನಗಳ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಮೂರ್ತಿಗಳಾದ [[ಕೆಂಟಿಶ್]] ಟೊಟೆಮಿಕ್ ಹಾರ್ಸ್ -ಗಾಡ್ಸ್ [[ಹೆಂಗೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಹೊರ್ಸಾ]] ಈತ ನಂತರ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳೆಂದು ಬೆಡೆ ತನ್ನಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಬ್ರಿಟನಿ[[ನ ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸೊನ್]] ಯುದ್ದದ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು <ref name="green">{{Harvnb|Green|1998}}; {{Harvnb|Padel|1994}}; {{Harvnb|Green|2007b}}, ಚಾಪ್ಟರ್ಸ್ ಐದು ಮತ್ತು ಏಳು.</ref> ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ರಾಜ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ. ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ '' ಅಥವಾ ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ '' ಗಳು ಆತನನ್ನು [[ಆಳುವ ದೊರೆ]] ಎಂದು ಎಲ್ಲೂ ಕರೆದಿಲ್ಲ:ಆದರೆ ಮೊದಲಿನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ''"ಅಗ್ರಗಣ್ಯ" '' ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.''"ಬೆಲ್ಲೂರುಮ್ " '' (ಕದನ ನಾಯಕ)<ref>''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನ್ನಿಮ್'' [[s:History of the Britons#Arthuriana|56]], [[s:History of the Britons#Wonders of Britain|73]]; ''[[ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರೆಯೆ]]'' [[s:Welsh Annals|516, 537]].</ref>''"ಮೈಲ್ಸ್ "'' (ಸೈನಿಕ) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ರೊಮನ್ ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು ವಿರಳವಾಗಿವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಥರ್ ನ ಆಡಳಿತದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಾಗು ಆತನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾದುದು. [[ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ "ಆರ್ಥುರಿಯನ್]] "ಎಂದು ಈಗಲೂ ಗುರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ <ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, {{Harvnb|Ashley|2005}}.</ref> ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ವಿಭಾಗವು ಕೇವಲ ಕೆತ್ತನೆ ಬರಹಗಳನ್ನುಆಧರಿಸಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Heroic Age 1999">{{Harvnb|Heroic Age|1999}}</ref>[[ಟಿಂಟಾಗೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]] ನ [[ಕೊರ್ನ್ ವಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ "[[ಆರ್ಥುರ್ ಶಿಲೆ]]"ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕಲ್ಲು ಅಲ್ಲಿನ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ.ಇದು 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದದ್ದು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಕಾಲ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಇದರ ದೊರೆತ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು <ref name="Heroic Age 1999"/> ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆರ್ಥರ್ ನ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಎಂದರೆ [[ಗ್ಲಾಸ್ಟೊನ್ ಬರಿ ಕ್ರಾಸ್]] ಇದು ಕೂಡಾ ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಯ ವಂಚನೆಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು <ref>ಆಧುನಿಕ ಸ್ಕಾಲರ್ ಶಿಪ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ದಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಟೊಬ್ ಕ್ರಾಸ್ 12ನೆಯ್ ಶತಮಾನದ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಂಭವನೀಯತೆ. ನೋಡಿ{{Harvnb|Rahtz|1993}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Carey|1999}}.</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಹಾಗು ಮೂರ್ತಿಗಳು <ref>ಇದು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದೇ [[ಲುಸಿಯಸ್ ಅರ್ಟೊರಿಯಸ್ ಕಾಸ್ಟಸ್]], ರೊಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ 2 ಮತ್ತು 3ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ, ({{Harvnb|Littleton|Malcor|1994}}),ಈ ಸೇವೆ ಪದೆದವರು ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಷಿಮಸ್]] ಅಥವಾ ಉಪ-ರೊಮನ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಿಟೊಮಸ್]] ({{Harvnb|Ashe|1985}}), [[ಅಂಬ್ರೊಸಿಯಸ್ ಅರೆಲಿನಿಯಸ್]] ({{Harvnb|Reno|1996}}), [[ಒವೆನ್ ಡಾಂಟ್ ಗಿನ್]] ({{Harvnb|Phillips|Keatman|1992}}), ಮತ್ತು [[ಅಥ್ರೆವೇಸ್ ಎಪ್ ಮೆರ್ಗಿಯಸ್]] ({{Harvnb|Gilbert|Wilson|Blackett|1998}})</ref> ಆರ್ಥರ್ ಇದ್ದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಆಧಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲ. == ಹೆಸರು == ವೆಲ್ಶ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಮೂಲ ಹೆಸರು ''[[ಆರ್ಥರ್]] '' ಕೂಡಾ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನ ಮನೆತನಯೊಂದರ <ref>{{Harvnb|Malone|1925}}</ref> ಹೆಸರು ''[[ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್]] '' ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಕೂಡಾ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಕಾರಣವೆನಿಸಿದೆ.(ಬಹುತೇಕ <ref>ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲ ಚೆಲ್ಲೊಟ್ಟಿ, ವಿನ್ಸೆಂಜಾ ಮೊರಿಜ್ಯೊ, ಮರಿನಾ ಸಿಲ್ವಸ್ಟ್ರಿನಿ, ಲೆ ಎಪಿಗ್ರಾಫಿ ಒಅಮೇನ್ ದಿ ಕಾನೊಸಾ, ಸಂಪುಟ1, ಎಡಿಪುಗಿಲಾ srl, 1990, pg. 261, 264.</ref><ref>ಸಿರೊ ಸಾಂಟೊರೊ, ಲಾ ನುವಾ ಎಪಿಗ್ರಾಗಫ್ ಮೆಸ್ ಪಿಕಾ"", ಲಾ ಜಗಾಗ್ ಲಿಯಾ, A. VII, n. 27, 1965, P. 271-293.</ref><ref>ಸಿರೊ ಸಾಂಟೊರೊ, ಲಾ ನುವಾ ಎಪಿಗ್ರಾಗಫ್ ಮೆಸ್ ಪಿಕಾ"IM 4. 16, I-III" ಡಿ ಒಸ್ಟುನಿ ಎಡ್ ನೊಮಿ -, ರೈಸೆ ರಿಚೆ ಸ್ಟಡಿ,ಕಲೆ ಸಂಪುಟ12, 1979, p. 45-60</ref> ಮೆಸಾಪಿಕ್ ಅಥವಾ <ref>ವಿಲ್ ಹೆಮ್ ಸ್ಕ್ಅಲ್ಜೆ, ಜುರ್ ಗೆಸ್ಕಿಟೆ ಲ್ಯಾಟ್ ಎಗ್ಗಿನ್ನಾಮೆನ್ (ಸಂಪುಟ5, ಸಂಚಿಕೆ 2 ರ ಅಭಂಡ್ ಲುಂಗೆನ್ ಡೆರ್ ಗೆಸೆಲೆಸ್ಕಾಫ್ಟ್ ಡೆರ್ ವಿಸೆನ್ ಸ್ಕಾಫ್ಟೆನ್ ಜು ಗೊಟ್ಟಿಂಗೆನ್, ಫಿಲೊಲೊಲ್ ಗಿಸ್ಕ್ -ಹಿಸ್ಟೊರಿಸ್ಕೆ ಕ್ಲಾಸೆ, ಗೆಸೆಲೆಸ್ಕಾಫ್ಟ್ ಡೆರ್ ವಿಸೆನ್ ಸ್ಕಾಫ್ಟೆನ್ ಜು ಗೊಟ್ಟಿಂಗೆನ್, ಫಿಲೊಲೊಲ್ ಗಿಸ್ಕ್ -ಹಿಸ್ಟೊರಿಸ್ಕೆ ಕ್ಲಾಸೆ, ಗೆಸೆಲೆಸ್ಕಾಫ್ಟ್ ಡೆರ್), 2ನೆಯ ಸಂಪುಟ, ವೀದ್ ಮನ್ನ್, 1966, p. 72, pp. 333-338</ref><ref>ಒಲಿ ಸಾಲೊಮಿಸ್: ಡೈ ರೊಮೊಚೆನ್ ವೊರ್ನಾಮೆನ್. ಸ್ಟುಡಿಯನ್ ಜರ್ ರೊಮಿಸಿನ್ ನೇಮೆಂಗೊ ಬನ್. ಹೆಲ್ಸಂಕಿ1987, p. 68</ref><ref>ಹರ್ಬಿಗ್, ಗಸ್ಟ್., "ಫಾಲ್ಸಿಕಾ", ಗ್ಲೊಟಾ, ಬಾಂಡ್II, ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್, 1910, p. 98</ref> ಎಟ್ರುಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು) ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ವೆಲ್ಶ್ ''ಆರ್ಥ್ '' (ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ''ಆರ್ಟ್ '' ಅಂದರೆ "ಕರಡಿ" ಅದು ಮೊದಲು ''ಆರ್ಚರ್ '' ಆಗಿತ್ತು.(ಆಗ ಇದನ್ನು ''*ಆರ್ಟೊ ಉರೊಸ್'' ) "ಕರಡಿ-ಮನುಷ್ಯ" ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ,ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೊನಿಕಾದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೆಸರು''*ಆರ್ಟೋ ಉರಸ್'' ಇದು ವೆಲ್ಶ್ ನ*''ಆರ್ಟ್ಗರ್ '' ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ/ಆಧುನಿಕ ವೆಲ್ಶ್ ''ಅರ್ಥ್ವರ್ '' ಆದರೆ ''ಆರ್ಥರ್ '' ಅಲ್ಲ (ವೆಲ್ಶ್ ನ ಕಾವ್ಯದ ಹೆಸರು ''''ಆರ್ಥರ್ '' '' ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ-''ಉರ್ '' ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ''ಡಬ್ಲು ಆರ್'' ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಲ್ಲಎಂಬುದು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ,ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಅಕ್ಷರವು ''ಡಬ್ಲು ಆರ್'' ಅಲ್ಲ ಅದು "<ref>ನೋಡಿ{{Harvnb|Higham|2002|p= 74}}.</ref>''ಮ್ಯಾನ್ '' " ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ''ಆರ್ಥರ್ '' ನ ಹೆಸರು ಆರ್ಥರ್ ಆಗಿಯೇ ಉಳಿದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ವಾದ ವಿವಾದಗಳಿವೆ.ಇಲ್ಲವೇ ''ಆರ್ಚುರಸ್ '' ಎಂದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಇದು ''ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್ '' ಅಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈ ವಿವರಣೆಯು ಆರ್ಥರ್ ನ ಮೂಲ ಹೆಸರು ''ಆರ್ಥರ್ '' ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಹೇಳುವದಿಲ್ಲ.''ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್ '' ಹೆಸರು ವಿಭಜನೆ ಕಂಡು ''ಆರ್ಟ್ (ಎಚ್ )ಉರ್'' ಎಂದು [[ವೆಲ್ಶ್]] ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಂದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯದೇ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಕೋಚ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಆರ್ಥರ್ ಉಲ್ಲೇಖಗಳತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ,(ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದರೆ ಇದು 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ <ref>{{Harvnb|Koch|1996|p= 253}}. ಮುಂದೆ ನೋಡಿ {{Harvnb|Malone|1925}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Green|2007b|p =255}} ಹೇಗೆ ''ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್ '' ಹೇಗೆ ''ಆರ್ಥರ್ '' ನ {{Harvnb|Malone|1925}}ರೂಪವಾಗಿ ವೆಲ್ಶ್ ನಿಂದ {{Harvnb|Green|2007b|p =255}}ಪಡೆದಾಗ ಮಾರ್ಪಾಟಾಯಿತು.</ref> ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.) ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪಠ್ಯವು ''ಆರ್ಥರ್ '' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ''[[ಆರ್ಕ್ಚರಸ್]] '' ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.ಅತಿ ಹೆಚ್ಕು [[ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ]] ನಕ್ಷತ್ರ ಇದು ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಬರುತ್ತದೆ.ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಕರಡಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ರಾಶಿಯು [[ಉರ್ಸಾ ಮೇಜರ್]] ಹತ್ತಿರ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಬೃಹತ್ ಕರಡಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರೆಂದರೆ ಕರಡಿಯ ರಕ್ಷಕ ಅಥವಾ "<ref name="griffen">{{Harvnb |Griffen|1994}}</ref> ಪಾಲಕ"ಅಥವಾ "ಕರಡಿಯ <ref>{{cite book|last= Harrison |first= Henry |title=Surnames of the United Kingdom: A Concise Etymological Dictionary |year = 1996 |origyear=1912 |publisher= Genealogical Publishing Company |isbn = 0-806-30171-6 |url=https://books.google.com/books?id=H1msWqD0SA4C |accessdate=2008-10-21}}</ref> ಕಾವಲುಗಾರ" [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಆರ್ಕ್ಚರಸ್ '' ಶಬ್ದವನ್ನು [[ನಂತರದ ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ''ಆರ್ಚುರಸ್ '' ಎಂದು ಬಳಸಿ ಬಳಿಕ ''ಆರ್ಟ್ (ಎಚ್ )ಉರ್''(ಎಚ್ )ಉರ್ ಎಂದು ವೆಲ್ಶ್ ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ ರೂಪಾಂತರ [[ಹೊಂದಿರಬಹುದು]]'' ''. ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾನವು ಜನರಿಗೆ ಇದು "ಕರಡಿಯ ಸಂರಕ್ಷಕ"ಎನಿಸಿರಬಹುದು(ಇದರ ಉರ್ಸಾ ಮೇಜರ್ ನೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟತೆಯು ಕಾರಣ)ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿಇದು ನಾಯಕನಾಗಿ <ref>{{Harvnb|Anderson|2004|pp= 28–29}}; {{Harvnb|Green|2007b|pp= 191–94}}</ref> ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ''ಆರ್ಕ್ಚುರಸ್ '' ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾವದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದೈವಿಕ ಹೆಸರಾಗಿ ಅದನ್ನು ರೊಮನ್ ರು ಉಪಯೋಗಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ನಾಮಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಆರ್ಟೊರಿಯಸ್ '' ಶಬ್ದ ಪಡೆದದ್ದು ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಎಂದು ಭಾಸವಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಊಹೆಯು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಫಲಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದ <ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 178–87}}.</ref> ಮಂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ''ಆರ್ಥರ್ '' ಹೆಸರನ್ನು ''ಆರ್ಕ್ಚರಸ್ '' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಐತಿಹ್ಯರಹಿತ ವಿವರಗಳ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು == ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಬರೆದವನು [[ಮೊನ್ಮೊಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ]],ಆತನ ಆಧಾರರಹಿತದ ಮಿಥ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ಉಲ್ಲೇಖದ ''[[ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಯೆ]]'', ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್'' ಎಂಬುದನ್ನು 1130ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹೊರತಂದ. ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಪಠ್ಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಜಾಫ್ರಿ ಬರೆಯುವ ಮುಂಚೆಗಿಂತ ಎರದು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ '' (ಇವುಗಳನ್ನು ಗಾಲ್ ಫ್ರೆಂಡಿಯನ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಪಠ್ಯಗಳು,ಜಾಫ್ರಿಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೂಲಗಳು ಅಂದರೆ ''ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯಸ್'' )ಮತ್ತುನಂತರ ಬರೆದವುಗಳು ಆತನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವದಿಲ್ಲ(ಗಾಲ್ ಫ್ರೆಡಿಯನ್ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಗಾಲ್ ಫ್ರೆಡಿಯನ್ ಪಠ್ಯಗಳು) === ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Gododdin1.jpg|thumb|right| c.&nbsp;ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್ ನ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟದ ನಕಲು,ಆರಂಭಿಕ ವೆಲ್ಶ್ ನ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಕಾಣಿಸಿದ್ದು.1275]] ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಗಳೆಂದರೆ ವೆಲ್ಶ್ ಮತ್ತುಬ್ರೆಟೊನ್ ಗಳು ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೆನಿಸಿವೆ. [[ಗಾಲ್ ಫ್ರೆಡಿಯನ್]] ಮುಂಚಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪಠ್ಯ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ/ಕಥೆ ತರಹ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಂತೆ ಥಾಮಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆರಂಭಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು <ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 45–176}}</ref> ಚೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯದೆದರೆ ಆತ ಸಮರವೀರ,ಬ್ರಿಟೇನ್ ಗೆ ಎದುರಾದ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಚ್ಚೆದೆಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾನವರಿಂದಾದ ಬೆದರಿಕೆಗಳು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಆತ ಸ್ಯಾಕ್ಸೊನ್ಸಗಳ ಜೊತೆ ಸೆಣಸಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗ,ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂಥ ವಿಷಯಗಳು ಕಪೋಲಕಲ್ಪಿತ ಅಂದರೆ [[ಕ್ಯಾಟ್ -ಮಾನ್ ಸ್ಟರ್ಸ್]],[[ವಿನಾಶಕಾರಿ ದೈವಿಕ ಅವಕೃಪೆಗಳು]],ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗಳು, [[ಡಾಗ್ ಹೆಡ್ಸ್]] ದೈತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು <ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 93–130}}</ref> ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದೆಂದರೆ ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಜನಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ)ಹೀಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಆರ್ಥರ್ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.ಸುಪರ್ ಮನ್ ಹೆರೊಗಳ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ನಾಯಕರು ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Padel|1994}}ಆತ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪಾತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.</ref> ವಾಸವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಆರಂಭಿಕ ವೆಲ್ಶ್ ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಶ್ ನ ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ವನ್ ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲೆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ತನ್ನ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಆತನ ಯುದ್ದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮೂಲಗಳಲಿ ಹಿಂದಿನ ಪಗಾನ್ ದೇವತೆಗಳು,ಮತ್ತುಆತನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳ ಮೂಲ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ <ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 135–76}}. ಆತನ ವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ, ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{Harvnb|Ford|1983}}.</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳಲ್ಲ. ವೆಲ್ಷ್ ನ ಕಾವ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ನಾಯಕನಾಗುವ ಗುಣ ಮತ್ತು ಆತ ವೀರ ಮರಣ ಅಪ್ಪಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು [[ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್]],''ದಿ ಗೊಡೊಡಿನ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲಿ [[ಅನೇರಿನ್]] ಎಂಬ ಕವಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.ಆತನ ಒಂದು ಪದ್ಯದ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವೀರ ಸೇನಾನಿ 300ವೈರಿಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ.ಇದು ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಈತ ಆರ್ಥರ್ ಎಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು <ref>{{Harvnb|Williams|1937|p= 64}}, line 1242</ref> ಸಮಂಜಸವೆನಿಸಲಾರದು. ''ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್'' 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬರಹದ ಶಾಸನ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ನುಡಿಗಟ್ಟು ವಾಸ್ತವವೋ ಅಥವಾ ತದನಂತರದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಕಾಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಜಾನ್ ಕೊಚ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ್ದು ಅಥವಾ ಮೊದಲಿನದೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ,ಇದಕ್ಕಾಗಿ 9 ಅಥವಾ 10ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು <ref>{{Harvnb|Charles-Edwards|1991|p= 15}}; {{Harvnb|Koch|1996|pp= 242–45}}; {{Harvnb|Green|2007b|pp= 13–15, 50–52}}.</ref> ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು [[ಟಾಲೆಸಿನ್]] ಎಂಬಾತ ಬರೆದಿದ್ದು ಈತ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ.ಈತ ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ,ಆದರೂ ಇವು ಬಹುತೇಕ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ <ref>ನ್ಬೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, {{Harvnb|Haycock|1983–84}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Koch|1996|pp= 264–65}}.</ref> ಇದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ "ಕಡೇರ್ ಟೆಯ್ರಾನಾನ್ "(ದಿ ಚೇರ್ ಆಫ್ ದಿ <ref>ಇದರ ಆನ್ ಲೈನ್ ಅನುವಾದಗಳು ಹಳತಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲದ್ದು. ನೋಡಿ{{Harvnb|Haycock|2007|pp= 293–311}}, ಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತುಅದರ ಆರ್ಥ್ರಿಯನ್ ಅಂಶಗಳ ಚರ್ಚೆಗೆ{{Harvnb|Green|2007b|p= 197}}</ref> ಪ್ರಿನ್ಸ್ )ಇದರಲ್ಲಿ "ಆರ್ಥರ್ ನು ದೇವ ಕೃಪೆ ಹೊಂದಿದವನು" "[[ಪ್ರಿಡ್ಯು ಅನ್ವಾನ್]] "(ದಿ ಸ್ಪಾಯಿಲ್ಸ್ ಆಫ <ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, {{Harvnb|Green|2007b|pp= 54–67}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Budgey|1992}}, ಯಾರು ಅನುವಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಾರೆ.</ref> ಅನ್ವಾನ್ )"ಇದು ಆರ್ಥರ್ ನು ಬೇರೆಡೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ,"ಮಾರ್ವನಾಟ್ ವಿತಿರ್ ಪೆನ್ [ಡ್ರಾಗನ್ ]"("ದಿ ಎಲ್ಗಿ ಆಫ್ ಉತೇರ್ ಪೆನ್[<ref>{{Harvnb|Koch|Carey|1994|pp= 314–15}}</ref> ಡ್ರಾಗನ್ ] ಇದು ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಲಿತ್ವ ಮತ್ತು ಆತನ ಮತ್ತು ಆತನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಮೊನ್ಮೊಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Culhwch.jpg|thumb|left|ವೆಲ್ಶ್ ನ ಕಥೆ ಕುಲ್ವಿಚ್ ಅಂಡ್ ಒಲ್ಸೆನ್ 1881 ರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕುಲ್ವಿಚ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಒಡ್ಡೊಲಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] "ಇನ್ನುಳಿದ ವೆಲ್ಶ್ ಆರ್ಥುರಿನ್ ಪಠ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಪದ್ಯಗಳು'' [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಮಾರ್ಥೆನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ."ಪಾ ಗುರ್ ಯ್ವ ವೈ ಪೊರ್ಥುರ್ ?" ("ವಾಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಈಸ್ ದಿ ಗೇಟ್ ಕೀಪರ್?").<ref>{{Harvnb|Sims-Williams|1991|pp= 38–46}}ಈ ಪದ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಬಯಸುವ ಕಾವಲುಗಾರನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸೇಇ]] (ಕಾಯ್ )[[ಬೆಡ್ವಿರ್]] (ಬೆಡಿವೆರೆ).ಇತ್ಯಾದಿ. ವೆಲ್ಶ್ ನ ಗದ್ಯ ರೂಪದ ಕಥೆ ''[[ಕುಲುವಚ್ ಅಂಡ್ ಒಲ್ವೆನ್]] '' (c.1100),ಇದು ಆಧುನಿಕ [[ಮಾಬಿನೊಜಿಯನ್]] ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿಆರ್ಥರ್ ನ ಸುಮಾರು200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇದ್ದರು,ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸೇಇ ಮತ್ತು ಬೆಡ್ವರ್ ಅವರುಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಆರ್ಥರ್ ನು ತನ್ನ ನಿಷ್ಟಾವಂತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ,ಬಹುತೇಕವಾಗಿ [[ಕುಲ್ ವಚ್]] ನು [[ಒಲ್ವೆನ್]] ನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಲು ಆತ ನೆರವಾದ,ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಯೆಸ್ ಬದ್ದುದೆನ್]] ಅವರ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಹಲವಾರು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ[[.ತ್ವಾರ್ಚ್ ತ್ವಾರ್ತ್]] ಎಂಬ ಮಹಾ ದೈತ್ಯಹಂದಿಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ನಲ್ಲಿ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿದ ಹಂದಿ ಟ್ರೊಟಿ (ಎನ್ )ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು <ref>ಕಥಾ ಚರ್ಚೆಗಾಗಿ, ನೋಡಿ{{Harvnb|Bromwich|Evans|1992}}ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ {{Harvnb|Padel|1994|pp =2–4}}; {{Harvnb|Roberts|1991a}}; ಮತ್ತು{{Harvnb|Green|2007b|pp= 67–72}} ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಟರ್ ಮೂರು.</ref> ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ''[[ವೆಲ್ಶ್ ನ ಟ್ರಿಡೆಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ವೆಲ್ಶ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಾಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಟ್ರಿಯೆಡ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವರವಾದ ಬರಹಗಳು ಭಾಗಶ: ಮೊನ್ಮಾಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಪದ್ದತಿಗಳು ಇಂಥ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಆರ್ಥರ್ ನ ದಿವಾನಖಾನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದ ಬ್ರಿಟೇನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ "ಆರ್ಥರ್ ನ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.ಆತ ನಡೆಸಿದ ಒಡ್ಡೋಲಗದ ಕಾರುಬಾರು ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಈ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ"ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ "ನನ್ನು "ಥ್ರೀ XXX ಆಫ್ ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ " ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಅದರ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ <ref>{{Harvnb|Barber|1986|pp=17–18, 49}}; {{Harvnb|Bromwich|1978}}</ref> ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ಮತ್ತು ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯೆ'' ಗಳಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಆರ್ಥರ್ ಒಬ್ಬ ರಾಜ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ.ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಕುಲ್ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಒಲ್ವೆನ್'' ಮತ್ತು ಟ್ರೇಯಡ್ಸ್ ಅವರುಗಳು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಈತನನ್ನು ರಾಜ ಅಥವಾ ಮಾಂಡಲೀಕ ಅರಸ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇಲ್ಲೆ ಆತ ಪೆಂಟಿಯರ್ನೆಡ್ ''ವೈಆರ್ ವೈಎನ್ ವೈಎಸ್ ಹಾನ್'' ,ಅಂದರೆ "ಈ ದ್ವೀಪದ ರಾಜರ ಮುಖ್ಯಸ್ಠ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಜರ ರಾಜ,ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಇದ್ದ ಎಂದು <ref>{{Harvnb|Roberts|1991a|pp= 78, 81}}</ref> ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದೆಂದರೆ ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ವೆಲ್ಶ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಇನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೊದಲ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದಾನೆ;ಅಂದರೆ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್'' ಮತ್ತು ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರೆಯೆ'' ಪಠ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೊಮನ್ ನಂತರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸಂತರ]] ''ವಿಟೇ '' ("ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದನ್ನೂ ಇಂದು ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.(ಬಹುಶ:ಆರಂಭಿಕ 11ನೆಯ ಶತಮಾನದ <ref>{{Harvnb|Roberts|1991a}}</ref> ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ) ''ಸಂತನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ'' [[ಗಿಲ್ಡಾಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಲಾಂಕಾರ್ ಫ್ಯಾನ್ ನ ಕಾರಾಡೊಕ್]] ನಿಂದ ಬರೆದಿರುವ ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಗಿಲ್ಡಾಸ್ ನ ಸಹೋದರ ಹ್ಯುಯಿಲ್ ನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಗೆನ್ವಿಫರ್ ಳನ್ನು ಗ್ಲಾಸ್ಟೊನ್ಬರಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನೆಂದು <ref>ಅನುವಾದಿಸಿದ {{Harvnb|Coe|Young|1995|pp= 22–27}}. ಗ್ಲಾಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ರಿ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಇತರ ಲೋಕದ ಕಥೆಗಳು, see {{Harvnb|Sims-Williams|1991|pp= 58–61}}.</ref> ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು1100ರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಅಂದರೆ ಲ್ಯಾಂಕರ್ ಫ್ಯಾನ್ ನ ಲಿಫ್ರಿಸ್ ಬರೆಯುವ ಮುಂಚೆ ಬರೆದ ''ಸಂತನ ಜೀವನ ಚರಿತೆ'' [[ಕ್ಯಾಡೊಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಮೂವರು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದಾತನಿಗೆ ಈ ಸಂತನೊಬ್ಬ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ;ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ಒಂದು ದನದ ಹಿಂಡನ್ನು ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ''[[ಕಪ್ಪು ಕಾಣಿಕೆ]]'' ಯಾಗಿ ನೀಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೆಯೊಡ್ದುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕ್ಯಾಡೊಕ್ ಆತನ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ದನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥರ್ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದಾಗ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಫೆರ್ನ್ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯದ ಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು <ref>{{Harvnb|Coe|Young|1995|pp= 26–37}}</ref> ಆಸ್ಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ [[ಕಾರಾನ್ನೊಗ್]],[[ಪದರ್ನ್]] ಮತ್ತು ಎಫ್ಲಾಮ್ ನ ಜೀವನಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸವು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದ ''[[ಲೆಜೆಂಡ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಟಿ ಗೊಜ್ನೊವಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯಾದರೂ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.ಆದರೆ ಇದರ ವಿವರಣೆಯು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದೂ <ref>ನೋಡಿ {{Harvnb|Ashe|1985}} ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯತ್ನ ''ವಿಟಾ'' ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳು</ref> ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೆಂದರೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ ಮೆಸ್ ಬೆರಿಯ]], ''ಡೆ ಗೆಸ್ಟಿಸ್ ರೆಗಮ್ ಅಂಗ್ಲೊರಮ್'' ಮತ್ತು ಹೆರ್ಮನ್ ನ, ''ಡೆ ಮಿರಾಕುಲಿಸ್ ಸಾಂಕ್ಟಾನ್ ಮೇರಿಯಾ ಲಾಡೆನ್ಸಿಸ್'' ಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನಿಜವಾಗಿ ಸತ್ತಿಲ್ಲ ಆತ ಒಂದಿಲ್ಲ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ [[ಮರಳಿ]] ಬದುಕುಳಿದ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ನಂಬಿಕೆ ಕುರಿತಂತೆ ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ನಂತರದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Padel|1994|pp =8–12}}; {{Harvnb|Green|2007b|pp =72–5, 259, 261–2}}; {{Harvnb|Bullock-Davies|1982}}</ref> ಉದ್ಘರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮೊನೊಮೌಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ === [[ಚಿತ್ರ:Sir Mordred by H. J. Ford, from King Arthur- The Tales of the Round Table by Andrew Lang, 1902.jpg|thumb|right|ಮೊನ್ಮೊಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥರ್ ನ ಕೊನೆಯ ವೈರಿಯೆಂದರೆ ಮಾಡ್ರಿಡ್ ;ಈ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್.ಜೆ ಫೊರ್ಡ್ ಅವರು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಲಾಂಗ್ ನ್ ಅ\ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ:ದಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೌಂಡ್ ಟೇಬಲ್,1902]] ಆರ್ಥರ್ ನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಜೀವನ ಚರಿತೆಯನ್ನು [[ಮೊನೊಮೌಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ]] ಬರೆದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ''[[ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನ್ನೇ]]'' ಅಂದರೆ ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್'' ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು <ref>{{Harvnb|Wright|1985}}; {{Harvnb|Thorpe|1966}}</ref> ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು 1138ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದ್ದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹಾಗು ಥಳಕಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜರುಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ರೊಜಾನ್ [[ಬ್ರುಟಸ್]],7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೆಲ್ಶ್ ರಾಜ [[ಕಾಡ್ವಾಲ್ಯಾಡರ್]] ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಫ್ರಿಯು ಅದೇ ರೊಮನ್ ನಂತರದ ಆದಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನುತನ್ನ'' [[ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರೆಯೆ]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ,ತಂದೆ [[ಉಥೆರ್ ಪೆಂಡ್ರಾಗೊನ್]] ಆತನ ಮಂತ್ರವಾದಿ ಸಲಹೆಗಾರ [[ಮೆರ್ಲಿನ್]],ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಜನಿಸಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಆತ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಉಥೆರ್ ಮೆರ್ಲಿನ್ ನ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಆತನ ವೈರಿ [[ಗ್ಲೊರಿಯ್ಸನ್]] ರೂಪಧರಿಸಿ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ [[ಇಗ್ರೆನಾ]] ಜೊತೆಗೆ [[ಟಿಂಟಾಗೆಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಂತರ ಆಕೆ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆತನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದ ಆರ್ಥರ್ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ಸರಣಿ ಯುದ್ದಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ;ಇವೇ ಕದನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಿಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತ [[ಪಿಕ್ಟ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲಕ [[ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಕನಿ ದ್ವೀಪ]]ಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ನಂತರ ಆತನ ಆರ್ಥೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಆರ್ಥರ್ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ.ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆ]],[[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಗೌಲ್]] ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗೌಲ್ ವಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೂ [[ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದಲೇ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು,ಹೀಗಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದವರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಆರ್ಥರ್ ನ ಸೈನಿಕರು ಅಂದರೆ [[ಕೆಯುಸ್]] (ಕಾಯ್ ),[[ಬೆಡ್ಯುರಸ್]] (ಬೆಡಿವೆರೆ) ಮತ್ತು [[ಗೌಲ್ ಗೌನಸ್]] (ಗವೇನ್ )ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿ ಗೌಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಲುಸಿಯಸ್ ಟಿಬೆರಿಯಸ್]] ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆತನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ [[ಮೊಡ್ರೆ ಡಸ್]] (ಮಾರ್ಡ್ರೆಡ್ )ಆತನ ಪತ್ನಿ [[ಗೆನ್ನ್ಹಾಹುರಾ]]ಳನ್ನು(ಗೆನಿವರ್ಸ್ )ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಆತನ ಕಿವಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥರ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ಗೆ ಮರಳಿ ಮೊಡ್ರೆಡ್ಸ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಕೊರ್ನ್ವಾಲನಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಂಬ್ಲಾಮ್ ನದಿ ದಡದ ಮೇಲೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ;ಆದರೆ ಆತ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಣಾಂತಿಕಗಾಯಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಆತ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಆತನ ನಿಷ್ಟಾವಂತ [[ಕಾನ್ ಸ್ಟಂಟೈನ್]] ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ;ಆತನನ್ನು [[ಆವ್ಲೊನ್]] ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ <ref>ಜಾಫ್ರಿ ಆಫ್ ಮೊನ್ಮೌಥ್, ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟಾನ್ನೆ'' [[s:History of the Kings of Britain/Book 8#19|ಬುಕ್8.19–24]], [[s:History of the Kings of Britain/Book 9|ಬುಕ್9]], [[s:History of the Kings of Britain/Book 10|ಬುಕ್10]], [[s:History of the Kings of Britain/Book 11|ಬುಕ್11.1–2]]</ref> ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Merlin (illustration from middle ages).jpg|left|thumb|ಮೆರ್ಲಿನ್ ದಿ ವಿಜರ್ಡ್, c.&nbsp;1300<ref>[136]</ref>]] ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ರಿಯ ವಿವರಣೆಯು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಕ್ತಚರ್ಚೆಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲಿ ಬರೆದ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟೊನಿಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸೊನ್ ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮರದ ಹನ್ನೆರಡು ಕದನಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಜಾಫ್ರಿ ತಮ್ಮದರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ''ಅನ್ನಾಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯೆ'' ದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮ್ಲಾನ್ ಕದನದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ [[ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತ]] ಎಂಬ ಸೂತ್ರಕ್ಕೂ ಜಾಫ್ರಿ <ref>{{Harvnb|Roberts|1991b|p= 106}}; {{Harvnb|Padel|1994|pp =11–12}}</ref> ಬದ್ದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಥರ್ ಸಮಗ್ರ ಬ್ರಿಟೇನ್ ರಾಜ ಎಂಬ ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಹ ಪೂರ್ವ ಗಾಲ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಇದು ''ಕುಲ್ ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಒಲ್ವೆನ್'' ,''[[ಟ್ರಿಯೆಡ್ಸ್]] '' ಮತ್ತು ಸಂತರ ಜೀವನ ಚರಿತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ <ref>{{Harvnb|Green|2007b|pp= 217–19}}</ref> ಹೆಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಾಫ್ರಿಯು ಆರ್ಥರ್ ನ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳಿಗಾಗಿ ಆತನ [[ನಿಕಟ ಕುಟುಂಬ]]ದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಶ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಕೆಯುಸ್ (ಸೇಇ),ಬೆಡ್ಯುರಸ್ (ಬೆಡ್ವಿರ್ )ಗೆನಾಹೌರಾ (ಗೆನಾಹಾವ್ ಫೆರ್ )ಉಥೆರ್ (ಉತ್ಥಿರ್ )ಮತ್ತು ಬಹುಶ: ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ನ್ಸಸ್ (ಕಾಲೆಡ್ ಫೆವಲಿಚ್ ) ನಂತರ ಇದೇ ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಬರ್]] <ref>{{Harvnb|Roberts|1991b|pp= 109–10, 112}}; {{Harvnb|Bromwich|Evans|1992|pp= 64–5}}</ref> ಆಗಿದ್ದು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಆತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು,ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ,ಆದರೂ ಬ್ರಿನ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ "ಆರ್ಥರಿಯನ್ ವಿಭಾಗವು ಜಾಫ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಯಾವುದೇ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಬರೆದದ್ದಲ್ಲಾ ಎಂದೂ ಅವರು <ref>{{Harvnb|Roberts|1991b|p= 108}}</ref> ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ". ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೆಲ್ಶ್ ಮೆಡ್ರುಟ್ ನ್ನು ಖಳನಾಯಕ ಮೊಡ್ರೆಡಸ್ ಎಂದು ಜಾಫ್ರಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾದಿದ್ದಾನೆ ಆದರೆ ಇಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವು ವೆಲ್ಶ್ ನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಕಂಡು <ref>{{Harvnb|Bromwich|1978|pp= 454–55}}</ref> ಬಂದಿಲ್ಲ. ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟನ್ನೇಯು'' ಜಾಫ್ರಿಯ ಸ್ವಂತದ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ,[[ನಿವ್ ಬರ್ಗ್ ನ ವಿಲಿಯಮ್]] ನ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ರಿಯ "ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ" ಇದು ಆತನ "ಮನಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು"<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, {{Harvnb|Brooke|1986|p= 95}}.</ref> ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ [[ಜಾಫ್ರಿ ಆಶೆ]] ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುವದಿಲ್ಲ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಜಾಫ್ರಿಯ ಈ ವಿವರಗಳು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್ [[ರಿಟೊಮಸ್]] ನನ್ನು ಹೋಲುವ ವಿವರಣೆಯು ಆರರ್ಥರ್ ಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ಆತ ವಾದಿದುತ್ತಾನೆ.ಈ ಪಾತ್ರವೇ ಮೂಲ ಆರ್ಥರ್ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆಶೆ,ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಯಸ್ ಗಳು ಆಶೆ ಯನ್ನು <ref>{{Harvnb|Ashe|1985|p=6}}; {{Harvnb|Padel|1995|p= 110}}; {{Harvnb|Higham|2002|p= 76}}.</ref> ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿರಲಿ ಆದರೆ ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ನೇಯ'' ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮಾಸಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲೂ ಆಗದು. ಸದ್ಯ ಜಾಫ್ರಿಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಸುಮಾರು 200 ಬರಹಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ,ಆದರೆ ಇದು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು <ref>{{Harvnb|Crick|1989}}</ref> ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿನ ಪಠ್ಯಗಳ ಸುಮಾರು 60 ಬರಹಗಳು ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ರಿಯ ಈ ಬರಹಗಳು ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ.18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲೆವಿಸ್ ಮೊರಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.ಬಹು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Sweet|2004|p=140}}. ಮುಂದೆ ನೋಡಿ, {{Harvnb|Roberts|1991b}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Roberts|1980}}.</ref> ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ರೆಗಮ್ ಬ್ರಿಟನ್ನೇ'' ಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ನ ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ನ ರೋಚಕತೆಗಳು ಕೇವಲ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.ಈ ಕಥೆಯ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನೇ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಉದಾ:ಮೆರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ನ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣ)ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ರೋಮಾಂಚಕ ಕಥೆ ಹಾಗು ಮಂತ್ರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಾಹಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ <ref>, ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, {{Harvnb|Ashe|1996}}.</ref> ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. === ಪ್ರಣಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:John william waterhouse tristan and isolde with the potion.jpg|thumb|ಸುಮಾರು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ "ಆರ್ಥುರಿಯನ್ "ಉಪಕಥೆಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದವು.ಅಂದರೆ ಟ್ರಿಸ್ಟಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸುಲೆಟ್ ಗಳ ಕಥೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ ವಾಟರ್ ಹೌಸ್, 1916]] ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಕರಗಳು (ಅಂದರೆ [[ವೇಸ್]] ನ ''[[ರೊಮನ್ ಡೆ ಬ್ರುಟ್]]'' )ಮು6ದೆ ಬರುವ ಆರ್ಥರಿಯನ್ ವಿವರದ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು <ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, {{Harvnb|Thorpe|1966|p= 29}}</ref> ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ "ಮ್ಯಾಟರ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ " ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆರ್ಥುರೇಯನ್ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಫ್ರಿಯವರು ಬರೆಯುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಕಥೆಗಳು ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ[[ಮೊಡೆನ್ನಾ ಆರ್ಚಿವೊಲ್ಟ್|ಮೊಡೆನ್ನಾ <ref>{{Harvnb |Stokstad|1996}}</ref> ಆರ್ಚಿವೊಲ್ಟ್]] ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ "ಸೆಲ್ಟಿಕ್ "ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ [[ಪ್ರಣಯಗಳ]] ಕಥೆಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Loomis|1956}}; {{Harvnb|Bromwich|1983}}; {{Harvnb|Bromwich|1991}}.</ref> ಕಾಣಸಿಗುವದಿಲ್ಲ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಹೊಸ್ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಉಪಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ದೊರಕಿತು.ಆತನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಚಿತ್ರೀಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು.12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆರ್ಥರ್ ಗಿಂತ ಆತನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಇತರೆ [[ಲಾನ್ಸ್ ಲಾಟ್]] ಮತ್ತು [[ಗೆನೆವರೆ]],[[ಪರ್ಸಿವಲ್]],[[ಗೆಲ್ಹಾದ್]],[[ಗವೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿಸ್ಟಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸೊಲ್ಡೆ]] ಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಆರ್ಥರ್ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತವು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಆರ್ಥರ್ ಪೂರ್ವದ ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜಾಫ್ರಿಯ ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ಆದರೆ ಕೆಲವು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದೆಡೆ ಆತನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ <ref>{{Harvnb|Lacy|1996a|p= 16}}; {{Harvnb|Morris|1982|p= 2}}.</ref> ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನ ಪಾತ್ರವೂ ಬಹಳಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆರ್ಥರ್ ಬಗೆಗಿನ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಫ್ರಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಆತ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ,ವೀರ <ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊನ್ಮಾಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ, ''ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ರೆಗೊಮ್ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿ'' [[s:History of the Kings of Britain/Book 10#3|ಪುಸ್ತಕ10.3]].</ref> ಸೇನಾನಿ;ದುಷ್ಟರನ್ನು,ದ್ರೋಹಿಗಳನ್ನು ಆತ ಸ್ವತಹ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ಗಹಗಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ.ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವ ತೋರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ರಮ್ಯತೆ,ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ''ರೊಇ ಫೆನೆಂಟ್'' ಆಸಕ್ತಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿನ ಆತನ "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆ" ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Padel|2000|p= 81}}</ref> ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೆಲಸಗಳು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಜಾಣತನದ್ದು,ಮೌಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಆತನಲ್ಲಿಕೋಪವಿದ್ದರೂ ಆತನಲ್ಲಿ ನಯವಿನಯ ಮೃದುತ್ವ ಇತ್ತೆಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಅಶಕ್ತ,ಕೃಶ ಶರೀರದವನೆಂಬ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೆಕೆಂದರೆ ''ಮಾರ್ಟ್ ಆರ್ತು'' ವಿನಲ್ಲಿ ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ನ ಸಂಬಂಧ ಗೆನೆವೆರೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಆತ ನಿಶಕ್ತ ಮತ್ತು ಶಾಂತನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ.ಆದರೆ [[ಚೆರ್ಟಿಯನ್ ಡೆ ಟ್ರೊಯೆಸ್]] ನ ಯಾವಿನ್ ಮತ್ತು ದಿ ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೈಯಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಪಹಾರದ ನಂತರ ನಿದ್ದೆ ತಡೆಯಲಾಗದೇ ಮಲಗಲು <ref>{{Harvnb|Morris|1982|pp= 99–102}}; {{Harvnb|Lacy|1996a|p= 17}}.</ref> ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ. ಏನೇ ಆದರೂ [[ನೊರ್ರಿಸ್.ಜೆ.ಲೆಸಿ]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥರ್ ನ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೊರತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಆತನ ರಮ್ಯತೆ,ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ."ಆದರೆ ಗೌರವ,ವೈಭವಗಳು ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದೆ ಸರಿಯಲ್ಲ,ಆತನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವೈಭವ <ref>{{Harvnb|Lacy|1996a|p= 17}}</ref> ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sir Gawain and the Green Knight, from Pearl Manuscript.jpg|thumb|left|ಆರ್ಥರ್ (ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ)14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕವಿತೆಯ ವಿವರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ ಗವೇನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ನೈಟ್]] ಮೇರಿ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅವರ ''[[ಲೇಸ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಹಾಗು ಆತನ ಕೆಲವು ಗುಂಪು ಕಾಣಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕವಿ ಚೆರ್ಟಿಯನ್ ಡೆ ಟ್ರೊಯೆಸ್ ಎಂಬಾತನು ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.ಆರ್ಥರ್ ನ ಪಾತ್ರ ಹೇಗೆ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಪರಿಣಾಮ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ <ref>{{Harvnb|Lacy|1996b}}</ref> ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚೆರಿಟಿಯನ್ c.1170ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಐದು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಇತರೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.&nbsp;1190. ''[[ಎರಿಕ್ ಅಂಡ್ ಐನೈಡ್]]'' ಹಾಗು ''[[ಕ್ಲೆಜಿಸ್]] '' ಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಒಡ್ಡೋಲಗದ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಹಾಗು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗಿರುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ವೆಲ್ಶ್ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ ಫ್ರಿಡಿಯನ್ ಅವರ ವಿವರಣೆಗಿಂತ ಆರ್ಥರ್ ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಚಟುವಟಿಗಳಿಗಿಂತ ಆತನ ಇತರೆ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.ಆದರೆ'' ಯಾವೇನ್ ದಿ ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೈಯಿನ್'' ನಲ್ಲಿ [[ಯಾವೇನ್]] ಮತ್ತು ಗಾವೇನ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಆರ್ಥರ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ''[[ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ,ದಿ ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಟ್]]'' ವಿವರಣೆಯು ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ನ ರಾಣಿ [[ಗೆನೆವರೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ಒಬ್ಬ [[ಜಾರಣಿಯ ಪತಿ]] ಮತ್ತು ಓರ್ವ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ''[[ಪರ್ಸಿವಲ್ ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಹೊಲಿ ಗ್ರೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಫಿಶರ್ ಕಿಂಗ್]] ಇತ್ಯಾದಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಅಶಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿವರಗಳು <ref>{{Harvnb|Kibler|Carroll|1991|p= 1}}</ref> ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ "ಚೆರ್ಟಿಯನ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಹಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲದೇ ಆತನ ವನತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಆತನ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ <ref>{{Harvnb|Lacy|1996b|p= 88}}</ref> ಪಾತ್ರವಿದೆ"ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳು ಚೆರ್ಟಿಯನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು ಕಥಾಹಂದರದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಪರ್ಸಿವಲ್ '' ಒಂದು ಅಪೂರ್ಣ ಬರಹವಾಗಿದ್ದರೂ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.ಗ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಲೇಖಕರು ಸತತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೆ ಬೊರೊನ್]] ತನ್ನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಖಂಡಾಂತರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಆತ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಅವನತಿಯತ್ತ ಸಾಗಿದ ಎನ್ನುವುದನ್ನು <ref>{{Harvnb|Roach|1949–83}}</ref> ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಗೆನೆವರ್ ನ ಜಾರಣಿ ಪತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ''ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್'' ನ ಕಥಾವಳಿಗಳು ಮುಂದೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ತಿರುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು.ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ (c. 1225) ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪಠ್ಯಗಳು ಚೆರ್ಟಿಯನ್ ನ ಪಾತ್ರಗಳಾದ [[ಯುಲ್ರಿಚ್ ವೊನ್ ಝಟ್ಜಿಖೊವೆನ್]] ಮತ್ತು ''[[ಲ್ಯಾಂಜಲೆಟ್]] '' ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು <ref>{{Harvnb|Ulrich, von Zatzikhoven|2005}}</ref> ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಲ್ಶ್ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹ ಚೆರಿಟಿಯನ್ ನ ಬರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರುವದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಶ್ ನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ರಾಜನಾಗಿ <ref>{{Harvnb|Padel|2000|pp =77–82}}</ref> ಕಾಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ವೆಲ್ಶ್ ನ ಗ್ರಂಥಕಾರರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಚೆರಿಟಿಯನ್ ನ ಬರಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿವೆ.ಅದರಲಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಒವೇನ್ ಅಥವಾ ದಿ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೌಂಟೇನ್]]'' ,ಚೆರಿಟಯನ್ ನ ''ಯಾವಿನ್ '' ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ,''[[ಗೆರೇಂಟ್ ಅಂಡ್ ಎನಿಡ್]]'' ''ಎರಿಕ್ ಅಂಡ್ ಎನಿಡ್'' ;''[[ಪೆರ್ಡ್ಯುವರ್ ಸನ್ ಆಫ್ ಎಫ್ರಾಗ್]]'' ,ನಿಂದ ''ಪರ್ಸಿವಲ್ '' ನವರೆಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ <ref>ನೋಡಿ {{Harvnb|Jones|Jones|1949}}ಮೂರೂ ಪಠ್ಯಗಳ ನಿಖರ ಅನುವಾದ. ಆದರೆ ಈ ವೆಲ್ಶ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಸ ಹಾಗು ಚೆರ್ಲ್ಟಿನ್ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ,ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ {{Harvnb|Koch|1996|pp= 280–88}}ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು</ref> ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Apparition saint graal.jpg|thumb|ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಅನುಭವದಡಿ ದಿ ಹೊಲಿ ಗ್ರೇಲ್ ನ ಒಂದು ಕನಸು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬರಹಗಳಿಂದ.]] ಸುಮಾರು c. 1210 ರ ವರೆಗೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ಕಥೆ ರೋಮಾಂಚಕತೆಗಳು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತಿದ್ದವು;ಇದಾದ ನಂತರ ಆರ್ಥರ್ ನಕಥೆಗಳನ್ನು ಗದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗದ್ಯವೆಂದರೆ [[ವಲ್ಗೇಟ್ ಸೈಕಲ್]] (ಇದನ್ನು ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ -ಗ್ರೇಲ್ ಸೈಕಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ)ಐದು ಮಧ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುಗದ ಸರಣಿ ಗದ್ಯಗಳನ್ನು ಇದೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲರ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ <ref name="lacy-1992">{{Harvnb|Lacy|1992–96}}</ref> ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ''ಎಸ್ಟೊರಿ ಡೆಲ್ ಸೇಂಟ್ ಗ್ರೇಲ್ '',ದಿ ''ಎಸ್ಟೊರಿ ಡೆ ಮೆರ್ಲಿನ್'' ,ದಿ ''ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ಪ್ರೊಪರೆ'' (ಅಥವಾ ಗದ್ಯ'' ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ '' ಇದು ಇಡೀ ವಲ್ಗೇಟ್ ಸೈಕಲ್ ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಥಾ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ದಿ ''ಕ್ವೆಸ್ಟೆ ಡೆಲ್ ಸೇಂಟ್ ಗ್ರಾಲ್'' ಮತ್ತು ''ಮೊರ್ಟ್ ಆರ್ತು'',ಇವುಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸರಣಿ ಬರಹಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಹಾಡ್ ಮತ್ತು ಮೆರ್ಲಿನ್ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪಾತ್ರದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.ಇಲ್ಲಿ ಮೊಡ್ರೆದ್ ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಹೋದರಿಯಂದಿಗಿನ [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಡನಾಟ]]ದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]] ನ ಪಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಚೆರಿಟೆಯನ್ ನ ''ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ '' ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆ ಆತನ ರಾಜ ಆಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಒಡ್ಡೊಲಗವು ಇದರಲ್ಲಿ <ref>ಈ ಚಕ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ, ನೋಡಿ{{Harvnb|Burns|1985}}.</ref> ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಸರಣಿ ಬರಹಗಳ ಪಠ್ಯವು [[ಪೊಸ್ಟ್ -ವಲ್ಗೇಟ್ ಸೈಕಲ್]] (c. 1230–40)ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿನ ''ಸೂಟೆ ಡು ಮೆರ್ಲಿನ್'' ನಲ್ಲಿ ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ಮತ್ತು ಗೆನೆವರೆ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂದವನ್ನು ತೀವ್ರರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಾಹಾರ್ಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಲ್ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ <ref name="lacy-1992" /> ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈತನಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ. ವಲ್ಗೇಟ್ ವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಆತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.''ಎಸ್ಟೊರೆ ಡೆ ಮೆರ್ಲಿನ್ '' ಮತ್ತು ಮೊರ್ಟ್ ಆರ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಸರಣಿ ಮತ್ತು "ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಾಹಸಗಾಥೆ" ಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ''[[ಲೆ ಮೊರ್ಟ್ಯೆ ಡೆ'ಆರ್ಥರ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಥಾಮಸ್ ಮಾಲೊರಿ]] ಇಡೀ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೆ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಾಲೊರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಯುಳ್ಳ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಹೋಲ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಹೀಸ್ ನೊಬೆಲ್ ನೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೌಂಡ್ ಟೇಬಲ್'' -ಆರ್ಥರ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಲ್ಗೇಟ್ ಸೈಕಲ್ ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರೇಯನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಲೆಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಮೂಲ ಗುರಿಯೂ ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು <ref>ಮೆಲೊರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೃತಿಗಳ,ಮೇಲೆ ನೋಡಿ{{Harvnb|Field|1993}} ಮತ್ತು{{Harvnb|Field|1998}}.</ref> ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಸಮಗ್ರತೆಯಿಂದಲೇ ''ಲೆ ಮೊರ್ಟೆ ಡೆ'ಆರ್ಥರ್'' ಪುಸ್ತಕವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಏಕೈಕ ಪುಸ್ತಕವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.[[ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಕ್ಸ್ ಟೊನ್]] ಎಂಬಾತ 1485ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಸಿಸಿದ,ನಂತರ ಆರ್ಥುರೇಯಿನ್ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಮೊಲೊರಿಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಮೂಲ <ref>{{Harvnb|Vinaver|1990}}</ref> ಆಕರವಾಯಿತು. == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಳಿಮುಖ, ಮರುಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ == === ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯ === ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಬಗೆಗಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮಂದವಾಗಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ಮಾಲೊರಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಸಗಾಥೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಾದರೂ,ಆರ್ಥರಿಯನ್ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಇದರ ಇತಿಹಾಸ ದಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾದಲಾಯಿತು.ಮೊನ್ಮೊಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಾಹಸ ಕಥೆಯು ಇಡೀ [[ಮ್ಯಾಟರ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ]] ನವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿದ್ವಾಂಸ [[ಪೊಲಿಡೊರ್ ವರ್ಜಿಲ್]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥರ್ ನು ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ ತಾನೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.ಗಾಲ್ ಫ್ರಿದಿಯನ್ ನಂತರದ ಮಧ್ಯಯುಗದ "ಕ್ರೊನಿಕಲ್ ಟ್ರಾಡಿಶನ್ "ನಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ ಮತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ <ref>{{Harvnb|Carley|1984}}</ref> ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೊಪ ನಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಪುನರುಜ್ಜೀವನ'' ದ ಜಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾದವು.ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನರ ಕುರಿತಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಹಲವಾರು ಕಥಾನಕಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದವು.ಮಾಲೊರಿಯ್'' ಲೆ ಮಾರ್ಟೆ ಡೆ'ಆರ್ಥುರ್'' 1634ರ್ಅಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡ ನಂತರ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 00 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದವು ಎಂದು <ref>{{Harvnb|Parins|1995|p= 5}}</ref> ಹೇಳಬಹುದು. ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಪೌರಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗದು,ಆದರೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.ಅಂದರೆ 17 ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂವಹನದ <ref name="Ashe68">{{Harvnb|Ashe|1968|pp= 20–21}}; {{Harvnb|Merriman|1973}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೊರ್]] ಅವರ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್'' (1695)ಮತ್ತು ''ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್'' (1697)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು [[ವಿಲಿಯಮ್ III]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ II]] ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಕದನವನ್ನು <ref name="Ashe68">{{Harvnb|Ashe|1968|pp= 20–21}}</ref> ಹೋಲುವಂತಿದೆ. ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಟಾಮ್ ಥಂಬ್]] ಅವರ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕಥೆಗಳು ಇದರುದ್ದಕ್ಕೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು;ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು [[ಚಾಪ್ ಬುಕ್]] ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಹೆನ್ರಿ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್]] ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕಗಳ ರಚನೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವು.ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ಒಬ್ಬ ವಿದೂಷಕನಾಗಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Green|2007a}}</ref> ಚಿತ್ರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. === ಟೆನ್ನಿಸನ್ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Idylls of the King 1.jpg|thumb|ಗುಸ್ತೇವ್ ಡೋರ್ ನ 's ಆರ್ಥುರ್ ನ ವಿವರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಗಾಗಿ ಮೆರ್ಲಿನ್, ಲಾರ್ಡ್ ಟೆನ್ನಿಸನ್ ನ ’s ಇಡಿಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಿಂಗ್, 1868]] ಆರಂಭಿಕ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡ [[ಮೆಡಿವ್ಯಾಲಿಸಮ್]],[[ರೊಮಾಂಟಿಸಮ್]],ಮತ್ತು [[ಗೊಥಿಕ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ]]ಯು ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ರೋಮಾಂಚಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹರಿದು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಾಗರಿಕ ಯುಗವು ಹೊಸ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು."ಆರ್ಥರ್ ಆಫ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ "ಕುರಿತ ಮಾದರಿ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅದು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಅದನ್ನು [[ಹರಿದು ಚಿಂದಿ]] ಮಾಡಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂತಹ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆಸಕ್ತಿ 1816ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು.ಯಾವಾಗ ಮಾಲೊರಿಯ ''ಲೆ ಮಾರ್ಟೊ ಡಿ' ಆರ್ಥರ್'' ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1634ರಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣ ಕಂಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಆಗ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ <ref>{{Harvnb|Parins|1995|pp= 8–10}}</ref> ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದವು,ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್]] ರ "ದಿ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ ಮೇಡ್ " (1835) ಕೂಡಾ ಇದೇ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೆಂದು,ಅಲ್ಲದೇ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳ [[ಹೊಲಿ ಗ್ರೇಲ್]] ಕೂಡಾ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ <ref>{{Harvnb|Wordsworth|1835}}</ref> ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ ಎಂದರೆ [[ಅಲ್ ಫ್ರೆಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಟೆನ್ನಿಸನ್]] ಅವರು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕವಿತೆ "[[ದಿ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಶಾಲೊಟ್]] "1832ರಲ್ಲಿ <ref>ನೋಡಿ{{Harvnb|Potwin|1902}} ಟೆನ್ನಿಸನ್ ತನ್ನ ಕವಿತೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಪಡೆದ ಮೂಲಗಳು.</ref> ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ,ಮೆಡಿವಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಟೆನ್ನಿಸನ್ ನ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕೃತಿಗಳು ''[[ಇಡ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಿಂಗ್]]'' ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.[[ವಿಕ್ಕ್ಟೊರಿಯನ್ ಯುಗ]]ದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಮರುಕಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.ಆರ್ಥರ್ ನ ಜೀವನ ಚರಿತೆಯ ಕುರಿತು ಅದು ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೂ ಆರ್ಥರ್ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮೆಲಕು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು 1859ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು,ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ 10,000ಪ್ರತಿಗಳು <ref>{{Harvnb|Taylor|Brewer|1983|p= 127}}</ref> ಮಾರಾಟವಾದವು. ''ಇಡ್ಲಸ್ '' ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥುರ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟುವ ಕನಸು ಕಾಣಿತ್ತಾನೆ,ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಅತ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮಾನವನ ಸಹಜ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಫಲವಾಗುವ ಕಥಾರೂಪ <ref>ನೋಡಿ{{Harvnb|Rosenberg|1973}} ಮತ್ತು {{Harvnb|Taylor|Brewer|1983|pp= 89–128}} ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ''ದಿ ಇಡಿಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಿಂಗ್''.</ref> ಇದಾಗಿದೆ. }ಟೆನ್ನಿಸನ್ ನ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾದವು,ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಸಕ್ತಿ ಅಧಿಕವಾಯಿತು;ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾಲೊರಿಯ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಚಾರ ದೊರಕಿತು ಎಂದೂ <ref>ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ, e, {{Harvnb|Simpson|1990}}.</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಇಡ್ಲಸ್ '' ಮುದ್ರಣ ಕಂಡ ಮರುಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಲೊರಿಯ ಆಧುನಿಕ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಸಂಕಲನವು ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಗಳು ಎಂಬ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1862ರಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು.ಈ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಆರು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಇದರ <ref>{{Harvnb|Staines|1996|p= 449}}</ref> ಮುಂದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ "ಆರ್ಥರ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ "ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಆಸಕ್ತಿಯು 19 ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳಾದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಮಾರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿ-ರಾಫೆಲೈಟ್]] ಹಾಗು ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬರ್ನೆ-ಜೊನ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಕಥೆಗಳಿಂದ <ref>{{Harvnb|Taylor|Brewer|1983|pp= 127–161}}; {{Harvnb|Mancoff|1990}}.</ref> ಪ್ರಭಾವಿರಾತದರು. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ಟೊಮ್ ಥಂಬ್]] ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆಯು ಆರ್ಥರ್ ನ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿವರವು ''ಇಡ್ಲಸ್ '' ನ ಪ್ರಕಟನೆ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಟೊಮ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ,ಸದ್ಯ ಆತನ ಕಥೆಗಳು ಮೆಡಿವಲ್ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Green|2007a|p= 127}}; {{Harvnb|Gamerschlag|1983}}</ref> ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ ನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಡ್ನಿ ಲೇನಿಯರ್ ನ ''ದಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್'' (1880)ಇದು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿತಲ್ಲದೇ [[ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೇನ್]] ರ ಸಟಾರಿಕ್ ''[[ಎ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಯಾಂಕಿ ಇನ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ಕೋರ್ಟ್]] '' (1889)ನಂತಹ ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ <ref>{{Harvnb|Twain|1889}}; {{Harvnb|Smith|Thompson|1996}}.</ref> ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಈ "ಆರ್ಥರ್ ಆಫ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಆರ್ಥರ್ ಬಗೆಗಿನ ನೂತನ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ಆಗಿದೆ,(ಬರ್ನೆ ಜೊನ್ಸ್ ನ ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸ್ಲೀಪ್ ಆಫ್ ಆರ್ಥರ್ ಇನ್ ಅವಲೊನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪಾತ್ರ 1881–1898),ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ವ್ಯಾಗನರ್]] '' ನ ಆರ್ತುರಿಯನ್ ಒಪೆರಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆತನ ವಿವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು <ref>{{Harvnb|Watson|2002}}</ref> ಅಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಹೀಗೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಕಥೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕುತೂಹಲ ವಿವಾದಗಳ ಮಧ್ಯವೂ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಕೇವಲ <ref>{{Harvnb |Mancoff|1990}}</ref> ಪ್ರಿ-ರಾಫೆಲೈಟ್ ನಂತಹ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದು ಸೀಮಿತವಾಯಿತು.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ]]ದಿಂದ ಇದೇನೂ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಅನುಕಂಪ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು,ಹೀಗಾಗಿ ಮೆಡಿವಲ್ ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗೆಗಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕಂಪ ಉಳ್ಳವನೆಂಬ ವಿಚಾರವೂ ತನ್ನ ಸತ್ವ <ref>{{Harvnb|Workman|1994}}</ref> ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ರೊಮನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹಲವಾರು ಕವಿಗಳನ್ನು ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಯುತವಾಗಿತ್ತು,[[ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿ]],[[ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬೊನ್ಯಾಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮೇಸ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಮೊದಲಾದವರು ಆರ್ಥ್ರರ್ ಬಗೆಗಿನ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು,ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕವಿ [[ಟಿ.ಎಸ್,ಇಲಿಯಟ್]] ಅರ್ಥರ್ ನ ಕಲ್ಪನಾ ಕಥೆಗೆ ಮಾರು ಹೋದರು.(ಆದರೆ ಆರ್ಥರ್ ಅಲ್ಲ).ಆತನ ಕವಿತೆ'' [[ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಫಿಶರ್ ಕಿಂಗ್]] ನನ್ನು <ref>{{Harvnb|Eliot|1949}}; {{Harvnb|Barber|2004|pp= 327–28}}</ref> ದಾಖಲಿಸಿದೆ. === ಆಧುನಿಕ ಐತಿಹ್ಯ,ಪೌರಾಣಿಕತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p306.jpg|thumb|ಆರ್ಥರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಡ್ರೆ ಡ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಕದನ, ಎನ್.ಸಿ. ವೇಥ್ ಅವರಿಂದ ದಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್, 1922 ಮೂಲಕ ವಿವರಣೆ]] ನಂತರದ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ರೊಮನ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿಯಿತು,[[ಟಿ.ಎಚ್ ವ್ಹೈಟ್]] ನ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ದಿ ಒನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫುಚರ್ ಕಿಂಗ್]]'' (1958),ಮತ್ತು [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಝಿಮರ್ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ]]ಯ ''[[ದಿ ಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವಾಲೊನ]]'' (1982),ಇದಲ್ಲದೇ ವ್ಯಂಗ ಚಿತ್ರದ ಕಾರ್ಟೂನ ಕಥೆಗಳಾದ ''[[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವೇಲಿಯಂಟ್]]'' (1937ರ ನಂತರ)<ref>{{Harvnb|White|1958}}; {{Harvnb|Bradley|1982}}; {{Harvnb|Tondro|2002|p=170}}</ref> ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಟೆನ್ನಿಸನ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ರೊಮನ್ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮರುಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಆತ ಮಾಡಿದ,ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈಗ ಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್ಲಿಯ ಕಥೆಯು ಆರ್ಥರ್ ನ [[ಮಹಿಳಾಪರ ಧೋರಣೆ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಡಿವಲ್ <ref>{{Harvnb |Lagorio|1996}}</ref> ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿದೆ.ಆರ್ಥರ್ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ <ref>{{Harvnb|Lupack|Lupack|1991}}</ref> ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ರೊಮನ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಂಗನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ವಸ್ತು ವಿಷಯವಾದ. ಟಿ.ಎಚ್.ವ್ಹೈಟ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು [[ಲೆರ್ನೆರ್]] [[ಲೊವೆ]],ರಂಗ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಾಕಾರ ''[[ಕೇಮ್ ಲೊಟ್]]'' (1960),[[ಡಿಸ್ನಿ]] ಆನಿಮಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಸ್ವೊರ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಟೊನ್]]'' (1963);''ಕೇಮ್ ಲೊಟ್'' ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ಮತ್ತು ಗೆನೆವರೆ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಆರ್ಥರ್ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ನಂತರ ಅದು 1967ರಲ್ಲಿ [[ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವಾಗಿ ಹೊರಬಂತು. ರೊಮನ್ಸ್ ನ ಆರ್ಥರ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯು ಕಾಣುತ್ತದೆ,ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[[ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೆಸ್ ನ್ಸ]]ನ ''[[ಲಾನ್ಸ್ ಲೊಟ್ ಡು ಲಾಕ್]]'' (1974),[[ಎರಿಕ್ ರೊಮರ್ಸ್]] ನ ''[[ಪರ್ಸಿವಲ್ ಲಿ ಗಾಲ್ಲೊಇಸ್]]'' (1978) ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ [[ಜಾನ್ ಬೂರ್ಮನ್]] ನ ಫಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್]] '' (1981);ಆರ್ಥರ್ ನ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ ''[[ಮೊಂಟಿ ಪೈಥಾನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಹೊಲಿ ಗ್ರೇಲ್]]'' (1975)ನಿಂದ ವಿವರಗಳನ್ನು <ref>{{Harvnb|Harty|1996}}; {{Harvnb|Harty|1997}}</ref> ಕಲೆಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಮರು-ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಮರು ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬುವುದೇ ಮಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ನ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶಗಳಾಗಿಲ್ಲ.ಈ ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥರ್ ಇತಿಹಾಸವು ಬೆರೆಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ನೈಜ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ.&nbsp;ಸುಮಾರು 500 ಎ ಡಿ ಯಲ್ಲಿ "ರೊಮನ್ಸ್ " ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ನಿರ್ನಾಮಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆವರ್ ಅವರು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ [[ಮೊನೊಮೌಥ್ ನ ಜಾಫ್ರಿ]]ಹಾಗು ''[[ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಬ್ರಿಟನಮ್]]'' ಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗದ "ಕ್ರೊನಿಕಲ್ ಟ್ರೇಡಿಶನ್ "ಮತ್ತೆ ಕಾಣಬರುತ್ತಿದೆ.[[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಕುರಿತಂತೆ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಹಲವಾರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ <ref>{{Harvnb|Taylor|Brewer|1983}}, ಚಾಪ್ಟರ್ ನೈನ್; ನೋಡಿ {{Harvnb|Higham|2002|pp= 21–22, 30}}.</ref> ಬಂದವು. [[ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಡೇನ್]] ಅವರ ''ದಿ ಸೇವಿಯರ್ಸ್'' (1942)ರೇಡಿಯೊ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆತ ಕಠಿಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಹೇಗೆ ಆತ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ,ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಶೆರಿಫ್]] ಅವರ್ ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ಸುನ್ ಸೆಟ್'' (1955)ನಾಟಕವು ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು(1942) ಆರ್ಥರ್ ಹೇಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Harvnb|Thompson|1996|p= 141}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪಾತ್ರವನ್ನಗಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ,[[ಐತಿಹಾಸಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಫಾಂಟಸಿ(ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದ)ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಆತನನು ಚಿತ್ರಿಸಿ ಆರ್ಥರ್ ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಯತ್ನವೂ <ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: [[ರೊಸೆ ಮೆರಿ ಸಟ್ಕ್ಲಿಫ್]]'s ''[[ದಿ ಲ್ಯಾಂಟೆರ್ನಾ ಬಿಯರ್ರಸ್]]'' (1959) ಮತ್ತು ''[[ಸ್ವೊರ್ಡ್ ಅಟ್ ಸನ್ ಸೆಟ್]]'' (1963); [[ಮೇರಿ ಸ್ಟಿವರ್ಟ್]]'ಳ ''[[ದಿ ಕ್ರಸ್ಟಲ್ ಕೇವ್]] '' (1970) ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು; [[ಪಾರ್ಕೆ ಗಾಡ್ ವಿನ್]]'ರ ''[[ಫೈರ್ ಲಾರ್ಡ್]]'' (1980) ಮತ್ತು ಅದರ ಸರಣಿ; [[ಸ್ಟಿಫನ್ ಲಾಹೆಡ್ 'ರ]] ''[[ದಿ ಪೆಂಡ್ರಾಗೊನ್ ಸೈಕಲ್]]'' (1987–99); [[ನಿಕೊಲೈ ಟೊಲ್ಸ ಸ್ಟೈ]]'ಯ ''[[ದಿ ಕಮ್ಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಿಂಗ್]] '' (1988); [[ಜಾಕ್ ವ್ಹೈಟ್]] 'ರ ''[[ದಿ ಕ್ಯಾಮುಲ್ಡ್ ಕ್ರೊನಿಕಲ್ಸ್]]'' (1992–97); ಮತ್ತು [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್ ವೆಲ್]]'ನ ''[[ದಿ ವಾರ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ರೊನಿಕಲ್ಸ್]]'' (1995–97). ನೋಡಿ [[ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].</ref> ನಡೆದಿದೆ.<ref name="ReferenceA">{{imdb title|0349683}}; {{imdb title|0462396|The Last Legion}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಯನ್ನುಸಿನೆಮಾದ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ''ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್'' (2004) ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಲೆಗಿಯನ್]]'' (2007)ಗಳಲ್ಲಿಆತನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಛಾಪು <ref name="ReferenceA"/> ಕಾಣಿಸಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಆದರ್ಶವೆಂಬಂತೆ ಆರ್ಥರನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 1930ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೌಂಡ್ ಟೇಬಲ್ ರಚನೆಯಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು <ref>{{Harvnb|Thomas|1993|pp= 128–31}}</ref> ಮುಂದಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರು ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ;ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥರ್ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಆತನ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು,ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಜನಜನಿತ ಮಾಡಲು <ref>{{Harvnb|Lupack|2002|p= 2}}; {{Harvnb|Forbush|Forbush|1915}}</ref> ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಆರ್ಥರ್ ನ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ವೀರತ್ವ,ಸಮರಶೂರತೆ ಎದ್ದುನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಆತನ ಹೆಸರನ್ನು ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ,ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಗೆ,ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಹತ್ವದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನೊರಿಸ್ ಜೆ.ಲೇಸಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ "ಆರ್ಥರ್ ನ ಕ್ರಿಯಾಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಆತ ತನ್ನ ಪೌರುಷದಿಂದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ.ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಚಿನ್ಹೆಗಳು <ref name="lacy364">{{Harvnb|Lacy|1996c|p= 364}}</ref> ಕಾಣುತ್ತ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} == ಆಕರಗಳು == <div class="references-small"> * {{citation|last=Anderson |first=Graham |title=King Arthur in Antiquity |place=London |publisher= Routledge |year=2004|isbn= 978-0415317146}}. * {{citation|last=Ashe |first=Geoffrey |title=The Discovery of King Arthur |place=Garden City, NY |publisher= Anchor Press/Doubleday |year=1985 |isbn=978-0385190329}}. * {{citation|last=Ashe |first=Geoffrey |chapter=Geoffrey of Monmouth |editor-first=Norris |editor-last=Lacy |title=The New Arthurian Encyclopedia |place=New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 179–82 |isbn=978-1568654324}}. * {{citation|last=Ashe |first=Geoffrey |chapter=The Visionary Kingdom |editor-first=Geoffrey|editor-last=Ashe |title=The Quest for Arthur's Britain |place=London |publisher= Granada|year= 1968 |pages= |isbn=0586080449}} * {{citation|last=Ashley|first=Michael |title=The Mammoth Book of King Arthur |place=London |publisher=Robinson |year=2005 |isbn=978-1841192499}}. * {{citation|last=Barber |first=Richard| title=King Arthur: Hero and Legend| place= Woodbridge, UK |publisher= Boydell Press |year= 1986|isbn=0851152546}}. * {{citation|last=Barber |first=Richard| title=The Holy Grail: Imagination and Belief| place= London |publisher= Allen Lane |year= 2004|isbn=978-0713992069}}. * {{citation|last= Binyon |first=Laurence| title=Arthur: A Tragedy |place=London |publisher= Heinemann |year= 1923 |oclc=17768778}}. * {{citation|last= Bradley |first=Marion Zimmer |title= The Mists of Avalon |place=New York |publisher= Knopf |year= 1982| isbn=978-0394524061}}. * {{citation|last=Bromwich|first= Rachel |title=Trioedd Ynys Prydein: The Welsh Triads |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1978 |isbn=978-0708306901}}. ಎರದನೆಯ ed. * {{citation|last=Bromwich |first=Rachel |chapter=Celtic Elements in Arthurian Romance: A General Survey| editor1-first=P. B. |editor1-last=Grout |editor2-first=Armel Hugh |editor2-last=Diverres|title=The Legend of Arthur in the Middle Ages |place=Woodbridge |publisher= Boydell and Brewer |year= 1983 |pages=41–55 |isbn=978-0859911320}}. * {{citation|last=Bromwich |first=Rachel |chapter=First Transmission to England and France|editor1-first= Rachel |editor1-last=Bromwich |editor2-first= A. O. H. |editor2-last= Jarman |editor3-first=Brynley F. |editor3-last= Roberts |title=The Arthur of the Welsh |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1991 |pages=273–98 |isbn=978-0708311073}}. * {{citation|last1=Bromwich |first1= Rachel |first2=D. Simon |last2= Evans |title=Culhwch and Olwen. An Edition and Study of the Oldest Arthurian Tale |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1992 |isbn= 978-0708311271}}. * {{citation|last=Brooke |first= Christopher N. L. |title=The Church and the Welsh Border in the Central Middle Ages |place=Woodbridge |publisher= Boydell |year= 1986|isbn=978-0851151755}}. * {{citation|last=Budgey |first=A. |chapter= 'Preiddeu Annwn' and the Welsh Tradition of Arthur |editor1-first=Byrne |editor2-first= Margaret Rose |editor2-last= Harry |editor3-first= Padraig |editor3-last= Ó Siadhail |title= Celtic Languages and Celtic People: Proceedings of the Second North American Congress of Celtic Studies, held in Halifax, August 16–19, 1989 |place= Halifax, Nova Scotia |year= 1992 |pages= 391–404 |isbn= 978-0969625209|publisher=D'Arcy McGee Chair of Irish Studies, Saint Mary's University|location=Halifax, N.S.}}. * {{citation|last=Bullock-Davies |first= C. |title=''Exspectare Arthurum'', Arthur and the Messianic Hope |journal=Bulletin of the Board of Celtic Studies |issue= 29 |date=1982 |year=1982 |pages=432–40}}. * {{citation|editor1-last=Burgess |editor1-first= Glyn S. |editor2-last=Busby |editor2-first= Keith |title=The Lais of Marie de France |place=London |publisher= Penguin |year= 1999 |isbn= 978-0140447590}}. 2ನೆಯ. ed. * {{citation|last=Burns |first= E. Jane |title= Arthurian Fictions: Re-reading the Vulgate Cycle |place= Columbus |publisher= Ohio State University Press |year= 1985 |isbn= 978-0814203873}}. * {{citation| last= Carey |first= John |chapter= The Finding of Arthur’s Grave: A Story from Clonmacnoise? |editor1-first= John |editor1-last= Carey |editor2-first= John T. |editor2-last= Koch |editor3-last= Lambert |editor3-first= Pierre-Yves |title= Ildánach Ildírech. A Festschrift for Proinsias Mac Cana |place= Andover |publisher= Celtic Studies Publications |year= 1999 |pages= 1–14 |isbn= 978-1891271014}}. * {{citation| last= Carley |first= J. P. |title= Polydore Vergil and John Leland on King Arthur: The Battle of the Books |journal= Interpretations |issue= 15 |year= 1984 |pages= 86–100}}. * {{citation|last=Charles-Edwards |first=Thomas M. |chapter=The Arthur of History|editor1-first= Rachel |editor1-last=Bromwich |editor2-first= A. O. H. |editor2-last= Jarman |editor3-first=Brynley F. |editor3-last= Roberts |title=The Arthur of the Welsh |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1991 |pages=15–32 |isbn=978-0708311073}}. * {{citation|last1=Coe |first1=John B. |last2=Young |first2= Simon |title=The Celtic Sources for the Arthurian Legend |place=Felinfach, Lampeter |publisher=Llanerch |year= 1995 |isbn= 978-1897853832}}. * {{citation|last=Crick |first=Julia C. |title= The "Historia regum Britanniae" of Geoffrey of Monmouth. 3: A Summary Catalogue of the Manuscripts |place= Cambridge |publisher= Brewer |year= 1989 |isbn= 978-0859912136}}. * {{citation|last= Dumville |first=D. N. |title= Sub-Roman Britain: History and Legend |journal= History |issue= 62 |year= 1977 |pages= 173–92|doi= 10.1111/j.1468-229X.1977.tb02335.x|volume= 62}}. * {{citation|last=Dumville |first= D. N. |title=The Historical Value of the Historia Brittonum |journal=Arthurian Literature |issue= 6 |date=1986 |year=1986 |pages=1–26}}. * {{citation| last= Eliot |first= Thomas Stearns |author-link= T. S. Eliot |title= The Waste Land and Other Poems |place= London |publisher= Faber and Faber |year= 1949 |oclc= 56866661}}. * {{citation| last=Field |first= P. J. C. |title= The Life and Times of Sir Thomas Malory |place= Cambridge |publisher= Brewer |year= 1993 |isbn= 978-0585165707}}. * {{citation|last= Field |first=P. J. C. |title= Malory: Texts and Sources |place= Cambridge |publisher= Brewer |year= 1998 |isbn= 978-0859915366}}. * {{citation| last= Ford |first= P. K. |title= On the Significance of some Arthurian Names in Welsh |journal= Bulletin of the Board of Celtic Studies |issue= 30 |year= 1983 |pages= 268–73}}. * {{citation |last1= Forbush |first1= William Byron |last2= Forbush |first2= Dascomb |url= http://www.lib.rochester.edu/CAMELOT/KOKA.htm |title= The Knights of King Arthur: How To Begin and What To Do |publisher= The Camelot Project at the University of Rochester |year= 1915 |accessdate= 2008-05-22 |archive-date= 2008-05-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080510101011/http://www.lib.rochester.edu/CAMELOT/KOKA.htm |url-status= dead }}. * {{citation| last= Gamerschlag |first= K. |title= Tom Thumb und König Arthur; oder: Der Däumling als Maßstab der Welt. Beobachtungen zu dreihundertfünfzig Jahren gemeinsamer Geschichte |language= German |journal= [[Anglia (journal)|Anglia]] |issue= 101 |year= 1983 |pages= 361–91}}. * {{citation| last1= Gilbert |first1= Adrian |first2=Alan |last2= Wilson |first3= Baram |last3= Blackett |title= The Holy Kingdom |place= London |publisher= Corgi |year= 1998 |isbn= 978–0552144896}}. * {{citation|last=Green |first= Thomas |url=http://www.arthuriana.co.uk/historicity/arthur.htm |chapter= The Historicity and Historicisation of Arthur | title= Thomas Green's Arthurian Resources |year= 1998| accessdate= 2008-05-22}}. * {{citation| last=Green |first= Thomas |title= Tom Thumb and Jack the Giant Killer: Two Arthurian Fairytales? |journal= Folklore |volume= 118 |issue= 2 |date= August, 2007 |year= 2007a |pages= 123–40 |url= http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=25902140&site=ehost-live| doi=10.1080/00155870701337296}}. ([[EBSCO]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ ಬೇದಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.) * {{citation|last=Green |first=Thomas |title=Concepts of Arthur |place=Stroud |publisher= Tempus |year= 2007b |isbn= 978-0752444611 |url=http://www.arthuriana.co.uk/concepts}}. * {{citation|last= Griffen |first= Toby D. |url= http://www.fanad.net/csana94.pdf |format=PDF|title=Arthur's Name |publisher= Celtic Studies Association of North America |date= 8 April 1994 |accessdate= 2009-09-21}}. ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಪೇಪರ್. * {{citation|last=Haycock |first=M. |title=Preiddeu Annwn and the Figure of Taliesin |journal=Studia Celtica' |issue=18/19 |date=1983–84 |year=1983–84 |pages=52–78}}. * {{citation|last=Haycock|first=M. |title=Legendary Poems from the Book of Taliesin |place=Aberystwyth |publisher= CMCS |year= 2007 |isbn=978-0952747895}}. * {{citation|last=Hardy |first= Thomas |title= The Famous Tragedy of the Queen of Cornwall at Tintagel in Lyonnesse: A New Version of an Old Story Arranged as a Play for Mummers, in One Act, Requiring No Theatre or Scenery |place= London |publisher= Macmillan |year= 1923 |oclc= 1124753}}. * {{citation| last= Harty |first= Kevin J. |chapter= Films |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 152–155 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation |last= Harty |first= Kevin J. |url= http://www.lib.rochester.edu/camelot/acpbibs/harty.htm |chapter= Arthurian Film |title= Arthuriana/Camelot Project Bibliography |year= 1997 |accessdate= 2008-05-22 |archive-date= 2008-05-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080524210709/http://www.lib.rochester.edu/camelot/acpbibs/harty.htm |url-status= dead }}. * {{citation |last= Heroic Age |url= http://www.mun.ca/mst/heroicage/issues/1/hati.htm |title= Early Medieval Tintagel: An Interview with Archaeologists Rachel Harry and Kevin Brady |journal= The Heroic Age |issue= 1 |date= Spring/Summer, 1999 |year= 1999 |access-date= 2010-03-29 |archive-date= 2014-08-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140821232929/http://www.mun.ca/mst/heroicage/issues/1/hati.htm |url-status= dead }}. * {{citation|last=Higham |first=N. J. |title=King Arthur, Myth-Making and History |place=London |publisher= Routledge |year= 2002 |isbn=978-0415213059}}. * {{citation|editor1-last=Jones |editor1-first= Gwyn |editor2-first= Thomas |editor2-last= Jones |title= The Mabinogion |place= London |publisher= Dent |year= 1949 |oclc= 17884380}}. * {{citation|editor1-last=Kibler |editor1-first= William |editor2-last= Carroll |editor2-first= Carleton W. |title= Chrétien de Troyes: Arthurian Romances |place= London |publisher= Penguin |year= 1991 |isbn= 978-0140445213}}. * {{citation|last=Koch |first=John T. |chapter=The Celtic Lands |editor-first=Norris J. |editor-last=Lacy |title=Medieval Arthurian Literature: A Guide to Recent Research |place=New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages=239–322 |isbn=978-0815321606}}. * {{citation| last1= Koch |first1= John T. |last2= Carey |first2= John |title= The Celtic Heroic Age: Literary Sources for Ancient Celtic Europe and Early Ireland and Wales |place= Malden, MA |publisher= Celtic Studies Publications |year= 1994 |isbn= 978-0964244627}}. * {{citation|last= Lacy |first= Norris J. |title= Lancelot-Grail: The Old French Arthurian Vulgate and Post-Vulgate in Translation |place= New York |publisher= Garland |year= 1992–96 |isbn= 978-0815307570}}. 5 vols. * {{citation|last=Lacy |first= Norris J. |chapter= Character of Arthur |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996a |pages= 16–17 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last=Lacy |first= Norris J. |chapter= Chrétien de Troyes |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996b |pages= 88–91 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last=Lacy |first= Norris J. |chapter= Popular Culture |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996c |pages= 363–64 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation| last= Lagorio |first= V. M. |chapter=Bradley, Marion Zimmer |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 57 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last1=Littleton | first1= C. Scott| last2= Malcor |first2= Linda A. |title= From Scythia to Camelot: A Radical Reassessment of the Legends of King Arthur, the Knights of the Round Table and the Holy Grail |place= New York |publisher= Garland |year= 1994 |isbn= 978-0815314967}}. * {{citation|last=Loomis|first=Roger Sherman |chapter=The Arthurian Legend before 1139| editor-first=Roger Sherman| editor-last= Loomis |title=Wales and the Arthurian Legend| place=Cardiff|publisher= University of Wales Press |year=1956 |pages=179–220|oclc=2792376}}. * {{citation|last1=Lupack | first1= Alan| last2= Lupack |first2= Barbara |title= King Arthur in America |place= Cambridge |publisher= D. S. Brewer |year= 1991 |isbn= 978-0859915433}}. * {{citation|last= Lupack |first= Alan |chapter= Preface |editor1-first= Elizabeth Sherr |editor1-last= Sklar |editor2-first= Donald L. |editor2-last= Hoffman |title= King Arthur in Popular Culture |place= Jefferson, NC |publisher= McFarland |year= 2002 |pages= 1–3 |isbn= 978-0786412570}}. * {{citation|last=Malone |first= Kemp |title= Artorius |journal= Modern Philology |volume= 22 |issue= 4 |date= May, 1925 |pages= 367–74 |url= http://www.jstor.org/stable/433555 |accessdate= 2008-05-22|doi=10.1086/387553}}. ([[JSTOR]]ಆನ್ ಲೈನ್ ಗಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರು ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾರೆ.) * {{citation| last= Mancoff |first= Debra N. |title= The Arthurian Revival in Victorian Art |place= New York |publisher= Garland |year= 1990 |isbn= 978-0824070403}}. * {{citation|last= Masefield |first= John |title= Tristan and Isolt: A Play in Verse |place= London |publisher= Heinemann |year= 1927 |oclc= 4787138}}. * {{citation| last= Merriman |first= James Douglas |title= The Flower of Kings: A Study of the Arthurian Legend in England Between 1485 and 1835 |place= Lawrence |publisher= University of Kansas Press |year= 1973 |isbn= 978-0700601028}}. * {{citation| last= Morris |first= John |title= The Age of Arthur: A History of the British Isles from 350 to 650 |place= New York |publisher= Scribner |year= 1973 |isbn= 978-0684133133}}. * {{citation|last=Morris |first= Rosemary |title=The Character of King Arthur in Medieval Literature |place=Cambridge |publisher= Brewer |year= 1982 |isbn= 978-0847671182}}. * {{citation| last= Myres |first= J. N. L. |title= The English Settlements |place= Oxford |publisher= Oxford University Press |year= 1986 |isbn= 978-0192822352}}. * {{citation|last=Padel |first= O. J. |title= The Nature of Arthur |journal= Cambrian Medieval Celtic Studies |issue= 27 |year= 1994 |pages= 1–31}}. * {{citation| last= Padel |first= O. J. |title=Recent Work on the Origins of the Arthurian Legend: A Comment |journal= Arthuriana |volume= 5 |issue= 3 |date= Fall, 1995 |year= 1995 |pages= 103–14}}. * {{citation|last=Padel |first= O. J. |title= Arthur in Medieval Welsh Literature |place= Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 2000 |isbn= 978-0708316825}}. * {{citation| last= Parins |first= Marylyn Jackson |title= Sir Thomas Malory: The Critical Heritage |place= London |publisher= Routledge |year= 1995 |isbn= 978-0415134002}}. * {{citation|last1= Phillips |first1= Graham |last2= Keatman |first2= Martin |title= King Arthur: The True Story |place= London |publisher= Century |year= 1992 |isbn= 978-0712655804}}. * {{citation| last= Potwin |first= L. S. |title= The Source of Tennyson's 'The Lady of Shalott' |journal= Modern Language Notes |volume= 17 |issue= 8 |year= 1902 |pages= 237–239| doi= 10.2307/2917812}}. * {{citation| last= Pryor |first= Francis |title= Britain AD: A Quest for England, Arthur, and the Anglo-Saxons |place= London |publisher= HarperCollins |year= 2004 |isbn= 978-0007181865}}. * {{citation|last=Rahtz |first= Philip |title=English Heritage Book of Glastonbury |place=London |publisher= Batsford |year= 1993 |isbn=978-0713468656}}. * {{citation|last=Reno |first=Frank D. |title=The Historic King Arthur: Authenticating the Celtic Hero of Post-Roman Britain |place= Jefferson, NC |publisher= McFarland |year= 1996 |isbn=978-0786402663}}. * {{citation|editor-last=Roach |editor-first=William | title=The Continuations of the Old French 'Perceval' of Chrétien de Troyes | place= Philadelphia |publisher= University of Pennsylvania Press |year= 1949–83 |oclc=67476613}}. 5 vols. * {{citation| last= Roberts |first= Brynley F. |title= Brut Tysilio: darlith agoriadol gan Athro y Gymraeg a'i Llenyddiaeth |place= Abertawe |publisher= Coleg Prifysgol Abertawe |year= 1980 |language= Welsh |isbn= 978-0860760207}}. * {{citation|last=Roberts |first=Brynley F. |chapter=Culhwch ac Olwen, The Triads, Saints' Lives |editor1-first= Rachel |editor1-last=Bromwich |editor2-first= A. O. H. |editor2-last= Jarman |editor3-first=Brynley F. |editor3-last= Roberts |title=The Arthur of the Welsh |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1991a |pages=73–95 |isbn=978-0708311073}}. * {{citation|last=Roberts |first= Brynley F. |chapter=Geoffrey of Monmouth, ''Historia Regum Britanniae'' and ''Brut Y Brenhinedd''|editor1-first= Rachel |editor1-last=Bromwich |editor2-first= A. O. H. |editor2-last= Jarman |editor3-first=Brynley F. |editor3-last= Roberts |title=The Arthur of the Welsh |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1991b |pages=98–116 |isbn=978-0708311073}}. * {{citation|last= Rosenberg |first=John D. |title= The Fall of Camelot: A Study of Tennyson's 'Idylls of the King' |place= Cambridge, MA |publisher=Harvard University Press |year= 1973 | isbn= 978-0674291751}}. * {{citation| last= Simpson |first= Roger |title= Camelot Regained: The Arthurian Revival and Tennyson, 1800–1849 |place= Cambridge |publisher= Brewer |year= 1990 |isbn= 978-0859913003}}. * {{citation|last=Sims-Williams |first= Patrick| chapter=The Early Welsh Arthurian Poems |editor1-first= Rachel |editor1-last=Bromwich |editor2-first= A. O. H. |editor2-last= Jarman |editor3-first=Brynley F. |editor3-last= Roberts |title=The Arthur of the Welsh |place=Cardiff |publisher= University of Wales Press |year= 1991 |pages=33–71 |isbn=978-0708311073}}. * {{citation |last1= Smith |first1= C. |first2= R. H. |last2= Thompson |chapter= Twain, Mark |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 478 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last= Staines |first= D. |chapter= Tennyson, Alfred Lord |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 446–449 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last= Stokstad |first= M. |chapter= Modena Archivolt |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 324–326 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|last= Sweet|first= Rosemary |chapter= |editor1-first= |editor1-last= |title= Antiquaries: The Discovery of the Past in Eighteenth-century Britain |place= London |publisher= Continuum|year= 2004 |pages= |isbn= 1852853093}}. * {{citation| last1= Taylor |first1= Beverly |first2= Elisabeth |last2= Brewer |title= The Return of King Arthur: British and American Arthurian Literature Since 1800 |place= Cambridge |publisher= Brewer |year= 1983 |isbn= 978-0389202783}}. * {{citation| last= Thomas |first= Charles |title= Book of Tintagel: Arthur and Archaeology |place= London |publisher= Batsford |year= 1993 |isbn= 978-0713466898}}. * {{citation|last= Thompson |first= R. H. |chapter= English, Arthurian Literature in (Modern) |editor1-first= Norris J. |editor1-last= Lacy |title= The New Arthurian Encyclopedia |place= New York |publisher= Garland |year= 1996 |pages= 136–144 |isbn= 978-1568654324}}. * {{citation|editor1-last=Thorpe |editor1-first= Lewis |title= Geoffrey of Monmouth, The History of the Kings of Britain |place= Harmondsworth |publisher= Penguin |year= 1966 |oclc= 3370598}}. * {{citation|last= Tondro |first= Jason |chapter= Camelot in Comics |editor1-first= Elizabeth Sherr |editor1-last= Sklar |editor2-first= Donald L. |editor2-last= Hoffman |title= King Arthur in Popular Culture |place= Jefferson, NC |publisher= McFarland |year= 2002 |pages= 169–181 |isbn= 978-0786412570}}. * {{citation|last= Twain |first= Mark |title= A Connecticut Yankee in King Arthur's Court |place= New York |publisher= Webster |year= 1889 |oclc= 11267671}}. * {{citation| last=Ulrich, von Zatzikhoven |title= Lanzelet |place= New York |publisher= Columbia University Press |year= 2005 |isbn= 978-0231128698}}. ಟ್ರಾನ್ಸ್. ಥಾಮ್ಸ್ ಕೆರ್ಥ್. * {{citation|editor1-last=Vinaver |editor1-first= Sir Eugène |title= The Works of Sir Thomas Malory |place= Oxford | publisher= Oxford University Press |year= 1990 |isbn= 978-0198123460}}. ಮೂರನೆಯ, ಪರಿಷ್ಕ್ರತ, ed. * {{citation|last=Watson |first= Derek| chapter=Wagner: ''Tristan und Isolde'' and ''Parsifal'' |editor1-first= Richard |editor1-last=Barber |title=King Arthur in Music |place=Cambridge |publisher= D. S. Brewer |year= 2002 |pages=23–34 |isbn=978-0859917673}}. * {{citation|last=White |first= Terence Hanbury |author-link= T. H. White |title= The Once and Future King |place= London |publisher= Collins |year= 1958 |oclc= 547840}}. * {{citation| editor1-last= Williams |editor1-first= Sir Ifor |title= Canu Aneirin |language= Welsh | place= Caerdydd [Cardiff] | publisher= Gwasg Prifysgol Cymru [University of Wales Press] |year= 1937 |oclc= 13163081}}. * {{citation |last= Wordsworth |first= William |chapter= The Egyptian Maid, or, The Romance of the Water-Lily |title= The Camelot Project |publisher= The University of Rochester |url= http://www.lib.rochester.edu/camelot/egypt.htm |year= 1835 |accessdate= 2008-05-22 |archive-date= 2008-07-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080705180824/http://www.lib.rochester.edu/Camelot/egypt.htm |url-status= dead }}. * {{citation| last= Workman |first= L. J. |title= Medievalism and Romanticism |journal= Poetica |issue= 39–40 |year= 1994 |pages= 1–44}}. * {{citation|editor1-last=Wright |editor1-first= Neil |title=The Historia Regum Britanniae of Geoffrey of Monmouth, 1: Bern, Burgerbibliothek, MS. 568 |place=Cambridge |publisher= Brewer |year= 1985 |isbn= 978-0859912112}}. </div> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|King Arthur}} * {{citation |url= http://www.blaenau-gwent.gov.uk/8035.asp |chapter= Arthurian Gwent |title= Blaenau Gwent Borough County Council |accessdate= 2008-05-22 |archive-date= 2008-05-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080512153652/http://www.blaenau-gwent.gov.uk/8035.asp |url-status= dead }}. ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಜನಪದ ಬಗ್ಗೆ ವೆಲ್ಶ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿವರವಾದ ಸೈಟ್. * {{citation|url= http://www.arthuriana.co.uk |title= Arthurian Resources: King Arthur, History and the Welsh Arthurian Legends |accessdate=2008-05-22}}. ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೈಟ್,ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,ಇದನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಥಾಮಸ್ ಗ್ರೀನ್ . * {{citation|url= http://faculty.smu.edu/arthuriana/ |title= Arthuriana |accessdate=2008-05-22}}. ಒಂದೇ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜರ್ನಲ್ ಕೇವಲ್ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದು.ಮತ್ತು ಕೊಂಡಿಗಳು * {{citation|url= http://www.maryjones.us/ctexts/index_welsh.html |title= Celtic Literature Collective |accessdate=2008-05-22}}. ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳನ್ನಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.(ವಿಶೇಷ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದು) of ವೆಲ್ಶ್ ನ ಮೆಡಿವಲ್ ಮೂಲಗಳು ಆರ್ಥರ್ ನ ಕುರಿತ ಕಥೆಗಳು. * {{citation| chapter= Faces of Arthur |url= http://www.facesofarthur.org.uk/bibliograrth.htm |title= Faces of Arthur |accessdate=2009-11-16}}. ಹಲವಾರು ಅರ್ಥರಿಯನ್ ನ ಕುತೂಹಲಿಗಳು ಆರ್ಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು * {{citation |last= Ford |first= David Nash |url= http://www.britannia.com/history/arthur/kageneral.html |chapter= King Arthur, General of the Britons |title= Britannia History |accessdate= 2008-05-22 |archive-date= 2011-11-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111101085503/http://www.britannia.com/history/arthur/kageneral.html |url-status= dead }}. * {{citation|url= http://www.lib.rochester.edu/camelot/cphome.stm |title= The Camelot Project |publisher= The University of Rochester |accessdate=2008-05-22}}. ಬೆಲೆಯುತ ಬಿಬಿಲೊಗ್ರಾಫಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥುರಿಯನ್ ಪಠ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. * {{citation |url= http://www.heroicage.org/ |title= The Heroic Age: A Journal of Early Medieval Northwestern Europe |issn= 1526-1827 |accessdate= 2008-05-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080509123944/http://www.heroicage.org/ |archive-date= 2008-05-09 |url-status= dead}}. ಒಂದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಪೀರ್-ಪರಿಶೀಲನೆ:ಇದು ಆರ್ಥರಿನ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಜರ್ನಲ್ ನಲ್ಲಿಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ. * {{citation|url= http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A533350 |chapter= The Medieval Development of Arthurian Literature |title= h2g2 |publisher=BBC |accessdate=2008-05-22}} {{start box}} {{succession box | before=[[Uther Pendragon]]| title=[[List of legendary kings of Britain|Legendary British Kings]]| after=[[Constantine III of Britain|Constantine III]]| years= | }} {{end box}} {{DEFAULTSORT:Arthur, King}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:5ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಹುಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿವಲ್ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಏಕಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಥೊಲೊಜಿಕಲ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ldf0s9g378f175wm00y4epicdpqq3qm 0 23444 1435752 1338624 2026-11-05T03:09:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435752 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=June 2006}} {{Meals}} [[File:Table Manners in the Nursery.jpg|thumb|''Table Manners in the Nursery'' (1916)]] '''ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ'''ಗಳು [[ತಿನ್ನುವ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವಂತಹ [[ಸಭ್ಯಾಚಾರ]]ದ ನಿಯಮಗಳು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಾತ್ರೆಗಳ]]ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕ್ರಮವೂ ಒಳ ಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ವಿವಿಧ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮೇಜಿನ]] ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಗಳನ್ನು ಊರಿ ಊಟಮಾಡುವುದು ಅಸಭ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Citation needed</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಪಂಗಡಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿ-ರಿವಾಜು, ಸಂಸ್ಕಾರ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. {{TOC limit|3}} {{-}} ==ಆಫ್ರಿಕಾ== ಬಹಳಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಲರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಖಾದ್ಯವನ್ನು (ಅಥವಾ ಖಾದ್ಯಗಳು) ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಊಟಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಗ್ರೇಸ್ ([[ಬಿಸ್ಮಿಲಾಹ್]]) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. === [[ತಾನ್‌ಜೇನಿಯಾ]] === *ಸಮಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಊಟಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವುದು ಅಸಭ್ಯ; ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತಲೂ 15–30 ನಿಮಿಷ ತಡವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. *[[ಚಪಾತಿ]] ಅಥವಾ [[ಉಗಾಲಿ]]ಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಚಾಕು ಅಥವಾ ಫೋರ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಬಡಾಯಿಕೋರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಚಾಪೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಿನ್ನುವುದಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತೋರುವಂತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ, ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಅಸಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮಕ್ಕಳು ದೊಡ್ಡವರ ಜೊತೆ ತಿನ್ನಬಹುದು, ಹಾಗೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. *ಬಹಳಷ್ಟು [[ತಾನ್‌ಜೇನಿಯನ್ನ]]ರ ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷರ]] ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. *ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಗುವುದು ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಬಹಳ ಅಸಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಊಟವು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. *ತಿನ್ನುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಖ, ಮೂಗು, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕೂದಲನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಿ. *ಬಾಟಲಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಯರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಅಸಭ್ಯ ವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಗಾಜಿನ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಝಂಜಿಬಾರ್]] ನಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಊಟದ ಮೇಜುಗಳನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರಿಗೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಒಷಿಯಾನಿಯಾ== === [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌]] === [[File:Francisco de Zurbarán 025.jpg|thumb|200px|ಬ್ರೆಡ್‌ ಅನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಿರುವುದು, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] *ಅತಿಥಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ದೂರ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅತಿಥಿಗಳಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಿ ತಾತಂದಿರು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. *ಆ ಮನೆಯ ರೀತಿ ರಿವಾಜಿಗನುಸಾರವಾಗಿ, ಊಟಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅಥವಾ ನಂತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಆಹಾರ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸತ್ಕಾರ ನೀಡುವವರು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. *ಅವನು/ಅವಳು ಅವರಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ತಿನ್ನಲು ಸತ್ಕಾರ ನೀಡುವವರು ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವವರೆಗೂ ಅತಿಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವ/ನೀಡುವವಳು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವಂತೆ ಒತ್ತಯಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾಗೂ ದಯಾಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕಾ ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಬಾರಿಯಾದರೂ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು. *ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರದ ಉತ್ತಮ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗಾದರೂ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ವರ್ತನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳು ತಿನ್ನಲೇಬೇಕು. ಇದೇರೀತಿಯಾಗಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗದೆ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಗಮನ ನೀಡದೆ ಇರುವುದು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರ ಕೆಟ್ಟ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಖಾಲಿ ಕೈಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗಳಿಂದ ತಿನ್ನುವಾಗ ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು. ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಉದುರಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಅದನ್ನು ಬೀಳಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿನ್ನಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳಿವೆ, ಇವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುವುದು. ತಿನ್ನಲು ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು [[ಚಮಚೆ]] ಮತ್ತು [[ಫೋರ್ಕ್‌]]ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಫ್ಘಾನಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಚಾಕುವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ್ಯೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಸೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಡ್ ಅನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಉಳಿದ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಹಾರವನ್ನು ಬ್ರೆಡ್ ಚೂರುಗಳ ಜೊತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಅವರ ಕಡೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನಬೇಕು. *ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನುವಾಗ ಬ್ರೆಡ್ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ, ಆ ಬ್ರೆಡ್ ಚೂರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮುತ್ತಿಟ್ಟು, ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹಾಕುವ ಮೊದಲೆ ಹಣೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. *ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ತಗುಲದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ. *ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಭ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜಗ್ ಹಾಗೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಕೈತೊಳೆಯಲು ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗ್ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟಲು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಟೀ ನೀಡಬಹುದು. *ಊಟದ ನಂತರ ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಟೀಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೀಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅತಿಥಿಗಳ ಕಪ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಖಾಲಿಯಿರಬಾರದು, ಮತ್ತು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಅವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅವಳಾಗಲೀ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಟೀ ಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಟೀಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಅತಿಥಿಯು ಅವನಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಟೀಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು. ಆಫ್ಘನ್ನರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಟೀಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾರಿ ಕುಳಿತರೆ 2-3 ಕಪ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕುಡಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಒಮ್ಮೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಟೀ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಟೀ ಕಪ್ ಅನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿಡಬೇಕು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಸಾಕೆಂಬ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. *ಒಬ್ಬರ ಬಾಯಿ ತುಂಬಾ ಆಹಾರವಿರುವಾಗ ತಿನ್ನುವುದು ಅಥವಾ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅತೀ ಹಸಿವಾದಾಗಲೂ ಕೂಡ, ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಾಸೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. *ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿ ಯಾರೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಅತಿಥಿ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರ ಹಿಂದೆ. ಒಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಅವರೆಡೆ ಕಾಲು ಚಾಚಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿರಿಯರ ಅಥವಾ ಅತಿಥಿಗಳ ಮುಂದೆ. *ಊಟದ ನಂತರ, ಒಂದು ಜಗ್ ನೀರನ್ನು ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ನೀಡಬಹುದು. === [[ಚೀನಾ]] === {{Mergefrom|Chinese table manner|date=January 2010}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಚೀನೀಯರ ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿಂತ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಬಡಿಸುವಾಗ ಇತರೆ ಅತಿಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ==== ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಕೆ ==== *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಬಲಗೈನ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲೆರಡು ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ. *ಬಳಸದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಎರಡು ಬದಿಗಳು ಸೇರಿರುವಂತೆ ಇಡಬೇಕು. ಆ ತರಹ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗ ದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೆಣವನ್ನು ಫನರಲ್‌ಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ [[ಕಾಫಿನ್‌]]ನಿಂದ ಎದ್ದು ಬರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ [[ಮರ್ಯಾದೋಲ್ಲಂಘ]]ನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆತ [[ರೊಡ್ಡಗೈ]]ಯವನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಎರಡೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೆ, ಕೆಲವರು ಈಗಲೂ ಅದನ್ನು ಅನುಚಿತ [[ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಎಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರೆಡೆಗೆ ತೋರಿಸಬಾರದು. ಇದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮರ್ಯಾದೋಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ. *ಎಂದಿಗೂ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ತೂಗಾಡಿಸಬೇಡಿ. *[[ಡ್ರಮ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ]] ಹಾಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೊಡೆಯಬೇಡಿ. ನೀವು [[ಭಿಕ್ಷುಕ]]ರೆಂದು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಇತರರೊಡನೆ ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. *ಎಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು [[ತಟ್ಟೆ]] ಅಥವಾ [[ಬಟ್ಟಲುಗಳ]]ನ್ನು ತಳ್ಳಲು ಬಳಸಬೇಡಿ. *ಎಂದಿಗೂ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಕ್ಕಬೇಡಿ. *ಯಾವ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಗೊಂದಲದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಚಾಚುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೆ ಏನನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ. *ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ತಿನ್ನದೆ ಇರುವಾಗ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಡಿ, ಅವನ್ನು ತಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಇಡಿ; ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಇಡುವ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡಾ ಬಳಸಬಹುದು (ಕೆಲವು ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು). *ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, [[ಫೋರ್ಕ್‌]] ತರಹ ಆಹಾರವನ್ನು ಇರಿಯಲು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ತುದಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ; ತರಕಾರಿಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹರಿಯಲೂ ಸಹ ಬಳಸಬಾರದು. ಕೆಲವು ಬಾರಿ, ಚೆರ್ರಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ ಅಥವಾ ಫಿಶ್‌ಬಾಲ್‌ಗಳಂತಹ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದಿಗಳು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ ಸಿಂಡರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. *ಅನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡಿ, ಇದು ಖಾಯಿಲೆ ಬಿದ್ದವರ ಪರವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚುವ [[ಧೂಪಕಡ್ಡಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಮರ್ಯಾದೋಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ===== *ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವತಃ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಅಸಭ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. *ನಿಮ್ಮ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಮೊಂಡಾದ ತುದಿಯನ್ನು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಬಳಸುವುದು ಅಸಭ್ಯ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಡಿಸಿ. *ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಮೊಂಡಾದ ತುದಿಯನ್ನು ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಬಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಈ ರೀತಿ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ===== ಇತರೆ ಪಾತ್ರೆಗಳು ===== *ನೂಡಲ್ ಸೂಪನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಚಮಚೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೂಡಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಟ್ಟಲಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಡಿಯುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಚಮಚೆ ಮತ್ತು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಸಿ ತಿನ್ನುವುದು ಉತ್ತಮ. *ಚೀನೀಯರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ [[ಬಟ್ಟಲ]]ನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು [[ಅನ್ನ]]ವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೇ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಅನ್ನದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಬಾಯಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ಒಳಗೆ ತಳ್ಳಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಚೈನೀಸರು ಅನ್ನವನ್ನು ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಚಮಚೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಮಾನ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ದತಿಯ ಹಾಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಿದರೆ, ಫೋರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಚಮಚೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಟ್ಟಲಿನ ತುದಿಯ ಮೇಲಿರಬೇಕು. ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ತಿನ್ನುವುದು ==== *ನಿಮಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಮೇಲಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಿ. ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೆದಕಬೇಡಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಖಾದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮಕಡೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಡಿ. *ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಬಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವಾದಿ ಚೀನೀಯರು ತಿರಸ್ಕಾರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಚೀನೀಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. *ಅನ್ನದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟು - ಬಡಿಸುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ತಿನ್ನುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುವ ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಈ ನಿಯಮವು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. *ಖಾದ್ಯವು ಸೂಫಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಡಿಸುವ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಖಾದ್ಯ ನಿಲುಕುವಂತಿರಲಿ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಸನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಮರ್ಯಾದೋಲ್ಲಂಘನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. * ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನೀವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಮೇಲೆ, ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಆ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹಾಕಬೇಡಿ. ==== ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಹಿರಿಯತನ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳು ==== * ಹಿರಿಯರು ಅಥವಾ ಅತಿಥಿ(ಗಳು)ಗೆ ಮೊದಲು ಊಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಗೌರವವಿರುತ್ತದೆ. * ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರು, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಬಡಿಸಬೇಕು, ಇದು [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಸಿಯನ್]] ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವು ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವರು ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ದಯವಿಟ್ಟು "ಅನ್ನ ತಿನ್ನಿರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. * ಉತ್ತಮವಾದ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಹಿರಿಯರಿಗಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಗೌರವದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾರೊಬ್ಬರ ಪ್ರಿಯವಾದ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೂ ಸಹ. * ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರು, ಅಥವಾ ಗೌರವಯುತ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವಳು ತಾನು ನೀಡಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬಾರದು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ವರೆಗೂ ರುಚಿನೋಡಿದ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ==== ಪಾನೀಯಗಳು ==== *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಎಲ್ಲರ ಲೋಟಗಳು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಖಾಲಿ ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾರೂ ಅವರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ, ಬಹಳ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಬೇಕಾ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿಮಗಾಗಿ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸುರಿದಾಗ, ನೀವು "ಧನ್ಯವಾದಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಲೇ ಬೇಕು, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ತೋರ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಟ್ಟಬೇಕು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಚೈನಾ]] ದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ. ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ತೂಗಿಸುವಂತೆ. *ಜನರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವಾಗ ಲೋಟಗಳನ್ನು ಚೀರ್ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಚಿಕ್ಕವನ ಲೋಟವನ್ನು ದೊಡ್ಡವರ ಲೋಟದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾಗಿಸುವುದು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. *''ಬೈಜಿಯು'' ["ಬೈ ಜೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ] ಕಟುವಾದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಟದುದ್ದಕೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವನು[ರು]/ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವ ವಳು[ರು] ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯಿರೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಅವರ "ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ." ಅತಿಥಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯಲ್ಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಅವರು "ನನಗೆ ಕುಡಿಯಲಾ ಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು [ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ: "''Wo bu neng he jiu, xie xie''." {whoa boo nung huh joe}] ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕುಡಿಯಿರೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು ಅದರಂತೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಕೂಡಾ ಕುಡಿಯಲು "ಆಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅವರ ಉದಾರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿರುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅತಿಥಿಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಅತಿ ವಿನಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಒಬ್ಬ ಅತಿಥಿಯು ಮೇಜಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳದರ್ಜೆ ಯವರೊಂದಿಗೆ ಆಲ್ಕೋಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿದರೆ, ಅತಿಥಿಯು ಅಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದವರೆ ಜೊತೆ ಅದೇ ಆಲ್ಕೋಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ [ಬಲವಂತ ಮಾಡಿಲ್ಲವಾದರೆ] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮೇಜುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ- ಅತಿಥಿಯು ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ. ==== ಧೂಮಪಾನ ==== *ಧೂಮಪಾನವು ಚೀನಿಯರ ಪ್ರಮುಖ ಚಟವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ. ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಮೇಜಿನ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಥಿಗಳು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ ವಾದರೆ, ಅವಳು/ಅವನು ನಯವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು.ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, "我不抽烟，谢谢" (Wo bu chou yan, xie xie). ==== ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಊಟ ==== *ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಊಟದಲ್ಲಿ, ಸಂತೃಪ್ತಿಯಾಗುವ ತನಕ ತಿನ್ನದೆ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರು ತ್ತದೆ. ==== ಬಹುಮುಖ ವಿಚಾರಗಳು ==== *ಈ ಹಿಂದೆ, ಕೆಲವು ಜನರು ಊಟದ ಮೇಜಿನಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ 1 ಮೀಟರ್ (3 chi) ದೂರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಇತರೆ ಅತಿಥಿಗಳ ಮೊಣಕೈಯನ್ನು ಉಜ್ಜುವ ಗೋಜಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಅಭ್ಯಾಸವು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. *ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಉಗುಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಗುಳುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ. *ತೇಗುವುದು,ತಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಶಬ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.. *ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ, ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಮಾತುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೋರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. *ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳ ನೌಕರ ವರ್ಗವಾದ ವೆಯ್ಟರ್/ವೆಯ್ಟ್ರೆಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಸ್ವಲ್ಪ "ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ", ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ 快点 (kuai dian), ಇದರರ್ಥ "ಬೇಗ ಬೇಗ." *ಬಾಯಿ ತುಂಬಾ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡುವುದು, ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಯಿಟ್ಟು ತಿನ್ನುವುದು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮತ್ತು ಮೇಜಿನ ಅತಿಥಿಗಳ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡುವುದು ಸಹ ಸಭ್ಯತೆಯಲ್ಲ.<ref>Etiquette in het buitenland by Kevin Strubbe, Liesbeth Hobert</ref> === [[ಭಾರತ]] === {{Main|Etiquette of Indian dining}} *ಆಹಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಎಡಗೈ ಬಳಸಬಹುದು. *ಹಲವು ಬಾರಿ, ಹಲವು ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತಿನ್ನುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ, ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು - ಭಾರತೀಯ ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಲ್ಯ]] - ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. *ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕೈಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಕೊಳ್ಳಿ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲ ಭಾರತೀಯ ಖಾದ್ಯಗಳು ಕೈಯಿಂದಲೇ ತಿನ್ನುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಊಟದ ನಂತರವೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಕೊಳ್ಳಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ಫಿಂಗರ್ ಬೌಲ್ (ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣ) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಅದರ ರಸವು ಕೈಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಿನ್ನಬೇಕು - ಬರೀ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಿನ್ನಬೇಕು. *[[ಚಪಾತಿ]], [[ರೋಟಿ]], ಅಥವಾ [[ನಾನ್‌]]ಗಳಂತಹ [[ಚಪ್ಪಟೆ ಬ್ರೆಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಊಟದ ಜೊತೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಮತ್ತು ಪಲ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ತಿನ್ನಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಬೆರಳುಗಳ ಎರಡನೇ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದು (middle phalanx till the interphalangeal joint) ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಮೊದಲನೇ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ (distal phalanx). ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಚಮಚೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ತಳ್ಳಲು ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಐದು ಬೆರಳುಗಳನ್ನೂ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಆಹಾರವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಅಸಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೀವು ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆಯವರ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅನುಚಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಮಚೆಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. *ತಯಾರಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ರುಚಿ ನೋಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಮುಗಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಎಷ್ಟು ತಿನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟಗೆ ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. *ಹೆಚ್ಚಾದ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದಲೇ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಬ್ಬರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಲೋಟವು ಕೊಳಕಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. *ಇತರರು ಊಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಮೇಜಿನಿಂದ ಏಳಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯಿರಿ. ನೀವು ಏಳಲೇ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದವರ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿ. *ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಊಟವನ್ನು, ಬಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಎಲೆಯ ಮೇಲರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನ್ನ, ಸಿಹಿಖಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಊಟವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತೆರೆದು ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮಡಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೇಲರ್ಧ ಭಾಗವು ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ನೀಟಾಗಿ ಮಡಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗವು ಮೇಲರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಮಡಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಅಗೌರವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಸತ್ತಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ಘಟನೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಆಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಮಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === [[ಜಪಾನ್‌]] === *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಇಡಬೇಡಿ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವ ಅಥವಾ ನೀಡುವವಳು ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಹೇಳುವ ವರೆಗೂ ಕಾಯುತ್ತಿರಿ. *ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ಸಲಾಡ್‌ನಂತಹವುಗಳನ್ನು, ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಹೇಗಾದರೂ ಇದು ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರ ಪರವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರೂಢಿ. *ಬಟ್ಟಲಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಿನ್ನುವಾಗ ಹೆಂಗಸರು ತಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯನ್ನು ಊಟ ಬಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಪುರುಷರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. *ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಊಟ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯ ಕುಡಿಯುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಲ್ಕೋಹಾಲನ್ನು ನೀಡಬೇಕು, ಮೊದಲು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಡಿಸಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಗಾಜಿನ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಸೇಕ್, ಬಿಯರ್, ವೈನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಬಾಟಲುಗಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡವರು ಬಡಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕು. ಪಾನೀಯವನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಹಾಕುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಾಜಿನ ಲೋಟ/ಕಪ್‌ ಅನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು. *ಒದಗಿಸಲಾದ ಬಿಸಿ ಹಬೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಟವೆಲ್‌ನಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು (ಮುಖವನ್ನಲ್ಲ) ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. *ಜಪಾನೀಯರ ಸೂಪ್ ಅನ್ನು ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟು ಕುಡಿಯಬೇಕು, ಚಮಚದಿಂದಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವೆಂದರೆ ''ಒ-ಝೋನಿ'', ಇದು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ದಿನದಂದು ಬಡಿಸ ಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೂಪ್; ಸೂಪ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ನೂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ''[[ರಾಮೆನ್‌]]'' ನಂತಹವುಗಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಸಿ ಹಾಗೂ ಸೂಪ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಟ್ಟಲಿನಿಂದ ಕುಡಿಯುವುದು ಕೂಡಾ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಿನ್ನುವಾಗ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಸೋರುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಿರಿ. ಆ ತರಹ ಬಿದ್ದ ದ್ರವವನ್ನು ಅನ್ನದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬಾರದೆಂಬುದು ಮುಖ್ಯ, ಮತ್ತು ಬಿದ್ದ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿನ್ನಬೇಕು. ಅನ್ನ (ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿರುವ)ವು ಹಾಗೇ ಬಡಿಸಿದಾಗ ಇರುವ ತರಹ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಇರಬೇಕು. *ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಮುಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಭ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡು ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಿರಿ. *''ಉಡನ್'', ''ರಾಮೆನ್'' ಅಥವಾ ''ಸೊಬಾ'' ದಂತಹ ಬಿಸಿ ನೂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಡಿಯುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಇದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ನಡವಳಿಕೆ, ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ನೂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅದರ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜಪಾನೀಯರು ನೆನೆಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸೂಪನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಯಾವ ತರಹದ ಶಬ್ಧವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬಹುದು. *ಊಟದ ಮಧ್ಯೆ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ, ಅವರ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾದ [[ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ರೆಸ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ (''hashi-oki'' ) ಇಡಬೇಕು. ಒಂದು ''hashi-oki'' ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿರಾಮಿಕ್ ಆಯತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ನಾಲ್ಕು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕಾರ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವ ಅನ್ನದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ತೂಗಾಡಿಸುವುದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ. *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡಬಾರದು. *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಬೇಡಿ. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರ ಬುದ್ಧಿಸ್ಟರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮ ಕರಂಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ವೈನ್ ಅಥವಾ ಬಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸುರಿಯುವಾಗ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸುರಿಯಬೇಕು, ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸುರಿಯಬಾರದು ಅದನ್ನು ಅವಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಸೀಝಾ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಟೈಲರ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ (ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿ) ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ 2 ಕಾಲುಗಳನ್ನು 1 ಬದಿ ಹಾಕಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಮಹಿಳೆಯರು-ಮಾತ್ರ) *ಜಪಾನೀಯರ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ಷೀಸು ಕೊಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. =====[[ಸುಶಿ]] (esp. ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ)===== * ಸುಶಿಯನ್ನು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದಲ್ಲದೆ ಕೈಯಿಂದಲೂ ತಿನ್ನಬಹುದು, ಊಟವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ (ಇದನ್ನು ''[[ಕೆಯ್ಟೆನ್ಜುಶಿ]]'' ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವಾಗಲೂ ಕೈಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು). * ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ಸುಶಿಯ ಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಲಾದ ರೋಲ್‌ಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಕಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅಥವಾ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಉಳಿದ ಭಾಗ ವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು; ಕಚ್ಚಿ ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುವುದನ್ನು ಅಸಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ನಿಗಿರಿ ಸುಶಿ'' (ಅನ್ನದ ಮೇಲೆ ಮೀನು) ಮತ್ತು ''ಮಕಿ'' (ಸುರುಳಿಗಳು) ಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತಿನ್ನಬಹುದು; ''ಸಶಿಮಿ''(ಹಸಿ ಮೀನುಗಳ ಚೂರುಗಳು)ಯನ್ನು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಬೇಕು. * ''ನಿಗಿರಿಜುಶಿ'' ಯನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತೋರ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಬೆರಳನ್ನು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಿ. ಮೀನಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಅದ್ದಿ (''ನೆಟಾ'' )--ಶೊಯುನಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಕಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಅಲ್ಲ. *ನೀವು ವಸಬಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಶೋಯುಗೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಸಬಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಶೋಯುಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅಸಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಆ ಚೂರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ವಸಬಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದೆನಿಸಿ ದರೆ, ಅವನೇ ಅದನ್ನು ನಿಮಗಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. *ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜುವುದು (''ಒಹಾಶಿ'' ) ಅತಿಯಾದ ಅಸಭ್ಯ ವರ್ತನೆ, ಅದು ಹೋಟೆಲುಗಳು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸುಶಿ ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುಶಿ ತಯಾರಿಸಿದವನು ಇಡುವ ಕಪಾಟು, ಅಥವಾ ''ಇಟಮೇ'' ನಿಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಇಡುವುದು) ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಯಾರಿಸಿದವನ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ''ಗೆಟಾ'' (ಅಡಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದವನು ಸುಶಿಯನ್ನಿಡಲು ಬಳಸುವ ಮರದ ಹರಿವಾಣ)ವನ್ನು ಈ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಸುಶಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಹರಿವಾಣವನ್ನಲ್ಲ. === [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]] === *ಅತಿಥಿಯಾಗಿ, ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನಬಾರದು ಎಂದೆನಿಸಿದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನೇ ತಿನ್ನುವುದು ಅಥವಾ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಸಂಸ್ಕೃತತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಲಾಯ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಎಂದಿಗೂ ಎಡಗೈಯನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದ ಕೈಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಡಿಸಬೇಕು (ಪುರುಷ ಅಥವ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ). *ಹಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಿ. *ನೀವು ಕೆಮ್ಮುವಾಗ ಅಥವಾ ಸೀನುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ಮೇಜಿನಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿರಿ. *ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಗಂಡಸರು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಚಾಚುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. *ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಇತರರೆಡೆಗೆ ಚಾಚುವುದು ಅಸಭ್ಯ- ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಎದುರು ಇರುವವರಿಂದ ದೂರವಿಡಿ. *ನೀವು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿದು ಮುಗಿಸುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು. *ತಿಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಣಗಿದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಗೇ ಬಿಡಬಾರದು. *ಖಾಲಿಯಾದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಡಿಯುವುದನ್ನು ಅಸಭ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಅದರ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹಾಕಬೇಡಿ. *ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಿರುವಾಗ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಅಸಭ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] === {{main|Etiquette of Pakistani dining|Etiquette in Pakistan}} [[ಪಾಕೀಸ್ತಾನಿ]] ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣದ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿವೆ: *ಊಟಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು "ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾಹ್ ಅರ್-ರಹಮಾನ್ ಅಲ್-ರಹೀಮ್" ಎಂದು ಪಠಿಸಿ (ದಯಾಳು & amp; ಉಪಕಾರಿಯಾದ ಅಲ್ಲಾನ ಹೆಸರಲ್ಲಿ) *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಿ. *ಚಾಕು ಮತ್ತು ಫೋರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಿ, ಫೋರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಿರಿ. *ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಬರುವವರೆಗೂ ತಿನ್ನಬೇಡಿ. *ದಸ್ತರ್ಖ್ವಾನ್ (ಒಂಡು ಉದ್ದನೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು) ಅನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಊಟ ತಿನ್ನುವುದು ಅತಿ ಸಭ್ಯ ವಾದ ರೀತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಬ್ರೆಡ್ (ಚಪಾತಿ)ಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಬ್ರೆಡ್ (ಚಪಾತಿ)ಯನ್ನು ಬಲಗೈಯಿಂದ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. *ತಿನ್ನುವಾಗ ಇತರರ ತಟ್ಟೆಗಳತ್ತ ನೋಡಬೇಡಿ. *ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತ ಅಗಿಯಬೇಡಿ. *ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಅಗಿಯಿರಿ. *ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನಿ; ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿಸುವುದನ್ನು ದುಂದುಗಾರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಪುನಃ ಬಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಸಭ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಡ್‌ನ ಜೊತೆ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ತುಂಡು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. *ಯಾವಾಗಲೂ "ಅಲ್-ಹಮ್ದು-ಲಿಲ್ಲಾಹ್" (ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು)ಎಂದು ಊಟದ ನಂತರ ಹೇಳಿ. === [[ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌]] === *ಊಟದ ಕೋಣೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಊಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯಿರಿ. *ಎಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯಿರಿ. ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಇರಬಹುದು. *ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂದೆ, ಅಥವಾ ಅತಿಥಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಜಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. *ನೀವು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯುವುದು ಸಭ್ಯತೆ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಖಾದ್ಯವನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡಲು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಿರಾಕರಿಸುವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಯಿಸುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಊಟವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ-ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ನೀವೇ ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಬಫೆಟ್-ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಒಂದು ಫೋರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಚಮಚೆಯು ಊಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಫೋರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು, ಮತ್ತು ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಕು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಫೋರ್ಕನ್ನು ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಚೂರುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ. *ಬಡಿಸುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ==ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ== === ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ === *ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅತಿಥಿಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ತಟ್ಟೆ ತುಂಬುವವರೆಗೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳ ಬಾರದು. ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಕೆಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ. *ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲೆ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನೀವು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕುಡಿದ ಬಳಿಕ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಬಾಟಲ್‌ನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕುಡಿಯಬೇಡಿ. ಯಾವಾಗಲೂ ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು, ಪಿಜ್ಜಾ ತಿನ್ನುವಾಗಲೂ ಸಹ. ===ಚಿಲಿ=== *ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂದೆ, ಅಥವಾ ಅತಿಥಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಜಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. *ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಬಾಯಿ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮೂಗನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. *ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬಡಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿರುವ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಎಡಭಾಗದಿಂಡ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. *ಇದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆದರೆ ಕಟ್ಟು ಪಾಡು ಇಲ್ಲ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಡಿಸಬೇಕು *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ತಿನ್ನುವಂತೆ ಹೇಳುವವರೆಗೂ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಾರದು. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಡಿಸಿದ ನಂತರ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸ ಬೇಕು. *ಎಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಳಸಬೇಡಿ, ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಕೆಲವು ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ಬ್ರೆಡ್, ಆಸ್ಪರಾಗಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್ ನಂತಹವುಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಊಟದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ನೀವು ಚಿಕನ್ ವಿಂಗ್ಸ್, ಪಿಜ್ಜಾ, ಎಂಪನಾಡಸ್ (ನಿಶ್ಚಿತ ಆಹಾರ), ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದು. *ಬ್ರೆಡ್ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ತುಂಡು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಚಾಕುವನ್ನು ಬರೀ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಿ, ತುಂಡು ಮಾಡಲು ಅಲ್ಲ. *ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಮೊಣಕೈಗಳನ್ನು ಇಡಲೇ ಬಾರದು. *ನಿಮಗೋಸ್ಕರ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸುರಿದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗಾಗಿ ಪಾನೀಯವನ್ನು ನೀಡಿ. *ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಫೋನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅಸಭ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುರ್ತಾಗಿ ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆಯವರ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡಿ. *ನೀವು ಮೇಜಿನಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. *ಇತರರ ತಟ್ಟೆಯ ಕಡೆ ವಾಲಬೇಡಿ. ನೀವು ಏನಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ನೀವು ಏನಾದರೂ ಮುಂದೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಡಿ ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಅವರಿಗೇ ಕೊಡಿ. *ಪಕ್ಕದವರ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. *ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಅದು ನುಂಗಿದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡಿ. ಒಬ್ಬರ ಬಾಯಿ ತುಂಬಾ ಇರುವಾಗ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಥವಾ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದರೆ, ಬಾಯಿಗೆ ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿದು ಮಾತನಾಡಬಹುದು (ಬಾಯಿಯಿಂದ ಆಹಾರ ಹೊರಬೀಳದಂತೆ ತಡೆಯಲು), ಮತ್ತು ಬರೀ ಚಿಕ್ಕ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡಿ. *ಆಹಾರವನ್ನು ಗಬಗಬನೆ ತಿನ್ನಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ ತಿನ್ನಬೇಡಿ. *ಹಲ್ಲಿನ ಸಂದುಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕಟ್ಲೆರಿಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ತೆಗೆಯಬೇಡಿ *ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನಿ; ಆಹಾರವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವವರನ್ನು ದುಂದುಗಾರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನಿಮ್ಮ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಬೇಡಿ. *ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಎರಡನೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. *ಊಟ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲೇ ಬಾರದು, ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ("ಈ ಊಟ ತುಂಬಾ ಉಪ್ಪಾಗಿದೆ" ಎನ್ನುವಂತಹ). *ತೇಗುವುದು, ಕೆಮ್ಮುವುದು, ಆಕಳಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಸೀನುವುದನ್ನು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ದೂರವಿರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾಡಿದರೆ, "ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. *ಬಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ "ಸೂಪ್ ತಟ್ಟೆ"ಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ತಿಂದು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಮಚೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಕು. *ಚಾಕು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಫೋರ್ಕನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನು ತುಂಡುಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. *ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಸಲಾರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. *ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ (ಅವನು / ಅವಳು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಇದ್ದಾಗ), ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ. === [[ಪೆರು]] === *ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದರ್ಜೆಯ ಊಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಳವಡಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ ಕೆಲ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತೆ. *ಉಳಿದ [[ಕೆವಿಚೆ]] ನಿಂಬೆ ರಸವನ್ನು ಮೀನಿನ ಚೂರುಗಳಿರುವ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಸುರಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು "ಹುಲಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗು ವುದು, ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ.ಬಹುಶಃ ಇದನ್ನು ಚಿರತೆಯ ಹಾಲು ಎನ್ನಬಹುದು *ಊಟದ ನಂತರ ಮೈಮುರಿಯಬಾರದು. ==ಯುರೋಪ್‌== === [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] === *''ದಯವಿಟ್ಟು'' ಮತ್ತು ''ಧನ್ಯವಾದಗಳ'' ನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ *ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ರೆಡ್ ಅನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕತ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಾಗೇ ತುಂಡು ಮಾಡಿ. ಅದನ್ನು ಸೂಪ್ ಅಥವಾ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಬೇಡಿ. *ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಯನ್ನು ಇಡಬೇಡಿ. *ಪ್ರತಿಬಾರಿ ನೀವು ಏನಾದರೂ ಕುಡಿದಲ್ಲಿ ಕರವಸ್ತ್ರ ಬಳಸಿ. *ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ. *ನಿಮ್ಮ [[ವೈನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಐಸ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ, ವೈನ್ ಅನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಊಟವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಟ್ಲೆರಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾಂತವಾಗಿ ಇಡಿ, ನೇರವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ವೆಯ್ಟರ್‌ಗೆ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ನೀವು ಊಟವನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ 4:00 ಮತ್ತು 8:00 ಹಾಗೆ ಇಡಿ ತಟ್ಟೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ವೆಯ್ಟರ್‌ಗೆ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. *ಫೋರ್ಕನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಗಿಡುವಾಗ ಮುಂದೋಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ. *[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸ್ವಿಟ್ದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟೋಸ್ಟಿಂಗ್]] ಮಾಡುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಲೋಟವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಎಲ್ಲರತ್ತ ನೋಡಿ. *ನಿಮಗೆ ಚೀಸ್ ಅನ್ನು ಗಾಲಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ತುಂಡುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ (ಪೈಯನ್ನು ಭಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ). === [[ರಷ್ಯಾ]] === *ಊಟ ಮುಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಳಿಸುವುದು ಸಭ್ಯತೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಗಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಬೇರೊಬ್ಬರ ತಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅನುಚಿತ. *ತಯಾರಿಸಿದವರಿಗೆ "ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಲು ನೆನಪಿಡಿ. *ಚಿಕ್ಕ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು. *ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈ ಇಡಬಾರದು. *ಅಹಿತಕಾರಿ ಶಬ್ಧಗಳು ಇರಬಾರದು. *ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಉಸಿರು ಕಟ್ಟುವಂತಿರಬಾರದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕತೆ ಕೂಡಾ ಇರಬಾರದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಊಟ ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಉಲ್ಲಾಸ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಅತಿಥಿಯು ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಭರಿತರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಬಾಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಿರುವಾಗ ಮಾತನಾಡಬೇಡಿ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] === *ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸುವಾಗ ಫೋರ್ಕನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಾಕುವನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು. *ಹಸ್ತದಿಂದ ಚಾಕುವನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಕ್ ಅನ್ನು [[ಟೈನ್ಸ್]] (ಪ್ರಾಂಗ್ಸ್) ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ ಹಿಡಿಯಿರಿ. *ಖಾದ್ಯವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ "ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಚೂರಿ"ನಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣಾ ಅದನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು. ಬಹಳಷ್ಟು ತುಂಡುಗಳಿಗೆ "ಆಕಾರ ನೀಡಿ" ಆಮೇಲೆ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಾರದು. *ನೀವು [[ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯ]]ವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಫೋರ್ಕ್ (ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ) ಅನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ. *[[ಸೂಪ್]] ಅನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟಲನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸೂಪ್‌ನ ಚಮಚೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಇಡಬಾರದು, ಅದನ್ನು ಚಮಚೆಯ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಹೀರಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. *ಫೋರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಿಯವಾದುದಲ್ಲ, ಬಹಳಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದೂ ಸಹ. ಹಣ್ಣು, ಬ್ರೆಡ್, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬರ್ಗರ್‌ಗಳಂತಹ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಬಹುದು, ಕೆಲವೊಂದು ಆಹಾರಗಳಾದ [[ಆಸ್ಪರಾಗಸ್]] ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್‌ನಂತಹ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದಲೇ ತಿನ್ನಬೇಕು. *ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಾಕುಗಳು ಅಥವಾ ಫೋರ್ಕುಗಳು ಇದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿ. *ಪಾನೀಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬ್ರೆಡ್‌ನ ತಟ್ಟೆ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ. *ಬ್ರೆಡ್‌ನ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಬೆಣ್ಣೆ ಸವರುವ ಮುನ್ನ ತುಂಡು ಮಾಡಿ. ಚಾಕುವನ್ನು ಬ್ರೆಡ್‌ಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ, ಕತ್ತರಿಸಲು ಅಲ್ಲ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ಕೊಡುವವರೆಗೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಡಿ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಡಿಸಿದ ನಂತರ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. *ತಿನ್ನುವುದು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಚಾಕು ಮತ್ತು ಫೋರ್ಕನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ six o’clock ರೀತಿಯಲ್ಲಿಡಿ ಫೋರ್ಕನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಟೈನ್ಸ್ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಚಾಕುವನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಚಾಕುವಿನ ಬ್ಲೇಡು ಒಳಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ. ಇದು ಊಟ ಮುಗಿದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. *[[ಕರವಸ್ತ್ರ]]ವು ಎಂದಿಗೂ ಸುಕ್ಕಾಗಬಾರದು. ಅದನ್ನು ಮಡಿಸಲೂ ಬಾರದು ನಿಮಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತೊಳೆಯದೆ ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕುವಂತಿರಬೇಕು - ಅದನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ನೀಟಾಗಿರುವಂತೆ ಬಿಡಿ. *ಎಂದಿಗೂ ಕರವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮೂಗಿನಿಂದ ಊದಬೇಡಿ. ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಗೆ ಏನಾದರೂ ತಗುಲಿದಾಗ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿ. *ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಫೋನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅಸಭ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುರ್ತಾಗಿ ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆಯವರ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡಿ. *ಮೇಜಿನಿಂದ ದೂರಹೋಗಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಕೊಳ್ಳಿ. ನೀವು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಕರವಸ್ತ್ರ ವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರಿಸಿ. ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಎದ್ದು ಹೋಗುವಾಗ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು ಎಂದು ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಜನ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೀವು ಮೇಜಿನ ಬಳಿಯಿಂದ ಹೋಗಲೇ ಬೇಕಾದಾಗ ಅಥವಾ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಟೈನ್‌ಗಳು (ಪ್ರಾಂಗ್ಸ್) eight o’clock ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಚಾಕುವು four o’clock (ಬ್ಲೇಡ್ ಒಳಮುಖವಾಗಿರಬೇಕು). ಒಂದು ಬಾರಿ ಕಟ್ಲೆರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅದು ಮೇಜಿಗೆ ಮತ್ತೆ ತಾಗಬಾರದು. *ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು. *ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗದಿಂಡ ಬಡಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಿರಿಸಿದರೆ ಅದು ಎಡಭಾಗದಿಂದಲೇ ಬರಬೇಕು. *ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಬಲಭಾಗದಿಂಡ ಬಡಿಸಬೇಕು. *ಬೇರೆಯವರ ತಟ್ಟೆಯ ಕಡೆ ಎಂದಿಗೂ ಬಾಗಬೇಡಿ. ನೀವು ಏನಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದರ ಹತ್ತಿರದವರಿಗೆ ಕೇಳಿ. ನೀವು ಏನಾದರೂ ಪಾಸ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೀಡಿ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕೊ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಿ. *ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೆಣಸು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವದನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡಬಹುದು. *ಪಕ್ಕದವರ ತಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಬೇಡಿ. *ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಗಳನ್ನು ಇಡಲೇ ಬಾರದು. *ಪಾನೀಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಬೇಕಾ ಎಂದು ಕೇಳಿ. *ಹೆಚ್ಚಾದ ಖಾದ್ಯಗಳು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ನೀವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಕೇಳಿ. *ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನುಂಗಿದ ಬಳಿಕವೇ ಮಾತನಾಡಿ. *ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವ ಅಥವಾ ಕುಡಿಯುವ ಮುನ್ನ ಬಾಯಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ನುಂಗಿ. *ಆಹಾರವನ್ನು ಗಬಗಬನೆ ತಿನ್ನಬೇಡಿ ಮತ್ತು ಜೋರಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನಬೇಡಿ. *ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತೆಗೆಯಬೇಡಿ. *ನಿಮಗೆ ಬಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. *ಬಿಳಿ ವೈನ್ ‍ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ವೈನ್ ಲೋಟಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ವೈನ್‌ಗಳಾದಲ್ಲಿ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. *ಒಂದು ವೇಳೆ ಊಟವಾದ ನಂತರ [[ಪೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಬಡಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು [[ಬಸಿಯುವವನು]] ಮೊದಲು ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. *ಎಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಊಟವನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಬೇಡಿ. ==ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ== === [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] === {{see|Etiquette in North America}} ====ಮೇಜು ಜೋಡಿಸುವುದು==== *ಬ್ರೆಡ್ ಅಥವಾ ಸಲಾಡ್ ತಟ್ಟೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ತಟ್ಟೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರಬೇಕು, ಪಾನೀಯದ ಲೋಟಗಳು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಚಿಕ್ಕ ಬ್ರೆಡ್ ಚಾಕುಗಳಿದ್ದರೆ, ಬ್ರೆಡ್ ತಟ್ಟೆಯಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ಗಳು ಬಲಭಾಗವನ್ನು ತೋರುವಂತೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇಡಿ. *10 ರಿಂದ 15 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಮೇಜಿನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಊಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು, ಸ್ಥಳದ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ತಿಂಡಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಹಾಗೂ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ರಾತ್ರಿ ಊಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>"Miss Manners" syndicated column, by Judith Martin, Universal Press Syndicate, ಜೂನ್ 18, 2009</ref> *ಆಧುನಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಊಟಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯೋಜಿತ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೇಕಾದರೂ, ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಊಟಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ತಟ್ಟೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ಖಾದ್ಯಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತರಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonews.com/opinion/columns/missmanners/story/529401.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-01-24 |archive-date=2009-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124044230/http://www.buffalonews.com/opinion/columns/missmanners/story/529401.html |url-status=live }}</ref> *ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಲಾಡ್ ಅನ್ನು ಊಟದ ಮೊದಲು ಬಡಿಸಿದರೆ, ಸಲಾಡ್ ಫೋರ್ಕ್ ಮುಖ್ಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಫೋರ್ಕ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲೆ ಇರಬೇಕು, ಎರಡನ್ನೂ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರಬೇಕು, ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾಕುವಿನ ನಂತರ ಜೋಡಿಸಿರಬೇಕು. ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ (ಸಲಾಡ್ ನಂತಹ) ಫೋರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಟೀ ಚಮಚೆ ಯನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು (ಬಟ್ಟಲಿನ ಚಮಚೆಯು ಎಡಕ್ಕೆ, ಫೋರ್ಕ್ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ತುದಿಗಳು ಬಲಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿರಬೇಕು), ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು. ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಕ್ವೆಟ್ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ಇರಬಹುದು, ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತರಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. *ಒಂದು ವೇಳೆ ವೈನ್ ಲೋಟ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲೋಟ ಎರಡನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಿದ್ದರೆ, ವೈನ್ ಲೋಟವು ಚಾಕುವಿನ ನೇರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಲೋಟವು ವೈನ್ ಲೋಟಕ್ಕೆ 45 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ತಟ್ಟೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. *ವೈನ್‌ಗಳಿಗೆಂದೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕೆಲ ಲೋಟಗಳು ಲಭ್ಯ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಲೋಟಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ವಿಧದ ವೈನ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅದು ಸರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಕರವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಪೇಪರ್ ಕರವಸ್ತ್ರಗಳಾನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನೂ ಬಟ್ಟೆಯ ಕರವಸ್ತ್ರಗಳ ತರಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವು ಹರಿಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವುದು ಮಾಡಬಾರದು. ಕರವಸ್ತ್ರಗಳ ರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಸುವ ಕರವಸ್ತ್ರಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದು ಅವರಿಗೆ ತೊಳೆದ ನೀಟಾದ ಕರವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಕರವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. *ಕಾಫಿ ಅಥವಾ ಟೀ ಲೋಟಗಳನ್ನು ಮೇಜು ಜೋಡಣೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಜಾಗ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಅಲ್ಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಲೋಟಗಳ ಹಿಡಿಕೆಗಳು ಬಲಕ್ಕಿರಬೇಕು. *ಕ್ಯಾಂಡಲ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ದಿನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಅವು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇರಬಾರದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonews.com/opinion/columns/missmanners/story/731187.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-20 |archive-date=2012-07-20 |archive-url=https://archive.is/20120720234802/www.buffalonews.com/opinion/columns/missmanners/story/731187.html |url-status=live }}</ref> ==== ಊಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ==== *ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಯೂನಿಸೆಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಎಂದಿಗೂ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು. ಮಹಿಳೆಯರ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/Relationships/Article.aspx?cp-documentid=8319060 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722073257/http://lifestyle.msn.com/Relationships/Article.aspx?cp-documentid=8319060 |url-status=dead }}</ref> *ಔಪಚಾರಿಕ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. *ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅಥವಾ 'ಆಶೀರ್ವಾದ' ವು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳು ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾಗಿ ಮೌನದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಊಟಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತಹ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಅತಿಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ಮಾಡಬಾರದು. *(a) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುವವರೆಗೂ ಅಥವಾ (b) ಊಟ ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವವರು ನೀವು ತಿನ್ನಿರೆಂದು ಕೋರುವವರೆಗೂ ಊಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸದಂತೆ ಕಾಯಬೇಕು. ತೀರಾ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಊಟ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವನು ಅಥವಾ ನೀಡುವವಳು ಕೈಗೆ ಫೋರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಚಮಚೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕು. *ಕರವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅವರ ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. *ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಫೋರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಚಮಚೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ತಿನ್ನದೆ ಕಾಯಬೇಕು. *ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ, ಬಾರ್ಬೆಕ್ಯೂಡ್ ರಿಬ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ರ್ಯಾಬ್, ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಬೇಕಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು such as barbecued ribs or crab, in an informal setting, where it must be eaten with the fingers and could cause flying food particles, a 'bib' or napkin tucked into the collar may be used by adults. Wet wipes or ample paper napkins should be provided to clean the hands. In formal settings, bibs or napkins used as such are improper, and food should be prepared by the chef so that it may be eaten properly with the provided utensils. *Even if one has dietary restrictions, it is inappropriate for non-relatives to request food other than that which is being served by the host at a private function. ==== ಊಟ ಮಾಡುವಾಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ==== *ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುವಾಗ (''a.k.a.'' ಕೌಟುಂಬಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಪಾಸ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುವವರಿಂದ ಅಥವಾ ಪರಿಚಾರಕರಿಂದ ಬಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನವರಿಗೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡಬೇಕು, ಬೇರೆ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ. ಬಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ನಂತರದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡಿ. ಖಾದ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಕಾಗಬೇಕೆನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಿಮಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಖಾದ್ಯ ಬೇಡವೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದೆ ಮುಂದಿನವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಪಾಸ್ ಮಾಡಿ. ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಡಿಸುವಾಗ, ಬಡಿಸುವವರು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಖಾದ್ಯ ಬೇಕು ಬೇಡ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಅತಿಥಿಯು "ಬೇಕು, ದಯವಿಟ್ಟು," ಅಥವಾ "ಬೇಡ, ಧನ್ಯವಾದ ಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. *ಬಡಿಸುವಾಗ, ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಬಲಭಾಗದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು, ಬಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತೆಗೆಯುವುದು ಎರಡೂ ಬಲ-ಭಾಗದಿಂದಲೇ. *ನಿಮ್ಮ ಸೂಪ್ ಚಮಚೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಕಡೆ ಮುಳುಗಿಸಿಡಿ. ಸೂಪನ್ನು ಶಬ್ಧ ಮಾಡದೆ, ಚಮಚೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಡಿಯಿರಿ. ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಬಟ್ಟಲಿನ ಒಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಚಮಚೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. *ನಿಮಗೆ ಫೋರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬ್ರೆಡ್ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಚಾಕುವಿನ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಬೆರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಡಿ. *ನೀವು ಪರಿಚಾರಕರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಶವಾಗಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದು. *ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಮತ್ತು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನದಿರುವುದು ಕೂಡಾ. ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ನಿನಗೆ ಅದು ಏಕೆ ಬೇಡ ಎಂದು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ ಇದ್ದುದನ್ನೂ ಸಹ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. *ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಖಾದ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ತಿಂದ ಖಾದ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಬಾರದು. *ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಗಿಯಬೇಕು. ಗಬಗಬನೆ ತಿನ್ನಬಾರದು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಿರುವಾಗ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಥವಾ ತಿನ್ನುವಾಗ ಜೋರಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಶಬ್ಧಮಾಡಬಾರದು. *"ಕ್ಷಮಿಸಿ," ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಥವಾ "ಕ್ಷಮಿಸಿ. ನಾನು ಈಗ ಬರುತ್ತೇನೆ, ಎಂದು ಮೇಜನ್ನು ಬಿಡುವ ಮೊದಲೆ ಹೇಳಿ. ನೀವು ರೆಸ್ಟ್ ರೂಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರೆಂದು ಹೇಳಬೇಡಿ. *ಹೆಚ್ಚು ಜೋರಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಡಿ. ಇತರರಿಗೂ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ. *ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಮೂಗಿನಿಂದ ಊದುವುದನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ನೀವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದಲ್ಲಿ. *ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ತೇಗುವುದು, ಕೆಮ್ಮುವುದು, ಆಕಳಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಸೀನುವುದನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ "ಕ್ಷಮಿಸಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿ. *ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ ಜೋಲುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬೇಡಿ. *ಆಹಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಟವಾಡಬೇಡಿ. ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತೂಗಾಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಡಿ. *ನಿಮ್ಮ ಮುಂಗೈಗಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು ವಿರಮಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಮೊಣಕೈಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ. *ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ "ಪಠ್ಯ" ನೀಡುವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಅಥವಾ ಇತರೆ ರೀತಿಯ, ಓದುವುದು ಅಥವಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್‌ನಿಂದ ಹಾಡು ಕೇಳುವಂತಹ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಹರಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ತಿಂಡಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಓದಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/relationships/article.aspx?cp-documentid=20798076 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2009-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090726100655/http://lifestyle.msn.com/relationships/article.aspx?cp-documentid=20798076 |url-status=dead }}</ref> ಏನಾದರೂ ತುರ್ತು ವಿಷಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ, ನಿಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಮೇಜಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ಇದರಿಂದ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. *ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದ ಕೆಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ನೀವು ಯಾವ ರೀತಿ ತಿನ್ನುವಿರೋ ''ಅಂದರೆ'' ಕೈಗಳಿಂದ, ಫೋರ್ಕ್‌ನಿಂದ ''ಇತ್ಯಾದಿಗಳು'' ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು, ಆದರೆ ಮೀನಿನ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆಯಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/relationships/article.aspx?cp-documentid=8319043 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2009-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413154227/http://lifestyle.msn.com/relationships/article.aspx?cp-documentid=8319043 |url-status=dead }}</ref> *ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಹಾಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಮುಗಿಸಿ. *ಮಹಿಳೆಯು ಬಂದು ಕುಳಿತು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಪುರುಷರು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ===== ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ===== *ಫೋರ್ಕನ್ನು ಘನ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರೆಡ್, ಆಸ್ಪರಾಗಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್, ಚಿಕನ್ ವಿಂಗ್ಸ್, ಪಿಜ್ಜಾ ''ಮುಂತಾದ.'' ಕೆಲವು ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಬಹುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. *ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಅನವಶ್ಯಕ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಡಿ. *ಫೋರ್ಕನ್ನು "ಅಮೇರಿಕನ್" ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು (ಕತ್ತರಿಸುವಾಗ ಫೋರ್ಕನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು; ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವಾಗ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಬಳಸುವುದು)ಅಥವಾ ಯೂರೋಪಿಯನ್ "ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್" ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು (ಫೋರ್ಕ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ). ([[ಫೋರ್ಕ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ) *ಚಾಕುವಿನ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ನೀಡದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಬಳಸದೆ ಇರುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಮುಖವಾಗಿರಬೇಕು. *ನೀವು ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ "ಸೂಪ್ ತಟ್ಟೆ"ಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಪನ್ನು ಕುಡಿದು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಚಮಚೆಯನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಿ. *ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುವಾಗ, ಬೆಳ್ಳಿಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯೆಡೆಗೆ ತನ್ನಿ. ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಖಾದ್ಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಬೇಕು. ====ಊಟದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ==== *ನೀವು ಊಟ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ತುದಿಗಳು ಬಲಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಇಡಿ, ಇದರಿಂದ ಪರಿಚಾರಕನು ನಿಮ್ಮ ಊಟ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಊಟಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಡಿ. *ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆ ಎಲ್ಲೂ ತಿನ್ನದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಊಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಕೇಳಬೇಡಿ, ಹಾಗೂ ಔಪಚಾರಿಕ ಊಟದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಖಂಡಿತಾ ಇಲ್ಲ. ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದವರು ಅತಿಥಿಗಳು ಉಳಿದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹೋಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬಾರದು. *ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೀರಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇಡಿ.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/relationships/articlepage.aspx?cp-documentid=18575703 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320043851/http://lifestyle.msn.com/relationships/articlepage.aspx?cp-documentid=18575703 |url-status=dead }}</ref> ನೀವು ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಏಳುವಾಗ, ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಡಿಲವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಿ.<ref>''Emily Post's Etiquette: The Definitive Guide to Manners'', ಪೆಗ್ಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ(ಹಾರ್ಪರ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್ 2004).</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *[[ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು]] *[[ಅಂತರ್-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಕ್ಷತೆ]] *[[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್-ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಕಟ್ಲೆರಿ ವಿವಾದ]] *[[ತಿನ್ನುವ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == <references></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ಜಪಾನ್‌ : :*[http://www.japan-san.com/japanese_table_manners.html Japanese Dining Etiquette] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227030402/http://www.japan-san.com/japanese_table_manners.html |date=2010-12-27 }} ಮಲೇಷ್ಯಾ : :* [http://www.pickles-and-spices.com/malay-table-manners.html General dining etiquette] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ : :* [http://www.bsu.edu/students/careers/students/interviewing/dining/ Job interview dining etiquette] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428071758/http://www.bsu.edu/students/careers/students/interviewing/dining/ |date=2009-04-28 }} :* [http://www.career.vt.edu/DiningEtiquette/QandA.htm Job interview dining etiquette Q &amp; A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070413030639/http://www.career.vt.edu/DiningEtiquette/QandA.htm |date=2007-04-13 }} :* [http://www.bremercommunications.com/Dining_Etiquette.htm General dining etiquette] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503120405/http://www.bremercommunications.com/Dining_Etiquette.htm |date=2007-05-03 }} ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ : :* [https://web.archive.org/web/20081121022501/http://www.justskye.net/cultural-dining.asp Cultural Dining] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ]] [[ವರ್ಗ:ತಿನ್ನುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳು]] stdur351dv20f5n0a5nljnnxztk45b3 0 23524 1435719 1428575 2026-11-04T19:03:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435719 wikitext text/x-wiki {{Infobox CPU architecture | name = ARM | designer = [[ARM Holdings]] | bits = 32 | introduced = 1983 | version = ARMv7 | design = RISC | type = Register-Register | encoding = Fixed | branching = Condition code | endianness = [[Endianness#Bi-endian hardware|Bi]] | extensions = NEON, Thumb, [[Jazelle]], VFP | open = | registers = 16 }} '''ARM (ಎಆರ್ಎಂ)''' ಎನ್ನುವುದು [[ARM ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಕಂಪನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ [[32 ಬಿಟ್]] [[ರಿಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] (RISC) [[ಇನಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]](ISA). (ರೆಡ್ಯೂಸಡ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ RISC ಎಂದು ಕೆರಯಲಾಗುವ- ಇದು CPU ರಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಳಿಕರಸಿಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದರೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.). ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು, '''ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ RISC ಮಷೀನ್''' ಎಂದೂ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು '''ಆಕ್ರಾನ್ RISC ಮಷೀನ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 32-ಬಿಟ್ ISA ಗಳ ಪೈಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ARM ವಿನ್ಯಾಸ(ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್).<ref>ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಚ್ಮಾನ್, ಬರೆದಿರುವ [http://www.extremetech.com/article2/0,3973,633095,00.asp?kc=ETTH102099TX1K0100486 "ARM ಕೋರ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮ್ಬ್ ಇನ್ಟು 3G ಟೆರಿಟರಿ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607230659/http://www.extremetech.com/article2/0%2C3973%2C633095%2C00.asp?kc=ETTH102099TX1K0100486 |date=2011-06-07 }}, 2002.</ref><ref>ಜಿಮ್ ಟರ್ಲಿ, ಬರೆದಿರುವ [http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861 "ದಿ ಟೂ ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926222619/http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861 |date=2007-09-26 }} 2002.</ref> ಮೂಲತಃ [[ಅಕಾರ್ನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]], ಇವುಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಂತೆ (ಪ್ರೊಸೆಸರ್: ಸಂಸ್ಕಾರಕ) ಯೋಚಿಸಿತು. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು, [[IBM-PC]]ಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ, [[x86]] ಫ್ಯಾಮಿಲಿ (ಪ್ರೊಸೆಸರ್) ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. AR ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ, ಇವುಗಳು ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ (ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್) ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ [[ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ]], ಇದನ್ನು ಮೋಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 2007ರವರೆಗೆ, ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ [[ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]], ಸುಮಾರು ಶೇ.98 ಪೋನ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದರೂ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Krazit">[http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html "ARMಡ್ ಫಾರ್ ದಿ ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಮ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html |date=2012-11-09 }}.</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, 2009ರವರೆಗೆ, ಎಂಬೆಡೆಡ್ 32-ಬಿಟ್ RISC ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ, ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಶೇ. 90ರಷ್ಟನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:[[PDA (ಪಿಡಿಎ)]], ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್‌, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್,[[ಕ್ಯಾಲ್ಯ್ಕುಲೇಟರ್]] ಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು; [[ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್]], ಮತ್ತು [[ರೂಟರ್ಸ್]] ಗಳಂತಹ ಇತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಧನಗಳು. ARM ಆರ್ಕಿಟಿಕ್ಚರ‍್ಗೆ(ವಿನ್ಯಾಸ) ಅನುಮತಿ(ಪರವಾನಿಗೆ/ಲೈಸೆನ್ಸ್) ಪಡೆಯಬೇಕು. ARM ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಲಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ: [[ಅಲ್ಕಾಟೆಲ್-ಲೂಸೆಂಟ್]], [[Apple Inc.,(ಆಪಲ್)]] [[ಆಟ್ಮೆಲ್]], [[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್]], [[ಸಿರಸ್ ಲಾಜಿಕ್]], [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]], [[ಫ್ರೀ ಸ್ಕೇಲ್]], [[ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಇಂಟೆಲ್]](ಡಿಇಸಿ ಮೂಲಕ), [[LG(ಎಲ್‌ಜಿ)]], ಮಾರ್ವೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಾಜಿ ಗ್ರೂಪ್, NEC (ಎನ್ಇಸಿ), NVIDIA(ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ), NXP(ಎನ್ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ; ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು), ಒಕಿ, ಕ್ವಾಲ್ಕೊಮ್, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್, ಶಾರ್ಪ್, STಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಸಿಂಬಯೋಸ್ ಲಾಜಿಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್, VLSI (ವಿಎಲ್ಎಸ್ಐ) ಟೆಕ್ನಾಲಾಜಿ, ಯಮಾಹಾ ಮತ್ತು ಝೀಲ್ಯಾಬ್ಸ್. ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು, ARM ಮತ್ತು ARM ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವವರು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ARM ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು: ARM7, ARM9, ARM11 ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್. ARM ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿರುವ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:[[DEC]] [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM]], [[ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್]] [[i]].[[MX]], [[ಮಾರ್ವೆಲ್‌ನ]] (ಹಿಂದೆ [[ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಇಂಟೆಲ್]]) [[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್]], [[NVIDIAದ]] [[ಟೆಗ್ರಾ]], [[ST-ಎರಿಕ್ಸನ್ ನ]] [[ನೊಮ್ಯಾಡಿಕ್]], [[ಕ್ವಾಲ್ಕೊಮ್‌ನ]], [[ಸ್ನಾಪ್‌ಡ್ರಾಗನ್]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ನ [[OMAP]] ಸರಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. == ಇತಿಹಾಸ == [[BBC ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ [[ಆಕ್ರಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮೆಟೆಡ್]], ಸರಳ [[MOS ತಂತ್ರಜ್ಙಾನ ಆಧಾರಿತ 6502]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು 1981ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ [[IBM PC]]ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವತ್ತ ಗಮನಕೊಡತೊಡಗಿತು. ''[[ಆಕ್ರಾನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]'' (ABC) ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ BBC ಮೈಕ್ರೋ ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಎರಡನೆಯ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆಗ ಇದ್ದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಾದ [[ಮೋಟೋರೋಲಾ 6800]], ಮತ್ತು [[ನಾಷಿನಲ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ 32016]] ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, 6502 ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಬೇಸಡ್ ಯುಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕ್ರಾನ್ ಆಗ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಾನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು, ಆಗ ಅದರ ಇಂಜಿನೀಯರುಗಳು [[ಬರ್ಕಲಿ RISC]] ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎನ್ನುವ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅವರಿಗೆ ಪದವಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಕ್ಷಮವಾದ 32-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವದಾದರೆ, ಆಕ್ರಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು ಎಂದೆನಿಸಿತು. ಫೀನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೆಂಟರ‍್ಗೆ]], ಆಕ್ರಾನ್ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ಫರ್ಬರ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋಫಿ ವಿಲ್ಸನ್]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಇಂಥ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು ಆನಂತರ, ವಿಲ್ಸನ್ 6502 ಅನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ BBC ಮೈಕ್ರೋಗೆ BBC ಬೇಸಿಕ್ ದಲ್ಲಿ 6502 ಸೆಕೆಂಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದಂಥ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ (ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ [[ಬಿಬಿಸಿ ಬೆಸಿಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ನ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಬರೆದ(ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌: ಕೆಲವು ನೈಜ ಸಂಗತಿ, ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಸೃಸ್ಟಿಸಿ ಅಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್(=ಅನುಕರಣೆ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.). ಇದು, ಆಕ್ರಾನ್ ಇಂಜನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಅವುರುಗಳು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸಿತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬೇಕಾದವು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್, ಅಕ್ರಾನ್ CEO(ಸಿ.ಇ.ಒ)[[ಹರ್ಮನ್ ಹೌಸೇರ್]] ಅನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ವಿವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ ವಿಲ್ಸನ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ್ದ ಮಾಡಲ್‌ಯನ್ನು (ಮಾದರಿ) ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಯಂತ್ರಾಂಶ) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತಂಡ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:conexant arm.jpg|right|thumb|ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೂಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಕಾನೆಕ್ಸಾನ್ಟ್ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್]] === ಅಕ್ರಾನ್ RISC ಮಷೀನ್: ARM2 === ''ಆಕ್ರಾನ್ RISC ಮಷೀನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ '' ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[VLSI Technology,INC]] (ವಿ.ಎಲ್.ಎಸ್.ಐ. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ) ಯನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅದು ಆಕ್ರಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ROM(ಆರ್.ಒ.ಎಂ.) ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಕ್ರಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆಂದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಫರ್ಬರ್‌ರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಆಗ ಇದ್ದ [[ಆಕ್ರಾನ್‌ನ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ [[MOS ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ 6502]] ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇನ್‌ಪುಟ್/ಔಟ್‌ಪುಟ್(ಇಂಟರ್ಪಟ್)ಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಲೊ-ಲೇಟನ್ಸಿ ಸಾಧಸಿವುದು, ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದ ರಚನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 6502 ಮೆಮೊರಿ ಆಕ್ಸಸ್ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಿಂದಾಗಿ,ತಯಾರಿಕರು ದುಬಾರಿಯಾದ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಮೆಮೊರಿ ಆಕ್ಸಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ,ವೇಗವಾದ ಮಷೀನ್‌‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. VLSI, ಮೊದಲ ARM ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಅನ್ನು 26 ಏಪ್ರಿಲ್ 1985ರಂದು ತಯಾರಿಸಿತು-ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ನಂತರ ARM1 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[http://groups.google.com/group/comp.arch/msg/269fe7defd51f29e "ಸಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ದಿ ಆಕ್ರಾನ್ RISC ಮಷೀನ್"] [[ರೋಜರ್ ವಿಲ್ಸನ್]] comp.arch ಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಲೇಖನ, ನವೆಂಬರ್ 2 1988, ಪಡೆದದ್ದು 25 ಮೇ 2007.</ref> ಇದರ ಮೊದಲ "ನಿಜ" ಉತ್ಪನವಾದ ARM2 ಇದರ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು BBC ಮೈಕ್ರೋದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಇದರ ಮೊದಲ ನಿಜಾವಾದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿ ಸಪೋರ್ಟ್ ಚಿಪ್‌ಗಳ (VIDC, IOC, MEMC)ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದ ARM2ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ CAD(ಕ್ಯಾಡ್) ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಲ್ಸನ್ ತರುವಾಯ,ARM ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಿನಲ್ಲಿ BBC ಬೇಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಅಳವಾದ ಜ್ಞಾನ, ಬಳಸಿ ಈ ಕೋಡನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ARM ಎಮುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ARM BBC ಬೇಸಿಕ್ ಉತ್ತಮವಾದ ಮಾಪನವಾಯಿತು. ARM ಅಧಾರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಇವರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ, 1987ರಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ರಾನ್ ಆರ್ಕಿಮೆಡಿಸ್]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಾರವಾಯಿತು. ಈ ARM CPU ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ, 1985ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಾನ್ನಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಓಲಿವಿಟ್ಟಿ]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೂಡ ಮಾತುಕತೆ ಮುಗಿದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ತನಕ, ಅದನ್ನು (ಸಿ.ಪಿ.ಯು)ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅಕಾರ್ನ್ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ, ARM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ)ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ARM2 ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 32-ಬಿಟ್‌ನ [[ಡಾಟಾ ಬಸ್]], ಒಂದು 26-ಬಿಟ್‌ನ [[ಅಡ್ರೆಸ್ ಸ್ಪೇಸ್]] ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು 32-ಬಿಟ್‌ನ [[ರೆಜಿಸ್ಟರ್]] ಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. 32-ಬಿಟ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ‍್ನ್ ಮೇಲಿನ 4 ಹಾಗು ಕೊನೆಯ 2 ಬಿಟ್‌ಗಳು ಸ್ಟೇಟಸ್ ಫ್ಲಾಗ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅದರ [[ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಕೌಂಟರ್]] 26 ಬಿಟ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಕೋಡ್ ಮೆಮೊರಿಯ ಮೊದಲ 64 [[Mbyte]] ಒಳಗಡೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ARM2 ಪ್ರಾಯಶ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೆ ಅತಿ ಸರಳ, ಉಪಯುಕ್ತವಾದ 32-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 30,000 [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಿದ್ದವು ]](ಇದರ [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟ್ ]](ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಂಖ್ಯೆ) ಅನ್ನು ಆರು ವರ್ಷ ಮುಂಚಿನ ಮೋಟೋರೋಲಾದ [[68000]] ಮಾಡಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿನೋಡಿ). ಇದು ಇಷ್ಟೊಂದು ಸರಳವಾಗಿರಲು ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ [[ಮೈಕ್ರೊಕೋಡ್ ]](ಇದು 68000ರ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೆ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಹಾಗು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಬಹುತೇಕ CPUಗಳ ಹಾಗೆ ಯಾವುದೇ [[ಕ್ಯಾಷ್]](ಸಿದ್ಧ ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಸರಳವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಇದು [[ಇಂಟೆಲ್ 80286]] ಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಕೂಡ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಪಾಟರ್‌ಸನ್, ಜೇಸನ್. [http://www.pattosoft.com.au/jason/Articles/HistoryOfComputers/1980s.html ದಿ ಅಕ್ರಾನ್ ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್"], ''ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಡ್ಯುರಿಂಗ್ ಮೈ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ – ದಿ 1980's'' (ಪಡೆದದ್ದು 12 ಮಾರ್ಚಿ 2008)].</ref> ಇದಾದ ನಂತರ ARM3ಯನ್ನು 4KB ಕ್ಯಾಷ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ಯಾಷ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಇನ್ನೂ ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿತು. === ಆಪೆಲ್, DEC, ಇಂಟೆಲ್: ARM6, ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM,ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ === 1980 ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಆಪೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಮತ್ತು [[VLSI ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], ಆಕ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ARM ಕೋರ್‌ನ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಕ್ರಾನ್ ಎಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೆಂದರೆ, 1990ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ(ಡಿಸೈನ್) ತಂಡವನ್ನು ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ RISC ಮಷೀನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೆಲವು ಸಲ ARM ಅನ್ನು ಆಕ್ರಾನ್ RISC ಮಷೀನ್ ಎಂದು ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ RISC ಮಷೀನ್ ಎಂದು ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ARM ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಲಂಡನ್ ಷೇರುಪೇಟೆ]] ಮತ್ತು [[NASDAQ]] (ನ್ಯಾಸ್‌ಡ್ಯಾಕ್) ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾದ ನಂತರ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ RISC ಮಷೀನ್ ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆ, ARM Ltd (ARM ಲಿಮಿಟೆಡ್) ಎಂದಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20040612083644/http://www.arm.com/miscPDFs/3822.pdf "ARM ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡರ್"], ''ARM ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ''.</ref> ಆಪೆಲ್-ARM ಸಹಯೋಗದಿಂದಾಗಿ ARM6 ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ 1992ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. ಅಪೆಲ್, ARM-ಅಧಾರಿತ ARM 610 ಅನ್ನು [[ಆಪೆಲ್ ನ್ಯೂಟನ್]] PDA ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿತು. ಆಕ್ರಾನ್ ಅವರ [[Risc PC]] ಯಲ್ಲಿ ARM 610 ಅನ್ನು ಮುಖ್ಯ [[CPU]]ಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿತು. [[DEC]] ARM6 ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು(ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ [[ಅಲ್ಫಾ]] ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಇವರೆ){{Citation needed|date=July 2009}} [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM]] ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. 233&nbsp;MHz ದಲ್ಲಿ ಈ CPU ಕೇವಲ 1 [[ವ್ಯಾಟ್]] ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ (ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ). ಇವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದು ದಾವೆಯೊಂದರ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆಂದು [[ಇಂಟೆಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಯಿತು. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದ [[i960]] ಲೈನ್(ಸರಣಿ) ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM ಬಳಸಿದರು. ನಂತರ ಇಂಟೆಲ್, ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನದೆ ಅದ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾದ [[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ನಂತರ [[ಮಾರ್ವೆಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದೆ. === ಪರವಾನಿಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ARM ಕೋರ್ ಗಾತ್ರ ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ARM2ರಲ್ಲಿ 30,000 ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಿದ್ದರೆ ARM6 ಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ 35,000ದಷ್ಟಿದೆ. ARMನ ಮುಖ್ಯ ವಹೀವಾಟು [[IP ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು. ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೋರ್ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೊಲರ್‌]]ಮತ್ತು [[CPUಗಳನ್ನು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ARM7DMI]] ಆಳವಡಿಸಿಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, [[ಮೂಲ ಡಿಸೈನ್(ಮಾದರಿ) ಉತ್ಪಾದಕ]] ARM ಕೋರ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ(ಐಚ್ಛಿಕ)ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ CPU ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು(ಸಿಪಿಯು) ಹಳೆಯ [[ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್‌ಗಳ]] ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ARM7TDMI ಆಧಾರಿತ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ [[ಆಟ್ಮೆಲ್]] ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ARM 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.6 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಕೋರ್ ಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ಶತಕೋಟಿ ARM ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು [[ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref> [http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html ಟಾಮ್ ಕ್ರಾಸಿಟ್ ನ "ARMಡ್ ಫಾರ್ ದಿ ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಮ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html |date=2012-11-09 }} 2006.</ref>{{As of|2008|1}}[[ಐಸಪ್ಲಿ]] ಎನ್ನುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 10 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ARM ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2011ರ ವೇಳೆಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 5 ಶತಕೋಟಿ ARM ಕೋರ್ ಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.arm.com/news/19720.html "ARM ಅಚೀವ್ಸ್ 10 ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್"], ''ARM ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ'', 22 ಜನವರಿ 2008.</ref> [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್]] ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪರ್ಸನೆಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಡಿವೈಸಸ್]] (ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳು) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್(ವಿನ್ಯಾಸ) ಎಂದರೆ ARMv5. [[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ (ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್)]] ಮತ್ತು [[ARM926]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳು ARMv5TEಯಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM]],[[ARM9TDMI]] ಮತ್ತು [[ARM7TDMI]] ಆಧಾರಿತ ARMv4 ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೈ-ಎಂಡ್ (ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾದ) ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಲೋಅರ್ ಎಂಡ್ (ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ಷಮವಾದ) ಉಪಕರಣಗಳು ಹಳೆಯ ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ARMv5 ಕೋರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ARMv6 ಕೋರ್ ಗಳು ಒಂದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು (ARMv7) ಈಗ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅವೃತ್ತಿಗಳಗಿಂತಲೂ(ಪೀಳಿಗೆ) ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸಕ್ಷಮವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A, ಹಿಂದೆ ARM9 ಅಥವಾ ARM11 ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-R, ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು, ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)CPU ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.ಇದರಿಂದಾಗಿ,ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಇಂಟೆಲ್ ಆಟಂ]] ಆಧಾರಿತ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ ದೊರೆತ ಹಾಗೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Always-Innovating-Touch-Book/|title="ARM ನೆಟೆಬುಕ್ ಶಿಪ್ಸ್ ವಿತ್ ಡಿಟ್ಯಾಚಬಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್"|archiveurl=https://archive.today/20130103181613/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Always-Innovating-Touch-Book/|archivedate=2013-01-03|access-date=2010-06-02|url-status=live}} ಲೇಖಕ: ಎರಿಕ್ ಬ್ರೌನ್ 2009</ref> == ARM ಕೋರ್ ಗಳು == ARM ಅವರ ಡಿಸೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ARMಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅನೇಕ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಕುರಿತಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ([https://web.archive.org/web/20110605032934/http://www.arm.com/support/0141_5LineCard.pdf 2003ರ ಲೈನ್ ಕಾರ್ಡ್], ನೋಡಿರಿ). [[KEIL]], [http://www.keil.com/dd/parms/arm.htm ARM ಅಧಾರಿತ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟಾಗಾರರ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು], ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable " border="1" style="width:100%" |- ! ಸಮೂಹ(ಫ್ಯಾಮಿಲಿ) ! ವಿನ್ಯಾಸದ ಆವೃತ್ತಿ ! ಕೋರ್ ! ಲಕ್ಷಣಗಳು ! ಕ್ಯಾಷ್ (I/D)/ [[MMU]] ! ಲಾಕ್ಷಣಿಕ [[MIPS]] @ MHz ! ಎಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ |- ! ARM1 | ARMv1 (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ/ಹಳತಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ) | ARM1 | | ಇಲ್ಲ | | [[BBC ಮೈಕ್ರೋ]]ದ ಎರಡನೇ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ [[ARM ಇವ್ಯಾಲ್ಯುಏಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] |- ! rowspan="2"| ARM2 | ARMv2 (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) | ARM2 | ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್(ವಿನ್ಯಾಸ) 2 MUL(ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೈ (ಗುಣಿಸುವ) ಸೂಚನೆಯನ್ನು(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) ಸೇರಿಸಿತು | ಇಲ್ಲ | 4 MIPS @ 8&nbsp;MHz<br />0.33&nbsp;[[DMIPS]]/MHz | [[ಆಕ್ರಾನ್ ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್]], [[ಚೆಸ್ ಮಷೀನ್]] |- | ARMv2a (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) | ARM250 | ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ (ಸಂಘಟಿತ) MEMC (MMU), ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು IO ಪ್ರೊಸೆಸರ್ (ಸಂಸ್ಕಾರಕ). ವಿನ್ಯಾಸ 2a SWP ಮತ್ತು SWPB (ಸ್ವಾಪ್ (ಬದಲಿ)) ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. | ಇಲ್ಲ, MEMC1a | 7 MIPS @ 12&nbsp;MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್]] |- !ARM3 | ARMv2a (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) | ARM2a | ARMನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕ್ಯಾಷ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. | [[4K]] ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 12 MIPS @ 25&nbsp;MHz<br />0.50&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್]] |- ! rowspan="3"| ARM6 | rowspan="3"| ARMv3 (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) | ARM60 | ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ v3 ವಿನ್ಯಾಸ 32 ಬಿಟ್ ಮೆಮೊರಿಯ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು (26 ಬಿಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ). | ಇಲ್ಲ | 10 MIPS @ 12&nbsp;MHz | [[3DO ಇಂಟರ್ಅಕ್ಟೀವ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೇಯರ್]], ಸಾರ್ಲಿಂಕ್ GPS(ಜಿಪಿಎಸ್) ರಿಸಿವರ್ |- | ARM600 | ARM60, ಕ್ಯಾಷ್ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಬಸ್ ಗಳಂತೆ (FPA 10 ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಘಟಕಕ್ಕಾಗಿ). | 4K ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 28 MIPS @ 33&nbsp;MHz | |- | ARM610 | ARM60 ಹಾಗೆ, ಕ್ಯಾಷ್, ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಬಸ್ ಇಲ್ಲ. | 4K ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 17 MIPS @ 20&nbsp;MHz<br />0.65&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಆಕ್ರಾನ್ Risc PC 600]], [[ಆಪಲ್ ನ್ಯೂಟನ್ 100 ಸಿರೀಸ್]] (ಸರಣಿ/ಶ್ರೇಣಿ) |- ! rowspan="6"| [[ARM7]] | rowspan="6"| ARMv3 (ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) | ARM700 | | 8 [[KB]] ಯುನಿಫೈಡ್(ಏಕೀಕೃತ) | 40&nbsp;MHz | [[ಆಕ್ರಾನ್ Risc PC]] ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ CPU ಕಾರ್ಡ್ |- | ARM710 | ARM700 ರಂತೆ | 8 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 40&nbsp;MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ Risc PC 700]] |- | ARM710a | ARM700 ರಂತೆ | 8 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 40&nbsp;MHz<br />0.68&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ Risc PC 700]], [[ಅಪಲ್ eMate 300]] |- | ARM7100 | ARM710a ರಂತೆ, ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ (ಸಂಘಟಿತ) [[SoC]]. | 8 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 18&nbsp;MHz | [[ಪ್ಸಿಯಾನ್ ಸಿರೀಸ್ 5]] |- | ARM7500 | ARM710a ರಂತೆ, ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ (ಸಂಘಟಿತ) SoC. | 4 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 40&nbsp;MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ A7000]] |- | ARM7500FE | ARM7500 ರಂತೆ, "FE" ಸೇರಿಸಿದ FPA ಮತ್ತು EDO ಮೆಮರಿ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ (ನಿಯಂತ್ರಕ). | 4 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ) | 56&nbsp;MHz<br />0.73&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಆಕ್ರಾನ್ A7000+]] [[ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] |- ! rowspan="5"| [[ARM7TDMI]] | rowspan="4"| ARMv4T | ARM7TDMI(-S) | 3 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, ತಮ್ | ಇಲ್ಲ | 15 MIPS @ 16.8&nbsp;MHz<br />63 DMIPS @ 70&nbsp;MHz | [[ಗೇಮ್ ಬಾಯ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್]], [[ನಿನ್‌ಟೆಂಡೊ DS]], [[iPod]], [[ಲೆಗೊ NXT]], [[ಅಟ್ಮೆಲ್]] [[AT91SAM]]7, [[ಜ್ಯೂಸ್ ಬಾಕ್ಸ್]], [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [[LPC2000]] ಮತ್ತು [http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ LH754xx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124220747/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ |date=2009-11-24 }} |- | ARM710T | ARM7TDMI, ಕ್ಯಾಷ್ | 8 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ), MMU | 36 MIPS @ 40&nbsp;MHz | [[ಪ್ಸಿಯಾನ್ ಸಿರೀಸ್ 5mx]], [[ಪ್ಸಿಯಾನ್ ರೇವೊ]]/ರೇವೊ ಪ್ಲಸ್/ಡೈಯಮಂಡ್ ಮೆಕೊ |- | ARM720T | ARM7TDMI ರಂತೆ, ಕ್ಯಾಷ್ | 8 KB ಏಕೀಕೃತ, MMU ಫಾಸ್ಟ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವಿಚ್ ಎಕ್ಸಟೆನ್ಷನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ | 60 MIPS @ 59.8&nbsp;MHz | [[ಸಿಪಿಟ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಮೆಸೆಂಜರ್]], [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ LH7952x] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124220747/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ |date=2009-11-24 }} |- | ARM740T | ARM7TDMI ರಂತೆ, ಕ್ಯಾಷ್ | MPU | | |- | ARMv5TEJ | ARM7EJ-S | 5 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, ತಮ್, ಜಾಸೆಲ್ DBX, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | ಇಲ್ಲ | | |- ! rowspan="2"| [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ARM]] | rowspan="2"| ARMv4 | SA-110 | | 16 KB /16 KB, MMU | 203&nbsp;MHz<br />1.0&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಅಪಲ್ ನ್ಯೂಟನ್]] 2x00 ಸಿರೀಸ್[[, ಅಕ್ರಾನ್ Risc PC]], ರೆಬೆಲ್/ಕೋರಲ್ ನೆಟ್‌ವಿಂಡರ್, ಚಾಲೈಸ್ CATS, ಪ್ಸಿಯಾನ್ ನೆಟ್ ಬುಕ್ |- | SA-1110 | SA-110 ರಂತೆ, ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ (ಸಂಘಟಿತ) SoC | 16 KB/16 KB, MMU | 233&nbsp;MHz | [[LART (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್)]], ಇಂಟೆಲ್ ಅಸ್ಸಾಬೆಟ್, [[ಐಪಾಕ್]] H36x0, [[ಬಲೂನ್2]], [[ಸಾರಸ್]] SL-5x00, [[HP ಜೊರಾಂಡಾ]] 7xx, [[ಜೊರಾಂಡಾ 560 ಸಿರೀಸ್]], ಪಾಲ್ಮ್ ಸೈರ್ 31 |- ! ARM8 | ARMv4 | ARM810<ref>[https://web.archive.org/web/20080910025355/http://www.hotchips.org/archives/hc8/2_Mon/HC8.S4/HC8.4.1.pdf "ARM810 – ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಬೀಟ್ ಆಫ್ ಎ ಡಿಪರೆಂಟ್ ಡ್ರಮ್"] ARM ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ [[ಹಾಟ್ ಚಿಪ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 1996-08-07 ರಂದು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರತ್ಯಾಕ್ಷಿಕೆ.</ref> | 5 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಬ್ರಾಂಚ್ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್, ಡಬಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್ ಮೆಮೊರಿ | 8 KB ಯುನಿಫೈಡ್ (ಏಕೀಕೃತ), MMU | 84 MIPS @ 72&nbsp;MHz<br />1.16&nbsp;DMIPS/MHz | [[ಅಕ್ರಾನ್ Risc PC]] ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ CPU ಕಾರ್ಡ್ |- ! rowspan="4"| [[ARM9TDMI]] | rowspan="4"| ARMv4T | ARM9TDMI | 5 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, ತಮ್ | ಇಲ್ಲ | | |- | ARM920T | ARM9TDMI ರಂತೆ, ಕ್ಯಾಷ್ | 16 KB/16 KB, MMU, FCSEಯೊಂದಿಗೆ (ಫಾಸ್ಟ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವಿಚ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್)<ref>[http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.ddi0151c/I47491.html ರೆಜಿಸ್ಟರ್, FCSE PID ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ] ARM920T ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರೆಪೆರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್</ref> | 200 MIPS @ 180&nbsp;MHz | [[ಅರ್ಮಾಡಿಲ್ಲೊ]], [[ಅಟ್ಮೆಲ್]] [[AT91SAM]]9, [[GP32]], [[GP2X]] (ಮೊದಲನೆಯ ಕೋರ್), [[ಟಾಪ್‌ವೈರ್ ಸೋಡಿಯಾಕ್]] ([[ಮೋಟೋರೋಲಾ]] i. MX1), ಹೆಲ್ವೆಟ್ ಪಾಕಾರ್ಡ್ [[HP-49/50 ಕ್ಯಾಲುಕಲೇಟರ್ಸ್]], [[ಸನ್ ಸ್ಪಾಟ್]], ಸಿರಸ್ ಲಾಜಿಕ್ EP9302, EP9307, EP9312, EP9315, [[ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್]] S3C2442 ([[HTC TyTN]], [[FIC]] [[ನಿಯೋ ಫ್ರಿರನ್ನರ್]] <ref>{{cite web |url=http://wiki.openmoko.org/wiki/Neo1973:_GTA01Bv4_versus_GTA02_comparison |title=Neo1973: GTA01Bv4 versus GTA02 comparison |accessdate=2007-11-15 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318021341/http://wiki.openmoko.org/wiki/Neo1973:_GTA01Bv4_versus_GTA02_comparison |url-status=dead }}</ref>), [[ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್]] S3C2410 ([[ಟಾಮ್‌ಟಾಮ್]] ನಾವಿಗೇಷನ್ ಡಿವೈಸಸ್‌)<ref>{{cite web |url=http://elinux.org/S3C2410 |title=S3C2410 |accessdate=2010-01-13}}</ref> |- | ARM922T | ARM9TDMI ರಂತೆ, ಕ್ಯಾಷ್ ಗಳು | 8 KB/8 KB, MMU | | [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lh7a/ LH7A40x] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521212410/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7a/ |date=2009-05-21 }} |- | ARM940T | ARM9TDMI ರಂತೆ, ಕ್ಯಾಷ್ ಗಳು | 4 KB/4 KB, MPU | | [[GP2X]] (ಎರಡನೆಯ ಕೋರ್), ಮೀಜೂ [[M6 ಮಿನಿ ಪ್ಲೇಯರ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/SamsungSA58|title=Rockbox Samsung SA58xxx series|accessdate=2008-02-22|archive-date=2008-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720072321/http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/SamsungSA58|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/MeizuM6Port |title=Rockbox Meizu M6 Port – Hardware Information |accessdate=2008-02-22 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512082109/http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/MeizuM6Port |url-status=dead }}</ref> |- ! rowspan="5"| [[ARM9E]] | rowspan="3"| ARMv5TE | ARM946E-S | ತಮ್, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್), ಕ್ಯಾಷ್ ಗಳು | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ), ಬಿಗಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿ, MPU | | [[ನಿನ್‌ಟೆಂಡೊ DS]], [[ನೋಕಿಯಾ]] [[N-Gage]], [[ಕ್ಯಾನನ್ ಪವರ್ಶಾಟ್ A470]], [[ಕ್ಯಾನನ್ EOS 5D ಮಾರ್ಕ್ II]],<ref>[http://magiclantern.wikia.com/wiki/Datasheets ]</ref> ಕಾನೆಕ್ಸಾನ್ಟ್ 802.11 ಚಿಪ್ಸ್, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ S5L2010 |- | ARM966E-S | ತಮ್, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | ಕ್ಯಾಷ್ ರಹಿತ, TCM ಗಳು | | [[ST ಮೈಕ್ರೋ]] STR91xF, ಇಥರ್ನೆಟ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://mcu.st.com/mcu/modules.php?name=mcu&file=devicedocs&DEV=STR912FW44&FAM=101 |title=STR9 – STR912 – STR912FW44 microcontroller – documents and files download page |publisher=Mcu.st.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref> |- | ARM968E-S | ARM966E-S | ಕ್ಯಾಷ್ ರಹಿತ, TCM ಗಳು | | [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lpc2000/lpc29xx/ LPC2900] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612074112/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc2000/lpc29xx/ |date=2009-06-12 }} |- | ARMv5TEJ | ARM926EJ-S | ತಮ್, ಜಾಸೆಲ್ DBX, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ), TCM ಗಳು, MMU | 220 MIPS @ 200&nbsp;MHz, | ಮೋಬೈಲ್ ಫೋನಗಳು: [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್]] (K, W ಸಿರೀಸ್); [[ಸೀಮನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆನ್‌ಕ್ಯೂ]] (x65 ಸಿರೀಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಸದು); [[LG ಅರೀನ]]; ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ [[OMAP1710]], [[OMAP1610]], [[OMAP1611]], [[OMAP1612]], [[OMAP-L137]], [[OMAP-L138]]; [[ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್]] MSM6100, MSM6125, MSM6225, MSM6245, MSM6250, MSM6255A, MSM6260, MSM6275, MSM6280, MSM6300, MSM6500, MSM6800; [[ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್]] [[i.]][[MX21]], i.MX27, [[ಅಟ್ಮೆಲ್]] [[AT91SAM]]9, [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lpc3000/ LPC3000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127231631/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc3000/ |date=2009-11-27 }}, GPH Wiz, NEC C10046F5-211-PN2-A SoC – Wii(ವೀ) ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ, [[ATi ಹಾಲಿವುಡ್]] ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಚಿಪ್ ನ ಅನ್‌ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೆಡ್ ಕೋರ್,<ref>[http://wiibrew.org/wiki/Starlet ಸ್ಟಾರ್ಲೆಟ್].</ref> [[ಸ್ಕ್ವೀಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯುಯೆಟ್]] ನ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಸಾಮ್ಸಂಗ್]] S3C2412. [[ಸ್ಕ್ವೀಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೊ]] ; [[ನಿಯೊಮ್ಯಾಜಿಕ್]] MiMagic ಫ್ಯಾಮಿಲಿ MM6, MM6+, MM8, MTV; [[ಬಫಲೋ]] ಟೆರಾಸ್ಟೇಷನ್ ಲೈವ್ ([[NAS]]); ಟೆಲಿಚಿಪ್ಸ್ TCC7801, TCC7901; ಚಿಪ್ ನ ಮೇಲೆ [[ಝೀಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] ನ ZMS-05 ಸಿಸ್ಟಂ; ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಬುಕ್ I ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಡಿಷನ್. |- | ARMv5TE | ARM996HS | ಕ್ಲಾಕ್‌ಲೆಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್, ಆಸ್ ARM966E-S | ಕ್ಯಾಷ್ ಗಳಿಲ್ಲದ, TCM ಗಳು, MPU | | |- ! rowspan="3"| ARM10E | rowspan="2"| ARMv5TE | ARM1020E | 6 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, ತಮ್, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್), (VFP) | 32 KB/32 KB, MMU | | |- | ARM1022E | ಆಸ್ ARM1020E | 16 KB/16 KB, MMU | | |- | ARMv5TEJ | ARM1026EJ-S | ತಮ್, ಜಾಸೆಲ್ DBX, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್), (VFP) | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ), MMU ಅಥವಾ MPU | | ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ [[ಮೈಬುಕ್]] II ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಡಿಷನ್;[[ಕಾನೆಕ್ಸಾನ್ಟ್]] so4610 ಮತ್ತು so4615 ADSL SoC |- ! rowspan="18"| [[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್]] | rowspan="18"| ARMv5TE | 80200/IOP310/IOP315 | I/O ಪ್ರೊಸೆಸರ್, ತಮ್, ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | | | |- | 80219 | | | 400/600&nbsp;MHz | [[ಥೆಕಸ್]] N2100 |- | IOP321 | | | 600 [[BogoMips]] @ 600&nbsp;MHz | [[ಲೈಯೊನಿಕ್ಸ್]] |- | IOP33x | | | | |- | IOP34x | 1–2 ಕೋರ್, RAID ಅಕ್ಸೆಲರೇಷನ್ | 32K/32KL1, 512K L2, MMU | | |- | PXA210/PXA250 | ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್, 7 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ | | PXA210: 133 ಮತ್ತು 200&nbsp;MHz, PXA250: 200, 300, ಮತ್ತು 400&nbsp;MHz | [[ಸಾರಸ್ ಸಾರಸ್]] SL-5600, [[iPAQ]] H3900, [[ಸೋನಿ]] [[CLIÉ]] NX60, NX70V, NZ90 |- | PXA255 | | 32 KB/32 KB, MMU | 400 BogoMips @ 400&nbsp;MHz; 371–533 MIPS @ 400&nbsp;MHz<ref>{{cite web|url=http://www.albatross-uav.org/index.php/Benchmarks |title=Benchmarks – Albatross |publisher=Albatross-uav.org |date=2005-06-18 |accessdate=2009-04-18}}</ref> | [[ಗಮ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬೇಸಿಕ್ಸ್ & ಕಾನೆಕ್ಸ್]], [[ಪಾಲ್ಮ್ ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್]] E2, [[ಸಾರಸ್]] SL-C860, [[ಮೆಂಟರ್ ರೇಂಜರ್ & ಸ್ಟ್ರೈಡರ್]], iRex [[ILiad]] |- | PXA263 | | | 200,&nbsp;300&nbsp;ಮತ್ತು&nbsp;400&nbsp;MHz | [[ಸೋನಿ]] [[CLIÉ]] NX73V, NX80V |- | PXA26x | | | default 400&nbsp;MHz, up to 624&nbsp;MHz | [[ಪಾಲ್ಮ್ ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ T3]] |- | PXA27x | ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ | 32 KB/32 KB, MMU | 800 MIPS @ 624&nbsp;MHz | [[ಗಮ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವೆರ್ಡೆಕ್ಸ್]],[http://www.keith-koep.com/produkte/xscale-arm-embedded/trizeps4-pxa270-e.html "ಟ್ರೈಸೆಪ್ಸ್-ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728173653/http://www.keith-koep.com/produkte/xscale-arm-embedded/trizeps4-pxa270-e.html |date=2011-07-28 }} PXA270 COM, [[HTC]] ಯುನಿವರ್ಸಲ್, [[HP]] hx4700, [[ಸಾರಸ್]] SL-C1000, 3000, 3100, 3200, [[ಡೆಲ್ ಅಕ್ಸಿಂ]] x30, x50, ಮತ್ತು x51 ಸಿರೀಸ್(ಶ್ರೇಣಿ), ಮೋಟೋರೋಲಾ Q, [[ಬಲೂನ್3]], [[ಟ್ರಾಲ್‌ಟೆಕ್ ಗ್ರೀನ್‌ಪೋನ್]], [[ಪಾಲ್ಮ್ TX]], ಮೋಟೋರೋಲಾ Ezx ಫ್ಲಾಟ್‌ಪಾರಂ A728, A780, A910, A1200, E680, E680i, E680g, E690, E895, Rokr E2, Rokr E6, ಫುಜಿತ್ಸು ಸೀಮನ್ಸ್ LOOX N560, ತೋಷಿಬಾ Portégé G500, Trēo 650-755p, [[ಸಿಪಿಟ್ Z2]], HP iPaq 614c ಬಿಸಿನೆಸ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಟರ್. |- | PXA800(E)F | | | | |- | PXA3XX (ಗುಪ್ತನಾಮ : "ಮೊನಾಹಾನ್ಸ್") | | 32 KB/32 KB L1, TCM, MMU | 1000 MIPS @ 1.25&nbsp;GHz | ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ Omnia |- | PXA900 | | | | ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ 8700, ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್ (8100) |- | IXC1100 | ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ಲೇನ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ | | | |- | IXP2400/IXP2800 | | | | |- | IXP2850 | | | | |- | IXP2325/IXP2350 | | | | |- | IXP42x | | | | [[NSLU2]] IXP460/IXP465 |- ! rowspan="4"| [[ARM11]] | ARMv6 | ARM1136J(F)-S<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/ARM1136JF-S.html |title=ARM1136J(F)-S – ARM Processor |publisher=Arm.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref> | 8 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, [[SIMD]], ತಮ್, ಜಾಸೆಲ್ DBX, (VFP), ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ), MMU | 740 @ 532–665&nbsp;MHz (i.MX31 SoC), 400–528&nbsp;MHz | ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ [[OMAP2420]] ([[ನೋಕಿಯಾ E90]], [[ನೋಕಿಯಾ N93]], [[ನೋಕಿಯಾ N95]], [[ನೋಕಿಯಾ N82]]), [[ಝೂನ್]], [[BUGbase]][http://www.buglabs.net/ ], [[ನೋಕಿಯಾ N800]], [[ನೋಕಿಯಾ N810]], [[ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್]] MSM7200 (ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಎಟೆನ್ ಗ್ಲೊಪಿಶ್]], [[HTC TyTN II]], [[HTC Nike]] ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಂಘಟಿತ (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್)ARM926EJ-S ಕೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ @274&nbsp;MHz), ಫ್ರೀ ಸ್ಕೇಲ್ [[i.]] [[MX31]] (ಒರಿಜಿನಲ್ (ಅಸಲಿ) ಝೂನ್ 30gb ಮತ್ತು ತೋಷಿಬಾ ಗಿಗಾಬೀಟ್ S ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಫ್ರೀ ಸ್ಕೇಲ್ MXC300-30 ([[ನೋಕಿಯಾ E63]], [[ನೋಕಿಯಾ E71]], [[ನೋಕಿಯಾ 5800]], [[ನೋಕಿಯಾ E51]], [[ನೋಕಿಯಾ 6700 ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], [[ನೋಕಿಯಾ 6120 ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], [[ನೋಕಿಯಾ 6210 ನ್ಯಾವಿಗೇಟರ್]], [[ನೋಕಿಯಾ 6220 ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], [[ನೋಕಿಯಾ 6290]], [[ನೋಕಿಯಾ 6710 ನ್ಯಾವಿಗೇಟರ್]], [[ನೋಕಿಯಾ 6720 ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], [[ನೋಕಿಯಾ E75]], [[ನೋಕಿಯಾ N97]], [[ನೋಕಿಯಾ N81]]), [[HTC ಡ್ರೀಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹಾಗೆ ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್ MSM7201A, [[HTC ಮ್ಯಾಜಿಕ್]], [[ಮೋಟೋರೋಲಾ Z6]], [[HTC ಹೀರೋ]], & [[ಸಾಮ್ಸಂಗ್ SGH-i627 (ಪ್ರೊಪೆಲ್ ಪ್ರೊ)]] |- | ARMv6T2 | ARM1156T2(F)-S | 9 ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, [[SIMD]], ತಮ್-2, (VFP), ವಿಸ್ತೃತ DSP ಸೂಚನೆಗಳು(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) | ವೇರಿಯಬಬಲ್‌ (ಚರಾಂಶ), MPU | | |- | ARMv6KZ | ARM1176JZ(F)-S | ARM1136EJ(F)-S ರಂತೆ | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ), MMU+ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್ | | [[ಆಪಲ್ iPhone]], [[ಆಪಲ್ iPod ಟಚ್]], [[ಕಾನೆಕ್ಸಾನ್ಟ್ CX2427X]], [[ಮೋಟೋರೋಲಾ RIZR Z8]], [[ಮೋಟೋರೋಲಾ RIZR Z10]], [[NVIDIA ಗೋಫೋರ್ಸ್ 6100]];<ref>{{cite web|url=http://www.nvidia.com/page/goforce_6100.html |title=GoForce 6100 |publisher=Nvidia.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref> ಟೆಲಿಚಿಪ್ಸ್ TCC9101, TCC9201, TCC8900, [[ಫುಜಿತ್ಸು MB86H60]], ಸಾಮ್ಸಂಗ್ S3C6410 (e.g. [[ಸಾಮ್ಸಂಗ್ ಮೊಮೆಂಟ್]]), S3C6430<ref>{{cite web|url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/productInfo.do?fmly_id=229&partnum=S3C6410 |title=Samsung S3C6410 and S3C6430 Series ARM Proccessors |publisher=Samsung |date= |accessdate=2009-10-08}}, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್ MSM7627, [[ಪಾಲ್ಮ್ ಪಿಕ್ಸಿ]] ಮತ್ತು ಮೋಟೋರೋಲಾ ಕಾಲಗರಿ/ಡಿವೊರ್ ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹಾಗೆ</ref> |- | ARMv6K | ARM11 MPCore | ARM1136EJ(F)-S ರಂತೆ, 1–4 ಕೋರ್ SMP | ಚರಾಂಶ, MMU | | [[Nvidia APX 2500]] |- ! ಸಮೂಹ(ಫ್ಯಾಮಿಲಿ) ! ವಿನ್ಯಾಸದ ಆವೃತ್ತಿ ! ಕೋರ್ ! ಲಕ್ಷಣಗಳು ! ಕ್ಯಾಷ್ (I/D)/[[MMU]] ! ಲಾಕ್ಷಣಿಕ [[MIPS]] @ MHz ! ಎಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ |- ! rowspan="9"| ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ | rowspan="4"|ARMv7-A | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A5 | VFP, NEON, ಜಾಸೆಲ್ RCT ಮತ್ತು DBX, ತಮ್-2, 8-ಹಂತದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್, 1–4 ಕೋರ್ SMP | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ) (L1), MMU+ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ | 1500 ವರೆಗೆ (1.5 DMIPS/MHz) | "ಸ್ಪಾರೋ" (ಗುಪ್ತನಾಮ: ARM)<ref name="eetimes-A5">{{cite web |last=Merrit |first=Rick|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=220700447 |title="ARM stretches out with A5 core, graphics, FPGAs" |publisher=[[EE Times]] |date=2009-10-21 |accessdate=2009-10-28}}</ref><ref name="swift-sparrow">{{cite web|last=Clarke |first=Peter |url=http://www.eetimes.com/news/semi/rss/showArticle.jhtml?articleID=213000665&cid=RSSfeed_eetimes_semiRSS |title=ARM tips plans for Swift and Sparrow processor cores|publisher=[[EE Times]] |date=2009-02-03 |accessdate=2009-04-18 }}</ref><ref name="pcmag-mwc09">{{cite web |last=Segan |first=Sascha |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2341032,00.asp |title=ARM's Multicore Chips Aim for Netbooks |publisher=[[PC Magazine]] |date=2009-04-09 |accessdate=2009-04-18}}</ref> |- | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A8 | VFP, NEON, ಜಾಸೆಲ್ RCT, ತಮ್-2, 13-ಹಂತದ ಸೂಪರ್ ಸ್ಕೆಲರ್ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ | ವೇರಿಯಬಲ್ (ಚರಾಂಶ)L1+L2), MMU+ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್ | 2000 ವರೆಗೆ (2.0 DMIPS/MHz 600&nbsp;MHz ವೇಗದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ 1&nbsp;GHz ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದವರೆಗೆ) | ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ [[OMAP3xxx ಸಿರೀಸ್]], [[SBM7000]], ಒರೆಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ [[OSWALD]], [[ಗಮ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಒವೆರೊ ಅರ್ತ್]], [[ಪಾಂಡೋರಾ]], [[ಆಪಲ್ iPod ಟಚ್(3ನೇ ಜನರೇಷನ್)]],[[iPad]] ನ [[ಆಪಲ್ A4]], [[ಅರ್ಕೋಸ್ 5]], [[ಫ್ರೀ ಸ್ಕೇಲ್]] i.MX51-[[SOC]], [[ಬೀಗಲ್‌ಬೋರ್ಡ್]], [[ಆಪಲ್ iPhone 3GS]], [[ಮೋಟೋರೋಲಾ ಡ್ರಾಯಿಡ್]], [[ಪಾಲ್ಮ್ ಪ್ರಿ]], [[ರಾಕ್‌ಚಿಪ್]] [[RK2806]] ಮತ್ತು [[RK2808]], [[ಸಾಮ್ಸಂಗ್ i8910]], [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್ ಸಾಟಿಯೋ]], [[ಟಚ್ ಬುಕ್]], [[ನೋಕಿಯಾ N900]], ಚಿಪ್ ನ ಮೇಲ್ [[ಝೀಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] ZMS-08 ಸಿಸ್ಟಂ. |- | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A9 | ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, (VFP), (NEON), ಜಾಸೆಲ್ RCT ಮತ್ತು DBX, ತಮ್-2, ಔಟ್-ಆಫ್-ಆರ್ಡರ್ ಸ್ಪೆಕುಲೇಟಿವ್ ಇಶ್ಯೂ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಕೇಲಾರ್ | MMU+ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ | 2.5 DMIPS/MHz | |- | [[ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A9 MPCore]] | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A9 ರಂತೆ, 1–4 ಕೋರ್ SMP | MMU+ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್ | 10,000 DMIPS @ 2&nbsp;GHz ಆನ್ ಪೆರ್ಪಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೆಡ್ TSMC 40G (ಕ್ವಾಡ್ ಕೋರ್?) (2.5 DMIPS/MHz ಪ್ರತಿ ಕೋರ್ ಗೆ) | ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ [[OMAP4430/4440]], [[ST-ಎರಿಕ್‌ಸನ್]] U8500, Nvidia [[ಟೆಗ್ರಾ2]] |- | ARMv7-R | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-R4(F) | ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ತಮ್-2, (FPU) | ಚರಾಂಶ ಕ್ಯಾಷ್, ಐಚ್ಛಿಕ MPU | 600 [[DMIPS]] @ 475&nbsp;MHz | [[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್]] ಬಳಕೆದಾರನಾಗಿದೆ, TMS570 ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ |- | ARMv7-ME | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M4 (ಗುಪ್ತನಾಮ: "ಮೆರ್ಲಿನ್")<ref name="merlin">{{cite web |last=Benz |first=Benjamin |url=http://www.heise.de/newsticker/meldung/Cortex-Nachwuchs-bei-ARM-936412.html |title=Cortex Nachwuchs bei ARM |publisher=[[Heise.de]] |date=2010-02-02 |accessdate=2010-05-03 }}</ref> | ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ತಮ್ ಮತ್ತು ತಮ್-2 ಎರಡೂ, FPU. ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್, SIMD ಮತ್ತು ಡಿವೈಡ್ (ಭಾಗಹರ) ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್). | ಐಚ್ಛಿಕ MPU. | 1.25 DMIPS/MHz | |- | ARMv7-M | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M3 | ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ಕೇವಲ ತಮ್-2 ಮಾತ್ರ. ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಡಿವೈಡ್ (ಭಾಗಹರ)ಸೂಚನೆ (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್). | ಕ್ಯಾಷ್ ರಹಿತ, ಐಚ್ಛಿಕ MPU. | 125 DMIPS @ 100&nbsp;MHz | [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] [http://focus.ti.com/mcu/docs/mculuminaryprodoverview.tsp?sectionId=95&tabId=2486&familyId=1755&DCMP=Luminary&HQS=Other+OT+stellaris ಸ್ಟೆಲಾರಿಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604173332/http://focus.ti.com/mcu/docs/mculuminaryprodoverview.tsp?sectionId=95&tabId=2486&familyId=1755&DCMP=Luminary&HQS=Other+OT+stellaris |date=2011-06-04 }} ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ(ಸಮೂಹ), [[STಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] [http://mcu.st.com STM32], [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc17xx/ LPC1700] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091221043659/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc17xx/ |date=2009-12-21 }}, [[ತೋಷಿಬಾ]] [http://www.toshiba.com/taec/news/press_releases/2008/mcus_08_542.jsp TMPM330FDFG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614084456/http://www.toshiba.com/taec/news/press_releases/2008/mcus_08_542.jsp |date=2011-06-14 }}, [[ಎಂಬರ್‌]] ರವರ EM3xx ಸಿರೀಸ್ (ಶ್ರೇಣಿ), [[ಆಟ್ಮೆಲ್]] [[AT91SAM]]3, [[ಯುರೋಪ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್]] [http://www.europe-technologies.com/easyBCU.php EasyBCU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310191238/http://www.europe-technologies.com/easyBCU.php |date=2010-03-10 }}, [[ಎನರ್ಜಿಮೈಕ್ರೋ]] ದ [[EFM32]] |- | rowspan="2"|ARMv6-M | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M0 (ಗುಪ್ತನಾಮ: "ಸ್ವಿಪ್ಟ್")<ref name="swift">{{cite web |last=Clarke |first=Peter |url= http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=214502333 |title=ARM preps tiny core for low-power microcontrollers |publisher= [[EE Times]] |date=2009-02-23 |accessdate=2009-11-30 }}</ref> | ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ತಮ್-2 subset (16-ಬಿಟ್ ತಮ್ ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) & BL, MRS, MSR, ISB, DSB, ಮತ್ತು DMB). | ಕ್ಯಾಷ್ ರಹಿತ. | 0.9 DMIPS/MHz | [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]] [http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc11xx/ NXP LPC1100] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924184858/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc11xx/ |date=2009-09-24 }},<ref name="swift-nxp">{{cite web |last=Walko |first=John |url= http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=216200026 |title=NXP first to demo ARM Cortex-M0 silicon |publisher= [[EE Times]] |date=2009-03-23 |accessdate=2009-06-29 }}</ref> [[ಟ್ರಿಯಾಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್]],<ref>{{Cite web |url=http://www.triadsemi.com/services/arm-powered-vcas/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716112427/http://www.triadsemi.com/services/arm-powered-vcas/ |url-status=dead }}</ref> [[ಮೆಲಫಾಸ್]],<ref>http://www.electronicsweekly.com/Articles/2009/06/10/46252/Cortex-m0-used-in-low-power-touch-controller.htm</ref> [[ಚುಂಗ್‌ಬುಕ್ ಟೆಕ್ನೋಪಾರ್ಕ್]],<ref>http://www.design-reuse.com/news/22137/arm-Cortex-m0-processor.html</ref> [[ನುವೊಟನ್]],<ref>{{Cite web |url=http://translate.google.co.uk/translate?hl=en&sl=zh-TW&u=http%3A%2F%2Fwww.nuvoton.com%2Fhq%2Fenu%2FNewsAndEvents%2FNews%2FMediaCoverage%2F20091005.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-04 |archive-date=2020-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122191515/http://translate.google.co.uk/translate?hl=en&sl=zh-TW&u=http%3A%2F%2Fwww.nuvoton.com%2Fhq%2Fenu%2FNewsAndEvents%2FNews%2FMediaCoverage%2F20091005.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರಿಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಂಸ್]] <ref>{{Cite web |url=http://www10.edacafe.com/nbc/articles/view_article.php?articleid=752000 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722230112/http://www10.edacafe.com/nbc/articles/view_article.php?articleid=752000 |url-status=dead }}</ref> |- | ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M1 | FPGA targeted, ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ತಮ್-2 ಉಪಭಾಗ(ಸಬ್‌ಸೆಟ್)16-ಬಿಟ್ ತಮ್ ಸೂಚನೆಗಳು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) & BL, MRS, MSR, ISB, DSB, ಮತ್ತು DMB). | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಬಿಗಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿ ಐಚ್ಛಿಕ. | 136 DMIPS @ 170&nbsp;MHz<ref>[http://www.arm.com/news/17017.html "ARM ಎಕ್ಸೆಟೆಂಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವಿತ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್ ಫಾರ್ FPGA"], ARM ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟನೆ, ಮಾರ್ಚಿ 19, 2007. ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ತನಕ (0.8 DMIPS/MHz,<ref>[http://www.arm.com/products/CPUs/ARM_Cortex-M1.html "ARM ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M1"], ARM ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> MHz ಸಾಧಿಸಬಹುದು FPGA-ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತ) | [http://www.actel.com/products/mpu/CortexM1/default.aspx ಆಕ್ಟೆಲ್ ProASIC3, ProASIC3L, IGLOO ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಶನ್ PSC ಡಿವೈಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707081336/http://www.actel.com/products/mpu/CortexM1/default.aspx |date=2011-07-07 }}, [http://www.arm.com/fpga/ ಅಲ್ಟೆರಾ ಸೈಕ್ಲೋನ್ III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909101407/http://www.arm.com/fpga/ |date=2009-09-09 }}, ಇತರ FPGA ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲುಸುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [http://www.synplicity.com/partners/readyip/ ಸಿನ್‌ಪ್ಲಿಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716174949/http://www.synplicity.com/partners/readyip/ |date=2011-07-16 }}<ref>[http://www.arm.com/news/17017.html ARM ಎಕ್ಸೆಟೆಂಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವಿತ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್ ಫಾರ್ FPGA ].</ref> |- ! ಸಮೂಹ(ಫ್ಯಾಮಿಲಿ) ! ವಿನ್ಯಾಸದ ಆವೃತ್ತಿ ! ಕೋರ್ ! ಲಕ್ಷಣಗಳು ! ಕ್ಯಾಷ್ (I/D)/[[MMU]] ! ಲಾಕ್ಷಣಿಕ [[MIPS]] @ MHz ! ಎಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ |} == ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ) == "ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ರೆಫೆರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್" ಎನ್ನುವ ARM ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕೈಪಿಡಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ARMಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್‌ಗಳ ವಿವರ (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಮಾಂಟಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತಾಸವಾಗಬಹುದಾದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. v7 ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ (ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ) ಮೂರು "ಪ್ರೋಫೈಲ್" ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖನಿಸಲಾಗಿದೆ: "A"(ಅಪ್ಲಿಕೆಷನ್) ಪ್ರೋಫೈಲ್, "R" (ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್) ಪ್ರೋಫೈಲ್, ಮತ್ತು "M"(ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್) ಪ್ರೋಫೈಲ್. ಪ್ರೋಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ARMv7-M ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಕೇವಲ ತಮ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮೋಡ್ ಮಾತ್ರವನ್ನೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗುರಿತಿಸಲ್ಪಟಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಕೇವಲ ತಮ್2 ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ARMv6-M ಪ್ರೋಫೈಲ್, ARMv7-M ಪ್ರೊಫೈಲ್ (ಕಡಿಮೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ) ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. === ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್‌ಷನ್ ಸೆಟ್ (ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ) === ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು(ಡಿಸೈನ್) ಸರಳ,ಸುಲಭ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿಸಲು, ಹಿಂದೆ [[ಆಕ್ರಾನ್]] ಮೈಕ್ರೋಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿದ್ದ 8-ಬಿಟ್ [[6502]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ, ಮೂಲದ ARM ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು [[ಮೈಕ್ರೋಕೋಡ್]] ಇಲ್ಲದೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೈರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ==== RISC ಲಕ್ಷಣಗಳು ==== ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ) ಈ ಕೆಳಕಂಡ RISC ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: * ಲೋಡ್/ಸ್ಟೋರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್(ವಿನ್ಯಾಸ) * ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮೆಮರಿ ಆಕ್ಸೆಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಕೆಲವೊಂದು ಲೋಡ್/ಸ್ಟೋರ್ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ವರ್ಡ್ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ; ಆದರೆ ಈಗ ARM6 ಕೋರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ). * ಏಕರೂಪದ 16 x 32-ಬಿಟ್ [[ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಫೈಲ್.]] * 32 ಬಿಟ್‌ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಸೂಚನೆ(ಫಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್‌ಷನ್), ಹೀಗಾಗಿ ಡಿಕೋಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಪೈಪ್‌ಲೈನಿಂಗ್]] ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರೆ, [[ಕೋಡ್ ಡೆನ್ಸಿಟಿ]] (ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, [["ತಮ್ ಮೋಡ್"]] ವಿಧಾನವು ಕೋಡ್ ಡೆನ್ಸಿಟಿಯನ್ನು (ಕೋಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. * ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಿಂಗಲ್-ಸೈಕಲ್(ಒಂದು ಬಾರಿ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳಾದ [[ಇಂಟೆಲ್ 80286]] ಮತ್ತು [[ಮೋಟೋರೋಲಾ 68020]]ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗಿ, ಇದರ ಅತೀ ಸರಳವಾದ ಡಿಸೈನ್‌(ರಚನೆ)ಅನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವು ಸಲುವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. * ಬಹುತೇಕ ಸೂಚನೆಗಳು ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ(ಕಂಡಿಷ್‌ನಲ್)ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಾಂಚ್ ಪ್ರಿಡ್ಕ್‌ಟರ್, ಇಲ್ಲದರಿರುವುದರಿಂದ ಬ್ರಾಂಚ್ ಒವರ್‌ಹೆಡ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು. * ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥಿಮೆಟಿಕ್ ಸೂಚನೆಗಳು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. * 32-ಬಿಟ್ [[ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಶಿಫ್ಟರ್]] ಅನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * ಶಕ್ತಿ ಶಾಲಿಯಾದ [[ಆಡ್ರೆಸಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು]]. * ಫಾಸ್ಟ್ ಲೀಫ್ ಫಂಕ್‌ಷನ್ ಕಾಲ್ಸ್(ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕರೆ) ಒಂದು [[ಲಿಂಕ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್]]. * ಸರಳ, ಆದರೆ ವೇಗವಾದ ಸ್ವಿಚ್ಡ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ 2-ಆದ್ಯತೆ-ಶ್ರೇಣಿಯ [[ಇಂಟರ್ಪಟ್]] ಸಬ್‌ಸಿಸ್ಟಂ. ==== ಕಂಡಿಷನಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್(ನಿಯಮಾಧೀನ ಅನುಷ್ಠಾನ) ==== ನಿಯಮಾಧೀನ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುವ (ಕಂಡಿಷನಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್)ಲಕ್ಷಣವು (ಪ್ರೆಡಿಕೆಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ), ಪ್ರತಿ ಸೂಚನೆಯ 4-ಬಿಟ್ ಕಂಡಿಷನ್ ಕೋಡ್ ಸೆಲೆಕ್ಟರ್(ಪ್ರೆಡಿಕೇಟ್)ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ನಾಲ್ಕು-ಬಿಟ್‌ನ ಒಂದು ಕೋಡ್‌ ಅನ್ನು ಕೆಲವು ನಿಯಮಾಧೀನವಲ್ಲದ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆಂದು "ಎಸ್ಕೇಪ್ ಕೋಡ್" ಆಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನ್ಯ ಸೂಚನೆಗಳು ನಿಯಮಾಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ CPU ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ಗಳು(ವಿನ್ಯಾಸ) ಬ್ರಾಂಚ್ ಸೂಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕಂಡಿಷನ್ ಕೋಡ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಮರಿ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್‌ಗೆಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಬಿಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ವೇಳೆ, ಇದು ಚಿಕ್ಕ [[if ಹೇಳಿಕೆ|<code>if</code> ಹೇಳಿಕೆ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಾಗ ಬ್ರಾಂಚ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾನಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಸಬ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಷನ್(ವ್ಯವಕಲನ; ಕಳೆಯುವುದು) ಅಧಾರಿತ [[ಯೂಕ್ಲಿಡೀಯನ್ ಅಲ್ಗಾರಿತಮ್]]: 'C' ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲೂಪ್ ರೀತಿಯಿರುತ್ತದೆ: <source lang="c"> while (i !=j) { if (i > j) i -= j; else j -= i; } </source> ARM [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೂಪ್ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ: <source lang="asm"> loop CMP Ri, Rj ; set condition "NE" if (i !=j), ; "GT" if (i > j), ; or "LT" if (i < j) SUBGT Ri, Ri, Rj ; if "GT" (greater than), i = i-j; SUBLT Rj, Rj, Ri ; if "LT" (less than), j = j-i; BNE loop ; if "NE" (not equal), then loop </source> ಇದು <code>then </code>ಮತ್ತು <code>else </code>ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳ ಬಳಿ ಬ್ರಾಂಚ್ ಆಗುವುದನ್ನು (ಕವಲೊಡೆಯುವುದನ್ನು)ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ <code>Ri</code> ಮತ್ತು <code>Rj</code> ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಯಾವುದೇ <code>SUB</code> ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲೂಪ್ ನ ಮೇಲಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ <code>while</code> ಅನ್ನು ಚೆಕ್‌ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಂಡಿಷನಲ್ ಬ್ರಾಂಚ್ ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, <code>SUBLE</code> (ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಮಾನ) ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ. ತಮ್ ಕೋಡ್ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಗೆ ಕೊಡುವ ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾನ್ ಬ್ರಾಂಚ್ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಿಟ್ selector ನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದಾಗಿದೆ. ==== ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ==== [[ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್‌ನ]] (ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ), ಇನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಅದು shifts ಮತ್ತು rotates ಗಳನ್ನು "ಡಾಟಾ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್" (ಅಂಕಗಣಿತೀಯ, ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ರೆಜಿಸ್ಟರ್-ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಚಲನೆ) ಸೂಚನೆಗಳಾಗಿ ಫೋಲ್ಡ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, C ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಿನ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ :<code>a += (j << 2); </code> ARMನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಲ್-ವರ್ಡ್(ಒಂದು ಪದ), ಸಿಂಗಲ್-ಸೈಕಲ್ (ಏಕ ಚಕ್ರ) ವನ್ನಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. :<code> ADD Ra, Ra, Rj, LSL #2 </code> ಇದು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದ ಕೆಲವೇ ಮೆಮರಿ ಆಕ್ಸೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ARM ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ನ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ರೀತಿಯಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರ ಪ್ರಕಾರ ARM ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವೇಗವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಜಟಿಲ CPU ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ RISC ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳು [[PC]]-ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ (ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ARM ಮೇಲೆ [[PC]] ಅದರ ಒಂದು ರೆಜಿಸ್ಟರ್). ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಿ-ಇಂಕ್ರಿಮೆಂಟ್ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌, ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಇಂಕ್ರಿಮೆಂಟ್ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ARM ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೆ. ಅದರ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ (ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ) ಅನೇಕ ಮಾರ್ಪಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊದಮೊದಲು ಬಂದ ಕೆಲವು ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ARM7TDMI ಗಿಂತ ಮುಂಚಿನವು) ಕೆಲವು ಸೌಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2-ಬೈಟ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಟೋರ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆಯಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ, "ವಾಲಟೈಲ್ int16_t" ರೀತಿಯ C ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡನ್ನು ಜನರೇಟ್ ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ==== ARM7 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೈಪ್‌ಲೈನಿನ]] ಮೂರು ಹಂತಗಳಿವೆ; ಈ ಹಂತಗಳೆಂದರೆ ಫೆಚ್, ಡಿಕೋಡ್, ಮತ್ತು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್. ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಡಿಸೈನ್‌ಗಳಾದ ARM9ಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿದೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A8ರಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಹಂತಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾರ್ಪಡುಗಳೆಂದರೆ ಫಾಸ್ಟರ್ ಆಡರ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬ್ರಾಂಚ್ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ಲಾಜಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ARM7DI ಮತ್ತು ARM7DMIಗಳ ಕೋರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವತ್ಯಾಸವಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ARM7DMI ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೈಯರ್ ಇದೆ (ಹೀಗಾಗಿ "M" ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತು). ==== ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ (ಸಹಸಂಸ್ಕಾರಕ) ==== ಈ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ(ವಿನ್ಯಾಸ)ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ವಿಸ್ತಾರಮಾಡಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು MCR, MRC, MRRC, MCRR ಹಾಗು ಇದೆ ರೀತಿಯ ಇತರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ 16 ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಗಂಡಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಿಗೆ 0 ಯಿಂದ 15ರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ 15(cp15) ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಷ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಮತ್ತು [[MMU]]ಆಪರೇಷನ್‌ (ಕ್ರಿಯೆ) ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಫಂಕ್‌ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ನಿಯಂತ್ರಕ ಕೆಲಸ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ARM-ಅಧಾರಿತ ಮೆಷೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಿಫರಲ್ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳನ್ನು ‌(ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣ)ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅದರ ಫಿಸಿಕಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ARM ಮೆಮೊರಿ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ(ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ) ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಡಿವೈಸ್‌ಗೆ(ಬಸ್)ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಕ್ಸೆಸ್‌ಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಲೇಟೆನ್ಸಿ ಇರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್]] ಇಂಟರ್ಪಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್) ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪೆರಿಫರೆಲ್ಸ್‌(ಸಾಧನಗಳನ್ನು) ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಮೆಮೊರಿ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮೂಲಕ) ಅಕ್ಸೆಸ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರು ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು(ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್)ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಇಮೇಜ್(ಚಿತ್ರಣ) ಅನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ(ಪ್ರೋಸೆಸ್) ಯಂತ್ರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ARM7TDMI ಕೋರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್(ಸಹಸಂಸ್ಕಾರಕ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು HDTV ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಬೆಂಬೆಲಿಸುತ್ತದೆ. === ತಮ್ === ARM7TDMI ನಂತರದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಕಂಪೈಲ್ ಆದ ಕೋಡ್‌ ಡೆನ್ಸಿಟಿ(ಕೋಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ '''ತಮ್ ''' ಮೋಡ್ ಅನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ("TDMI" ಯಲ್ಲಿನ "T" ತಮ್‌ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.) ಈ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿದಾಗ, ಪ್ರೊಸೆಸರ್ 16-ಬಿಟ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಅನುಷ್ಠಾನ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ 16-ಬಿಟ್-ಪ್ರಮಾಣದ ತಮ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಮೂಮೂಲಿನ ARM ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳ ಅಪರ್ಯಾಂಡ್(ಪರಿಕರ್ಮ್ಯ)ಗಳನ್ನು ಅಡಕವಾಗಿಸಿ, ಹಾಗು ಆಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವನೀಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ARM ಮೋಡ್ ಸೂಚನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸ್ಪೇಸ್ (ಜಾಗ) ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ ನಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆಪ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಫಂಕ್‌ಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ(ಫಂಕ್‌ಷನಾಲಿಟಿ). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ ಬ್ರಾಂಚ್‌ಗಳು ನಿಯಮಾಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಬಹುತೇಕ ಅಪ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು, CPUವಿನ ಸಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳ ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮಾಡಲು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆಪ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕೋಡ್‌ ಡೆನ್ಸಿಟಿ(ಕೋಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚನೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಮೆಮೊರಿ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ ಪ್ರಮಾಣವು 32 ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮಯಾಗಿ ನಿಬಂಧನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ತಮ್ ಅಪ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು 32-ಬಿಟ್ ARM ಕೋಡ್‌ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕೆಂದರೆ, ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಕೋಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೆಮೊರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲೋಡ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಗೇಮ್ ಬಾಯ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ನಂತಹ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ 32-ಬಿಟ್ ಡಾಟಾಪಾತಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ RAM ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ 16 ಬಿಟ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅದ್ದಕಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕ ಬೇರೆಯ ಡಾಟಾಪಾತಿನ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ ಕೋಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಕಂಪೈಲ್ ಮಾಡುವುದು ಸರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು CPU ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ 32-ಬಿಟ್ ARM ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 32-ಬಿಟ್ ಬಸ್ ನಿಂದ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಆಗಬಹುದಾದ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕಷನ್(ಸೂಚನೆ) ಡಿಕೋಡರ್ ಇದ್ದ ಮೊದಲ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅಂದರೆ ARM7TDMI. ಎಲ್ಲಾ ARM9 ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು,[[ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕಷನ್(ಸೂಚನೆ) ಡಿಕೋಡರ್ ಹೊಂದಿವೆ. === ಡಿಬಗ್‌‌ಗಿಂಗ್ (ದೋಷ ನಿದಾನ) === ಎಲ್ಲಾ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಡಿಬಗ್‌(ದೋಷ ನಿದಾನ/ದೋಷ ಪರಿಹರಿಸುವ) ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೋಡ್‌ಗಳ ರಿಸೆಟ್ ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕೋಡ್‌ನ ಬ್ರೇಕ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ ತನಕ ಹಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಪ್ಪಿಂಗ್ ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡಿಬಗರ್‌ಗೆ ನೆರವೆರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು [[JTAG]] ಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಕೋರ್‌‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ARMನ ಎರಡು-ವೈರ್‌ಗಳ "SWD" ಪ್ರೊಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ARM7TDMI ಕೋರುಗಳಲ್ಲಿ "D", JTAG ನ ಡಿಬಗ್(ದೋಷ ನಿದಾನ)ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು "I" EmbeddedICE ಡಿಬಗ್‌ ಅಂಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ARM7 ಮತ್ತು ARM9 ಕೋರ್ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ, JTAG ಗಿಂತ EmbeddedICE ಡಿಬಗ್‌ನ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಮಾನದಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹಾಗೆ ರೂಪಿಸಿರಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ARMv7 ವಿನ್ಯಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಹಂತದ ಬೇಸಿಕ್ ಡಿಬಗ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು: ಬ್ರೇಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ವಾಚ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಮತ್ತು "ಡಿಬಗ್ ಮೋಡ್" ನಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳು EmbeddedICE ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ. "ಹಾಲ್ಟ್ ಮೋಡ್" ಮತ್ತು "ಮಾನಿಟರ್" ಮೋಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಬಗ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡಿಬಗ್ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮಾಡುವಂತಹ ಟ್ರಾನ್ಸಪೋರ್ಟ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ JTAG ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ARM "ಕೋರ್‌ಸೈಟ್" ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೇಕವಾದ ಡಿಬಗ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಇದೆ. ಆದರೆ, ವಿನ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಇದು ARMv7 ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೇಡ. === DSPಸುಧಾರಿತ ಸೂಚನೆಗಳು === ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ) ಅನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (ಪ್ರೋಸೆಸಿಂಗ್)]] ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು, ಕೆಲವು ಹೊಸ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/cpu-arch-DSP.html |title=ARM DSP Instruction Set Extensions |publisher=Arm.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ARMv5TE ಮತ್ತು ARMv5TE ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ "E" ಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. E-ಅವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ T,D,M ಮತ್ತು I ಕೂಡ ಇದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಸೂಚನೆಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ]] (ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್) ಇದ್ದೇಇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೈನ್ಡ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೈ, ಅಕ್ಯೂಮುಲೇಟ್, ಸಾಟುರೇಟೆಡ್ ಆಡ್ ಮತ್ತು ಸಬ್‌ಟ್ರಾಕ್ಟ್, ಹಾಗು ಲೀಡಿಂಗ್ ಜೀರೋಗಳನ್ನು(ಸೊನ್ನೆ) ಕೌಂಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. === ಜಾಸೆಲ್ === {{Main|Jazelle}} ಜಾಸೆಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ಜಾವಾ ಬೈಟ್‌ಕೋಡ್‌ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ), ಮೂರನೇ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್)) ARM ಮತ್ತು ತಮ್-ಮೋಡ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ARMv5TEJ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ARM9EJ-S ಮತ್ತು ARM7EJ-S ಕೋರ್‌ಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "J", ಈ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ARMv6 ನಂತರದಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಟೇಟಿನ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಿದೆ (ARMv7-M ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಆದರೆ ಹೊಸ ಕೋರ್‌ಗಳು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯಾವುದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಆಕ್ಸಿಲರೇಷನ್‌ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. === ತಮ್-2 === '''ತಮ್-2''' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ARM1156 ಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ''' ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಿಯಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್-2, ಕಿರಿದಾದ 16-ಬಿಟ್‌ಗಳ ಸೂಚನ ಸಮೂಹದ (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ತಮ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 32-ಬಿಟ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) ಕೊಟ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕವಾದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ತಮ್-2 ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ತಮ್ ನ ಹಾಗೆ ಕೋಡ್ ಡೆನ್ಸಿಟಿ (ಕೋಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಹಾಗು 32-ಬಿಟ್ ಮೆಮೊರಿಯ ARM ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹದ (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದುವುದು. ಈ ಉದ್ದೇಶವು ARMv7 ಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್-2, ARM ಮತ್ತು ತಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್(ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ) ಎರಡನೂ, ಬಿಟ್-ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಷನ್, ಟೇಬಲ್ ಬ್ರಾಂಚ್ ಮತ್ತು ಕಂಡಿಷನಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನಿಫೈಡ್ ಆಸೆಂಬ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್, ಒಂದೇ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡಿನ ತಮ್-2 ಅಥವಾ ARM ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ; ARMv7 ನ ತಮ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ARM ಕೋಡ್‌ಗಳಷ್ಟೆ ಸಕ್ಷಮವಾಗಿದೆ (ಇಂಟರ್ಪಟ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ). ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗು ಹೊಸ "IT" (if-then) ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕಂಡಿಷನ್(ಮಾಪಕ ಮಾನದಂಡ) ಅಧಾರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರಮಾನುಕ್ರಮದ ಸೂಚನೆಗಳು ಅನುಷ್ಟಾನಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ARM ಕೋಡ್‌ಗೆ ಕಂಪೈಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ತಮ್-2 ಗೆ ಕಂಪೈಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಇದು ನಿಜವಾದ ಸೂಚನೆಯನ್ನು(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್) ಜನರೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: <source lang="asm"> ; if (r0 == r1) CMP r0, r1 ITE EQ ; ARM: no code... Thumb: IT instruction ; then r0 = r2; MOVEQ r0, r2 ; ARM: conditional; Thumb: condition via ITE 'T' (then) ; else r0 = r3; MOVNE r0, r3 ; ARM: conditional; Thumb: condition via ITE 'E' (else) ; recall that the Thumb MOV instruction has no bits to encode "EQ" or "NE" </source> ಎಲ್ಲಾ ARMv7 ಚಿಪ್‌ಗಳು, ತಮ್-2 ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು (ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M3 ಯಂತಹ ಕೆಲವು ಚಿಪ್‌ಗಳು, ಕೇವಲ ತಮ್-2 ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್) ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ARM11 ಶ್ರೇಣಿಯ ಇತರ ಚಿಪ್‌ಗಳು "ARM ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಮೋಡ್" ಮತ್ತು "ತಮ್-2 ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಮೋಡ್" ಎರಡನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/architecture.html |title=ARM Processor Instruction Set Architecture |publisher=Arm.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.linuxdevices.com/news/NS7814673959.html |title=ARM aims son of Thumb at uCs, ASSPs, SoCs |publisher=Linuxdevices.com |date= |accessdate=2009-04-18 |archiveurl=https://archive.today/20121209133741/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/ARM-aims-son-of-Thumb-at-uCs-ASSPs-SoCs/ |archivedate=2012-12-09 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://infocenter.arm.com/help/index.jsp?topic=/com.arm.doc.ddi0290g/I1005458.html |title=ARM Information Center |publisher=Infocenter.arm.com |date= |accessdate=2009-04-18}}</ref> === ತಮ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಎನ್‌ವೈರ್ನಮೆಂಟ್ (ತಮ್EE) === '''ತಮ್EE''' ಅಥವಾ '''ತಮ್-2EE''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, [http://www.arm.com/products/multimedia/java/jazelle_architecture.html ಜಾಸೆಲ್ RCT](ರನ್ ಟೈಮ್ ಕಂಪೈಲೆಷನ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್), ಎಂದು ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಗುವ, ಇದನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ '''ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-A8''' ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತಮ್EE ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮೋಡಿನಲ್ಲಿದೆ, ತಮ್-2 ಎಕ್ಸೆಟೆಂಟೆಡೆಡ್ ಸೂಚನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ(ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್)ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ '''ಎಕ್ಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಎನ್ವರ್ನೆಮೆಂಟ್ ''' ನಲ್ಲಿ ರನ್‌ಟೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ(ಜನರೇಟೆಡ್) ಕೋಡ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ(ಉದಾಹರಣೆಹೆ: [[JIT ಕಂಪೈಲೇಷನ್‌ನಿಂದಾಗಿ]]). [[ಲಿಂಬೊ]], [[ಜಾವಾ]], [[C#]], [[ಪೆರ್ಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪೈಥಾನ್]] ಗಳಂತಹ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಂಜ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್EE ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು [[JIT ಕಂಪೈಲರ್‌ಗೆ]], ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಿಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಂಪೈಲಡ್ ಕೋಡ್ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ತಮ್EE ಕೊಟ್ಟ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಅಟೋಮಾಟ್ಯಿಕ್ ನಲ್ ಪಾಯಿಂಟರ್ ಇದು ಪ್ರತಿ ಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಟೋರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅರೇ ಬೌಂಡ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ಸೂಚನೆ, ರೆಜಿಸ್ಟರ್ r8-r15 ಕ್ಕೆ ಆಕ್ಸೆಸ್ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಇಲ್ಲಿ ಜಾಸೆಲ್/DBX ಜಾವಾ VM ಸ್ಟೇಟ್ ಇದೆ) ಹಾಗು ಹ್ಯಾಂಡಲರ್ ಅನ್ನು ಕಾಲ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref> [https://web.archive.org/web/20060314105126/http://www.arm.com/miscPDFs/10069.pdf ಟಾಮ್ ಆರ್. ಹಾಲ್ಫಹಿಲ್ ರ][https://web.archive.org/web/20060314105126/http://www.arm.com/miscPDFs/10069.pdf "Arm ಸ್ಟ್ರೆಂಥೆನ್ಸ್ ಜಾವಾ ಕಂಪೈಲರ್ಸ್: ನ್ಯೂ 16-ಬಿಟ್ ತಮ್-2EE ಇನ್ಸಟ್ರಕ್ಷನ್ಸ್ ಕಂನ್ಸರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಮೆಮೊರಿ"] 2005.</ref> ಹ್ಯಾಂಡಲರ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ ಕಾಲ್ ಆಗುವ ಕೋಡಿನ ಚಿಕ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡುವಂತಹ, ಹೈ ಲೆವೆಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಆಪ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ರಿಪರ್ಪಸ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಾಗು ಕೋರ್ ಹೊಸ ತಮ್EE ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. === ಸುಧಾರಿತ SIMD (NEON) === '''ಸುಧಾರಿತ SIMD''' ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪವನ್ನು, '''NEON''' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೆಂದು ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 64-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 128-ಬಿಟ್ ಗಳ [[ಸಿಂಗಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಡಾಟಾ]] (SIMD) ನ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ. ಇದು ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೋಸೆಸಿಂಗ್ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾಗೆ ಮಾನಕವಾದ ಅಕ್ಸಿಲರೇಷನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. NEON 10&nbsp;MHz ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ CPUಗಳಲ್ಲಿ MP3 ಆಡಿಯೋವನ್ನು ಡಿಕೋಡ್ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು [[ಜಿಎಸ್ಎಮ್|GSM]] [[AMR]] (ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಮಲ್ಟಿ-ರೇಟ್) ಸ್ಪೀಚ್ [[ಕೊಡೆಕ್]] ಅನ್ನು 13&nbsp;MHz ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲಿದಿದ್ದರೆ ರನ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸೂಚನಾ ಸಮೂಹ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. NEON 8-, 16-, 32 ಮತ್ತು 64-ಬಿಟ್ ಇಂಟಿಜರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್-ಪ್ರಿಸಿಷನ್ (32-ಬಿಟ್) ಪ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಡಾಟಾ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಲು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಗಳಿಗೆ SIMD ಆಪರೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲನೀಡುತ್ತದೆ. NEONನಲ್ಲಿ SIMD ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ 16 ಆಪರೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. {{Multimedia extensions}} === VFP === '''VFP''' (ವೆಕ್ಟಾರ್ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ARM ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತಾರಕ ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್(ಸಹಸಂಸ್ಕಾರಕ) ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ''[[ಬೈನರಿ ಪ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಆರ್ತಿಮೆಟಿಕ್‌ಗೆ ANSI/IEEE Std 754-1985 ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್]]'' ಎನ್ನುವ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಿಂಗಲ್ ಪ್ರಿಸಿಷನ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್-ಪ್ರಿಸಿಷನ್ ಪ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಷನ್ ಗಳನ್ನು, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. PDAs, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್, ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡುವ ಸಾಧನ, ತ್ರೀ-ಡೈಮೆನ್‌ಷನಲ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡೀಯೊ, ಪ್ರಿಂಟರ್, ಸೆಟ್‌-ಟಾಪ್ ಬಾಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಅಟೋಮೇಟಿವ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಪ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು VFP ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. VFP ವಿನ್ಯಾಸ ಚಿಕ್ಕ ವೆಕ್ಟಾರ್ ಸೂಚನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಪ್ರತಿ ವೆಕ್ಟಾರ್ ಅಂಶದ ಒಂದಾದಮೇಲೆ ಒಂದರ ಹಾಗೆ ಆಪರೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ನಿಜವಾದ [[SIMD]] (ಸಿಂಗಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಡಾಟಾ) ಪ್ಯಾರಾಲೆಲ್ಲಿಸಂ ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮೋಡ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಪಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ. ಇದು ಕೋಡ್ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ, ಹಾಗು ಸೂಚನೆಯ ಫೆಚ್ ಮತ್ತು ಡಿಕೋಡ್ ಒವರ್‌ಹೆಡ್‌ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ARM-ಅಧಾರಿತ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಇತರ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮತ್ತು SIMD ಕೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳೆಂದರೆ [[FPA]], FPE, [[iwMMXt]]. ಇವುಗಳು VFP ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ, ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅಪ್‌ಕೋಡ್]]-ಕಾಂಪಿಟಿಬಲ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. === ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಕ್ಸೆಟೆನ್ಷನ್ಸ್ (ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ ) === ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ ‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೆಂದು ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಗುವ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಕ್ಸೆಟೆನ್ಷನ್ಸ್ ಗಳು, ARMv6KZ ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ವಿನ್ಯಾಸ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗೆಂದೆ ಮೀಸಲಾದ ಕೋರ್ [[SoC]] ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ವರ್ಟ್ಯುಅಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಧಾರಿತ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮೂಲಕ ಸೆಕ್ಯೂರಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಕೋರ್‌ಗೆ ಎರಡು ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅದಲುಬದಲು (ಸ್ವಿಚ್) ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಕೇಪಬಿಲಿಟಿ ಡೋಮೈನ್‌ಗಳ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಿಸಲು). ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯು ಕಡಿಮೆ ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ವಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ನ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಒಂದೇ ಕೋರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಕೂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಮೆಮೊರಿ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳಿಗೆ(ಪೆರಿಫೆರಲ್ಸ್) ಕೋರ್‌ನ ಯಾವ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಡಿವೈಸ್‌ಗಳ ಕೋಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ (ಅಳವಡಿಕೆ)ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳೆಂದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚು ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೋಡ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು(ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಇದು [http://www.trusted-logic.com ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಲಾಜಿಕ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲಾದ Trusted Foundations(TM) Software ನ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಆವೃತ್ತಿ). ಇದರಿಂದಾಗಿ, ARM ಆಧಾರಿತ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ(ಸಾಧನ) ಮೀಡಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿಯಾದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್]] ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://news.thomasnet.com/companystory/476887 |title=ARM Announces Availability of Mobile Consumer DRM Software Solutions Based on ARM T |publisher=News.thomasnet.com |date= |accessdate=2009-04-18 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918053512/https://news.thomasnet.com/companystory/476887 |url-status=dead }}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಡಿವೈಸ್(ಸಾಧನವನ್ನು) ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಜೋನ್‌ ಅಳವಡಿಕೆಯ ವಿವರಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. (ಪ್ರೊಪ್ರೈಯಟರಿ). ಈ ವಿವರಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇದು ಥ್ರೇಟ್ ಮಾಡಲ್‌ಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ, ಯಾವ ಹಂತದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. === ನೋ-ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್ ಪೇಜ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ === ARMv6ಗಳವರೆಗೆ, ARM ವಿನ್ಯಾಸ(ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್) [[ನೋ-ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್ ಪೇಜ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು '''XN''' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ''eXecute Never'' (ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್ ನೆವರ್).<ref>"APX and XN (execute never) bits have been added in VMSAv6 [Virtual Memory System Architecture]", [https://web.archive.org/web/20070126070258/http://www.arm.com/miscPDFs/14128.pdf ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ರೆಪೆರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್], ಪಡೆದದ್ದು 2009/12/01.</ref> == ARM ಪರವಾನಿಗೆ (ಲೈಸೆನ್ಸೀಸ್) == ARM ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅದರ ARM ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ CPUಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ARM ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪರವಾನಿಗೆಯು ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ARM ಸಂಸ್ಥೆ, ARM ಕೋರಿನ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪೂರ್ಣ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನಗಳು ([[ಕಂಪೈಲರ್]], [[ಡಿಬಗ್ಗರ್]],[[SDK(ಎಸ್.ಡಿ.ಕೆ)]] ) ಹಾಗು ಅವರು ತಯಾರಿಸುವ ARM CPUವಿರುವ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫ್ಯಾಬ್‌ಲೆಸ್ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವವರು, ತಯಾರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ, ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣಗೊಂಡ [[IP ಕೋರ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಚೆಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ARM ಕೋರಿನ [[ಗೇಟ್ ನೆಟ್ಲಿಸ್ಟ್]] ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಿಮುಲೆಷನ್ ಮಾದರಿಯ ತಿರುಳು,ಹಾಗು ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಮತ್ತು ವೆರಿಪಿಕೆಷನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವ ಟೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿವೈಸ್ ಮ್ಯಾನುಫಾಕ್ಚರ್ (IDM) ಮತ್ತು ಫೌಂಡ್ರಿ ಆಪರೇಟರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರಾಹಕರು, ಪ್ರೊಸೆಸರ್ IP ಅನ್ನು [[ಸಿಂಥಸೈಸಬಲ್ RTL]] ಮತ್ತು [[ವೆರಿಲೋಗ್]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಹತ್ತಿರ ಸಿಂಥಸೈಸಬಲ್ RTL ಇದ್ದಾಗ, ಅವರುಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಹಾಗೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಕರಿಗೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುರಿಯನ್ನು, ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನೆಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. (ಹೈ ಕ್ಲಾಕ್ ಸ್ಪೀಡ್, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ, ಇನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷ್ನ ಸೆಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.). ARM ಸಂಸ್ಥೆ, ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ARM ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುನಃ ಮಾರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರವಾನಿಗೆದಾರರು ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಮಾರಬಹುದು (ಚಿಪ್ ಡಿವೈಸ್, ಎವಾಲುಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ಸ್, ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಸಿಸ್ಟಂಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ.). [[ಮರ್ಚೆಂಟ್]] [[ಫೌಂಡ್ರಿಗಳಿಗೆ]] ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮವುಂಟು. ಅವರುಗಳು ARM ಕೋರ್‌ಗಳಿರುವ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಿಲಿಕೋನ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ARM ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃತಯಾರಿಸಿ ಮಾರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ IP ಮಾರಾಟಗಾರರ ಹಾಗೆಯೇ, ARM ಅದರ IP ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿನ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ಷಮವಾಗಿರುವ ARM ಕೋರ್‌ಗಳ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಬೆಲೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾಗಿರುವ ಕೋರ್‌ಗಳ ಪರವಾನಿಗೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಇಂಪ್ಲಿಟೇಷನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಿಂಥಸೈಸ್ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕೋರ್, ಹಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಕೋರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ. ಬೆಲೆಯ ವಿಷಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲಮಾಡಲು, ARM ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮೆರ್ಚೆಂಟ್ ಫೌಂಡ್ರಿಗಳು(ಸಾಮ್ಸಂಗ, ಫುಜಿಸ್ಟು ಯಂತಹ), ಅವರ ಫ್ಯಾಬ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಫೌಂಡ್ರಿಗಳ ಇನ್-ಹೌಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ARM ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ARM ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯಲು ನೀಡಿದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಬಹುದು. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗೆಂದೆ ಮೀಸಲಾದ (ಡೇಡಿಕೇಟೆಡ್) ಫೌಂಡ್ರಿಗಳಿಗೆ( [[TSMC]] ಮತ್ತು [[UMC]] ತರಹ) ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇನ್-ಹೌಸ್ ರಚನೆ ಮಾಡುವ ಸೇವೆಯೊದಗಿಸದ ಫುಜಿತ್ಸು ಫುಜಿಸ್ಟು/ಸಾಮ್ಸಂಗ್ ಪ್ರತಿ ತಯಾರಾದ ವೇಪರ್‌ಗೆ 2 ರಿಂದ 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ, ಡಿಸೈನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಫೌಂಡ್ರಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ (ಪರವಾನಿಗೆ ಶುಲ್ಕದ ಮೇಲೆ ರಿಯಾಯಿತು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ). ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಭಾಗಗಳಿಗೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಡಿಮೆ ವೇಪರ್‌ನ ಬೆಲೆಯು ARM's NRE(ನಾನ್-ರಿಕರಿಂಗ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) ವೆಚ್ಚಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಡೆಡಿಕೇಟೆಡ್ ಫೌಂಡ್ರಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ IC ರಚಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ARM ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೂಪದ ARM ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: [[ಅನಲಾಗ್ ಡಿವೈಸಸ್]], [[ಅಟ್ಮೆಲ್]], [[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್]], [[ಸಿರಿಸ್ ಲಾಜಿಕ್]], [[ಎನರ್ಜಿ ಮೈಕ್ರೊ]], [[ಫಾರಡೇ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್]], [[ಫ್ಯೂಜಿಸ್ಟು]], [[ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಇಂಟೆಲ್]] ([[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಯೊಂದಿಗಿನ ಇತ್ಯರ್ಥದೊಂದಿಗೆ), [[IBM(ಐಬಿಎಂ)]], [[ಇನ್ಪೀನಿಯಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ನಿನ್ಟೆಂಡೋ o]], [[NXP ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ಸ್]], [[ಒಕಿ]], [[ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್]], [[ಸಾಮ್‌ಸಂಗ್]], [[ಶಾರ್ಪ್]], [[STಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[VLSI(ವಿ.ಎಲ್.ಎಸ್.ಐ)]]. ARM ಪರವಾನಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು [[NDAಯಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ARM ಅನ್ನು, IP ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯ CPU ಕೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} ARM ಅದರ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಕರು ಪಡೆದಿದ್ಧಾರೆ. ಈ ಅಂಶ, ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ARM ಅಥವಾ ಇಂಟೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾದದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗ ಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ARMನ ಲೆಕ್ಕಚಾರ.{{Citation needed|date=July 2009}} === ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ === ARMಯ 2006 ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2.45 ದಶಲಕ್ಷ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ £88.7 ದಶಲಕ್ಷ GBP ($164.1 ದಶಲಕ್ಷ USD), ರಾಯಧನ(ರಾಯಲ್ಟಿ) ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>"ಬಿಸಿನೆಸ್ ರಿವ್ಯೂ/ಫೈನ್ಯಾನ್‌ಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ/IFRS", p. 10, [http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/19/197211/reports/ar06.pdf ARM ಅನ್ಯುಯಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್, 2006]. ಪಡೆದದ್ದು ಮೇ 7, 2007.</ref> ಇದರಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು £0.036 GBP ($0.067 USD) ಎಂದಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಇದು ಹೊಸ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಹಳೆಯ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಕೋರ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮೌಲ್ಯ. ಅದೆ ವರ್ಷ, ARMಯ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕೋರ್‌ಗಳ ಪರವಾನಿಗೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಅದಾಯ ಸುಮಾರು £65.2 ದಶಲಕ್ಷ GBP ($119.5 ದಶಲಕ್ಷ).<ref>Based on total £110.6 million GBP ($202.5 million USD) divided by "License revenues by product"; "ಬಿಸಿನೆಸ್ ರಿವ್ಯೂ/ಫೈನ್ಯಾನ್‌ಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ/IFRS" ಮತ್ತು "ಕೀ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್ ಇನ್‌ಡಿಕೇಟರ್ಸ್" ಕ್ರಮವಾಗಿ, p. 10 / p. 3 [http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/19/197211/reports/ar06.pdf ARM ಅನ್ಯುಯಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್, 2006]. ಪಡೆದದ್ದು ಮೇ 7, 2007.</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯಲು 65 ಗ್ರಾಹಕರು ಸಹಿಮಾಡಿದರು.<ref>"ಕೀ ಪರ್ಫಾರ್ಮನ್ಸ್ ಇನ್‌ಡಿಕೇಟರ್ಸ್", p. 3, [http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/19/197211/reports/ar06.pdf ARM ಅನ್ಯುಯಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್, 2006]. ಪಡೆದದ್ದು ಮೇ 7, 2007.</ref> ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು £1 ದಶಲಕ್ಷ GBP($1.84 ದಶಲಕ್ಷ USD) ಆಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ, ಈ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತವು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ARMರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕೋರ್‌‌ಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಅದಾಯದ ಪೈಕಿ ರಾಯಲ್ಟಿಯಿಂದ 60%, ಹಾಗು ಪರವಾನಿಗೆಗಳಿಂದ 40%ಗಳಿಸಿತು. ARM ಪ್ರತಿ ಯುನಿಟ್‌ನಿಂದ ರಾಯಧನ(ರಾಯಲ್ಟಿ) ಮತ್ತು ಪರವಾನಿಗೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು £0.06 GBP ($0.11 USD)ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೆ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸಾಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒನ್-ಆಪ್ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಈಗಾಗಲೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಯೂನಿಟ್ ವ್ಯಾಪಾರ (ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಯಲ್ಟಿ)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ತೋರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಮೇಲಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ARM ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. == Unix-ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ == ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ) ಅನ್ನು Unix ಮತ್ತು Unix ಮಾದರಿಯ ಈ ಅಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ: [[GNU/Linux]], [[BSD]], [[QNX]], [[ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನ Plan 9]], [[Inferno]], [[Solaris]], [[iPhone OS]], [[WebOS]] ಮತ್ತು [[Android]]. === Linux === ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ [[GNU/Linux ಅವೃತ್ತಿಗಳು]] : * [[Android]] * [[Ångström]] * [[Chrome OS]] * [[Debian]]<ref>{{cite web|url=http://www.debian.org/ports/arm/ |title=Debian GNU/Linux on ARM |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[ELinOS]]<ref>{{cite web |url=http://www.sysgo.com/products/board-support-packages/elinos/ |title=ELinOS supported boards |publisher= |date= |accessdate=2010-04-22 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://www.webcitation.org/667p2eCFZ?url=http://www.sysgo.com/?352 |url-status=dead }}</ref> * [[Fedora]]<ref>{{cite web|url=http://fedoraproject.org/wiki/Architectures/ARM |title=Architectures/ARM |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[Gentoo]]<ref>{{cite web|url=http://www.gentoo.org/proj/en/base/arm/index.xml |title=Gentoo Linux ARM Development |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[GoboLinux]]<ref>{{cite web |url=http://lists.gobolinux.org/pipermail/gobolinux-arm/2007-January/000019.html |title=New release for ARM cpus |publisher= |date=2007-01-25 |accessdate=2009-09-17 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620113642/http://lists.gobolinux.org/pipermail/gobolinux-arm/2007-January/000019.html |url-status=dead }}</ref> * [[Maemo]] * [[MontaVista]]<ref>{{cite web |url=http://www.mvista.com/boards.php |title=Platform Support for MontaVista Linux |publisher= |date= |accessdate=2010-02-16 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314040035/http://www.mvista.com/boards.php |url-status=dead }}</ref> * [[Slackware]]<ref>{{cite web |url=http://www.armedslack.org/ |title=Slackware Linux for ARM |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2011-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819193458/http://www.armedslack.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[T2 SDE]]<ref>{{cite web |url=http://www.t2-project.org/ |title=T2 SDE |publisher= |date= |accessdate=2010-03-12 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326151722/http://www.t2-project.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ubuntu]]<ref>{{cite web|url=http://www.ubuntu.com/products/whatisubuntu/arm|title=Ubuntu on Arm|date=2009|publisher=[[Canonical Ltd.]]|accessdate=2009-06-15}}</ref><ref>{{cite web|url=https://wiki.ubuntu.com/ARM |title=ARM |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[webOS]] * [[Wind River Linux]]<ref>{{cite web |url=http://windriver.com/products/bsp_web/bsp_platform.html?platform=Wind+River+Linux+3.0.x |title=Wind River - Board Support Packages |publisher= |date= |accessdate=2010-02-16 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://www.webcitation.org/667p7fLrq?url=http://windriver.com/products/bsp_web/bsp_platform.html?platform=Wind+River+Linux+3.0.x |url-status=dead }}</ref> === BSD === ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ BSDಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: * [[FreeBSD]]<ref>{{cite web|url=http://www.freebsd.org/platforms/arm.html |title=FreeBSD/ARM Project |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[NetBSD]]<ref>{{cite web|url=http://www.netbsd.org/ports/#ports-by-cpu |title=Hardware supported by NetBSD |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> * [[OpenBSD]]<ref>{{cite web|url=http://www.openbsd.org/armish.html |title=OpenBSD/armish |publisher= |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> === Solaris === * [[OpenSolaris]]<ref>{{cite web|url=http://www.opensolaris.org/os/project/osarm/|title=OpenSolaris Project: ARM Platform Port|publisher=[[Sun Microsystems]]|access-date=2010-06-02|archive-date=2012-03-13|archive-url=https://www.webcitation.org/667p9tu7w?url=http://hub.opensolaris.org/bin/view/Project+osarm/WebHome|url-status=dead}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[AMULET]] – ಎ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್ ಏಸಿಂಕ್ರನಸ್ ARMs * [[ARMulator, ARM ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಸಿಮುಲೇಟರ್]] * [[ARMware]], ಎ ವರ್ಟ್ಯುಯಲ್ ಮೆಷಿನ್ ಥಟ್ ಎಮುಲೇಟ್ಸ್ ಆನ್ ARM-ಬೇಸ್ಡ್ PDA. * [[ಇನ್‌ಪರ್ನೋ]] * [[NXP/ಫಿಲಿಫ್ಸ್ LPC2000 ARM7TDMI-S ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್ಸ್]] * [[SkyEye ಸಿಮುಲೇಟರ್]] – ಆನ್ ಒಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ARM ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಸಿಮುಲೇಟರ್ * [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌]] * [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ OMAP]] – ಅನ್ ARM ಕೋರ್‌ ಪ್ಲಸ್ DSP ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಅಕ್ಸಿಲೇರ್ಷನ್ ಕೋರ್ಸ್ * [[Symbian OS]] * [[Windows CE]] ಮತ್ತು [[Windows Mobile]] * [[iPhone OS]] * [[Android]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commonscat|ARM Microprocessors}} {{linkfarm}} * [http://www.arm.com/ ARM Ltd.] * [http://infocenter.arm.com/ ARM ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್] * [http://imrannazar.com/ARM-Opcode-Map ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಆಪ್‌ಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪ್, ಫಾರ್ ARMv4T ಅಂಡ್ ARMv5TE] * [http://www.arm.com/products/processors/technologies/trustzone.php TrustZone(TM) Technology] * [http://www.arm-development.com/ ARM ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೊಲರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಸೊರ್ಸ್ಸ್] – ಹೆಡರ್ ಫೈಲ್ಸ್, ಸ್ಕೀಮಾಟಿಕ್ಸ್, CAD ಫೈಲ್ಸ್, etc.. * [http://www.imit.kth.se/courses/2B1445/Lectures/Lecture2/2B1445_L2_InstructionSet.pdf Arm ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203000700/http://www.imit.kth.se/courses/2B1445/Lectures/Lecture2/2B1445_L2_InstructionSet.pdf |date=2007-12-03 }} * [http://www.simplemachines.it/doc/QRC0001H_rvct_v2.1_arm.pdf ARM ಇನ್‌‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಕ್ವಿಕ್ ರೆಫೆರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090611194835/http://www.simplemachines.it/doc/QRC0001H_rvct_v2.1_arm.pdf |date=2009-06-11 }} * [http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.qrc0001l/QRC0001_UAL.pdf ARM ಅಂಡ್ ತಮ್-2 ಇನ್‌‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಕ್ವಿಕ್ ರೆಫೆರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್] * [http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.ihi0042c/IHI0042C_aapcs.pdf ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಪ್ರೊಸಿಜರ್ ಕಾಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್] * [http://www.xduino.com/ Xduino ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇಸೀ ARM ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್, ARM ಕಂಪೈಲರ್, IDE, ಅಂಡ್ Arduino ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಒನ್ಲಿ ಫಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್-M3 STM32)] * [http://www.arm.com/products/processors/technologies/instruction-set-architectures.php ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್] * [http://simplemachines.it/doc/arm_inst.pdf ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ RISC ಮೆಷೀನ್ಸ್, ದಿ ARM ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190824172211/http://simplemachines.it/doc/arm_inst.pdf |date=2019-08-24 }}, ARM ನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.cs.cornell.edu/courses/cs414/2001fa/armcallconvention.pdf ದಿ ARM-ತಮ್ ಪ್ರೊಸಿಜರ್ ಕಾಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ] * [http://www.finalcog.com/howto-install-debian-lenny-arm-qemu-ubuntu-jaunty ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ Debian ಆನ್ ARM ಆನ್ qemu ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328013413/http://www.finalcog.com/howto-install-debian-lenny-arm-qemu-ubuntu-jaunty |date=2010-03-28 }} * [http://meld.mvista.com/wiki_entry_view.aspx?topicid=9574afa00538405094c3ee0ab3b8dbb0 ARM ಮತ್ತು OMAP ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512034759/http://meld.mvista.com/wiki_entry_view.aspx?topicid=9574afa00538405094c3ee0ab3b8dbb0 |date=2010-05-12 }} {{RISC-based processor architectures}} {{Interwikineeded}} [[commons:Category:ARM Microprocessors]] {{DEFAULTSORT:Arm Architecture}} [[ವರ್ಗ:2004 ಪೀಟಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ARM ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)]] [[ವರ್ಗ:ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಎಕ್ಸಾಂಪಲ್ ಕೋಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್‌ಷನ್ ಸೆಟ್ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಷರ್ಸ್]] m654oe3th7k1l6zicyz0ys00avi1rej 0 23527 1435745 1381045 2026-11-05T01:23:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435745 wikitext text/x-wiki '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ (ಇ-ಶಾಪಿಂಗ್)'''ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್''' ಅಥವಾ '''eCommerce''' ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ [[ಸೇವೆ]]ಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಹಾಗು ಇತರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜಾಲ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟಮಾಡುವುದು. ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಂತರಜಾಲದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹಣದ ವರ್ಗಾವಣೆ]], [[ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]], [[ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], [[ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]], [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಾಟಾ ವಿನಿಮಯ]](EDI), [[ಸರಕು-ಸಂಗ್ರಹ ನಿರ್ವಹಣಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡಾಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಉತ್ತೇಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್]] ನ್ನು ಕಡೇಪಕ್ಷ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಚಕ್ರದ ಕೆಲವು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಾದ [[ಇ-ಮೇಲ್]] ನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು, [[ಪರಿಣಾಮಸಿದ್ಧ]] ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಲವು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವು, ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ನ ಕಿರುಕೋಳ ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ [[ಇ-ಟೈಲರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಆನ್ಲೈನ್ ಕಿರುಕೋಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು '''ಇ-ಟೈಲ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಕಿರುಕೋಳ ಮಾರಾಟಗಾರರು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್]] ನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು [[ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ]] ಅಥವಾ B2B ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ B2B ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ]]) ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ಹಾಗು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದದ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ([[ಖಾಸಗಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]). ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವು ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಹಾಗು ಗ್ರಾಹಕರುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು [[ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರವರೆಗೆ]] ಅಥವಾ [[B2C]] ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು [[Amazon.com]]ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್]] ಎಂಬುದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಂದು ರೂಪ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟಗಾರನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಧಾನ ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರಾಟ ಹಾಗು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಹಾರವು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಾಗಿ Amazon.com ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದರೆ, ಮಾರಾಟ ಹಾಗು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಪಾರದ [[eBay.com]]ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಇ-ಬಿಸನೆಸ್ಸ್]] ನ ಮಾರಾಟದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರದ ಹಣ ಸಂದಾಯಕ್ಕೆ ಡಾಟಾದ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ==== ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ==== ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವು ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂಲತಃ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವೆಂದರೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು, [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಾಟಾ ವಿನಿಮಯ]](EDI)ಹಾಗು [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ]] ಮುಂತಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡನ್ನೂ 1970ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಾದ [[ಖರೀದಿ ಆದೇಶ]] ಅಥವಾ [[ಇನ್ವಾಯ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ]] ಅಂಗೀಕಾರ ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನಗದು ಗಣಕ ಯಂತ್ರಗಳು]](ATM) ಹಾಗು 1980ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾದ [[ದೂರವಾಣಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] ಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಇತರ ರೂಪಗಳು. ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವೆಂದರೆ ವಿಮಾನ ಯಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಟಿಕೆಟನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು USAನಲ್ಲಿ [[ಸಬ್ರೆ]] ಹಾಗು UKಯಲ್ಲಿ [[ಟ್ರವಿಕಾಮ್]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವಾದ ಇದು [[IBM PC]], [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]], [[ಆಪಲ್ Inc.]] ಹಾಗು ದಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್ನೆಟ್]]/wwwಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 1979ರಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಮೈಕಲ್ ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್]], 26" ಬಣ್ಣದ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ನಿಜಾವಧಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವರ್ಗಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಂದು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref>2008 ಅಲ್ಡ್ರಿಚ್.M ''ದಿ ಇನ್ವೆನ್ಟರ್'ಸ್ ಸ್ಟೋರಿ'' ಅಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಅರ್ಚಿವ್, ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರೈಟನ್ [http://www.aldricharchive.com/inventors_story.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110314065004/http://www.aldricharchive.com/inventors_story.html |date=2011-03-14 }}</ref> ಮೊದಲು ದಾಖಲುಗೊಂಡ B2B 1981ರ ಥಾಮ್ಸನ್ ಹಾಲಿಡೆಸ್<ref>1998 ಪಾಲ್ಮರ್ C ''ಯೂಸಿಂಗ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪಿಟಿಟಿವ್ ಅಡ್ವಾನ್ಟೇಜ್ ಅಟ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಹಾಲಿಡೆಸ್ '' ಲಾಂಗ್ ರೇಂಜ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಸಂಪುಟ 21 ನಂ 6 ಪುಟ 26-29 ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಜರ್ನಲ್. ಲಂಡನ್‌ ಪೆರ್ಗಮೊನ್ ಪ್ರೆಸ್ [ಈಗ ಎಲ್ಸೇವಿಯರ್ B.V. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1988. ಒರಿಜಿನಲ್ ಸ್ಟೋರಿ ಅಟ್ [http://www.aldricharchive.com/downloads/Thomson.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707110629/http://www.aldricharchive.com/downloads/Thomson.pdf |date=2011-07-07 }}</ref>, ಮೊದಲು ದಾಖಲುಗೊಂಡ B2C ಎಂದರೆ 1984ರ [[ಗೇಟ್ಸ್ ಹೆಡ್]] ಸಿಸ್/[[ಟೆಸ್ಕೋ]].<ref>1984 ''ವಿಡಿಯೋಟೆಕ್ಸ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಗೇಟ್ ಹೆಡ್ ಟೆಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಇಂಟು ದಿ ಹೋಂ'' ದಿ ಇನ್ಕಾರ್ಪೋರೇಟೆಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ IEEE. ಲಂಡನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 p6 [http://www.aldricharchive.com/downloads/videotex%20takes%20gateshead.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707105309/http://www.aldricharchive.com/downloads/videotex%20takes%20gateshead.pdf |date=2011-07-07 }}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದು Mrs ಜೇನ್ ಸ್ನೌಬಾಲ್, 72, ಗೇಟ್ಸ್ ಹೆಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಮೇ 1984ರಲ್ಲಿ.<ref>2008 ಅಲ್ಡ್ರಿಚ್ M ''ಫೈನ್ಡಿಂಗ್ Mrs ಸ್ನೋಬಾಲ್'' ಅಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಅರ್ಚಿವ್, ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರೈಟನ್ [http://www.aldricharchive.com/snowball.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201207045137/http://www.aldricharchive.com/snowball.html |date=2020-12-07 }} ಆನ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ವಿಥ್ Mrs ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಬೈ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಗಿಂಟಿ ಆಫ್ ITN ಲಂಡನ್ ಇನ್ 1984 ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು</ref> ಕಳೆದ 1980ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ UKಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಹಲವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ [[ಫೋರ್ಡ್]], [[ಪ್ಯುಗೆಯೋಟ್]][ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಲ್ಬೋಟ್ ಮೋಟೊರ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು], [[ಜನರಲ್ ಮೋಟೊರ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ನಿಸ್ಸಾನ್]] ನ ತಯಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.aldricharchive.com/pioneer_cs.html |title=''ಪಯೋನೀರ್ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್'' ಅಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಅರ್ಚಿವ್, ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರೈಟನ್ |access-date=2010-06-02 |archive-date=2010-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100204050310/http://www.aldricharchive.com/pioneer_cs.html |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ 1984/5ರ ನಿಸ್ಸಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕಾರನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲು ಹಾಗು ಕಾರಿನ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ತಾಳೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>1988 ''ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ವ್ಹೀಲ್ ಅಟ್ ನಿಸ್ಸಾನ್'' ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಲಂಡನ್ [http://www.aldricharchive.com/downloads/Nissan.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707105449/http://www.aldricharchive.com/downloads/NISSAN.pdf |date=2011-07-07 }}</ref> ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಬಳಸಲು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿವರಣೆ ಎರಡನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಹಾಗು ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1980ರಲ್ಲೇ ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 2010ರ ಅಂತರಜಾಲ ಶಾಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಲ್ಲದೇ ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ದೊರಕದ ಕಾರಣ ಟೆಲಿಫೋನ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗು ಅವರ ವಿಚಾರಗಳ ಆಧಾರವೇ ಇಂದಿನ ಅಂತರಜಾಲ ಶಾಪಿಂಗ್. ಕಳೆದ 1990ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ಯೋಜನಾ]]ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ERP), [[ಡಾಟಾ ಮೈನಿಂಗ್]] ಹಾಗು [[ಡಾಟಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]] ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸರಕಿನ ಮಾರಾಟ, 1982ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದ [[ಬಾಸ್ಟನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್]], ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ಜಾಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್]] ನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಲಹೆಯು ಸೇರಿದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂತರಜಾಲ{{Clarify|date=March 2009}} ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 1990ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಮ್ ಬರ್ನರ್ಸ್-ಲೀ]] [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್]] ನ [[ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತಿದಿನದ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್/www ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಳೆದ 1991ರ ತನಕ [[ಅಂತರಜಾಲ]]ದ ಮೇಲೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[[ಕೆವಿನ್ ಕೆಲ್ಲಿ]]: [https://www.wired.com/wired/archive/13.08/tech.html?pg=2 ವೀ ಆರ್ ದಿ ವೆಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824064357/http://www.wired.com/wired/archive/13.08/tech.html?pg=2 |date=2013-08-24 }} [[ವೈರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್]], ಇಸ್ಶ್ಯೂ 13.08, ಆಗಸ್ಟ್ 2005</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1994ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಅಂತರಜಾಲವು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ [[DSL]] ಅಂತರಜಾಲದ ಎಡೆಬಿಡದ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಕಳೆದ 2000ರದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್]] ನ ಮೂಲಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಜನರು ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಹಾಗು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ "[[ಇ ಕಾಮರ್ಸ್]]" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. === ಟೈಮ್ ಲೈನ್ === * 1979: [[ಮೈಕಲ್ ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್]] [[ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್]] ನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. * 1981: [[ಥಾಮ್ಸನ್ ಹಾಲಿಡೆಸ್]], UK ಮೊದಲ B2B ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ. * 1982: [[ಮಿನಿಟೆಲ್]] [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ದೇಶಾದ್ಯಂತ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಟೆಲಿಕಾಮ್]] ಪರಿಚಯಿಸಿತು; ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * 1984: [[ಗೇಟ್ಸ್ ಹೆಡ್]] SIS/[[ಟೆಸ್ಕೋ]] ಮೊದಲ B2C ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಹಾಗು Mrs ಸ್ನೋಬಾಲ್,72, ಮನೆಯಿಂದ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಆನ್ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕಿ * 1985: [[ನಿಸ್ಸಾನ್]] UK ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆನ್ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನ್ನು ತಾಳೆ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * 1987: [[ಸ್ವೆರ್ಗ್]] ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಗಣಕ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸರಕನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಚಿಸುವ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಹಾಗು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * 1990: [[ಟಿಮ್ ಬರ್ನರ್ಸ್-ಲೀ]] ಮೊದಲ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣೆ 0}ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್, ನ್ನು [[NeXT]]ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. * 1992: J.H. ಸ್ನಿಡೆರ್ ಹಾಗು ಟೆರ್ರ ಜಿಪೊರಿನ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಶಾಪ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ: ಹೌ ನ್ಯೂ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ವಿಲ್ ಚೇಂಜ್ ದಿ ವೇ ವಿ ಶಾಪ್ ಅಂಡ್ ವಾಟ್ ವಿ ಬೈ. ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌. ISBN 0-312-06359-8 * 1994: [[ನೆಟ್ಸ್ಕೇಪ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾವಿಗೇಟರ್ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು, ಮೊಜಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಕೇತ ನಾಮದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಜ್ಜಾ ಹಟ್]] ತನ್ನ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ನ ಮೂಲಕ ಹೂವಿನ ಸರಬರಾಜು ಹಾಗು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಚಂದಾ ಪಾವತಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ. [[ಪ್ರೌಢ]]ರ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ದೊರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಇದೆ ರೀತಿ ಕಾರುಗಳು ಹಾಗು ಬೈಕುಗಳು ಸಹ. [[ನೆಟ್ಸ್ಕೇಪ್]] 1.0, 1994ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.[[SSL]] ಗೂಢ ಲಿಪೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು. * 1995: ಜೆಫ್ಫ್ ಬೆಜೊಸ್ [[Amazon.com]] ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ-ಉಚಿತ 24 ಗಂಟೆಗಳ, ಏಕೈಕ-ಅಂತರಜಾಲ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ರೇಡಿಯೋ HK ಹಾಗು [[NetRadio]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. [[ಡೆಲ್]] ಹಾಗು [[ಸಿಸ್ಕೋ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[eBay]]ಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಪಿಯೇರ್ರೆ ಒಮಿಡ್ಯರ್ ಹರಾಜು ಜಾಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. * 1998: [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳು]]ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಖರೀದಿಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಮುದ್ರಿಸಲು ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. * 1999: [[Business.com]] US $7.5 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗೇ ಇಕಂಪನೀಸ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು, ಇದು 1997ರಲ್ಲಿ US $149,000ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಒಂದು ಸಮಾನವಾದ ಫೈಲ್ ಶೇರಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ [[ನ್ಯಾಪ್ಸ್ಟರ್]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. [[ATG ಸ್ಟೋರ್ಸ್]] ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. * 2000: ದಿ [[ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಬಸ್ಟ್]]. * 2002: [[eBay]] [[PayPal]]ನ್ನು $1.5 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಕಿರುಕೋಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[CSN ಸ್ಟೋರ್ಸ್]] ಹಾಗು [[NetShops]]ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಾಹಕಕ್ಕಿಂತ ನಿಗದಿತ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. * 2003: [[Amazon.com]]ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿತು. * 2007: [[Business.com]] ನ್ನು [[R.H. ಡೋನ್ನೆಲ್ಲಿ]] $345 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು. * 2009: [[Zappos.com]]ನ್ನು [[Amazon.com]] $928 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web| url=https://techcrunch.com/2009/07/22/amazon-buys-zappos/|title=Press Release |publisher= TechCrunch}}</ref> ರೀಟೈಲ್ ಕಾನ್ವರ್ಜೆನ್ಸ್, ಖಾಸಗಿ ಮಾರಾಟ ಅಂತರಜಾಲದ ನಿರ್ವಾಹಕ RueLaLa.comನ್ನು [[GSI ಕಾಮರ್ಸ್]]$180 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು, ಜೊತೆಗೆ 2012ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ $170 ಮಿಲ್ಯನ್ ಹಣಸಂದಾಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು<ref>{{Cite web| url=http://www.reuters.com/article/idUSBNG53538820091027/|title=Press Release |publisher= Reuters}}</ref>. * 2010: US eCommerce ಹಾಗು ಆನ್ಲೈನ್ ರೀಟೈಲ್ ಮಾರಾಟವು $173 ಬಿಲ್ಯನ್ ಮಾರಾಟದ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 2009ರ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಂತ ಶೇಖಡಾ 7ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web| url=https://techcrunch.com/2010/03/08/forrester-forecast-online-retail-sales-will-grow-to-250-billion-by-2014/|title=US Online Retail Forecast, 2009 To 2014|publisher= Forrester Research, Inc.}}</ref>. == ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಬಳಕೆಗಳು == ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * [[ಇಮೇಲ್]] * [[ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಯ ವಸ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ]] * [[ತಕ್ಷಣದ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ]] * [[ಸುದ್ದಿಗುಂಪುಗಳು]] * [[ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್]] ಹಾಗು ಬೇಡಿಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ * [[ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರ]] * [[ಆನ್ಲೈನ್ ಕಚೇರಿ ಗುಂಪು]]ಗಳು * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಹಣ ಸಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು * [[ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್]] * [[ದೂರವಾಣಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ]] * [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟಿಕೆಟ್]]ಗಳು == ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು == ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು [[ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್]](FTC)ನಿಂದ ನಿಯಮಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಮೇಲ್ ಗಳು, ಆನ್ಲೈನ್ ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡಿಕೆ ಹಾಗು ಗ್ರಾಹಕರ [[ಗೋಪ್ಯತೆ]] ಸೇರಿದೆ. [[2003ರ CAN-SPAM ಆಕ್ಟ್]] ಇಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೇರ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಕ್ಟ್]] ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡಿಕೆ, ಹಾಗು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗು ಮೋಸಗೊಳಿಸಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web | url= http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/buspubs/ruleroad.shtm | title= Advertising and Marketing on the Internet: Rules of the Road | publisher= [[Federal Trade Commission]] | access-date= 2010-06-02 | archive-date= 2007-12-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20071226052310/http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/buspubs/ruleroad.shtm | url-status= dead }}</ref> FTC ಆಕ್ಟ್ (ಕಾನೂನು) ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಧಿ 5ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಹಿತಕರವಾದದ್ದು ಹಾಗು ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಲುವಾಗಿ FTC ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಸಂಘಟಿತ ಖಾಸಗಿ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ ಆಶಾದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯು ಸೇರಿದೆ.<ref>{{Cite web| url= http://www.ftc.gov/privacy/privacyinitiatives/promises.html |title= Enforcing Privacy Promises: Section 5 of the FTC Act |publisher= [[Federal Trade Commission]]}}</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟಿತ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯ ನೀತಿಯು FTCಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ 2008ರ ದಿ ರಯಾನ್ ಹೈಟ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್, [[ಆನ್ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮಸಿ]]ಗಳ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್ ಸಬ್ಸ್ಟೆನ್ಸಸ್ ಆಕ್ಟ್]] ಮೂಲಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web | url= http://www.govtrack.us/congress/bill.xpd?bill=h110-6353&tab=summary | title= H.R. 6353: Ryan Haight Online Pharmacy Consumer Protection Act of 2008 | publisher= [[Govtrack]] | access-date= 2010-06-02 | archive-date= 2012-01-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120118082852/http://www.govtrack.us/congress/bill.xpd?bill=h110-6353&tab=summary | url-status= dead }}</ref> == ಪ್ರಕಾರಗಳು == ಆಧುನಿಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವು ತಕ್ಷಣದ ಆನ್ಲೈನ್ ಬಳಕೆಯಾದ(ಡಿಜಿಟಲ್ ) "ಅಂಕೀಯ" ವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸರಕುಗಳು ಹಾಗು ಸೇವೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯವರೆಗೆ ಹಾಗು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ "ಮೆಟಾ" ಸೇವೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಿನಸಿಯವರೆಗೆ, ದುಬಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಾದ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ತನಕ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಅದೆಂದರೆ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ, ಸಾಮಾನು ಖರೀದಿ, ಒಂದು ಅಕೌಂಟ್ ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಹಣದ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಹಾಗು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಉಪಕ್ರಮಿಸುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ನ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಂಘಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಡಾಟಾವನ್ನು(ಅಂಕಿಅಂಶ) ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಡಾಟಾ ಸಮಗ್ರತೆ ಹಾಗು ಭದ್ರತೆಗೆ ಇಂದಿನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಗಾಢವಾದ ಹಾಗು ಒತ್ತುಕೊಡುವಂತಹ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಡಾಟ್-ಕಾಂ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ಇ-ಸರಕಾರ]] * [[ಇ-ವಾಣಿಜ್ಯ]] * [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಣ]] * [[ಅಂತರಜಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] * [[ಪೈಡ್ ಕಂಟೆಂಟ್]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್]] * [[B2B ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] * [[ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ನ ತುಲನೆ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} == ಆಕರಗಳು == {{Refbegin}} * {{cite book | last = Chaudhury | first = Abijit | coauthors = Jean-Pierre Kuilboer | year = 2002 | title = [[e-Business]] and e-Commerce Infrastructure | publisher = McGraw-Hill | isbn = 0-07-247875-6 }} * {{Citation | last1 = Frieden | first1 = Jonathan D. | author1-link = Jonathan D. Frieden | last2 = Roche | first2 = Sean Patrick | author2-link = Sean Patrick Roche | title = E-Commerce: Legal Issues of the Online Retailer in Virginia | journal = Richmond Journal of Law & Technology | volume = 13 | issue = 2 | date = 2006-12-19 | url = http://law.richmond.edu/jolt/v13i2/article5.pdf | format = PDF | access-date = 2010-06-02 | archive-date = 2007-09-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070925210502/http://law.richmond.edu/jolt/v13i2/article5.pdf | url-status = dead }} * {{Citation | last1 = Graham | first1 = Mark | title = Warped Geographies of Development: The Internet and Theories of Economic Development | journal = Geography Compass | volume = 2 | issue = 3 | year = 2008 | url = http://geospace.co.uk/files/compass.pdf | format = PDF | doi = 10.1111/j.1749-8198.2008.00093.x | pages = 771 | access-date = 2010-06-02 | archive-date = 2008-10-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081029084143/http://geospace.co.uk/files/compass.pdf | url-status = dead }} * [http://www.usatoday.com/tech/news/2003-12-22-shoppers_x.htm ಕೆಸ್ಸ್ಲರ್, M. (][http://www.usatoday.com/tech/news/2003-12-22-shoppers_x.htm 2003). ][http://www.usatoday.com/tech/news/2003-12-22-shoppers_x.htm ಮೋರ್ ಶಾಪರ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೀಡ್ ಟು ಚೆಕ್ಔಟ್ ಆನ್ಲೈನ್. ][http://www.usatoday.com/tech/news/2003-12-22-shoppers_x.htm ಜನವರಿ 13, 2004ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ] * {{cite book | last = Nissanoff | first = Daniel | year = 2006 | title = '''FutureShop''': How the New Auction Culture Will Revolutionize the Way We Buy, Sell and Get the Things We Really Want | url = https://archive.org/details/futureshophownew0000niss | publisher = The Penguin Press | isbn = 1-59420-077-7 | edition = Hardcover | pages = 246 pages }} * {{cite book | last = Seybold | first = Pat | year = 2001 | title = Customers.com | publisher = Crown Business Books (Random House) | isbn = 0-609-60772-3 }} * {{cite book | last = Miller | first = Roger | year = 2002 | title = The Legal and E-Commerce Environment Today | url = https://archive.org/details/legalecommerceen0000mill | publisher = Thomson Learning | isbn = 0-324-06188-9 | edition = Hardcover | pages = 741 pages }} {{Refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikibooks|The Information Age}} {{wikibooks|E-Commerce and E-Business}} * [http://business.gov/guides/e-commerce/ US ಸ್ಮಾಲ್ ಬಿಸನೆಸ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080610100959/http://www.business.gov/guides/e-commerce/ |date=2008-06-10 }} {{DEFAULTSORT:Electronic Commerce}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು]] mwp8pfaj1shcdfblg5obunvusg7odty 0 23586 1435740 1429464 2026-11-05T00:33:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435740 wikitext text/x-wiki {{Article issues|article=November 2009|cleanup=July 2009|sections=|tone=July 2009|original research=July 2009|globalize=July 2009}} {{Financial crisis}} [[File:Gdp real growth rate 2007 CIA Factbook.PNG|thumb|right|600px|2009ರ GDP ನೈಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಶ್ವ ನಕ್ಷೆ.]] ಇಸವಿ '''2007-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು''' [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ [[ದ್ರವ್ಯತೆ]] ಕೊರತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪತನಕ್ಕೆ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು "ಬೇಲ್ಔಟ್"(ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿ ರಕ್ಷಣೆ)ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳ ಏರುಪೇರಿನಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡಿತು. ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು,ಇದರಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ,ಸ್ವತ್ತುಮರುಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಖಾಲಿಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು 1930ರ ದಶಕದ [[ಮಹಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತ]]ದ ನಂತರ ಕೆಟ್ಟ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS193520+27-Feb-2009+BW20090227 ತ್ರೀ ಟಾಪ್ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಗ್ರೀ ೨೦೦೯ ವರ್ಸ್ಟ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಸಿನ್ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್;ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇಫ್ ರೈಟ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆರ್ ನಾಟ್ ಟೇಕನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101211201813/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS193520+27-Feb-2009+BW20090227 |date=2010-12-11 }} (2009-2-29). ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-9-30, [[ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೈರ್ ನ್ಯೂಸ್]] ಡಾಟಾಬೇಸ್‌ನಿಂದ.</ref> ಇದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ,[[ಸರ್ಕಾರ]]ಗಳಿಂದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಮುಖ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/~/media/Files/rc/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott/0615_economic_crisis_baily_elliott.pdf |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್-ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602131359/http://www.brookings.edu/~/media/Files/rc/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott/0615_economic_crisis_baily_elliott.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ತಜ್ಞರು ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ತೂಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20090414a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಫೋರ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್]</ref> ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರದ ಮತ್ತು [[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |title=ಒಬಾಮಾ-ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಜೂನ್ 17, 2009 |access-date=2021-07-21 |archive-date=2015-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209065255/http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform |url-status=dead }}</ref> 2010 -2011ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪಾಯಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.html ರೌಬಿನಿ-10 ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್]</ref> ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ,ಇದೇ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಶಕಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="etyl">{{citation |title='Great Recession': A Brief Etymology |url=http://economix.blogs.nytimes.com/2009/03/11/great-recession-a-brief-etymology/ |month=March |day=11 |year=2009 |first=Catherine |last=Rampell }}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ 2006ನೇ ವರ್ಷ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ [[ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]] ಪತನದಿಂದ, [[ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ದರ]]ಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ [[ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ನಂತರ ಕುಸಿದು,ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pri.org/business/giant-pool-of-money.html |title=NPR-ದಿ ಜೈಂಟ್ ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಮನಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F37KLal?url=http://www.pri.org/stories/business/giant-pool-of-money.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ [[ಸಾಲ ಪಾವತಿ ಶಕ್ತಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು,ಸಾಲ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳು,ಬಂಡವಾಳದಾರನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಂಠಿತ,ಜಾಗತಿಕ [[ಷೇರುಪೇಟೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಫರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2009ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದವು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು, ಸಾಲ ಮಂಜೂರಾತಿ ಬಿಗಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/text.pdf IMF-ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಔಟ್‌ಲುಕ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2009]</ref> [[ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ ಏಜನ್ಸಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದಾರರು [[ಅಡಮಾನ]] ಸಂಬಂಧಿತ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ವಿಫಲರಾದರು.ಸರ್ಕಾರಗಳು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿತ್ತೀಯಪೇಟೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="Declaration of G20">{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081115-1.html |title=Declaration of G20 |publisher=Whitehouse.gov |date= |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ [[ವಿತ್ತೀಯ ಉತ್ತೇಜನ]], [[ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೇಲ್‌ಔಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು== ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣ [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]] ಒಡೆದಿದ್ದು. ಅಂದಾಜು 2005 -2006ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು.<ref name="Moyers Morgenson">{{cite episode | title = Episode 06292007 | series = [[Bill Moyers Journal]] | network = [[PBS]] | transcripturl = http://www.pbs.org/moyers/journal/06292007/transcript5.html | airdate = 2007-06-29}}</ref><ref name="WSJ Housing Bubble Burst">{{cite news |first=Justin|last=Lahart | title=Egg Cracks Differ In Housing, Finance Shells | work = [[WSJ.com]] | publisher=Wall Street Journal | url=http://online.wsj.com/article/SB119845906460548071.html?mod=googlenews_wsj | date = 2007-12-24 | accessdate = 2008-07-13 }}</ref> [["ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್"]] ಸಾಲ ಮತ್ತು [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದರದ ಅಡಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಉನ್ನತ ಸಾಲಬಾಕಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ನಂತರ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಿತು. ಸಾಲ ಪ್ಯಾಕೇಜಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸುಲಭ ಆರಂಭಿಕ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗೃಹ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಕಷ್ಟದ ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಅನುಕೂಲಕರ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಏರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ U.S.ನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು 2006-2007ರಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮರುಸಾಲವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸುಲಭ ಆರಂಭಿಕ ಷರತ್ತುಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ [[ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿದವು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಗೃಹಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಏರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ ಮತ್ತು ARM(ಅಡಮಾನ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರ)[[ಬಡ್ಡಿ]] ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[File:NYUGDPFinancialShare.jpg|thumb|300px|right|GDP U.S. ಹಣಕಾಸುಕ್ಷೇತ್ರದ GDPಯಲ್ಲಿ 1860ರಿಂದ ಹಂಚಿಕೆ <ಉಲ್ಲೇಖ>ಕನ್ಫರ್ ಥಾಮಸ್ ಫಿಲಿಪೋನ್: "ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ", ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಹಣಕಾಸು ಶಾಖೆ, link to blog [17]</ref> ]] ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುನ್ನ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳ ಅಪಾರ ಹರಿವಿನಿಂದ ಸಾಲದ ಷರತ್ತುಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಭರಾಟೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಹಣದ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2008/09/24/business/economy/24text-bush.html?_r=2&pagewanted=1&oref=slogin|title=President Bush's Address to Nation}}</ref> ಸುಲಭ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಹಣದ ಹರಿವು [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]]ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಲಗಳನ್ನು(ಉದಾ.,ಅಡಮಾನ,ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಾಹನಸಾಲ)ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಸಾಲದಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತರು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20090414a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಫೋರ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್]</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/03/02/opinion/02krugman.html?pagewanted=print|last=Krugman|first=Paul|title=Revenge of the Glut|date=March 2, 2009|publisher=New York Times|work=nytimes.com}}</ref> ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಾಲನೀಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ,ಅಡಮಾನ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹದರಗಳಿಂದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾಲಪತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಾಮೀನು ಸಾಲದ ಕರಾರುಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೊತ್ತ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಇಂತಹ [[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ]] ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ U.S.ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಗೃಹದರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಸಾಲ ಮಾಡಿ, ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ MBSನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ವಿತ್ತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಕುಸಿದ ದರಗಳಿಂದ ಮನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಅಡಮಾನ ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ,ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರಸಕ್ತ 2006ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೀರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿತ್ತೀಯ ಬಲವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿತು. ಇತರ ಸಾಲದ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/exesum.pdf IMF ಲಾಸ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್]</ref> ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲೈಸೇಷನ್]](ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ) ಎನ್ನಲಾಯಿತು. [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]](ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಹೆಡ್ಜ್ ನಿಧಿಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀತಿನಿರೂಪಕರು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು U.S.ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ(ಡಿಪೋಸಿಟರಿ)ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಅವು ಸಮಾನವಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref name="newyorkfed.org">[http://www.newyorkfed.org/newsevents/speeches/2008/tfg080609.html ಗೇತ್‌ನರ್-ಸ್ಪೀಚ್ ರೆಡ್ಯುಸಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ರಿಸ್ಕ್ ಇನ್ ಎ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಲದ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು ಅಥವಾ MBSನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/9c158a92-1a3c-11de-9f91-0000779fd2ac.html ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್-ವಿ ನೀಡ್ ಎ ಬೆಟರ್ ಕುಶನ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ರಿಸ್ಕ್]</ref> ಈ ನಷ್ಟಗಳಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ,ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳಿಂದ,ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿ, ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಒದಗಿಸಲು ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲಪತ್ರ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮುಂದಾದವು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ [[ಆರ್ಥಿಕನೆರವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ]] ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದು,ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು. ===ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ=== {{Main|United States housing bubble}} [[File:Median and Average Sales Prices of New Homes Sold in United States 1963-2008 annual.png|thumb|300px|ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ 1963 ರಿಂದ 2008ರ ನಡುವೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಹೊಸ ಮನೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.)<ref>http://www.census.gov/const/uspriceann.pdf</ref>]] ಇಸವಿ 1997 ಮತ್ತು 2006ರ ನಡುವೆ,ಮಾದರಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮನೆಯೊಂದರ ಆದಾಯ 124% ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title = CSI: credit crunch | Economist.com | url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=9972489 | accessdate=2008-05-19 | year = 2008 }}</ref> ಇಸವಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹದರದ ಮಧ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಆದಾಯದ ಮಧ್ಯದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ 2.9ರಿಂದ 3.1ರ ನಡುವೆಯಿದೆ. ಈ ಅನುಪಾತವು 2004ರಲ್ಲಿ 4.0ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ 4.6ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="businessweek1">{{cite web |url=http://www.businessweek.com/investor/content/oct2008/pi20081017_950382.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story |title=The Financial Crisis Blame Game - BusinessWeek |publisher=Businessweek.com |author=Ben Steverman and David Bogoslaw |date=October 18, 2008<!--, 12:01AM EST --> |accessdate=2008-10-24 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021034501/http://www.businessweek.com/investor/content/oct2008/pi20081017_950382.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story |url-status=dead}}</ref> ಈ [[ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]]ಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೃಹಮಾಲೀಕರು ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳ ದರದ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ [[ಎರಡನೇ ಅಡಮಾನ]] ಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಗ್ರಾಹಕ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಿದರು. [[ಪೀಬಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ,[[NPR]]ವರದಿಗಾರರು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ,"ಬೃಹತ್ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ"(ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಬಂಡವಾಳಗಳಲ್ಲಿ $70ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ U.S.ಖಜಾನೆ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸಿದವು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಈ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯು 2000ದಿಂದ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸುರಕ್ಷಿತ,ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಬೇಡಿಕೆಗೆ MBSಮತ್ತು CDO ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸಿದವು. [[ಸಾಲ ಬೆಲೆಅಂದಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಅವಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ [[ಬೆಲೆ ಅಂದಾಜು]] ಮಾಡಿದ್ದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಈ ಸಂಚಿತ ಹಣವನ್ನು U.S.ಅಡಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ,ಅಡಮಾನ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅಪಾರ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಡಮಾನ ದಳ್ಳಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು,ದಳ್ಳಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳವರೆಗೆ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 2003ರಲ್ಲಿ,ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಲದ ಮಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಡಮಾನಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ಮುಗಿದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ,MBS ಮತ್ತು CDO ಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಬಲವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯು, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನಗಳ ಮಾರಾಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ತನಕ, ಸಾಲನೀಡುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಊಹಾತ್ಮಕ ಗುಳ್ಳೆ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pri.org/business/giant-pool-of-money.html |title=NPR-ದಿ ಜೈಂಟ್ ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಮನಿ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F37KLal?url=http://www.pri.org/stories/business/giant-pool-of-money.html |url-status=dead }}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ CDOಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಗೃಹಗುಳ್ಳೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಿ,ಭಾರಿ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. CDO ಬಹು ಅಡಮಾನಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸಾಲಕರಾರುಗಳಿಂದ ನಗದು ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಿಗೆ ನಗದನ್ನು ಆದ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ನಗದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯ ನಿಗದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂಡವಾಳ-ದರ್ಜೆ ಬೆಲೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು. ಕಡಿಮೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲದ ರೇಟಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಣ ಪಡೆದವು. ಆದರೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಡೆದವು.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2007/11/24/magazines/fortune/eavis_cdo.fortune/index.htm |title=CDO ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನಡ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828154140/http://money.cnn.com/2007/11/24/magazines/fortune/eavis_cdo.fortune/index.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.portfolio.com/interactive-features/2007/12/cdo ಪೋರ್ಟ್‌ಪೋಲಿಯೊ-CDO ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನಡ್]</ref> ಸರಾಸರಿ U.S. ಗೃಹಗಳ ದರಗಳು ಮಧ್ಯಾವಧಿ-2006ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ 20%ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿತವುಂಟಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20081127031351/http://www2.standardandpoors.com/spf/pdf/index/CSHomePrice_Release_112555.pdf</ref><ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=12470547 |title=Economist-A Helping Hand to Homeowners |publisher=Economist.com |date=2008-10-23 |accessdate=2009-02-27}}</ref> ದರಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,[[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]]ಗಳೊಂದಿಗಿದ್ದ ಸಾಲಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಕಟ್ಟದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಸಾಲಿಗರು 2007ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವತ್ತುಮರುಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು 2006ಕ್ಕಿಂತ 79% ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಿತ್ತು.<ref>{{cite news | title=U.S. FORECLOSURE ACTIVITY INCREASES 75 PERCENT IN 2007 | date=2008-01-29 | publisher=RealtyTrac | url=http://www.realtytrac.com/ContentManagement/pressrelease.aspx?ChannelID=9&ItemID=3988&accnt=64847 | accessdate=2008-06-06 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174619/https://www.realtytrac.com/ContentManagement/pressrelease.aspx?ChannelID=9&ItemID=3988&accnt=64847%20 | url-status=dead }}</ref> ಇದು 2008ರಲ್ಲಿ 2.3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. 2007ಕ್ಕಿಂತ 81%ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ,ಎಲ್ಲ ಉಳಿದ U.S.ಅಡಮಾನಗಳು ಬಾಕಿವುಳಿದಿತ್ತು ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref name="mbaa1">{{cite web|url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/64769.htm|title=MBA Survey|access-date=2010-06-09|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174452/https://www.mba.org/NewsandMedia/PressCenter/64769.htm|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಇದು 14.4%ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/71112.htm |title=MBA ಸರ್ವೆ-Q3 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F2SWpkv?url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/71112.htm |url-status=dead }}</ref> ===ಸುಲಭ ಸಾಲ ಷರತ್ತುಗಳು=== ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸವಿ 2000ದಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ [[ಫೆಡರಲ್ ನಿಧಿಗಳ ಬಡ್ಡಿದರ]]ದ ಗುರಿಯನ್ನು 6.5%ರಿಂದ1.0%ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = Federal Reserve Board: Monetary Policy and Open Market Operations | url=http://www.federalreserve.gov/fomc/fundsrate.htm | accessdate=2008-05-19}}</ref> ಇದು [[ಡಾಟ್ ಕಾಂ ಗುಳ್ಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ದಾಳಿ]]ಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ [[ಹಣದುಬ್ಬರವಿಳಿತ]]ದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="WallStreetJournal">{{cite web | title = The Wall Street Journal Online - Featured Article | url=http://opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110010981 | accessdate=2008-05-19 | year = 2008 }}</ref> [[File:U.S. Trade Deficit Dollars and % GDP.png|thumb|left|U.S. ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಅಥವಾ ಟ್ರೇಡ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್]] ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೆಳಮುಖದ ಒತ್ತಡವು USAನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿದ್ದ [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್]](ವ್ಯಾಪಾರ)ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದು 2006ರಲ್ಲಿ ಗೃಹಗುಳ್ಳೆಯ ಜತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಂದ U.S.ವಿದೇಶದಿಂದ ಹಣ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತೆಂದು [[ಬೆನ್ ಬರ್ನಾಂಕೆ]] ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಸಾಲಪತ್ರಗಳ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2005/20050414/default.htm |title=Bernanke-The Global Saving Glut and U.S. Current Account Deficit |publisher=Federalreserve.gov |date= |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಬರ್ನಾಂಕೆ 1996 ಮತ್ತು 2004ರ ನಡುವೆ,USA ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಕೊರತೆಯು GDPಯ 1.5%ನಿಂದ 5.8%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ,$650 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ವಿದೇಶದಿಂದ ಅಪಾರ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು USA ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು.ಬಹುತೇಕ ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೈಲ ರಫ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. [[ಪಾವತಿ ಬಾಕಿಗಳು]] [[ಗುರುತಿಗೆ]] [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್]] ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದು(USA ರೀತಿಯ)ಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ [[ಬಂಡವಾಳ ಖಾತೆ]](ಬಂಡವಾಳ)ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತಗಳ ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳು(ಬಂಡವಾಳ)USAನ ಆಮದುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿದುಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿತಾಯ ದರಗಳು(ಚೀನಾದಲ್ಲಿ 40%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ)ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಬರ್ನಾಂಕೆ ಇದನ್ನು [[ಅತಿರೇಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಳಿತಾಯ]] ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. USA ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ [[ಬಂಡವಾಳ]] ಅಥವಾ [[ದ್ರವ್ಯತೆ]]ಯ ನಿಧಿಗಳ "ಪ್ರವಾಹ"ವೇ ಹರಿದುಬಂತು. ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು USA[[ಖಜಾನೆ ಸಾಲಪತ್ರ]]ಗಳ ಖರೀದಿ ಮೂಲಕ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ತಪ್ಪಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ USA ಮನೆಗಳು,ವಿದೇಶಿಯರಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದವು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಿದವು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದವು. ಫೆಡ್ ನಂತರ ಫೆಡ್ ನಿಧಿ ದರಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 2004ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2006ರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/releases/h15/data.htm ಫೆಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಾಟಾ-ಫೆಡ್ ಫಂಡ್ಸ್ ರೇಟ್]</ref> ಇದು 1-ವರ್ಷ ಮತ್ತು 5 -ವರ್ಷಗಳ [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]] (ARM)ದರಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು ಮತ್ತು ARM ಬಡ್ಡಿದರವು ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://article.nationalreview.com/?q=OTUyM2MxMThkOWI2MzBmNTM2OGRiYTYwOTA1NzQ1NDE= |title=ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ - ಮಾಸ್ಟ್ರೋಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221041012/http://article.nationalreview.com/?q=OTUyM2MxMThkOWI2MzBmNTM2OGRiYTYwOTA1NzQ1NDE%3D |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರಬಹುದು,ಆಸ್ತಿದರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಹೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2004/07/13/real_estate/buying_selling/risingrates/ |title=CNN-ದಿ ಬಬಲ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623202852/http://money.cnn.com/2004/07/13/real_estate/buying_selling/risingrates/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/04_29/b3892064_mz011.htm |title=ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಈಸ್ ಎ ಹೌಸಿಂಗ್ ಬಬಲ್ ಎಬೌಟ್ ಟು ಬರ್ಸ್ಟ್? |access-date=2010-06-09 |archive-date=2004-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040714033738/http://www.businessweek.com/magazine/content/04_29/b3892064_mz011.htm |url-status=dead}}</ref> ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರದ ಗುಳ್ಳೆ ಒಡೆದ ನಂತರ USAಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=12972083 |title=Economist-When a Flow Becomes a Flood |publisher=Economist.com |date=2009-01-22 |accessdate=2009-02-27}}</ref><ref>{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=Altman-Foreign Affairs-The Great Crash of 2008 |publisher=Foreignaffairs.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> ===ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ=== [[File:U.S. Home Ownership and Subprime Origination Share.png|thumb|right|U.S. ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು 2004-2006]] ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಪದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲಗಾರರ ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.ಅವರ ಸಾಲದ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯ ಸಾಲಗಾರರಿಗಿಂತ ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fdic.gov/news/news/press/2001/pr0901a.html |title=FDIC-ಗೈಡೇನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಲೆಂಡಿಂಗ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309153500/http://www.fdic.gov/news/news/press/2001/pr0901a.html |url-status=dead }}</ref> U.S.ಸಬ್ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ $1.3ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | title = How severe is subprime mess? | url = http://www.msnbc.msn.com/id/17584725 | work = [[msnbc.com]] | agency = Associated Press | date = 2007-03-13 | accessdate = 2008-07-13 | archive-date = 2012-11-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121101045950/http://www.msnbc.msn.com/id/17584725/ | url-status = dead }}</ref> ಸುಮಾರು 7.5ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ [[ಭೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ]] ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಬಾಕಿಉಳಿದಿದ್ದವು.<ref>{{cite speech | title = The Subprime Mortgage Market | author = [[Ben S. Bernanke]] | date = 2007-05-17 | location = [[Chicago, Illinois]] | url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20070517a.htm | accessdate=2008-07-13 }}</ref> ಸುಲಭ ಸಾಲ ಷರತ್ತುಗಳ ಜತೆಗೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಎರಡೂ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ U.S.[[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]] ಮುಂತಾದ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಸಾಲದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html NY ಟೈಮ್ಸ್-ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್-ಏಜನ್ಸಿ 04 ರೂಲ್ ಲೆಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫೈಲ್ ಆನ್ ಡೆಪ್ಟ್]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/05/business/05fannie.html NYT-ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್-ಪ್ರೆಶರ್ಡ್ ಟು ಟೇಕ್ ಮೋರ್ ರಿಸ್ಕ್, ಫ್ಯಾನಿ ರೀಚ್ಡ್ ಟಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]</ref> ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಎಲ್ಲ ಅಡಮಾನ ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ 2004ರವರೆಗೆ 10%ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಉಳಿಯಿತು.ನಂತರ ಅವು ಸುಮಾರು 20%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 2005-2006ರ [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಗುಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷಕಾಲ]]ದವರೆಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080908060758/http://www.jchs.harvard.edu/publications/markets/son2008/son2008.pdf ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಷನ್ಸ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ೨೦೦೮ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> ಈ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿದ್ಯಮಾನವು [[U.S. ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗ]]ದಿಂದ [[ನಿವ್ವಳ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಮ]] ಸಡಿಲಿಸುವ ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರ ನಿರ್ಧಾರ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಐದು ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಇದು [[ಫಾನಿ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಲವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html NY ಟೈಮ್ಸ್- ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್ - ಏಜನ್ಸಿ 04 ರೂಲ್ ಲೆಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪೈಲ್ ಆನ್ ಡೆಪ್ಟ್]</ref> ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನ ಪಾವತಿಯ ದೋಷದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 1998 ಮತ್ತು 2006ರ ನಡುವೆ 10-15% ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದವು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080828054223/http://www.chicagofed.org/publications/fedletter/cflaugust2007_241.pdf ಚಿಕಾಗೊ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಲೆಟರ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2007]</ref> ನಂತರ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 25%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/Bernanke20080505a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಡೆಲಿಕ್ವೆನ್ಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಫೋರ್‌ಕ್ಲೋಸ್ಯುರ್ಸ್ ಮೇ 2008]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mortgagebankers.org/NewsandMedia/PressCenter/69031.htm |title=ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಲಿಕ್ವೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೇ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115024654/http://www.mortgagebankers.org/NewsandMedia/PressCenter/69031.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] [[ಫೆಲೊ]] [[ಪೀಟರ್ J.ವಾಲ್ಲಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಫಾನಿ ಮಾ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮಾಕ್ ನೀಡಿದ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦,1999ರಂದು, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಆಡಳಿತವು ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.{{Quotation|Fannie Mae, the nation's biggest underwriter of home mortgages, has been under increasing pressure from the Clinton Administration to expand mortgage loans among low and moderate income people... In moving, even tentatively, into this new area of lending, Fannie Mae is taking on significantly more risk, which may not pose any difficulties during flush economic times. But the government-subsidized corporation may run into trouble in an economic downturn, prompting a government rescue similar to that of the savings and loan industry in the 1980s.<ref>{{Cite news | last = Holmes | first = Steven A. | author-link = | publication-date = September 30, 1999 | title = Fannie Mae Eases Credit To Aid Mortgage Lending | newspaper = The New York Times | pages = section C page 2 | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DE7DB153EF933A0575AC0A96F958260 | accessdate = 2009-03-08}}</ref>}} 305 ನಗರಗಳು 1993ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ ಸಾಲನೀಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 2000ದ ಅಮೆರಿಕ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನ ಸಾಲದಲ್ಲಿ $467ಶತಕೋಟಿಯು CRA-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಾಲದಾತರಿಂದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯದ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಹರಿದಿದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ustreas.gov/press/releases/report3079.htm |title=''ದಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ರಿಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ಟರ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಮಾಡರ್‌ನೈಸೇಷನ್ '', ಏಪ್ರಿಲ್ 2000. |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528014514/http://www.ustreas.gov/press/releases/report3079.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ,CRAವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 25% ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೆ,CRAನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ 50% ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=did_liberals_cause_the_subprime_crisis |title=ರಾಬರ್ಟ್ ಗೋರ್ಡನ್, ''ಡಿಡ್ ಲಿಬರಲ್ಸ್ ಕಾಸ್ ದಿ ಸಬ್‌-ಪ್ರೈಮ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್?'', ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ (ಏಪ್ರಿ. 7, 2008). |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F7wzs5E?url=http://prospect.org/article/did-liberals-cause-sub-prime-crisis |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಲು ಈ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತರರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್]] ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಜತೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಅವನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ,ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಡವಾಳದಾರರ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಲು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಾರರಾಗಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. [[ಒಪ್ಪಂದಗಳ]]ನೆರವಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಡ್ಜ್ ನಿಧಿಗಳು]] [[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. "ಇಡೀ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಅವರು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ನೂರು ಬಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು! ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಲಗಳಿಗಿಂತ ನಷ್ಟಗಳೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು"<ref>[http://www.portfolio.com/news-markets/national-news/portfolio/2008/11/11/The-End-of-Wall-Streets-Boom ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ-ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್-"ದಿ ಎಂಡ್"-ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008]</ref> ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದ,[[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]], [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] CRAಅಥವಾ ಮೋಸದ ಸಾಲಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,ವಸತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದವು.<ref>[http://krugman.blogs.nytimes.com/2010/01/07/cre-ative-destruction/ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್-NYT ಕಾನ್ಷಸ್ ಆಫ್ ಎ ಲಿಬರಲ್ ಬ್ಲಾಗ್-ಜನವರಿ 2010]</ref> ===ನೀತಿಬಾಹಿರ ಸಾಲ=== ನೀತಿಬಾಹಿರ ಸಾಲವು ನೀತಿಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಾಲನೀಡುವವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು,ಅಸೂಕ್ತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಅಭದ್ರ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://banking.senate.gov/docs/reports/predlend/occ.htm |title=Letter from the Comptroller of the Currency Regarding Predatory Lending |publisher=Banking.senate.gov |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174523/https://www.banking.senate.gov/docs/reports/predlend/occ.htm%20 |url-status=dead }}</ref> ಮನೆಗಳ ಮರುಸಾಲಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದ [[ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್]] ಬೇಟ್ ಎಂಡ್ ಸ್ವಿಚ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಂತಹ ಸಾಲಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಿ ಬರೆಸಿಕೊಂಡು,ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನ ದುಬಾರಿ ಸಾಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ 1% ಅಥವಾ 1.5%ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ(ARM)ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು [[ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಾಲಬಾಕಿ ಹೆಚ್ಚಳ]]ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ,ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರವೂ ಸಾಲಪಡೆದ ಗ್ರಾಹಕನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಜೆರಿ ಬ್ರೌನ್ ನೀತಿಬಾಹಿರ ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿ, ದುರ್ಬಲ ಸಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದು,ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದರದ ಅಡಮಾನಗಳ (ARMs) ಮೂಲಕ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://thinkdebtrelief.com/debt-relief-blog/money-news/bofa-modifies-64000-home-loans-as-part-of-predatory-lending-settlement/ |title=BofA Modifies 64,000 Home Loans as Part of Predatory Lending Settlement &#124; Debt Relief Blog |publisher=Thinkdebtrelief.com |date=2009-05-25 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174642/http://www.debtreliefnetwork.com/debt-relief-blog/money-news/bofa-modifies-64000-home-loans-as-part-of-predatory-lending-settlement/ |url-status=dead }}</ref> ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿಮುಖವಾದಾಗ,ARM ಮನೆಮಾಲೀಕರ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯ ತಮ್ಮ ಮಾಸಿಕ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ತ್ರಿಫ್ಟ್ ಸೂಪರ್‌ವಿಷನ್ ಸಾಲದಾತನನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಗಟು ಸಾಲದಾತ ಕಂಪೆನಿ [[ಅಮೆರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್‌]]ನ ಮಾಜಿ ನೌಕರರು<ref name="RoadToRuinMayANP09" /> ತಮ್ಮ ಅಡಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ,ವೇಗದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RoadToRuinMayANP09" /> ಇಂತಹ [[ಅಡಮಾನ ವಂಚನೆ]]ಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="RoadToRuinMayANP09">''[http://therealnews.com/id/3708/May13,2009/Road+to+Ruin%3A+Mortgage+Fraud+Scandal+Brewing ರೋಡ್ ಟು ರ‌್ಯೂನ್:ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಫ್ರಾಡ್ ಸ್ಕಾಂಡಲ್ ಬ್ರೀವಿಂಗ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' ಮೇ 13, 2009 [[ಅಮೆರಿಕನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ದಿ ರಿಯಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜನೆ]]</ref> ===ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆಯುವುದು=== {{See|Government policies and the subprime mortgage crisis}} ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟು [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]],[[ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ಆಫ್ ಬ್ಯಾಲನ್ಸ್ ಷೀಟ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ (ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರ)ನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳು ಮುಂತಾದ[[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ]]ದ ಜತೆ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ: *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1982ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ [[ಗಾರ್ನ್-St.ಜರ್ಮೇನ್ ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.ಈ ಕಾನೂನು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 80ನೇ ದಶಕದ ನಂತರದ/90ನೇ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ 2007-2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. *ನವೆಂಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ [[ಗ್ರಾಮ್-ಲೀಚ್-ಬ್ಲಿಲೆ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದು 1933ರ [[ಗ್ಲಾಸ್-ಸ್ಟೀಗಲ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯ ಭಾಗವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಈ ರದ್ದಿನಿಂದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]](ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ)ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]](ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ)ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |title=ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್-ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಫೂಲ್ಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622220639/http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | last = Ekelund | first = Robert | coauthors = Thornton, Mark | publisher = Ludwig von Mises Institute | url = http://mises.org/story/3098 | title = More Awful Truths About Republicans | date = 2008-09-04 | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2018-12-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225174500/https://mises.org/story/3098%0A%20 | url-status = dead }}</ref> *ಇಸವಿ 2004ರಲ್ಲಿ [[ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ ಎಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಮೀಷನ್]] [[ನಿವ್ವಳ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಮ]]ವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು.ಇದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು,ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು ಎಂದು SECಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/09/27/business/27sec.html?em|title=SEC Concedes Oversight Flaws}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html?em|title=The Reckoning}}</ref> *[[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಲಿಲ್ಲ.ಅವುಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ನೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲದ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref name="Krugman 2009">{{cite book | last = Krugman | first = Paul | year = 2009 | title = The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008 | url = https://archive.org/details/returnofdepressi0000krug_o6v7 | publisher = W.W. Norton Company Limited | isbn = 978-0-393-07101-6}}</ref> [[ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್]] 1998ರಲ್ಲಿ ಪತನ ಹೊಂದಿರುವ ನಡುವೆಯೂ ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತ ನಡೆದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶಾಡೊ ಸಂಸ್ಥೆ(ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಸಾಲ ನೀಡುವುದು)ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. *ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಧಿಸುವವರು [[ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್]] ಮುಂತಾದ ಡಿಪೋಸಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹದ ಮೊತ್ತದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಜಮೆಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಜಟಿಲ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಹಿಕಲ್]]‌(ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಧಿ)ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಂಡವಾಳ ನೆಲೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಾಲದ ಬಳಕೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು U.S.ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 2009ರಲ್ಲಿ $500 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ $1ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=akv_p6LBNIdw&amp;refer=home ಬ್ಲೂಮರ್ಗ್-ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಿಡನ್ ಜಂಕ್ ಮೆನೇಸಸ್ $1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಪ್ಲರ್ಜ್]</ref> ಇದರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=a6dgIOAfMIrI ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್-ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್ SIV ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಟಫ್ ಟು ಡಿಫೆಂಡ್]</ref> [[ಎನ್ರಾನ್]] ಕೂಡ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದು ಹಗರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಆ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>ಹೀಲಿ, ಪಾಲ್ M. &amp; ಪಲೇಪು, ಕೃಷ್ಣ G.: "ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಎನ್ರಾನ್" - ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಪತ್ರಿಕೆ, ಸಂಪುಟ 17, ಸಂಖ್ಯೆ 2. (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ 2003), p.13</ref> *1997ಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ಫೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್,ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿರಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು.<ref>{{cite speech | title = Government regulation and derivative contracts | author = Alan Greenspan | first = Alan | last = Greenspan | date = 1997-02-21 | location = Coral Gables, FL | url = http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/199/19970221.htm | accessdate = 2009-10-22 | archive-date = 2018-12-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225174550/https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/199/19970221.htm%20 | url-status = dead }}</ref> [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್]] ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ,U.S.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ವಿನಿಮಯ ಕಚೇರಿ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ಕಮಾಡಿಟಿ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಮಾಡರ್ನೈಸೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 2000]] ಕಾಯಿದೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.<ref>{{cite paper | first = Lawrence | last = Summers | coauthors = Alan Greenspan, Arthur Levitt, William Ranier | title = Over-the-Counter Derivatives Markets and the Commodity Exchange Act: Report of The President’s Working Group on Financial Markets | date = 1999-11 | page = 1 | url = http://www.ustreas.gov/press/releases/reports/otcact.pdf | accessdate = 2009-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030810165603/http://www.ustreas.gov/press/releases/reports/otcact.pdf|archivedate=2003-08-10}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲದ ಅಪಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್‌]]ಗಳು(CDS)ಮುಂತಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. CDS ಬಾಕಿಯ ಗಾತ್ರವು 1998ರಿಂದ 2008ಕ್ಕೆ 100 ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. CDS ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಲಗಳ ಅಂದಾಜು ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ,US$33ಯಿಂದ $47 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಕಚೇರಿ ಹೊರಗಿನ (OTC) ಒಪ್ಪಂದದ [[ಊಹಾತ್ಮಕ ಅಸಲು ಮೌಲ್ಯವು]] ಜೂನ್ 2008ಕ್ಕೆ $683 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.forbes.com/2009/05/18/geithner-derivatives-plan-opinions-contributors-figlewski.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್-ಗೇತ್ನರ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ಡಿರೈವೇಟಿವ್ಸ್]</ref> [[ವಾರನ್ ಬಫೆಟ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸಮೂಹ ವಿನಾಶದ ಹಣಕಾಸು ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂದು 2003ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.economist.com/finance/displayStory.cfm?story_id=12274112 ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್-ಡಿರೈವೇಟೀಸ್-ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿಂಟರ್?]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2817995.stm BBC-ಬಫೆಟ್ ವಾರ್ನ್ಸ್ ಆನ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್]</ref> ===ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲದಿಂದ ವರ್ಧಿಸಿದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ=== [[File:Leverage Ratios.png|thumb|ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅನುಪಾತಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು 2003-2007]] ಅಮೆರಿಕದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲ]]ಕ್ಕೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಪತನದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ: *ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಯ ವಾಸ್ತವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಸೆಳೆದ ಮುಕ್ತ ನಗದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಬಳಸಿದ್ದು 2001ರಲ್ಲಿ $627 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ $1,428 ಶತಕೋಟಿಗೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು $5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿ,ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="Greenspan Kennedy Report - Table 2">[http://www.federalreserve.gov/pubs/feds/2007/200720/200720pap.pdf ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಕೆನಡಿ ರಿಪೋರ್ಟ್- ಟೇಬಲ್ 2]</ref><ref name="Equity extraction - Charts">[http://seekingalpha.com/article/33336-home-equity-extraction-the-real-cost-of-free-cash ಈಕ್ವಿಟಿ ಎಕ್ಸ್ರಾಕ್ಷನ್ - ಚಾರ್ಟ್ಸ್]</ref><ref name="reuters.com">[http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSN2330071920070423 ರಾಯಿಟರ್ಸ್-ಸ್ಪೆಂಡಿಂಗ್ ಬೂಸ್ಟಡ್ ಬೈ ಹೋಮ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಲೋನ್ಸ್]</ref> GDPಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ಗೃಹಅಡಮಾನ ಸಾಲವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 46% ಸರಾಸರಿಯಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 73%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ $10.5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref name="money.cnn.com">{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2009/05/27/news/mortgage.overhang.fortune/index.htm |title=ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್-ದಿ $4 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಹೆಡ್ಡೇಕ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306095651/http://money.cnn.com/2009/05/27/news/mortgage.overhang.fortune/index.htm |url-status=dead }}</ref> *USA ಮನೆಸಾಲವು 2007ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಒಟ್ಟು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ]]ದ ಶೇಕಡಾವಾರು 127%ಇದ್ದರೆ, 1990ರಲ್ಲಿ 77% ಇತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/world/unitedstates/displaystory.cfm?story_id=12637090 |title=The End of the Affair |publisher=Economist |date=2008-10-30 |accessdate=2009-02-27}}</ref> *ಇಸವಿ 1981ರಲ್ಲಿ U.S.ಖಾಸಗಿ ಸಾಲವು GDPಯ 123% ಇತ್ತು; 2008ರ ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು 290%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/774c0920-fd1d-11dd-a103-000077b07658.html FT-ವೂಲ್ಫ್ ಜಪಾನ್ಸ್ ಲೆಸನ್ಸ್]</ref> *ಅಗ್ರ ಐದು U.S.ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 2004-07ರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಾಲವನ್ನು(ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ)ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು,ಹಣಕಾಸು ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಐದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2007 ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ $4.1ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲವನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದು,2007ಕ್ಕೆ USA ಸಾಮಾನ್ಯ GDPಯ ಸುಮಾರು 30% ಆಗಿದೆ. [[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು,[[ಬಿಯರ್ ಸ್ಟರ್ನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆದರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೋರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಲೆಹ್ಮಾನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಪಡೆದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html|title=Agency's ’04 Rule Let Banks Pile Up New Debt, and Risk}}</ref> *[[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] ಎರಡು U.S.[[ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಅಡಮಾನ ಕರಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಥವಾ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S.ಸರ್ಕಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು [[ಕಾನೂನು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದಲ್ಲಿರಿಸಿತು.<ref name="publications1">{{cite web |url=http://www.aei.org/publications/pubID.28704/pub_detail.asp |title=AEI-The Last Trillion Dollar Commitment |publisher=Aei.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174424/http://www.aei.org/publications/pubID.28704/pub_detail.asp%20 |url-status=dead }} ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆ.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=adr.czwVm3ws&refer=home |title=Bloomberg-U.S. Considers Bringing Fannie & Freddie Onto Budget |publisher=Bloomberg.com |date=2008-09-11 |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಈ ಏಳು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು,$9ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಸಾಲವನ್ನು ಅಥವಾ ಖಾತರಿ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಪಾಯದ ಅಪಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆದರೂ ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗಿದ್ದ ಸಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ===ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ=== (0}ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ ಪದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಹಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆ,ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಪರಿಹಾರ(ಸಾಲಗಾರನ ಬಾಕಿ ಮುಂತಾದವು)ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ನೆರವು ನೀಡುವುದು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]];ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆ]]ಗಳಿಗೆ (MBS)ಅಥವಾ ಜಾಮೀನು ಸಾಲ ಕರಾರು(CDO)ಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಬಂಡವಳಿಗರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು,ಒಂದು ವಿಧದ [[ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈಸೇಷನ್]](ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಾಗಿ ಕೂಡಿಸುವುದು)ಮತ್ತು [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್ಸ್]](CDS)ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಲ ವಿಮೆ(CDS) ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆಯು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾತಂಕತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯತೆಯು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರತಾದ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವರದಿಮಾಡುವ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಕುಶನ್(ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವುಲ್ಫ್]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ "...ಈ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಾಡಿದ ಅಗಾಧ ಭಾಗ-ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಚೆ ಇಡುವುದು,ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ವತಃ-ನಿಬಂಧನೆಯ ಸುತ್ತ ದಾರಿ ಹುಡುಕುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/095722f6-6028-11de-a09b-00144feabdc0.html FT ಮಾರ್ಟನ್ ವುಲ್ಫ್ - ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆಫ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಸೆಂಟೀವ್ಸ್]</ref> ===ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವುದು=== [[File:AIG Protester on Pine Street.jpg|thumb|right|AIGಬೋನಸ್ ಪಾವತಿಗಳ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ ಸಂದರ್ಶಿಸಿತು.]] ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವುದು [[ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ]]ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇದು ಬಂಡವಳಿಗರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಅದನನು ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ,ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭಾಗಿಗಳು MBS ಮತ್ತು CDOಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="Declaration of G20" /> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, CDOಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆಮಾದರಿಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಿಲ್ಲ. "ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟ"ದ CDOಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಚೇತರಿಕೆ ದರವು ಅಂದಾಜು ಡಾಲರ್‌ಗೆ 32 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ.[[ಮೆಜಾನೈನ್]] CDOಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ದರವು ಅಂದಾಜು ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಐದು ಸೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ,ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ ನಷ್ಟಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ವನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು.<ref name="TPMBLOG1">{{cite web |author=March 2, 2009, 6:12PM |url=http://tpmcafe.talkingpointsmemo.com/talk/blogs/paulw/2009/03/the-power-of-belief.php |title=paulw's Blog &#124; Talking Points Memo &#124; The power of belief |publisher=Tpmcafe.talkingpointsmemo.com |date=2009-03-02 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174540/https://tpmcafe.talkingpointsmemo.com/talk/blogs/paulw/2009/03/the-power-of-belief.php%20 |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು [[AIG]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ವಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಮೂಲ CDS ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿ B ಬಾಕಿದಾರನಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿ Aಗೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆಯ ಬದಲಾಗಿ AIG ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಒಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ,AIGಗೆ ಅನೇಕ CDS ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ಬಲವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿ,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. U.S.ತೆರಿಗೆದಾರರು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2009 ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ $180 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು.ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣವು CDSವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭಾಗಿದಾರರಿಗೆ ಹರಿಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=aKKRHZsxRvWs&refer=home |title=Bloomberg-Credit Swap Disclosure Obscures True Financial Risk |publisher=Bloomberg.com |date=2008-11-06 |accessdate=2009-02-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/mar2009/db20090316_859460.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story |title=ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಹೂ ಈಸ್ ಹೂ ಆನ್ AIG ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟೀಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318141052/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/mar2009/db20090316_859460.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story |url-status=dead}}</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿಯ ಮಿತಿಗಳು ಕೂಡ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |last=Regnier |first=Pat |url=http://moneyfeatures.blogs.money.cnn.com/2009/02/27/the-financial-crisis-why-did-it-happen/ |title=New theories attempt to explain the financial crisis - Personal Finance blog - Money Magazine's More Money |publisher=Moneyfeatures.blogs.money.cnn.com |date=2009-02-27 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174609/http://moneyfeatures.blogs.money.cnn.com/2009/02/27/the-financial-crisis-why-did-it-happen/%20 |url-status=dead }}</ref><ref name="Felix1">{{Cite news | last = Salmon | first = Felix | publication-date = 2009-02-23 | title = Recipe for Disaster: The Formula That Killed Wall Street | magazine = Wired Magazine | issue = 17.03 | url = https://www.wired.com/techbiz/it/magazine/17-03/wp_quant | accessdate = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140330095806/http://www.wired.com/techbiz/it/magazine/17-03/wp_quant | archive-date = 2014-03-30 | url-status = dead}}</ref> CDSದರವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆಂದು ಈ ಸೂತ್ರವು ಭಾವಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ತೀರಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ CDOಮತ್ತು CDSಬಂಡವಳಿಗರು,ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ರೇಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಳಸಿದರು.<ref name="Felix1" /> ಒಂದು wired.com ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ: {{quotation|Then the model fell apart. Cracks started appearing early on, when financial markets began behaving in ways that users of Li's formula hadn't expected. The cracks became full-fledged canyons in 2008—when ruptures in the financial system's foundation swallowed up trillions of dollars and put the survival of the global banking system in serious peril... Li's [[Gaussian copula]] formula will go down in history as instrumental in causing the unfathomable losses that brought the world financial system to its knees.<ref name="Felix1" /> }} ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬಾಂಡ್ ರೇಟಿಂಗ್]] ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಂತ್ರಕರು,ಕೆಲವು ಜಟಿಲ ಲೆಕ್ಕದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮರುಭರವಸೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.ಇದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ಸಾಬೀತಾದ ಅಪಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು.<ref name="RISKS1">[https://www.nytimes.com/2008/11/25/business/25assess.html?hp ಫ್ಲಾಯಿಡ್ ನೋರಿಸ್(2008). ][https://www.nytimes.com/2008/11/25/business/25assess.html?hp ''ನ್ಯೂಸ್ ಎನಾಲಿಸಿಸ್: ಅನದರ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್, ಅನದರ್ ಗಾರಂಟಿ'', ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್ 24, 2008]</ref> ಮಹಾ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅತೀ ಜಟಿಲವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು [[ಜಾರ್ಜ್ ಸೋರಸ್]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿ,ರೇಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೃತಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದವು. ಇದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆ." <ref name="WORSTCRISIS">{{Cite news | last = Soros | first = George | author-link = George Soros | publication-date = January 22, 2008 | title = The worst market crisis in 60 years | newspaper = Financial Times | publication-place = London, UK | pages = | url = http://www.ft.com/cms/s/0/24f73610-c91e-11dc-9807-000077b07658.html?nclick_check=1 | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ===ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷ ಮತ್ತು ಪತನ=== ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು NY ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ತಿಮೋತಿ ಗೇತ್‌ನರ್]],2009ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಅವರು, ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತದ "ಓಟ"ಕ್ಕೆ [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ "ಸಮಾನಾಂತರ" ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರಣವೆಂದು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತ ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇವು ಒಳಪಡಲಿಲ್ಲ. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತವು.ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ದ್ರವ್ಯತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆದು ದೀರ್ಘಾವದಿಯ ದ್ರವ್ಯತೆರಹಿತ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿದ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: {{quotation|In early 2007, asset-backed commercial paper conduits, in structured investment vehicles, in auction-rate preferred securities, tender option bonds and variable rate demand notes, had a combined asset size of roughly $2.2 trillion. Assets financed overnight in triparty repo grew to $2.5 trillion. Assets held in hedge funds grew to roughly $1.8 trillion. The combined balance sheets of the then five major investment banks totaled $4 trillion. In comparison, the total assets of the top five bank holding companies in the United States at that point were just over $6 trillion, and total assets of the entire banking system were about $10 trillion. The combined effect of these factors was a financial system vulnerable to self-reinforcing asset price and credit cycles.<ref name="newyorkfed.org"/>}} [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಓಟವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟುಮಾಡಲು "ಏನಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದರ ತಿರುಳು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಇವರು "ಹಾನಿಕರ ಅಲಕ್ಷ್ಯ"ವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Krugman 2009" /> {{quotation|As the shadow banking system expanded to rival or even surpass conventional banking in importance, politicians and government officials should have realized that they were re-creating the kind of financial vulnerability that made the Great Depression possible—and they should have responded by extending regulations and the financial safety net to cover these new institutions. Influential figures should have proclaimed a simple rule: anything that does what a bank does, anything that has to be rescued in crises the way banks are, should be regulated like a bank.}} ಆಸ್ತಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಗ್ಯಾರಿ ಗಾರ್ಟನ್ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WSJ Gorton" /> ===ಸರಕು ಗುಳ್ಳೆ=== ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಪತನದ ನಂತರ ಸರಕು ಬೆಲೆ ಗುಳ್ಳೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ತೈಲ]]ದ ಬೆಲೆ $50 ರಿಂದ $147ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದ [[2007]]ರಿಂದ [[2008]]ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.2008ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತೈಲಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುವ ಮುಂಚೆ ಈ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂತು.<ref>[http://futures.tradingcharts.com/chart/CO/M ಲೈಟ್ ಕ್ರೂಡ್ ಆಯಿಲ್ ಚಾರ್ಟ್]</ref> ತಜ್ಞರು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು,ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತಿತರ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಸರಕುಗಳಿಗೆ, ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯನೀತಿಗಾಗಿ ಹಣದ ಹರಿವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/banksandfinance/2790539/George-Soros-rocketing-oil-price-is-a-bubble.html ಸೋರೋಸ್-ರಾಕೆಟಿಂಗ್ ಆಯಿಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಈಸ್ ಎ ಬಬಲ್]</ref> ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಶ್ವಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಾವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭಾವನೆ,ಹೀಗೆ ಆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೀನಾ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕ ಉಪಭೋಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌ ಖರೀದಿಗೆ ತಿರುಗಿತು.ಇದು ತೈಲ ಆಮದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಳಿಮುಖದ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಹರಿದುಹೋಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://mises.org/story/2999 |title=ಮೈಸಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್-ದಿ ಆಯಿಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಬಬಲ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409062432/http://mises.org/story/2999 |url-status=dead }}</ref> ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ & ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ CFTCಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ(ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣ)ಮೈಕೇಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗರ್,ಜೂನ್ 3,2008ರಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ಸೆನೆಟ್ ಸಮಿತಿ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನುಡಿಯುತ್ತಾ,ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮೂಲದ [[ಇಂಟರ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]] ಹೆಸರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್]],[[ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ತೈಲದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಲೆಗಳ ಊಹಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://digitalcommons.law.umaryland.edu/cong_test/27/ ಎನರ್ಜಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಎಂಡ್ ಫೆಡರಲ್ ಎನ್‌ಪೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಜೈಮ್ಸ್]</ref>. ಜಾರ್ಜ್ ಸೊರೋಸ್ ಕೂಡ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. [[File:Copper_Price_History_USD.png‎|thumb|right|150px|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾಪರ್ ಪ್ರೈಸಸ್]] ತಾಮ್ರದ ದರದ ಗುಳ್ಳೆಯು ತೈಲಗುಳ್ಳೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಯಿತೆಂದು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ತಾಮ್ರವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ 1990ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ $2,500 ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.ನಂತರ ಸುಮಾರು $1,600ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದರ ಕುಸಿತವು 2004ರವರೆಗೆ ಉಳಿದು 2008ರಲ್ಲಿ ದರದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು [[ತಾಮ್ರ]]ವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $7,040ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ತಾಮ್ರವು ಪ್ರತಿಟನ್‌ಗೆ $6,500 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://ddo.typepad.com/ddo/2006/10/the_relation_be.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2006-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061115035115/http://ddo.typepad.com/ddo/2006/10/the_relation_be.html |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://www.pincock.com/Perspectives/Issue1-Copper.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2004-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041108173731/http://www.pincock.com/Perspectives/Issue1-Copper.pdf |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://investinmetal.com/copper-price/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523113444/http://investinmetal.com/copper-price/ |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://dow-futures.net/historical-copper-prices-history/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512134725/http://dow-futures.net/historical-copper-prices-history |url-status=dead }}</ref>. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನಿಕಲ್]] ದರಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು.ನಂತರ ನಿಕಲ್ ದರಗಳು ಪ್ರತಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ [[ಟನ್‌]]ಗೆ [[2007]] [[ಮೇ]]ನಲ್ಲಿ $51,000 /£36,700 ರಿಂದ [[2009]] [[ಜನವರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ $11,550/£8,300ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದರಗಳಲ್ಲಿ 2010 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಆರಂಭವಾದರೂ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಬಹುತೇಕ ನಿಕಲ್ ಗಣಿಗಳು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7841417.stm]</ref> ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ [[ನಿಕಲ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]] [[ಅದಿರು]] ಬೆಲೆ [[2010]]ರಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಚೇತರಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>[http://www.proactiveinvestors.com.au/companies/news/5032/mincors-result-reflects-a-return-to-better-days-for-sulphide-nickel-5032.html]</ref> ===ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆವರಿಸಿದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು=== [[ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿವರಣೆ]]ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ,ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಆಳವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸ್ವಯಂ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಸಮೀರ್ ಅಮೀನ್]] ಪ್ರಕಾರ,1970ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಿಂದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[GDP]][[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ಇಳಿಮುಖವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ನೈಜ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭದಾಯಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೊರಮಾರ್ಗಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತರುವಾಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇದು [[ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳ]] [[ಹೂಡಿಕೆ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ismea.org/INESDEV/AMIN.eng.html |title=Samir AMIN |publisher=Ismea.org |date=1996-08-22 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174524/http://www.ismea.org/INESDEV/AMIN.eng.html%20 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೀರ್ ಅಮೀನ್ ಪ್ರಕಾರ,ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಪುನರಾವರ್ತಕ [[ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಗುಳ್ಳೆ]]ಗಳಾಗಿ([[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಗುಳ್ಳೆ]])2007-2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಬಲವಾದ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Amin |first=Samir |url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=11099 |title=Financial Collapse, Systemic Crisis? |publisher=Globalresearch.ca |date=2008-11-23 |accessdate=2009-11-11}}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಮತ್ತು [[ಮಂತ್ಲಿ ರಿವ್ಯೂ]] ಸಂಪಾದಕ [[ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಲಾಮಿ ಫಾಸ್ಟರ್]],1970ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಿಂದ [[GDP]][[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದಸ್ಥಿತಿ]] ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://monthlyreview.org/080401foster.php |title=The Financialization of Capital and the Crisis |publisher=Monthly Review |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174534/https://monthlyreview.org/2008/04/01/the-financialization-of-capital-and-the-crisis/ |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. [[ಜಾನ್ C.ಬೋಗ್ಲೆ]] 2005ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ,ಕೆಲವು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ:{{quotation|Corporate America went astray largely because the power of managers went virtually unchecked by our gatekeepers for far too long...They failed to 'keep an eye on these geniuses' to whom they had entrusted the responsibility of the management of America's great corporations.}}ಆತ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ<ref>{{cite book | last = Bogle | first = John | year = 2005 | title = The Battle for the Soul of Capitalism | url = https://archive.org/details/battleforsoulofc0000bogl | publisher = Yale University Press | isbn = 978-0-300-11971-8}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://video.google.com/videoplay?docid=-9091574967491272154&q=Battle+for+the+Soul+of+Capitalism |title=ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಸೌಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ |access-date=2022-10-15 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103071618/http://video.google.com/videoplay?docid=-9091574967491272154&q=Battle+for+the+Soul+of+Capitalism |url-status=dead }}</ref> *"ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯು "ಮಾಲೀಕರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ" ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಆತ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯು ಷೇರುದಾರರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬದಲು ಸ್ವಯಂ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ,ಇದು [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್-ಏಜೆಂಟ್]] ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ *ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪರಿಹಾರ; *ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಗಳಿಕೆಗಳು,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಷೇರುದರದ ಮೇಲೆ ಗಮನ; *ಗೇಟ್‌ಕೀಪರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲೆಕ್ಕತಪಾಸಕರು,ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವೈಫಲ್ಯ. ===ಆರ್ಥಿಕ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಪಾತ್ರ=== ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನುಡಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬದಲಾಗಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಮಾಡರೇಷನ್]](ಉಗ್ರತೆ ಸೌಮ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು)ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ [[ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬದಲಾದ ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು. ಡರ್ಕ್ ಬೆಜೆಮರ್ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ(ಬೆಂಬಲದ ವಾದ ಮತ್ತು ವೇಳೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳೊಂದಿಗೆ)12 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:: [[ಡೀನ್ ಬೇಕರ್]] (US), ವೈನೆ ಗೋಡ್ಲೆ (US), [[ಫ್ರೆಡ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] (UK), [[ಮೈಕೇಲ್ ಹಡ್ಸನ್]] (US), [[ಎರಿಕ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಜನ್]] (US), [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೀನ್]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ), [[ಜಾಕೋಬ್ ಬ್ರಾಚ್ನರ್ ಮ್ಯಾಡ್ಸನ್]] & & ಜೆನ್ಸ್ ಕೆಜಾರ್ ಸೊರೆನ್‌ಸನ್ (ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್), [[ಕರ್ಟ್ ರಿಚೆಬಾಚರ್]] (US), [[ನೌರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]] (US), [[ಪೀಟರ್ ಸ್ಕಿಫ್]] (US),ಮತ್ತು[[ರಾಬರ್ಟ್ ಷಿಲ್ಲರ್]] (US). ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗಿತಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಇತರೆ ತಜ್ಞರ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>"ರಿಸೆಷನ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ," ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್, ನವೆಂಬರ್ 15, 2007.</ref><ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ನರ್, "ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸೂಮರ್," ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫೋರಂ, ನವೆಂಬರ್ 12, 2007.</ref><ref>ಕಬಿರ್ ಚಿಬ್ಬರ್, "ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸೀಸ್ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಕಟ್ಟಿಂಗ್ $2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಇನ್ ಲೆಂಡಿಂಗ್," Bloomberg.com, ನವೆಂಬರ್ 16, 2007.</ref> ''[[ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 1930ರ ದಶಕದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್]](ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ)ದ ನಂತರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅತೀ ಕೆಟ್ಟ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಬಹುತೇಕ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/09_17/b4128026997269.htm?chan=top+news_economics+subindex+page_economics |title=ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090430235331/http://www.businessweek.com/magazine/content/09_17/b4128026997269.htm?chan=top+news_economics+subindex+page_economics |url-status=dead}}</ref> [[ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯ]]ದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಉದ್ಯಮ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಏಕೆ ವಿಫಲರಾದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm;jsessionid=a830ee2a1f18c5f62020347bf11442669617?articleid=2234 |title=Why Economists Failed to Predict the Financial Crisis - Knowledge@Wharton |publisher=Knowledge.wharton.upenn.edu |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174518/http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm;jsessionid=a830ee2a1f18c5f62020347bf11442669617?articleid=2234%0A%20 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಬಹುತೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ನೂರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]] 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವೃತ್ತಿಯು ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/17/magazine/17pessimist-t.html?pagewanted=all ]"Dr. ಡೂಮ್", ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಿಹಿಮ್ ಅವರಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2008, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್</ref> ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ಪ್ರಕಾರ,ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಿಂಜರಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ರೌಬಿನಿಯನ್ನು ಕುಚೋದ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅವನಿಗೆ ಡಾ.ಡೂಮ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿತು.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2009/jan/24/nouriel-roubini-credit-crunch ] ಎಮ್ಮ ಬ್ರೋಕ್ಸ್, "ಹಿ ಟೋಲ್ಡ್ ಅಸ್ ಸೊ," ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಜನವರಿ 24, 2009.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ವಿತ್ತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು.[[ಯೂಗೇನ್ ಫಾಮಾ]] [[ಎಫಿಷಿಯೆಂಟ್-ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಹೈಪೋತಿಸಿಸ್]](ದಕ್ಷ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ರ‌್ಯಾಂಡಮ್-ವಾಕ್ ಹೈಪೋತಿಸಿಸ್]](ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸಂಭವನೀಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಲನವಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ದರಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://modeledbehavior.com/2009/09/11/john-cochrane-responds-to-paul-krugman-full-text/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100506061819/http://modeledbehavior.com/2009/09/11/john-cochrane-responds-to-paul-krugman-full-text/ |url-status=dead }}</ref> ==ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:Northern Rock Queue.jpg|thumb|right|200px|UK ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರ ನಾರ್ದರ್ನ್ ರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಠೇವಣಿ ವಾಪಸ್]] ದೊಡ್ಡ U.S. ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾನಿಕರ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳಿಂದ ಜನವರಿ 2007ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರವರೆಗೆ $1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆಯೆಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತ್ತೀಯ ನಿಧಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನಷ್ಟಗಳು 2007 -10ರಿಂದ $2.8 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. U.S. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು $1ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದೆಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಷ್ಟಗಳು $1.6ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. U.S. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 60 ಶೇಕಡ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಜೋನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಶೇಕಡ 40ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು IMFಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/marketsNews/idCNL554155620091105?rpc=44 ] ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್-U.S. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರೈಟ್‌ಡೌನ್ಸ್ &amp; ಲಾಸಸ್-ನವೆಂಬರ್ 5, 2009</ref> ಬಲಿಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ನಾರ್ದರ್ನ್ ರಾಕ್]] ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಬ್ಯಾಂಕ್<ref>{{cite web | url=http://www.bankofengland.co.uk/publications/news/2007/090.htm | title=News Release: Liquidity Support Facility for Northern Rock plc | author=HM Treasury, Bank of England and Financial Services Authority | date=September 14, 2007 | access-date=ಜೂನ್ 9, 2010 | archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081014194643/http://www.bankofengland.co.uk/publications/news/2007/090.htm | url-status=dead }}</ref> ಅದರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ [[ಸಾಲದ ನೀಡಿಕೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಠೇವಣಿದಾರರು ಭೀತರಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಣ ವಾಪಸ್‌]]ಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಿಬರಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್ ಶಾಡೊ [[ಚಾನ್ಸಲರ್]] [[ವಿನ್ಸ್ ಕೇಬಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ]] ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕರೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ,ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ]](ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಖರೀದಿದಾರನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ)ಮಣಿಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ನಾರ್ಧರ್ನ್ ರಾಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]] ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಇಂಗಿತ ನೀಡಿದ್ದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇತರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗಲಿದ್ದವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಧರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್]] ಮುಂತಾದ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಡಮಾನ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅವು ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಡಮಾನ ಸಾಲಿಗರು 2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾದರು. ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಬಿಯರ್ ಸ್ಟೀಯರ್ನ್ಸ್]] ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪತನಹೊಂದುತ್ತದೆಂಬ ಕಳವಳದಿಂದ ಅದನ್ನು [[JP ಮೋರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್]] ಗೆ ಕಡಿಮೆ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರುವಲ್ಲಿ ಫಲ ಕಂಡಿತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಅಥವಾ ಬಲವಂತದಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]], [[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]],[[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]],[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯುಚುಯಲ್]],[[ವಾಕೊವಿಯ]] ಮತ್ತು [[AIG]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="foreignaffairs1">{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=Altman - The Great Crash |publisher=Foreign Affairs |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> {{See also|Federal takeover of Fannie Mae and Freddie Mac}} ===ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== [[File:TED spread 2008.svg|thumb|2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಠೇವಣಿ ವಾಪಸ್‌]] ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಳದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಲು ನಿಗಮಗಳು ನೀಡುವ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಖಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹಣ ವಾಪಸಾತಿ $144.5ಶತಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟಿತು.ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿಯು $7.1 ಶತಕೋಟಿಯಿತ್ತು. ಇದು ನಿಗಮಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. U.S.ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಠೇವಣಿ ವಿಮೆ]]ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲೆಕ್ಕಗಳಿಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು.ಈ ವಿಮೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಖಾತರಿ<ref>[http://online.wsj.com/article/SB122186683086958875.html?mod=article-outset-box NYT-]</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಖಲೆ ಖರೀದಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲದ ಅಪಾಯದ ಇಂಗಿತ ನೀಡುವ [[TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್]]ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ,ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಏರುಪೇರು ಕಂಡುಬಂತು.ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/cbuilder?ticker1=.TEDSP%3AIND "3 ಇಯರ್ ಚಾರ್ಟ್"] [[TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್]] Bloomberg.com "ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೂಲ್ಸ್"</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10,2008ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ 4.65% ಮುಟ್ಟಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18,2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಖಜಾನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬೆನ್ ಬರ್ನಾಂಕೆ]] $700ಶತಕೋಟಿ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. "ನಾವು ಇದನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ,ಸೋಮವಾರ ನಮ್ಮೊಲ್ಲೊಂದು ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೆರ್ನಾನ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/02/business/02crisis.html NYT ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್ - As ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಸ್ಪೈರಲ್ಡ್, ಅಲಾರ್ಮ್ ಲೆಡ್ ಟು ಆಕ್ಷನ್]</ref> [[ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದ [[ಟ್ರಬಲ್ ಅಸೆಟ್ ರಿಲೀಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]](TARP)(ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರ ಬಲಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿ)ಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3,2008ರಂದು ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿ ಸಹಿಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="Associated Press-Raum-2008-10-03">ರಾಮ್ ಟಾಮ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2008) [http://www-cdn.npr.org/templates/story/story.php?storyId=95336601 ಬುಷ್ ಸೈನ್ಸ್ $700 ಬಿಲಿಯನ್ ಬೇಲ್‌ಔಟ್ ಬಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202085955/http://www-cdn.npr.org/templates/story/story.php?storyId=95336601 |date=2009-12-02 }}. NPR</ref> ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು U.S.ಖಜಾನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ತಿಮೋತಿ ಗೇತ್‌ನರ್]] [[ಶಾಡೋ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಅಂತಃಸ್ಫೋಟದ ಮೂಲಕ ಸಾಲಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ವಿಧಗಳ [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಆಸ್ತಿ ಬೆಂಬಲಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ,ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಡಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="newyorkfed.org" /><ref name="Krugman 2009" /> ಇದರ ಅರ್ಥ, U.S. ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಜೊತೆಗೆ ಜೂನ್ 2009ರವರೆಗೂ ಸ್ಥಗಿತತೆ ಜೂನ್ 2009ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref>{{cite web |author=Search Site |url=http://www.city-journal.org/2009/19_1_credit.html |title=Nicole Gelinas-Can the Fed's Uncrunch Credit? |publisher=City-journal.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2012-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510024457/http://www.city-journal.org/2009/19_1_credit.html |url-status=dead }}</ref> [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌]] ಪ್ರಕಾರ,ಜೂನ್‌ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಇದರ ಅಂತರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ: 'ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ದೃಢವಾದ ಲಾಭಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ." ಕೆಲವು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈಸೇಷನ್(ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ) "ವಿಪರೀತ ಸಡಿಲ ಸಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಕೃತಕವಸ್ತುವಾಗಿ ಕಾಯಂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲಿವೆ" ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಇಂಗಿತ ಕೂಡ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅವುಗಳ ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಏರಿಸಿದ್ದು,ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪತನವೇ ಸಾಲಪಡೆಯಲು ಹಣದ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott.aspx |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ - U.S. ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಎಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಜೂನ್ 2009 PDF ಪೇಜ್ 14 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F3Ctgsk?url=http://www.brookings.edu/research/papers/2009/06/15-economic-crisis-baily-elliott |url-status=dead }}</ref> ===ಸಂಪತ್ತಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:Lehman Brothers Times Square by David Shankbone.jpg|thumb|150px|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆಹಮ್ಯಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ಸಂಪತ್ತಿನ ಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದು,ಅವು ಸರ್ಕಾರದ ವೆಚ್ಚದ ಜತೆ ಸೇರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಯಂತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 2007 ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ನಡುವೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂದಾಜು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ವಿಶಾಲ U.S.ಷೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕ S&amp;P 500 2007ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡ 45 ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೃಹಬೆಲೆಗಳು 20% ಕುಸಿಯಿತು.ಹರಾಜು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು 30-35% ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮನೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವು 2006ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ $13 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಇದ್ದದ್ದು, 2008 ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ $8.8ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದು,2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ನಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ ಆಸ್ತಿಗಳು, ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಗೃಹಆಸ್ತಿ, 2006ರಲ್ಲಿ $10.3ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯಿಂದ 2008 ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ $8ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಶೇಕಡ 22 ಕುಸಿಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿಗಳು(ನಿವೃತ್ತಿ ಉಳಿತಾಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)$1.2 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಆಸ್ತಿಗಳು $1.3ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ,ಈ ನಷ್ಟಗಳು $8.3 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ತತ್ತರಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=The Great Crash, 2008 - Roger C. Altman |publisher=Foreign Affairs |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> ಇಸವಿ 2007ರ ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ,ಗೃಹಸಂಪತ್ತು $14ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref>[http://money.cnn.com/2009/06/11/news/economy/Americans_wealth_drops/?postversion=2009061113 ಅಮೆರಿಕನ್ ' ವೆಲ್ತ್ ಡ್ರಾಪ್ಸ್ $1.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100913115645/http://money.cnn.com/2009/06/11/news/economy/Americans_wealth_drops/?postversion=2009061113 |date=2010-09-13 }}. CNNMoney.com. ಜೂನ್ 11, 2009</ref> ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,U.S.ಗೃಹಮಾಲೀಕರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಬಳಸಿದ ಮುಕ್ತಹಣವು 2001ರಲ್ಲಿ $627 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ $1,428ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $5ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.<ref name="Greenspan Kennedy Report - Table 2" /><ref name="Equity extraction - Charts" /><ref name="reuters.com" /> GDPಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S.ಮನೆ ಅಡಮಾನ ಸಾಲವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 46%ಸರಾಸರಿಯಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 73%ಮುಟ್ಟಿ, $10.5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು.<ref name="money.cnn.com" /> ಉಪಭೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಭರಿಸಲು U.S.ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು U.S.ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ $13.9 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ $6.8ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಫಾಪ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಅಸೆಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಎಂಡ್ ಲಯಬಿಲಟೀಸ್ ಅನೌನ್ಸಡ್ ಇನ್ 2008 ಎಂಡ್ ಸೂನ್ ದೇರ್‌ಆಫ್ಟರ್($ ಇನ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್). ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಪುಟ 7 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf FDIC ಸೂಪರ್‌ವೈಸರಿ ಇನ್‌ಸೈಟ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಸಮ್ಮರ್ 2009.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ಫೆಡ್ "ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಾಲದಾತ"ನ ಬದಲಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಕ್ಕೆ "ಏಕಮಾತ್ರ ಸಾಲದಾತ"ನಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಡ್ "ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಖರೀದಿದಾರ"ನಾಗಿ ಈಗ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಸಾಲದ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖದ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೀನ್ ಬೇಕರ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಗಳಿದ್ದು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ ಮನೆ ಅಡಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ಆಸ್ತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ [[ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಂದ,[[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]],[[AIG]] [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಮತ್ತು [[HBOS]]ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪತನ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news | last = Uchitelle | first = Louis | author-link = | publication-date = September 18, 2008 | title = Pain Spreads as Credit Vise Grows Tighter | newspaper = The New York Times | pages = A1 | url = https://www.nytimes.com/2008/09/19/business/economy/19econ.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref><ref name="Lehman Merrill"> [https://www.nytimes.com/2008/09/15/business/15lehman.html "ಲೆಹಮನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ರಪ್ಟ್ಸಿ; ಮೆರಿಲ್ ಈಸ್ ಸೋಲ್ಡ್"] ಆಂಡ್ರಿವ್ ಸಾರ್ಕಿನ್ ಲೇಖನ ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2008''</ref><ref> [https://www.nytimes.com/2008/09/18/business/worldbusiness/18lloyds.html "ಲಾಯಿಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈಸ್ ಡಿಸ್ಕಸಿಂಗ್ ಪರ್ಚೇಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೆಂಡರ್"] ಜೂಲಿಯ ವರ್ಡಿಜಿಯರ್ ಲೇಖನ ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2008 </ref> ===ಜಾಗತಿಕ ಸೋಂಕು=== ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತ ಹರಡಿತು.ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಐರೋಪ್ಯ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೈಫಲ್ಯ]]ಗಳು,ವಿವಿಧ ಶೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಷೇರುಗಳು<ref>{{cite news | url=http://norris.blogs.nytimes.com/2008/10/24/united-panic | title=United Panic | publisher=The New York Times | date=2008-10-24 | accessdate=2008-10-24 | first=Floyd | last=Norris | coauthors=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಇಳಿಮುಖಗಳು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Telegraph-Evans-Pritchard-2007-07-25">{{cite news | first=Ambrose | last=Evans-Pritchard | coauthors= | title=Dollar tumbles as huge credit crunch looms | date=2007-07-25 | publisher=Telegraph Media Group Limited | url=http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/2007/07/25/cnusecon125.xml | work=Telegraph.co.uk | pages= | accessdate=2008-10-15 | archive-date=2018-02-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180216075734/http://www.telegraph.co.uk/money/?xml=%2Fmoney%2F2007%2F07%2F25%2Fcnusecon125.xml | url-status=dead }}</ref> MBS ಮತ್ತು CDOಎರಡನ್ನೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದವು. ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ [[ಸಾಲ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ದ್ರವ್ಯತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ವೇಗಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು,ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಭಯಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/e91b24b6-8557-11dd-a1ac-0000779fd18c.html ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಟು ಕಾಲ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125125930/http://www.ft.com/cms/s/0/e91b24b6-8557-11dd-a1ac-0000779fd18c.html |date=2009-11-25 }}, ''ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2008</ref> ಆದರೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು.ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಅಗಾಧ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಯೆನ್,ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಮುಂತಾದ ದೃಢ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಇದು [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತ್ತೀಯ ನಿಧಿ]]ಯಿಂದ ಅನೇಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref name="landler1">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/business/worldbusiness/24emerge.html | title=West Is in Talks on Credit to Aid Poorer Nations | publisher=The New York Times | date=2008-10-23 | accessdate=2008-10-24 | first=Mark | last=Landler | coauthors=}}</ref><ref name="fackler1">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/business/worldbusiness/24won.html | title=Trouble Without Borders | publisher=The New York Times | date=2008-10-23 | accessdate=2008-10-24 | first=Martin | last=Fackler | coauthors=}}</ref> ==ಜಾಗತಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು== {{Main|Late-2000s recession}} ===ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== ಅನೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ದ್ರವ್ಯತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿದರೆ,[[ಹಿಂಜರಿತ]] ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news | last = Goodman | first = Peter S. | author-link = | publication-date = September 26, 2008 | title = Credit Enters a Lockdown | newspaper = The New York Times | pages = A1 | url = https://www.nytimes.com/2008/09/26/business/26assess.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ [[ಆರ್ಥಿಕ ಪತನ]]ದ ಭಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಆದರೂ ಈಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಶಾವಾದದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಜನರಿದ್ದು,ಜತೆಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite news | last1 = Cho | first1 = David | last2 = Appelbaum | first2 = Binyamin | author-link = | publication-date = 2008-10-07 | title = Unfolding Worldwide Turmoil Could Reverse Years of Prosperity | newspaper = The Washington Post | pages = A01 | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/10/06/AR2008100603249.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಕರಗುವಿಕೆ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅತೀದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಶೇಕ್‌ಔಟ್‌(ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಿದಾರರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ) ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಭವವಿದೆ.<ref name="bank-failures">1934ರಿಂದ, [[FDIC]] 3500ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ. 82%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯ-ಮತ್ತು-ಸಾಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಫಲ (ಪಟ್ಟಿ.{{cite news |title=Bank on this: bank failures will rise in next year |agency=Associated Press |date=2008-10-05 |url=https://biz.yahoo.com/ap/081005/shaky_banks.html?.&.pf=banking-budgeting }}</ref> ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[UBS]]2008 ಸ್ಪಷ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಚೇತರಿಕೆ ಅಸಂಭವ ಎಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA "][http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA ರಿಸೆಷನ್". ][http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA ದೇರ್ ಈಸ್ ನೊ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್]. ದಿನದ ಸಾರಾಂಶ ಪಟ್ಟಿ 2008-10-06. ಮರುಸಂಪಾದನೆ 2008-10-12. 'ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್ ಅಟ್ 2.2% yoy (ಹಿಂದೆ 2.8%). IMF 2.5% yoyನ್ನು "ಹಿಂಜರಿತ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ..' 'ಜಾಗತಿಕ ಪತನ ಅನಿವಾರ್ಯ'... 'ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. '</ref> ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ UBS ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿ, "ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯದ ಆರಂಭ ಶುರುವಾಗಿದೆ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಜಗತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದು:ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ [[ಬಂಡವಾಳ]] ಸೇರಿಸುವಿಕೆ;[[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರ್ಪಡೆ,ಸಾಲಗಾರರ ನೆರವಿಗೆ ಬಡ್ಡಿದರ ಕಡಿತ ಆರಂಭಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು,ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಈಗ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಪೂರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು UBSಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪದಗಳಲ್ಲಿ "ಅತೀ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಇನ್ನೂ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು UBSಪುನಃ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=-yLIkx2QT00 ಎ ಪ್ಲಾನ್ ಟು ಸೇವ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-09. 2008-10-13ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ. "ನಿನ್ನೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದು."</ref> ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಿಂಜರಿತ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು UBSಅಳತೆ ಮಾಡಿತು:ಯೂರೋಝೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ,ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌‍ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=wOiHdfRauXc ಫಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಸೆಷನ್ ಲೂಮ್]. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-09. ಮರುಸಂಪಾದನೆ 2008-10-17. "ಶಾರ್ಟ್ ಬೈ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್"</ref> [[ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ]] ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,[[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕುಸಿತವು ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎದುರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=12762027 |title=Cracks in the crust |publisher=The Economist |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ UBSತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು: ಮುಂಬರುವ ಹಿಂಜರಿತವು [[1981 ಮತ್ತು 1982ರ ರೀಗನ್ ಹಿಂಜರಿತ]]ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದು,U.S.ಯೂರೋಜೋನ್, UKಯಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ,2010ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಚೇತರಿಕೆ;ಆದರೆ [[ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ]]ದಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಲ್ಲ.<ref>[[UBS AG]] IMF ಮಾರ್ಚ್, 2009ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕುಸಿಯುವುದು ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಸಂದರ್ಭವೆಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. [http://uk.youtube.com/watch?v=ZsuM1kIPSiM ಬಿ ಅಫ್ರೈಡ್ ][http://uk.youtube.com/watch?v=ZsuM1kIPSiM ಬಿ ವೆರಿ ಅಫ್ರೈಡ್]. ದಿನದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-31. 2008-11-02ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. " US, UK, ಯೂರೊ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 2009ರಲ್ಲಿ NEGATIVE ಬೆಳವಣಿಗೆ. 0.1% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಪಾ್ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ G7 ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ..098% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕೆನಡಾ. 2009ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು 1.3% ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ"</ref> [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ 2000 ಮತ್ತು 2007ರ ನಡುವೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಭೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು U.S.ಉಪಭೋಗ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. "USಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು,ಸಾಲವನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು,ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ U.S.ಗ್ರಾಹಕನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು." U.S.ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿತ ಮತ್ತು U.S.ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ,ಉಳಿದ ಕಡೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. 2009ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ,GDPಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತವು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 14.4%,ಜಪಾನ್‍‌ನಲ್ಲಿ 15.2%,UKಯಲ್ಲಿ 7.4%,ಲಾಟ್ವಿಯದಲ್ಲಿ 18%,<ref>{{cite web |url=http://pulitzercenter.typepad.com/untold_stories/2009/05/latvia-sobering-lessons-in-unregulated-lending.html |title=Untold Stories: Latvia: Sobering Lessons in Unregulated Lending |publisher=Pulitzercenter.typepad.com |date=2009-05-18 |accessdate=2009-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090521164709/http://pulitzercenter.typepad.com/untold_stories/2009/05/latvia-sobering-lessons-in-unregulated-lending.html |archivedate=2009-05-21 |url-status=live }}</ref> ಯೂರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 9.8% ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ 21.5%.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott.aspx |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್-ಬೈಲಿ ಎಂಡ್ ಎಲಿಯಟ್-The U.S. ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಎಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್-ಜೂನ್ 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F3Ctgsk?url=http://www.brookings.edu/research/papers/2009/06/15-economic-crisis-baily-elliott |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಬಲ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕಂಡ ಕೆಲವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] ಗಮನಾರ್ಹ ನಿಧಾನಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]]ಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು 2007ರಲ್ಲಿ 10%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಕೆಯಿಂದ 2009ರಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡಿತು. ಕೀನ್ಯಾ 2009ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3-4% ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿ,2007ಕ್ಕಿಂತ 7% ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. [[ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಕಾರ,ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತಕ್ಕೆ [[ವ್ಯಾಪಾರ]],ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಗಳು,ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ನೌಕರರು ಕಳಿಸುವ [[ಹಣದ ರವಾನೆಗಳು]](2007ರಲ್ಲಿ ಅದು ದಾಖಲೆಯ $251ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು,ಆಗಿನಿಂದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಿದೆ).<ref>ಡರ್ಕ್ ವಿಲೆಮ್ ಟಿ ವೆಲ್ಡೆ(2009) [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=2822&amp;title=global-financial-crisis-developing-countries-crisis-resilient-growth%7CODI ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಪೇಪರ್ 54 -ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಎಂಡ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್: ಟೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್, ಟೇಕಿಂಗ್ ಆಕ್ಷನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಲಂಡನ್: [[ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ]]</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ $3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=247 ಫಾಲೋಯಿಂಗ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲಾಸಸ್ $3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು 'ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್‌' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=251 ಅನ್ಎಂಪ್ಲಾಯಿಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಎ 'ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು,ತೈಲಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟದ ವರ್ಷ ಎದುರಾಗುವುದೆಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=269 ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಟ್ಸ್ ಟಫ್ ಇಯರ್ ಫಾರ್ ಅರಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ,ಅರಬ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಆರಂಭದಿಂದೀಚೆಗೆ $4ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.infoprod.co.il/article/2/295 |title=ರಿಸಷನ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಅರಬ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ $4B |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100304064615/http://www.infoprod.co.il/article/2/295 |url-status=dead }}</ref> ===U.S. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[ನಿಜವಾದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]-ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗುವ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಇಳುವರಿ-ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ,2008ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2009ರ ಮೊದಲನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಶೇಕಡ 6 ವಾರ್ಷಿಕ ದರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವುಂಟಾಯಿತು.<ref>[http://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/gdpnewsrelease.htm BEA ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸಸ್]</ref> U.S. [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ದರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ಕ್ಕೆ 10.2% ಹೆಚ್ಚಿತು,1983ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವಾಗಿದ್ದು,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದುಡಿಮೆಯ ಸರಾಸರಿ ಗಂಟೆಗಳು 33ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು,ಸರ್ಕಾರ 1964ರಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>[http://data.bls.gov/PDQ/servlet/SurveyOutputServlet?data_tool=latest_numbers&amp;series_id=LNU04000000&amp;years_option=all_years&amp;periods_option=specific_periods&amp;periods=Annual+Data BLS-ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯಿಮೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಟೇಬಲ್]</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/jul2009/db20090710_255918.htm ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಲಾಸ್ ವಿತ್ ಹವರ್ ಎಂಡ್ ವೇಜ್ ಕಟ್ಸ್]</ref> ===ಅಧಿಕೃತ ಆರ್ಥಿಕ ಮುನ್ನಂದಾಜುಗಳು=== ನವೆಂಬರ್ 3,2008ರಲ್ಲಿ,[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ EU -ಕಮೀಷನ್ [[ಯೂರೋಜೋನ್]],[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]],[[ಇಟಲಿ]] ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 2009ಕ್ಕೆ ಶೇಕಡ ೦.1GDPಯ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.UK (-1.0ಶೇಕಡ),[[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವ IMFಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸರಾಸರಿಯಂತೆ 2009ಕ್ಕೆ -0.3 ಶೇಕಡ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಿಂಜರಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ದಿನದಂದು,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯೂರೊವಲಯದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು 4.5 ಶೇಕಡದಿಂದ ಮೂರು ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 3.75ಶೇಕಡದಿಂದ 3.25ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ,ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ "ಸಹಾಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌"ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. U.S. ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಓಪನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕಮಿಟಿಯು ಜೂನ್ 2009ರ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತು: {{quotation|...the pace of economic contraction is slowing. Conditions in financial markets have generally improved in recent months. Household spending has shown further signs of stabilizing but remains constrained by ongoing job losses, lower housing wealth, and tight credit. Businesses are cutting back on fixed investment and staffing but appear to be making progress in bringing inventory stocks into better alignment with sales. Although economic activity is likely to remain weak for a time, the Committee continues to anticipate that policy actions to stabilize financial markets and institutions, fiscal and monetary stimulus, and market forces will contribute to a gradual resumption of sustainable economic growth in a context of price stability.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/press/monetary/20090624a.htm FOMC Statement June 24, 2009]</ref> Economic projections from the Federal Reserve and Reserve Bank Presidents include a return to typical growth levels (GDP) of 2-3% in 2010; an unemployment plateau in 2009 and 2010 around 10% with moderation in 2011; and inflation that remains at typical levels around 1-2%.<ref>[http://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/files/fomcminutes20090429.pdf Minutes of the FOMC April 2009]</ref>}} ==ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು== ===ತುರ್ತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು=== {{Main|Subprime mortgage crisis#Responses}} U.S.[[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಹಣದುಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸುರಳಿ]]ಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಹಣ ಪೂರೈಕೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.ಕಡಿಮೆ ವೇತನಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ನಿರುದ್ಯೋಗದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಭೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ,ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾಲಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಂಠಿತ ಸರಿದೂಗಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. U.S. 2008 ಮತ್ತು 2009ರ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $1 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7889897.stm |title=BBC - Stimulus Package 2009 |publisher=BBC News |date=2009-02-14 |accessdate=2009-02-27 }}</ref> ಈ ಸಾಲದ ಸ್ಥಗಿತವು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಸಿತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. U.S.[[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್]],[[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಕ್ಷಣದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 2008ರ ಕೊನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು US$2.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದವು. ಇದು ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದ್ರವ್ಯತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು,ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು USA ಕೂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು $1.5ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಆದ್ಯತೆ ಷೇರು]]ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="foreignaffairs1" /> ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೂಡ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜತೆ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು]] ನೀಡಿ ರಕ್ಷಿಸಿದವು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ,ವಿವಿಧ U.S.ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ಸಾಲಗಳು, ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿಗಳು,ಖಾತರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇರ ವೆಚ್ಚದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿವೆ. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S.ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ [http://money.cnn.com/news/specials/storysupplement/bailout_scorecard/index.html CNN - ಬೇಲ್‌ ಔಟ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಬೋರ್ಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304154228/http://money.cnn.com/news/specials/storysupplement/bailout_scorecard/index.html |date=2010-03-04 }} ನೋಡಿ ===ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು=== {{See|Regulatory responses to the subprime crisis|Subprime mortgage crisis solutions debate}} ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರು ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಬಳ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಕಷ್ಟ ತಗ್ಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯಗಳು,[[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ ವಿಸ್ತರಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ,ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌]]ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಕಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |title=Remarks of the President on Regulatory Reform &#124; The White House |publisher=Whitehouse.gov |date=2009-06-17 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2009-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091107065742/http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/14/AR2009061402443_pf.html ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಪೋಸ್ಟ್ -ಗೇತ್ನರ್ &amp; ಸಮ್ಮರ್ಸ್- ಎ ನ್ಯೂ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.financialstability.gov/roadtostability/regulatoryreform.html |title=ಟ್ರೆಷರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ - ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಟರಿ ರಿಫಾರ್ಮ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421184209/http://www.financialstability.gov/roadtostability/regulatoryreform.html |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ,[[ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾರಾಟ]]ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಬಾಮಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಉದ್ದೇಶಿತ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ [[ಪಾಲ್ ವೋಲ್ಕರ್]] ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ "[[ವೋಲ್ಕರ್ ರೂಲ್]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation |url=http://economix.blogs.nytimes.com/2010/01/22/glass-steagall-vs-the-volcker-rule/ |accessdate=2010-01-27 | title=Glass-Steagall vs. the Volcker Rule}}</ref><ref name="David Cho, and Binyamin Appelbaum">{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/01/21/AR2010012104935.html |title= Obama's 'Volcker Rule' shifts power away from Geithner|author=David Cho, and Binyamin Appelbaum |date=January 22 |work= |publisher= [[The Washington Post]]|accessdate=13 February 2010}}</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು,ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು,ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಮುಖಂಡರು ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮ ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ನವೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ,ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *[[ಬೆನ್ ಬೆರ್ನಾಂಕೆ]]: ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್ಜ್ ನಿದಿಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20081201a.htm |title=Bernanke Remarks |publisher=Federalreserve.gov |date=2008-12-01 |accessdate=2009-02-27}}</ref> *[[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್]]: ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು. ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪರಿಹಾರದ ಅಗತ್ಯ<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/09/17/stiglitz.crisis/index.html|title=Stigliz Recommendations}}</ref> ಗ್ಲಾಸ್ -ಸ್ಟೀಗಾಲ್ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ 1933ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಮ್-ಲೀಚ್-ಬ್ಲಿಲೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮೂಲಕ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ(ಡಿಪೋಸಿಟರಿ)ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |title=ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್ - ವ್ಯಾನಿಟಿ - ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಫೂಲ್ಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622220639/http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |url-status=dead }}</ref> *[[ಸೈಮನ್ ಜಾನ್ಸನ್]]:[[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ "ವೈಫಲ್ಯ ಹೊಂದಲು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ"ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124034036512839857.html#mod=loomia?loomia_si=t0:a16:g2:r3:c0.0532507:b24033012 WSJ-ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ಸೀಕ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಅಪ್ ಆಫ್ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]</ref> *[[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]]: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ "ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ "ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.<ref name="Krugman 2009" /> *[[ಅಲಾನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್]]:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು(ಅಂದರೆ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವ ಬಂಡವಾಳ ಅನುಪಾತಗಳು)"ಅವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗದಂತೆ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು".<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/9c158a92-1a3c-11de-9f91-0000779fd2ac.html ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್-ವಿ ನೀಡ್ ಎ ಬೆಟರ್ ಕುಶನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ರಿಸ್ಕ್]</ref> *[[ವಾರನ್ ಬಫೆಟ್]]: ಮನೆಗಳ ಅಡಮಾನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆರಂಭಿಕ ಪಾವತಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 10% ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ<ref>[http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSTRE51R16220090228?pageNumber=3&amp;virtualBrandChannel=0 ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್-2008 ಶೇರ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್ ಲೆಟರ್ ಸಮ್ಮರಿ]</ref> *[[ಎರಿಕ್ ಡಿನಲೊ]]:ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಬಂಡವಾಳವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಾತರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ,[[ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಯಾಗದ ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಬಂಡವಾಳದ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವಂತೆ ಖಾತರಿ ಮಾಡುವುದು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/3b94938c-1d59-11de-9eb3-00144feabdc0.html ಡಿನಾಲ್ಲೊ-ವಿ ಮಾಡರ್ನೈಸ್ಡ್ ಅವರ್‌ಸೆಲ್ವ್ಸ್ ಇಂಟು ದಿಸ್ ಐಸ್ ಏಜ್]</ref> *[[ರಘುರಾಂ ರಾಜನ್]]: ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು " ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು" ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ (ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚೇತರಿಕೆ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು).<ref>[http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=13446173 ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್-ರಾಜನ್-ಸೈಕಲ್ ಪ್ರೂಫ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್]</ref> *[[HM ಟ್ರೆಷರಿ]]:ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ವಿಮೆಯು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ನಿವ್ವಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಭರಿಸಬಹುದು. ವಿವಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿವೆ(ಉದಾ,ರಾವಿವ್ 2004,ಫ್ಲಾನರಿ 2009 )ಅವುಗಳ ರೀತ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಸಾಲವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತವೆ,ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವು ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಅವು ಬ್ಯಾಂಕ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ(ನಿಯಂತ್ರಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ)ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ವಿಮೆಯ ಅನುಸಾರ,ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ವಿಮೆದಾರನು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾವಿನ್(2004)ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ರಿಟೇಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್(LBG),ತಾನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲವನ್ನು £7.5 ಶತಕೋಟಿ($12.3 ಶತಕೋಟಿ)“ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಮುಖ್ಯ ಹಂತ-1 ಬಂಡವಾಳ“( CoCosಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)ಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ತಗ್ಗಿಸುವ ಈಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳ 5% ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದರೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಶೇರುಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.voxeu.org/index.php?q=node%2F4417 |title=VOX-ಪೋರ್ಟೆಸ್ -ರಿಸ್ಕ್, ರಿವಾರ್ಡ್ ಎಂಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ: ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531122700/http://voxeu.org/index.php?q=node%2F4417 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=575862 ಅಲಾನ್ ರವೀವ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಎಂಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್: ಡೆಪ್ಟ್-ಫಾರ್-ಈಕ್ವಿಟಿ ಸ್ವಾಫ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಬಾರ್ಡಿನೇಟೆಡ್ ನೋಟ್ಸ್]</ref> *[[A. ಮೈಕೇಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗೋರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್]]: [[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಪಾಯ]]ಗುರುತಿಸಲು ಪೂರ್ವ-ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=http://www.pimco.com/LeftNav/Viewpoints/2008/Viewpoints+Lessons+from+the+Crisis+Spence+November+2008.htm |title=PIMCO-Lessons from the Crisis |publisher=Pimco.com |date=2008-11-26 |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174416/http://www.pimco.com/LeftNav/Viewpoints/2008/Viewpoints+Lessons+from+the+Crisis+Spence+November+2008.htm%20 |url-status=dead }}</ref> *[[ನಿಯಾಲ್ ಫರ್ಗುಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್ರಿ ಸಚ್ಸ್]]:ಬೇಲ್‌ಔಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುಂಚೆ ಬಾಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಮತ್ತು ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟಿಗಳಿಗೆ(ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು)[[ಹೇರ್‌ಕಟ್ಸ್]](ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು)ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,$100 ಮೌಲ್ಯದ ಕ್ಲೇಮು ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಂಡುದಾರರ ಕ್ಲೇಮನ್ನು $80ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿ,ಈಕ್ವಿಟಿಯಲ್ಲಿ $20 ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಕ್ವಿಟಿ ಸ್ವಾಪ್ ಸಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದಿವಾಳಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶೇರುದಾರರು ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗಿ ಬಾಂಡ್‌ದಾರರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಷೇರುದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.realclearpolitics.com/articles/2009/03/making_rich_guys_richer.html ಜೆಫ್ರಿ ಸಾಚ್ಸ್-ಅವರ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಿಸೊಟೆಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ]</ref><ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/85106daa-f140-11dd-8790-0000779fd2ac.html FT-ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್-ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಲೆವರೇಜ್]</ref> *[[ನೌರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]]: ದಿವಾಳಿಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಬೇಕು<ref>{{Cite web |url=http://www.charlierose.com/view/interview/9310 |title=ರೌಬಿನ್-ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401130731/http://www.charlierose.com/view/interview/9310 |url-status=dead }}</ref> ಗೃಹಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಅಡಮಾನ ಬಾಕಿಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ,ಸಾಲದಾತನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮೌಲ್ಯ ಏರಿಕೆಯಾದರೆ ಪಾಲು ಕೊಡಬೇಕು.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.htmlRoubini-Ten |title=ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್ |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918110708/http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.htmlRoubini-Ten |url-status=live }}</ref> *[[ಅಡೈರ್ ಟರ್ನರ್]]: ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಂದು [[ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ದ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ]] ವಿಧಿಸುವ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಡೈರ್ ಟರ್ನರ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು,ಮಿತಿಮೀರಿದ ವೇತನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಿಗ್ಗಿದ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಟಾಬಿನ್]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಟಾಬಿನ್ ತೆರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಲಾರ್ಡ್ ಟರ್ನರ್ ಸಲಹೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.ft.com/cms/s/0/8e68678a-ccba-11de-8e30-00144feabdc0.html |title= Q & A on Tobin tax |publisher= [[The Financial Times]] |author= Daniel Pimlott |date = 2009-11-08 |accessdate=2009-12-11}} </ref><ref>{{cite web |url=http://www.ft.com/cms/s/0/4e3e8888-940c-11de-9c57-00144feabdc0,s01=1.html |title=Turner relishes role on City front line |author=George Parker, Daniel Pimlott, Kate Burgess, Lina Saigol and Jim Pickard |date=August 28 2009 |work= |publisher=[[Financial Times]] |accessdate=2009-12-31}}</ref><ref>ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ 27/08/2009 (www.ft.com)</ref> *[[ಡಿಫ್ಯಾಜಿಯೊ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರ ತೆರಿಗೆ]]-[[US]]ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ(ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಲ)-ಡಿಸೆಂಬರ್ 3,2009ರಂದು ಮಂಡಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಸನ-"''H.R. 4191: ಲೆಟ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪೇ ಫಾರ್ ರಿಸ್ಟೋರೇಷನ್ ಆಫ್ ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 2009'' "ಹೆಸರಿನ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಸನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರಸೆಂಟೇಟೀವ್ಸ್(ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.[[US]] [[ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ("[[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]")[[ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ತೆರಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಶಾಸನ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅನುಮೋದನೆಯಾದರೆ,ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಣವನ್ನು [[ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. " ಅದು ಮಂಡನೆಯಾದ ದಿನದಂದು, ಅದಕ್ಕೆ 22 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.<ref name="introduces">{{cite web |url=http://www.defazio.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=531:defazio-introduces-legislation-invoking-wall-street-transaction-tax&catid=60:2009-press-releases |title=DEFAZIO INTRODUCES LEGISLATION INVOKING WALL STREET 'TRANSACTION TAX' |author= |date= |work= |publisher=Website of Peter DeFazio |accessdate=13 February 2010 |archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174509/https://defazio.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=531:defazio-introduces-legislation-invoking-wall-street-transaction-tax&catid=60:2009-press-releases%2520 |url-status=dead }}</ref> * [[ವೋಲ್ಕರ್ ರೂಲ್]] - (USನಲ್ಲಿ) - ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ಅವರಿಂದ ಜನವರಿ 21, 2010ರಂದು ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು USಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ವೋಲ್ಕರ್]] ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಾಗಿದ್ದು,ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗದ ಊಹಾತ್ಮಕ ಬಂಡವಾಳಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref name="David Cho, and Binyamin Appelbaum"/> ಇಂತಹ ಊಹಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆ 2007 -2010ರ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆಯೆಂದು ವೋಲ್ಕರ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶ: "ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್ಸ್" ಮತ್ತು "ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಸ್ಕ್ವಿಡ್"=== ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೊರಗೆ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಹೊರಹರಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೇಖಕ [[ವಿಲಿಯಂ ಗ್ರೇಡರ್]],ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಮೈಕೇಲ್ ಹಡ್ಸನ್]],ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಬಾಂಡ್ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮನ್ [[ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್]],ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯ [[ರಾನ್ ಪಾಲ್]],ಲೇಖಕ [[ಕೆವಿನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಗಾರ [[ಮಾಟ್ ಟೈಬಿ]] ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಮನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ಬೆಸ್‌ಲೈನ್ ಸೀನಾರಿಯೊ, ಬ್ಯಾರಿ ರಿಥೋಲ್ಜ್ ಅವರ ಬಿಗ್ ಪಿಕ್ಟರ್, ಬಿಲ್ ಮೆಕ್‌ಬ್ರೈಡ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟೆಡ್ ರಿಸ್ಕ್, ಮತ್ತು "ಟೈಲರ್ ಡುರ್ಡನ್" ಅವರ "ಜೀರೊ ಹೆಡ್ಜ್ "ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮ್ಯಾಟ್ ಟೈಬಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೇಖನ "ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್: ಹೌ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ಬ್ಲಿವ್ ಅಪ್ ದಿ ಎಕಾನಮಿ"ಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್‌]]ನ್ನು "ಮಾನವಕುಲದ ಮುಖದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಹಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಹುಳುವಾಗಿದ್ದು,ಹಣದ ವಾಸನೆ ಬರುವ ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ರಕ್ತದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಮುಕುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rollingstone.com/politics/story/29127316/the_great_american_bubble_machine ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್ : ಹೌ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್-ಸಾಚ್ಸ್ ಬ್ಲಿವ್ ಅಪ ದಿ ಎಕಾನಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100416021718/http://www.rollingstone.com/politics/story/29127316/the_great_american_bubble_machine/ |date=2010-04-16 }}, ರಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್, ಜುಲೈ 13, 2009</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{col-begin}} {{col-2}} *[[ಆಂಟನ್‌ ಆರ್‌. ವಲುಕಾಸ್‌ರ ವರದಿ]] *[[ಡಿಫ್ಯಾಜಿಯೊ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ತೆರಿಗೆ]] *[[ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] *[[ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] *[[ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮ]] *[[ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ ಕಾಯಿದೆ 2008]] *[[ಇಸವಿ 2008ರ ಚೀನೀ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ ಯೋಜನೆ]] *[[ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ]] *[[ಜಾನ್‌ ಮೇಯ್ನಾರ್ಡ್‌ ಕೆಯ್ನ್ಸ್‌]] — 2008ರ [[ಕೆಯ್ನೇಸಿಯನ್‌]] ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿ *[[ಇಸವಿ 2008-2009ರ ಕೆಯ್ನೇಸಿಯನ್‌ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿ]] *[[2000ದ ದಶಕದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಇಸವಿ 2000ರ ಅಪರಾರ್ಧದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] *[[ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಇಸವಿ 2007-2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಬಿಲ್ಡರ್ಬರ್ಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ G-20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ರೀಕ್‌ ಗಲಭೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಐಸ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರ ಮೇ ಡೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮೊಲ್ಡೊವಾ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿ]] {{col-2}} *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಿಗಾ ಗಲಭೆ]] *[[ಎಸ್‌-ಚಿಪ್ಸ್‌‌ ಹಗರಣಗಳು]] *[[U.S.ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಸವಿ 2008-2009ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವೈಫಲ್ಯಗಳು]] *[[ಅಲೆನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫರ್ಡ್‌]] *[[ಬರ್ನೀ ಮ್ಯಾಡಾಫ್‌]] *[[ಟಾಮ್‌ ಪೆಟ್ಟರ್ಸ್‌]] *[[ಸ್ಕಾಟ್‌ ರಾತ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] *[[ಡಾಟ್‌-ಕಾಮ್‌ ಬಬಲ್‌]] *[[FRED (ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಡಾಟಾ) ]] *[[ಲೋ-ಇನ್ಕಮ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌]] (LICUS) (ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) *[[ಮಾರ್ಕ್‌-ಟು-ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಲೆಕ್ಕವಿಧಾನ]] *[[21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ]] *''[[ದಿ ಸೆಕಂಡ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌ ಡಿಪ್ರೆಷನ್‌]]'' (ಪುಸ್ತಕ) *[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ v. ವಿನ್ಸ್ಟಾರ್‌ ಕಾರ್ಪ್‌.]] *[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಬಬಲ್‌]] *[[ವೊಲ್ಕರ್‌ ರೂಲ್‌]] *''[[ಎ ಫೇಲ್ಯೂರ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಮ್‌]]'' (ಗ್ರಂಥ) {{col-end}} ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ಆರಂಭಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು, [[ವಿಕಿನ್ಫೊ]] ಲೇಖನ "ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ 2007-2008" ಇಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. http://www.wikinfo.org/index.php?title=Financial_crisis_of_2007-2008 ಇದು [[Wikipedia:Text of the GNU Free Documentation License|GNU ಫ್ರೀ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್ ಲೈಸನ್ಸ್ ವರ್ಷನ್ 1.2]] ಅಡಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌: [http://widerimage.reuters.com/timesofcrisis ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925065705/http://widerimage.reuters.com/timesofcrisis/ |date=2009-09-25 }} - ಜಾಗತಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವರ್ಷ ದಾಖಲಿಸುವ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯ ಸಂಪರ್ಕ * ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬಿ., "ಎಯ್ಟ್‌ ಡೇಸ್‌: ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ಟು ಸೇವ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌", ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009. *[http://ssrn.com/abstract=1470249 ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ ದಿ ಎಫಿಷಿಯೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌: ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ದಿ 2007-2009 ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] - ಒಟ್ಟೊ ವಾನ್‌ ಹೆಮರ್ಟ್‌ರಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ, NYU ಸ್ಟರ್ನ್‌ & AQR ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್‌ *[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/meltdown/ PBS ಫ್ರಂಟ್ಲೈನ್‌ - ಇನ್ಸೈಡ್‌ ದಿ ಮೆಲ್ಟ್‌ಡೌನ್‌ ] *''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ಗೊವ್‌ಪಬ್ಸ್‌'' ಇಂದ [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/stimulus.html ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611205026/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/stimulus.html |date=2010-06-11 }} *[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/subjects/c/credit_crisis/ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ — ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌] ಅಧ್ಯಾಯ ಪುಟ **[https://www.nytimes.com/interactive/2008/10/08/business/economy/20081008-credit-chart-graphic.html ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್‌ (ಅಪ್‌ಡೇಟೆಡ್ ಡೈಲಿ)] - ಫೈವ್‌ ವೇಸ್‌ ಟು ಮೆಷರ್‌ ರೀಸೆಂಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಡಿಸ್ರಪ್ಷನ್‌ - ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ *[[ಅಟ್ವುಡ್‌, ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌]], ''ಪೇಬ್ಯಾಕ್‌: ಡೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಷ್ಯಾಡೊ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್‌ ವೆಲ್ತ್‌''. ಟೊರಂಟೊ: ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅನನ್ಸಿ. 2008 *[[ಕೊಹನ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ಡಿ.]], ''ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌. '' ''ಟೇಲ್ ಆಫ್‌ ಹುಬ್ರಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಟ್ಚ್ಡ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌ ಆನ್‌ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬಲ್‌ಡೇ. ISBN 9780385528269 *[[ಫರ್ಗುಸನ್‌, ನಿಯಲ್‌]], ''ದಿ ಅಸೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ: ಎ ಪೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌''. ಲಂಡನ್‌: ಅಲೆನ್‌ ಲೇನ್‌ 2008. ISBN 978-1846141065 * {{cite web |first= Steven |last= Gjerstad |author= |authorlink= |coauthors= and Vernon L. Smith |title= From Bubble to Depression? Why the Housing Bubble Crashed the Financial System but the Dot-com Bubble Did Not|url= http://online.wsj.com/article/SB123897612802791281.html|archiveurl= |work= Wall Street Journal|publisher= |location= |page= A15 |pages= |language= |doi= |date=2009-04-06 |month= |year= |archivedate= |accessdate= |quote= }} *[[ಹೇಯ್‌, ಗಿಡಿಯಾನ್‌]], ‘ಸ್ಟುಪಿಡ್‌ ಮನಿ’, [[ಗ್ರಿಫಿತ್‌ ರಿವ್ಯೂ]] 25, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌: ಗ್ರಿಫಿತ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ 2009, ಪಿಪಿ.&nbsp;13-46. ISBN 1448-2924 *[[ಜಾನ್‌ ಸಿ. ಹಲ್‌]], ''ದಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರಂಚ್‌ ಆಫ್‌ 2007: ವಾಟ್‌ ವೆಂಟ್‌ ರಾಂಗ್‌? '' ''ವೈ? '' ''ವಾಟ್‌ ಲೆಸನ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಲರ್ನ್ಟ್‌?'', ರಾತ್ಮನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಪೇಪರ್‌: {{cite web |url=http://www.rotman.utoronto.ca/~hull/DownloadablePublications/CreditCrunch.pdf |title=Microsoft Word - JCRpaper.doc |format=PDF |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174415/http://www.rotman.utoronto.ca/~hull/DownloadablePublications/CreditCrunch.pdf%20 |url-status=dead }} *[http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್‌ ಬೈ ದಿ ಚರ್ಚಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504041559/http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 |date=2009-05-04 }} (ಅರ್ನೊಲ್ಡ್‌ ನೂಫೆಲ್ಡ್‌-ಫಾಸ್ಟ್‌, PhD, ಟಿಂಡೇಲ್‌ ಸೆಮಿನರಿ, ಟೊರೊಂಟೊ) *[http://www.towersperrin.com/tp/showhtml.jsp?url=global/crisis/index.htm&amp;country=global/The ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304225223/http://www.towersperrin.com/tp/showhtml.jsp?url=global/crisis/index.htm&country=global/The |date=2012-03-04 }} [[ಟಾವರ್ಸ್‌ ಪೆರಿನ್]]‌ ಥಾಟ್‌ ಲೀಡರ್ಷಿಪ್‌ *[http://pages.stern.nyu.edu/~sternfin/crisis/ NYU ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆನ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020041822/http://pages.stern.nyu.edu/~sternfin/crisis/ |date=2008-10-20 }} - ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ * ಡೇವಿಸ್‌ ಪೊಲ್ಕ್‌ [https://web.archive.org/web/20110720174642/http://www.davispolk.com/files/News/7f041304-9785-4433-aa90-153d69b92104/Presentation/NewsAttachment/3c9302c0-409f-4dd1-9413-24e8cd60cd93/Financial_Crisis_Manual.pdf ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್‌] *[[PBS]] ಇಂದ [http://www.pbs.org/wnet/wideangle/uncategorized/how-global-is-the-crisis/3543/ ಹೌ ನೇಶನ್ಸ್ ಎರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ ರೆಸ್ಪೋಂಡಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್] *[http://research.stlouisfed.org/recession/ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ರಿಸೆಷನ್‌] [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌]] ಇಂದ ನಿಖರ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ *{{cite web | last=Sjostrom, Jr. | first=William K. | title=The AIG Bailout | url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1346552}} (2009) *[[ಟೆಟ್‌, ಗಿಲಿಯನ್‌]], ''ಫೂಲ್ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌: ಹೌ ಅನ್ರಿಸ್ಟ್ರೇನ್ಡ್‌ ಗ್ರೀಡ್‌ ಕರಪ್ಟೆಡ್‌ ಎ ಡ್ರೀಮ್‌, ಷ್ಯಾಟರ್ಡ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನ್ಲೀಷ್ಡ್‌ ಎ ಕ್ಯಾಟಾಸ್ಟ್ರೋಫ್‌''. ಲಂಡನ್‌: ಲಿಟ್ಲ್‌, ಬ್ರೌನ್‌ (ISBN 9781408701645) / ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಸೈಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಷಸ್ಟರ್‌, 2009. *{{cite book | last = Woods | first = Thomas | title = [[Meltdown (book)|Meltdown]]: A Free-Market Look at Why the Stock Market Collapsed, the Economy Tanked, and Government Bailouts Will Make Things Worse | publisher = Regnery | date = 2009 | location = Washington, DC | isbn = 1596985879}} *[[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಇಂದ [http://www.ft.com/indepth/global-financial-crisis ಇನ್‌ ಡೆಪ್ತ್‌: ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] *[http://www.usbudgetwatch.org/stimulus ಸ್ಟಿಮ್ಯೂಲಸ್‌ ವಾಚ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307183334/http://www.usbudgetwatch.org/stimulus |date=2009-03-07 }}, [[U.S. ಬಜಟ್‌ ವಾಚ್‌]], - ಎಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯತ್ನಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ *[http://www.erollover.com/blog/2009-subprime-mortgage-housing-bubble/ ಇ-ರೊಲೊವರ್‌ ಆನ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಬಬಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103044826/http://erollover.com/blog/2009-subprime-mortgage-housing-bubble/ |date=2010-01-03 }} *[http://www.fadyart.com/financialcrisis.html ಎ ವ್ಯೂ ಫ್ರಮ್‌ ಇನ್ಸೈಡ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919113931/http://www.fadyart.com/financialcrisis.html |date=2010-09-19 }}[http://www.fadyart.com/financialcrisis.html ಡೀಪರ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919113931/http://www.fadyart.com/financialcrisis.html |date=2010-09-19 }} ಎಡ್ಡಿ ವ್ಯಾನ್‌ಡರ್‌ಲಿಂಡನ್‌ *[http://www.ilo.org/public/english/support/lib/financialcrisis/index.htm ILO ಜಾಬ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ] * [http://www.imf.org/external/np/exr/key/finstab.htm ] ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-IMF * [http://www.worldbank.org/html/extdr/financialcrisis/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506041247/http://www.worldbank.org/html/extdr/financialcrisis/ |date=2009-05-06 }} ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ * [http://www.adb.org/Financial-Crisis/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425151538/http://www.adb.org/Financial-Crisis/ |date=2009-04-25 }} ಫ್ರಮ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-ಏಷ್ಯನ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ * [http://www.tyndale.ca/sem/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722081419/http://www.tyndale.ca/sem/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 |date=2011-07-22 }} ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ - ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ * [http://wtfaculty.wtamu.edu/%7Esanwar.bus/otherlinks.htm#GlobalFinCrisis ] 2008-2009 ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ (ಉಪಯುಕ್ತ ಕೊಂಡಿಗಳು) * [http://technosoc.blogspot.com/2010/02/number-of-failed-banks-from-2000-to.html ಇಸವಿ 2000ದಿಂದ 2009ರ ವರೆಗೆ, USAದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ] {{2008 economic crisis|state=expanded}} {{Subprime mortgage crisis}} {{BankPanicUSA}} {{Stock market crashes}} {{DEFAULTSORT:Financial Crisis Of 2007–2009}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2000ದ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] [[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇಸವಿ 2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 2008]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಗುಳ್ಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕುಸಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ಟಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] 0a8v92hucaopw8tg3v4bgtxrb7iy5uk 0 23600 1435725 1381824 2026-11-04T20:36:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435725 wikitext text/x-wiki {{About|the novel by George Orwell}} {{multiple issues|article=January 2010|original research=April 2009|citecheck=July 2009|refimprove=June 2009}} {{Infobox Book <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name =ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ | title_orig = Animal Farm: A Fairy Story | translator = | image = Animal Farm - 1st edition.jpg | image_caption = First edition cover | author = [[George Orwell]] | illustrator = | cover_artist = | country = United Kingdom | language = [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|English]] | series = | subject = <!-- Subject is not relevant for fiction --> | genre = Classics, Satire, educational animation | publisher = [[Secker and Warburg|Secker and Warburg (London)]] | release_date = 17 August 1945 | english_release_date = | media_type = Print ([[Hardcover]] & [[Paperback]]) | pages = 112 pp (UK paperback edition) <!-- First edition page count preferred --> | isbn = 0-452-28424-4 (present) ISBN 978-0-452-28424-1 <!-- First released before ISBN system implemented --> | dewey= 823/.912 20 | congress= PR6029.R8 A63 2003b | oclc= 53163540 | preceded_by = [[The Lion and the Unicorn (Orwell)|The Lion And The Unicorn]] | followed_by = [[Nineteen Eighty-Four]] }} '''''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ''' - ಇದು [[ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್]] ಬರೆದಿರುವ [[ನೈತಿಕ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ಕಾದಂಬರಿ(ನವೆಲ್ಲಾ)]]. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರದ ([[ಡಿಸ್ಟೊಪಿಯನ್]] :ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಕೆಟ್ಟದು ಎನ್ನುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭ ಆಥವಾ ಪ್ರದೇಶ; ರಾಮರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾದ) ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ([[ಆಲಿಗಾರಿಕಲ್]]: ಆರ್ಥಾಂತರೋಕ್ತಿ/ ಅನ್ಯೋಕ್ತಿ - ಒಂದು ಕಥೆ,ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿ ನೈತಿಕ,ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು) ಇಲ್ಲಿ ಆಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ]] 17 ಆಗಸ್ಟ್ [[1945]] ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಪುಸ್ತಕ, [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕೂ]] ಮುಂಚಿನ [[ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಯುಗದ]] ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಇದೆ. [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್]] (ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟ ಸಮಾಜವಾದಿ) ಆಗಿದ್ದ ಆರ್ವೆಲ್,<ref>"[[ವೈ ಐ ವ್ರೈಟ್]] " (1936) (''ದಿ ಕಲಕ್ಟೆಡ್ ಎಸ್ಸೆಯ್ಸ್, ಜರ್ನಲಿಸಂ ಅಂಡ್ ಲೆಟ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಜೆರ್ಜಾ ಆರವೆಲ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1 - ಆನ್ ಏಜ್ ಲೈಕ್ ದಿಸ್ 1945-50'' p.23 (ಪೆಂಗ್ವಿನ್))</ref> ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ರ ಕಟು ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ಸ್ಪೇನಿನ ಅಂತರ್ ಕಲಹದ (ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್)]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[NKVD]] ಯೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗಾದ ಅನುಭವವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು [[ಮಾಸ್ಕೋದಿಂದ]] ಸೂಚಿತವಾದ [[ಸ್ಟಾಲಿನಿಸಂ]] ಅನ್ನು ಅವರು ಬಹಳ ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯವೊನೆ ಡಾವೆಟ್ ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್ವೆಲ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಆನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಅನ್ನು "ಕಾಂಟ್ರೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್" (ಸ್ಟಾಲಿನಿಸಂ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ವಾದ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Dav" /> ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲು '''''ಅನಿಮಲ್ ಸ್ಟೋರಿ: ಎ ಫೇರಿ ಸ್ಟೋರಿ'' ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1946 ರ ಆವತ್ತಿಯಲ್ಲಿ US ಪ್ರಕಾಶಕರು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ'' ಎ ಫೇರಿ ಸ್ಟೋರಿ'' ಎನ್ನುವದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷಾಂತರಗಳ ಪೈಕಿ [[ತೆಲುಗು|ತೆಲಗು]] ಭಾಷೆಯ ಅವತರಿಣಿಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಕೃತಿಗೆ ''ಎ ಸ್ಯಾಟೈಯರ್'' ಮತ್ತು ''ಎ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಸ್ಯಾಟೈಯರ್'' ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಅನೇಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿವೆ.<ref name="Dav"/> ಆರ್ವೆಲ್, ಈ ಕೃತಿಯ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಭಾಷಾಂತರಕ್ಕೆ ''Union des républiques socialistes animales (ಯುನಿಯನ್ ಡೆಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕಿಸ್ ಸೊಷಿಯಲಿಸ್ಟೆಸ್ ಅನಿಮಾಲೆಸ್) '' ಎನ್ನುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಇದು [[ಸೋವಿಯಟ್ ಯೂನಿಯನಿನ]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರನ್ನು ''Union des républiques socialistes soviétiques'' ನೆನೆಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿ URSA ಎನ್ನಬಹುದು, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ "ಕರಡಿ" (ರಷ್ಯಾದ ಸಂಕೇತ)ಎಂದು.<ref name="Dav"/> ''[[ಟೈಮ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆ (ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್) ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ನೂರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ (1923 ರಿಂದ 2005ರವೆರೆಗಿನ) ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ;<ref>[[ಗ್ರಾಸ್ಮನ್ 2005]]</ref> ಜೊತೆಗೆ [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ನೂತನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 31ನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕ 1996ರಲ್ಲಿ ರೆಟ್ರೊಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ [[ಹ್ಯೂಗೊ ಆವಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬುಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್]](ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ)ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವೂ ಇದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರ ಮಾಡುವ ನಾಯಕರುಗಳು, ಹೇಗೆ ಅವರ ಕ್ರೂರತನ,ಉದಾಸೀನತೆ, ಆಜ್ಞಾನ, ಆಸೆಬುರುಕತನ ಹಾಗು [[ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ]] ರಾಮರಾಜ್ಯ (ಯುತೋಪಿಯ)ನಿಮಾರ್ಣವಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಭ್ರಷ್ಟ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿ, ಕ್ರಾಂತಿ ವೈಫಲ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವರುಗಳೇ ಕಾರಣವೆಂದು ದೂಷಿಸುತ್ತದೆ. (ಕ್ರಾಂತಿ ಅನ್ನು ಅಲ್ಲ). ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಕೃತಿ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಆಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಔದಾಸೀನತೆಯು ಎಂತಹ ಕ್ರೂರ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸರಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಈಡೇರಿಸಿದಿದ್ದರೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. == ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ == ಮ್ಯಾನರ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ (ಮ್ಯಾನರ್: ಜಹಗೀರು, ಫಾರ್ಮ್: ಪಶುಪಾಲನ ಕೇಂದ್ರ) ಹಿರಿಯ ಕರಡಿ ಓಲ್ಡ್ ಮೇಜರ್,ಫಾರ್ಮಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು [[ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಿ]] ಗೆ (ಪರಾಶ್ರಿತ/ಪರೋಪಜೀವಿ) ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ "[[ಬೀಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]" ಎನ್ನುವ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ]] ಗೀತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮೇಜರ್ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಮತ್ತು [[ನೆಪೊಲಿಯನ್]] ಎಂಬ ಎರಡು ಕಿರಿಯ ಹಂದಿಗಳು, ಆಧಿಕಾರವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಕನಸನ್ನು [[ಜೀವನ ಕ್ರಮವಾಗಿ]] ಅಳವಡಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಫಾರ್ಮಿನ ಒಡೆಯನಾದ ಕುಡಕ ಮತ್ತು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ [[ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೋನ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದಂಗೆ ಎದ್ದು, ಫಾರ್ಮಿನ ಹೆಸರನ್ನು "ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಅನಿಮಲಿಸಂನ]] [[ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು]] ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ(ಫಾರ್ಮಿನ) ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಏಳನೆಯದಾದ "ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು [[ಸಮ]]" ಎನ್ನುವುದು. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ [[ಬಾಕ್ಸರ್]] ಎನ್ನುವ [[ವರ್ಕ್ ಹಾರ್ಸ್]] (ಚಾಕರಿ ಕುದುರೆ: ಗಾಣದೆತ್ತಿನ ಹಾಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವವ), ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಡಿದು, "ನಾನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಡಿಯುತ್ತೇನೆ" ಎನ್ನುವ [[ನೀತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಓದುವುದು ಮತ್ತು ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಹಾರ ಹೇರಳವಾಗಿದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಫಾರ್ಮ್ ಸಲೀಸಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಂದಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡು,ಅವುಗಳ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾದ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಎಂದು ಮೀಸಲಿಡತೊಡಗುತ್ತವೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಫಾರ್ಮಿನ ನಾಯಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೊಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೋನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವನನ್ನು "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕೌಶೆಡ್ " (ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಾಗಿ ಕದನ) ಎಂದು ಅವುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತವೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಇಬ್ಬರು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ [[ವಿಂಡ್ಮಿಲ್]] (ಗಾಳಿ ಗಿರಗಟ್ಟಲೆ) ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಪರವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಪೊಲಿಯನ್ ತನ್ನ ನಾಯಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ನಪೊಲಿಯನ್ ತನ್ನನು ತಾನೆ ನಾಯಕನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಬದಲು ಹಂದಿಗಳ ಒಂದು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಫಾರ್ಮಿನ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಕಿರಿಯ ಹಂದಿಯನ್ನು ನಪೊಲಿಯನ್ ತನ್ನ ಮುಖವಾಹಿನಿಯಂತೆ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಪೊಲಿಯನ್, ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಅದ್ಬುತ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಕದ್ದಿತ್ತು ಎಂದು ಸಾರಿಹೇಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಬಂದಮೇಲೆ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸರಾಗವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಚಂಡ [[ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ]] ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಸರ್ವನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವಿಲರ್, ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪಕ್ಕದ ಫಾರ್ಮಿನ ರೈತರು ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಗೊಣಗಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸ್ನೋಬಾಲ್ [[ಬಲಿಪಶುವನ್ನಾಗಿ]] ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ನಪೊಲಿಯನ್, ಸ್ನೋಬಾಲ್ ನ ಜೊತೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲತೊಡಗುತ್ತಾನೆ([[ಪರ್ಜಿಂಗ್]]). ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಬಾಕ್ಸರ್ "ನಪೊಲಿಯನ್ ಯಾವಾಗಲು ಸರಿ " ಎನ್ನುವ ತನ್ನ ಎರಡನೇ [[ಸೂಕ್ತಿಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ತನ್ನ ಆಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರಪಯೋಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ದುಸ್ತರವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಂದಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಿದರೂ, ತಮಗೆಂದು ವಿಶೇಷ ಕೆಲವು [[ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು]] ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಂದಿಗಳು ಸ್ನೋಬಾಲನ್ನು ಧೂರ್ತನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಹೊಗಳಿ [[ಇತಿಹಾಸವನ್ನು]] ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ನಪೊಲಿಯನ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ಹಂದಿಗಳು ಅನಿಮಲಿಸಂನ ಏಳು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಂದಿಗಳು ಫಾರ್ಮರ್ [[ವಿಸ್ಕಿ]] ಬಗ್ಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುವುದನ್ನು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯು ''ಹೆಚ್ಚು '' ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ " ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಪೊಲಿಯನ್ ಪ್ರಕಾರ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಕನಸ್ಸು ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ "ಬೀಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್" ಈಗ ತಕ್ಕುದಾದಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವ ನಪೊಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ [[ಗೀತೆಯನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಚಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಹಸಿವು ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯು ತಮ್ಮ, [[ಮಾನಸಿಕ ಸಮತೋಲನದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ]] ಮಿಸ್ಟರ್. ಜೋನ್ಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗಿಂತ ಈಗ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದೇ ನಂಬುತ್ತವೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೆಟ್ಟ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದುರಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ನೆರೆಯ ರೈತ [[ಮಿಸ್ಟರ್.ಫ್ರೆಡಿರಿಕ್]], ಹಳೆಯ ಮರವನ್ನು ಖೋಟಾ [[ನೋಟುಗಳಿಂದ]] ಖರೀದಿಸಿ ನಪೊಲಿಯನ್ ಗೆ ಮೋಸಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದನಂತರ, ಆತ ಫಾರ್ಮ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ದುರಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪುನಃ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಅನ್ನು [[ಸಿಡಿಮದ್ದಿನಿಂದ (ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಪೌಡರ್)]] ಸಿಡಿಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು [[ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತು]] ಗೆಲ್ಲುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಬಾಕ್ಸರ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆನೇಕರಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಕ್ಸರ್ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಪಶುವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬಾಕ್ಸರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೈಕೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಅವರ ಬಳಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಎಂಬ ಕತ್ತೆ "ಎಲ್ಲಾ ಹಂದಿಗಳಷ್ಟೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಬಲ್ಲದು".<ref>ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ (1946) ಬರೆದ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಲಂಡನಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ p. 21.</ref> ಇದು, ಆ ವ್ಯಾನ್ "ಆಲ್ಪರ್ಡ್ ಸಿಮ್ಮಂಡ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ ಸ್ಲಾಟರ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಲು ಬಾಯಿಲರ್" ಎನ್ನುವ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಈ ವ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯಾನಿನ ಹಳೆಯ ಮಾಲಿಕರು ಬರೆಸಿದ್ದ ಬರವಣಿಗೆ ಅಳಿಸುವ ಹಾಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಣ್ಣಹೊಡೆಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದನು. ಈತ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯ ನಡುವೆಯೂ, ಬಾಕ್ಸರ್ ಹೇಗೆ [[ಸತ್ತ]] ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಕ್ಸರ್ ಸಾವಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ, ಹಂದಿಗಳು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸ್ಕಿ ಖರೀದಿಸಿದವು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ ಉರಳುತ್ತದೆ, ಹಂದಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು, ಕೋಲು ಹಿಡಿಯಲು, ಹಾಗು ಉಡುಪು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಯುತ್ತವೆ. ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸೂಕ್ತಿಗೆ: "ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಮ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮ" ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರು ನಪೊಲಿಯನ್ ನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಎರಡು "ಲೋಕಗಳ" ನೌಕರರ ವಿರುದ್ಧದ ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೀತಿ,ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಫಾರ್ಮಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲಿನ "ಮ್ಯಾನರ್ ಫಾರ್ಮ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಂದಿಗಳ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪೋಕರ್(ಇಸ್ಪೀಟು) ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್. ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್,[[ಏಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಡ್ಸ್]] ಆಡುವಾಗ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಾತಿನ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಚಕಮಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಂದಿಗಳ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಮುಖಗಳು ಎರಡೂ ಹೋಲುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಅನಿಮಿಲಿಸಂ === ಅನಿಮಿಲಿಸಂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 1910 ರಿಂದ 1940ನೆ ದಶಕದ ನಡುವಿನ [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್)]] [[ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ (ಅಲೆಗಾರಿಕಲ್)]]. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ರಷ್ಯಾದ]] ಕ್ರಾಂತಿಯಕಾರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸರಕಾರ ಹೇಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹಂದಿ [[ಓಲ್ಡ್ ಮೇಜರ್]] ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಸ್ನೋಬಾಲ್]], [[ನಪೊಲಿಯನ್]], ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಎಂಬ ಹಂದಿಗಳು, ಓಲ್ಡ್ ಮೇಜರ್ ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು [[ಜೀವನ ಕ್ರಮವಾಗಿಸುತ್ತವೆ]], ಇಂತಹ ಜೀವನಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವರು ವಿಧಿವಿಹಿತವಾಗಿ ಅನಿಮಲಿಸಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ಬಳಿಕ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಮನುಷ್ಯರ ದುರಾಚಾರಗಳನ್ನು (ಕುಡಿಯುವುದು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸೋಮಾರಿಗಳಂತೆ ಮಲಗುವುದು, ವ್ಯಾಪಾರ) ಮಾಡತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್, ಆತ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಕಮುನಿಸ್ಟ್ ತತ್ವವನ್ನು, ಹೇಗೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸರಕಾರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿದ್ದಿ, ಅದನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತನದ (ಕಾಪಿಟಲಿಸಂ) ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು, ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳು ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಅನಿಮಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ [[ಕಾನೂನುಗಳ]] ಹಾಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು, [[ಮನುಷ್ಯರ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು]] ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಲು; ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ದುರ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ,ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಒಂದು ಮೂಲ ಉಕ್ತಿ: "ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಎರಡು ಕಾಲು ಕೆಟ್ಟದ್ದು!", (ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಲುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು; ರೆಕ್ಕೆಗಳು ತಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಹೊರತು ಕುತಂತ್ರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಹೀಗಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಲುಗಳ ಹಾಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ವಾದಿಸಿದನು), ಇದನ್ನು ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಹೇಳಿ ಗುಂಪಿನ ಗಮನವನ್ನು, ಹಂದಿಗಳ ಸುಳ್ಳಿನ ಸರಮಾಲೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿನ(ಮೂಲದ) ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳು: # ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ ಅದು ಶತ್ರು # ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಅಥವಾ ರೆಕ್ಕೆಯಿರುವ ಯಾವುದೆ ಆಗಲಿ ಅದು ಮಿತ್ರ. # ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಉಡುಪನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. # ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. # ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಮದ್ಯಸಾರ ಕುಡಿಯಕೂಡದು. # ಯಾವದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. # ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸಮ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಯಿದ್ದ ಹಂದಿಗಳು, ಫಾರ್ಮ್ ನ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪರಿಪೂರ್ಣ [[ಆಧಿಕಾರದಿಂದಾಗಿ]] [[ಭ್ರಷ್ಟರಾಗ]] ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಹಂದಿಗಳು [[ಕಾನೂನು]] ಮುರಿದರೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಅಪಾದನೆ ಬರದ ಹಾಗೆ ಈ ಅನುಶಾಸನಗಳಿಗೆ, [[ಸ್ಕ್ವೀಲರ್]] ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಯಾವುದೆ ಪ್ರಾಣಿ ಮದ್ಯಸಾರ ಕುಡಿಯಕೂಡದು" ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ "ಜಾಸ್ತಿ" ಎಂದು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ "ಹೊದ್ದಿಕೆಯಿರುವ" ಎಂದು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ). ಕೊನೆಗೆ, ಹಳೆ ಕಾನೂನುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯ "ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಮ, ''ಆದರೆ ಕೆಲವು ಇತರರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸಮ'' " ಮತ್ತು "ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು ಉತ್ತಮ, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಇನ್ನೂ ''ಉತ್ತಮ'' !" ಎಂಬಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಹಂದಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ಹಾಗೆಯೆ ಆಗತೊಡಗಿದವು. == ಪಾತ್ರಗಳು == ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು, [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ]] ("[[ಅನಿಮಲಿಸಂ]]"), [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ]] ಸರಕಾರ, ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯರ ಹೆಡ್ಡುತನವನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್, [[ಲಿಯೋನ್ ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿ]] ಯ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಹಂದಿಗಳ ನಾಯಕನಾದ ನಪೊಲಿಯನ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸಂಕೇತ. === ಹಂದಿಗಳು === ; [[ಓಲ್ಡ್ ಮೇಜರ್]] : ಇದು ಬಹಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವ [[ಮಿಡಲ್ ವೈಟ್ ಹಂದಿಯ]] ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಂದಿ. ಇದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ 12ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಒಂದು ಆರ್ಥವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈತ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನ]] ಆಧಾರವಾದ [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಂ]] ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾದ [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]](ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಿ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹದು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.) ಹಾಗು [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್]] ([[ಲೆನಿನಿನ ರಕ್ಷಸಿ ಇಟ್ಟಿದ ಶವದ]] ಹಾಗೆ, ಈತನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನು ಸರ್ವಾಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಇಬ್ಬರ ಸಂಕೇತವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಹಿಚನ್ಸ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ: ಲೆನಿನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಬ್ಬರೆ ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ, [ಅಂದರೆ ಸ್ನೋಬಾಲ್). ಆಥವಾ, ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ [...], ಲೆನಿನ್ ಇಲ್ಲವೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲೂ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು".<ref name="Hitchens">{{cite|last=Hitchens|first=Christopher|title=Why Orwell Matters|publisher=[[Basic Books]]|pages=186–187|ISBN=978-0465030491|date=17 September 2002}}</ref> ; [[ನಪೊಲಿಯನ್(ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್)|ನಪೊಲಿಯನ್]] : "ಇದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ನೋಡಿದರೆ ಭಯವಾಗುವ ಬೆರ್ಕ್ ಷೈರ್ ಹಂದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೆ [[ಬೆರ್ಕ್ ಷೈರ್]] ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು".<ref>[[ಆರ್ವೆಲ್, 1979, ಎರಡನೇ ಆಧ್ಯಾಯ, p.15]]</ref> ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೂರ ಹಾಗು ದುರುಳ-ನಪೊಲಿಯನ್; ಇವನು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನಿನ]] ಸಂಕೇತ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಜೆಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಬೆಲ್ ಎಂಬ ನಾಯಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ನಾಯಿಮರಿಗಳನ್ನು, ಕ್ರೂರವಾದ [[ರಹಸ್ಯ ಪೋಲಿಸಿನ]] ಹಾಗೆ ಬೆಳಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಾಯಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಾಗಿ ಈತ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಫಾರ್ಮಿನಿಂದ ಓಡಿಸಿದ ತರುವಾಯ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಪೂರ್ಣ ಆಧಿಕಾರ ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ, ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಮಾಡುವ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಾಯಿಗಳಿಂದ ಬೆದರಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೆದರಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇವೆಲ್ಲದರೆ ಜೊತೆಗೆ, ಇವನು ಮೂಲದ ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಹಾಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತಾನೆ. ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಂಗಡಿಗರು, ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಕಲಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದರು, ಅವರ ಹಾಗೆಯೆ ಅವರುಗಳು ವರ್ತಿಸ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. : ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಅವತರಿಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಪೊಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ''{{lang|fr|César}}'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು, ಫ್ರೆಂಚಿನಲ್ಲಿ [[ಸೀಸರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Dav">[[ಡೇವಿಸನ್ 2000]]</ref> ಆದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷಾಂತರ ಇವನನ್ನು ''{{lang|fr|Napoléon}}'' ಎಂದೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="NapoleonInFrench">{{Cite book |publisher=Edition Gallimard|collection=Folio|isbn=978-2-07-037516-5|date=1981|author=Jean Quéval |title=La ferme des animaux|url=https://archive.org/details/lafermedesanimau0000geor}}</ref> ; [[ಸ್ನೋಬಾಲ್ (ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್)|ಸ್ನೋಬಾಲ್]] : ಇವನು ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ವೈರಿ ಮತ್ತು ಜೋನ್ಸ್ ನ ಪದಚ್ಯುತಿಯ ನಂತರ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಮೊದಲ ನಾಯಕ. ಇವನು ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಲಿಯಾನ್ ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿ]] ಯ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ, ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿ ಬಗೆಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ್ನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇದು [[ಮೆನ್ಷೆವಿಕ್]] ನ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಕೂಡ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಈತನ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೊದಲ ಸುಗ್ಗಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಈತ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಶ್ಚಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಇವನನ್ನು ಫಾರ್ಮಿನಿಂದ ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಫಾರ್ಮಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲರು ಸಮನಾವಾಗಿರುವಂತಹ ([[ಇಗ್ಯಾಲಿಟೇರಿಯನ್]]) ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ನಾಯಿಗಳು ಆತನನ್ನು ಫಾರ್ಮಿನಿಂದ ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಈತನ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಸಲ್ಲದ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಈತ ಬಹಳ ಭ್ರಷ್ಟ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ನಪೊಲಿಯನ್, ಫಾರ್ಮಿನ ವ್ಯವ್ಯಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ವದ್ದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ; [[ಸ್ಕ್ವೀಲರ್(ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ )|ಸ್ಕ್ವೀಲರ್]] : ಇದು ಚಿಕ್ಕ,ಬಿಳಿ,ದಪ್ಪಗೆ ಕೊಬ್ಬಿದ್ದ ಹಂದಿ. ಇದು ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಬಲಗೈಬಂಟ ಹಾಗು ಅವನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚಾರ ಮಂತ್ರಿ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಒಬ್ಬ ಮಾತಿನ ಮಲ್ಲ. ಈತ ತನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ್ದಲೆ ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯೆಂದು ಸರ್ಮಥಿಸಿ, ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ವಾದವನ್ನು ಜಟಿಲ ಮಾಡಿ ಸೀಮಿತಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಗೊಂದಲಮಾಡಿ, ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : ಹಂದಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಲತ್ತಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಆತನ ಮಾತನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಸಂದೇಹಿಸಿದಾಗ, ಆತ ಫಾರ್ಮಿನ ಮಾಲಿಕನಾದ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೋನ್ಸ್ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೆದರಿಸಿ, ಹಂದಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕ್ವೀಲರ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಬದುಕು ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಆಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಹಾಯಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮೊದಲಿನ ಬದುಕಿನ ನೆನಪುಗಳು ಮಾಸಿಹೋಗಿದೆ; ಹೀಗಾಗಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈತ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ (ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ) ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಹಂದಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ; ಮಿನಿಮಸ್ : ಇದು ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಕವಿ; ಬೀಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸದ ಮೇಲೆ ಇದು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಬರೆಯುತ್ತದೆ. ; ಹಂದಿ ಮರಿಗಳು(ದಿ ಪಿಗ್ಲೆಟ್ಸ್) : ಇವುಗಳನ್ನು ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ(ಆದರೂ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಲ್ಲ). ಇವುಗಳು, ನಪೊಲಿಯನ್ ಅಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವದ ಅನ್ವಯ, ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಇಡಾಗುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂತತಿ. ; ಕಿರಿಯ ಹಂದಿಗಳು (ದಿ ಯಂಗ್ ಪಿಗ್ಸ್) : ನಾಲ್ಕು ಕಿರಿಯ(ಚಿಕ್ಕ) ಹಂದಿಗಳು ಫಾರ್ಮ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಪೊಲಿಯನ್ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಸುಮ್ಮನಿರಸಲಾಗಿಸಿ ನಂತರ ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ; ಪಿಂಕ್ ಐ : ಇದು ಒಂದು ಆಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಸಿನ (ಮೈನರ್) ಹಂದಿ, ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಒಂದೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ; ನಪೊಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ವದಂತಿಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಆಹಾರ ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ದೃಢಿಕರಿಸಲು ಇದು ಮೊದಲು ರುಚಿ ನೊಡುತ್ತದೆ. === ಮನುಷ್ಯರು === ; [[ಜೋನ್ಸ್(ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್)|ಮಿಸ್ಟರ್. ಜೋನ್ಸ್]] : ಫಾರ್ಮಿನ ಮೊದಲಿನ ಮಾಲೀಕ ಜೋನ್ಸ್. ಆತನು ಮಹಾಕುಡುಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಷ್ಟು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಸರಿಯಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾದಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಏಳುತ್ತವೆ. ಜೋನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದವರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಫಾರ್ಮನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ, ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕೌಶೆಡ್ ನಲ್ಲಿ (ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಾಗಿ ಕದನ) ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ; ಫ್ರೆಡಿರಿಕ್ : ಈತ, ಪಿಂಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಎನ್ನುವ ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಇಡಲಾಗಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಮಾಲೀಕ. ಈತ ಖೋಟಾ ನೋಟು ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮರವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಆತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಕೊನೆಗೆ ಈತನನ್ನು ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ (ಗಾಳಿ ಗಿರಗಟ್ಟಲೆಗಾಗಿ ಕದನ) ಸೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಒಲೆಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆತ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಥೆಗಳಿದ್ದವು. ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನಿನ ಫಾಕ್ಸ್ ವುಡ್ ಫಾರ್ಮ್ ಗಿಂತ ಪಿಂಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಗ್ಗೆಳಿಕೆಯಿತ್ತು. ಫ್ರೆಡಿರಿಕ್, ನಪೊಲಿಯನ್ ನೊಂದಿಗೆ, ಮರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ "ಮೈತ್ರಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ನಂಬಿಕೆದ್ರೊಹ ಮಾಡಿ, ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ; [[ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್ (ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್)|ಮಿಸ್ಟರ್. ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್]] : ಈತ, ಫಾಕ್ಸ್ ವುಡ್ ಎಂಬ ಪಕ್ಕದ ಫಾರ್ಮಿನ ಆತಿ ಕಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರದ ಆದರೆ ಕಪಟತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾಲೀಕ. ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಕಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ನಪೊಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರು ಏಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಡ್ಸ್ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆಟ)ಎಂಬ ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಡ್ರಾ(ಸಮ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದನಂತರ ಜೋರಾಗಿ ಜಗಳವಾಡತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಫಾಕ್ಸ್ ವುಡ್, ಪಿಂಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗಿಂತ ದೊಡ್ದಾದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ; ಮಿಸ್ಟರ್. ವೈಂಪರ್ : ಈತ, ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಗೂ ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಸೌಹಾರ್ಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಪೊಲಿಯನ್ನನಿಂದ ನೇಮಕವಾಗಿರುವವನು. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಖರೀದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ವೈಂಪರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಇದು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಕೆಲಸವೆ ಆಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಗೆ ಬೇಕಾದ ಅವಯವಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಸಾರದಂತಹ, ಭೋಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಸಲು ವೈಂಪರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. === ಕುದುರೆಗಳು(ಈಕ್ವೈನ್ಸ್) === ; [[ಬಾಕ್ಸರ್(ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ )|ಬಾಕ್ಸರ್]] : ಬಾಕ್ಸರ್ ಎನ್ನುವುದು ನಿಷ್ಠ, ಕರುಣಾಮಯಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾದ ಕುದುರೆಯ ಹೆಸರು. ಈತನು ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಬಹಳ ಮುಗ್ಧನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈತ ಯಾವಾಗಲೂ "ನಾನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುತ್ತೇನೆ" ಹಾಗು ಭ್ರಷ್ಟತನದ ಹೊರತಾಗಿಯು " ನಪೊಲಿಯನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ; ಕ್ಲೊವರ್ : ಕ್ಲೋವರ್ ಎನ್ನುವುದು ಹೆಣ್ಣು ಕುದುರೆ, ಇದು ಬಾಕ್ಸರ್ ನ ಸಂಗಾತಿ; ಈಕೆ ಬಾಕ್ಸರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಗಮನಕೊಡುತ್ತಾಳೆ; ಆಕೆ ಇತರೆ ಕುದುರೆಗಳ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡತಿಯ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸುತಿತ್ತು. (ಮರಿಬಾತುಗಳಂತಹ(ಡಕ್ಲಿಂಗ್) ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಆಕೆ ಓಲ್ಡ್ ಮೇಜರ್ ಭಾಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲು ಮತ್ತು ಗೊರಸುಗಳಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ). ; ಮೊಲಿ : ಮೊಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಹಿತದ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಚಿಂತಿಸುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಿಳಿಯ ವೇನ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಕುದುರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೂದಲಿಗೆ ರಿಬ್ಬನ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು, ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಮುದ್ದು ಮತ್ತು ಪಾಲನೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷಕೊಡುವ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈಕೆ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಫಾರ್ಮ್ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಈಕೆಯ ಪ್ರಾಸ್ತಪ ಒಂದೆಒಂದು ಬಾರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ; [[ಬೆಂಜಾಮಿನ್(ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್)|ಬೆಂಜಾಮಿನ್]] : ಬೆಂಜಾಮಿನ್, ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕತ್ತೆ. ಅತಿ-ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬದುಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಡುಕಿನ ಸ್ವಭಾವವಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಓದುಬಲ್ಲ ಕೆಲವೇಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Orwell 1946 40">{{cite book |last=Orwell |first=George |authorlink=George Orwell |title=Animal Farm |url=https://archive.org/details/bwb_Y0-AAH-916 |year=1946 |publisher=The New American Library |location=New York |page=[https://archive.org/details/bwb_Y0-AAH-916/page/40 40]}}</ref> ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಬಾಕ್ಸರ್ ನ ಆಪ್ತಗೆಳೆಯ. ಬೆಂಜಾಮಿನಿನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಂದಿಗಳ ಭ್ರಷ್ಟಚಾರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಿದರೂ ಕೂಡ,ಇದು ಬೇರೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚೆರಿಕೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೆ ಸುಖವಾಗಿದ್ದೆಯೊ ಅಥವಾ ನಂತರವೊ ಎಂದು ಬೆಂಜಾಮಿನಿನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಸಿದಾಗ, ಬೆಂಜಾಮಿನ್ "ಕತ್ತೆಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲ ಬದಕುತ್ತವೆ, ನೀವು ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕತ್ತೆ ಸಾಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸದಾ ಸಂದೇಹಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಹಳ ನಿರಾಶವಾದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು "ಜೀವನ ಯಾವಾಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸದಾ ಹೇಳುತಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ, ಇದು ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಬುದ್ದಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು, ಇದಕ್ಕೆ "ಎಲ್ಲಾ ಹಂದಿಗಳ ಹಾಗೆಯೆ ಓದಲು ಬರುತ್ತದೆ".<ref name="Orwell 1946 40"/> === ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು === ; ಮುರಿಯಲ್ : ಇದೊಂದು ವಯಸ್ಸಾದ ಬುದ್ದಿವಂತ ಮೇಕೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ನೇಹವಿತ್ತು. ಈಕೆ, ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಗಳ ಹಾಗೆ ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಓದಬಲ್ಲ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು (ಈಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಮೊದಲು ಓದಬೇಕಿತ್ತು, ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು). ಈಕೆ, ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕ್ಲೋವರ್ ಗೆ ಪತ್ತೆಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ; ನಾಯಿಮರಿಗಳು (ದಿ ಪಪಿಸ್) : ಜೆಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಬೆಲ್ ನ ಮರಿಗಳಾದ ಇವುಗಳನ್ನು, ನಪೊಲಿಯನ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮರಿಗಳನ್ನು ನಪೊಲಿಯನ್ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿರುವ ದಾರ್ಷ್ಟ್ಯ ತುಂಬಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಾಲ್ಕು ಕಿರಿಯ ಹಂದಿ, ಒಂದು ಕುರಿ ಹಾಗು ಆನೇಕ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಕ್ಸರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಈ ನಾಯಿಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಲು ನೋಡುತ್ತವೆ. ಬಾಕ್ಸರ್ ತನ್ನ ಗೊರಸಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಂದು ನಾಯಿಮರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಾಯಿ ಮರಿ ದಯೆತೋರಿಸಲು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಗ, ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬಾಕ್ಸರ್ ನಾಯಿ ಮರಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ; ಮೋಸಸ್ - ಕಾಗೆ (ರೇವನ್) : ಫಾರ್ಮಿಗೆ ಯಾವಾಗಲಾದರೊಮ್ಮೆ ಈ ಮುದಿ ಕಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಫಾರ್ಮ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮೋಡಗಳ ಆಚೆಗಿನ ಶುಗರ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪರ್ವತ ಎಂಬ ಅದ್ಬುತ ಜಾಗದ ಕುರಿತು ಆನೇಕ ಮನರಂಜನೀಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಉಲ್ಲಾಸಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಈ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಚರ್ಚಿನ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಆರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ. ಶುಗರ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪರ್ವತ, ಸ್ವರ್ಗದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.sparknotes.com/lit/animalfarm</ref> ಈತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಶುಗರ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ (ಅವುಗಳ ಕೆಲಸದ ಬದಲು)ಕಡೆ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಈತ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈತ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ತಾನು ಅವುಗಳ ಸಮನಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೆ, ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಮ ಎಂದಾದ ಮೇಲೆ ಇವನು ಫಾರ್ಮಿನಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಈತ ಫಾರ್ಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಶುಗರ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪರ್ವತವಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮೋಸಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಂದಿಗಳ ನಿಲುವು ಕುರಿತು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಂದಿಗಳು ಮೋಸಸ್ ನ ಮಾತುಗಳು ಆರ್ಥರಹಿತವೆಂದು ಜರಿದರೂ ಕೂಡ, ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಂದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂದೇಹಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುದೆ ರೀತಿಯ ದಂಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡದೆ, ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಶುಗರ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸುಖದೊರಕುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಕಡೆಗೆ, ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಹಂದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೊವರ್, ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಸಸ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ; ಕುರಿಗಳು (ದಿ ಶೀಪ್) : ಅವುಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದದೂ ಕೂಡ ನಪೊಲಿಯನ್ನನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ(ಕುರುಡುತನದಿಂದ) ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆವುಗಳು "ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಎರಡು ಕಾಲು ಕೆಟ್ಟದ್ದು" ಎನ್ನುವ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಆವಾಗಾವಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ,ಹಂದಿಗಳು ಎರಡು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಓಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತ ಮೇಲೆ ಏಳು ಅನುಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳು "ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ಕೂಗತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳದ ಹಾಗೆ ಇವುಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಂದಿಗಳು ನಂಬಬಹುದಿತ್ತು. ; ಕೋಳಿಗಳು (ದಿ ಹೆನ್ಸ್) : ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾರಲು ಬಯಸಿದ್ದ, ಮೇಲಾಧಿಕರಿಗಳಿಗೆ (ಹಂದಿಗಳು) ಒಪ್ಪಿಸುವ ಬದಲು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾದಾಗ, ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಸಿಗುವವರೆಗೂ ನಪೊಲಿಯನ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾನೆ. ; ಹಸುಗಳು (ದಿ ಕೌವ್ಸ್) : ಹಸುಗಳ ಹಾಲು ಕರೆಯುವುದನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡ ಹಂದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಹಾಲನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಹಾಲಿನಿಂದ ಹಂದಿಗಳು ತಮಗೆಂದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾಲ್ಟನ್ನು(ಪಿಗ್ ಮಾಶ್) ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ; ಬೆಕ್ಕು (ದಿ ಕ್ಯಾಟ್) : ಇದು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಕೊಡುವ ಕಾರಣಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, "ಅದೂ ಎಷ್ಟು ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತಾನಾಡುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಅದರ ಮಾತನ್ನು ನಂಬದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ". {{Citation needed|date=April 2010}} ಈಕೆಗೆ ಫಾರ್ಮಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಕೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} == ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನಲೆ == [[ಸ್ಪೇನಿನ ಅಂತರ್ಕಲಹದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ಗಾದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿಪಿತನಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು 1943 ಮತ್ತು 1944ರಲ್ಲಿ ಬರೆದನು. ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ 1938ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''[[ಹೋಮೆಜ್ ಟು ಕ್ಯಾಟೊಲೊನಿಯ]]'' ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ಸ್ಪೇನಿನ ಅಂತರ್ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಯುಕರೇನಿನ 1947ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿ ಕಮುನಿಸ್ಟ್ ಆನಾಚಾರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ "ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂಲತ: [[ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ (ಸಮಾಜವಾದಿ)]] ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್|ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಆಪವಿತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಎಣಿಸಿದ ಆರ್ವೆಲ್ ಗೆ ಇದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಬೇಕೆಂದು ಇದು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಿತು.<ref name="GO47">[[ಆರ್ವೆಲ್ 1947]]</ref> ಅದೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ವೆಲ್ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಾಗೆ ಏಕೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="GO47"/> {{quote|...I saw a little boy, perhaps ten years old, driving a huge carthorse along a narrow path, whipping it whenever it tried to turn. It struck me that if only such animals became aware of their strength we should have no power over them, and that men exploit animals in much the same way as the rich exploit the proletariat.}} ಆರ್ವೆಲ್ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.{{Why|date=January 2010}} ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾಶಕರು ಒಲ್ಲೆ ಎಂದರು; ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಒಬ್ಬ ಮೊದಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ [[ಇನ್ಪರ್ಮೇಷನ್ ಮಂತ್ರಾಲಯದೊಂದಿಗೆ]] ಸಮಾಲೋಚಿಸದ ನಂತರ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.<ref name="Dag 2004">[[ಡಾಗ್ 2004]]</ref><ref>[[ಆರ್ವೆಲ್ 1976 ಪುಟ 25 La libertà di stampa|ಆರ್ವೆಲ್ 1976 ಪುಟ 25 ''La libertà di stampa'']]</ref> ಕೊನೆಗೆ, [[ಸೆಕೆರ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಬರ್ಗ್]] 1945ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಮಾಡಿದರು. == ಮಹತ್ವ == [[ಚಿತ್ರ:Animalism flag.svg|thumb|ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೊಂಬು(ಹಾರ್ನ್) ಮತ್ತು ಗೊರಸಿನ (ಹೂಫ್) ಬಾವುಟವು, ಸುತ್ತಿಗೆ(ಹಾಮರ್) ಮತ್ತು ಕುಡುಗೋಲಿನ(ಸಿಕಲ್)ಮೇಲೆ ಅಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಮತ್ತು ''[[ನೈನ್ಟೀನ್ ಏಟಿ ಫೋರ್]]'' ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳು 1989ರ ''[[ಡೆ ವೆಂಡೆ]]'' ರವರೆಗೂ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾದ [[ಸಾಮಿಸಡಾಟ್]] ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>[http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Farm_der_Tiere&amp;oldid=57516949 ಜರ್ಮನ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕರು ]</ref> (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್: ಮುಂಚಿನ, ಪೂರ್ವ ಯೊರೋಪಿನ ಕಮುನಿಸ್ಟ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು; ಡೆ ವೆಂಡೆ: ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದ, ಇದರ ಅರ್ಥ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲ) ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ (ಗಾಳಿ ಗಿರಿಗಟ್ಟಲೆಗಾಗಿ ಕದನ) '' ಘಟನೆಯನ್ನು ಸಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾಲ್ "ಕಥಾಹಂದರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕರಣ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>ಸಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾಲ್, ''ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ '' (1981), 124.</ref> ಹಾರ್ಲಡ್ ಬ್ಲೂಮ್ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ (ಗಾಳಿ ಗಿರಿಗಟ್ಟಲೆಗಾಗಿ ಕದನ): [[ವಾಲ್ಮಿಯ]] ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ತಂದ 1792ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಷ್ಯಯನ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು [[ಬ್ರನ್ಸ್ ವಿಕ್ ನ ಡ್ಯೂಕ್]] [[ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ]] ಘಟನೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="Harold Bloom 2007">ಹರಾಲ್ಡ್ ಬ್ಲೂಮ್, ''ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ '' (2007), 148.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪೀಟರ್ ಎಡಗರ್ಲಿ ಫಿರ್ಚೊವ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಹಾಬಲಿ ಡೇವಿಸನ್ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿರುವ ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯುದ್ದಗಳು [[ಗ್ರೇಟ್ ಪಾಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ವಾರ್]]([[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]),<ref name="Peter Edgerly Firchow 2008">ಪೀಟರ್ ಎಡಗರ್ಲಿ ಫಿರ್ಚೊವ್, ''ಮಾಡರ್ನ್ ಯುಟೋಪಿಯನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಹೆಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್ ಟು ಐರಿಸ್ ಮುರ್ಡೊಕ್'' (2008), 102.</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಗ್ರಾಡ್ (ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಸಮರ)]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ಕೋ (ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮರ)]] ವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Peter Hobley Davison 1996">ಪೀಟರ್ ಹಾಬಲಿ ಡೇವಿಸನ್, ''ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್'' (1996), 161.</ref> ಪ್ರೆಸ್ಟವಿಕ್ ಹೌಸ್ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಗೆಂದು ಇರುವ ''ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಪ್ಯಾಕ್'' ನಲ್ಲಿ (ಚಟುವಟಿಕೆ ಆಧರಿಸಿದ ಕಲಿಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿ)ಕೂಡ "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ (ಗಾಳಿ ಗಿರಿಗಿಟ್ಟಲೆಗಾಗಿ ಕದನ)ಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಏನು ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಕೂಡ, ಇದನ್ನು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಜಾರ್ಜೆ ಆರ್ವೆಲ್, ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ - ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಪ್ಯಾಕ್ '' (Prestwick House, Inc., 2004), T-3, T-23, S-23.</ref> ಈ ಯುದ್ದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಡಿರಿಕ್ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಕೊರೆದು, [[ಸಿಡ್ಡಿಮದ್ದುಗಳನ್ನು]] ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ನಡುವೆಯು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಮಾಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆರ್ವೆಲ್ ಮೊದಲಿನ "ನಪೊಲಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದವು" ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ "ನಪೊಲಿಯನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದವು" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>ಜೋಸೆಫ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಚನರ್, ''ಅಂಡರ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಐಸ್ '' (1996), 286.</ref> ''ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕೌಶೆಡ್ (ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಾಗಿ ಕದನ)'', [[ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ]] ದ ಮೇಲಿನ 1918ರ ಆಕ್ರಮಣ,<ref name="Peter Hobley Davison 1996"/> ಹಾಗು [[ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಕಲಹದಲ್ಲಿ]] [[ವೈಟ್ ರಷ್ಯನ್]] ರ ಸೋಲನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Peter Edgerly Firchow 2008"/> == ಪ್ರಕಾಶಕರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನ == [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ದದ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಸೋವಿಯತ್ ವಿರೋಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಮಾಮೂಲಿನ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ [[ಗೊಲ್ಲಾಂಸ್]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆರ್ವೆಲ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ಫೇಬರ್ ಅಂಡ್ ಫೇಬರ್]] ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು, ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ [[ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್]] (ಇವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.) ಕೂಡ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಎಲಿಯಟ್ ಆರ್ವೆಲ್ "ಒಳ್ಳೆಯ ಬರವಣಿಗೆ" ಮತ್ತು "ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ" ಯನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಪತ್ರಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, "ಇದು ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಟ್ರೊಟ್ಸ್ಕಿಯ ಬೆಂಬಲದಂತೆ (ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿಐಟ್) ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ", ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಸಹಮತಿಯಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲಿಯಟ್ ತಮ್ಮ "ಈ ನಿಲುವು ಸಮಂಜಸವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಫಾರ್ಮಿನ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಹಂದಿಗಳು ಸಮರ್ಥ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಎಲಿಯಟ್ "ಈಗ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದು..... ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಜವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತ(ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ) ಅಲ್ಲ; ಬದಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವ ಹಂದಿಗಳು" ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ವಾದ ಮಂಡಿಸಬಹುದು, ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref name="Eliot">ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ರುಕ್ಸ್, "[http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article5993099.ece ಟಿಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್ಸ್ ಸ್ನಾರ್ಟ್ ಆರ್ಫ ರಿಜೆಕ್ಷನ್ ಫಾರ್ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809084636/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article5993099.ece |date=2011-08-09 }}", ''ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್ '', 29 ಮಾರ್ಚಿ 2009.</ref><ref>{{cite news|url=http://archive.timesonline.co.uk/tol/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1969-01-06-09-004&pageId=ARCHIVE-The_Times-1969-01-06-09|title=T.S. Eliot and Animal Farm: Reasons for Rejection|last=Eliot|first=Valery|date=6 January 1969|work=Full text of the T.S. Eliot rejection letter|publisher=[[The Times]]|accessdate=2009-04-08|location=London|archive-date=2009-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015180725/http://archive.timesonline.co.uk/tol/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1969-01-06-09-004&pageId=ARCHIVE-The_Times-1969-01-06-09|url-status=dead}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕಾಶಕ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಮೊದಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಇನ್ಪರ್ಮೇಷನ್ ಮಂತ್ರಾಲಯ]] ಕೊಟ್ಟ ಆಧಿಕೃತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="bbc">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7719633.stm |title=The whitewashing of Stalin|publisher=''BBC News''|date=2008-11-11}}</ref> ಆದರೆ, ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರನನ್ನು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್]] ದೇಶದ ಒಬ್ಬ [[ಗೂಢಾಚಾರನೆಂದು]] ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[[ಟೇಲರ್ ಪುಟ 337]]; ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಮೂರ್ ಎನ್ನುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ ಲಿಯಾನಾರ್ಡ್ ಮೂರ್ ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಕ "ಜೊನಾಥನ್ ಕೇಪ್, ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಇನ್ಫೆರ್ಮೇಷನ್ ಮಂತ್ರಲಾಯದ ಹಿರಿಯ ಆಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷಪಾತವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವರ್ಗವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಅವಮಾನಿಕಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ 'ಪ್ರಮುಖ ಆಧಿಕಾರಿ' ಯ ಹೆಸರು [[ಪೀಟರ್ ಸ್ಮೊಲೆಟ್]] ಎಂದು ನಂಬಲು ಸಾಕಷ್ಟ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಇವನೊಬ್ಬ ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದ ಗೂಢಾಚಾರನೆಂದು ನಂತರ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.</ref> ಇದಾದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಕಾಶಕ ಆರ್ವೆಲ್ ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:<ref name="bbc"/> {{quote|If the fable were addressed generally to dictators and dictatorships at large then publication would be all right, but the fable does follow, as I see now, so completely the progress of the Russian Soviets and their two dictators [Lenin and Stalin], that it can apply only to Russia, to the exclusion of the other dictatorships. Another thing: it would be less offensive if the predominant caste in the fable were not pigs. I think the choice of pigs as the ruling caste will no doubt give offense to many people, and particularly to anyone who is a bit touchy, as undoubtedly the Russians are.}} == "ದಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೆಸ್" (ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) == ಅರ್ವೆಲ್ ಮೊದಲು ಬರೆದಿದ್ದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ತಾನೆ ಹೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಸ್ವಯಂ-ವಿಮರ್ಶೆ]] ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷಿನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ USSR ಮೇಲಿನ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದರು, ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. "ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಸ್ವಯಂ-ವಿಮರ್ಶೆ]] (ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ) ದುರಂತವೆಂದರೆ ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರೇರಿತ.... ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ(ಪತ್ರಿಕೆ) ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸರಕಾರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎನ್ನುವ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಇದೊಂದು ರೀತಿಯ ಒಳಒಪ್ಪಂದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ." ಮೊದಲಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಜಾಗವಿತ್ತಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="Dag 2004"/> ಜೂನ್ 2009ರವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.<ref>[[ಬೇಲಿ83221]] (ಬೇಲಿ83221 ಇನ್ಕ್ಲೂಡ್ಸ್ ಎ ಪ್ರಿಫೇಸ್ ಅಂಡ್ ಟೂ ಸಿಟಿಸ್: 1995-08-26 ದಿ ಗಾರ್ಡಿಅನ್ ಪುಟ 28; 1995-08-26 ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮನ್ ಅಂಡ್ ಸಸೈಅಟಿ 8 (366): 11. ISSN: 0954-2361)</ref> ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ನ ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೆ ಪೀಠಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಸೆಕರ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಪ್ರಕಾಶಕರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದ ಕರಡಚ್ಚು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿಗೆ ಜಾಗಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಗೊತ್ತಿರದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃಬದಲಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="GOIT15">[[ಆರ್ವೆಲ್ ಪುಟ 15]]. ಬೆರ್ನಾಡ್ ಕ್ರಿಕ್ ರ ಪೀಠಿಕೆ</ref><ref name="TFOTP">ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್: ''[http://www.orwell.ru/library/novels/Animal_Farm/english/efp_go ದಿ ಫ್ರಿಡಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೆಸ್ - 'ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್' ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಮುನ್ನುಡಿ.]'' 1945</ref> ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, 1972ರಲ್ಲಿ ಇಯಾನ್ ಅಂಗಸ್ ಎನ್ನುವವನಿಗೆ "ದಿ ಫ್ರಿಡಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೆಸ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮೂಲ ಬೆರಳಚ್ಚು ಪ್ರತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇದನ್ನು ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕ್ "ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳೇನು" ಎನ್ನುವ ಅವರ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1972<ref name="GOIT15"/> ರಲ್ಲಿ '' [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಲಿಟರರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="TFOTP"/> ಆರ್ವೆಲ್ ರವರ ಲೇಖನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ(ಪತ್ರಿಕೆ) ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಸರಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಿಡಿಯುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದನು.<ref name="TFOTP"/> ಇದೇ ಲೇಖನ 1976ರ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕ್ ರ ಬೇರೊಂದು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="GOIT15"/> ಇತರೆ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಇನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{Clarify|date=March 2010|reason=more details needed, were some actively refusing, unaware of the preface?}} == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Main|Animal Farm in popular culture}} ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ(ಟೆಲಿವಿಷನ್) ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿದೆ. == ರೂಪಾಂತರಗಳು(ಅಳವಡಿಕೆಗಳು) == ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಅನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[1954 ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಚಿತ್ರವು|1954 ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಚಿತ್ರವು]] ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[1999ರ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಚಿತ್ರವು|1999ರ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ '' ಚಿತ್ರವು]] ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ತಯಾರಿಸಿದ (ಟಿವಿ. ಲೈವ್ ಆಕ್ಷನ್) ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಕೃತಿಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದವು. 1954ರ ಅವತರಿಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಪೊಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಳಿಕ ಪದಚ್ಯುತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರೆ, 1999ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನಪೊಲಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ಬೀಳುವ ಹಾಗೆ, ಅಂದರೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ (ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್) ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಆವೃತ್ತಿಗಳು == * ISBN 0-451-51679-6 (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್, 1956, ಸಿಗ್ನಿಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್) * ISBN 0-582-02173-1 ([[ಪೇಪರ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್]], 1989) * ISBN 0-15-107255-8 ([[ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್]], 1990) * ISBN 0-582-06010-9 (ಪೇಪರ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್, 1991) * ISBN 0-679-42039-8 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 1993) * ISBN 0-606-00102-6 ([[ಪ್ರಿಬೌಂಡ್]], 1996) * ISBN 0-15-100217-7 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 1996, ವಾರ್ಷಿಕ ಆವೃತ್ತಿ (ಅನಿವರ್ಸರಿ ಎಡಿಷನ್)) * ISBN 0-452-27750-7 ([[ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್]], 1996, ವಾರ್ಷಿಕ ಆವೃತ್ತಿ (ಅನಿವರ್ಸರಿ ಎಡಿಷನ್)) * ISBN 0-451-52634-1 ([[ಮಾಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್]], 1996, ವಾರ್ಷಿಕ ಆವೃತ್ತಿ (ಅನಿವರ್ಸಿರಿ ಎಡಿಷನ್)) * ISBN 0-582-53008-3 (1996) * ISBN 1-56000-520-3 ([[ಕ್ಲಾತ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್]], 1998, ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ಷರದ ಆವೃತ್ತಿ (ಲಾರ್ಜ್ ಟೈಪ್ ಎಡಿಷನ್)) * ISBN 0-7910-4774-1 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 1999) * ISBN 0-451-52536-1 (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್, 1999) * ISBN 0-7641-0819-0 (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್, 1999) * ISBN 0-8220-7009-X ([[ಈ-ಪುಸ್ತಕ]], 1999) * ISBN 0-7587-7843-0 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 2002) * ISBN 0-15-101026-9 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 2003, ''ನೈನಟೀನ್ ಏಟಿ ಫೋರ್'' ಯೊಂದಿಗೆ ) * ISBN 0-452-28424-4 (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್, 2003, ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆವೃತ್ತಿ (ಸೆಂಟಿನಿಯಲ್ ಎಡಿಷನ್)) * ISBN 0-8488-0120-2 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್) * ISBN 0-03-055434-9 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್) ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ವಿತ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್ * ISBN 0-395-79677-6 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್) ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಅಂಡ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ರೀಡಿಂಗ್ಸ್, 1997 * ISBN 0-582-43447-5 (ಹಾರ್ಡ್ ಕವರ್, 2007) * ISBN 0-14-103349-5 (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್, 2007) ಜುಲೈ 17, 2009ರಂದು [[Amazon.com]] ತನ್ನ [[ಅಮೇಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್]] ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ಬರೆದಿರುವ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ '' ಮತ್ತು ''[[ನೈನಟೀನ್ ಏಟಿ ಫೋರ್]]'' ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಬಳಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹಕ್ಕು ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.<ref>[http://pogue.blogs.nytimes.com/2009/07/17/some-e-books-are-more-equal-than-others/ ಸಮ್ ಈ-ಬುಕ್ಸ್ ಆರ್ ಮೋರ್ ಈಕ್ವಲ್ ಥಾನ್ ಆದರ್ಸ್]</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕರಿಕೆ ಹಣ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು, ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಂದ (ಡಿವೈಸ್) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಳಿಸಿಹಾಕಿತು. (ಅಮೇಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್ ಎನ್ನುವುದು ಈ-ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ Amazon.com ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳ ವೇದಿಕೆ) ಗ್ರಾಹಕರು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಹಾಗು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಆಳಿಸಿತು.<ref name="Stone">{{Cite news| last = Stone| first = Brad| title = Amazon Erases Orwell Books From Kindle| newspaper = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]| pages = B1| date = 18 July 2009| url = https://www.nytimes.com/2009/07/18/technology/companies/18amazon.html?_r=1}} </ref> ಈ ನಿರ್ಣಯವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ''ನೈನಟೀನ್ ಏಟಿ ಫೋರ್'' ಗೆ ಹೋಲಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಅಮೇಜಾನಿನ ವಕ್ತಾರ ಡ್ರಿವ್ ಹೆರ್ಡನರ್, ".. ನಾವು ನಮ್ಮ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾವುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ"<ref name="statement">{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10290047-56.html?tag=newsEditorsPicksArea.0 |title=ಅಮೇಜಾನ್ ಸೇಸ್ ಇಟ್ ವೋಂಟ್‌ ರೀಪೀಟ್ ಕಿಂಡಲ್ ಬುಕ್ ರೀಕಾಲ್ - CNet ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2010-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090730054706/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10290047-56.html?tag=newsEditorsPicksArea.0 |archive-date=2009-07-30 |url-status=dead}}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟನು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್) ಇತಿಹಾಸ (1917–1927)]] * [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್) ಇತಿಹಾಸ (1927–1953)]] * [[ಹೊಸ ವರ್ಗಗಳು(ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಸ್‌)]] '''ಪುಸ್ತಕಗಳು''' * ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಪುಸ್ತಕ ಆಧರಿಸಿ [[ಜಾನ್ ರೀಡ್]], ಬರೆದ ''[[ಸ್ನೋಬಾಲ್ಸ್ ಚಾನ್ಸ್]]'', ರೂಫ್ ಬುಕ್ಸ್ 2002 * ವಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ರೇಮೊಂಟ್ ಬರೆದಿರುವ ''[[ಬಂಟ್‌]]'' ಎಂಬ 1924ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೃತಿ ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ '' ತರಹದೆ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. * ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಎಂ. ಬುರವೆಲ್ 1856ರಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ''[[ವೈಟ್ ಏಕರ್ vs. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಏಕರ್]]'', ಕೃತಿಯು ಒಂದು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಕಾದಂಬರಿ. ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು]] ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. * ''[[ಫ್ಲಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]'',ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಣಕಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == {{refbegin}} * <cite id="Ba">{{cite journal | author = Bailey83221 | date = 2006-05-12 | title = Animal Farm suppression | journal = [[LiveJournal]] | url = http://bailey83221.livejournal.com/83481.html }}</cite> * <cite id="Bo">{{cite book | title = Selected Writings | url = https://archive.org/details/georgeorwellsele0000orwe | last = Bott | first = George | authorlink = | year = 1968 | origyear = 1958 | publisher = Heinemann Educational Books | location = London, Melbourne, Toronto, Singapore, Johannesburg, Hong Kong, Nairobi, Auckland, Ibadan | isbn = 0-4351-3675-5 | pages = [https://archive.org/details/georgeorwellsele0000orwe/page/13 13]–14, 23 }}</cite> * <cite id="Dag">{{cite web | title = George Orwell: The Freedom of the Press | last = Dag | first = O. | date = 2004-12-19 | work = orwell.ru | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050306021634/http://orwell.ru/library/novels/Animal_Farm/english/efp_go | archivedate = 2005-03-06 | url = http://orwell.ru/library/novels/Animal_Farm/english/efp_go | accessdate = 2008-07-31 }}</cite> * <cite id="Dav">{{cite web |title=George Orwell: Animal Farm: A Fairy Story -- 'A Note on the Text' |last=Davison |first=Peter |authorlink= |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=England |isbn= |pages= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061212041856/http://www.orwell.ru/library/novels/Animal_Farm/english/eint_pd |archivedate=2006-12-12 |url=http://www.orwell.ru/library/novels/Animal_Farm/english/eint_pd }}</cite> * <cite id="Doo">{{cite web |author=doollee.com |url=http://www.doollee.com/PlaywrightsW/WooldridgeIan.htm |title=Wooldridge Ian – playwright |accessdate=2008-07-31 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507231220/http://www.doollee.com/PlaywrightsW/WooldridgeIan.htm |url-status=dead }}</cite> * <cite id="Gr">{{cite web |last=Grossman |first=Lev |coauthors=Richard Lacayo |url=http://www.time.com/time/2005/100books/the_complete_list.html |title=The Complete List / TIME Magazine – ALL-TIME 100 Novels |publisher=TIME magazine |year=2005 |accessdate=2008-08-31 |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913100321/http://www.time.com/time/2005/100books/the_complete_list.html |url-status=dead }}</cite> * <cite id="Hitch">{{cite book |last=Hitchens |first=Christopher |title=Unacknowledged Legislation: Writers in the Public Sphere |page=38 |url=https://books.google.com.hk/books?id=RBGmrDnBs8UC&hl=en |publisher=Verso |accessdate=2008-09-26 }}</cite> * <cite id="Low">{{cite web |url=http://www.defensetech.org/archives/002229.html |title=Defense Tech: CIA, Movie Producer |author=Christian Lowe (editor) |date=2006-03-10 |accessdate=2008-07-31 }}</cite> * <cite id="Mo">{{cite book |last=Moran |first=Daniel |title=Critical Essays – Animal Farm and the Russian Revolution |page=39 |url=http://www.cliffsnotes.com/WileyCDA/LitNote/id-12,pageNum-39.html |publisher=[[CliffsNotes]] |accessdate=2008-08-31 |archive-date=2008-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080620200801/http://www.cliffsnotes.com/WileyCDA/LitNote/id-12,pageNum-39.html |url-status=dead }}</cite> * <cite id="Or">{{cite web |last=Orwell |first=George |date=March 1947 |url=http://www.netcharles.com/orwell/essays/ukrainian-af-pref.htm |title=Preface to the Ukrainian Edition of Animal Farm |access-date=2010-06-10 |archive-date=2005-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051024074027/http://www.netcharles.com/orwell/essays/ukrainian-af-pref.htm |url-status=dead }}</cite> * {{cite book |title=Animal Farm |first=George |last=Orwell |isbn=0 14 00.0838 1 |publisher=Penguin Books |location=England |year=1979 |origyear=First published by Martin Secker & Warburg 1945; published in Penguin Books 1951 |ref=OrwellPenguin1979}} * <cite id="GOIT">{{citation |title=La fattoria degli animali |first=George |last=Orwell |others=Bruno Tasso (translator) |lang=Italian |pages=15,20 |isbn= |edition=1 |publisher=Oscar Mondadori |location=Italy |year=1976 |month=June}}</cite> ( [[ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕ್]] ರ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ್ ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಹಂದಿಗಳ ಬದಲು ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಸಲು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ ಕೇಪರ ಬಗ್ಗೆ, ಆರ್ವೆಲ್ ಟಿ.ಎಸ್.ಎಲಿಯಟ್ ಗೆ ಬರೆದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ) * <cite id="Ta">{{cite book | last =Taylor | first = David John | authorlink = | coauthors = | year = 2003 | title = Orwell: The Life | url =https://archive.org/details/orwell00djta | page = [https://archive.org/details/orwell00djta/page/197 197] | publisher = H. Holt | location = | isbn = 0-8050-7473-2 }}</cite> * <cite id="Woo">{{cite web |last=Woolridge |first=Ian |url=http://www.ian-wooldridge.com/animalfarm.php |title=Ian Wooldridge – Animal Farm |accessdate=2008-07-31 |archive-date=2008-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080627113655/http://www.ian-wooldridge.com/animalfarm.php |url-status=dead }}</cite> {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiquote}} * {{Gutenberg Australia|no =ebooks01/0100011|name = Animal Farm|html = yes}} * [http://www.netcharles.com/orwell/essays/letters-agent-af.htm ಆರ್ವೆಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗೆ ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕುರಿತಂತೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಕಾಗದಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051024060250/http://www.netcharles.com/orwell/essays/letters-agent-af.htm |date=2005-10-24 }} * [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್]] ನಿಂದ [https://books.google.com/books?id=SGAZdjNfruYC ಟೆಕ್ಸ್ಟ್] * ಲಿಟೆರಾಪಿಡಿಯಾ ದಿಂದ [http://literapedia.wikispaces.com/Animal+Farm ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್'' ಬುಕ್ ನೋಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107005746/http://literapedia.wikispaces.com/Animal+Farm |date=2010-01-07 }} * [http://histoforum.digischool.nl/lesmateriaal/animalfarmextra.htm ಲರ್ನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿಸ್ ಕಲಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313114713/http://histoforum.digischool.nl/lesmateriaal/animalfarmextra.htm |date=2009-03-13 }} * [http://www.antigonishreview.com/bi-111/111-pyle.html ಲಿಟರರಿ ಜರ್ನಲ್ ರಿವ್ಯೂ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108225314/http://www.antigonishreview.com/bi-111/111-pyle.html |date=2007-01-08 }} * [http://home.iprimus.com.au/korob/Orwell.html ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಆರ್ವೆಲ್ ಬರೆದ ಮೂಲ ಮುನ್ನುಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091230181828/http://home.iprimus.com.au/korob/Orwell.html |date=2009-12-30 }} * [http://www.shmoop.com/intro/literature/george-orwell/animal-farm.html ''ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್ '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227094711/http://www.shmoop.com/intro/literature/george-orwell/animal-farm.html |date=2009-02-27 }} ಕಲಿಕಾ ಕೈಪಿಡಿ, ಸಂಕೇತಗಳು, ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಕಲಿಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿ. * [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಹಿಚ್ಚಿನ್ಸ್]] ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ [https://www.theguardian.com/books/2010/apr/17/christopher-hitchens-re-reads-animal-farm ವಿಮರ್ಶೆ] {{Animal Farm}} {{Crimethink}} {{Hugo Award Best Novella}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾನವೀಕೃತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಮನುಷ್ಯರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ, ವಸ್ತು, ಅಥವಾ ದೇವರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯ)]] [[ವರ್ಗ:1945ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲೆಗಾರಿ (ಅನ್ಯೋಕ್ತಿ)]] [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮಲ್ ಫಾರ್ಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೈಸ್ಟಪಿಯನ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಹುಗೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ಕಿರುಕಾದಂಬರಿ (ನಾವೆಲ್ಲಾಸ್)]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ಎ ಕ್ಲೆಫ್ ನಾವೆಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] 6q6heumkdu0kh4fpe1b1sadvexku6gm 0 23824 1435755 1429492 2026-11-05T03:46:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435755 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG system |logo = [[ಚಿತ್ರ:Microsoft XBOX.svg|75px]] |image =[[ಚಿತ್ರ:Xbox console transparent.png|250px]] |manufacturer = [[Microsoft]] |family = Xbox |type=[[Video game console]] |os= Custom (Based on [[Windows NT]] architecture and [[Windows XP]] (through Xbox LIVE)) |generation=[[History of video game consoles (sixth generation)|Sixth generation]] |lifespan={{vgrelease|NA=November 15, 2001}}{{vgrelease|JP=February 22, 2002}}{{vgrelease|PAL=March 14, 2002}} |discontinued = {{vgrelease|JP=2005}}{{vgrelease|NA=2006}}{{vgrelease|EU=2006}} |GPU=233&nbsp;MHz nVidia [[NV2A]] |media=[[DVD]], [[CD]] |storage=8 or 10&nbsp;GB internal [[Hard Drive]] (both formatted to 8&nbsp;GB), 8&nbsp;MB [[memory card]] |controllers=4x Xbox controller ports (proprietary [[USB]] interface) <!-- Changed to four due to lack of citation for six. If you wish to change it back please provide citation. --><!-- Wireless controllers not supported directly - third-party wireless controllers require a wired base unit. --> |connectivity=[[Fast Ethernet|100Mbit Ethernet]] |online service=[[Xbox Live]] |CPU=Custom 733 MHz Intel Pentium III "[[Pentium III#Coppermine|Coppermine-based]]" processor |RAM=64 MB of [[DDR SDRAM]] @ 200 MHz |units sold=24+ million <small>(as of May 10, 2006)</small><ref name="gamers_catch">{{cite web |url=http://www.xbox.com/zh-SG/community/news/2006/20060510.htm |title=Gamers Catch Their Breath as Xbox 360 and Xbox Live Reinvent Next-Generation Gaming |accessdate=2009-03-30 |date=2006-05-10|publisher=[[Microsoft]]}}</ref> |units shipped= |top game=''[[Halo 2]]'', 8 million <small>(as of May 9, 2006)</small><ref>{{cite web | url=http://money.cnn.com/2006/05/09/technology/e3_microsoft/index.htm | publisher=CNN | accessdate=2008-07-16 | first=Chris | last=Morris | title=Grand Theft Auto, Halo 3 headed to Xbox 360 | date=2006-05-09 | archive-date=2012-01-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119190603/http://money.cnn.com/2006/05/09/technology/e3_microsoft/index.htm | url-status=dead }}</ref><ref name="halo2sales"/> |successor=[[Xbox 360]] }} '''ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್''' ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಆರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕನ್ಸೋಲ್(ಉಪಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ). ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 15, 2001ರಂದು, ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2002ರಂದು, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗ ಯೂರೋಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 14, 2002ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360ರ ಹಿಂದಿನ ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸೋನಿಯ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್, ಸೀಗಾದ ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್, ಮತ್ತು ನಿಂಟೆಂಡೋದ ಗೇಮ್ ಕ್ಯೂಬ್ ಗಳಿಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆಯಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಸೇವೆಯು ಆಟಗಾರರು ಆನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="gamerscoreblog1">{{Cite web |url=http://gamerscoreblog.com/press/archive/2010/02/05/gh789.aspx |title=ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಪತ್ರಿಕೆ : ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಹಿಟ್ಟೆನ್ನ್ ನ ಒಂದು ಪತ್ರ : ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೂಲ ಆಟಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಅನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209024133/http://gamerscoreblog.com/press/archive/2010/02/05/gh789.aspx |url-status=dead }}</ref> ಕಡೆಯ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟವಾದ ''ಮ್ಯಾಡನ್ NFL 09'' ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದುದು ಹೌದಾದರೂ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2, 2009 ರಂದು, ಭರವಸೆ ಪತ್ರವಿಲ್ಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಯಾವುದಾದರೂ ಖಾತ್ರಿಯಿರುವ ದುರಸ್ತಿಗಳು ಬೇಕಾದರೆ ಈಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ದೋಷಯುಕ್ತ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010 ರಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="gamerscoreblog1" /> == ಇತಿಹಾಸ == ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ನ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ CE ಅನ್ನು ಒಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಸೀಗಾ ಜೊತೆಗೆ ಸಹಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ನಂತರ ವೀಡಿಯೊ ಪಂದ್ಯಗಳ ಕನ್ಸೋಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಿದಂತಹ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಈ ಕನ್ಸೋಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಪಂದ್ಯದ ವಿಕಸನಗಾರ ಸೀಮಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ಲೇ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತಂಡದಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಗಿನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ CEO ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆ 1999 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದೆಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕನ್ಸೋಲ್ ಪದೇ ಪದೇ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ತಡಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಂದ್ಯವಾಡುವ/ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಉಪಕರಣವು ಆಧುನಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆಂದು ಗೇಟ್ಸ್ ತಿಳಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸಹಿತ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/03-10Xbox.mspx |title=Xbox Brings "Future-Generation" Games to Life |publisher=Microsoft |date=March 10, 2000 |accessdate=2009-05-03}}</ref> ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಗೇಮ್ ಡೆವೆಲಪರ್ ಗಳ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕನ್ಸೋಲ್ ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕರು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು. ಗೇಟ್ಸ್ ರ ಘೋಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೀಗಾದ ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸೋನಿ ಯ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 2 ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗತಾನೇ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಯುರೊಪ್ ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿರುವುದೆಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಯಿತು.<ref name="xboxtimeline1" /> ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ತಂಡದ ಇಬ್ಬರು ಮೂಲ ಸದಸ್ಯರಾದ, ಸೀಮಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್ ಬ್ಯಾಕಸ್ ಈ ಮೊದಲೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದ, ಒಟ್ಟೊ ಬರ್ಕ್ಸೆ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ ಹಾಸೆ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಸಂಗಡವೇ ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಗಾಗಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಬುಂಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನುHalo: Combat Evolved ತನ್ನ ಆರಂಭದ ಶಿರೋನಾಮೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೋ 64, ಗೋಸ್ಕರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಐ 007, ಕನ್ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ FPS ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಕೆಲವು ಇತರೆ ಆಟಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಬುಂಗಿಯ ಗಳಿಕೆಯು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಗೆ ತನ್ನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ಲಾಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿಂಟೆಂಡೋ ವನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಿತು. ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಳು''ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ 3'',''Amped: Freestyle Snowboarding'', ''Halo: Combat Evolved'', ''ಫ್ಯೂಜಿಯಾನ್ ಫ್ರೆಂಜಿ'' ಮತ್ತು ''ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗೋಥಮ್ ರೇಸಿಂಗ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ವಿಕಸನಗಾರರ ಒಂದು ತಂಡದಿಂದ ಬಂದ ಕಾರಣ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹೆಸರು ಮೂಲವಾಗಿ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಕ್ರಯಿಸುವ ತಂಡವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುವ "ಯಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು", ಎಂದು ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶನಗೊಳಿಸುವ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ VP ಎಡ್ ಫ್ರೈಸ್ ಗಾಮಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=24831 |title=ಗಾಮಸೂತ್ರ - ವಾರ್ತೆಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ: ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜೆನಿಸಿಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಫ್ರೈಸ್ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. |access-date=2010-06-29 |archive-date=2014-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911193228/http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=24831 |url-status=dead}}</ref> === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 === 2005 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ವು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ GPU ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 22, 2005 ರಂದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಯ ಶೀಘ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಶ್ರವಣ ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಾದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸೇರಿಸುವ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಜೊತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ವಾಚನಾಲಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಸರಿಸುವಿಕೆಯು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಚಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ನಿರೂಪಣಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಆಟಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಈ ಎಮ್ಯುಲೇಟೆರ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಒಂದು DVD-R ಗೆ ಬರ್ನ್ ಮಾಡಲು ಫೈಲ್ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಅಗಿ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮುಖಾಂತರ ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ ನ ಪ್ರತಿ ಸಂಚಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಬರುವಂತಹ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಹ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ರ ನಡುವಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸದೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. == ಯಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳು == === ಯಂತ್ರಾಂಶ === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನಿಂದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು (ಆದರೂ ಟರ್ಬೊಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್-CD, ಸೀಗಾ CD ಮತ್ತು ಸೀಗಾ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು 2001 ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅದರೊಳಗೇ ಇರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಮೆಮೊರಿಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದ್ದವು). ಒಬ್ಬ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಉಪಯೋಗದಾರನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಶ್ರವಣ ಅಡಕಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು[[ನಕಲು]] ಮಾಡ ಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಆಟಗಳ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳಿಗೆ ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಸೇರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url = http://support.microsoft.com/kb/909942 |title = Xbox: Description of custom soundtracks |accessdate = 2008-01-13 |date = 2007-04-25 |publisher = Microsoft Knowledge Base}}</ref> ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಕಾಲದ ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶ ಒದಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಡೋಲ್ಬೆ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ಎನ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತಹ ಮೊದಲ ಆಟ ಆಡುವ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಾನ್-ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ "ಕಟ್ ಸೀನ್" ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು ಕೇವಲ ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ 5.1 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite press release |url=http://www.dolby.com/assets/pdf/press_releases/841_co.pr.0104.xbox.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060219162524/http://www.dolby.com/assets/pdf/press_releases/841_co.pr.0104.xbox.pdf |archivedate=2006-02-19 |title=The Xbox Video Game System from Microsoft to Feature Groundbreaking Dolby Interactive Content-Encoding Technology |date=2001-04-18 |publisher=[[Dolby Laboratories]] |accessdate=2008-07-03 |format=PDF}}</ref> ನೇರವಾಗಿ PC ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಕಾಲೀನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಭಾರವುಳ್ಳದ್ದು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ ಟ್ರೇ ಲೋಡಿಂಗ್ DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಗಾತ್ರದ 3.5 ಅಂಗುಲದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ತಂಗಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು, ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಗಳಿಗೆ ತಟ್ಟನೆ ಹೊರಬರುವ ಕೇಬಲ್ ಗಳಂತಹ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ. ಮಾಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ (ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ಮಾಡ್ ಚಿಪ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ), ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು, ಹಾಗೂ DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು (ಕೆಲವು ಮುಂಚಿನ ಘಟಕಗಳ ಡ್ರೈವ್ ಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಲ್ಲದ ಥಾಮ್ಸನ್ DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಿದ ಕಾರಣ ಡಿಸ್ಕ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಎರರ್ಸ್ ಕೊಟ್ಟವು) ಅನೇಕ ಅಂತರಿಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಥಾಂಮ್ಸನ್ TGM-600 DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಸ್ VAD6011 DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಂತಹ ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಘಟಕಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಸೋಲುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು, ಇದರಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು ಹೊಸ ಅಡಕಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದವು ಇಲ್ಲವೆ ತಪ್ಪಿನ ಒಂದು ಕೋಡ್ ಸಹಿತ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ತಟಸ್ತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು PIO/DMA ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು. ಈ ಘಟಕಗಳು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಭರವಸೆಯ ಪತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ದ ಚಿಪ್ ಗಳ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ಒಂದು ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ 2002 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.<ref name="eetimes-chip-dispute">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml;?articleID=10803514|title=Microsoft takes Nvidia to arbitration over pricing of Xbox processors|accessdate=2006-06-29|date=2002-04-29|publisher=[[EE Times]]|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220900/http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml;?articleID=10803514|url-status=dead}}</ref> ಎನ್ವಿಡಿಯಾದ ಪ್ರಚಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ 2002 ಕ್ಕೆ ಅದು ತಲುಪಿಸಿದ ಸರಕಿನ ಮೇಲೆ 13 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್$ ಗಳ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕೇಳುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಎನ್ವಿಡಿಯಾ SEC ಜೊತೆ ಹೂಡಿದ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೆಂದು ದೋಷಹೊರಿಸಿತು, ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಮಿತಿ ಹೇರದಂತೆ ಈಡೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯವು ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 2003 ರಂದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=10800974|title=Microsoft and Nvidia settle Xbox chip pricing dispute|accessdate=2006-06-29|date=2003-02-06|publisher=[[EE Times]]|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083327/http://eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=10800974|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದ-ಕಾಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟದ ಘಟಕಗಳು ಹಂಗೆರಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. === ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವು ಎರಡು ಅನಲಾಗ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು, ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ಯಾಡ್, ಎರಡು ಅನಲಾಗ್ ಟ್ರಿಗ್ಗರ್ ಗಳು, ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ ಬಟನ್, ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಬಟನ್, ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಲಾಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಆರು 8-ಬಿಟ್ ಅನಲಾಗ್ ಆಕ್ಷನ್ ಬಟನ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (A/ಹಸಿರು, B/ಕೆಂಪು, X/ನೀಲಿ, Y/ಹಳದಿ ಹಾಗೂ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಟನ್ ಗಳು)<ref>{{cite web | url = http://euc.jp/periphs/xbox-controller.en.html | title = Inside Xbox 360 Controller | access-date = 2010-06-29 | archive-date = 2011-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110725152107/http://euc.jp/periphs/xbox-controller.en.html | url-status = dead }}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ನಿಯಂತ್ರಕವು ("ಡ್ಯೂಕ್", "ಫ್ಯಾಟ್ಟಿ" ಮತ್ತು "ಅಲಾರಾಂ ಕ್ಲಾಕ್" ನಂತಹ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಜಪಾನ್ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೂ ಮೂಲತಃ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ನಿಯಂತ್ರಕವು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದೆಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ (2001 ರಲ್ಲಿ ''ಗೇಮ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮರ್'' ನಿಂದ "ಬ್ಲಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್" <ref>2001 ರ ಆಟಗಳು. ''[[ಗೇಮ್ ಇಂನ್ಫಾರ್ಮರ್]]'' (ಜನವರಿ 2002, ಪುಟ. 48).</ref> ಹಾಗೂ ಗಿನ್ನೀಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೇಮರ್ಸ್ ಎಡಿಶನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಿನ್ನೀಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ ಅಲ್ಲದೆ IGN ಸಂಪಾದಕ ಕ್ರೇಗ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ರಿಂದ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕವೆಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿದೆ)<ref>{{cite web |title=Top 10 Tuesday: Worst Game Controllers |url=http://xbox360.ign.com/articles/690/690449p1.html |publisher=IGN |accessdate=2009-08-07 |date=2006-02-21}}</ref>. ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಹಗುರವಾದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S ಕೇವಲ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ("ಅಕೆಬೊನೊ" ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ),<ref>ನಿಂಜ ಬೀಚ್ ಪಾರ್ಟಿ. ''[[ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಗಜೈನ್]]'' (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002, ನ ಸಂಚಿಕೆ 11, ಪೇಜ್. 44).</ref> ಮುಲತಃ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕ ಕೈಗಳ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://archive.gamespy.com/hardware/march02/xboxcontrollers/ |title=ಗೇಮ್ ಸ್ಪೈ.ಕಾಂ - ಯಂತ್ರಾಂಶ: ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S |access-date=2010-06-29 |archive-date=2008-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624085615/http://archive.gamespy.com/hardware/march02/xboxcontrollers/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.gamer20.com/features/150/4 |title=ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರೆಟ್ರೊಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್: ಸರ್ವ-ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವಾರ್ತೆಗಳು - ಗೇಮರ್ 2.0 |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503155438/http://www.gamer20.com/features/150/4 |url-status=dead }}</ref>[[ಚಿತ್ರ:Xboxdvdremote.jpg|100px|right|thumb|ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ DVD ರಿಮೋಟ್]] ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಇತರೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪುನಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೂಲ ನಿಯಂತ್ರಕವೂ ಸಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು 8 MB ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಸಾಲಿಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಇಲ್ಲವೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಟ್ ನ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಿಂದ ಯಾವ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಆಗಿದೆಯೊ ಅದನ್ನು ನಕಲುಮಾಡಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಆಟಗಳು ಮೆಮೊರಿ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೆಲವು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸೇವ್ ಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಹಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಅನುಪಮವಾದ ಸಹಿಹಾಕುವ ಕೀ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಟಗಳು (ಉದಾ., ''ನಿಂಜಾ ಗೈಡೆನ್'' ಮತ್ತು ''ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ ಎಕ್ಟ್ರೀಮ್ ಬೀಚ್ ವಾಲಿಬಾಲ್'' ) ಬೇರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಹಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ರೀತಿ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ನ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗೆ ಮಿತಿ ಹೇರಿವೆ. ಕೆಲವು ಆಟದ ಸೇವ್ ಗಳು 8 MB ಮೇಲೆ ಸರಳವಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್ ಮಾಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗದಂತೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು(''Star Wars: Knights of the Old Republic'' ). ಸಹಿ ಹಾಕುವ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ (ದಿ "HD ಕೀ") ಹಾಗೂ ಆಟದ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೈಟಲ್ ಕೀ (ದಿ "ಆಥ್ ಕೀ") ತಿಳಿದಿರುವು ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಒಂದು ಬೇರೆ ಕನ್ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸೇವ್ ಗೇಮ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು, ಒಂದು ಮೆಮೊರಿ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಸೇವ್ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. RCA ಇನ್ ಪುಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಗೆ ಆಡಿಯೊ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಅಥವಾ ಮೊನ್ಯಾರಲ್ ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ AV ಕೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೊತ್ತಾದ AV ಕೇಬಲ್ ಸಹ ಅಲ್ಲದೆ SCART ಪರಿವರ್ತಕ ಬ್ಲಾಕ್ ಗೆ ಒಂದು RCA ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ವಿಂಡೊಸ್ 2000 ದರ ಕೆರ್ನಲ್ ನ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿರುವ ಅವತರಣಿಕೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/xboxteam/archive/2006/02/17/534421.aspx|title=The Xbox Operating System|work=XBox Team Blog|accessdate=2008-07-03}}</ref> ಡೈರೆಕ್ಟ್X 8.1 ನಂತಹ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತಹ API ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ API ಗಳನ್ನು ಅದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "(ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ) ಕೆರ್ನಲ್ ವಿಂಡೋಸ್ NT ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.... ಆದರೆ ಅದು ಕೋಡ್ ನ 150K ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು...." ಎಂಬುದಾಗಿ ಯುರೋಪನಲ್ಲಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹಿಂದಿನ VP ಸ್ಯಾಂಡಿ ಡುನ್ಕಾನ್ ರವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[https://twitter.com/ZanderDuYoyo/status/3601866409]{{dead link|date=March 2010}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 2000 ಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ NT[೧೪] ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು; ಅದು ಎರಡರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತದ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸಲು, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ದ್ರೈವ್ ಗೆ ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತಹ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ ಅನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಉಪಯೋಗದಾರರು ಆಟದ ಸೇವ್ ಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನಿಂದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಹಿ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಉಪಯೋಗದಾರನು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಒಂದು ಆಟವನ್ನು ಆಡದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬಣ್ಣದ ಯೋಜನೆಯ ಸಹಿತ ಸ್ಥರವಾಗಿರಲು, ಬಳಕೆದಾರನ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಗೆ ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಅನೇಕ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಲೈವ್ ಸೇವೆಯು ಇನ್ನೂ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಲೈವ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಯಿತು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಹೆಡ್ ಸೆಟ್, ಒಂದು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ಲಿಮೆಂಟಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮೂಲಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ == [[ಚಿತ್ರ:Xbox-live-logo.png|thumb|right|150px|2005 ರಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಲೊಗೋ]] ನವೆಂಬರ್ 15, 2002 ರಂದು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರಂಚದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಇತರೆ ಚಂದಾರರ ಜೊತೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಟವಾಡುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆನ್ ಲೈನ್ ಸೇವೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರ ಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 250,000 ಚಂದಾಧಾರರು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://games.ign.com/articles/381/381618p1.html|title=Xbox Live Subscriptions Double Expectations|accessdate=2007-09-30|author=Coleman, Stephen|date=2003-01-07|publisher=IGN|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121234008/http://games.ign.com/articles/381/381618p1.html|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 2004 ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು; ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿತು, ಹಾಗೂ 2007 ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರು ಇದ್ದರೆಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೇ 2009 ರಂದು, ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಚಂದಾದಾರರಷ್ಟು ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.engadget.com/2009/05/28/microsoft-touts-30-million-xbox-360s-sold-20-million-xbox-live/ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಿತ, 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅನ್ನು ಮಾರಿದ್ದೇವೆಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ - ಎನ್ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್]</ref> ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2010 ರಂದು, ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಹಿಟ್ಟೆನ್ ಗೇಮ್ ಸ್ಕೋರ್ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.<ref name="gamerscoreblog1" /> ಸೇವೆಗಳು ನಿಶ್ಚಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ 20 ಆಟಗಾರರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಹ್ಯಾಲೋ 2 ಗೆ ತಮ್ಮ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬಿಟ್ಟು ನಂತರವೂ 10 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/people-still-playing-halo-2-somehow|title=People still playing Halo 2 somehow|date=2010-04-26|accessdate=2010-06-04|publisher=[[Eurogamer]]}}</ref> == ಆಟಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Halo2-cover.png|150px|right|thumb|ಹ್ಯಾಲೊ 2, ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹೊದಿಕೆ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಟ]] ನವೆಂಬರ್ 15, 2001 ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟ''Halo: Combat Evolved'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.gamerankings.com/xbox/472132-halo-combat-evolved/index.html ಹ್ಯಾಲೊ: ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್ ಎವಾಲ್ವಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025150000/http://www.gamerankings.com/xbox/472132-halo-combat-evolved/index.html |date=2013-10-25 }} [[ಗೇಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ</ref> ಅದರದೇ ಆದ ಮುಂದಿನ ಆಟ, ''ಹ್ಯಾಲೋ 2'', ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟವಾಗಿದೆ.<ref name="halo2sales">{{cite web | author=Asher Moses | date=2007-08-30 | url=http://www.smh.com.au/news/biztech/prepare-for-allout-war/2007/08/30/1188067256196.html | title=Prepare for all-out war | publisher=[[The Sydney Morning Herald]] | accessdate=2008-07-16 | quote=Combined, the first two Halo games have notched up sales of more than 14.5 million copies so far, about 8 million of which can be attributed to Halo 2, which is the best-selling first-generation Xbox game worldwide.}}</ref> ''NFL ಫೀವರ್ 2002'',<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472134-nfl-fever-2002/index.html|title=NFL Fever 2002: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429103041/http://www.gamerankings.com/xbox/472134-nfl-fever-2002/index.html|url-status=dead}}</ref> ''ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗೋಥಾಮ್ ರೇಸಿಂಗ್'',<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472137-project-gotham-racing/index.html|title=Project Gotham Racing: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429062345/http://www.gamerankings.com/xbox/472137-project-gotham-racing/index.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ''ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ 3'',<ref>{{cite web|url= http://www.gamerankings.com/xbox/475251-dead-or-alive-3/index.html|title= Dead or Alive 3: Summary|accessdate= 2007-09-30|publisher= [[GameRankings]]|archive-date= 2013-12-24|archive-url= https://web.archive.org/web/20131224110343/http://www.gamerankings.com/xbox/475251-dead-or-alive-3/index.html|url-status= dead}}</ref> ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಎರಡನೆ-ಪಕ್ಷದ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮುಂಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಬಿಕರಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಗಳ ಅಪಜಯದ''Azurik: Rise of Perathia'' ಕಾರಣ ಹಾಳುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472133-azurik-rise-of-perathia/index.html|title=Azurik: Rise of Perathia: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429073858/http://www.gamerankings.com/xbox/472133-azurik-rise-of-perathia/index.html|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಆರಂಭದಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಬಲವಾದ ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, PS2 ಅವತರಣಿಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಸಚಿತ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳೂ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಿತ, ಅದರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅನೇಕ ಮುಂಚಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಆಟಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಹೀಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ''ಗ್ರಾಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್ ಆಟೋ'' ಸೀರೀಸ್ಮತ್ತು ''Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty'' ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 2 ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆಟಗಳಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋನಿ ಅಲ್ಪ ಕಾಲ ಹಿಂದೆಹಾಕಿತು. 2002 ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ PS2 ರಿಂದ ಸ್ವತಃ ತನ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು ''ಮೊಟೊGP'', ''ಮೆಖ್ ಅಸಾಲ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಟಾಂ ಕ್ಲ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ ಘೋಸ್ಟ್ ರೆಕಾನ್'' ನಂತಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಶರೋನಾಮೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ 2002 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''ಟಾಂ ಕ್ಲ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪಿಂಟರ್ ಸೆಲ್'', ''ನಿಂಜಾ ಗೈಡೆನ್'' ಮತ್ತು ಲೂಕಾಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಆಟಗಳು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ''Star Wars: Knights of the Old Republic''. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್ ಆಟೋ III'' ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಬಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಟೇಕ್-ಟೂ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ ನ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಸೋನಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಡಮಾಡುವುದರ ಬದಲು PS2 ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಒಲವು ತೋರಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ''ಹ್ಯಾಲೋ 2'' ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲೇ 125 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ <ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Halo-2-clears-record-125-million-in-first-day/2100-1043_3-5447379.html|title='Halo 2' clears record $125 million in first day|accessdate=2007-09-30|last=Becker|first=David|date=2004-11-10|publisher=News.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192354/http://news.cnet.com/Halo-2-clears-record-125-million-in-first-day/2100-1043_3-5447379.html|archive-date=2013-10-29|url-status=dead}}</ref>, ಮನೋರಂಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟಾದ ಹಣಗಳಿಸಿದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಮೊದಲ ಕಿಲ್ಲರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಯಿತು. ಆ ವರುಷ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮೇಲೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2008 ರಂದು, ''ಮ್ಯಾಡೆನ್ NFL 09'', ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೊನೆಯ ಆಟವಾಗಿತ್ತು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Xboxinside02.jpg|thumb|right|ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಡ್ರೈವ್ ಗಳು]] *[[CPU]]: 32-ಬಿಟ್ 733 [[MHz]], [[ಪೆಂಟಿಯಂ III]]-ಆಧಾರಿತ, ಅಧಿಕೃತ ಇಂಟೆಲ್ ನವರ [[ಕಾಪರ್ ಮೈನ್-ಆಧಾರಿತ]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳನ್ನು [[ಮೈಕ್ರೋ-PGA2]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ([[BGA]]). 180 [[nm]] ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮೇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ).<ref name="anandtech">{{Cite web |url=http://www.anandtech.com/systems/showdoc.aspx?i=1561&p=2 |title=ಆನಂದ್ ಟೆಕ್ ಅವರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ |access-date=2025-08-09 |archive-date=2009-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823030356/http://www.anandtech.com/systems/showdoc.aspx?i=1561&p=2 |url-status=dead }}</ref> * **[[SSE]] [[ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] [[SIMD]]. ನಾಲ್ಕು [[ಸಿಂಗಲ್-ಪ್ರಿಸಿಷನ್]] ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಂಬರ್ ಗಳು ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಸೈಕಲ್ ಗೆ. **[[MMX]] [[ಇಂಟಿಜೆರ್]] SIMD **133&nbsp;MHz 64-ಬಿಟ್ [[GTL+]] [[ಮುಂದಿನ-ಸೈಡ್ ಬಸ್]]GPU ಗೆ **32&nbsp;[[KB]] L1 [[ಕ್ಯಾಚೆ]]. 128&nbsp;KB ಆನ್-ಡೈ L2 "[[ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಫರ್ ಕ್ಯಾಚೆ]]" *[[ಶೇರ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿ]] ಸಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ **64&nbsp;[[MB]] [[DDR SDRAM]] 200&nbsp;ಮ್ಹ್ಜ್ ಗಳಲ್ಲಿ; ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಗಳ 128-ಬಿಟ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ 6400&nbsp;[[MB]]/ಅನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ **ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ [[ಹೈನಿಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಸಂಗ್]] ನವರು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ *[[GPU]] ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ [[ಚಿಪ್ ಸೆಟ್]]: 233&nbsp;MHz "[[NV2A]]" [[ASIC]]. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ಎನ್ವಿಡಿಯಾ]] ದವರಿಂದ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು **ಜಿಯೊಮೆಟ್ರಿ ಇಂಜಿನ್: 115 ಮಿಲಿಯನ್ [[ವರ್ಟೆಸಿಸ್]]/ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ, 125 ಮಿಲಿಯನ್ [[ಪಾರ್ಟಿಕಲ್]]ಗಳು/ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ (ಪೀಕ್) **4 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಪೈಪ್ ಲೈನ್]]ಗಳು ಜೊತೆಗೆ 2 [[ಟೆಕ್ ಶ್ಚರ್ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು]] ಪ್ರತಿ **932 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್]]ಗಳು/ಸೆಕೆಂಡ್ (233&nbsp;MHz x 4 ಪೈಪ್ ಲೈನ್ಸ್), 1,864 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್]]/ಸೆಕೆಂಡ್ (932&nbsp;MP×2 ಟೆಕ್ಸಶ್ಚರ್ ಯೂನಿಟ್ಸ್) (ಪೀಕ್) ***ಪೀಕ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳು (32ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಗಳು ಫಿಲ್ ರೇಟ್ ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ): 29,125,000 32-ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್/s ರಾ or w. 2 ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಲಿಟ್. ****485,416 ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ ಗೆ @ 60 ಫ್ರೇಮ್/s ****970,833 ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ ಗೆ @ 30 ಫ್ರೇಮ್/s **8 ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಪರ್ ಪಾಸ್, [[ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಕಂಪ್ರೆಷನ್]], [[ಪೂರ್ಣ ದೃಶ್ಯ ಆಂಟಿ-ಅಲಿಯಾಸಿಂಗ್]](NV [[ಕ್ವಿನ್ಕುನಾಕ್ಸ್]], [[ಸೂಪರ್ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]], [[ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]]) **[[ಬೈಲೀನಿಯರ]], [[ಟ್ರೈಲೀನಿಯರ್]], ಮತ್ತು [[ಅನಿಸ್ಟ್ರೋಪಿಕ್]] [[ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್]] **[[ಜೀಫೋರ್ಸ್ 3]] ಮತ್ತು [[ಜೀಫೋರ್ಸ್ 4]] ಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ PC GPUs *ಶೇಖರಣ ಮಾಧ್ಯಮ **2×–5× (2.6&nbsp;MB/s–6.6&nbsp;MB/s) [[CAV]] [[DVD-ROM]] **8 ಅಥವಾ 10 [[GB]], 3.5&nbsp;in, 5,400 [[RPM]] [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್]]. [[ಫಾರ್ಮಾಟೆಡ್]] 8&nbsp;GB ಗೆ. [[FATX]] [[ಫೈಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]. **ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಐಚ್ಛಿಕ 8 MB ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್. *ಆಡಿಯೊ ಪ್ರೊಸೆಸರ್: NVIDIA "MCPX" (a.k.a. [[ಸೌಂಡ್ ಸ್ಟಾರಮ್]] "NVAPU") **64 3D ಸೌಂಡ್ ಚಾನೆಲ್ ಗಳು ( 256 ತನಕ [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ]] ಧ್ವನಿಗಳು) **[[HRTF]] [[ಸೆನ್ ಸುರಾ]] 3D ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ **[[MIDI]] DLS2 ಬೆಂಬಲ **[[ಮೊನಾರುಲ್]], [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ]], [[ಡೋಲ್ಬೆ ಸರೌಂಡ್]], [[ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈವ್ 5.1]], ಮತ್ತು [[DTS ಸರೌಂಡ್]] (DVD ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ) ಆಡಿಯೊ ಕೇಳುವ ಆಯ್ಕೆಗಳು *ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ 10/[[100BASE-TX]] ವೈರ್ ಮಾಡಿದ [[ಈಥರ್ನೆಟ್]] *DVD ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು (ಆಡ್-ಆನ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *A/V ಔಟ್ ಪುಟ್: [[ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ವಿಡಿಯೊ]], [[S-ವಿಡಿಯೊ]], [[ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ ವಿಡಿಯೊ]], [[SCART]], ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ [[TOSLINK]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ RCA ಅನಲಾಗ್ ಆಡಿಯೊ]] *ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್: [[480i]], [[480p]], [[576i]], [[576p]], [[720p]], [[1080i]] *ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್: 4 ಆಧಿಕೃತ [[USB]] 1.1 ಪೋರ್ಟ್ಸ್ *ತೂಕ: 3.86&nbsp;ಕೆಜಿ (8.5&nbsp;[[lb]]) *ಅಳತೆ: 320×100×260&nbsp;mm (12.5×4×10.5&nbsp;in)<ref>{{Cite web |url=http://support.xbox.com/support/en/us/xbox/hardware/consolespecifications/consolespecifications.aspx |title=ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010122404/http://support.xbox.com/support/en/us/xbox/hardware/consolespecifications/consolespecifications.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == === ಮಾರಾಟಗಳು === {| class="wikitable sortable " style="float:right;margin:0 0 0.5em 1em" |- ! ಪ್ರದೇಶ(ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ! [[ಮಾರಿದ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು]] <br /><small>(ಮೇ 10, 2006ರ ವರೆಗೆ)</small> ! ಮೊದಲು ದೊರೆತದ್ದು |- | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ | 16 ಮಿಲಿಯನ್ | ನವೆಂಬರ್ 1, 2005 |- | ಯುರೋಪ್‌ | 6 ಮಿಲಿಯನ್ | ಮಾರ್ಚ್ 5, 2002. |- | ಏಷ್ಯಾ | 2 ಮಿಲಿಯನ್ | ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006. |- | '''ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ''' | '''24 ಮಿಲಿಯನ್''' |} ನವೆಂಬರ್ 15, 2001ರಂದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಟಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ನಿಂಟೆಂಡೋ ಗೇಂಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೇ 10, 2006ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ 24 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="gamers_catch" /> ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 16 ಮಿಲಿಯನ ಘಟಕಗಳು, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದಂತೆ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಯುಕೆ ದಲ್ಲಿನ ಜಾಹಿರಾತಿನ ವಿವಾದ === ಅದು ಹೆಚ್ಚಾದ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯುಳ್ಳ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ, ಬೆದರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಬೇಜಾರುಗೊಳಿಸುವಂತಹುದ್ದೆಂದು ಬಂದ ದೂರುಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನದ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಮಿಶನ್]](ITC) ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಂತೆ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಿಗೆ ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳು ಜನ್ಮ ಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಗಾಳಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಚಿಟ್ಟನೆ ಚೀರುತ್ತಾ ಹಾರಿದಂತೆ ಅದು ವರ್ಣಿಸಿತ್ತು. ಅವನು ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದಂತೆ, ಸಮಯವು ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ದಾಟಿ ಹೋದನು. ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧನ ಹಾಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗೋರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದಿಳಿದನು. ಧೂಳು ಮತ್ತು ಹೊಗೆ ಗೋರಿಯಿಂದ ಸುರಿಯಿತು. ಆ ಜಾಹಿರಾತು ಈ ರೀತಿಯ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ''ಲೈಫ್ ಇಸ್ ಶಾರ್ಟ.'' ''ಪ್ಲೇ ಮೋರ್.'' <ref>{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2028725.stm|title='Shocking' Xbox advert banned|accessdate=2007-07-18|date=2002-06-06|publisher=[[BBC News Online]]}}</ref> == ಮಾಡ್ಡಿಂಗ್ == [[ಚಿತ್ರ:Xboxinside01.jpg|thumb|left|ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಸಹಿತ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್]] ಅದರ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ 90-ದಿನಗಳ ಭರವಸೆ ಪತ್ರದ ಅವಧಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ, (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಲ್ಲಿನಂತೆ) ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಗಳ ಭದ್ರತಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು, ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಮಾಡ್ಡಿಂಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯತ್ತಾರೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಗಳು, ಸಹಿಯಾಗದ ಕೋಡ್ ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ, ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯ ಫ್ಲಾಗ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಹಿಯಾಗದ ಕೋಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟದ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಗಳು ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಆಂಡ್ರೊ ಹ್ಯುಯಾಂಗ್]] ನಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ BIOS ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳ ಕಾರಣ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-linux.org/wiki/The_Hidden_Boot_Code_of_the_Xbox|title=The Hidden Boot Code of the Xbox|accessdate=2007-07-18|publisher=[[Xbox Linux]]|archive-date=2007-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070715122200/http://www.xbox-linux.org/wiki/The_Hidden_Boot_Code_of_the_Xbox|url-status=dead}}</ref>{{Verify credibility|date=July 2008}} ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೊಡ್ಡಿಂಗ್ ಅದರ ಭರವಸೆ ಪತ್ರವನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸುವುದು. ಅದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ [[ಉಪಯೋಗದ ಕರಾರು]]ಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.xbox.com/en-US/legal/liveTOU.htm|title=Xbox Live Terms of Use|accessdate=2007-07-18|date=October 2006|publisher=Xbox.com|archive-date=2009-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125050217/http://www.xbox.com/en-US/legal/liveTOU.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿರೋಧಿಸುವುದರ ಕಾರಣ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಅದು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು "ಸ್ಟಾಕ್" ಕಾನ್ಫಿಗುರೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಬೂಟ್ ಮಾಡಲು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಅನೇಕ ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಡಿಸೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ಕೋಲ್ಡ್ ಬೂಟ್" ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, DVD ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಆಟ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಭರ್ತಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು) ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಲ್ಟಿ ಬೂಟ್ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಗಳನ್ನು ಡಿಸೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೊಡ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಧತಿಗಳಿವೆ: *[[ಮೊಡ್ ಚಿಪ್]]: ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೋಸ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ BIOS ಸಹಿತ, ಮೂಲ BIOS ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಅಳವಡಿಸುವುದು.<ref>{{cite web |url=www.tinyurl.com/freemembershipcards |title=What Are They and Should You Use One?|accessdate=2007-07-18|author=Rybka, Jason|publisher=[[About.com]]}}</ref> *[[TSOP]] ಫ್ಲಾಶಿಂಗ್: ಭದ್ರತೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸಲು ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ BIOS ಜೊತೆ ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ BIOS ಚಿಪ್ ಪುನಃ ಫ್ಲಾಶ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ (ದಿ 'TSOP') ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ [[EEPROM]] ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ BIOS ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.i-hacked.com/content/view/37/62/|title=Flashing TSOP With ANY Version XBOX V1.0-V1.5 For Noobs|accessdate=2007-07-18|author=SLuSHIE|date=2004-03-30|publisher=I-Hacked.com|archive-date=2007-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714064050/http://www.i-hacked.com/content/view/37/62/|url-status=dead}}</ref> ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ TSOP ಯನ್ನು ಫ್ಲಾಶ್ ಮಾಡಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ (ಕೆಳಗಡೆಯ 'ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್' ಅನ್ನು ನೋಡಿರಿ) ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫ್ಲಾಶಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ TSOP ಅನ್ನು ಸೋಲ್ಡರ್ ಮಾಡಿ ತೆಗೆದು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ EEPROM ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬರೆಯಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ 1.0 ದಿಂದ 1.5 ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಂತರದ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಸ್ವಂತದ ಚಿಪ್ ಒಳಗಡೆ LPC ROM ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯ TSOP ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-linux.org/wiki/Xbox_Hardware_Overview#Xcalibur|title=Xbox Hardware Overview – Xcalibur|accessdate=2007-07-18|author=Steil, Michael|date=2007-02-07|publisher=[[Xbox Linux]]|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617022211/http://www.xbox-linux.org/wiki/Xbox_Hardware_Overview#Xcalibur|url-status=dead}}</ref> *[[ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್]] ಗಳು: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವಂತಹ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ BIOS ನ ಇನ್ ಮೆಮೊರಿ ನಕಲನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಬರೆಯುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-hq.com/html/modules.php?name=Xbox_Homebrew&op=view&gid=132|title=Phoenix Bios Loader|accessdate=2007-07-18|author=Phoenix|publisher=Xbox-HQ.com}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಜೊತೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಮಲ್ಟಿಬೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಆಟದ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} (''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ '' : [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ಸ್]]) **ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್: ಸೇವ್ ಗೇಮ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಫರ್ ಓವರ್ ಫ್ಲೋ ಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವಂತಹ ಆರಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1043-994794.html|title=Hacker cracks Xbox challenge|accessdate=2007-07-18|author=Becker, David|date=2003-03-31|publisher=News.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120810151756/http://news.cnet.com/2100-1043-994794.html|archive-date=2012-08-10|url-status=dead}}</ref> ಈ ವಿಶೇಷ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಗಳು ಲೋಡ್ ಆದಾಗ, ಅವು ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬರಹಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸ ಬೇಕಾದಾಗ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. *[[ಹಾಟ್ ಸ್ವಾಪಿಂಗ್]]: ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿಯ ಡಾಟಾವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. ಅದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಜೊತೆ ಆ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಲಿನುಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಲೈವ್ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿನ ಡಾಟಾ ವನ್ನು ಓದಬಹುದು, ಬದಲಾಯಿಸ ಬಹುದು, ಹಾಗೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬರಹ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರ ಕೌಶಲ್ಯವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಟಗಳ ಮೇಲೆ ವಂಚನೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ಹಾಟ್ ಸ್ವಾಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು (ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು) === ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅನೇಕ ವಿಷಯಾಂಶಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಮೂಲಭೂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವವರು ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ವಿಧಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. * ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗಳು - ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೂಲ "MS" ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಆಟ ಆಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಮಾಡ್ ಮಾಡಿದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು [[XBMC]] ಜೊತೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://www.tomshardware.com/reviews/modding-xbox-ultimate-multimedia-center,807.html|title=Modding The Xbox Into The Ultimate Multimedia Center|accessdate=2004-05-11|author=Patrick Schmid and Achim Roos|date=2007-07-18|publisher= Tom's Hardware}}</ref> ([[ಕ್ಸೇಬಿಯನ್]] ಸಹ ನೋಡಿರಿ), [http://www.xbox-linux.org/wiki/XDSL_HOWTO ಡ್ಯಾಮ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಲಿನುಕ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617005635/http://www.xbox-linux.org/wiki/XDSL_HOWTO |date=2010-06-17 }} ಹಾಗೂ [http://www.dynebolic.org/ ಡೈನ್: ಬೋಲಿಕ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090710002857/http://www.dynebolic.org/ |date=2009-07-10 }} ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದುವುಗಳು, [http://distrowatch.com/table.php?distribution=gentoox ಜೆಂಟೂ], [http://www.xbox-linux.org/wiki/Xebian_HOWTO ಡೇಬಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617003825/http://www.xbox-linux.org/wiki/Xebian_HOWTO |date=2010-06-17 }} ವಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದುವುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಲಿನುಕ್ಸ್ ನ ಹಂಚಿಕೆಗಳು ಸಹ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ: *[[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲಿನುಕ್ಸ್]], ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ [[ಲಿನುಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಳವಡಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. *[[ಉಚಿತBSD]] ಅನ್ನೂ ಸಹ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ವಿಂಡೋಸ್ CE]]<ref>{{cite web|url= http://www.geekzone.co.nz/content.asp?contentid=2077|title=Windows CE.Net 4.20 ported to Xbox|accessdate=2004-01-03}}</ref> ಒಂದು ನಿಯಮಿತ, ಮಾಡ್ ಮಾಡಿಲ್ಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಒಂದು [[ಟ್ರೈನರ್]] ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commonscat|Xbox}} * [http://www.xbox.com/ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜಾಲತಾಣ] * {{dmoz|Games/Video_Games/Console_Platforms/Microsoft/Xbox}} {{Microsoft}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2001ರ ಪರಿಚಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೊ ಆಟಗಳ ವಿವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000 ದಲ್ಲಿನ ಆಟದ ಸಾಮಾನುಗಳು]] m8m47df7406q9y1k1fjflb045t6mzin 0 24100 1435754 1380605 2026-11-05T03:44:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435754 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} {{Refimprove|date=May 2009}} {{Infobox company | name = AOL Inc. | logo = [[File:AOL logo.svg|200px]] | type = [[Public company|Public]] ({{nyse|AOL}}) | foundation = 2009 as AOL Inc.<br/>1983 as ''Quantum Computer Services'', [[Vienna, Virginia]]<ref>{{Cite web |url=https://www.wired.com/wired/archive/3.09/aol.html |title=America, Online! |access-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108012814/http://www.wired.com/wired/archive/3.09/aol.html |archive-date=2012-11-08 |url-status=dead}}</ref> | location_city = [[New York City, New York]] | location_country = United States | owner = <!-- Time Warner no longer owns Aol. --> | key_people = [[Tim Armstrong (executive)|Tim Armstrong]]<br>([[Chairman]] and [[Chief executive officer|CEO]]) | num_employees = {{increase}} 6,700 (12-31-2009)<ref>{{cite web |url=http://google.brand.edgar-online.com/DisplayFiling.aspx?TabIndex=2&FilingID=7092146&companyid=809149&ppu=%252fdefault.aspx%253fsym%253dAOL |title=AOL LLC 2009 10k filing |accessdate=2010-03-19 |archive-date=2011-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111018122240/http://google.brand.edgar-online.com/DisplayFiling.aspx?TabIndex=2&FilingID=7092146&companyid=809149&ppu=%252fdefault.aspx%253fsym%253dAOL |url-status=dead }}</ref> | industry = [[Internet]] & [[Telecommunication|Communications]] | products = [[Online advertising]] | homepage = [http://www.aol.com/ AOL.com portal] & [http://corp.aol.com/ AOL.com Corporate site] | owner = }} '''AOL (ಎಒಎಲ್) ಇಂಕ್.''' ({{nyse|AOL}}) [[ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಜಾಗತಿಕ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ [[ಕಂಪೆನಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ '''ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌''' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು 'Aol.' ಎಂಬ ಲೋಗೊವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ [[ಉತ್ತರ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://corp.aol.com/press-releases/2009/10/aol-chief-technology-officer-ted-cahall-appointed-new-virginia-technology-boa AOL ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಟೆಡ್ ಕೆಹಾಲ್ ನ್ಯೂವರ್ಜಿನಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡನು]</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/17/AR2007091700415.html AOL ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ]</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 770 ಬ್ರಾಡ್‌ವೇಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://corp.aol.com/about-aol/company-overview ಕಂಪೆನಿ ಸ್ಥೂಲಸಮೀಕ್ಷೆ]." AOL. 2009ರ ಮೇ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="GoldfarbHQMove">ಗೋಲ್ಡ್‌ಫಾರ್ಬ್, ಜ್ಯಾಕರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ ಡಯಾಜ್. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/17/AR2007091700415.html ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ - AOL ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ]." ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]''. ಮಂಗಳವಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2007. 2009ರ ಮೇ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1983ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಥವಾ ಅದರ ಸೇವೆಗಳ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] [[ಆವೃತ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ [[ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು]].<ref>{{Cite web |url=http://about.aol.com/international_services |title=ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ - ಎಬೌಟ್ AOL (AOL.com) |access-date=2010-07-29 |archive-date=2008-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215103426/http://about.aol.com/international_services |url-status=dead }}</ref> AOL (ಎಒಎಲ್) ಅದರ [[ಆನ್‌ಲೈನ್‌]] [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸೂಟ್‌]]ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''AOL'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ "[[ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್]]" [[ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಮುದಾಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. [[ಏಳಿಗೆಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ AOL (ಎಒಎಲ್)ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 30 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="lessbemore">{{cite news |url=http://www.businessweek.com/technology/content/jul2006/tc20060731_168094.htm |title=Will Less Be More for AOL? |first=Catherine |last=Holahan |publisher=[[BusinessWeek]] |date=2006-07-31 |accessdate=2006-08-01 }}</ref> ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು AOL ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸೂಟ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದಿದ್ದರು. 2009ರ ಮೇ 28ರಂದು ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್, AOLನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ [[ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್]] ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಎರಡು ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗಿನ 8 ವರ್ಷದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು<ref>"[https://www.nytimes.com/reuters/2009/11/16/technology/tech-us-aol.html ''ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ ಟು ಸ್ಪಿನ್ ಆಫ್ AOL ಆನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಯಿತು.<ref>"[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5iapXJiM-qXk-ufBXP5kmKcQ4l5BwD98FA6I80 ''ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ ಟು ಸ್ಪಿನ್ ಆಫ್ AOL, ಎಂಡಿಂಗ್ ಇಲ್-ಫೇಟೆಡ್ ಡೀಲ್'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}." 2009ರ ಮೇ 28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> {{TOC limit|limit=2}} == ವಿವರಣೆ == [[File:America Online logo.svg|thumb|right|150px|ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಲೋಗೊ 1991–2006]] ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ "[[ದೈತ್ಯ]] [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆ]]ದಾರರು"<ref name="lessbemore" /> ಅನೇಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ 30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು<ref name="lessbemore" /> ಹೊಂದಿತ್ತು.. 2000ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ AOL ಮತ್ತು [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]] ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಮಾತುಕತೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ,AOL ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಹೊಸ,ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಕಂಪೆನಿಯ 55%ನಷ್ಟು ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ [[FTC]], [[FCC]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ 2001ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ನಂತರ '''ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ಇಂಕ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು AOL, SBI ಮತ್ತು ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಮುಂದಾಳತ್ವವಹಿಸಿದರು. ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ನ [[CEO]] ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಲೆವಿನ್‌]] ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಯ CEO ಆದರು. [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೇಸ್]] [[ಕಾಯಂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, [[J. ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಲ್ಲಿ]]ಯು (AOL ನಿಂದ) [[ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾದರು, [[ರಾಬರ್ಟ್‌ W. ಪಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]] (AOL ನಿಂದ) ಮತ್ತು [[ಡಿಕ್ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್]] (ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ನಿಂದ‌) ಸಹ-[[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಗಳಾದರು. ನಂತರ AOL ಸ್ಟಾಕಿನ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವು $226 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು $20 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref name="scrapcharge">{{cite news |url=https://news.yahoo.com/s/nm/20060727/wr_nm/media_timewarner_aol_dc_7 |title=AOL expected to scrap charges |first=Kenneth |last=Li |publisher=[[Yahoo!]] |date=2006-07-26 |accessdate=2006-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818100420/http://news.yahoo.com/s/nm/20060727/wr_nm/media_timewarner_aol_dc_7 |archivedate=2006-08-18 |url-status=live }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರ ನೆಲೆಯು 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ನ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ 10.1 ದಶಲಕ್ಷ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಕುಸಿಯಿತು<ref name="custBase">{{cite news |url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9046103&intsrc=news_ts_head |title=AOL revenue, subscribers plummet |first=Linda |last=Rosencrance |publisher=ComputerWorld |date=2007-11-08 |accessdate=2007-11-12 |archive-date=2007-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117090816/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9046103&intsrc=news_ts_head |url-status=dead }}</ref>, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಕಾಮ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[AT&amp;T ಯಾಹೂ!]] ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. AOL ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ.AOLನ ಚಂದಾದಾರರ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಂಟಿ-ಉದ್ಯಮ]]ಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="lessbemore" />{{POV-statement|date=February 2008}} [[File:AOL old logo.svg|thumb|150px|left|2006–2009 ರಿಂದ ಬಳಸಿದ AOL ನ ಹೊಸ ಲೋಗೊ]] 2005ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವರದಿಗಳು, [[ಯಾಹೂ!]], [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] ಮೊದಲಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು AOL ಅನ್ನು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸದಸ್ಯರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದವು;<ref>{{cite news |url = http://www.businessweek.com/technology/content/nov2005/tc20051111_725373.htm |title = Has AOL Met Its Match? |first = Catherine |last = Yang |publisher = [[BusinessWeek]] |date= 2005-11-11 |accessdate = 2006-08-01 }}</ref> 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಗೂಗಲ್ AOLನ 5% ಷೇರನ್ನು $1 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[BBC ವಾಚ್‌ಡಾಗ್‌]]ನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ, AOL UKಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಪೂರೈಕೆದಾರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/consumer/tv_and_radio/watchdog/reports/internet/internet_20070321.shtml |title=''Broadband survey results'' |publisher=[[BBC News]] |date=2007-03-21 |accessdate=2007-12-04 |archiveurl=https://archive.today/20120720000556/http://www.bbc.co.uk/watchdog/index.shtml |archivedate=2012-07-20 |url-status=live }}</ref> 1997ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರಂದು, ಅಲ್ಪ-ಕಾಲದ [[ಇವರ್ಲ್ಡ್]]ಅನ್ನು AOL ಖರೀದಿಸಿತು. AOL UKಯ [[ISP]] ಭಾಗವನ್ನು ಅದರ 100,000 [[LLU]] ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ದಿ ಕಾರ್ಫೋನ್ ವೇರ್‌ಹೌಸ್]] 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ದಿ ಕಾರ್ಫೋನ್ ವೇರ್‌ಹೌಸ್ UKಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ LLU ಪೂರೈಕೆದಾರ ಎನಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6039740.stm | work=BBC News | title=Carphone Warehouse buying AOL UK | date=October 11, 2006 | accessdate=April 25, 2010}}</ref> 2009ರ ಮೇ 28ರಂದು<ref>{{Cite web |url=http://topupguru.com/2009/05/28/time-warner-to-spinoff-aol/ |title=Topupguru.com |access-date=2010-07-29 |archive-date=2009-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023190343/http://topupguru.com/2009/05/28/time-warner-to-spinoff-aol/ |url-status=dead }}</ref> ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್‌]]‌ನ ಷೇರುಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]] AOLಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆನಂತರ AOLನ ಪುಟ ಮತ್ತು ಲೋಗೊ ಬದಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/30979493/ |title=MSN.com |access-date=2010-07-29 |archive-date=2011-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623172305/http://www.msnbc.msn.com/id/30979493/ |url-status=dead }}</ref> AOL [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]] ಒಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಷೇರು ಚಿಹ್ನೆ NYSE:AOL ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 9ರಂದು [[IPO]]ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.betanews.com/joewilcox/article/AOLs-decision-to-rebrand-as-Aol-takes-a-bad-brand-and-makes-it-worse/1259015785 BetaNews.com]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {| class="wikitable sortable " width="350" style="float:right;margin:0.5em 0 1em 1em;font-size:90%" ! colspan="2"| AOL ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯ |- | 1989 | ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಶ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಶ್ BBS ಆಗಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು |- | ಫೆಬ್ರವರಿ 1991 | [[DOS]]ಗಾಗಿ AOL ಆರಂಭವಾಯಿತು |- | ಜನವರಿ 1993 | ಆಪಲ್ [[ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಶ್‌]]ಗಾಗಿ AOL 2.0 ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <br>Microsoft [[Windows 3.x]]ಗಾಗಿ AOL 1.0 ಆರಂಭವಾಯಿತು |- | ಜೂನ್ 1994 | Microsoft [[Windows 3.x]]ಗಾಗಿ AOL 1.5 ಆರಂಭವಾಯಿತು |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1994 | Microsoft [[Windows 3.x]]ಗಾಗಿ AOL 2.0 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಜೂನ್ 1995 | Microsoft [[Windows 3.x]]ಗಾಗಿ AOL 2.5 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಜೂನ್ 1995 | [[Windows 3.x]]/[[Windows 95]]/[[Windows NT]] ಗಾಗಿ AOL 3.0 (Win16) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಜೂನ್ 1996 | [[Windows 95]] ಗಾಗಿ AOL 3.0 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಜುಲೈ 1998 / ಜೂನ್ 1999 | AOL 4.0 (ಕ್ಯಾಸಬ್ಲಾಂಕ) ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ 2 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 | AOL 5.0 (ಕಿಲಿಮ್ಯಾಂಜಾರೊ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಜೂನ್ 2000 | 9x/NT/2K (ನೈಯಗರ)ಗಾಗಿ AOL 5.0 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000 | AOL 6.0 (K2 – ಕ್ಯಾರಕೋರಮ್) ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001 | XP (Steppenwolf) ಗಾಗಿ AOL 6.0.2 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001, ಮೇ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2002 | AOL 7.0 (Taz) ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ 1, ರಿಫ್ರೆಶ್ 2, ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ 2 ಪ್ಲಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002 | AOL 8.0 (ಸ್ಪೇಸ್ಲಿ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಏಪ್ರಿಲ್ 2003 | AOL 8.0 ಪ್ಲಸ್ (ಎಲ್ರಾಯ್) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003 | AOL 9.0 ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್ (ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್ / ಬ್ಲೂ ಹವಾಯಿ) ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು |- | ಮೇ 2004 | AOL 9.0 ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್ SE/LE (ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್/ ಟ್ಯಾಹಿಟಿ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ನವೆಂಬರ್ 2004, ಜುಲೈ 2005 | AOL 9.0 ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಡಿಶನ್ SE/LE (ಸ್ಟ್ರಾಸ್) ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡುವು |- | 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ | AOL ಸ್ಟೂಟ್ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು (ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು) |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006, ಮಾರ್ಚ್ 2007 | AOL ಓಪನ್‌ರೈಡ್ (ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಲೈನರ್) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ನವೆಂಬರ್ 2006, ಎಪ್ರಿಲ್ 2007 | AOL 9.0 VR ಮತ್ತು ರಿಫ್ರೆಶ್ (ರಾಗ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು (Microsoft Windows Vista ಗಾಗಿ AOL 9.0, ಆದರೂ Microsoft Windows 98, ME, 2000 ಮತ್ತು XP ಒಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 | ಮ್ಯಾಕ್ ಬೀಟಾಕ್ಕಾಗಿ AOL ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 31, 2007 | AOL 9.1 (ಟರಾನ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | AOL ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ (a.k.a.AOL 10.0 ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಮೇ 2008 | ಮ್ಯಾಕ್ 1.0 ಗಾಗಿ AOL ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 | AOL ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ 10.1 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು |- | ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 | AOL 9.5 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು (ಕ್ಲಾಸಿಕ್) (2009ರಲ್ಲಿ ಬೀಟಾ ಚುರುಕುಗೊಂಡಿತು) |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 | AOL 9.5 ರಿಫ್ರೆಶ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು, XP, Vista ಮತ್ತು Windows 7 ಒಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ |} AOL [[ಬಿಲ್ ವನ್ ಮೈಸ್ಟರ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ '''ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವೀಡಿಯೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್''' (ಅಥವಾ '''CVC''' ) ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಅಲ್ಪ-ಕಾಲದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅದರ ಏಕೈಕ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದರೆ [[ಅಟಾರಿ 2600]] [[ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್]]‌ಗಾಗಿ [[ಗೇಮ್‌ಲೈನ್]] ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಖರೀದಿಸುವ ವಾನ್ ಮೈಸ್ಟರ್‌ನ ಯೋಚನೆಯನ್ನು [[ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರು]] ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="Klein2003">{{cite book |last=Klein |first=Alec |title=Stealing Time: Steve Case, Jerry Levin, and the Collapse of AOL Time Warner |url=https://archive.org/details/stealingtimestev00klei |origyear=2003 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=0-7432-5984-X }}</ref> ಚಂದಾದಾರರು ಈ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ [[ಮೋಡೆಮ್]]ಅನ್ನು $49.95 ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಒಂದೇ $15ನಷ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಗೇಮ್‌ಲೈನ್‌ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಸ್ಕೋರುಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರತಿ ಗೇಮ್‌ಗೆ $1ನಷ್ಟು ದರವನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡಿತ್ತು. ದೂರವಾಣಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಗೇಮ್ ಗೇಮ್‌ಲೈನ್‌ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ಕನ್ಸೋಲ್ಅನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಮ್ಅನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಆಡಬಹುದು. ಆರಂಭಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡವು ಮಾರ್ಕ್ ಶೆರಿಫ್, ಟಾಮ್ ರಾಲ್‌ಸ್ಟನ್, ಕೆನ್ ಹಂಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಜ್ಯಾನೆಟ್ ಹಂಟರ್, ಡೇವ್ ಬ್ರೌವ್ನ್, ಸ್ಟೀವ್ ಟ್ರೂಸ್, ರೇ ಹೈನ್ರಿಚ್, ಕ್ರೈಗ್ ಡಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಡೌಗ್ ಕೊವಾರ್ಡ್ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1983ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೇಸ್]] ಅವನ ಸಹೋದರ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಡ್ಯಾನ್ ಕೇಸ್‌ನ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವೀಡಿಯೊದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಲಹಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡನು. 1983ರ ಮೇನಲ್ಲಿ [[ಜಿಮ್ ಕಿಮ್ಸೆ]]ಯು ದಿವಾಳಿತನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವೀಡಿಯೋದ ತಯಾರಕಾ ಸಲಹಾರ್ಥಿಯಾದನು. ಕಿಮ್ಸೆಯು ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಫೀಲ್ಡ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ‌ ಪಡೆದನು.<ref name="Klein2003" /> ವನ್ ಮೈಸ್ಟರ್ 1985ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ತೊರೆದನು. ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌, ಇಂಕ್. ಆಗಿ 1985ರ ಮೇ 24ರಂದು ಮರುಸಂಘಟನೆಯಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ಸೆ [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾದರು ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕ್ ಶೆರಿಫ್]] [[ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾದರು. ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವೀಡಿಯೊದ ಒಟ್ಟು 100 ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 10 ಮಂದಿ ನೌಕರರು ಮಾತ್ರ ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.<ref name="Klein2003" /> ಕೇಸ್ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಹೋದನು; ಕಿಮ್ಸೆಯು CEO ಆದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆನಂತರ ಮತ್ತೆ 1987ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿದನು. ಕಿಮ್ಸೆಯು ಕೇಸ್‌ನನ್ನು CEO ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಿಮ್ಸೆ 1991ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದಾಗ ಪಡೆದನು. ಕಿಮ್ಸೆಯು ಕಂಪೆನಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು ಹಾಗೂ 1985ರಲ್ಲಿ [[ಕೊಮೊಡೊರ್ 64]] ಮತ್ತು [[128]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಿಂಕ್]] (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Q-ಲಿಂಕ್") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಿಂಕ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ [[ಪ್ಲೇನೆಟ್, ಇಂಕ್]]‌ನಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 1988ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟಮ್ ಮತ್ತು ಆಪಲ್, [[ಆಪಲ್ II]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಶ್‌]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ [[ಆಪಲ್‌ಲಿಂಕ್]] ಪರ್ಸನರ್ ಎಡಿಶನ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. 1988ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್, PC ಲಿಂಕ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು IBM-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ [[PC]]ಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಟ್ಯಾಂಡಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌]] ಒಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ-ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಕಂಪೆನಿಯು 1989ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌‌ನಿಂದ ದೂರವಾದ ಬಳಿಕ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸೇವೆಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.thocp.net/timeline/1989.htm |title=History of Computing Industrial Era (1985–1990) |work=The History of Computing Project |accessdate=2005-09-24 |date=2006-03-20 |archive-date=2005-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051103111647/http://www.thocp.net/timeline/1989.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://apple2history.org/history/ah22.html |title=Apple II history chapter 22 |date=2002-12-31 |accessdate=2005-09-24 |archive-date=2005-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050828233812/http://apple2history.org/history/ah22.html |url-status=dead }}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ AOL ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಗೇಮ್‌]]‌ಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಗೇಮ್‍‌ಗಳು ಮೂಲ ಪ್ಲೇನೆಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. AOLನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಅನೇಕ ನೂತನ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪರಸ್ಪರ-ಸಂಪರ್ಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಚಾಟ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್ [[ಹ್ಯಾಬಿಟ್ಯಾಟ್]] (1986–1988) ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಬ್ ಕ್ಯಾರಿಬ್]] (1988) - [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್‌ಆರ್ಟ್ಸ್]]. * ಮೊದಲ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪರಸ್ಪರ-ಸಂಪರ್ಕದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸರಣಿ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ಲಿಂಕ್ ಸೀರಿಯಲ್]] - [[ಟ್ರ್ಯಾಸಿ ರೀಡ್]] (1988). * [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ಪೇಸ್]] - ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಇಮೇಲ್‌ನಿಂದ-ಆಡುವ]] ಗೇಮ್ (1989–1991). * [[ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]‌ನ ಆರಂಭಿಕ [[ಡಂಗಿಯಾನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್]] ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''[[ನೆವರ್‌ವಿಂಟರ್ ನೈಟ್ಸ್]]'' (1991–1997), ಪಠ್ಯದ ಬದಲಿಗೆ ಚಿತ್ರರೂಪಿ(ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್)ಮೂಲಕ ಸಾಹಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ಮ್ಯಾಸಿವ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೇಯರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ರೋಲ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗೇಮ್ ([[MMORPG]]) (1991). * ಮೊದಲ ಚಾಟ್ ರೂಮ್-ಆಧಾರಿತ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ರೋಲ್-ಆಡುವ ಗೇಮ್ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬಯೊ]] (1996–2004), ಇದು [[ಹೆಕ್ಲರ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ANTAGONIST, ಇಂಕ್.]]‌ನ ಭಯಾನಕ ಪಾತ್ರಾಭಿನಯದ ಗೇಮ್. 2008ರಲ್ಲಿ ನೆವರ್‌ವಿಂಟರ್ ನೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು [[MMORPG]] ಗೇಮ್‌ಗಳ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ 59ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಎವರ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ವಾರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್]] ಒಂದಿಗೆ) ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. 1991ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ [[DOS]]ಗಾಗಿ AOL, [[ಜಿಯೊವರ್ಕ್ಸ್]]ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಅದಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ವಿಂಡೋಸ್‌‌ಗಾಗಿ AOL ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಆನಂತರ [[ಪ್ರಾಡಿಗಿ]], [[ಕಂಪ್ಯೂಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ಜಿಎನೈ(GEnie)]] ಮೊದಲಾದ ಪಾವತಿಸುವ-ಆಧಾರದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. AOL 1994ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ Q-ಲಿಂಕ್ ಮತ್ತು PC ಲಿಂಕ್ ಒಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == {{Article issues|section=November 2008|refimprove=May 2009| npov=November 2008}} [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೇಸ್‌]] AOLಅನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯವಿರದ ಜನರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಯಾಗಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ [[ಕಾಂಪ್ಯುಸರ್ವ್‌]]ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. AOL ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಪ್ಲೇನೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಬದಲಿಗೆ [[ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]‌ನ ಬಳಕೆಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯದ ಮೊದಲ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕಮಾಂಡ್ ಲೈನ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್]] (GUI)ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಧ್ಯೆ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed |date=May 2009}} [[CB]]-ಶೈಲಿಯ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾದರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಲೇನೆಟ್‌ನ [[ಚಾಟ್ ರೂಮ್]] ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಚಾಟ್ ರೂಮ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ಪ್ರೈವೇಟ್ ರೂಮ್ಸ್ - ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 23 ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ರೂಮ್ಸ್ - AOLನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 48 ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಆಡಿಟೋರಿಯಮ್ – AOLನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಡಿಟೋರಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸುಮಾರು 27 ಮಂದಿಯವರೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದನ್ನು ಆ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed |date=May 2009}} 1993ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ AOL ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ [[USENET]] ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://www.catb.org/~esr/jargon/html/S/September-that-never-ended.html Catb.org]</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಎಟರ್ನಲ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. AOL [[ಜಿಎನೈ]]ಗಿಂತ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಪ್ರಾಡಿಗಿ]] (ಇದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ AOL ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು) ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಸರ್ವ್‌]]ಅನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ AOL ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗಂಟೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕವಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು $19.19 ನಿವ್ವಳ ತಿಂಗಳ ದರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೊಳಗಾಗಿ AOLನ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 10 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ AOL ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಅಧಿಕ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ[[ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟಣೆಯ ಸಂಕೇತ]](ಬ್ಯುಸಿ)ಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅವರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "AOL" "ಸದಾ ಆಫ್-ಲೈನ್"ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು).{{Citation needed |date=May 2009}} 1995ರಲ್ಲಿ AOL, [[ವಿಯೆನ್ನಾ ನಗರ]]ದ ಹತ್ತಿರ [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ [[ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರದ]] [[ಫೇರ್‍‌ಫಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]]‌ಯ<ref>"[http://www.encyclopedia.com/doc/1P2-832840.html Encyclopedia.com]" ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]''. ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 2005. 2009ರರ ಮೇ 7ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5179952&amp;_bucket_id=50&amp;tree_id=420&amp;context=saff&amp;_lang=en&amp;_sse=on ಟೈಸನ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್ CDP, ವರ್ಜಿನಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110181002/http://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US5179952&_bucket_id=50&tree_id=420&context=saff&_lang=en&_sse=on |date=2011-11-10 }}." ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ. 2009ರ ಮೇ 7ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಟೈಸನ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್ CDP]]ಯ 8619 ವೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಯುಗಾವರ, ಸಾಂದ್ರ. "[http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72288466.xml?dids=72288466:72288466&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+13%2C+1994&amp;author=Sandra+Sugawara&amp;pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&amp;desc=America+Online+to+Reduce+Rates%3B+Firm+Faces+Subscriber+Boycott%2C+Pressure+From+Competitors&amp;pqatl=google ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಟು ರೆಡ್ಯೂಸ್ ರೇಟ್ಸ್; ಫರ್ಮ್ ಫೇಸಸ್ ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರೈಬರ್ ಬಾಯ್ಕಟ್ ಪ್ರೆಶರ್ ಫ್ರಮ್ ಕಾಂಪೀಟಿಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729013454/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72288466.xml?dids=72288466:72288466&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+13%2C+1994&author=Sandra+Sugawara&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=America+Online+to+Reduce+Rates%3B+Firm+Faces+Subscriber+Boycott%2C+Pressure+From+Competitors&pqatl=google |date=2013-07-29 }}." ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 1994. ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ B09. 2009ರರ ಮೇ 7ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> AOL 1996ರಲ್ಲಿ ಫೇರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ{{Citation needed |date=May 2009}} AOL, ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಸಂಘಟಿತವಾಗದ[[ಲೌಡೌನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಡಲ್ಲೆಸ್‌]]ನ 22000 AOL ವೇಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20080208121604/http://corp.aol.com/about-aol/company-overview ಕಂಪೆನಿ ಸ್ಥೂಲಸಮೀಕ್ಷೆ]." ''AOL''. ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2008. 2009ರ ಮೇ 7ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಡಲ್ಲೆಸ್‌ಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಳಾಂತರವು 1996ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇಂದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಜೊತೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷದ ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಜತೆಗೂಡಿದ AOL ಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು.{{Citation needed |date=May 2009}} === ಗಮನ, ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮರುಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೀಡುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು === {{Refimprove|section|date=September 2008}} {{Prose|date=January 2010}} [[File:Aol subscribers Q201-Q407.png|thumb|right|350px|U.S. AOL ಚಂದಾರಾರರ 2Q 2001 – 2Q 2009]] 2001ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ (ಸೂಚಿತ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮಾಲಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ) ಒಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿದಾಗಿನಿಂದ AOLನ ಮೌಲ್ಯವು $240 ಶತಕೋಟಿಯ ಉನ್ನತಸ್ಥಾನದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. ಅದರ ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2002ರಿಂದ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟೂ ಸಹ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆನಂತರ AOL ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ [[ಯಾಹೂ!]] ಮೊದಲಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳಂತೆ ಕಂಟೆಂಟ್ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. * 2004ರಲ್ಲಿ AOL 9.0 ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, AOL ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮೂಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಲಾಗಿನ್ ಅಥವಾ ಲಾಗ್ಔಟ್ ಆಗುವಾಗ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * AOL ಅಂತಿಮವಾಗಿ {{Citation needed |date=September 2008}} ಅದರ ಹೊಸ [[IN2TV]] ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂದಾದಾರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ AOL, ''[[ವೆಲ್ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾಟ್ಟರ್]]'' ಅದರ ಮಾರ್ಕ್ವೀ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ [[ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರೋಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್]]‌ನ ವ್ಯಾಪಕ ಲೈಬ್ರರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed |date=September 2008}} * 2005ರಲ್ಲಿ AOL [[ಲೈವ್ 8]]-ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಆನಂತರದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಸಂಗೀತ-ಕಛೇರಿಯ ದೃಶ್ಯ-ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. * 2005ರಲ್ಲಿ AOL ([[ಟೆಲಿಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] ಒಂದಿಗೆ) [[TMZ.com]]ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಸಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. TMZ.com ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಫೋಟೊಗಳೂ ಸಹ ಜತೆಗೂಡುತ್ತಿದ್ದವು. * 2006ರಲ್ಲಿ AOL ಅದರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅದರ [[ಡೈಯಲ್-ಅಪ್ ಪ್ರವೇಶ]]ವನ್ನು [[$]]25.90 ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿತು. ಈ ಏರಿಕೆಯು ಸೇವೆಯ ಉಳಿದ ಡೈಯಲ್-ಅಪ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಏರಿಸಿದ ದರವು ಅವರ ತಿಂಗಳ [[DSL]] ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸುವ ದರದಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.<ref name="mills">{{cite web |url=http://news.com.com/AOL+hanging+up+on+dial-up+customers/2100-1025_3-6043910.html?tag=nl |title=AOL hanging up on dial-up customers? |last=Mills |first=Elinor |publisher=CNET |accessdate=August 3, 2006 |archiveurl=https://archive.today/20121208124620/http://news.cnet.com/AOL-hanging-up-on-dial-up-customers/2100-1025_3-6043910.html?tag=nl |archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2012 |url-status=live }}</ref> ಆದರೆ AOL ಅದರ ಸೇವೆಗಳ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಿಯಮಿತ ಡೈಯಲ್-ಅಪ್ ಪ್ರವೇಶದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಸಿಕ $9.95 ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="AOL">{{cite web |url=http://free.aol.com/thenewaol/plan_choice.adp |title=AOL price plans |accessdate=October 29, 2006}}</ref> * 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು AOL ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು "ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌"ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು; ಈಗಿರುವ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು "AOL" ಹಾಗೂ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ನ ಉಪವಿಭಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು "AOL, [[LLC]]".<ref name="pr">{{cite news |url=http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1179447,00.html |title=America Online Changes Its Name to AOL |date=2006-04-03 |accessdate=2006-07-24 |archive-date=2006-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060715034643/http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0%2C20812%2C1179447%2C00.html |url-status=dead }}</ref> * 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು AOL, ಈ ಹಿಂದೆ ಅದರ ಪಾವತಿಸುವ-ಗ್ರಾಹರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಇ-ಮೇಲ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆಂದು ಸಾರಿತು. ಅದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನಾನ್-AOL-ಓನ್ಡ್ ಪ್ರವೇಶ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ AOL ಅಥವಾ AOL.comಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತ್ತು.("ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್", "ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತರುವುದು" ಅಥವಾ "BYOA") ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು "ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್" ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. AOL- ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರವೇಶದ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು-ವೇಗದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಆಧಾರಿತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅಧಿಕ ಲಾಭದಾಯಕ ಜಾಹೀರಾತು ಪೂರೈಕೆದಾರ AOL.com ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed |date=September 2008}} ಖಾತೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್]] [[ಹಾಟ್‌ಮೇಲ್]], [[ಯಾಹೂ!]] ಅಥವಾ ಇತರ ಇ-ಮೇಲ್ ಪೂರೈಕೆದಾರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡುವ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಯಿಂದ ಉಚಿತ ಸೇವೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. AOL CEO ರಾಂಡಿ ಫಾಲ್ಕೊ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸುವ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ದರವು 80%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.alleyinsider.com/2007/12/aol-twx-randy-falcos-yearend-love-note-to-aolers.html |title=AOL (TWX): Randy Falco's Year-End Love Note to AOLers |accessdate=December 18, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218120637/http://www.alleyinsider.com/2007/12/aol-twx-randy-falcos-yearend-love-note-to-aolers.html |url-status=dead }}</ref> * 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು AOL, U.S.-ಆಧಾರಿತ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವೆ]]ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.{{Citation needed |date=September 2008}} AOL ಕ್ರಮೇಣ U.S. ಸಹಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. 2007ರ ಜನವರಿ 28ರಂದು, ಕೊನೆಯ ಸ್ವದೇಶದ AOL ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾಲ್-ಸೆಂಟರ್ ([[ಓಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿದ್ದ)ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿತು.{{Citation needed |date=September 2008}} ಹಾಗೂ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಕಾಲ್-ಸೆಂಟರ್‌ನ್ನು ಸಹ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.{{Citation needed |date=September 2008}} ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕರೆಗಳನ್ನು ಈಗ [[ರೊಮೇನಿಯಾ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed |date=September 2008}} * 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು, AOL ಅದರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರಧಾನ-ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಡಲ್ಲೆಸ್‌]]‌ನಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB119003377082529719.html?mod=googlenews_wsj |title=AOL Moves Headquarters To New York City |date=2007-09-17 |accessdate=2007-09-17}}</ref> ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿವಿಧ ಜಾಹೀರಾತು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ A ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ಉಪಾಂಗವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಕಾರ್ಯವು ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[Advertising.com]]ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕಂಪೆನಿಯು ಜಾಹೀರಾತು-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. AOL ನಿರ್ವಹಣೆಯು "ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ"ಗಳು ಡಲ್ಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು, ಅವು ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡೆಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. * AOL 2008ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ನಡವಳಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು]] ವಿವರಿಸಲು ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹಿಂದಿನ ಭೇಟಿಗಳು ಹೇಗೆ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Story, Louise |title=AOL Brings Out the Penguins to Explain Ad Targeting |url=http://bits.blogs.nytimes.com/2008/03/09/aol-brings-out-the-penguins-to-explain-ad-targeting-ok-saul-and-louise-post-with-article/ |date=10 March 2008 |work=The New York Times}} in {{cite news |author=Story, Louise |title=To Aim Ads, Web Is Keeping Closer Eye on You |url=https://www.nytimes.com/2008/03/10/technology/10privacy.html |work=The New York Times |publisher=The New York Times Company |date=10 March 2008 |accessdate=2008-03-09}}</ref> ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ AOL ಖಾಸಗಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚಣೆಯನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite news |author=Bearne, Suzanne |title=AOL campaign explains behavioural targeting |url=http://www.nma.co.uk/Articles/39127/AOL+campaign+explains+behavioural+targeting.html |date=11 August 2008 |work=NMA |publisher=Centaur Media |accessdate=2008-08-15 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * AOL ಉತ್ತರ ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಅದರ ಮೂರು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರೆಸ್ಟಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸೆಂಟರ್]]ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[CRG ವೆಸ್ಟ್]]‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.crgwest.com/PDFs/12100_Sunrise_Press_Release.pdf |format=PDF |title=CRG West accounces the acquisition of Data Center in Reston, Virginia |date=2008-01-03 |accessdate=2008-11-16 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217094718/http://www.crgwest.com/PDFs/12100_Sunrise_Press_Release.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮಾರಾಟವು AOL ಅದರ ಉತ್ತರ ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ (ಡಲ್ಲೆಸ್, ಮ್ಯಾನಸ್ಸಾಸ್, ರೆಸ್ಟಾನ್) ಎರಡಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಎರಡಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ AOL ಅದರ ಒಟ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. {{Citation needed |date=November 2008}} *2007ರಲ್ಲಿ AOL ಅದರ ಇತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಲೌಡೌನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು; ಅದು ಅದರ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="GoldfarbHQMove" /> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಸನ್ನಿಹಿತದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟಾನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ ಡಲ್ಲೆಸ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸುವುದರ ಭಾಗವಾಗಿ, AOL CEO [[ರಾಂಡಿ ಫಾಲ್ಕೊ]] 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು, 2007ರ ಕೊನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 2000 ನೌಕರರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಯೋಜನೆಗಳು "ತಕ್ಷಣ"ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref>{{cite news |url=http://bits.blogs.nytimes.com/2007/10/15/tuesday-is-layoff-day-at-aol/ |title=Tuesday is Layoff Day at AOL |date=2007-10-15 |accessdate=2007-10-17 |work=The New York Times |first=Saul |last=Hansell}}</ref> ಅದೇ ಸಂಜೆ ಡಲ್ಲೆಸ್‌ನ ಸುಮಾರು 750 ನೌಕರರು ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು;<ref name="AOL TWX: Live Layoff Coverage">{{cite news |url=http://www.alleyinsider.com/2007/10/aol-twx-how-to.html |title=AOL (TWX): Live Layoff Coverage |date=2007-10-15 |accessdate=2007-10-27 |archive-date=2009-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204181657/http://www.alleyinsider.com/2007/10/aol-twx-how-to.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌17ರಂದು ನೌಕರರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ[[ವರ್ಕರ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ರಿಟ್ರೈನಿಂಗ್ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್]]‌ನ ಪ್ರಕಾರ 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12ರವರೆಗೆ ಸಂಬಳದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮರುರಚನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುವ ಇತರ ಗುಂಪಿನ ನೌಕರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಅವರನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ನೌಕರರನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಡಲ್ಲಸ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ದಿನದ "ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶದ ಕೊಠಡಿ"ಯಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋಗುವ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಡಲ್ಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೌಕರರು ಸಾಮೂಹಿಕ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು "ಬ್ಲಡಿ ಟ್ಯೂಸ್ಡೆ" ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="AOL TWX: Live Layoff Coverage" /> [[ಓಹಿಯೊದ ಕೊಲಂಬಸ್]]‌ನ ಹಿಂದಿನ [[ಕಂಪ್ಯೂಸರ್ವ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನೌಕಕರನ್ನೂ ಸಹ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ [[ಟಕ್ಸನ್]] ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಶಾಪ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ]]ನ ಹಿಂದಿನ ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ AOL ನೌಕರರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಃ ಇಡೀ[[ಕೆನಡಾದ ನ್ಯೂ ಬ್ರೂನ್ಸ್‌ವಿಕ್‌ನ ಮಾಂಕ್ಟನ್]]‌ನ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೈಟ್ ಸದಸ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಓಪರೇಶನಲ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ AOLನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಭಾರಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಜಾಗಳನ್ನು SysOpsನೌಕರರು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬಾರಿ ಹಿಂದಿನ ವಜಾಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ನೋವ ಸ್ಕೋಟಿಯಾದ ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್]]‌ನ AOL ವಾಯ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ನ ತಂಡ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸೀಮಿತವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುತ್ತಿನ ವಜಾಗಳು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ಮತ್ತು 12ರಂದು ಘಟಿಸಿತು.{{Citation needed |date=November 2008}} * 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ CEO [[ಜೆಫ್ ಬೆವ್ಕೆಸ್]], ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ AOLನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಎರಡಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಪ್ರವೇಶ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref>[https://biz.yahoo.com/ap/080206/earns_time_warner.html ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ ವಿಲ್ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ AOL: ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ನ್ಯೂಸ್ - ಯಾಹೂ! ಫೈನಾನ್ಸ್]</ref> * 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಂದು AOL ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತಿನ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಮುನ್ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದು ಚಿತ್ರಗಳ (ಉದಾ. ಗೋಲ್ಡ್‌ಫಿಶ್, ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು, ಮರ, ಅಂಚೆಕಾರ್ಡ್) ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸಿದ ಹೊಸ ಲೋಗೊ ''Aol.'' ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಗುರುತನ್ನು ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ AOLನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಂತರ 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10ರಂದು AOLನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. == ವಿವಾದಗಳು == {{Criticism section|date=September 2009}} {{Unbalanced|section|date=September 2009}} === ಸಮುದಾಯ ಮುಖಂಡರು === 2005ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಗಿಂತ ಮೊದಲು AOL ಚಾಟ್‌ರೂಮ್‌ಗಳು, ಸಂದೇಶ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಸಮುದಾಯ ಮುಖಂಡರು(ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಲೀಡರ್)]] ಅಥವಾ CLಗಳೆಂಬ [[ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. AOLನ [[ರಿಮೋಟ್ ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕರ]] ಬಳಕೆಯು 1985ರಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಿಂಕ್]] ಸೇವೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[RAINMAN]] ಎನ್ನುವ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿವಿಡಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿವಿಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪಾರ್ಟ್ನರ್ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ನೌಕರರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1999ರಲ್ಲಿ CLಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ U.S.ನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ AOLನ ವಿರುದ್ಧ [[ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್]] ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="cisn">{{cite journal | last = Postigo | first = Hector | authorlink = | coauthors = | title = America Online volunteers | journal = ''International Journal of Cultural Studies'' | volume = 12 | issue = 5 | pages = 451–469 | publisher = [http://ics.sagepub.com/cgi/content/abstract/12/5/451 SAGE Publications] | location = | year = 2009 | url = | issn = | doi = | id = | accessdate = 12 June 2009 | pmid = | doi_brokendate = }}</ref> AOL 2000ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2005ರ ಜೂನ್ 8ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮುದಾಯ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ 12 ತಿಂಗಳ ಹಣವನ್ನು ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಈ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಪ್ರಕಾರ $15 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು USD ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿನ 7,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮುದಾಯ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಹಂಚುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವಿವಾದಗಳು === ಖಾತೆಗಳು ಕಂಪೆನಿ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ರದ್ದುಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬಿಲ್-ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಅನೇಕ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು AOL ಎದುರಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, AOL ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ AOL ಬಳಕೆದಾರನೊಬ್ಬನು ಸೇವೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹದಿನೈದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು (ಆದ್ದರಿಂದ 11 ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು 46 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 13 ನಿಮಿಷಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು). AOL ಇದು ಸೈನ್ ಇನ್/ಸೈನ್ ಆಫ್ ಸಮಯವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಜಯಗಳಿಸಿದರು (ಕೆಲವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ISP ನ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಾಗ ಸೈನ್ ಇನ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ ಆಫ್ 15 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದರು). AOL ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ-ಸಮಯ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಚಿತ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ AOL ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌, ಬಳಕೆದಾರರು ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ನಿಮಿಷಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ. AOL ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಲ್-ಕಳುಹಿಸುವ ರೂಢಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ 2003ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಓಹಿಯೊ ಅಟ್ಟರ್ನಿ ಜನರಲ್]]‌ ದಾವೆ-ಹೂಡಿದರು. ಆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 2005ರ ಜೂನ್ 8ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಗೊಂಡಿತು. AOL [[ಓಹಿಯೊ]] AG ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕ-[[ದೂರು]]ಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಗ್ರಾಹಕರ ವಿರುದ್ಧ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಅಟರ್ನಿ ಜನರಲ್]] ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ [[ಪರಿಹಾರ]] ನೀಡಲು AOL ಒಪ್ಪಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.dc.bbb.org/report.html?national=Y&compid=2087 |title=AOL |accessdate=2008-01-22 |publisher=[[Better Business Bureau]] |archive-date=2010-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100718111258/http://www.dc.bbb.org/report.html?national=Y&compid=2087 |url-status=dead }}</ref> === ಖಾತೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === ಸರಿಸುಮಾರು 300 ಗ್ರಾಹಕ-ದೂರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟೆರ್ನಿ ಜನರಲ್]]‌ನ ವಿಚಾರಣಾ ಕಛೇರಿಯು AOLನ ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವಾ ನೀತಿಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಂಪೆನಿಯು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು [[ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ]]ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವ ನೌಕರರಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಆ ತನಿಖೆಯು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚಂದಾದಾರರ ಇಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ಅಥವಾ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸೇವೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕರೆ ಮಾಡಿದ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್‍‌ಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಬೋನಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶೇಖಡಾವಾರುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೋನಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಸುವ ಕನಿಷ್ಠ ದರಗಳು ನೌಕರರು, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದ ಹಾಗೆ ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಸೇವೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಬಿಲ್-ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು AOL ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಅನೇಕ ಗ್ರಾಹಕರು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ $1.25 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬೋನಸ್‌ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಕೋಟಾ ಪೂರೈಸುವುದು AOLಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.dc.bbb.org/report.html?national=Y&compid=2087 |title=AOL |accessdate=2008-01-22 |publisher=Better Business Bureau |archive-date=2010-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100718111258/http://www.dc.bbb.org/report.html?national=Y&compid=2087 |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಜೂನ್ 13ರಂದು, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಫೆರಾರಿ ಎಂಬುವವನು ಅವನ ಖಾತೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಫೋನ್ ಕರೆಯ ಬಗ್ಗೆ [http://insignificantthoughts.com/2006/06/13/cancelling-aol/ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231075933/http://www.insignificantthoughts.com/2006/06/13/cancelling-aol/ |date=2010-12-31 }}, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆದ ಫೋನ್ ಕರೆಯಲ್ಲಿ, 30-ವರ್ಷದ ಫೆರಾರಿಯು ಅದರಲ್ಲಿ AOL ಸಮಯವು ಯಾಕೆ ಇನ್ನೂ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುವವರೆಗೆ AOL ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಖಾತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. AOL ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದುವರೆಗೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಸಹ ಆಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಫೆರಾರಿ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಫೆರಾರಿಯು ಯಾವುದನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಖಾತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿಕೊಂಡಾಗ, AOL ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಖಾತೆಯು-ಸರಿಹೊಂದುವ ಫೆರಾರಿಯ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಆತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆ ಮಾತುಕತೆಯು CNBC ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. CNBC ವರದಿಗಾರರು AOLನ ಖಾತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು 45 ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/13447232/ |title=How hard can it be to cancel an AOL account? |first=Jane |last=Wells |publisher=CNBC |date=2006-06-21 |accessdate=2006-07-24 |archive-date=2006-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060722035736/http://www.msnbc.msn.com/id/13447232/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಜುಲೈ 19ರಂದು, AOLನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರ]] ಬಗೆಗಿನ ಕೈಪಿಡಿಯು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.consumerist.com/consumer/exclusive/aol-retention-manual-uploaded-in-full-188310.php |title=ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌: AOL ರಿಟೆನ್ಶನ್ ಮ್ಯಾನ್ವಲ್ ಅಪ್‌ಲೋಡೆಡ್ ಇನ್ ಫುಲ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603021710/http://consumerist.com/consumer/exclusive/aol-retention-manual-uploaded-in-full-188310.php |url-status=dead }}</ref> (7MB PDF). 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 3ರಂದು [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು AOL ನ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಲಾಭಗಳು $1 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳ ಕಡಿತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಕಂಪೆನಿಯು ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.consumerist.com/consumer/aol/timewarner-dissolves-aol-retention-centers-191878.php |title=AOL: ಟೈಮ್‌ವಾರ್ನರ್ ಡಿಸಾಲ್ವ್ಸ್ AOL ರಿಟೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101054128/http://consumerist.com/consumer/aol/timewarner-dissolves-aol-retention-centers-191878.php |url-status=dead }}</ref> === ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ === 2006 ರಿಂದ ಹಿಂದೆ, AOL ಅದರ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[CD-ROM]]ಗಳ (ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ 3{{frac|1|2}}ರ [[ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು]]) ಬಗೆಗಿನ ಕೋರದ ಭಾರೀ [[ನೇರ ಮೇಲ್]]‌ಗಾಗಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ಅಭಿಯಾನದ ಪರಿಸರ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://archives.cnn.com/2002/TECH/internet/10/17/aol.discs/ |title=Campaign: Send AOL CDs back |work=CNN.com |author=Rusty Dornin |date=2002-10-18 |access-date=2010-07-29 |archive-date=2013-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519093132/http://archives.cnn.com/2002/TECH/internet/10/17/aol.discs/ |url-status=dead }}</ref> === ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ === {{Refimprovesect|date=March 2008}} * 2000ರಲ್ಲಿ AOL $8 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ AOL 5.0 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆಯೆಂಬ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $1000ದಷ್ಟು ಹಾನಿಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರಲಾಯಿತು. AOL ನಂತರ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದೇ $15 ದಶಲಕ್ಷದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿತು.<ref>[http://www.gardencitygroup.com/cases/pdf/AOL/AOLNotice.pdf Gardencitygroup.com]</ref> ಈಗ AOL ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌, ಮ್ಯಾಕ್ OS X ಅಲ್ಲಿ AOL ಡೈಯಲರ್ ಅಥವಾ AOL ಕನೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಓಡಿಸದೇ ISP ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು AOL ಬ್ರೌಸರ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬಯಸುವ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. * AOL 9.0 ಒಮ್ಮೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐಕಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ಸ್ಪಾಪ್‌ಬ್ಯಾಡ್‌ವೇರ್‌]]ನಿಂದ ''ತನಿಖೆಯಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ'' <ref>{{Cite web |url=http://stopbadware.org/reports/reportdisplay?reportname=aol082706 |title=Stopbadware.org |access-date=2010-07-29 |archive-date=2007-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070220101412/http://stopbadware.org/reports/reportdisplay?reportname=aol082706 |url-status=dead }}</ref> ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೂ AOL 9.0 VR (ವಿಸ್ತಾ ರೆಡಿ) 2007ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಇದು AOL ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಡ್‌ವೇರ್‌ನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://stopbadware.org/reports/reportdisplay?reportname=aol90vr |title=StopBadware.org |access-date=2010-07-29 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729205843/http://stopbadware.org/reports/reportdisplay?reportname=aol90vr |url-status=dead }}</ref> === ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿಗುಂಪುಗಳು === AOL 1993ರಲ್ಲಿ [[ಯೂಸ್‌ನೆಟ್]]‌ಗೆ ಗ್ರಾಹಕ-ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪಟ್ಟಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಗುಂಪನ್ನು ಮರೆಯಾಗಿರಿಸಿತು: ''alt.aol-sucks''. AOL ಸುದ್ದಿಗುಂಪನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣಾ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು "ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ದೂರು"ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. [[ಯೂಸ್‌ನೆಟ್]] ಸುದ್ದಿಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ AOL ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತವಿದ್ದ ಬಳಕೆದಾರರ ನೆಲೆಯು AOL ಮತ್ತು ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಅನಾಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು [[ಎಟರ್ನಲ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ನಂತರ AOL 2005ರ ಜೂನ್ 25ರಂದು ಯೂಸ್‌ನೆಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.betanews.com/article/AOL_Pulls_Plug_on_Newsgroup_Service/1106664611 ಬೀಟಾನ್ಯೂಸ್ | AOL ಪುಲ್ಸ್ ಪ್ಲಗ್ ಆನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಗ್ರೂಪ್ ಸರ್ವಿಸ್]</ref> ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಳಕೆದಾರರರಿಗೆ ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ [[ಗೂಗಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್]]‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ AOL ಯೂಸ್‌ನೆಟ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ [[ಮೆಸೇಜ್ ಬೋರ್ಡ್ಸ್]]ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಸೇವೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು (ಟರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವಿಸ್) (TOS) === AOL ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿವರವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವನ್ನು [[ಸೇವೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು]] (TOS, UKಯಲ್ಲಿ ಕಂಡೀಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವಿಸ್ (ಸೇವೆಯ ನಿಮಯಗಳು) ಅಥವಾ COS ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂರು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ''ಸದಸ್ಯರ ಒಪ್ಪಂದ'', ''ಸಮುದಾಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಗೋಪ್ಯತೆಯ ನಿಯಮಗಳು''.<ref>[http://help.channels.aol.com/kjump.adp?articleId=221224 AOL ಮೆಂಬರ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://help.aol.co.uk/conditions-of-service/article/20060802090809990001 |title=ಕಂಡೀಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವಿಸ್ - AOL ಹೆಲ್ಪ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2010-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501135751/http://help.aol.co.uk/conditions-of-service/article/20060802090809990001 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಣಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂಕಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಅವರು AOL ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. AOL ಬಳಕೆದಾರರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದೂರುಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು TOS ಅನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಅನುಸರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರದೆ TOS ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕಾರಣವೆಂದರೆ AOLನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ಪರಿವಿಡಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಸೆನ್ಸರ್‌ಶಿಪ್ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.aolwatch.org/censory.htm Aolwatch.org]</ref><ref>[http://www.thetruthseeker.co.uk/article.asp?ID=3912 Thetruthseeker.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100913005509/http://www.thetruthseeker.co.uk/article.asp?ID=3912 |date=2010-09-13 }}, ದಿ ಟ್ರುತ್ ಸೀಕರ್ - ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೆನ್ಸರ್ಶಿಪ್</ref><ref>[http://www.fglaysher.com/bahaicensorship/AOLcensorship1.htm ಸೆನ್ಸರ್ಶಿಪ್ ಆನ್ AOL ಲೇಟ್ 1998–1999]</ref><ref>{{Cite web |url=http://w2.eff.org/Censorship/Online_services/?f=aol_secret_tos.manual.txt |title=EFF.org |access-date=2007-10-26 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026034440/http://w2.eff.org/Censorship/Online_services/?f=aol_secret_tos.manual.txt |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಈ-ಮೇಲ್ === 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, AOL ಗುಡ್‌ಮೇಲ್ ಎನ್ನುವ ಒಂದು [[ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಇ-ಮೇಲ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇಮೇಲ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಮೇಲ್ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಮೂಲದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಮೇಲ್ ಸಂದೇಶಗಳು ತಡೆಯಾಗಬಹುದೆಂಬ ಅಥವಾ [[ಸ್ಪಾನ್ ಫಿಲ್ಟರ್]]‌ಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದೆಂಬ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಇಮೇಲ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು [[ಮೂವ್ಆನ್]]‌ ಮತ್ತು [[EFF]]ನಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಮೂವ್ಆನ್ ಅದನ್ನು "ಇ-ಮೇಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್" ಎಂದು ಹಾಗೂ EFF ಇದನ್ನು ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ಸುಲಿಗೆಯೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.eff.org/deeplinks/archives/004398.php |title=AOL, Yahoo and Goodmail: Taxing Your Email for Fun and Profit |author=[[Cindy Cohn]] |publisher=[[EFF]] |date=2006-02-08 |access-date=2021-07-16 |archive-date=2006-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060213175705/https://www.eff.org/deeplinks/archives/004398.php |url-status=dead }}</ref> [https://web.archive.org/web/20070104175854/http://www.dearaol.com/ Dearaol.com] ಎಂಬ ಒಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಕೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗ್ ಒಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಆ ಬ್ಲಾಗ್ AOL ನ ಗುಡ್‌ಮೇಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಸಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಎಸ್ತರ್ ಡೈಸನ್]] ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ‌ನ ಸಂಪಾದಕ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಗುಡ್‌ಮೇಲ್ ಯಶಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಹಲವಾರು ಪೈಪೋಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕೃತರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸೇವೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶುಲ್ಕಗಳು ಗುಡ್‌ಮೇಲ್ ಮತ್ತು EON ಗೆ ಹೋಗುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ಅವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಗಾರರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ."<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/03/17/opinion/17dyson.html?ex=1300251600&en=04138dcf8237c907&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |title=You've Got Goodmail |author=[[Esther Dyson|Dyson, Esther]] |publisher=[[New York Times]] |date=2006-03-17 |accessdate=2006-07-24 }}</ref> ಆಂಟಿಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು moveon.orgಮತ್ತು EFFಇದಕ್ಕೆ ಸುಲಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣ ನೀಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. [http://www.techliberation.com/archives/038303.php ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲಿಬರೇಶನ್ ಫ್ರಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807164643/http://www.techliberation.com/archives/038303.php |date=2008-08-07 }}‌ನ ಟಿಮ್ ಲೀ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ EFFನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಲೀಯ ಬರಹವು [[ಡೆಕ್ಲಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಘ್]]‌ನ [[ಪಾಲಿಟೆಕ್‌ಬಾಟ್]] ಮೇಲ್-ಮಾಡುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ EFFಯ ಡ್ಯಾನಿ ಒಬ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಸ್ಪ್ಯಾಮರ್ ಸುರೇಶ್ ರಾಮಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಮಧ್ಯೆ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ [http://www.politechbot.com/2006/04/15/debate-over-dearaolcom/ ಚರ್ಚೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060425214743/http://www.politechbot.com/2006/04/15/debate-over-dearaolcom/ |date=2006-04-25 }} ಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿತು. ರಾಮಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಗುಡ್‌ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ EFF ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜಕೀಯ ಚತುರ [[ಕಾರ್ಲ್ ರೋವ್]]‌ ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರೋಪಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ [http://www.circleid.com/posts/eff_use_of_propaganda_karl_rove/ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ]. [[ಸ್ಪ್ಯಾಮೇಸ್ಸೇಸ್ಸಿನ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಮ್ಯಾಸನ್]], ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿ EFF ನ ಮತ್ತು ಮೂವ್‌ಆನ್‌ ಮಿತಿಮೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. dearaol.com ಚಳವಳಿಯು ಆವೇಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಈಗಿಲ್ಲದ dearaol.com ಬ್ಲಾಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ 2006ರ ಮೇ 9ರಂದು ಕೊನೆಯ ಪೋಸ್ಟ್—"AOL ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ದಿ ಶೇಕ್‌ಡೌನ್"ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. === ಶೋಧಕ ದತ್ತಾಂಶ === 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 4ರಂದು AOL, ಸುಮಾರು 650,000 ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ಹುಡುಕಾಟದ [[ಮುಖ್ಯ-ಪದ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅದರ ಒಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2006ರ ಮಾರ್ಚ್ 1ರಿಂದ ಮೇ 31ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 3-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫೈಲ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. AOL ಆ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಂದು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಇತರರು ಅದನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. [http://www.ir.iit.edu/~abdur/publications/pos-infoscale.pdf ''ಎ ಪಿಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಸರ್ಚ್'' ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060819050834/http://www.ir.iit.edu/~abdur/publications/pos-infoscale.pdf |date=2006-08-19 }} ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ-ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪಾಸ್, ಚೌಧರಿ ಮತ್ತು ಟಾರ್ಗೆಸನ್ ಲೇಖಕರು [http://www.cs.hku.hk/infoscale06/ ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಸ್ಕೇಲೇಬಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927144205/http://www.cs.hku.hk/infoscale06/ |date=2011-09-27 }} ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ದತ್ತಾಂಶವು [http://www.aolstalker.com AOLstalker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019192507/http://www.aolstalker.com/ |date=2006-10-19 }} ಮೊದಲಾದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮನರಂಜನಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ AOLstalker ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳ ಹಾಸ್ಯಮಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ AOL ಗ್ರಾಹಕರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವಿಕೆ === AOL ನೌಕರ [[ಜ್ಯಾಸನ್ ಸ್ಮಾಥರ್ಸ್]] ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನ 92 ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ಪ್ಯಾಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆನಿಸಿದ.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/8985989/ Ex-AOL ವರ್ಕರ್ ಹು ಸ್ಟೋಲ್ ಇ-ಮೇಲ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಸೆಂಟೆನ್ಸ್‌ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420084856/http://www.msnbc.msn.com/id/8985989/ |date=2010-04-20 }}. ''MSNBC.com''</ref><ref name="ಪೇರ್ ನೈಲ್ಡ್ ಇನ್ AOL ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಸ್ಕೀಮ್">[http://www.thesmokinggun.com/archive/0623042aol1.html ಪೇರ್ ನೈಲ್ಡ್ ಇನ್ AOL ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಸ್ಕೀಮ್]. ''[[TheSmokingGun.com]] ''. ಜೂನ್ 23, 2004.</ref> == ಕಂಪೆನಿ ಖರೀದಿಗಳು == {{Main|List of acquisitions by AOL}} == ಕಂಪೆನಿ ಮಾರಾಟಗಳು == AOL ([[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]]) ಅದರ ಅನೇಕ ಉಪ-ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. [[AOL ಯುರೋಪ್]] ಆರು ದಶಲಕ್ಷ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ 287,000 ಯುರೋಪಿಯನ್ AOL ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news | url= http://www.theregister.co.uk/2006/05/15/aol_for_sale/ | title= AOL Germany for sale? | publisher= The Register |date=2006-04-15 | accessdate=2006-11-08 }}</ref> 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, AOL ಜರ್ಮನಿಯ ISP ವ್ಯವಹಾರವು(''AOL ಡ್ಯೂಟ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ಲಾಂಡ್ [[GmbH]] &amp; Co. [[KG]]'' ) $863m (€675m) ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ [[ಟೆಲಿಕಾಮ್ ಇಟಾಲಿಯ]]ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url= http://www.theregister.co.uk/2006/09/18/telecom_italia_buys_aol | title= Telecom Italia buys AOL Germany |date=18 September 2006 | accessdate=2006-11-11 }}</ref> AOL ಯ ಜರ್ಮನ್ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ([http://www.aol.de AOL ಡ್ಯೂಟ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ಲಾಂಡ್])ಅನ್ನು ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ''AOL ಡ್ಯೂಚೆಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೀಡಿಯನ್ GmbH'' ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಈಗಲೂ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌‌ನ ಉಪಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಇಂದು, AOL ಡ್ಯೂಚೆಲ್ಯಾಂಡ್ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ AOL.com (ಕೆಳಗೆ ಗಮನಿಸಿ)ನ ಎಲ್ಲಾ ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇದು AOL [[VISA]] ಕಾರ್ಡ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{de icon}} [https://kreditkarte.aol.de/ AOL.de]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[AOL UK]]ಯ ISP ವ್ಯವಹಾರವು $688m (£370m)ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ [[ಕಾರ್ಫೋನ್ ವೇರ್‌ಹೌಸ್‌]]ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref name="CPW">{{cite news | url= http://www.cpwplc.com/cpw/media/press/2006/2006-10-11/ | title= Carphone Warehouse to acquire Time Warner's AOL Internet access business in the UK for £370 million | work= Carphone Warehouse Press Release | date= 2006-10-11 | accessdate= 2006-10-27 | archive-date= 2006-10-30 | archive-url= https://web.archive.org/web/20061030115441/http://www.cpwplc.com/cpw/media/press/2006/2006-10-11/ | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6039740.stm | title= Carphone Warehouse buying AOL UK | work= BBC News |date=2006-10-11 |accessdate=2006-10-11 }}</ref> == AOL ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == {{BLP sources|section|date=September 2009}} * [[ಮಾರ್ಕ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್ಸೆನ್]] (ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು AOL ಮುಖ್ಯ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ]].)<ref>http://elpub.pbworks.com/Marc-Andreessen</ref><ref>{{Cite web |url=http://ecorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?mid=2457 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-29 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621044031/http://ecorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?mid=2457 |url-status=dead }}</ref> * [[ಜಿಮ್ ಬಾರ್ಕ್ಸ್‌ಡೇಲ್]] (ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ)<ref>http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/people/b/james_l_barksdale/index.html</ref> * [[ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರ್ನೆಸ್]] (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧಕ) * [[ರಾಂಡಲ್ ಬೋಯ್]] (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸೆಲ್)<ref>http://www.techlawjournal.com/internet/80622aol.htm</ref> * [[ಜೇಸನ್ ಕ್ಯಾಲಕೇನಿಸ್]] (ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್ ಇಂಕ್.ನ ಮಾಜಿ CEO ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ನ GM)<ref>{{Cite web |url=http://www.webpronews.com/topnews/2006/11/16/jason-calacanis-departs-aol |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-29 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724021906/http://www.webpronews.com/topnews/2006/11/16/jason-calacanis-departs-aol |url-status=dead }}</ref> * [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೇಸ್‌]] (ಮಾಜಿ CEO ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಚೇರ್‌ಮ್ಯಾನ್)<ref>http://archives.starbulletin.com/2006/08/01/business/story03.html</ref> * [[ಮೇರಿ ಚೆನಿ]] (ಕನ್ಸೂಮರ್ ಅಡ್ವೊಕೆಸಿಯ ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ)<ref name="Perry">ಪೆರ್ರಿ, ಸೈಮನ್. (ಎಪ್ರಿಲ್ 5, 2007) [http://www.people.com/people/article/0,,20033753,00.html ಮೇರಿ ಚೆನಿ ಎಕ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ಬಾಯ್, ಹರ್ ಡ್ಯಾಡ್ ರಿವೀಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120628052554/http://www.people.com/people/article/0,,20033753,00.html |date=2012-06-28 }} People.com. 2007ರ ಮೇ 28ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> * [[ಎಲ್ವುಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್]] ("ಯು ಹ್ಯಾವ್ ಗಾಡ್ ಮೇಲ್"ನ ಧ್ವನಿ ನಟ)<ref>http://www.imdb.com/name/nm0249977/</ref> * [[ರಾಂಡಿ ಫಾಲ್ಕೊ]] (ಮಾಜಿ CEO ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಚೇರ್‌ಮ್ಯಾನ್)<ref>{{Cite web |url=http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1559998,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-29 |archive-date=2008-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807154242/http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1559998,00.html |url-status=dead }}</ref> * [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್]] (ನಲ್‌ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಕ)<ref>http://www.betanews.com/article/Justin-Frankel-Reveals-Life-After-Winamp/1104776162</ref> * [[ಮಾರೀನ್ ಗವರ್ನ್]] (ಮಾಜಿ CTO)<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2006/08/22/aol-technology-govern-cx_po_0822autofacescan01.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-01-02 |archive-date=2013-01-02 |archive-url=https://archive.is/20130102191724/http://www.forbes.com/2006/08/22/aol-technology-govern-cx_po_0822autofacescan01.html |url-status=live }}</ref> * [[ರಾನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್]] (ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು COO)<ref>{{Cite web |url=http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1562032,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-29 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828132001/http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1562032,00.html |url-status=dead }}</ref> * [[ಎಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹೈಗ್]] (ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ)<ref>{{Cite web |url=http://www.acus.org/new_atlanticist/general-alexander-haig-former-saceur-and-atlantic-council-director-dead-85 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-29 |archive-date=2013-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130430142133/http://www.acus.org/new_atlanticist/general-alexander-haig-former-saceur-and-atlantic-council-director-dead-85 |url-status=dead }}</ref> * [[ಮೈಕೆಲ್ ಜೋನ್ಸ್]] (ಯೂಸರ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ನ ಮಾಜಿ CEO) * [[ಜಿಮ್ ಕಿಮ್ಸೆ]] (ಮಾಜಿ CEO ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಚೇರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌) * [[ಟೆಡ್ ಲಿಯೋನ್ಸಿಸ್]] (ವೈಸ್ ಚೇರ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ AOL ಆಡಿಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್) * [[ಜೊನಾಥನ್ ಮಿಲ್ಲರ್]] (ಮಾಜಿ CEO ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಚೇರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌) * [[ರಾಬರ್ಟ್‌ W. ಪಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]] (ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ) * [[ಕೋಲಿನ್ ಪೋವೆಲ್]] (ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ) * [[ಮೈಕೆಲ್ ಪೋವೆಲ್]] ([[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌]] ಒಂದಿಗಿನ ವಿಲೀನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದನು) * [[ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಕ್ಯೂಲರ್]] (ಮಾಜಿ CEO) * [[ಮಾರ್ಕ್ ಸೆರಿಫ್]] (ಮಾಜಿ CTO) * [[ಸ್ಟೆಲಿಯೋಸ್ ರೋಡೊಕೇಲಿಯ]] (ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರ) * [[ಜೇಸನ್ ಸ್ಮಾಥರ್ಸ್]] (ಮಾಜಿ AOL ನೌಕರ, ಈತನು ಅಮೆರಿಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನ 92 ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ಪ್ಯಾಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾದನು.)<ref name="ಪೇರ್ ನೈಲ್ಡ್ ಇನ್ AOL ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಸ್ಕೀಮ್"/><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/8985989/ Ex-AOL ವರ್ಕರ್ ಹು ಸ್ಟೋಲ್ ಇ-ಮೇಲ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಸೆಂಟೆನ್ಸ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420084856/http://www.msnbc.msn.com/id/8985989/ |date=2010-04-20 }}. ''MSNBC.com''</ref> * [[ಜಿಯಾನ್ ವಿಲ್ಲಾನ್ಯುಯೆವ]] (ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಆತನು 1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವ್ ಕೇಸ್‌ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು) == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು == AOL ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅದರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://corp.aol.com/about-aol/international-sites/ AOL.com]</ref> == ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳು == AOL ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ರೂಪಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀ]]ಯ ವೈರಸ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ಕಾಲಾವಧಿ === * 2005ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, AOL ಸೇಫ್ಟಿ ಆಂಡ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಸೆಂಟರ್, ಅನೇಕ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅಫೀ ಆಂಟಿ-ವೈರಸ್‌ಗಳು, [[CA]] ಆಂಟಿ-ಸ್ಪೈವೇರ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಪ್ರೈಟರಿ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಶಿಂಗ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ನ್ನು AOLಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೇವಲ AOL ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಅಥವಾ AOL ಮೈ ಇ-ಅಡ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ Microsoft Windows XP ಅಥವಾ 2000 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತು. * 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಂದು<ref>{{Cite web |url=http://press.aol.com/article_display.cfm?article_id=1025 |title=AOL ನ್ಯೂಸ್ ಆಂಡ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2007-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623105247/http://press.aol.com/article_display.cfm?article_id=1025 |url-status=dead }}</ref> AOL [[AOL ಆಕ್ಟಿವ್ ವೈರಸ್ ಶೀಲ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು [[ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ಸ್ಕಿ ಲ್ಯಾಬ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಆಕ್ಟಿವ್ ವೈರಸ್ ಶೀಲ್ಡ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಉಚಿತವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ AOL ಖಾತೆಯಿರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸವು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. * 2006ರ ಜೂನ್ 8ರಂದು,<ref>{{Cite web |url=http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1201969,00.html |title=AOL ಲಾಂಚಸ್ ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಟು ಇಂಪ್ರೂ PC ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಯೂಸರ್ಸ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092635/http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,1201969,00.html |url-status=dead }}</ref> AOL ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ AOL ಆಕ್ಟಿವ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಮಾನಿಟರ್ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ PCಯ ಭದ್ರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಾತ್ಮಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು AOL ಅಥವಾ [[Download.com]]ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಲ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 5.0 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 2000/XP ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. * 2007ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು<ref>{{Cite web |url=http://press.aol.com/article_display.cfm?article_id=1269 |title=AOL ನ್ಯೂಸ್ ಆಂಡ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ |access-date=2010-07-29 |archive-date=2007-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070914113310/http://press.aol.com/article_display.cfm?article_id=1269 |url-status=dead }}</ref> AOL ಅದರ ಉಚಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ "[[ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀ ವೈರಸ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಪ್ಲಸ್: AOL ನ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ" (VSP)ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪಾವತಿಸುವ ಚಂದಾದಾರರಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿ "ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸ್ಯೂಟ್: AOL ನ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ" (MIS) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು "AOL ಸೇಫ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸೆಂಟರ್" ಮತ್ತು ಈಗಿಲ್ಲದ "AOL ಆಕ್ಟಿವ್ ವೈರಸ್ ಶೀಲ್ಡ್" ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸ್ಥಾನಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. MIS VSP ಪ್ಲಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬ್ಯಾಕಪ್‌ನಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳು == 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು AOL ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite news | url= http://www.themoneytimes.com/articles/20061004/aol_uses_refurbished_software_to_woo_customers-id-101785.html | title= AOL Uses Refurbished Software to Woo Customers | publisher= The Money Times | date= 4 October 2006 | accessdate= 2006-11-11 | archive-date= 2006-11-10 | archive-url= https://web.archive.org/web/20061110231338/http://www.themoneytimes.com/articles/20061004/aol_uses_refurbished_software_to_woo_customers-id-101785.html | url-status= dead }}</ref> * ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು '''ಉಚಿತ ಇಮೇಲ್ ಸೇವೆಗಳು'''. * '''ಚಾಟ್ ರೂಮ್‌ಗಳನ್ನು''' ಉಚಿತ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಖಾತೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. AOL ಒದಗಿಸಿದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ $1ನಷ್ಟು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. * '''[http://video.aol.com/ AOL ವೀಡಿಯೊ]''' ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆದಾರ-ಆಧಾರಿತ ವೀಡಿಯೊ ಸೇವೆಯೆಂದರೆ ಅನ್‌ಕಟ್ ವೀಡಿಯೊ, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದು ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು. * '''AOL ಲೋಕಲ್''' ಅದರ [http://cityguide.aol.com/ ಸಿಟಿಗೈಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100112145711/http://cityguide.aol.com/ |date=2010-01-12 }}, [http://yellowpages.aol.com/ ಯೆಲ್ಲೊ ಪೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728230850/http://yellowpages.aol.com/ |date=2010-07-28 }} ಮತ್ತು [http://local.aol.com/ ಲೋಕಲ್ ಸರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://swap.stanford.edu/20090612082910/http://local.aol.com/ |date=2009-06-12 }} ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಹಿತಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * AOL ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರಾಹಕ [[ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರಿನ]] ಉಚಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಅದು '''AOL ಮೈ ಇಅಡ್ರೆಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ 'example@whateveryouwant.com' ನಂತಹ ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 100 ಇತರ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಇ-ಮೇಲ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಇತರ AOL ಮತ್ತು AIM ಇ-ಮೇಲ್ ಖಾತೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. * '''[[Xdrive]]''' - AOL ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ಸೇವೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಫೈಲ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಿತ-ನಕಲನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="Pogue">{{cite news | last =Pogue | first =David | coauthors = | title =Fewer excuses for not doing a PC backup | work = | pages = | language = | publisher =The New York Times | date =6 January 2007 | url =http://news.com.com/Fewer+excuses+for+not+doing+a+PC+backup/2100-1046_3-6147459.html?tag=nefd.lede | accessdate =2007-01-06 | archiveurl =https://archive.today/20130102110113/http://news.cnet.com/Fewer-excuses-for-not-doing-a-PC-backup/2100-1046_3-6147459.html?tag=nefd.lede | archivedate =2013-01-02 | url-status =live }} ಹೇಳಿಕೆ: "ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ರಕ್ಷಿತ-ನಕಲು-ಪ್ರತಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ಸುಲಭ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ."</ref> ಇದು 2009ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Service closed">{{cite news | title = Xdrive storage site to close | work = [[Webuser]] | pages = | language = | publisher = [[IPC Media|IPC Media Limited]] | date = January 5, 2009 | accessdate = 2009-01-19 | url = http://www.webuser.co.uk/news/news.php?id=274634 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Games.com]] - ಬ್ರೌಸರ್-ಆಧಾರಿತ ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪುಟ. ಇದು ಮುಖ್ಯ AOL ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. === ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು === * 2006ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ AOL ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಪಾವತಿಸುವ ಖಾತೆಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಆಕ್ಟಿವ್X]] ನಿಯಂತ್ರಣವು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ರ್ಯಾಗ್-ಆಂಡ್-ಡ್ರಾಪ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೆಬ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫೋಲ್ಡರ್ಅನ್ನು ಇಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. * 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4ರಂದು, AOL ಒಂದು ಉಚಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೂಟ್ '''[[AOL ಓಪನ್‌ರೈಡ್]]''' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಒಂದು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್, ತ್ವರಿತ ಮೆಸೆಂಜರ್, ಇಮೇಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯ ಪ್ಲೇಯರ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು, AOL '''[[OpenID]]''' ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed |date=June 2007}} * 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ 13ರಂದು, AOL ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸೈಟ್ [[ಬೆಬೊ]]ಅನ್ನು $850m (£417m) ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7294174.stm BBC NEWS | ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ] AOL ಅಕ್ವೈರ್ಸ್ ಬೆಬೊ ಸೋಷಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್</ref> * 2008ರ ಜುಲೈ 25ರಂದು AOL ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಹೀರಾತು ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು [[Xdrive]], [[AOL ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂಸ್ಟ್ರಿಂಗ್]] ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[Xdrive]]ಅನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಡಬಹುದು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/25/AR2008072501978.html Washingtonpost.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, AOL ಶಟ್ಟಿಂಗ್ 3 ಸರ್ವಿಸಸ್ ಟು ಕಟ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್, ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ಆಡ್ಸ್</ref> AOL ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. * AOL ಹೋಮ್‍ಟೌನ್ (AOL ಗ್ರಾಹಕರ ವೆಬ್‌ಸೌಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವೆಬ್ ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆ) ಮತ್ತು AOL ಜರ್ನಲ್ ಬ್ಲಾಗ್ ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು<ref>AOL ನ [http://www.peopleconnectionblog.com/2008/09/30/were-closing-our-doors/ PeopleConnectionBlog.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028165439/http://www.peopleconnectionblog.com/2008/09/30/were-closing-our-doors/ |date=2008-10-28 }}: ವಿ ಆರ್ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಅವರ್ ಡೋರ್ಸ್</ref>.<ref>[http://www.peopleconnectionblog.com/2008/09/30/were-closing-our-doors/ ವಿ ಆರ್ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಅವರ್ ಡೋರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028165439/http://www.peopleconnectionblog.com/2008/09/30/were-closing-our-doors/ |date=2008-10-28 }} – ನೋಟಿಸ್ ದಾಟ್ ವಾಸ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಫ್ರಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ಸ್ ಆನ್ ಹೋಮ್‌ಟೌನ್ ಸೈಟ್ಸ್</ref> * 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು AOL, AIM ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್ಅನ್ನು Bebo ಒಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು. * 2010ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 6ರಂದು AOL, Beboಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/technology/social-media/7562278/AOL-prepares-to-shut-down-Bebo.html AOL ಪ್ರಿಪ್ಯಾರ್ಸ್ ಟು ಶಟ್ ಡೌನ್ ಬೆಬೊ] 2010ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 6ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> * 2009ರ ಜನವರಿಯಿಂದ AOL ನ್ಯೂಸ್, ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಅಶ್ಲೀಲ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್ ಪುಟ(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪುಟ)ದ ಪುನರ್ರಚನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. == ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ == [[File:Aolbeverlyhillsoffice.jpg|thumb|AOL ನ ಬೆವೆರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ ಶಾಖೆ]] [[File:Aolsiliconvalleyoffice.jpg|thumb|AOL ನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಶಾಖೆ]] 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು, AOL ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ಟೋರ್ ತೆರೆಯುವ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆ ವ್ಯವಹಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]]‌ನ [[20ಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್]], [[ಸೋನಿ]] ಕಾರ್ಪ್‌.ನ [[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್]], [[NBC ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌]]ನ [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್]] ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹೋದರ ಸಂಸ್ಥೆ [[ವಾರ್ನರ್ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/24/AR2006082401544.html |title=AOL Goes Hollywood With Video Portal |date=2006-08-25 |publisher=The Washington Post | first=Anick |last=Jesdanun |accessdate=March 31, 2010}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[.art]] * [[AOL ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್]] * [[AOL ಮೇಲ್]] * [[AOL ರೇಡಿಯೊ]] * [[AOL UK]] * [[AOHell]] * [[ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಬಬಲ್]] * [[ಎಟರ್ನಲ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] * [[ಇನ್ಸೈಡ್-AOL.com]] * [[ಲೈವ್365]] * [[ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಲಿಂಕ್ ರಿಲೋಡೆಡ್]] * [[ಸೆಶನ್ಸ್@AOL]] * [[ಟ್ರೂವಿಯೊ]] * [[ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಫೆರಾರಿ]] * [[ವೆಬ್ ಹುಟುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://about.aol.com/aolnetwork/trademarks AOL ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726091852/http://about.aol.com/aolnetwork/trademarks |date=2010-07-26 }} – AOL ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು === {{div col|colwidth=15em}} *{{flagicon|Argentina}} [http://argentina.aol.com/ AOL ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305133712/http://argentina.aol.com/ |date=2010-03-05 }} *{{flagicon|Australia}} [http://www.aol.com.au/ AOL ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309052903/http://www.aol.com.au/ |date=2010-03-09 }} *{{flagicon|Austria}} [http://at.aol.de/ AOL ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324190551/http://at.aol.de/ |date=2010-03-24 }} *{{flagicon|Belgium}} [http://www.aol.be/ AOL ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222072216/http://www.aol.be/ |date=2007-12-22 }} *{{flagicon|Brazil}} [http://hp-consumer.my.aol.com.br/ AOL ಬ್ರೆಜಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305181833/http://hp-consumer.my.aol.com.br/ |date=2010-03-05 }} *{{flagicon|Canada}} [http://www.aol.ca/ AOL ಕೆನಡಾ] *{{flagicon|Chile}} [http://chile.aol.com/ AOL ಚಿಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331010124/http://chile.aol.com/ |date=2010-03-31 }} *{{flagicon|China}} [http://cn.aol.com/ AOL ಚೀನಾ] *{{flagicon|Czech Republic}} [http://hp-consumer.my.aol.cz/ AOL ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621034719/http://hp-consumer.my.aol.cz/ |date=2010-06-21 }} *{{flagicon|Colombia}} [http://colombia.aol.com/ AOL ಕೊಲಂಬಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331071357/http://colombia.aol.com/ |date=2010-03-31 }} *{{flagicon|Denmark}} [http://hp-consumer.my.aol.dk/ AOL ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100623131134/http://hp-consumer.my.aol.dk/ |date=2010-06-23 }} *{{flagicon|Finland}} [http://hp-consumer.my.aol.fi/ AOL ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629055404/http://hp-consumer.my.aol.fi/ |date=2010-06-29 }} *{{flagicon|France}} [http://www.aol.fr/ AOL ಫ್ರಾನ್ಸ್] *{{flagicon|Germany}} [http://www.aol.de/ AOL ಜರ್ಮನಿ] *{{flagicon|Hong Kong}} [http://www.aol.hk/ AOL ಹಾಂಕ್ ಕಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304170011/http://www.aol.hk/ |date=2010-03-04 }} *{{flagicon|India}} [http://www.aol.in/ AOL ಭಾರತ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729000050/http://www.aol.in/ |date=2010-07-29 }} *{{flagicon|Ireland}} [http://hp-consumer.my.aol.ie/ AOL ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621041019/http://hp-consumer.my.aol.ie/ |date=2010-06-21 }} *{{flagicon|Italy}} [http://www.aol.it/ AOL ಇಟಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917070404/http://aol.it/ |date=2010-09-17 }} *{{flagicon|Japan}} [http://www.aol.jp/ AOL ಜಪಾನ್] *{{flagicon|Malaysia}} [http://hp-consumer.aol.my/ AOL ಮಲೇಷಿಯಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{flagicon|Mexico}} [http://www.aol.com.mx/ AOL ಮೆಕ್ಸಿಕೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528014834/http://aol.com.mx/ |date=2010-05-28 }} *{{flagicon|Netherlands}} [http://www.aol.nl/ AOL ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100606062511/http://www.aol.nl/ |date=2010-06-06 }} *{{flagicon|New Zealand}} [http://www.aol.co.nz/ AOL ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306022037/http://www.aol.co.nz/ |date=2010-03-06 }} *{{flagicon|Norway}} [http://hp-consumer.my.aolnorge.no/ AOL ನಾರ್ವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630211746/http://hp-consumer.my.aolnorge.no/ |date=2010-06-30 }} *{{flagicon|Poland}} [http://www.aol.pl/ AOL ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100622042512/http://www.aol.pl/ |date=2010-06-22 }} *{{flagicon|Russia}} [http://hp-consumer.my.aol.ru/ AOL ರಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609020721/http://hp-consumer.my.aol.ru/ |date=2010-06-09 }} *{{flagicon|Singapore}} [http://hp-consumer.aol.sg/ AOL ಸಿಂಗಾಪೂರ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{flagicon|South Korea}} [http://hp-consumer.my.aol.kr/ AOL ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218184627/http://hp-consumer.my.aol.kr/ |date=2010-02-18 }} *{{flagicon|Spain}} [http://www.aol.es/ AOL ಸ್ಪೇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507220653/http://www.aol.es/ |date=2010-05-07 }} *{{flagicon|Sweden}} [http://www.aol.se/ AOL ಸ್ವೀಡನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619172513/http://www.aol.se/ |date=2010-06-19 }} *{{flagicon|Switzerland}} [http://www.aol.ch/ AOL ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609011516/http://www.aol.ch/ |date=2010-06-09 }} *{{flagicon|Taiwan}} [http://www.aol.tw/ AOL ತೈವಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217153457/http://www.aol.tw/ |date=2009-12-17 }} *{{flagicon|Thailand}} [http://hp-consumer.aol.in.th/ AOL ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{flagicon|Turkey}} [http://hp-consumer.my.aol.com.tr/ AOL ಟರ್ಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724222045/http://hp-consumer.my.aol.com.tr/ |date=2010-07-24 }} *{{flagicon|United Kingdom}} [http://www.aol.co.uk/ AOL ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್] *{{flagicon|United States of America}} [http://www.aol.com/ AOL ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ] *{{flagicon|Venezuela}} [http://venezuela.aol.com/ AOL ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091023110852/http://venezuela.aol.com/ |date=2009-10-23 }} {{div col end}} {{AOL Inc.}} {{DEFAULTSORT:Aol}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:AOL]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಡಲ್ಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು]] [[ವರ್ಗ:OpenID ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಜಿ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌ ಉಪಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತಿಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಮುದಾಯ]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಫನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ-ಗುಚ್ಛಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಸಂಪಾದನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 7sw6cvnjrwqzs8mwtcrrqp3ynyii66n 0 24150 1435806 1434261 2026-11-05T11:38:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435806 wikitext text/x-wiki {{FixBunching|beg}} {{Infobox Military Conflict |conflict=Persian Gulf War |image=ಚಿತ್ರ:Gulf War Photobox.jpg |imagesize=300px |caption=Clockwise from top: [[USAF]] aircraft flying over [[Kuwaiti oil fires|burning Kuwaiti oil wells]]; British troops in [[Operation Granby]]; Camera view from a [[Lockheed AC-130]]; [[Highway of death]]; [[M728 Combat Engineer Vehicle]] |date= August 2, 1990 – February 28, 1991 (Operation Desert Storm officially ended 30 November 1995)<ref>{{cite web|url=http://www.historyorb.com/events/november/30 |title=Historical Events on 30th November |publisher=Historyorb.com |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> |place=[[Iraq]], [[Kuwait]], [[Saudi Arabia]] |result=[[Coalition of Gulf War|Coalition]] victory * Imposition of [[Iraq sanctions|sanctions against Iraq]] * Removal of Iraqi invasion force from Kuwait * Heavy Iraqi casualties and destruction of Iraqi and Kuwaiti infrastructure |combatant1='''[[Coalition of Gulf War|Coalition forces]]''' {{flag|Kuwait}}<br /> {{flag|United States}}<br /> {{flag|Saudi Arabia }}<br /> {{flag|United Kingdom}}<br /> {{flag|Egypt}}<br /> {{flag|United Arab Emirates}}<br /> {{flag|France}}<br /> {{flag|Syria}}<br /> {{flag|Morocco}}<br /> {{flag|Qatar}}<br /> {{flag|Oman}}<br /> {{flag|Pakistan}}<br /> {{flag|Canada}}<br /> {{flag|Argentina}}<br /> {{flag|Spain}}<br /> {{flag|Italy}}<br /> ''[[Coalition of Gulf War|and others]]'' |combatant2=[[ಚಿತ್ರ:Flag of Iraq (1963-1991).svg|22px]] '''[[Ba'athist Iraq|Iraq]]'''<!-- Iraq had this flag in 1990, see [[Flag of Iraq]] (historical section), the current flag was introduced in 1991, by which time the Gulf War had already started --> |commander1={{flagicon|Kuwait}} [[Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]]<br />{{flagicon|USA}} [[George H.W. Bush]]<br />{{flagicon|USA}} [[Norman Schwarzkopf]]<br />{{flagicon|USA}} [[Colin Powell]]<br />{{flagicon|USA}} [[Calvin Waller]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Fahd of Saudi Arabia|King Fahd]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Abdullah of Saudi Arabia|Prince Abdullah]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Sultan, Crown Prince of Saudi Arabia|Prince Sultan]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Turki bin Faisal Al Saud|Turki Al-Faisal]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Saleh Al-Muhaya]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Khalid bin Sultan]]<ref>''Gulf War, the Sandhurst-trained Prince Khaled bin Sultan al-Saud was co commander with General Norman Schwarzkopf'' [http://www.casi.org.uk/discuss/2002/msg01184.html www.casi.org.uk/discuss] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303195039/http://www.casi.org.uk/discuss/2002/msg01184.html |date=2016-03-03 }}</ref><ref>''General Khaled was Co-Commander, with U.S. General Norman Schwarzkopf, of the allied coalition that liberated Kuwait'' [http://www.thefreelibrary.com/FEATURE+Gulf+War+commander+signs+publishing+agreement+with...-a016226901 www.thefreelibrary.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430043714/http://www.thefreelibrary.com/FEATURE+Gulf+War+commander+signs+publishing+agreement+with...-a016226901 |date=2011-04-30 }}</ref> <br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John Major]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Patrick Hine]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Andrew Wilson (RAF officer)|Andrew Wilson]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Peter de la Billière]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John Chapple]]<br />{{flagicon|France}} [[Michel Roquejoffre]]<br />{{flagicon|Egypt}} [[Mohamed Hussein Tantawi]]<br />{{flagicon|Syria}} [[Mustafa Tlass]]<br />{{flagicon|Qatar}} [[Hamad bin Khalifa Al Thani]]<br />{{flagicon|Pakistan}} [[Mirza Aslam Beg]] |commander2={{flag icon|Iraq|1991}} '''[[Saddam Hussein]]'''<br /> {{flagicon|Iraq|1991}} [[Ali Hassan al-Majid]]<br />{{flagicon|Iraq|1991}} [[Salah Aboud Mahmoud]] |strength1=959,600<ref>Gulf War Coalition Forces (Latest available) by country [http://www.nationmaster.com/graph/mil_gul_war_coa_for-military-gulf-war-coalition-forces www.nationmaster.com]</ref> <br /> 1,820 [[Fighter aircraft]] and [[attack aircraft]] (1,376 American, 175 Saudi, 69 British, 42 French, 24 Canadian, 8 Italian) <br /> 3,318 [[tanks]] (mainly [[M1 Abrams]](U.S.), [[Challenger 1]](UK), [[M60 Patton|M60]](U.S.)) <br /> 8 [[aircraft carrier]]s <br /> 2 [[battleship]]s <br /> 20 [[cruiser]]s <br /> 20 [[destroyer]]s <br /> 5 [[submarine]]s<ref name="autogenerated3">Geoffrey Regan, p.214</ref> |strength2=545,000 (100,000 in Kuwait)+ <br /> 649 fighters <br /> 4,500 tanks (Chinese Type-59s, Type-69s, & self produced T-55 T-62, about 200 Soviet Union [[T-72]]M's [[Asad Babil]])<ref name="autogenerated3" /> |casualties1=Between 240-392 killed (not including the invasion of Kuwait)<ref>2010 World Almanac and Book of Facts, Pg. 176, Published 2009, Published by World Almanac Books; ISBN 1-60057-105-0</ref><br />776 wounded<ref name="ca.encarta.msn.com">{{cite web|title=Persian Gulf War - MSN Encarta <!-- BOT GENERATED TITLE -->|url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Arabian_Gulf_War.html|work=|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwqMXGNZ?url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Persian_Gulf_War.html|archivedate=2009-11-01|deadurl=yes|access-date=2010-08-02|url-status=dead}}</ref> |casualties2=20,000-35,000 casualties<ref name="ca.encarta.msn.com"/> |casualties3='''Kuwaiti civilian deaths:'''<br /> Over 1,000 Kuwaiti civilians estimated killed during the Iraqi occupation in addition to 300,000 mADE refugees.<ref name=useofterrorkuwait>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050124091425/http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/3.html |archivedate=2005-01-24|url=http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/3.html |title=The Use of Terror during Iraq’s invasion of Kuwait|accessdate=2010-06-22 |publisher=The Jewish Agency for Israel}}</ref><br /> '''Iraqi civilian deaths:'''<br />About 3,664 Iraqi civilians killed.<ref name=Wagesofwar>{{cite web |url=http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html#1.%20Iraqi%20civilian%20fatalities%20in%20the%201991%20Gulf |title=The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict |accessdate=2009-05-09 |publisher=Project on Defense Alternatives |archive-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104222225/http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html#1.%20Iraqi%20civilian%20fatalities%20in%20the%201991%20Gulf |url-status=dead }}</ref><br /><br /> '''Other civilian deaths:'''<br />2 Israeli civilians killed, 230 injured<ref name="publicpolicy.umd.edu"/><br /> 1 Saudi civilian killed, 65 injured<ref name="iraqwatch.org"/> }} {{FixBunching|mid}} {{Campaignbox Arabian Gulf Wars}} {{FixBunching|mid}} {{Campaignbox Gulf War}} {{FixBunching|end}} '''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ''' ವು ('''ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) (ಆಗಸ್ಟ್‌ 2, 1990 – ಫೆಬ್ರುವರಿ 28, 1991), [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೂವತ್ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ, [[U.N.]]-ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆ]]ಯೊಂದರಿಂದ [[ಇರಾಕ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು; 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ನಡೆದ [[ಕುವೈಟ್‌]] ಮೇಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ [[ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಯ ನಂತರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶವು ಈ ಯುದ್ಧದ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧವು (ಇರಾಕಿನ ನಾಯಕ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನಿಂದ) '''[[ಎಲ್ಲ ಕದನಗಳ ತಾಯಿ]]''' <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/17/newsid_2530000/2530375.stm |title=BBC ON THIS DAY &#124; 17 &#124; 1991: 'Mother of all Battles' begins |publisher=BBC News |accessdate=2010-03-18 | date=17 January 1991}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸೇನಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ<ref>{{Cite web |url=http://ehistory.osu.edu/world/WarView.Cfm?WID=41 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702212005/http://ehistory.osu.edu/world/WarView.Cfm?WID=41 |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು '''ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅಥವಾ [[ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="FrontlineCron">{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/cron/ |title=Frontline Chronology |accessdate=2007-03-20 |format=PDF |publisher=Public Broadcasting Service}}</ref><ref>{{citation |publisher=CNN |date=16 January 2001 |title=Tenth anniversary of the Gulf War: A look back |url=http://archives.cnn.com/2001/US/01/16/gulf.anniversary/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/19960101/http://archives.cnn.com/2001/US/01/16/gulf.anniversary/index.html |archivedate=1 ಜನವರಿ 1996 |access-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="cfr.org">{{cite web |author=Kenneth Estes |url=http://www.cfr.org/publication/13865/isn.html |title=ISN: The Second Gulf War (1990-1991) - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |date= |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102171502/http://www.cfr.org/publication/13865/isn.html |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ [[ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಂದ]] ಆದ [[ಕುವೈಟ್‌‌ನ ‌ಆಕ್ರಮಣ]]ವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛೀಮಾರಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು]] ಹೇರಲ್ಪಡಲು ಅದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಕಳಿಸಿದ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌]], ಸದರಿ ರಂಗಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ತಂತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಇತರ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಂದು ಸೇನಾವ್ಯೂಹವು [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ಪಡೆಗಳ ಮಹಾನ್‌ ಬಾಹುಳ್ಯವು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದೇ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದವು. 60 ಶತಕೋಟಿ USನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 40 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite book |last1=Peters |first1=John E |last2=Deshong |first2=Howard |title= Out of Area or Out of Reach? European Military Support for Operations in Southwest Asia |url=http://www.rand.org/pubs/monograph_reports/2007/MR629.pdf |year= 1995 |publisher=RAND |isbn=0833023292}}{{page number}}</ref> ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ತಿಕ್ಕಾಟವು, 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಂದು ವಿಮಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವೊಂದನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿ ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 100 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಕದನ-ವಿರಾಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇರಾಕ್‌, ಕುವೈಟ್‌, ಮತ್ತು [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇರಾಕ್‌ [[ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು]] ಉಡಾಯಿಸಿತು. == ಮೂಲಗಳು == {{See|Iraq-United States relations}} [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಬಹುಭಾಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಒಂದು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವೇ ಇತ್ತು. [[ಇಸ್ರೇಲಿನ]]–[[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ]] ರಾಜಕೀಯದ ಕುರಿತು ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಲುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅದು ಹೊಮ್ಮಿಸಿದ್ದ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಕುರಿತು U.S. ಕಳವಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಅಬು ನಿಡಾಲ್‌‌‌]]ನಂಥ ಹಲವಾರು [[ಅರಬ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಉಗ್ರಗಾಮಿ]] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿದ್ದು ಸಹ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; 1979ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 29ರಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕುರಿತಾದ U.S. ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ, [[ಇರಾನ್‌‌]]ನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ U.S. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು; ಆದರೂ ಸಹ ಇದು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1982ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಅನ್‌ಡಿನೈಯಬಲ್‌ ವಿಕ್ಟರಿ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ [[ಎದುರು ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರದಂತೆ ಇರಾನ್‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಇರಾಕ್‌ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು]]. ಇರಾಕ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವಂತೆ U.S. ನೀಡಿದ ಕರೆಯ ಅನುಸಾರ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಕುರಿತಾದ U.S. ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ದೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಇದು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಹಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ನೋಯೆಲ್‌ ಕೊಚ್‌ ಈ ಕುರಿತು ನಂತರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವ ಸಂದೇಹಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ... ಇರಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="Borer">{{cite web |url=http://www.army.mil/professionalwriting/volumes/volume1/july_2003/7_03_2v2.html |title=Inverse Engagement: Lessons from U.S.-Iraq Relations, 1982–1990 |accessdate=2006-10-12 |author=Douglas A. Borer |year=2003 |work=U.S. Army Professional Writing Collection |publisher=U.S. Army |archive-date=2006-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061011195656/http://www.army.mil/professionalwriting/volumes/volume1/july_2003/7_03_2v2.html |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಾಂತಿ ಆಹ್ವಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಇರಾನಿನ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, [[ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ‌]]ವು 1982ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, U.S.-ಇರಾಕ್‌ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಯೊಂದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು - [[ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಬು ನಿಡಾಲ್‌ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. 1983ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮಾಡಿದ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಸದರಿ ಗುಂಪನ್ನು [[ಸಿರಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಹೊರದೂಡಿದಾಗ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್‌ನನ್ನು ಓರ್ವ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು [[ರೇಗನ್‌ ಆಡಳಿತ]]ವು [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌‌‌]]ನನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. === ಕುವೈಟ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು === {{Main|Invasion of Kuwait}} 1988ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಕದನ ವಿರಾಮ]]ವು ಸಹಿಯಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಇರಾಕ್‌ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಋಣಭಾರಕ್ಕೆ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕುವೈಟ್‌]] ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಋಣಭಾರಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. ಕುವೈಟ್‌ ತನ್ನ OPEC ನಿಯತಾಂಶಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ತೈಲಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ಆಪಾದಿಸಿತು. ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹಾದುರಂತದ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಇರಾಕ್‌ನ ರುಮೈಲಾ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ [[ಓರೆ-ಕೊರೆತ]]ವನ್ನು ಕುವೈಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.<ref>‌ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಲಿಯಂ L. ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ'' ಪುಟ 464</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇರಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಇರಾಕಿನ ಹಕ್ಕಿನ-ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ವಿವಾದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1932ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಕುವೈಟ್‌ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಘೋಷಿಸಿತು; [[Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರ ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರೆಗೂ, ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಕುವೈಟ್‌ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ತನ್ಮೂಲಕ ಕುವೈಟ್‌ ಎಂಬುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಒಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>‌‌ಡ್ಯೂಕರ್, ವಿಲಿಯಂ J; ಸ್ಪೈಲ್‌ವೊಜೆಲ್‌, ಜಾಕ್‌ಸನ್‌ J. ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಫ್ರಂ 1500''. 5ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್‌, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, USA: ಥಾಮ್ಸನ್‌ ವ್ಯಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌, 2007. ಪುಟ 839.</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಸೀಮೆಯು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಬಸ್ರಾ ಪ್ರಾಂತ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇರಾಕ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜವಂಶವಾದ [[ಅಲ್‌-ಸಹಾಬ್‌ ಕುಟುಂಬ]]ವು, 1899ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರಪಾಲಕತ್ವ]] ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತ್ತು; ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ, ಇದರ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ಬ್ರಿಟನ್‌‌‌]]ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಗರಕ್ಕಿರುವ ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು; ಇರಾಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹತೋಟಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1963ರವರೆಗೂ ಕುವೈಟಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ವಿಲಿಯಂ L. ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ'' ಪುಟ 463</ref> ಜುಲೈ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ನಿಯತಾಂಶವನ್ನು ಗೌರವಿಸದಿರುವಂಥ ಕುವೈಟ್‌ನ ವರ್ತನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತು. 23ರಂದು, ರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಗಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ 30,000 ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು [[CIA]] ವರದಿಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ U.S. ನೌಕಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ [[ಏಪ್ರಿಲ್‌ ಗ್ಲಾಸ್ಪೀ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು 25ರಂದು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಭೇಟಿಯಾದ. ಆ ಭೇಟಿಯ ಕುರಿತಾದ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಅನುಸಾರ, "ಅರಬ್‌-ಅರಬ್‌ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನಮ್ಮದೇನೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ನಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಗ್ಲಾಸ್ಪೀ ತಿಳಿಸಿದ. 31ರಂದು ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ನಡುವಣ ಜೆಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡವು.<ref>{{Cite web |url=http://afa.at/histomun/HISTOMUN2008-Paper-Kuwait.pdf |title=ಅಕಡೆಮಿಕ್‌ ಫೋರಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ. |access-date=2010-08-02 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428083826/http://afa.at/histomun/HISTOMUN2008-Paper-Kuwait.pdf |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು, ಕುವೈಟಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವಂತೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಕ್ಷಿಪ್ರದಾಳಿಯ ಪಡೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ನುಗ್ಗುದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದರೆ, [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಎರಡು [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಉಳಿದ ವಿಭಾಗಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹೀಗೆ ಇರಾಕಿನ [[ಸೈನ್ಯಬಲದ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ವು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಸಹ, ಕುವೈಟ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಜಾಗರೂಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, [[ಕುವೈಟಿನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ]] ಬಹುಭಾಗವು [[ಇರಾಕಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌‌]]ಗಳಿಂದ ಧ್ವಂಸಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅಥವಾ ನೆರೆಯ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಪರಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇರಾಕಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ [[ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌]] (ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಆಲಿ) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕುವೈಟ್‌‌ನ [[ಗವರ್ನರ್‌‌]] ಆಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ.<ref name="cns.miis.edu">{{Cite web |url=http://cns.miis.edu/research/iraq/almajid.htm |title=ದಿ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ "ಡೆತ್‌" ಆಫ್‌ ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌ ಬೈ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್‌-ಮರಾಶಿ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2003-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030609225032/http://cns.miis.edu/research/iraq/almajid.htm |url-status=dead }}</ref> {{anchor|Stuart Lockwood}} [[ಚಿತ್ರ:Stuartlockwood.jpg|thumb|ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೊ ತುಣುಕಿನೊಂದಿಗೆ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಬಂದಿಯಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ಹಲವಾರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು]] 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 23ರಂದು, ಯಾವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಿಗೆ ತಾನು ನಿರ್ಗಮನ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಲಾಕ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಪುಟ್ಟ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ಬಾಲಕನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಅವನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ತಟ್ಟಿದ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಹಾಲು ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಸದೌನ್‌‌ ಅಲ್‌-ಝುಬಾಯ್ಡಿ]] ಎಂಬ ತನ್ನ ದುಭಾಷಿಯ ಮೂಲಕ ಸದ್ದಾಂ ಆಗ ಕೇಳಿದ. ಸದ್ದಾಂ ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿನ, ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯು, ಯುದ್ಧದ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref name="BBCOTD">‌BBC ನ್ಯೂಸ್. "[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/23/newsid_2512000/2512289.stm 1990: ಔಟ್‌ರೇಜ್‌ ಅಟ್‌ ಇರಾಕಿ TV ಹೋಸ್ಟೇಜ್‌ ಷೋ]". 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಯುದ್ಧ-ಪೂರ್ವ ರಾಜತಂತ್ರ == === ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು === 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 12ರಂದು ಇತ್ಯರ್ಥವೊಂದನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ. ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ವಾಪಸಾತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಅರಬ್‌ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ<ref>"ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ -- ಪ್ರಪೋಸಲ್ಸ್‌ ಬೈ ಇರಾಕಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌: ಎಕ್ಸರ್ಪ್ಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಹಿಸ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 13, 1990, ಪುಟ A8</ref> ವಾಪಸಾತಿಗಳು ಆಗಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಲೆಬನಾನ್‌ನಿಂದ ಸಿರಿಯಾದ ವಾಪಸಾತಿ, ಮತ್ತು ತಾನು 1967ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸೀಮೆಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ವಾಪಸಾತಿ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಂಪಾದಕೀಯ, "ದಿ ಇಷ್ಯೂ ಈಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ಕುವೈಟ್‌," ಹಣಕಾಸಿನ ಟೈಮ್‌s (ಲಂಡನ್‌), ಆಗಸ್ಟ್‌ 13, 1990, ಪುಟ 12</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 23ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಓರ್ವ ಮಾಜಿ U.S. ಅಧಿಕಾರಿಯು ಇರಾಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದ; ಇದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು, ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ಎಂಬ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉಪನಗರದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಟೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990. (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ತಾನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾತರಿಯ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗಡೆ ಇಳಿದಿರುವ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಹಸ್ಯ ಆಹ್ವಾನದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೂರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಇರಾಕ್‌ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ಗೆ ಗುರುವಾರದಂದು ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ U.S. ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇಯು ನಿನ್ನೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ತಾನು ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಆತ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ"</ref> ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಅನುಸಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ತಾನು ಸಿದ್ಧವೆಂದು ಇರಾಕ್‌ ತಿಳಿಸಿತು. ಇದು ಜರುಗಬೇಕೆಂದರೆ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾತರಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿವಾದಿತ ಗಡಿಯ ಆಚೆಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ "ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ (ರಾಯ್ಸ್‌) ಕುವೈಟಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಚವೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ" ರುಮೈಲಾಹ್‌‌ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತನಗೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇರಾಕಿನ ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ತಾನು ಮತ್ತೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿತ್ತೇ ಅಥವಾ "ನೀವು ಮೋಸಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀರೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೇವಲ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟ ಏನೋಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತೇ" ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ತನಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ." ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಭೋಜನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನು ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ "ಕುರುಡಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು "ಸೇನಾ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಆ ಭೇಟಿಯ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸಾರಾಂಶದ ಅನುಸಾರ ತಿಳಿದುಬಂದಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಕುವೈಟ್‌‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವಂತೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು "UN-ವಿಧಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೋಡಲು" ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇರಾಕ್‌ ಒಂದಷ್ಟು "ಇಂಗಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು" ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನಾದರೂ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದರ ಸರ್ಕಾರದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತನ್ನು ಮರುದೃಢೀಕರಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಷರತ್ತುಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ; ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸದರಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರಿಯ ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಪರಮೋಚ್ಚ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೇನಾ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆಡಳಿತವು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ದಸ್ತಾವೇಜೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, UN ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು...ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದವರಿಂದ" ಜನ್ಯವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇಗೆ ದೊರಕಿದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ, ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಗುರುವಾರದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಓರ್ವ ಇರಾಕ್‌‌-ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು ತಲುಪಿಸಿದ. ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೂರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ಕುವೈಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ದಾಳಿಮಾಡಿದಾಗ, ಇರಾಕ್‌‌-ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಜಾನ್‌ ಸುನುನು ಎಂಬಾತನಿಕೆ "ನಿಕಟನಾಗಿದ್ದವ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೋರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾದವ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಕ್ರಮಣವಾದ ನಂತರ ಕೂಡಲೇ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಬಿಡಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು "ಸಂದೇಶ"ವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕೆಲದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ನಿಕಟನಾಗಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಎಂಬುದನ್ನು ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ."</ref> ರಾಯ್ಸ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ, "ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ" ಒಂದು ತೈಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು U.S. ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು, "ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು", ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು" ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಇತರ ಷರತ್ತುಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: Aug 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ:"ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ದಸ್ತಾವೇಜೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, UN ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಕುವೈಟಿನ ಬುಬಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ವಾರ್ಬಾಹ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೂಲಕ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ "ಖಾತರಿಯ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವು" ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಕುವೈಟಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಚವೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ರುಮೈಲಾಹ್‌‌ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 'ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತೈಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 'ಇರಾಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು' ಮತ್ತು 'ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕುರಿತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು' ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."</ref> ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ U.S. ವಾಪಸಾತಿಯ ಕುರಿತು, ಅಥವಾ ಇತರ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು "ಗಂಭೀರ" ಮತ್ತು "ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ" ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವಂಥದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇರಾಕ್‌ ಒಂದಷ್ಟು "ಇಂಗಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು" ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನಾದರೂ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದರ ಸರ್ಕಾರದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತನ್ನು ಮರುದೃಢೀಕರಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಷರತ್ತುಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ; ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸದರಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು."</ref>[http://www.understandingpower.com/chap5.htm (ನೋಡಿ: ಟಿಪ್ಪಣಿ 88)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101230244/http://www.understandingpower.com/chap5.htm |date=2011-01-01 }} <ref>‌‌‌ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌‌ ಪವರ್, ಪೀಟರ್‌‌ R. ಮಿಚೆಲ್‌‌, ಜಾನ್‌ ಸ್ಕೋಫೆಲ್‌: ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು. ಅಧ್ಯಾಯ 5, ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ 88,</ref><ref>"ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌: ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 1990, ಪುಟ 3.</ref><ref>"U.S.: ಇರಾಕಿ ಪ್ರಪೋಸಲ್‌ ನಾಟ್‌ ವರ್ತ್‌ ಎ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್‌‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 1990, ಪುಟ 6. ಒಂದು ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಇರಾಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸಂಭವನೀಯ ಶಾಂತಿ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತವು ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ; ಆದರೆ, ಅವು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಆಗಿವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರನ್ನೇಕೆ ಮನವೊಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, "ಅದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ.</ref> 1990ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ 1991ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು U.S. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇದು ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟಿತು: "ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿದೇಶಿ ಪಡೆಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲೇನಾದರೂ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವು ಏರ್ಪಟ್ಟರೆ, ತಾನು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿತ್ತು.<ref>ಇರಾಕ್‌ ಆಫರ್ಸ್‌‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌ U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇಟ್‌, ಬಟ್‌ ಸ್ಟೇಸ್‌ 'ಇಂಟರೆಸ್ಟೆಡ್‌‌'; [NASSAU AND SUFFOLK ಆವೃತ್ತಿ]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. WASHINGTON BUREAU. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಜನವರಿ 3, 1991. ಪುಟ 05 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಸೈನಿಕರು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿದೇಶಿ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಗೊಳಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟರೆ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದೆ."</ref> "ಸದರಿ ಆಹ್ವಾನವು ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕದ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿಗೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಿದ್ದರಿಂದ" ಇದು "ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>‌ಇರಾಕ್‌ ಆಫರ್ಸ್‌‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌ U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇಟ್‌, ಬಟ್‌ ಸ್ಟೇಸ್‌ 'ಇಂಟರೆಸ್ಟೆಡ್'; [NASSAU AND SUFFOLK ಆವೃತ್ತಿ]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. WASHINGTON BUREAU. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಜನವರಿ 3, 1991. ಪುಟ 05 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "U.S. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿನ್ನೆ ಹೊರಗೆಡಹಿರುವುದು. ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶ್ವೇತ ಭವನವು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತಾದರೂ, ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, 'ಕುವೈಟಿನ ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹಕ್ಕು-ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಇದು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕದ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದನ್ನು ಇದು ಸಂಕೇತಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು."</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಓರ್ವ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪರಿಣತನು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಒಂದು "ಸಂಧಾನ-ಪೂರ್ವ ನಿಲುವು" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ.<ref>ನೋಡಿ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌, "ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೈಟ್ಸ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಜನವರಿ 3, 1991, ಪುಟ 5 (ನಗರ ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ 4).</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1991ರ ಜನವರಿರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ನಂತರ P.L.O. ನಾಯಕ ಯಾಸೆರ್‌ ಅರಾಫತ್‌‌, "ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಇಂಗಿತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅರಾಫತ್‌‌ ಅನುಸಾರ, "ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಗಬೇಕಿರುವ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹುಸೇನ್‌ನ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಒಂದು ರಾಜಿಸಂಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ", ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಕಾಯಂ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಖಾತರಿ ನೀಡಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ, ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪತ್ರಿಕೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>ನೋಡಿ: ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಟೈಲರ್‌, "ಅರಾಫತ್‌‌ ಈಸಸ್‌ ಸ್ಟಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಕುವೈಟ್‌-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್‌ ಲಿಂಕ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಜನವರಿ 3, 1991, ಪುಟ A8</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌‌ನ ಥಾಮಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಪ್ರಕಾರ, "ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದು ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಎಂಬ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕಳವಳದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಂತಾಗಲು ಹಾಗೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿಸಲು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಅರಬ್‌ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು."<ref>"ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಬುಷ್‌'ಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ ಲೈನ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 22, 1990, ಪುಟ A1</ref> === UN ರಾಜತಂತ್ರ === 1991ರ ಜನವರಿ 14ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ "ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ವಾಪಸಾತಿ"ಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಕರೆನೀಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶದಂಥ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಬ್‌-ಇಸ್ರೇಲಿನ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ "ಸಕ್ರಿಯ ಕೊಡುಗೆ"ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. "ವಿಶ್ವದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭದ್ರತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ" ಖಾತ್ರಿನೀಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ (ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇದು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಆವರ್ತಕ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು) ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ಪೇನ್‌, ಇಟಲಿ, ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ, ಮೊರೊಕೊ, ಟ್ಯುನಿಷಿಯಾ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು (ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆಗೆ, ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ). ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ U.N. ರಾಯಭಾರಿ ಥಾಮಸ್‌ ಪಿಕರಿಂಗ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ; ಏಕೆಂದರೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತಾದ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಇದು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>ನೋಡಿ: ಪಾಲ್‌ ಲೆವಿಸ್‌, "ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌: ದಿ U.N.; ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ 3 ಅರಬ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಇಷ್ಯೂ ಆನ್‌ ಅಪೀಲ್‌ ಟು ಹುಸೇನ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಜನವರಿ 15, 1991, ಪುಟ A12</ref><ref>‌ಮೈಕೇಲ್‌ ಕ್ರಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಯ್ಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ರಿಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌: ಲೇಟ್‌ ಎಫರ್ಟ್‌ ಅಟ್‌ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ಫೇಲ್ಸ್‌," ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌, ಜನವರಿ 16, 1991, ಪುಟ 1</ref><ref>ಎಲೆನ್‌ ನಿಮನ್ಸ್‌, A.P., "ಲಾಸ್ಟ್‌-ಡಿಚ್‌ ಪಿಚಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌; ಬಟ್‌ U.S. ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌ ಇರಾಕೀಸ್‌ ಹೋಲ್ಡ್‌ ಕೀ," ಹೂಸ್ಟನ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌, ಜನವರಿ 15, 1991, ಪುಟ 1</ref> === UN ನಿರ್ಣಯ === ಆಕ್ರಮಣವಾದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು U.S. ನಿಯೋಗಗಳು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಒಂದು ಸಭೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು; ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಖಂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡುವ [[660ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು ಈ ಸಭೆಯು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 3ರಂದು [[ಅರಬ್‌ ಲೀಗ್‌]] ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ, ಲೀಗ್‌‌ನೊಳಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಕರೆನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 6ರಂದು [[UNನ 661ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು]] ವಿಧಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ 665ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಹೊರಬಿದ್ದಿತು; ಇದು ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಒಂದು ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. "ಎಲ್ಲಾ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಹಡಗು ರವಾನೆಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸರಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಮತ್ತು 661ನೇ ನಿರ್ಣಯದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಖಾತ್ರಿನೀಡಲು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ... ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಅದರ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲೋರಿ ಫಿಸ್ಲರ್‌ ದಾಮ್ರೊಷ್‌, ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲಾ, ಕೇಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‌'', ವೆಸ್ಟ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌, 2001</ref> === ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ === ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಒಡ್ಡಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಜಯವಾದ ಮೇಲೆ, ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಸೌದಿ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸುಲಭವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಮೀಸಲುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಬಹುಪಾಲು ತೈಲ ಮೀಸಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ಹತೋಟಿಯು ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇರಾನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೌದಿಯರು ಇರಾಕಿಗೆ ಸುಮಾರು 26 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲನೀಡಿದ್ದರು. [[ಷಿಯಾ]] ಇರಾನ್‌‌ನ [[ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪ್ರಭಾವವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಷಿಯಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸೌದಿಯರಿಗೆ ಭಯವಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸೌದಿಯರು ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು (ಬಹುಪಾಲು ಸೌದಿ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಷಿಯಾಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯಿರುವ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ). ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಇರಾನ್‌ನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಾನು ಸೌದಿಯರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ತಾನು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸದ್ದಾಂ ಭಾವಿಸಿದ. ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ತಾನು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ, ಸೌದಿ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮೇಲೆ ಹುಸೇನ್‌ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. U.S.-ಬೆಂಬಲಿತ ಸೌದಿ ಸಂಸ್ಥಾನವು, [[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮದೀನಾ]] ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅನರ್ಹ ರಕ್ಷಕನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಸೌದಿಯರ ಮೇಲೆ ಮಾತಿನದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆತ ಈಚೆಗೆ [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕದನ ನಡೆಸಿದ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಗ]] ಗುಂಪುಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ; ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸೌದಿಯರ ಮೇಲೆ ಮಾತಿನದಾಳಿಯನ್ನ ನಡೆಸುವಾಗ ಇದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾತಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಬಳಸಿತ್ತು.<ref>‌[[ಗಿಲ್ಲೆಸ್‌ ಕೆಪೆಲ್]] ''ಜಿಹಾದ್‌: ದಿ ಟ್ರೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ.''</ref> [[ಕಾರ್ಟರ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಅನುಸಾರ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಚಾಲನೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸದಂತೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌''' ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ"ವಾಗಿರುವ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು U.S. ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ U.S. ಸೇನಾ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮ [[ಫಹ್ದ್‌ ರಾಜ]]ನ ಮನವಿಯೂ ಬೆನ್ನಿಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 7ರಂದು U.S. ಪಡೆಗಳು ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅಂದು "ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌" ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತಾಯಿತು.<ref name="AFPS Timeline">{{cite web |title=The Operation Desert Shield/Desert Storm Timeline |url=http://www.defenselink.mil/news/Aug2000/n08082000_20008088.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929142112/http://www.defenselink.mil/news/Aug2000/n08082000_20008088.html |archivedate=2007-09-29 |accessdate=30 June 2010 |url-status=dead }}</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇರಾಕ್‌ನ 19ನೇ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 8ರಂದು ಇರಾಕ್‌ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅದರ ಸೇನಾ-ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಹೆಸರಿಸಿದಾಗ, ಈ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ"ವಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು‌‌.<ref name="AFPS15years">{{cite web |title=15 Years After Desert Storm, U.S. Commitment to Region Continues |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=14792 |accessdate=29 March 2007 |archive-date=8 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608084842/http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=14792 |url-status=dead }}</ref> ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯು ನೌಕಾ ಕದನದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಕಳಿಸಿತು; [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಗಳಾದ]] [[USS ಡ್ವೈಟ್‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌|USS ''ಡ್ವೈಟ್‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌'']], [[USS ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌|USS ''ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌'']] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೆಂಗಾವಲು ಪಡೆಗಳು ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 8ರವೇಳೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ವರ್ಜೀನಿಯಾದ [[ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೆ ವಾಯುಪಡೆ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[1ಸ್ಟ್‌ ಫೈಟರ್‌ ವಿಂಗ್‌‌]]ಗೆ ಸೇರಿದ U.S. ವಾಯುಪಡೆಯ ಒಟ್ಟು 48 F-15 ವಿಮಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದವು, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವು ಸೌದಿ–ಕುವೈಟ್‌–ಇರಾಕ್‌ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಎಡೆಬಿಡದ ವಿಮಾನ ಗಸ್ತುತಿರುಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[USS ಮಿಸ್ಸೌರಿ|USS ''ಮಿಸ್ಸೌರಿ'']] ಮತ್ತು [[USS ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌|USS ''ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌'']] ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ U.S. ಕಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಏರುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಸೇನಾ ಜಮಾವಣೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 543,000ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಡೆಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು; ಇದು [[2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇರಾಕ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣ‌]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಜಮಾವಣೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ [[ಸಮುದ್ರ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗದ ಹಡಗುಗಳ]] ಮೂಲಕ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. === ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಿಕೆ === ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಆದ ಕುವೈಟ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅರಬ್‌ ಲೀಗ್‌ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಮತ್ತು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಸರಣಿ]]ಯೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. 1990ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 29ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ [[678ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಇರಾಕಿಗೆ 1991ರ ಜನವರಿ 15ರವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ವಾಪಸಾತಿ ಗಡುವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು "660ನೇ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ" ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ ವಿಫಲಗೊಂಡಲ್ಲಿ, ಬಲಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{citation |url=http://www.cfr.org/publication/11205/un_security_council_resolution_678_iraq_kuwait.html?breadcrumb=%2Fregion%2F408%2Fkuwait |publisher=Council on Foreign Relations |title=Essential Documents: UN Security Council Resolution 678 |access-date=2010-08-02 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614131250/http://www.cfr.org/publication/11205/un_security_council_resolution_678_iraq_kuwait.html?breadcrumb=%2Fregion%2F408%2Fkuwait |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:President Bush rides in a HUMVEE with General H. Norman Schwarzkopf during his visit with troops in Saudi Arabia on... - NARA - 186424.jpg|thumb|left|1990ರ ಕೃತಜ್ಞತಾ ನಿವೇದನೆಯ ದಿನದಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ U.S. ಪಡೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ H. ನಾರ್ಮನ್‌‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌ಕೊಫ್‌‌, ಜೂನಿಯರ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌]] ಇರಾಕ್‌ನ ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು, 34 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಡೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ: [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಬಹ್ರೇನ್‌]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]], [[ಗ್ರೀಸ್‌]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಕುವೈಟ್‌]], [[ಮೊರೊಕೊ]], [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನೈಗರ್‌‌]], [[ನಾರ್ವೆ]], [[ಓಮನ್‌]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]], [[ಕತಾರ್‌]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಸೆನೆಗಲ್‌]], [[ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌]], [[ಸಿಂಗಪೂರ್‌]], [[ಸ್ಪೇನ್‌]], [[ಸಿರಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]].<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/|title=The Unfinished War: A Decade Since Desert Storm|publisher=CNN In-Depth Specials|year=2001|accessdate=2008-04-05|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510125644/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/|url-status=dead}}</ref> [[ಜಪಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಈ ಕೊಡುಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 10 ಶತಕೋಟಿ $ ಮತ್ತು 6.6 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಇತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ 956,600 ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ 73%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಹುಪಾಲು ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧವೆಂಬುದು ಅರಬ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಡೆಗಳು ಭಾವಿಸಿದವು, ಅಥವಾ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ U.S. ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆಡೆಗೆ ಇರಾಕ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧನಿರತತೆಯ ಕುರಿತು ಮನವರಿಕೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವುಗಳ ಅಥವಾ ಋಣಭಾರ ಮನ್ನಿಸುವಿಕೆಯ ಆಮಿಷವನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ನೆರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮನವೊಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/31/AR2006103101217.html |title=Security Council Seat Tied to Aid |publisher=washingtonpost.com |accessdate=2010-03-18 | first=Colum | last=Lynch | date=1 November 2006}}</ref> === ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೇನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 1991ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. [[U.S. ಸೆನೆಟ್‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ 52-47ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[U.S. ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ 250-183ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇವು ಸೇನಾಪಡೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ವಾದಾಗಿನಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅತಿನಿಕಟವಾದ ಅಂತರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ, ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಲವಾರು ಬಹಿರಂಗ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಕುವೈಟಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಮುಂದಡಿಯಿಟ್ಟಿತು; ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅದು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಭೂರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ದೊರಕಿತ್ತು. 1990ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ನಡೆದ U.S. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H.W. ಬುಷ್‌ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರಣಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದ: ''"ಮೂರು ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ, 850 ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇರಾಕಿನ 120,000 ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗೆ ಎಡೆಬಿಡದೆ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿವೆ. '' ''ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೇ ನಾನು ಆ ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ."'' <ref>{{Cite web |url=http://millercenter.org/scripps/archive/speeches/detail/3425 |title=ಮಿಲ್ಲರ್‌‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌ - ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌ ಆರ್ಕೀವ್‌ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2011-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116162710/http://millercenter.org/scripps/archive/speeches/detail/3425 |url-status=dead }}</ref> ಗಡಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ಇದೊಂದು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ''ಸೇಂಟ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ವರದಿಗಾರ ಸಂಪಾದಿಸಿದ; ಖಾಲಿ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.csmonitor.com/2002/0906/p01s02-wosc.html ಇನ್‌ ವಾರ್‌, ಸಮ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌ ಲೆಸ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಚುಯಲ್‌ | csmonitor.com]</ref> [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂನ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ]] [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಕುರಿತು ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಇತಿಹಾಸವು, ವಿದೇಶಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು; [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗೂ [[ಅಲ್‌-ಅನ್ಫಾಲ್‌ ಆಂದೋಲನ]]ದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ದೇಶದ [[ಕುರ್ದಿಷ್‌]] ಜನ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದ. ಇರಾಕ್‌ ಒಂದು [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯಿಂದ ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ದುರುಪಯೋಗ ಎಸಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವಾದರೂ, ಸೇನಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪರವಾಗಿ U.S. ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಕುವೈಟ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೂತನಸೃಷ್ಟಿಗಳು U.S.ನಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣವಾದ ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ, ''[[ಸಿಟಿಜೆನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಎ ಫ್ರೀ ಕುವೈಟ್‌]]'' ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು U.S.ನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು 11 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [[ಹಿಲ್‌ &amp; ನೋಲ್ಟನ್‌‌]] ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಈ ಹಣವನ್ನು [[ಕುವೈಟಿನ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>[http://www.prwatch.org/books/tsigfy10.html ಹೌ PR ಸೋಲ್ಡ್‌ ದಿ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌‌ | ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಅಂಡ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ]</ref> U.S. ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ (ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ U.S. ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಘೋರಕೃತ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು, ಕಾಲೇಜು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ 'ಮುಕ್ತ ಕುವೈಟ್‌' T-ಷರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದು, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ವಿಡಿಯೊ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು), [[U.S. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌‌]]ನ ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು; ಈ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳು ತನ್ನನ್ನು [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದಾದಿ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡಳು ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಮತ್ತು ಸಾಯವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಆಕೆ ವಿವರಿಸಿದಳು. ಇರಾಕ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಈ ಎರಡೂ ವಲಯವನ್ನೂ ಓಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಕಥನವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು: ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪುರಾವೆಯು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟಾಯಿತು ಎಂದು ಆರು ಮಂದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಏಳು ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯರು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಒಂದು 52-47 ಪ್ರಮಾಣದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸೇನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೆನೆಟ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಆಪಾದನೆಯೊಂದು ಕಟ್ಟುಕತೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶ ಹೊರಬಿತ್ತು. ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯು [[ಕುವೈಟಿನ ರಾಜ ಪರಿವಾರ]]ದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆಕೆ U.S.ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902 |title=ಕುವೈಟ್‌ಗೇಟ್‌ - ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟಿ ಬೇಬೀಸ್‌ ಬೈ ಇರಾಕಿ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್‌ ಎಗ್ಸಾಜರೇಟೆಡ್‌ {{!}} ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಮಂತ್ಲಿ {{!}} BNETನಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ |access-date=2012-05-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.is/20120529014406/findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902 |url-status=live }}</ref> ಕುವೈಟಿನ ರಾಯಭಾರಿಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣ (ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌) ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹಿಲ್‌ & ನೋಲ್ಟನ್‌‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿವರಗಳು [[ಜಾನ್‌ R. ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ''ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌: ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಷಿಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಪಗಾಂಡಾ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌'' (ಬರ್ಕ್‌ಲಿ, CA: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ CA ಪ್ರೆಸ್‌, 1992) ಎಂಬ ಒಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಓದುಗರ-ಸಂಪಾದಕೀಯ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌ ಬರೆದ ಲೇಖನವೊಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ, ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. [[ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌]]ನಿಂದ ಒಂದು ಮರುಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯುವಂತಾಗಲು ಇದು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು; ಮೂಲ ಖೋಟಾ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ತೆಗೆದು ಹೊರಗೆಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಸಮರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ವಿವರಕ್ಕೆ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂಲತಃ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಯು ಕಂಡುಬರದ ಕಾರಣ, ಸಂಘಟನೆಯು ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣದ (ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌‌) ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಎಸಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಅಪರಾಧಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅಂದರೆ, ಮೂವರು ಸೋದರರನ್ನು [[ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದು]] ಮತ್ತು ಅದಾದ ನಂತರ ಅವರ ಶವಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೇರಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಕೊಳೆಯುವಂತೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಇಂಥ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಎಸಗಿತ್ತು.<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟ 40.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟಿನ ಖಾಸಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸೂರೆಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಲೂಟಿಹೊಡೆದವು; ಒಂದು ಮನೆಯೊಳಗಂತೂ ಪದೇಪದೇ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟಗಳು 31-33</ref> ಈ ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಯೋರ್ವ ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ, "ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂಸೆಗೋಸ್ಕರ ಮಾಡಿದ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿತ್ತು, ನಾಶದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು... [[ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌ ಡಾಲಿ]] ರಚಿಸಿರುವ ಒಂದು [[ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ]] [[ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ]]ಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ".<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟ 32.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳು == === ವಿಮಾನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === {{Main|Gulf War air campaign}} [[ಚಿತ್ರ:A-10A Thunderbolt II Desert Storm.jpg|thumb|right|ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀರುಹಾಯಿಸಲಾದ ಬೆಳೆಗಳ ವಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ USAF A-10A ಥಂಡರ್‌ಬೋಲ್ಟ್‌‌-II ನೆಲದ ದಾಳಿಯ ವಿಮಾನ.]] ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ವೈಮಾನಿಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]]ಯ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ವಿಮಾನದಾಳಿ]]ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟವು, 88,500 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು<ref>name=cnnstats {{cite web |url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/limit1.html |author=Edwin E. Moïse |title=Limited War : The Stereotypes |publisher=Clemson University |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಬೀಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/ops/desert_storm.htm ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] globalsecurity.com</ref> [[USAF]]ನ [[ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌]] [[ಚಕ್‌ ಹಾರ್ನರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ವಿಮಾನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವ ಹೊಣೆಹೊತ್ತಿದ್ದ; ಜನರಲ್‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌ಕೊಫ್‌ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನೂ ಇರುವಾಗಲೇ, ಈತ [[U.S. ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌‌]]ನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ. [[ಚಿತ್ರ:T72 MBT.jpg|thumb|left|ಆಲಿ ಅಲ್‌ ಸಲೆಮ್‌‌ ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಾಶಪಡಿಸಲಾದ ಇರಾಕಿನ T-72 ಫಿರಂಗಿರಥ]] 678ನೇ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತಿಮ ಗಡುವಿನ ನಂತರದ ದಿನದಂದು, ಒಂದು ಭಾರೀ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಕ್ಕೂಟವು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು; ಇದು '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌''' ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಇರಾಕಿನ ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ-ನಿರೋಧಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು]] ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳ ಉಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಆರು [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ ಕದನ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ]] ([[CVBG]]) ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ-ಸಂಪರ್ಕದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಂದಿನ ಗುರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ನಿಕಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ, ಮತ್ತು ತೀರಾ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡದೆ ಅಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೇನಾ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಸೇನಾತುಕಡಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಯೋಜಕರು ಆಶಿಸಿದರು. ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಂತವು ಗುರಿಯಿಟ್ಟಿತು: [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಪಡೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಗಳಾದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಯುಬಲದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು; ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಟ್ರಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಸ್ಕಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಶಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲೆಂದು, U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ]] ಕೆಲವೊಂದು ತಂಡಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತೂರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[MANPADಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇರಾಕಿನ ವಿಮಾನ ನಿರೋಧಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಮಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೆನ್ನುವಂತೆ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು 100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 75 ವಿಮಾನಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 44ಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಕ್ರಮವು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಷ್ಟಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡಕ್ಕೆ ವಿಮಾನವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ನೆಲದ ಮೇಲಿಂದ ಉಡಾಯಿಸುವ ಇರಾಕಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಈ ಅವಘಡವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref name="cnnstats">{{cite news |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612131747/http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar |archivedate=2008-06-12 |title=CNN.com In-depth specials&nbsp;— Gulf War (via Internet Archive) |accessdate=2008-03-23 |year=2001 |publisher=CNN}}</ref><ref>http://128.121.102.226/aaloss.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಷ್ಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ವಿಮಾನದಿಂದ-ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಆದ ವಿಜಯ ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಮಾನದಿಂದ-ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಆಕ್ರಮಣ ವಿಮಾನಗಳು ನೆಲೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಆದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಭಾವಿಸಲಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಒಂದು ಎಡವಟ್ಟಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ತಪ್ಪಾದ ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. === ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಡಾಯಿಸುತ್ತದೆ === [[ಚಿತ್ರ:Scud downed by Patriot missiles.JPEG|thumb|right|1991ರ ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದರ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.]] ಒಂದು ವೇಳೆ ತನ್ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ತಾನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಇರಾಕ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಮಾತನಾಡುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ತಾರಿಕ್‌ ಅಜೀಜ್‌‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವರದಿಗಾರನೊಬ್ಬ, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ U.S.-ಇರಾಕ್‌ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡುದರ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ''“ಮಾನ್ಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರೇ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಲ್ಲಿ... ನೀವು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವಿರಾ‌?”'' ಎಂದು ವರದಿಗಾರ ಕೇಳಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಚಿವನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೀಗಿತ್ತು, ''“ಹೌದು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಹೌದು.”'' <ref>ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಎಫ್ರೇಮ್‌ ಕರ್ಷ್‌, ''ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌: ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಅಂಡ್‌ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆರ್ಡರ್‌'', 1990-1991 (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌, 1993), 332.</ref><ref>{{cite web |author=Post Video To Facebook |url=http://www.c-spanarchives.org/program/ID/176306&start=607&end=657 |title=Geneva Meeting on Arabian Gulf Crisis - C-SPAN Video Library |publisher=C-spanarchives.org |date=1991-01-09 |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501102548/http://www.c-spanarchives.org/program/ID/176306%26start%3D607%26end%3D657 |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ ದಾಳಿಗಳಾದ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಧ್ವನಿಯೊಂದನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿತು; ಆ ಧ್ವನಿಯು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಹೀಗಿತ್ತು: "ಎಲ್ಲಾ ಕದನಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಮಹಾನ್‌ ಘರ್ಷಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾನ್‌ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೋರಾಟವು ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಿಜಯದ ಆರಂಭವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ." ಮರುದಿನ, ಎಂಟು [[ಇರಾಕಿನಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ಉಡಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲಿನ ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳು ಯುದ್ಧದ ಆರು ವಾರಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿತ್ತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧದೊಳಗೆ ಎಳೆದು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕಿಗಳು ಅಶಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಅರಬ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. 28 U.S. ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಪರಮೋಚ್ಚ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಿಡಿತವು, ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸಿಡಿತಲೆಯ ಸ್ಫೋಟನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಳಿದ 39 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಾವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಅನಿಲ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವು ಶಬ್ದಮಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಈ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯ ಎರಡು ದಂಡುಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪಥದಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಾಯುಪಡೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಇರಾಕಿನ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಕಡ್‌ ಬೇಟೆಗಳನ್ನು" ಹಿಡಿಯುಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಾಲೀಮು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು; ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಅಥವಾ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಆ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸದರಿ ವಾಯುಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು, 1991ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ರಾಮಟ್‌ ಗ್ಯಾನ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಬಡಿದವು, ಮತ್ತು 96 ಜನರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಮೂವರು ವಯಸ್ಸಾದ ಮಂದಿ [[ಹೃದಯಾಘಾತ]]ಗಳಿಂದ ಸಾಯುವಲ್ಲಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ಹಿಂದಿನ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತೀಕಾರ ಎಂಬುದು ಇಸ್ರೇಲಿನ ಅನುದಿನದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಹೊಡೆತದ ನಂತರ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಯಿಟ್‌ಝಾಕ್‌ ಷಮೀರ್‌]] ಸಂಯಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆತ, ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಕೈಹಾಕದಿರಲು ಒಪ್ಪಿದ.<ref>ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಎಫ್ರೇಮ್‌ ಕರ್ಷ್‌, ''ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌: ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಅಂಡ್‌ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆರ್ಡರ್‌'', 1990-1991 (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌, 1993), 331-41.</ref> ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ತಾನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಕಳವಳವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, IAF ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಾಯುದಾಳಿಯು ನಡೆಯುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ ಅಥವಾ ಸಿರಿಯಾದ ಮೇಲೆ IAF ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು; ಹೀಗಾದಾಗ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವುಗಳಿಗೂ ಪ್ರಚೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿ ಅವು ಇರಾಕ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದೂ ಸಹ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಕಳವಳವಾಗಿತ್ತು. === ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನ === {{Refimprovesect|date=March 2008}} {{Main|Battle of Khafji}} [[ಚಿತ್ರ:Disabled Iraqi T-62 Battle of Khafji.jpg|thumb|left|ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು T-62 ಫಿರಂಗಿರಥ]] ಲಘುವಾದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಸೌದಿ ನಗರವಾದ [[ಖಪ್ಜಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಜನವರಿ 29ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಮತ್ತು ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸೌದಿ ಮತ್ತು [[ಕತಾರ್‌‌‌‌]]ನ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಪಡೆದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮೆರೈನ್‌ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು [[ನಿಕಟವಾದ ವಾಯು ಬೆಂಬಲ]]ವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಅಗಾಧಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವಾದರೂ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾದವು. ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವಿಕೆಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾದ AC-130 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ವಿಮಾನವೊಂದನ್ನು ಇರಾಕಿನ SAM ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 14 U.S. ವಿಮಾನ ಯೋಧರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಕದನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸೌದಿ ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ನ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 18 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು. ಖಪ್ಜಿಯಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ 60–300 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಹಾಗೂ 400 ಮಂದಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣವಾದ ನಂತರ, ಖಪ್ಜಿಯು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ತತ್‌‌ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಘುವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗದೊಳಗೆ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಚಿಮ್ಮುಹಲಗೆಯಾಗಿ ಖಪ್ಜಿ ನಗರವನ್ನು ತರುವಾಯ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದನ್ನು, ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ದೋಷ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಗಳ ಒಂದು ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನು U.S. ತರುವಾಯ ನಿಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಇರಾಕ್‌ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. == ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:DesertStormMap v2.svg|thumb|350px|right|upright=1.5|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಿಂದ 28ರವರೆಗಿನ ನೆಲದ ಪಡೆಯ ಚಲನವಲನಗಳು.]] ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಾಯುವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ನೆಲದ ಪಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನೆಲದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ರಮಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ತಮ್ಮ [[ವಾಯುಪಡೆ]]ಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ವಾಯುಬಲದ ಪರಮಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದವು: # ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೀ ನಿರ್ಮಿತ [[ಟೈಪ್‌ 69]] ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತ [[T-72]] ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, U.S. [[M1 ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌‌]], ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ಚಾಲೆಂಜರ್‌‌ 1]], ಮತ್ತು ಕುವೈಟಿನ [[M-84]]ABನಂಥ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ಕದನದ ಪ್ರಮುಖ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು]] ಅಪಾರವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. # [[GPS]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ನಿಶ್ಚಿತ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂಚರಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ವಿಮಾನದ ನೆರವಿನ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು [[ಕೈಕೈ ಮಿಲಾವಣೆಯ ಕದನ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು [[ಕುಶಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕದನ]]ವನ್ನು ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು: ತಾವಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುವಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು; ಶತ್ರು ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಾಡುವ ಜರೂರತ್ತು ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. === ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆ === {{Main|Liberation of Kuwait campaign}} ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ, ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಾಲು ಹೊಡೆತ ಅಥವಾ ವೇಳೆಯ ಗುಂಡಿನ ಹೊಡೆತದ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ನಡೆಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕೆಡವುವ ಶೈಲಿಯ ದಾಳಿಗಳನ್ನು, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲದ ದಾಳಿಯು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳು ನಂಬುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು, ನೌಕಾಸೈನ್ಯದ 1ನೇ ವಿಭಾಗ, ನೌಕಾಸೈನ್ಯದ 2ನೇ ವಿಭಾಗ, ಮತ್ತು 1ನೇ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗೆ ಹಾಯ್ದವು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿಮಾಡಿದವು. ಇರಾಕಿನ ಮುಳ್ಳುತಂತಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಂಗ-ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ನೌಕಾಸೈನ್ಯಗಳು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋದವು, ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಿದವು; ಸದರಿ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಶರಣಾದವು. ಕುವೈಟಿನ ಪಡೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದವು, ಇದಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಲಘುವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಓರ್ವ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಮಾನವನ್ನು ಕುವೈಟಿನ ಪಡೆಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅವು ನಗರವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. === ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗಿನ ಆರಂಭಿಕ ನಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:IrakT72DesertStorm1991.jpg|thumb|250px|right|ಇರಾಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ T-72 ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು.]] ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿತವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/desert_sabre.htm |title=Operation Desert Sabre / Gulf War Ground Campaign |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> ಜನವರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ವಿಶೇಷ ವಾಯು ಸೇವೆ]]ಯ B ತುಕಡಿಯ ಮೂರು ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗೆ ಸಾಗುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಬ್ರೇವೋ ಒನ್‌ ಝೀರೋ, [[ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ]], ಮತ್ತು ಬ್ರೇವೋ ಥ್ರೀ ಝೀರೋ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳ ಕರೆ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಂಚಾರಿ ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರೆಮಾಡುವ ಬಲೆಹೆಣಿಗೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಎಂಟು-ಯೋಧರ ಈ ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾಪಂಕ್ತಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಂದಿಳಿದವು. ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[TEL]] ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವುಗಳ ಫೈಬರ್‌-ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ಸಂವಹನಗಳ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. U.S. ಭೂಸೇನೆಯ [[2ನೇ ಪದಾತಿದಳ, 1ನೇ ಅಶ್ವದಳ ವಿಭಾಗ]]ದ ಘಟಕಗಳು 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಒಂದು ಗುಪ್ತವಾದ [[ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆ]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು; ಇದಾದ ನಂತರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 20ರಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು [[ರೆಜಿಮೆಂಟನ್ನು]] ನಾಶಪಡಿಸಿತು.{{Citation needed|date=February 2009}} 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 22ರಂದು, ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [[ಕದನ-ವಿರಾಮ]]ದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕದನ-ವಿರಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಆರು ವಾರಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ-ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಕರೆನೀಡಿತು ಮತ್ತು UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ಕದನ-ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ವಾಪಸಾತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅದು ಕರೆನೀಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತಾದರೂ, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ{{Citation needed|date=February 2009}} ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು, ಕಾದಾಟವು 500 ಮಂದಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌/ಕುವೈಟ್‌ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದವು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಲಘುಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು 4 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="leyden.com">{{cite web|author=Andrew Leydon |url=http://www.leyden.com/gulfwar/week6.html |title=Carriers in the Arabian Gulf War |publisher=Leyden.com |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> === ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರವೇಶ === [[ಚಿತ್ರ:Gulfwarroom.jpg|thumb|250px|right|ನೆಲದ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂದಿನ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಲಹೆಗಾರರಿಗೆ ಜನರಲ್‌ ಕಾಲಿನ್‌ ಪೊವೆಲ್‌ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತಿಗೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತು [[2ನೇ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಅಶ್ವದಳ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ]] (3/2 ACR) 3ನೇ ತುಕಡಿಯಿಂದ ಮುಂಚೂಣಿದಳದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[U.S. VII ವಿಶೇಷದಳಗಳು]], ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕುವೈಟ್‌ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ, ಇರಾಕ್‌ನೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮವು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, [[U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳು]], ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಇರಾಕ್‌ನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ "ಎಡ-ಕಕ್ಷೆಯ" ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು; [[3ನೇ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಅಶ್ವದಳ ರೆಜಿಮೆಂಟು (3ನೇ ACR)]] ಮತ್ತು [[24tನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗ (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ)]] ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಚಲನವಲನದ ಎಡಭಾಗದ ಪಾರ್ಶ್ವವು, [[6ನೇ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗದ ಪಡೆ]]ಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇರಾಕಿನ 45ನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಜಯಿಸಿತು; ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅದು ನೋಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಅದು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅದು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಚಲನವಲನದ ಬಲ ಪಾರ್ಶ್ವವು [[1ನೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ದಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಆಳವಾಗಿ ತೂರಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌]] ಪಡೆಯು ತನ್ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಕದನವು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇರಾಕಿನ 50 ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ [[ಧರಾನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನಿಕರ ಸಾಲುಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು. ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ 28 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸತ್ತರು.<ref>ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕದನಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Demolished vehicles line Highway 80 on 18 Apr 1991.jpg|thumb|250px|right|ಮರಣದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಇರಾಕಿನ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳು.]] U.S. ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರುಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚುರುಕಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರಂದು, ಕುವೈಟ್‌ನ [[ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ (737 ತೈಲ ಬಾವಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಲಾಯಿತು) ನಂತರ, ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ-ಸಾಗುವ ಸಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಯುಪಡೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ಗಡಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮರಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ 150 ಮೈಲುಗಳ (240 ಕಿಮೀ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ದೂರದವರೆಗೆ ಅವು ಚಲಿಸಿದವು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 28ರಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಒಂದು ನೂರು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಒಂದು [[ಕದನ-ವಿರಾಮ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನು ಘೋಷಿಸಿದ. === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸೇನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === {{Refimprovesect|date=March 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Destroyed Oil Storage Desert Storm 1991.jpg|thumb|250px|right|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಮಾನದಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತೊಟ್ಟಿಯು, ವಾಯುದಾಳಿಯಾದ ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 545,000ದಿಂದ 600,000ದವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆ ಸಮಯದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗಳೆರಡೂ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪರಿಣತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಬೆಂಬಲ ಘಟಕಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಪರಿಣಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕರು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ [[ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧ]]ರಾಗಿದ್ದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಳಿ 540,000 ಪಡೆಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಷ್‌-ಇರಾಕಿನ ಗಡಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತೆ 100,000 [[ಟರ್ಕಿಷ್‌ ಪಡೆಗಳು]] ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಡಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯ ಬಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ದುರ್ಬಲತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. U.S. ವತಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ನುಗ್ಗುದಾಳಿಯು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಇದರಿಂದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಇರಾನ್‌‌-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರೆತ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲವು, ವಿಶ್ವದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸೇನಾ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬೃಹತ್‌ ಮಿಶ್ರರೂಪದ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಣದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಇದು ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಡೆಯು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಬಳಲಿತು. ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ [[ಟೈಪ್‌ 59]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಟೈಪ್‌ 69]]ಗಳು, 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ನಿರ್ಮಿತ [[T-55]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ [[ಅಸದ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲ್‌ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು]] (ಇವು ಪೋಲಿಷ್‌ ಮೂಲದ T-72 ಒಡಲುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮೂಲದ ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು) ಬಳಸಿದವು. [[ಥರ್ಮಲ್‌ ಸೈಟ್‌]]ಗಳು ಅಥವಾ [[ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜ್‌ಫೈಂಡರ್‌]]ಗಳಂಥ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಥರ್ಮಲ್‌ ಸೈಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಸ್ಯಾಬೋಟ್‌ ರೌಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡವು. ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಬಲ್ಲುದಕ್ಕಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸಾಧನವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. ಹಳತಾದ, ಅಗ್ಗದ ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆನೆಟ್ರೇಟರುಗಳನ್ನು]] U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ [[ಚೋಭಾಮ್‌ ರಕ್ಷಾಕವಚ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯುದ್ಧ]]ದ (ಅಂದರೆ [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದೊಳಗೇ ಹೋರಾಡುವ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡವು; ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ದಾಳಿಮಾಡುವ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೋರಾಟವು ಸಂಭವಿಸುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯುದ್ಧವು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿರುವ ಪಡೆಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ. [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲೂ ಸಹ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಥವಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವವರ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಂವಹನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ವಾಯುದಾಳಿಗಳೂ ಸಹ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. == ಸಕ್ರಿಯ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಂತ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Gulf War Saudi Flag.JPEG|thumb|left|upright|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ್ದರ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಅಚರಿಸುವಾಗ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಬಾವುಟಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾದ ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಂತಿ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಕದನ ವಿರಾಮ]] ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದವು. ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಗಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಷಿಯಾಗಳ]] ದಂಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಒಂದು "ಮುಕ್ತ ಇರಾಕ್‌ನ ಧ್ವನಿಯಿಂದ" ದಂಗೆಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಆಚೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ CIAಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಂಗೆಯು ಬೃಹತ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಸದ್ದಾಂನಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಾಯ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅರೇಬಿಕ್‌ ಸೇವೆಯು ದಂಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>‌[[ಫಿಸ್ಕ್, ರಾಬರ್ಟ್‌]]. ‌''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ವಾರ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಿವಿಲಿಸೇಷನ್]]'', ವಿಂಟೇಜ್‌ (2007 ಮರುಮುದ್ರಣ), ಪುಟ 646ರಲ್ಲಿ.</ref> ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದಂಗೆಯನ್ನು ತಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕುರ್ದಿಷ್‌]] ನಾಯಕರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬೆಂಬಲ ಬಂದಾಗ, ಇರಾಕಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಷ್‌ ದಂಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಸದೆಬಡಿದರು. ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕುರ್ದ್‌‌ ಜನರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು [[ಟರ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್‌‌‌‌‌‌]]ನ ಕುರ್ದಿಷ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ [[ಹಾರಾಟ-ರಹಿತ ವಲಯ]]ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡಲು ಈ ಘಟನೆಗಳು ಕಾರಣವಾದವು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ದೊರೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಶಂಕಿತ ಶತ್ರುಸಹಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 400,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟರು; ಇವರಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ]] ಜನರೂ ಸೇರಿದ್ದರು (ಸದ್ದಾಂಗೆ ಅವರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ). ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ್ನು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯುವ ಬದಲು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಒಂದಷ್ಟು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 1998ರಲ್ಲಿ ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಬರೆದ ''[[ಎ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್ಡ್]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌]] ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಂಥ ಕ್ರಮವನ್ನೇನಾದರೂ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅನವಶ್ಯಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಡಿಕ್‌ ಚೆನೆ]] ಎಂಬಾತ 1992ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ: {{quote|I would guess if we had gone in there, we would still have forces in Baghdad today. We'd be running the country. We would not have been able to get everybody out and bring everybody home. And the final point that I think needs to be made is this question of casualties. I don't think you could have done all of that without significant additional U.S. casualties, and while everybody was tremendously impressed with the low cost of the (1991) conflict, for the 146 Americans who were killed in action and for their families, it wasn't a cheap war. And the question in my mind is, how many additional American casualties is Saddam (Hussein) worth? And the answer is, not that damned many. So, I think we got it right, both when we decided to expel him from Kuwait, but also when the President made the decision that we'd achieved our objectives and we were not going to go get bogged down in the problems of trying to take over and govern Iraq.<ref>{{cite web |title="Cheney changed his view on Iraq", by Charles Pope, ''Seattle Post-Intelligencer'', 29 September 2004 |url=http://www.seattlepi.com/national/192908_cheney29.html |accessdate=7 January 2005}}</ref>}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ''[[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿತು. ಒಂದು ಬಂಡಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಸಲು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಬಲ-ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಳಸಿತು, ಆದರೆ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 10ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾದ 540,000 ಪಡೆಗಳು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. == ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ == {{Main|Coalition of the Gulf War}} ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಈ ದೇಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು: ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬಹ್ರೇನ್‌, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಕೆನಡಾ, ಝೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಈಜಿಪ್ಟ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌, ಗ್ರೀಸ್‌, ಹೊಂಡುರಾಸ್‌, ಹಂಗರಿ, ಇಟಲಿ, ಕುವೈಟ್‌, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮೊರೊಕೊ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ನೈಗರ್‌‌, ನಾರ್ವೆ, ಓಮನ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌, ಪೋಲೆಂಡ್‌, ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌, ಕತಾರ್‌, ರೊಮೇನಿಯಾ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸೆನೆಗಲ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್‌, ಸಿರಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು.<ref name="Tread">{{cite book|last=Crocker III|first=H. W.|title=Don't Tread on Me|url=https://archive.org/details/donttreadonme40000croc|publisher=Crown Forum|year=2006|location=New York|page=[https://archive.org/details/donttreadonme40000croc/page/384 384]|isbn=9781400053636}}</ref> [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ದೇಶಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ ನೇರವಾದ ಸೇನಾ ನೆರವನ್ನು ಅವು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ತಾಳೆಪುಸ್ತಕದ ರಾಜತಂತ್ರ]]'' (ಚೆಕ್‌ಬುಕ್‌ ಡಿಪ್ಲೋಮಸಿ) ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಇಸ್ರೇಲ್‌‌]]ನ ಸೀಮೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ನಡೆದವಾದರೂ, ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಮನವಿ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ದ{{Citation needed|date=April 2010}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇಂಧನ ಮರುಭರ್ತಿಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇನಾ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು; ಆದರೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅದು ತನ್ನಾವುದೇ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ === [[ಚಿತ್ರ:Challenger-ODS-1.JPEG|thumb|right|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂಸೇನೆಯ ಚಾಲೆಂಜರ್‌‌ 1 ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಕದನ ಫಿರಂಗಿರಥ.]] ಯುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೈಕಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ದತ್ತದಳವಾಗಿ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಗ್ರಾನ್‌ಬಿ]] ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂಸೇನೆ]]ಯ ರೆಜಿಮೆಂಟುಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[1ನೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ದೊಂದಿಗೆ), [[ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯ ತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಗೆಬಗೆಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯು, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಸುಮಾರು 2,500 ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 43,000 ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು<ref name="Tread"/> ರವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ [[‌ಬ್ರಾಡ್‌ಸ್ವೋರ್ಡ್-ವರ್ಗದ ಫಿರಂಗಿ ಸಜ್ಜಿತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು|‌''ಬ್ರಾಡ್‌ಸ್ವೋರ್ಡ್'' -ವರ್ಗದ ಫಿರಂಗಿ ಸಜ್ಜಿತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[‌ಷೆಫೀಲ್ಡ್-ವರ್ಗದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳು|‌''ಷೆಫೀಲ್ಡ್'' -ವರ್ಗದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳು]] ಸೇರಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ RN ಮತ್ತು [[RFA]] ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[HMS ಆರ್ಕ್‌ ರಾಯಲ್‌‌‌|HMS ''ಆರ್ಕ್‌ ರಾಯಲ್‌‌‌'']] ಎಂಬ ಲಘು ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ]]ದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === [[ಚಿತ್ರ:Iraqi Type 69 destroyed by the French 6th Light Armored Division during the Gulf War.JPEG|thumb|left|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 6ನೇ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗದಿಂದ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಟೈಪ್‌ 69 ಫಿರಂಗಿರಥವೊಂದನ್ನು ತಪಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈನಿಕರು.]] 18,000 ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌,‌ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐರೋಪ್ಯ ದತ್ತದಳವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Tread"/> U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭೂಸೇನಾಪಡೆಯು, [[6ನೇ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ವಾಗಿದ್ದು [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವಿದೇಶಿ ಸೈನ್ಯದಳ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದವಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ, ಸೌದಿಯರ ಮತ್ತು [[CENTCOM]] ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋದವು. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಘಟಕಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ [[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಾಗ್ಯುಯೆಟ್‌]] ಎಂದು ಕರೆದವು. === ಕೆನಡಾ === {{Seealso|Operation FRICTION}} [[ಚಿತ್ರ:DF-ST-92-08022-C.jpg|thumb|upright|1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 1ರಂದು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ M-113 APCಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಸೌದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ನ ಇತರ ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳ ಒಂದು ದಂಡವ್ಯೂಹ.]] ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ [[ಕೆನಡಾ]] ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು U.S.-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರತೀರದ ನಿರೋಧಕ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು...{{HMCS|Terra Nova|DDE 259|6}} ಮತ್ತು...{{HMCS|Athabaskan|DDH 282|6}} ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮುಲ್ರೋನಿ]] 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ವಹಿಸಿದ. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು,...{{HMCS|Protecteur|AOR 509|6}} ಎಂಬ ಸರಬರಾಜು ಹಡಗನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ,...{{HMCS|Huron|DDH 281|6}} ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಡಗು ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿತು. ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು UN ವತಿಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕೆನಡಾದ ಪಡೆಗಳು ಬೆಂಬಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು [[CF-18 ಹಾರ್ನೆಟ್‌]] ತುಕಡಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೆಲದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮುಂದಿನ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯನ್ನೂ ಅವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದವು. ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೆನಡಾದ CF-18 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಯೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾನರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ವಾದಂದಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಸೇನೆಯು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === {{Main|Australian contribution to the 1991 Gulf War}} '''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ದಮಾಸ್ಕ್‌‌‌''' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಓಮನ್‌ನ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗುಪಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ, ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, U.S.ನ ಒಂದು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಡಗಿನ]] ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಂತ್ಯವಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕುವೈಟ್‌ನ ಬಂದರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಡಿಗುಂಡು ವಿಲೇವಾರಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ನೌಕಾ ವಿಲೇವಾರಿ ಅನ್ವೇಷಕ ತಂಡ]]ವನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <div style="clear:both"></div> == ಸಾವುನೋವುಗಳು == === ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುನೋವುಗಳು === ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಯುವ ವಾಯುದಾಳಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು, ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ 24 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುತೇಕ ದಾಳಿಗಳು [[ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಗುರಿಗಳೆಡೆಗೆ ಗಮನವಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ನಗರವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನ ಅಧಿಕಾರದ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನೆಲದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳು ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಮಾನಗಳು ಅಮೀರ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನೆಲಗೂಡಿನ ಮೇಲೆ (ಬಂಕರ್‌ ಮೇಲೆ) ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ 200-400 ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮತ್ತು ಅಂಗಹೀನಗೊಂಡ ಶರೀರಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ನೆಲಗೂಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು; ಇದೊಂದು ನಾಗರಿಕ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಇದು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಮಾನವ ರಕ್ಷಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಬೆಥ್‌ ಓಸ್ಬೋರ್ನ್‌ ಡಪಾಂಟೆ ಕೈಗೊಂಡ ತನಿಖೆಯೊಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500ರಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 100,000ದಷ್ಟು ನಾಗರಿಕ ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref name="autogenerated1"/><ref>{{cite web |title=Toting the Casualties of War |url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/feb2003/nf2003026_0167_db052.htm |work=Businessweek |date=6 February 2003 |access-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030219033933/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/feb2003/nf2003026_0167_db052.htm |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |last=Ford |first=Peter |title=Bid to stem civilian deaths tested |url=http://www.csmonitor.com/2003/0409/p06s01-woiq.html |work= Christian Science Monitor |date=9 April 2003}}</ref> === ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು === ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ನಿಖರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇರಾಕ್‌ ದೇಶವು 20,000 ಮತ್ತು 35,000ದ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು ಎಂದು ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1">ರಾಬರ್ಟ್‌ ಫಿಸ್ಕ್‌, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ವಾರ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಿವಿಲಿಸೇಷನ್‌; ದಿ ಕಾನ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌'' (ಫೋರ್ತ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌, 2005), ಪುಟ 853.</ref> U.S. ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರದಿಯೊಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 10,000-12,000ದಷ್ಟು ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 10,000ದಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>{{cite book |last=Keaney |first=Thomas |coauthors=Eliot A. Cohen |title=Gulf War Air Power Survey |publisher=United States Dept. of the Air Force |year=1993 |location=|isbn=0-16-041950-6}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧ ಸೆರೆಯಾಳಿನ ವರದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿನ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವು ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2,300 ನಾಗರಿಕರು ಸತ್ತರು ಎಂದು ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ರಕ್ಷಣಾ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತಾದ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಸಾರ, ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ 3,664 ಮಂದಿ ಇರಾಕಿನ ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ 20,000 ಮತ್ತು 26,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮೃತರಾದರೆ, ಇರಾಕಿನ 75,000 ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html |title=ವೇಜಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌‌ - ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌‌ 2: ಇರಾಕಿ ಕಂಬ್ಯಾಟಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಾನ್‌ಕಂಬ್ಯಾಟಂಟ್‌ ಫೆಟಲಿಟೀಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ 1991 ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌‌ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104222225/http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html |url-status=dead }}</ref> === ಒಕ್ಕೂಟ === DoD ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, U.S. ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ 148ರಷ್ಟು ಕದನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳು (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಗೆ 35 ಮಂದಿ ಮೃತರಾದರು) ಸಂಭವಿಸಿದವು, [[ಓರ್ವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ]]ನನ್ನು [[MIA]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತವು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು). ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ 145 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸತ್ತರು.<ref name="cnn"/> UKಯು 47 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಗೆ 9 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು), ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಎರಡು, ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಅರಬ್‌ ದೇಶಗಳು 37 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಂಡವು (18 ಸೌದಿಯರು, 10 ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರು, 6 UAE, ಮತ್ತು 3 ಸಿರಿಯನ್ನರು).<ref name="cnn">{{citation |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/ |publisher=CNN |title=In-Depth Specials - Gulf War |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070510125644/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/ |archivedate=2001 |year=2001}}</ref> ಕುವೈಟಿನ ಕಡೇಪಕ್ಷ 605 ಸೈನಿಕರು, ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{citation |first=Nicholas |last=Blanford|url=http://www.csmonitor.com/2002/1223/p07s01-wome.html |title=Kuwait hopes for answers on its Gulf War POWs |publisher=Christian Science Monitor |year=2001}}</ref> 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು, ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಡುಗಂಟಿನ ಜೀವನಷ್ಟವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅಂದು [[ಇರಾಕಿನ]] ಒಂದು [[ಅಲ್‌-ಹುಸೇನ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯು [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರ ಸಾಲುಮನೆಗಳ ಒಂದು ವಠಾರಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿದ 28 ಮಂದಿ [[U.S. ಭೂಸೇನಾ ಮೀಸಲು ಸೈನಿಕರು]] ಹತರಾದರು. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ, ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 190 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು; ಅವರ ಪೈಕಿ 113 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 358 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. [[ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ 44 ಸೈನಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು 57 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ, ಅಥವಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದಾಗಿ 145 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತರು.{{Citation needed|date=October 2008}} 458 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 776ರಷ್ಟು ಇತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Arabian Gulf War - MSN Encarta<!-- Bot generated title -->|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Arabian_Gulf_War.html|work=|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwqLuiZR?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Persian_Gulf_War.html|archivedate=2009-11-01|deadurl=yes|access-date=2010-08-02|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2000ನೇ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ U.S. ಪಡೆಗಳ ಕಾಲುಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ, 183,000ದಷ್ಟು ಮಂದಿ U.S.ಗೆ ಸೇರಿದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಮಾಜಿಭಟರು ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲರಾದವರು ಎಂದು ಮಾಜಿಭಟರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಘೊಷಿಸಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20060923034503/http://www.ngwrc.org/?page=article&amp;id=158 NGWRC: Serving veterans of recent and current wars‌‌] (2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 23ರಂದು [http://www.ngwrc.org/?page=article&amp;id=158 ಮೂಲತಾಣ] ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು)}</ref><ref>[http://www.otohns.net/default.asp?id=8945 ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌'ಸ್‌ 700,000 U.S. ಟ್ರೂಪ್ಸ್‌‌, 26% ನೌ ಡಿಸೇಬಲ್ಡ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101128052037/http://www.otohns.net/default.asp?id=8945 |date=2010-11-28 }}, ಜೂನ್‌ 19, 2000, otohns.com, ಸೈಟಿಂಗ್‌‌ newsrx.com</ref> ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ U.S. ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ 700,000ದಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ, ಈಗಲೂ ಸಹ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines06/0812-06.htm |title=ಈಸ್‌ ಆನ್‌ ಆರ್ಮಮೆಂಟ್‌ ಸಿಕನಿಂಗ್‌ U.S. ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್‌‌? |access-date=2010-08-02 |archive-date=2014-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703032800/http://www.commondreams.org/headlines06/0812-06.htm |url-status=dead }}</ref> ==== ಶತ್ರುಪಾಳಯದ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಆದ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಷ್ಟಗಳು ==== ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 190 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಉಳಿದಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ 379 ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ತ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪೈಕಿ ಮೂವರು ಮಹಿಳಾ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸೈನಿಕರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೈನಿಕರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದೇಶದ ಅನುಸಾರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. :{{flagicon|United States}} [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] - 294 (ಶತ್ರುವಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 114, ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ 145, <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 35) ::{{flagicon|United Kingdom}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] - 47 (ಶತ್ರುವಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 38, <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 9) :::{{flagicon|Saudi Arabia}} [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] - 18<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-11661.html ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ - ಅರೇಬಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ, 1991]</ref> ::::{{flagicon|Egypt}} [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] - 11<ref>‌ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್. "ಸೋಲ್ಜರ್‌ ರಿಪೋರ್ಟೆಡ್‌ ಡೆಡ್‌ ಷೋಸ್‌ ಅಪ್‌ ಅಟ್‌ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್‌' ಡೋರ್‌ಸ್ಟೆಪ್‌." 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1991.</ref> :::::{{flagicon|United Arab Emirates}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] - 6<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-14256.html ಇರಾನ್‌‌-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರ]</ref> ::::::{{flagicon|Syria}} [[ಸಿರಿಯಾ]] - 2<ref>ಮಿಲ್ಲರ್‌‌, ಜೂಡಿತ್‌. "ಸಿರಿಯಾ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ ಟು ಡಬಲ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌." ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'', 27 ಮಾರ್ಚ್‌ 1991.</ref> :::::::{{flagicon|France}} [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] - 2 ::::::::{{flagicon|Kuwait}} [[ಕುವೈಟ್‌]] - 1 (ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ‌)<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-14245.html ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟಿ ಆರ್ಮ್‌ಡ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌]</ref> ====<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟು==== ಇರಾಕಿನ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನಿಕರ ಪೈಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಆದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಕದನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಅಮೆರಿಕಾದ 148 ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಪೈಕಿ 24%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ]] ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು 35 ಮಂದಿ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದರು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಆಸ್ಫೋಟನಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೆ 11 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು [[A-10 ಥಂಡರ್‌ಬೋಲ್ಟ್‌‌ II]] ವಿಮಾನವು, ಎರಡು ವಾರಿಯರ್‌‌ [[IFV]]ಗಳ ಗುಂಪೊಂದರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡೇಟಿನ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ==== ಸ್ಕಡ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಂದಾದ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳು ==== ಏಳು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ನಲವತ್ತೆರಡು [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|url=http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm|title=Information Paper: Iraq's Scud Ballistic Missiles|year=2000|publisher=[[Special Assistant for Gulf War Illnesses Department of Defense]]|accessdate=2009-05-21|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514212635/http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm|url-status=dead}}</ref> ಈ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರಿಕರು ಅಸುನೀಗಿದರು, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 230 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ವರದಿಯಾದ ಗಾಯಗಳ ಪೈಕಿ, 10 ಗಾಯಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಒಂದು ಗಾಯವು ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="publicpolicy.umd.edu">{{Cite web |url=http://www.publicpolicy.umd.edu/Fetter/1993-Nature-Scud.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2006-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060911150830/http://www.publicpolicy.umd.edu/Fetter/1993-Nature-Scud.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಹಲವರು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಕ ಹೃದಯಾಘಾತಗಳಿಗೆ ಈಡಾದರು. ಈ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸೇನಾಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರಲು U.S. ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು; ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇತರ ಅರಬ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇರಾಕ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು U.S. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಗರಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[MIM-104 ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಎರಡು ದಳಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://tech.mit.edu/V110/N60/war1.60n.html|title=Three Isrealis killed as Scuds hit Tel Aviv|publisher=[[The Tech (newspaper)|The Tech]]|year=1991|accessdate=2009-01-11|archive-date=2008-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228034422/http://tech.mit.edu/V110/N60/war1.60n.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಕಡ್‌ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್‌ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯೂ ಸಹ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಡಚ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಸೇನೆಯು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸೇನೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="nederland2009">{{cite web|url=http://www.defensie.nl/landmacht/onderwijs/werkstukken_basisvorming/golfoorlog/betrokkenheid_van_nederland|title=Betrokkenheid van Nederland|publisher=[[Ministry of Defence (Netherlands)|Ministerie van Defensie]]|year=2009|accessdate=2009-01-11|language=Dutch|archive-date=2011-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428093020/http://www.defensie.nl/landmacht/onderwijs/werkstukken_basisvorming/golfoorlog/betrokkenheid_van_nederland|url-status=dead}}</ref> ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೌಶಲಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅದು ಸ್ಕಡ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಆದ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="publicpolicy.umd.edu"/> ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದೆಡೆಗೆ 44 ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನೂ ಬಹ್ರೇನ್‌ ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ ಕಡೆಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನೂ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಗೂ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರಿಂದ ಸೌದಿಯ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕ ಅಸುನೀಗಿದರೆ, ಇತರ 65 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಬಹ್ರೇನ್‌ ಅಥವಾ ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಧಹ್ರಾನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಿಹೂಡಿದ್ದ, ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌, PA ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಾಚೆಗೆ ಇದ್ದ ಬಿಡದಿ ಒದಗಿಸುವ 14ನೇ ತುಕಡಿಯ ಒಂದು U.S. ಭೂಸೇನಾ ಸೈನಿಕರ ವಠಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, 28 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref name="iraqwatch.org">{{cite web |url=http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm |title=DOD: Information Paper- Iraq's Scud Ballistic Missiles |publisher=Iraqwatch.org |date= |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514212635/http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm |url-status=dead }}</ref> == ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿವಾದಗಳು == === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ === {{Main|Gulf War syndrome}} ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಸಂಗತಿಗೆ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ರೋಗಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ವರದಿಯಾದ ಜನನ ದೋಷಗಳ ಕುರಿತು, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಊಹನ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂ]]ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]], ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ [[ಆಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಲಸಿಕೆ]]ಗಳು, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ USAF ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಮೇಜರ್‌ ಮೈಕೇಲ್‌ ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿ]] ಎಂಬಾತ, ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಜಾಹೀರುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಮತ್ತು ಇದರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಜಿಸೈನಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸಿದ. === ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂನ ಪರಿಣಾಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:GWI DU map.gif|thumb|upright=1.5|DU ಸುತ್ತುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂದಾಜು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘರ್ಷಣೆಗಳು.]] {{Main|Depleted uranium#Health considerations}} [[ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ್ನು (DU) ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಫಿರಂಗಿರಥದ [[ಚಲನಶಕ್ತಿಯ ಮರ್ಮಭೇದಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಕೈನೆಟಿಕ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಪೆನೆಟ್ರೇಟರ್ಸ್‌) ಮತ್ತು 20–30 ಮಿಮೀ ಬಂಡಿತೋಪಿನ [[ಫಿರಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. DU ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಜ್ವಲನಶೀಲ]], [[ವಿಕೃತಿಜನಕ]], ಮತ್ತು [[ವಿರೂಪಜನಕ]] [[ಭಾರೀ ಲೋಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮಾಜಿಭಟರು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ನಾಗರಿಕ ಜನ ಸಮುದಾಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Schröder H, Heimers A, Frentzel-Beyme R, Schott A, Hoffman W |title=[http://www.cerrie.org/committee_papers/INFO_9-H.pdf Chromosome Aberration Analysis in Peripheral Lymphocytes of Gulf War and Balkans War Veterans] |journal=Radiation Protection Dosimetry |year=2003 |volume=103 |pages=211–219}}</ref><ref>ಹಿಂಡಿನ್‌, R. ''ಮತ್ತು ಇತರರು'' (2005) [http://www.ehjournal.net/content/4/1/17 "ಟೆರಟೊಜೆನಿಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡಿಪ್ಲೀಟೆಡ್‌ ಯುರೇನಿಯಂ ಏರೊಸಾಲ್ಸ್‌: ಎ ರಿವ್ಯೂ ಫ್ರಂ ಆನ್‌ ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪರ್‌‌ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160126192058/http://www.ehjournal.net/content/4/1/17 |date=2016-01-26 }} ''ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌,'' ಸಂಪು 4, ಪುಟಗಳು 17.</ref><ref>[http://www.sandia.gov/news-center/news-releases/2005/def-nonprolif-sec/snl-dusand.pdf ಆನ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಯುರೇನಿಯಂ ಡಿಸ್ಪರ್ಸಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಎ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಕೇಸ್‌ ಸ್ಟಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204035816/http://www.sandia.gov/news-center/news-releases/2005/def-nonprolif-sec/snl-dusand.pdf |date=2012-02-04 }}, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ C. ಮಾರ್ಷಲ್‌‌, ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್‌</ref> === ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ === {{Main|Highway of Death}} 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 27ರಂದು, ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲಭಾಗಗಳು ಸುಮಾರು 1,400 ವಾಹನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಲ್‌ ಜಹ್ರಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುತೆರಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[E-8 ಜಾಯಿಂಟ್‌ STARS]] ವಿಮಾನವು, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಿಯಾಧ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ DDM-8 ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/systems/jstars-back.htm |title=E-8 Joint-DEATH STAR [JSTARS&#93; |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> === ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌‌ ಆಕ್ರಮಣ === ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆಯು, ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು “[[ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌‌]] ಆಕ್ರಮಣ”ವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[1ನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ)]] ಸೇರಿದ ಎರಡು ಪದಾತಿದಳಗಳು, ಅತೀವವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ "ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಪಂಕ್ತಿ"ಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಒಂದಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ, [[ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಮಣ್ಣುಚಾಲಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸುರಂಗ-ನಿರೋಧಕ [[ನೇಗಿಲಿನಂಥ ಸಲಕರಣೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವು ಆಶಿಸಿದವು; ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24–25ರ ಎರಡು-ದಿನಗಳ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಇರಾಕಿನ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ಶರಣಾಗುವುದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿದ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಡೇ ಸ್ಲೊಯಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, "ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಕದನದ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ವಲ್ಕನ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹಕಗಳು ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಎರಡೂಕಡೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತವು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮರಳಿನ ಗುಪ್ಪೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸದರಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಕಡೆಗೆ ಅವು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಪ್ರಮುಖ ಸಹವರ್ತಿಯಾದ ಕರ್ನಲ್‌ ಆಂಟನಿ ಮೊರಿನೊ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, 'ನೀನೀಗ ನೋಡಿದ್ದು ಜನರಿಂದ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಗುಪ್ಪೆಯನ್ನು; ಗುಪ್ಪೆಯಿಂದಾಚೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಆಚೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಂದೆ ಎಂದ'..." ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>"ಬರೀಡ್‌ ಅಲೈವ್‌: U.S. ಟ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಯೂಸ್ಡ್‌ ಪ್ಲೋಸ್‌ ಟು ಕಿಲ್‌ ಥೌಸಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಟ್ರೆಂಚಸ್‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 12, 1991, ಪುಟ 1, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಡೇ ಸ್ಲೊಯಾನ್‌</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ 44 ಶವಗಳಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬಂದುದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=frontline: the gulf war: appendix: Iraqi death toll |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/appendix/death.html |accessdate=4 December 2005}}</ref> ''ದಿ ವಾರ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಸದ್ದಾಂ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಆತ ಆಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>• ಜಾನ್‌ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌, ದಿ ವಾರ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಸದ್ದಾಂ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌: ಬೇಸಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋಕ್‌‌. 2003.</ref> === ನಿರಾಯುಧ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾಗಿ 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌-ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಸದೀಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮೈಕ್‌ ಎರ್ಲಿಚ್‌ ಎಂಬಾತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇರಾಕಿನ ನೂರಾರು, ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ನಿರಾಯುಧರಾಗಿ, ಶರಣಾಗತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು U.S. ಸ್ಥಾನದೆಡೆಗೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು... ಘಟಕದ ಸೇನಾಪತಿಯು ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಡೆಗೆ ಫಿರಂಗಿರಥ-ನಿರೋಧಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಇದು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಘಟಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಷ್ಟೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref>‌ರಾಮ್‌ಸೇ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ದಿ ಫೈರ್‌ ದಿಸ್‌‌ ಟೈಮ್‌: U.S. ವಾರ್‌ ಕ್ರೈಮ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಥಂಡರ್‌‌'ಸ್‌ ಮೌತ್‌‌, 1992</ref> === ಇರಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ === ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1991ರ ಜೂನ್‌ 23ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ಟ್‌ ಗೆಲ್‌ಮನ್‌ ಎಂಬ ವರದಿಗಾರ ಈ ರೀತಿ ಬರೆದ: "ಇರಾಕ್‌ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು, ಗುರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಗೌಣವಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು... ಇರಾಕಿನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೇನಾ ಯೋಜಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು... ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ಇರಾಕ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು..."<ref>ಜೂನ್‌ 23, 1991, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌, ಬಾರ್ಟ್‌ ಗೆಲ್‌ಮನ್‌‌</ref> ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1995ರ ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರುವರಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರಾಯಭಾರಿ ಎರಿಕ್‌ ರೌಲ್ಯೂ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ಇರಾಕಿನ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಿವೇಕತನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು... ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಭೂಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸೇನಾಕ್ರಮದ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಜನರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇರಾಕಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ನಷ್ಟವುಂಟುಮಾಡಿ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಲು, ವೈಮಾನಿಕ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು: ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 92 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವು ನಾಶವಾಯಿತು), ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು (ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು), ಪೆಟ್ರೋ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳು (135 ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಸೇತುವೆಗಳು (100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು), ರಸ್ತೆಗಳು, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳು, ನೂರಾರು ಟ್ರೇನು ಎಂಜಿನುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೈಲುಡಬ್ಬಿಗಳು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್‌ ಘಟಕಗಳು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮೀನಿಯಂ, ಜವಳಿ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸದರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು."<ref>"ದಿ ವ್ಯೂ ಫ್ರಂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌: ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಅನ್‌ಯೀಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಪಾಲಿಸಿ ಟುವರ್ಡ್‌ ಇರಾಕ್‌‌," ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌, ಸಂಪುಟ 74, ಸಂಖ್ಯೆ 1, ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರುವರಿ 1995, ಪುಟಗಳು 61-62</ref> === ಒಕ್ಕೂಟದ ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳ (POWಗಳು) ದುರುಪಯೋ=== ಘರ್ಷಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೈಮಾನಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು TVಯಲ್ಲಿ [[POWಗಳ]] (ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳ) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/war/ ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್‌: ವಾರ್‌ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌]</ref> ಹಲವಾರು ಪುರಾವೆಗಳ ಪೈಕಿ, ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆ [[ಟೋರ್ನ್ಯಾಡೊ]]ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಾದ [[ಜಾನ್‌ ನಿಕೋಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಆಪಾದಿಸಿದಂತೆ, ಅವರನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>‌‌[http://www.johnnichol.com/The%20Beginning.htm ದಿ ಫ್ಲೈಟ್‌ ದಟ್‌ ಚೇಂಜ್ಡ್‌ ಮೈ ಲೈಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429013825/http://www.johnnichol.com/The%20Beginning.htm |date=2011-04-29 }}</ref><ref>‌‌[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/war/4.html ವಾರ್‌ ಸ್ಟೋರಿ:ಜಾನ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್]</ref> ದೂರದರ್ಶನದ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ನಿಕೋಲ್‌ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ಸ್‌ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸದರ್ನ್‌ ವಾಚ್‌ === {{Main|Operation Southern Watch}} ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಿ ಹೂಡಿದ್ದ 5,000 ಪಡೆಗಳ ಹಾಜರಿಯನ್ನು U.S. ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು; [[2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಘರ್ಷಣೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 10,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="bbc">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2984547.stm|title=US pulls out of Saudi Arabia |accessdate=29 November 2009 | work=BBC News | date=29 April 2003}}</ref> 1991ರ ನಂತರ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾದ ಇರಾಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ [[ಹಾರಾಟ-ರಹಿತ ವಲಯಗಳನ್ನು]] ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸದರ್ನ್‌ ವಾಚ್‌ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಮತ್ತು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಹಡಗು ರವಾನೆಯ ಪಥಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ದೇಶದ ತೈಲ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು, [[ಬಹ್ರೇನ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ [[ಐದನೇ U.S. ಪಡೆ]]ಯು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ([[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮದೀನಾ]]) ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವು ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸೇನೆಯ ಕಾಯಂ ಹಾಜರಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ U.S. ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದು, [[ಖೋಬರ್‌ ಟವರ್ಸ್‌‌ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 11ರ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಗಳ]]<ref name="bbc"/> ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಯಭಾರಿಯ ನಿವಾಸ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗಳಿಗಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ದಿನಾಂಕವೂ (7 ಆಗಸ್ಟ್‌) ಸಹ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾದ ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಾದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನಾಂಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದೂ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>ಪ್ಲಾಟ್ಜ್‌‌‌, ಡೇವಿಡ್‌ (2001) [http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 ವಾಟ್‌ ಡಸ್‌ ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ವಾಂಟ್‌?], ಸ್ಲೇಟ್‌</ref> "ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕರ ಕಾಯಂ ಹಾಜರಿಯನ್ನು" ಪ್ರವಾದಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್‌]] ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ.<ref name="holywar-p3">{{cite book |author=Bergen, Peter L. |title=Holy War Inc. |url=https://archive.org/details/holywarincinside00berg |publisher=Simon & Schuster |year=2001 |page=[https://archive.org/details/holywarincinside00berg/page/5 3]}}</ref> [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವಂತೆ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ 1996ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಫತ್ವಾ]]ವನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಿದ. [[ರಹೀಮುಲ್ಲಾ ಯೂಸುಫ್‌ಜೈ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಗೆ ತೀರಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತ್ತು; ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದನೆ ಎಂದು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="guardian-20010926">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,558075,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119011449/https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,558075,00.html |archivedate=2008-01-19 |title=Face to face with Osama |publisher=The Guardian |date=26 September 2001 | location=London | accessdate=30 June 2010}}</ref> === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು === {{Main|United Nations Security Council Resolution 661|Iraq sanctions}} {{wikisource|United Nations Security Council Resolution 661}} [[ಕುವೈಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ]]ವಾದ ನಂತರ, 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 6ರಂದು, ಇರಾಕ್ ಮೇಲೆ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು]] ಹೇರುವ [[661ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಿತು; ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾನವಹಿತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ [[ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧ]]ವು ಈ ನಿರ್ಣಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1991ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2003ರವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಧಿಕ ಹಣದುಬ್ಬರ]], ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಇರಾಕಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಾವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಸಲಾಗಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವುದರ ಕುರಿತು UN ಪರಿಗಣಿಸಿತು. UN ಅಂದಾಜುಗಳ ಅನುಸಾರ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 500,000 ಮತ್ತು 1.2 ದಶಲಕ್ಷದ ನಡುವಣ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.unicef.org/newsline/99pr29.htm|title=Iraq surveys show 'humanitarian emergency'|date=Wednesday, 12 August 1999|accessdate=29 November 2009|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806193122/http://www.unicef.org/newsline/99pr29.htm|url-status=dead}}</ref> ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ ವೈಫಲ್ಯವು ಮುಂದುವರಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು (ವೀಟೋ) ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಲು [[ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೈಲವೆಂಬ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]]ಯೊಂದನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ತೈಲ ಸುರಿತ === {{Main|Gulf War oil spill}} ಜನವರಿ 23ರಂದು, 400 ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು [[ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ]]ವನ್ನು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಸುರಿಯಿತು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಇದು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ತೈಲ ಸೋರಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.dukemagazine.duke.edu/dukemag/issues/030403/oil1.html |title=ಡ್ಯೂಕ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌-ಆಯಿಲ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌-ಆಫ್ಟರ್‌ ದಿ ಡೆಲ್ಯೂಜ್‌, ಬೈ ಜೆಫ್ರಿ ಪೊಲಾಕ್‌-ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2003 |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613021006/http://www.dukemagazine.duke.edu/dukemag/issues/030403/oil1.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು U.S. ನೌಕಾಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳು ದಡಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ಅವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ದಾಳಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸಲು, ''ಮಿಸ್ಸೌರಿ'' ಮತ್ತು ''ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌'' ಗಳು [[ಫೈಲಾಕಾ ದ್ವೀಪ]]ದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು).{{Citation needed|date=January 2008}} ಇದರ ಪೈಕಿ 30-40%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಇರಾಕಿನ ಕಡಲತೀರದ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite book | author = Leckie, Robert |title = The Wars of America | url = https://archive.org/details/warsofamerica00robe | publisher = Castle Books | year = 1998}}</ref> == ವೆಚ್ಚ == ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಅದು 61.1 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.<ref name="autogenerated2">{{Cite web |url=http://people.psych.cornell.edu/~fhoran/gulf/GW_cost/GW_payments.html |title=ಹೌ ಮಚ್‌ ಡಿಡ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಕಾಸ್ಟ್‌ ದಿ US? |access-date=2010-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821200403/http://people.psych.cornell.edu/~fhoran/gulf/GW_cost/GW_payments.html |archive-date=2010-08-21 |url-status=dead}}</ref> ಆ ಮೊತ್ತದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 52 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಪಾವತಿಸಿದವು. ಅದರ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: [[ಕುವೈಟ್‌‌]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ 36 ಶತಕೋಟಿ $, [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ವತಿಯಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ (ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ). ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಪಾಲಿನ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆ]]ಯಂಥ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="autogenerated2"/> ಸಂಯೋಜಿತ ಪಡೆಯ ಸುಮಾರು 74%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚವು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು. == ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯ == {{Globalize|section|date=January 2010}} ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಅತೀವವಾಗಿ [[ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕದ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ]] ಒಂದು ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. [[ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಗಳಿಂದ]] ಕದನ ವಿಮಾನಗಳು ಉಡಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ತಾವು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿದ್ದವು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] "ಮೂರು ದೊಡ್ಡ" ಜಾಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯುದ್ಧದ [[ಜಾಲ ಸುದ್ದಿ]]ಯ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವರೆಂದರೆ: [[ABC]]ಯ [[ಪೀಟರ್‌ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌]], [[CBS]]ಯ [[ಡ್ಯಾನ್‌ ರಾಥರ್‌]], ಮತ್ತು [[NBC]]ಯ [[ಟಾಮ್‌ ಬ್ರೋಕಾವ್‌]]; 1991ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಈ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ಸಂಜೆಯ ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ‌ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಿಂದ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ABC ನ್ಯೂಸ್]] ಸುದ್ದಿಗಾರ ಗ್ಯಾರಿ ಷೆಪರ್ಡ್, ನಗರದ ಶಾಂತತೆಯ ಕುರಿತು ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ, ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮಿಂಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪಥದರ್ಶಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಷೆಪರ್ಡ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮರಳಿದ. CBS ವೀಕ್ಷಕರು ಸುದ್ದಿಗಾರ ಅಲ್ಲೆನ್‌ ಪಿಝೆಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಇವನೂ ಸಹ ಯುದ್ಧ ಶುರುವಾದಾಗ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಾಥರ್ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾದ [[ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ]]ವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. "NBC ನೈಟ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌‌" ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಮಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿಗಾರ [[ಮೈಕ್‌ ಬೋಯೆಟ್‌ಚೆರ್‌]] ವರದಿ ಮಾಡಿದ. ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ, ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರ ಕುರಿತು ಬ್ರೊಕಾವ್‌ ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅರುಹಿದ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ತಾನು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[CNN]] ವಾಹಿನಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿಯು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಜಾಲಪ್ರಸಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಸೂಚಕ ಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. CNN ಸುದ್ದಿಗಾರರಾದ [[ಜಾನ್‌ ಹೊಲ್ಲಿಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್‌ ಅರ್ನೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ CNN ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಷಾ]] ಮೊದಲಾದವರು, ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ [[ಅಲ್‌-ರಷೀದ್‌ ಹೊಟೇಲಿನಿಂದ]] ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದರು. ತನ್ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಶ್ರವಣ ಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸದರಿ ಸುದ್ದಿಜಾಲವು ಹಿಂದೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಿತ್ತು. ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರೆಲ್ಲಾ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ TV ಸುದ್ದಿಗಾರರ ದೂರವಾಣಿಗಳು ನಿಶ್ಚಲವಾದಾಗ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವರದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ CNN ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಆರ್ನೆಟ್‌ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕೈಕ TV ಸುದ್ದಿಗಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|''ಟೈಮ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ವು 1991ರ ಜನವರಿ 28ರ ದಿನಾಂಕವುಳ್ಳ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ "WAR IN THE GULF" ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು, [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಿತ್ತು. ''[[ಅನೆಕ್ಸ್‌ ಫಾಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಟ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ ದಸ್ತಾವೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೇನೆಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ-ಸಾರಾಂಶ ವಿವರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸೇನಾಮುಖಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕೇವಲ ಆಯ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗಷ್ಟೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭೇಟಿಗೆ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯು [[ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರೆಯದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗೆ ಆದ ಅನುಭವದಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ಅದರ ತತ್‌ಕ್ಷಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದೆನಿಸಿತ್ತು. ಯುದ್ಧವು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗದಷ್ಟರವರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸುದ್ದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದಲೇ ದೇಶದಿಂದ ನೇರ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು; ಹೀಗಾಗಿ U.S. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಗುಂಪಿಗೆ ಗುಂಪೇ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ಗೆ ಮರಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇರಾಕಿನ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು [[NBC]]ಯ ಟಾಮ್‌ ಆಸ್ಪೆಲ್‌, [[ABC]]ಯ ಬಿಲ್‌ ಬ್ಲೇಕ್‌ಮೋರ್‌‌, ಮತ್ತು [[CBS]]ನ ಬೆಟ್ಸಿ ಆರನ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಒಳಬರುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಚಿತ್ರದ ತುಣುಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರದ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದ [[CBS ನ್ಯೂಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತಂಡವು (ಡೇವಿಡ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌), ಸೇನಾಮುಖದ ಅಥವಾ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು, ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಹೋರಾಟದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು TVಯ ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿತು; [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಪಡೆಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಈ ತಂಡವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಗರದಿಂದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಅದು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರನೆಯ ದಿನದಂದು ಅರಬ್‌ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri missile BGM-109 Tomahawk.JPG|thumb|right|ಒಂದು ತೋಮಾಹಾಕ್‌‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ USS ಮಿಸ್ಸೌರಿ.ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಯ ತಿಕ್ಕಾಟವಾಗಿತ್ತು (2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ)]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾದ AGM-130ನಂಥ [[ನಿಖರವಾದ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು, ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಕನಿಷ್ಟಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಬಾಂಬುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅವು ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವಾದ್ದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಂಬುಗಳ ಪೈಕಿ, ನಿಖರವಾದ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 7.4%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಇತರ ಬಾಂಬುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಉಪ-ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.fas.org/man/dod-101/sys/dumb/cluster.htm |title=Dumb Bombs |publisher=Fas.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> ಮತ್ತು [[ಉರುಳುಚೆಂಡುಗಳನ್ನು]] ಚೆದುರಿಸುವ [[ಜನನಾಶಕ ಬಾಂಬುಗಳು]], ನೂರಾರು ಗಜಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ವಿಘಟಿಸಬಲ್ಲ 15,000-ಪೌಂಡ್‌ ಬಾಂಬುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಮರುಭೂಮಿಯ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಲ್ಲಿ, [[ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಧಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. [[ವಾಯುಗಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (ಏರ್‌‌ಬೋರ್ನ್‌ ವಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌-AWACS) ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಇದರ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ U.S. ನೌಕಾಪಡೆಯ [[E-2 ಹಾಕೆಯೆ]] ಮತ್ತು U.S. ವಾಯುಪಡೆಯ [[E-3 ಸೆಂಟ್ರಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ನೆಲದ ಪಡೆಗಳು, ವಾಯುಪಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಶ್ಯಕ ಸಂವಹನಗಳ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸಿದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ==== ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ==== ಇರಾಕ್‌ನ [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಪಾತ್ರವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಸ್ಕಡ್‌ ಎಂಬುದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಒಂದು [[ಕ್ಷಿಪ್ತ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕದನಕ್ಷೇತ್ರದ ಸನಿಹದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕೆಂಪು ಸೇನೆ]] [[ವಿಭಾಗಗಳ]] ನಡುವೆ ಇದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳ ಆದೇಶ, ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದು ಇವು ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡ ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನೆಲದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಂಜಿನುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಡತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇರಾಕ್‌, ಅವುಗಳನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಉಡಾಯಿಸಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಬಹುದಾದ ಸಂಭವನೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವಾದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಥವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿರುವಂತೆ, ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌‌ 5ರಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಡ್‌ನ ಆಕಾಶಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿರುವ ತೀವ್ರ [[ತಾಪ]]ವು ಬಹುಪಾಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕದ ಸಿಡಿತಲೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕದನದ ಬಾಂಬರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಲು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪರಮಾಣು ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಇದು ಇಂದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. U.S. [[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಕಡ್‌ಗಳಿಗೆ{{Citation needed|date=January 2010}} ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು U.S. ಸೇನೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ನಿಜ ಜೀವನದ ಯುದ್ಧದ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗವು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದ್ದರಿಂದ, ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ನಂತರದ ಅಂದಾಜುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಡಚ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆ]]ಯು (ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಕೂಡಾ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತ್ತು), ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಕುರಿತು ತಕರಾರು ಎತ್ತಿತು.<ref name="nederland2009"/> ಮೇಲಾಗಿ, ಒಂದು ಒಳಬರುವ ಸ್ಕಡ್‌ನ್ನು ತೊಡರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಾವುಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ, ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಒಂದಾದರೂ ದೋಷದ ನಿದರ್ಶನವು ಅದರಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.ima.umn.edu/~arnold/disasters/patriot.html ದಿ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಮಿಸೈಲ್‌ ಫೇಲ್ಯೂರ್‌‌]</ref> ಸ್ಕಡ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧದ ಕುರಿತಾದ, ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸದ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ{{Citation needed|date=January 2010}} ಸ್ಕಡ್‌ ಸಿಡಿತಲೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉನ್ನತವಾದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ವರದಿಯಾಗದ ಸಿಡಿಯದೆ ಉಳಿದವುಗಳು, ಗುರಿತಪ್ಪಿದವುಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದವುಗಳಂಥ ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಇವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಸಹನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪದೇಪದೇ ವಿಫಲಗೊಂಡವು ಅಥವಾ ಭಗ್ನವಾದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು{{Citation needed|date=January 2010}}. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ{{Citation needed|date=January 2010}}, ಸಿಡಿತಲೆಯು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಯಿರುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಅಲ್‌-ಹುಸೇನ್‌ (ಸ್ಕಡ್‌ ಉತ್ಪನ್ನ) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ{{Citation needed|date=January 2010}} ಭಗ್ನಗೊಂಡ ರೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವ ತುಣುಕು ಸಿಡಿತಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ರೇಡಾರ್‌ ಪಥಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.{{Or|date=January 2010}} ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಪವಾಡಸದೃಶ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ" ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ U.S. ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಯಾರಕರಿಬ್ಬರೂ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Conclusions |url=http://www.ceip.org/files/projects/npp/resources/georgetown/PatriotPaper.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051029074640/http://www.ceip.org/files/projects/npp/resources/georgetown/PatriotPaper.pdf |archivedate=2005-10-29 |format=PDF|accessdate=4 December 2005}}</ref> == ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು == ಸ್ವತಃ ಸದರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: * ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''[[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ]]'' : ಇವು ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳೊಳಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಭೂಸೇನೆ]]ಯ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಹೆಸರು ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಈಗ ಇವು ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ನೋಡಿ: [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (ಅಸಂದಿಗ್ಧಕರಣ)]]. ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಹೆಸರನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ** ''ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ'' ** ''1990ರ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' ** ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (1990–1991)'' ** ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಹಿರಿಯ'' ** ''ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : [[ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲಿನ U.S. ಆಕ್ರಮಣ‌]]ದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು. ** ''Sಎರಡನೇ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು. * ''ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆ'' (ಅಲ್‌-ತಹ್ರೀರ್‌‌ ಅಲ್‌-ಕುವೈಟ್‌) ಎಂಬುದು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಬಹ್ರೇನ್‌]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. * ''ಕುವೈಟ್‌ನ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''ಎರಡನೇ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : ಇವು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]<ref>[[:fr:Guerre du Koweït (1990-1991)]]</ref> ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]<ref>[[:de:Golfkrieg]], [[:de:Zweiter Golfkrieg]]</ref> ಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. * ''ಕದನಗಳ [[ತಾಯಿ]] '' ('ಊಮ್‌ ಅಲ್‌-ಎಮ್‌'ಆರಕ್‌) ಎಂಬುದು ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. * ''ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''UN-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ'' : ಇವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. === ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳು === ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಂತಗಳಿಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಯ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳು ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ಹೆಸರಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌‌'' ಗೆ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ: * ''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್'' : ಇದು 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಿಂದ 1991ರ ಜನವರಿ 16ರವರೆಗೆ US ವತಿಯಿಂದ ಆದ ಪಡೆಗಳ ಜಮಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿದ್ದ, USನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''‌ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್'' : ಇದು 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಿಂದ 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11ವರೆಗೆ ಇದ್ದ [[ವೈಮಾನಿಕ-ಭೂ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ US ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಾಗ್ಯುಯೆಟ್‌]]'' : ಇದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಘರ್ಷಣೆ]]'' : ಇದು ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''ಆಪರೇಜಿಯೋನ್‌ ಲೋಕಸ್ಟಾ'' ([[ದಂಡುಮಿಡತೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿಯ ಹೆಸರು): ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನೀಟಲ್ಪಟ್ಟ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಗ್ರಾನ್‌ಬಿ]]'' : ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಫೇರ್‌ವೆಲ್‌]]'' : ಇದು ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ 1991ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ US ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಕಾಮ್‌'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆ'' : ಇದು 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24–28ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುವೈಟಿನ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಆಫ್‌‌ ಆಪರೇಷನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ("100-ಗಂಟೆಯ ಯುದ್ಧ") ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾದ [[ವೈಮಾನಿಕ-ನೆಲದ]] ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ USನ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು, ಸ್ವತಃ ಇದರಲ್ಲಿ, ''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌'' ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌'' : ಇದು ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅನನ್ಯವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. === ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು === ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾಗಿ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು US ವಿಭಜಿಸಿತು: * ''ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ'' : 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಿಂದ 1991ರ ಜನವರಿ 16ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ. * ''ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟ್'' : 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಿಂದ 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11ರವರೆಗೆ. * ‌‌''ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಸೀಸ್‌-ಫೈರ್'' : 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12ರಿಂದ 1995ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 30ರವರೆಗೆ, ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಪ್ರೊವೈಡ್‌ ಕಂಫರ್ಟ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] * [[ಸೇನಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರ]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ]] * [[ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ]] * [[ಇರಾಕ್‌ ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲಮಿತಿ 1990-1996]], [[1997-2000]], [[2001-2003]] * [[ಇರಾಕ್‌–ರಷ್ಯಾ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು]] * [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಘರ್ಷಣೆ]] * [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಸಾಧನದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಲಯನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲನ್‌ ಟ್ಯಾಂಕ್‌]] * [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಪ್ರೊವೈಡ್‌ ಕಂಫರ್ಟ್‌]] * [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸಿಮೂಮ್‌]] * [[SIPRI ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ಸ್‌ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ 1973–1990]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲಮಿತಿ]] * [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರದ ಪರಸ್ಪರ ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟಗಳು]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} <br />http://www.herbeash.com/gulf_war91/default.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120152902/http://www.herbeash.com/gulf_war91/default.asp |date=2010-11-20 }} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin}} * {{fr}}{{en}} [[ಗಯ್‌ ಲೆಬೆಗ್ಯೂ]], (ಅನುವಾದಿತ ರಾಬರ್ಟ್‌ J. ಅಮ್ರಾಲ್‌), « ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌: ಮಿಲಿಟರಿ ಸೆಟಲೈಟ್ಸ್‌, ದಿ ಲೆಸನ್‌ », ಇದರಲ್ಲಿರುವುದು: ''[[ರೆವ್ಯೂ ಏರೋಸ್ಪೇಷಿಯಲ್‌]]'', n°79, ಜೂನ್‌ 1991. * {{cite web |last=Arbuthnot |first=Felicity |title=Allies Deliberately Poisoned Iraq Public Water Supply In Gulf War |url=http://www.commondreams.org/headlines/091700-01.htm |accessdate=4 December 2005 |date=17 September 2000 |publisher=Sunday Herald |location=Scotland |archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051205094328/http://www.commondreams.org/headlines/091700-01.htm |url-status=dead }} * {{cite news |last=Atkinson |first=Rick |coauthors=Devroy, Ann |title=U.S. Claims Iraqi Nuclear Reactors Hit Hard |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/fogofwar/archive/post012091.htm |accessdate=4 December 2005 |year=12 Jan 1991 |publisher=Washington Post |date=31 July 1998 }} * {{cite web |last= Austvik |first= Ole Gunnar |title= ''The War Over the Price of Oil'' |url= http://www.kaldor.no/energy/glob9205.htm |year= 1993 |publisher= International Journal of Global Energy Issues }} * {{cite web |last= Bard |first= Mitchell |title= The Gulf War |url= http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Gulf_War.html |accessdate= 25 May 2009 |publisher= Jewish Virtual Library }} * {{cite book |last= Barzilai |first= Gad |editor= Klieman, Aharon and Shidlo, Gil |title= The Gulf Crisis and Its Global Aftermath |url= https://archive.org/details/gulfcrisisitsglo0000unse |year= 1993 |publisher= Routledge |isbn= 0-415-08002-9 }} * {{cite book |last=Blum |first=William |title=''Killing Hope: U.S. Military and CIA Interventions Since World War II'' |url=http://members.aol.com/bblum6/iraq2.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080123202318/http://members.aol.com/bblum6/iraq2.htm |archivedate=2008-01-23 |accessdate=4 December 2005 |year=1995 |publisher=Common Courage Press |isbn=1-56751-052-3 }} * {{cite web |last=Bolkom |first=Christopher |coauthor=Pike, Jonathan |title=''Attack Aircraft Proliferation: Areas for Concern'' |url=http://www.fas.org/spp/aircraft/part08.htm |accessdate=4 December 2005 |archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311184339/http://fas.org/spp/aircraft/part08.htm |url-status=dead }} * {{cite web |first=Miland |last=Brown. |title=First Arabian Gulf War |url=http://www.libraryreference.org/gulfwar.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070121233845/http://www.libraryreference.org/gulfwar.html |archivedate=2007-01-21 }} * {{cite web |last= Forbes |first= Daniel |title= Gulf War crimes? |url= http://www.salon.com/news/feature/2000/05/15/hersh/ |accessdate= 4 December 2005 |date= 15 May 2000 |publisher= Salon Magazine |archive-date= 6 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110806072152/http://www.salon.com/news/feature/2000/05/15/hersh |url-status= dead }} * {{cite book |first= T. M. |last= Hawley. |title= Against the Fires of Hell: The Environmental Disaster of the Gulf War |url= https://archive.org/details/againstfiresofhe0000hawl |year= 1992 |isbn= 0-15-103969-0 |publisher= Harcourt Brace Jovanovich |location= New York u.a. }} * {{cite book |last=Hiro |first=Dilip |year=1992 |title=Desert Shield to Desert Storm: The Second Gulf War |url=https://archive.org/details/desertshieldtode00hiro |publisher=Routledge |isbn=9780415906579}} * {{cite web |first=Ronald Andrew |last=Hoskinson |coauthor=Jarvis, Norman |title=Gulf War Photo Gallery |url=http://www.hoskinson.net/gulfwar/ |accessdate=4 December 2005 |year=1994 |archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051229110205/http://www.hoskinson.net/gulfwar/ |url-status=dead }} * {{cite article |first= Gilles |last= Kepel |title= From the Gulf War to the Taliban Jihad / Jihad: The Trail of Political Islam |year=2002 }} * {{cite book |first=Jon |last=Latimer |authorlink=Jon Latimer|title=Deception in War |location=London |publisher= John Murray |year= 2001 |isbn=0-7195-5605-8}} * {{cite news |first=Allan |last=Little |title=Iraq coming in from the cold? |url=http://news.bbc.co.uk/hi/english/world/from_our_own_correspondent/newsid_34000/34588.stm |accessdate=4 December 2005 |date=1 December 1997 |publisher=BBC }} * {{cite web |first=Richard S |last=Lowry |title=The Gulf War Chronicles |publisher=iUniverse |year=2003 and 2008 |url=http://www.gwchronicles.com/ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2008-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415211818/http://www.gwchronicles.com/ |url-status=dead }} * {{cite web |first=John |last=MacArthur |title=Independent Policy Forum Luncheon Honoring |url=http://www.whatreallyhappened.com/RANCHO/LIE/HK/HK_IRAQ.html |accessdate=4 December 2005 }} * {{citation |last=Makiya |first=Kanan |authorlink=Kanan Makiya |title=Cruelty and silence : war, tyranny, uprising, and the Arab World |publisher=W.W. Norton |year=1993 |isbn=9780393031089}} * {{cite web |first=Edwin |last=Moise |title=Bibliography: The First U.S. - Iraq War: Desert Shield and Desert Storm (1990-1991) |url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/iraqbib.html#first |accessdate=21 March 2009 }} * {{cite book |first=Alan |last=Munro |title=Arab Storm: Politics and Diplomacy Behind the Gulf War |url=https://archive.org/details/arabstormpolitic0000alan |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=1-84511-128-1 }} * {{cite web |author=Naval Historical Center |title=The United States Navy in Desert Shield/Desert Storm |url=http://www.history.navy.mil/wars/dstorm/ |accessdate=4 December 2005 |date=15 May 1991 |archive-date=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202183506/http://www.history.navy.mil/wars/dstorm/ |url-status=dead }} * {{cite book |last=Wright |first= Steven |title=The United States and Arabian Gulf Security: The Foundations of the War on Terror |publisher= Ithaca Press |year=2007 |isbn=978-0863723216}} * {{cite web |first=Larry A |last=Niksch |coauthor=Sutter, Robert G |title=Japan's Response to the Arabian Gulf Crisis: Implications for U.S.-Japan Relations |url=http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/permalink/meta-crs-8 |accessdate=4 December 2005 |date=23 May 1991 |publisher=Congressional Research Service, Library of Congress }} * {{cite book |first=Paul William |last=Roberts |authorlink=Paul William Roberts |title=The demonic comedy : some detours in the Baghdad of Saddam Hussein |url=https://archive.org/details/demoniccomedysom00robe |isbn=9780374138233 |year=1998 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York}} * {{cite book |first1=Micah |last1=Sifry |last2=Cerf |first2=Christopher |authorlink2=Christopher Cerf |title=The Gulf War Reader |year=1991 |isbn=0-8129-1947-5 |publisher=Random House |location=New York, NY}} * {{cite book |first=Jean Edward |last=Smith |authorlink=Jean Edward Smith |title=George Bush's War |location= New York |publisher= Henry Holt |year= 1992 |isbn= 9780805013887 }} * {{cite web |first=Peter |last=Turnley |title=The Unseen Gulf War (photo essay) |url=http://www.digitaljournalist.org/issue0212/pt_intro.html |accessdate=4 December 2005 |year=December 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051210141023/http://www.digitaljournalist.org/issue0212/pt_intro.html |archive-date=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |url-status=dead }} * {{cite web |first1=Paul |last1=Walker |first2=Eric |last2=Stambler |title=...and the dirty little weapons |url=http://www.bullatomsci.org/issues/1991/may91/may91walker.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070203181115/http://www.thebulletin.org/error404.html |archivedate=2007-02-03 |accessdate=30 June 2010 |year=1991 |work=Bulletin of the Atomic Scientists Vol 47, Number 4 |url-status=live }} * {{cite web |first=Andre Gunder |last=Frank |title=Third World War in the Gulf: A New World Order |url=http://rrojasdatabank.info/agfrank/gulf_war.html |accessdate=4 December 2005 |date=20 May 1991 work=Political Economy Notebooks for Study and Research, no. 14, pp. 5-34 }} * {{cite web |author=PBS Frontline |title=The Gulf War: an in-depth examination of the 1990-1991 Arabian Gulf crisis |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/script_b.html |accessdate=4 December 2005 }} * {{cite web |title=Report to Congress on the Conduct of the Arabian Gulf War, Chapter 6 |url=http://es.rice.edu/projects/Poli378/Gulf/gwtxt_ch6.html |accessdate=4 December 2005 |archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202221842/http://es.rice.edu/projects/Poli378/Gulf/gwtxt_ch6.html |url-status=dead }} {{Refend}} === ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === * ''[[ಡಾನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌]]'' * ''[[ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ]]'' * ''[[ಕರೇಜ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಫೈರ್‌‌]]'' * ''[[ದಿ ಫೈನೆಸ್ಟ್‌ ಅವರ್‌‌]]'' * ''[[ಜಾರ್‌ಹೆಡ್‌‌]]'' * ''[[ಲೆಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್‌]]'' * ''[[ಲೈವ್‌ ಫ್ರಂ ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]'' * ''[[ಹೀರೋಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌]]'' * ''[[ಟವೆಲ್‌ಹೆಡ್‌]]'' * ''[[ಥ್ರೀ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]'' * ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್‌ (2004ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' * ''[[ದಿ ಬಿಗ್‌ ಲೆಬೋವ್ಸ್‌ಕಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.'' ಇದನ್ನೂ ಸಹ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''[[ದಿ ಪನಿಷರ್‌ (2004ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮತೆ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು === * ''ಬ್ರೇವಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಿಯರ್‌‌ - ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ರೌಡಿ US ಮೆರೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ (ಡೋಗ್ಲಸ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್ ವಿರಚಿತ‌)'' * ''ಗ್ಲಾಸ್‌ (ಪ್ಲೇ ದಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಟು ಸ್ಯಾಂಡ್‌)'' * ''‌[[ದಿ ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್]] (ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಫಾರ್ಸಿತ್‌‌ ವಿರಚಿತ)'' * ‌ನಿಕ್‌ ಲಿವಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿರಚಿತ ''ಟು ಡೈ ಇನ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲನ್'' * ‌‌ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫೆರ್ರೋ ವಿರಚಿತ ''[[ಹಾಗ್ಸ್]]'' ಎಂಬ [[ಮೂರು ಕಾಸಿನ ಕಾದಂಬರಿ]] ಸರಣಿ * ''ಝಹೀದಾ ಝೈದಿ ವಿರಚಿತ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌'' * ''ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ - ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ SAS ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಎನಿಮಿ ಲೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಇರಾಕ್‌ (ಆಂಡಿ ಮೆಕ್‌ನಾಬ್‌ ವಿರಚಿತ)'' === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು === * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌]]'' (1991) * ''[[ಸೂಪರ್‌ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಟ್ಯಾಂಕ್‌]]'' (1992) * ''[[Gulf War: Operation Desert Hammer]]'' (1999) * ''[[Conflict: Desert Storm]]'' (2002) * ''[[Conflict: Desert Storm 2]]'' (2003) * ''[[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌]]'' (1993) * ''[[ಡಸರ್ಟ್‌ ಕಂಬ್ಯಾಟ್‌]] [[ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ 1942]] ಮೋಡ್‌ (2002?)'' * ‌''[[ಸೈಲೆಂಟ್‌ ಥಂಡರ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಟ)]]'' (1998?) * ''[[Desert Strike: Return to the Gulf]]'' (1992) * ''[[Tom Clancy's Splinter Cell: Conviction]]'' (2010), ಒಂದು ನೌಕಾ SEAL ಆಗಿ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಫಿಶರ್‌‌‌]]ನ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Gulf War (1990-1991)}} * [http://www.warchat.org/ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾಡ್‌ ಗೈಡ್‌ - ಇರಾಕ್‌, U.S., UK ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180401101531/http://www.warchat.org/ |date=2018-04-01 }}: ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ವಿಶೇಷ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಸಂಬಂಧಿ ತಾಣ. * [http://arabic-radio-tv.com/saddam.htm ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ & ದಿ ಇನ್‌ವೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627161242/http://arabic-radio-tv.com/saddam.htm |date=2010-06-27 }} * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-593/conflict_war/gulf_war/ CBC ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌‌ - ದಿ 1991 ಗಲ್ಫ್‌‌ ಯುದ್ಧ] * [http://www.aiipowmia.com/pgw/pgwpwmia.html ಲಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ POWಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510192119/http://www.aiipowmia.com/pgw/pgwpwmia.html |date=2010-05-10 }} * [http://www.history.army.mil/reference/Finding%20Aids/DSMI.htm ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಓರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇಂಟರ್‌‌ವ್ಯೂಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231231437/http://www.history.army.mil/reference/Finding%20Aids/DSMI.htm |date=2010-12-31 }}: [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆರ್ಮಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ]] ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವಂಥದು. * [http://www.history.army.mil/reference/gulfbib.htm ಬೈಬ್ಲಿಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212214924/http://www.history.army.mil/reference/gulfbib.htm |date=2007-12-12 }}: [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆರ್ಮಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ]] ವತಿಯಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು * [http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌, ಎವೆರಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ನೈಲ್‌ ವಾಸ್‌ ಅಕೌಂಟೆಡ್‌ ಫಾರ್‌, ಬಟ್‌ ದಿ ಇರಾಕಿ ಡೆಡ್‌ ವೆಂಟ್‌ ಅನ್‌ಟ್ಯಾಲೀಡ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006101559/http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 |date=2009-10-06 }}[http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 ಅಟ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ ದೆರ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಈಸ್‌ ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಟೋಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006101559/http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 |date=2009-10-06 }} ITV - ಜಾನ್‌ ಪಿಲ್ಜರ್‌‌ <br /> {{Iraq topics}} {{American conflicts}} {{Cold War}} {{Arab-Israeli Conflict}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:1991ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ 1900-1999ರ ಅವಧಿಯ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸೇನಾ ಕಾಯಾಚರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ 20ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಶೇಷ ನೌಕಾದಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] 1tjme01gwhei89rkgzym3rdju5b15hl 0 24202 1435757 1429511 2026-11-05T05:05:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435757 wikitext text/x-wiki {{Electiontech}} '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನ''' ವು,( '''ಇ ಮತದಾನ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ) ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಮತದಾನ|ಮತದಾನಗಳನ್ನು]] ತನ್ನ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದ್ದು,ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮತಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ[[ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡಗಳು]], [[ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್]] ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾದ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳು [[ಡೈರೆಕ್ಟ್-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿ|ಡೈರೆಕ್ಟ್-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ]] (ಡಿ ಅರ್ ಇ) ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ದೂರವಾಣಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ [[ಗಣಕಯಂತ್ರದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳು]], ಅಥವಾ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರಜಾಲಗಳ]] ಮುಖಾಂತರ, [[ಮತಪತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು ಮತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದೂ ಸಹ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮತಪತ್ರಗಳ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ವಿಕಲ ಮತದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮಗೊಂಡ [[ತಲುಪುವಿಕೆ|ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು]] ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನವು, [[ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೋಸವನ್ನು|ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೋಸವನ್ನುಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದೆಂದು]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವಾದ]] ವಿವಾದಗಳಿವೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ನೂತನ [[ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿಯು|ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿಯುಒಂದು]] ಗಣಕ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮತಪತ್ರದ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬ ಮತದಾರನ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ [[ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು|ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳುಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ|ಭಾರತದಲ್ಲಿಹಾಗೂ]] ವೆನಿಜೂಲಾ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂಸಹ]] ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರರಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಎಸ್ಟೊನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಮತ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಪೌರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಹಾಗೂ]] [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ದೇಶದ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನದ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಗೆ ಸಮನಾದ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆ ಪದ್ಧತಿ) ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ [[ಮತದಾರನು ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮತಪತ್ರವನ್ನು|ಮತದಾರನು ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮತಪತ್ರವನ್ನುಮುದ್ರಿಸಲು]] ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ನೆರವಾಗುವಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ]] ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. === ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಕೆಲವು ವೇಳೆ "[[ಒಂದು ದಾಖಲೆಯ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮತಪತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಕೈಯಿಂದಲೇ ಎಣಿಸುವ|ಕೈಯಿಂದಲೇ ಎಣಿಸುವಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವ]] ಮಹತ್ವದ ಆಗಮನದಿಂದ ಕೈಯಿಂದ ಗುರುತು ಮಾಡಿ, ಆದರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದಿಂದ ಎಣಿಸುವ ಕಾಗದದ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಅಥವಾ ಹಾಳೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವಾಯಿತು. ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳು [[ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತದಾನ]], [[ಸಂಕೇತ ಜ್ಞಾನ|ಸಂಕೇತ ಜ್ಞಾನಹಾಗೂ]] ಕೊನೆಗೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೆನ್ ಮತದಾನ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೆನ್ ಮತದಾನಪದ್ಧತಿಗಳು]] ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಲ್ಲವು (ಇ ಬಿ ಯಮ್). ಇವು ಮತದಾರರು ಒಂದು [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಇನ್ ಪುಟ್ ಸಾಧನವನ್ನು|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಇನ್ ಪುಟ್ ಸಾಧನವನ್ನುಉಪಯೋಗಿಸಿ]] ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ಒಂದು [[ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯ|ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯವ್ಯವಸ್ಥೆ]], ಮತಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು [[ನೆರವಾಗುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ|ನೆರವಾಗುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದವಿವಿಧ]] ರೀತಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಬಲ್ಲವು. === ಡೈರೆಕ್ಟ್-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ (ಡಿ ಆರ್ ಇ) ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿ === {{further|[[DRE voting machine]]}} [[ಚಿತ್ರ:Urna eletrônica.jpeg|thumb|left|150px|ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ನವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು (ಹಿಂದಿನ ಡೈಬೋಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್)ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ನರ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಎಜೆನ್ಸಿಕಾ ಬ್ರೆಸಿಲ್ನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಒಂದು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ (ಡಿ ಆರ್ ಇ) [[ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರವು|ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರವುಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ]] ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಉಪಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮತಪತ್ರ]] ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮತದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮತದಾರನಿಂದ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸ ಬಹುದು (ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಗುಂಡಿಗಳು ಅಥವಾ [[ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆ]]); ಇದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮೂಲಕ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಇದು [[ಮೆಮೊರಿ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿ|ಮೆಮೊರಿ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿಮತದಾನದ]] ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತಪತ್ರದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅದು ಮುದ್ರಿಸಿ ನಕಲುಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಮೆಮೊರಿ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತದಾನದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮತಪತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮತದಾನದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಾಕಾರದ ಎಣಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮತದಾನದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವು ಮತಚಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ, ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದನಂತರ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಚುನಾವಣಾ ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಶನ್]]: [http://www.eac.gov/voting%20systems/docs/vvsgvolumei.pdf/attachment_download/file 2005 ಐಚ್ಛಿಕ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207185930/http://www.eac.gov/voting%20systems/docs/vvsgvolumei.pdf/attachment_download/file |date=2008-02-07 }}</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ಒಂದು ವಿಕಲಾಂಗರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆರವಾಗುವ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸ ಬೇಕೆಂದು [[ಹೆಲ್ಪ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತದಾನದ ಕಾಯ್ದೆ|ಹೆಲ್ಪ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತದಾನದ ಕಾಯ್ದೆಕಡ್ಡಾಯ]] ಮಾಡಿತು. ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳ ುಪಯೋಗದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರು, ಕೆಲವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಇಗೆ ಜಿಗಿದು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಲು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, 1996 <ref>ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಸಂಘಟನೆಯ ಕಮೀಶನ್]]: ನೇರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ [http://www.fec.gov/pages/dre.htm ] - ಮಾಹಿತಿಯ ಪುಟ</ref> ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 7.7 ರಿಂದ ಮೇಲೇರಿ, 2004 ರಲ್ಲಿ, ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತದಾನದ ಶೇಕಡಾ 28.9 ರಷ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಕೆಲವು ವಿಧಗಳ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು.{{http://www.kidsvotingoh.org/insidefiles/activities/Voting%20Systems%20Handout-3copy.pdf}} 2004ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತವು]] ತನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಇ ವಿ ಎಂ) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗ 380 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತದಾರರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು{{Citation needed|date=April 2009}} ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಇ ವಿ ಎಂ ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕಗಳಾದ, [[ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (ಬಿ ಇ ಎಲ್) ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಇ ಸಿ ಐ ಎಲ್)ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತದ್ರೂಪವಾದವುಗಳು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಕಮೀಶನ್ ನ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಗಳಿಗೆ ವಿಕಾಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 6 ವೊಲ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಎರಡು ಸಾಧನಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಜೋಡಿ. ಒಂದು ಸಾಧನವು, ಮತದಾನದ ಘಟಕವು ಮತದಾರನಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಘಟಕವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಧನವು ಚುನಾವಣಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಘಟಕಗಳು 5 ಮೀಟರ್ ಕೇಬಲ್ ನಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಮತದಾನದ ಘಟಕವು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಒಂದು ನೀಲಿ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಘಟಕವು 16 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಭರಿಸಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ 64 ಉಮೇದುವಾರರಿಗೆ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿಸಲು 4 ಘಟಕಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಜೋಡಿಸ ಬಹುದು. ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಘಟಕವು ತನ್ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಗುಂಡಿ ಏಕೈಕ ಮತವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು, ಒಂದು ಗುಂಡಿ ಇದುವರೆಗೂ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೋಡಲು, ಮತ್ತೊಂದು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯ ಮಾಡಲು. ಫಲಿತಾಂಶದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಟ್ಟು ಮೊಹರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮುಚ್ಚುವ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಈ ಮೊದಲೇ ಒತ್ತುವವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಅದುಮಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿ, ಅದು ವಿದ್ವುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಮೂಲಕ ಮತಗಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಮತದ ದತ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತಪತ್ರಗಳಂತೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಮತಪತ್ರದ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಮತದಾನವು ಮುಗಿದಾಗ ಒಂದೇ ಗುಂಪಾಗಿಯೂ ರವಾನಿಸ ಬಹುದು. ಇದು ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನ ಹಾಗೂ ದೂರವಾಣಿ ಮತದಾನವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆವರಣದ ಎಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಕೇಂದ್ರ ಎಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಅನೇಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನವು ಬಹು ದೂರದ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಯಾವುದಾದರೂ ಅಂತರಜಾಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದಿಂದ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ) ಇಲ್ಲವೇ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇರಿಸಿರುವ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳ ಸಹಿತ ಪರಂಪರೆಯ ಮತದಾನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಮಹಾನಗರಸಭೆ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಬದಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲು ನಿಯತಿ ಕ್ರಮದಂತೆ ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಇಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ|ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಲೋಕಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಮತದಾರರು ಅಂಚೆಯ ಸೇವೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಮತಪತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ|ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರು, ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ, ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸ ಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮತದಾನದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರು, ಯಾವುದೇ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಐಕ್ಯಮತ]] ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಇ-ಮತದಾನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಓದ ಬಹುದಾದ ಮೈಕ್ರೊಚಿಪ್ ಜೊತೆ ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕಾರ್ಡಅನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಎಸ್ಟೋನಿಯನ್ನರು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನೇ ಅವರು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮತಪತ್ರಕ್ಕೂ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಮತದಾರನಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬೇಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರ, ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಾರ್ಡ್ ರೀಡರ್, ಅವರ ಐ ಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಿನ್. ಆಗ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸ ಬಹುದು. [[ಮುಂಗಡ ಮತದಾನ|ಮುಂಗಡ ಮತದಾನಮಾಡುವ]] ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎಸ್ಟೋನಿಯನ್ನರು ಇ-ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸ ಬಹುದು. ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನದಂದು ಜನಗಳು ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು. == ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:topvoter2.jpg|thumb|ಐ ಎಸ್ ಜಿ ಟಾಪ್ ವೊಟರ್, ವಿಕಲಾಂಗತೆಗಳುಳ್ಳ ಮತದಾರರಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಯಂತ್ರ.]] ಇತರ ಮತದಾನ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಕ್ರಮಗಳು ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು, ಅದರ ರಚನೆ, ವಿಂಗಡಣೆ, ಮತದಾನ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ, ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ. ಸಂಭವನೀಯ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಗ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂನತೆಯು ಇರುತ್ತದೆ. ಮತಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯದೆ ಹೋದ ಮತಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ 2000 ರಕ್ಕಿಂತ 2004 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯಾಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಪತ್ರಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು [[ಮ್ಯೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ|ಮ್ಯೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಚಾರ್ಲ್ಸ್]] ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಫ್ರಿಯೆಲ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ (ನವೆಂಬರ್ 2006) [http://nationaljournal.com/njcover.htm ಲೆಟ್ ದ ರೀಕೌಂಟ್ಸ್ ಬಿಗಿನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050619003932/http://nationaljournal.com/njcover.htm |date=2005-06-19 }}, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜರ್ನಲ್]]</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಚೇರಿಯು|ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಚೇರಿಯುಮೇ]] 2004 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ, "ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಮತದಾನವು ಸದವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಪೋಟಿಗಳನ್ನು ಹಾಜರು ಪಡಿಸುತ್ತದೆ"<ref>ಸರ್ಕಾರಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿ (ಮೇ 2004) "[http://www.gao.gov/new.items/d04766t.pdf ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನವು ಸದವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಪೈಪೋಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ]"</ref> ಎಂಬ ಶಿರೊನಾಮೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ, "ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಂಘಟನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ"<ref>ಸರ್ಕಾರಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿ(ಸೆ ಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005) "[http://www.gao.gov/new.items/d05956.pdf ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ]"</ref> ಎಂಬ ತಲೆಬರಹವುಳ್ಳ ಎರಡನೆ ವರದಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತದಾನದ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾದಷ್ಟು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಒಳಗೊಂಡಾಗ, [[ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯ ವಂಚನೆಗಳು]] ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತಾತ್ವಿಕವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಇತರರೂ ಸಹ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಯಂತ್ರದೊಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಮಾನವರು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೆಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಜನರು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಂಬಲರ್ಹವಲ್ಲ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ತಾವು ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಗಳು ಭರವಸೆ ಇಡಲಾರರೆಂದು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ತಜ್ಞರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಥಾಪ್ಸನ್, ಕೆನ್ (ಆಗಸ್ಟ್ 1984) [http://www.acm.org/classics/sep95/ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಟ್ರಸ್ಟಿಂಗ್ ಟ್ರಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613064003/http://www.acm.org/classics/sep95/ |date=2006-06-13 }}</ref> ಗುಪ್ತ ಮತದಾನ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಲು ಗೊತ್ತಾದ ಇನ್ ಪುಟ್ ಆಗಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಔಟ್ ಪುಟ್ ಸಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಚುನಾವಣಾ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕ್ರಮದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣೀಕತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾನವರಿಂದ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ, ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಎಲ್ [http://www.electronic-voting.org ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100903202209/http://www.electronic-voting.org/ |date=2010-09-03 }}</ref> "ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸುರಕ್ಷಾ ನಿಪುಣರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳವರು (ಕೆಲವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ದಕ್ಷರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಲಿಸ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು; ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವುದು ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಮತದಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶ ಸರಿಯಲ್ಲ)...ಎಂದು ಭದ್ರತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರ [[ಬ್ರೂಸ್ ಶ್ಕೇನಿಯರ್|ಬ್ರೂಸ್ ಶ್ಕೇನಿಯರ್‌ಸೇರಿದಂತೆ]] ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ.ಡಿ ಆರ್ ಇ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತದಾರನ-ಮತಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವ ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು... ಡಿ ಆರ್ ಇ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಮತದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭರವಸೆ ಕೊಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ತೆರದಿಡಬೇಕು."<ref>ಸ್ಕೀನಿಯರ್, ಬ್ರೂಸ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004), [http://www.opendemocracy.net/ ಓಪನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ][http://www.opendemocracy.net/media-voting/article_2213.jsp ವಿದ್ಯನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ದೋಷವೇನು?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522033511/http://www.opendemocracy.net/media-voting/article_2213.jsp |date=2008-05-22 }}</ref> ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ದೋಷಪೂರಿತ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡುವ ಮತಫತ್ರಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬೇಕು. === ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳು === ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಪದ್ಧತಿಗಳು [[ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿ|ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿಮತಗಳನ್ನು]] ಶೇಖರಿಸಲು ''ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು '' ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ಕ್ರಮಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಮತಪತ್ರಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ಖಾಲಿಯಾಗುವ ತೊಂದರೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳು ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>"http://post-journal.com/articles.asp?articleID=6218". ''The Post-Journal'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029021742/http://post-journal.com/articles.asp?articleID=6218 |date=2007-10-29 }}</ref> ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮತಪತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತದಾನಗಳು [[1965 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ|1965 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದಅಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ]])ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕೂಲತೆಯು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನು ಮತಪತ್ರವನ್ನು [[ಚೀನಿ|ಚೀನಿಭಾಷೆಗೆ]] ಸರಿಮಾಡಿ ಒದಗಿಸಲು [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ನಿನ ಕಿಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯ]] ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರದ ಜೊತೆ, ಎಷ್ಟು ಚೀನಿ ಭಾಷೆಯ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸ ಬೇಕು, ಪ್ರತಿ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟನ್ನು ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶವು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾಳಾದ ಮತಪತ್ರಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ ಬರುವಂತೆ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಯ ಮತಪತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ದೊರಕುವುದು ಖಚಿತವೆಂದು ಯಾವುದೇ ನೀತಿಯು ಭರವಸೆ ಕೊಡಬಲ್ಲದು.{{Citation needed|date=August 2009}} (ಪತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಸನ್ನೆ ಕೋಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳ ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಹದಗೆಡುತ್ತಿದೆ: ಪ್ರತಿ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಯ ಸನ್ನೆ ಕೋಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸುವುದು ಏಕೈಕ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಾರ್ಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು.) ಮತದಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತಪತ್ರಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದುದೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮುಂದುವರಿದು, ತಂತ್ರಾಂಶ ಸಮರ್ಥನೆ, ಕಂಪೈಲರ್ ನಂಬಿಕೆಯ ದೃಢೀಕರಣ, ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತೆಯ ಸಮರ್ಥನೆ, ರವಾನಿಸುವ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಹಂತಗಳ ಆಧಾರವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮತಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚವುಳ್ಳದೆಂಬುವ ಭರವಸೆ ಕೊಡುವಂತಿಲ್ಲ. === ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Jellybuttons.jpg|thumb|ಕೈ ಅದುರುವ ವಿಕಲಾಂಗತೆಯುಳ್ಳ ಜನಗಳಿಗೆ ಜೆಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗಳ ಸಹಿತ ಒಂದು ಹಾರ್ಟ್ ಇ ಸ್ಲೇಟ್ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರ.]] ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಕಲಾಂಗತೆಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡ ಬಹುದು. ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಅಂಧರಿಗೆ ಅಥವಾ ದೃಷ್ಟಿದೋಷ ಉಳ್ಳವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸನ್ನೆ ಕೋಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳು ಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಮತದಾರರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.<ref>" 2004 ಹಾಗೂ [http://www.pfaw.org/pfaw/general/default.aspx?oid=14581 ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೆರವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041212172330/http://www.pfaw.org/pfaw/general/default.aspx?oid=14581 |date=2004-12-12 }}" ''[[ಪೀಪಲ್ ಫಾರ್ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೇ]]''</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಹೆಡ್ ಫೋನ್ಗಳು, ಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಪಫ್, ಫುಟ್ ಪೆಡಲ್ಗಳು, ಜಾಯ್ ಸ್ಟಿಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು]] [[ಅವಶ್ಯ ನೆರವನ್ನು|ಅವಶ್ಯ ನೆರವನ್ನುಒದಗಿಸಲು]] ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. [[ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮತದಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮತದಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳುವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ]] ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳ ನೆರವನ್ನು<ref>[http://verifiedvotingfoundation.org/article.php?id=1875 "ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಕಲಾಂಗರಿಗೆ ನೆರವು" ]''[[ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮತದಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]''</ref> ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಲಾಂಗ ಮತದಾರರು (ದೃಷ್ಟಿದೋಷವುಳ್ಳವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಎಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋರಿಸಲು ದೈಹಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಮತಪತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾದ [[ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನದ ಮತಪತ್ರವನ್ನು|ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನದ ಮತಪತ್ರವನ್ನುಗುಪ್ತ]] ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇತರ ಮತದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹವುಗಳಿಗೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿ ರಚಿಸ ಬಹುದು.<ref>[http://www.electionaccess.org/Bp/Ballot_Templates.htm "ಮತಪತ್ರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ಸ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829073345/http://www.electionaccess.org/Bp/Ballot_Templates.htm |date=2012-08-29 }} (ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯದ ಮತಪತ್ರಗಳು) ಚುನಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ</ref>. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೇರೆ ವಿಕಲಾಂಗ ಮತದಾರರು (ದಕ್ಷತೆಯ ವಿಕಲಾಂಗ ಮತದಾರರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ) ಈ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಬಹುದು. === ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣ === ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು, ಅವು ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಮತವು ನಿಖರವಾಗಿ ಲಿಕ್ಕಾಚಾರ ಸಹಿತ ದಾಖಲಿಸಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಾದ ಮತಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಅಂತಹ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು|ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನುಉಪಯೋಗಿಸಿ]] ಮತದಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದವರಿಂದ ಸಹಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರಸೀದಿಯ ಸಹಿತ, ತಾವು ಹೇಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮತದಾರನು ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದು. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ಮತದಾರನ ಆಯ್ಕೆಯ ಅನಾಮಧೇಯತ್ವವನ್ನು ಭರವಸೆ ಕೊಡಲಾರದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, [[ಮತದಾರನಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ|ಮತದಾರನಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಅಥವಾ]] [[ಮತ ಮಾರಾಟವನ್ನು|ಮತ ಮಾರಾಟವನ್ನುಸಮರ್ಥಿಸಬಹುದು]]. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪರಿಹಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಮೂರನೆಯವರನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ಮತದಾರನಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿದ ಮತಗಳ ರಸೀದಿಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮತದ ಸಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಹಿಯಾದ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಮತದಾರನಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಒಂದು ಉಪಾಯ. ಇದು ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತದಾರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರದು. ಇದು ಮತಪತ್ರದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮತವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತದಾರನಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡಬಲ್ಲದು, ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಮತದಾನದ ಅವಧಿಯ ಐ ಡಿ ಯ ಜೊತೆ ಪ್ರತಿ ಮತವನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಹುದು. === ಮತದಾರನ ಆಸಕ್ತಿ === [[ಹಾಳಾದ ಮತಪತ್ರದಲ್ಲಿ|ಹಾಳಾದ ಮತಪತ್ರದಲ್ಲಿಫಲಿಸ]] ಬಹುದಾದ [[ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನ|ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನಮತ್ತು]] [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮತದಾನದಂತಹ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮತದಾನದಂತಹಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ]] ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಮತದಾನಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಒದಗಿಸಲು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು ಸಶಕ್ತವಾಗಿವೆ. [[ಮತದಾರನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು|ಮತದಾರನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ]] ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ತಕ್ಷಣದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮರಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಲ್ಲದು. === ಪಾರದರ್ಶಕತೆ === ಶೋಧನೆಯ ಕೊರತೆ, ನ್ಯೂನವಾದ ಲೆಕ್ಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿಯ ನಕ್ಷೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಕೊಡದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಸಹಿತ "ಚುನಾವಣೆಗಳು ದೋಷ ಮತ್ತು [[ವಂಚನೆಗೆ]] ದಾರಿಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಇಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದ [[ಓಪನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಗುಂಪಿನಂತಹ]] <ref>[http://www.openrightsgroup.org/2007/06/20/org-election-report-highlights-problems-with-voting-technology-used/ ಓ ಆರ್ ಜಿ ಚುನಾವಣಾ ವರದಿಯು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ]</ref><ref>[http://www.openrightsgroup.org/2008/07/02/org-verdict-on-london-elections-insufficient-evidence-to-declare-confidence-in-results/ ದ ಓಪನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್: ಬ್ಲಾಗ್ ಆರ್ಚಿವ್ >> ಓ ಆರ್ ಜಿ ಲಂಡನ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ತೀರ್ಪು: ಭರವಸೆಯಿಂದ ಫಲಿತಾಂಷವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು "ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ"]</ref> ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ "ವಿಷಯದ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕನಿಂದ ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದು" [[ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] 2009 ರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಡಿ ಆರ್ ಇ|ಡಿ ಆರ್ ಇನಡಾಪ್]] ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಣಯವು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಂತಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bundesverfassungsgericht.de/entscheidungen/rs20090303_2bvc000307en.html |title=ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂವಿಧಾನತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಎರಡನೆ ಸೆನೆಟ್ ನ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಮಾರ್ಚ್ 3, 2009 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711062054/http://www.bundesverfassungsgericht.de/entscheidungen/rs20090303_2bvc000307en.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bundesverfassungsgericht.de/pressemitteilungen/bvg09-019en.html |title=ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂವಿಧಾನತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ. 19/2009 ಮಾರ್ಚ್ 2009 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404111620/http://www.bundesverfassungsgericht.de/pressemitteilungen/bvg09-019en.html |url-status=dead }}</ref> === ಲೆಕ್ಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಜಾಡು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧನೆ === {{further | [[Voter Verified Paper Audit Trail]] and [[End-to-end auditable voting systems]]}} ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ದಾಖಲಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಧಾಖಲಾದಂತೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕೆಂಬುದೇ ಯಾವುದೇ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರವು ದೃಢಪಡಿಸುವುದು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿದೆ. [[ದಾಖಲೆ-ಇಲ್ಲದ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳು|ದಾಖಲೆ-ಇಲ್ಲದ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳುಸಾಕ್ಷಿಯ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊಂದ ಬಲ್ಲವು. ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸ್ತಾಯತ್ತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪುನರೆಣಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತಗಳು ಹೇಗೆ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮತಗಳು ಹೇಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಲ್ಲವು. [[ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] (ಎನ್ ಐ ಎಸ್ ಟಿ)ವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಚರ್ಚಾ ಕರಡು ಪತ್ರವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, "ಸುಮ್ಮನೆ ಇಟ್ಟರೆ, ಅದರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಒದಗಿಸಲು ಡಿ ಆರ್ ಇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅದು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಅಯ್ಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು".<ref>[http://vote.nist.gov/DraftWhitePaperOnSIinVVSG2007-20061120.pdf ವಿ ವಿ ಎಸ್ ಜಿ ಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅಪೇಕ್ಷೆ 2007: ಟಿ ಜಿ ಡಿ ಸಿ ಗೆ ಎಸ್ ಟಿ ಎಸ್ ಶಿಫಾರಸುಗಳು]</ref> ವರದಿಯು ಎನ್ ಐ ಎಸ್ ಟಿ ಯ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನುಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, "ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಊಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ" ಎಂದು ದಾಖಲೆಯ ಅಪಾರ್ಥಗಳು ಎನ್ ಐ ಎಸ್ ಟಿ ಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸಂಭವನೀಯವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಏನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು, ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ತಜ್ಞರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕರಡು ಪ್ರತಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಕಥನಗಳು ವರದಿಯ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲ."<ref>[http://www.nist.gov/public_affairs/factsheet/draftvotingreport.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120609184414/http://www.nist.gov/public_affairs/factsheet/draftvotingreport.htm |date=2012-06-09 }}}"ಕರಡು ವರದಿಯ ಮೇಲೆ" ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು: ಟಿ ಜಿ ಡಿ ಸಿ ಗೆ ಎಸ್ ಟಿ ಎಸ್ ಶಿಫಾರಸುಗಳು: ವಿ ವಿ ಎಸ್ ಜಿ ಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅಪೇಕ್ಷೆ 2007"</ref> [[ಚಿತ್ರ:Desi accuvote-tsx vvpat.jpg|thumb|ಎ ಡೈಬೋಲ್ಡ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಇಂಕ್. ಮಾದರಿ ಆಕ್ಯುವೊಟ್-ಟಿ ಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಡಿ ಆರ್ ಇ ವೊಟಿಂಗ್ ಮಶೀನ್ ವಿ ವಿ ಪಿ ಎ ಟಿ ಜೋಡಣೆಗಳ ಸಹಿತ.]] ತಮ್ಮ ಮತವು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮೋಸ ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ, ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಮೂಲ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಮತದಾರರಿಗೆ ಭರವಸೆ ಕೊಡಲು ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಕ್ರಿಪ್ಟೊಗ್ರಫಿ (ನೋಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತಿ), ಕಾಗದದ (ಮತದಾರನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ), ಶ್ರವಣರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಸಾಕ್ಷಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ (ಕಾಗದವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸುರಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಮತದಾರನ ಮೂಲಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಇತರ ಪತ್ರದ ಫ್ಯಾಸಿಮೈಲ್ ಇಲ್ಲವೇ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದ ಮುದ್ರಣದ ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಲು, [[ಮತದಾರ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾಗದದ ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧನೆಯ ಜಾಡಿನ]] (ವಿ ವಿ ಪಿ ಎ ಟಿ) ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ [[ಡಾ. ರೆಬೆಕ್ಕ ಮರ್ಕ್ಯೂರಿಯ]] (ಮತದಾರನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮತಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000 ದ ತನ್ನ ಪಿ ಹಚ್ ಡಿ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ) ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತರುವಾಯ, ಇದು ಕೆಲವು ವೇಳೆ "[[ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪದ್ಧತಿ]]" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ''ಮತದಾರ'' -ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಸ್ವತಃ ದಾಖಲೆಯು ಮತದಾರನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರವಣ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಮತದಾರನು ಒಂದು ಬಾರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕಾನರ್ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬೇರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲೇ ಬೇಕಾದರೆ, ಆಗ ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮತದಾರ-ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಂತ್ರವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮತದಾರನಿಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿ ವಿ ಪಿ ಎ ಟಿ ಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಅತ್ಯಂತ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಹಿತ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. [[ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮತದಾನ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]], ಮತದಾರನಿಗೆ ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತಹ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. ಈ ರಸೀದಿಯು ಮತದಾರರು ತಾವು ಹೇಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೆವೆಂಬುದನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತವು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮತಗಳು ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಾದ ಮತದಾರರಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹಾಗೂ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ (ಇ2ಇ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[ಪಂಚ್ ಸ್ಕಾನ್]], [[ಮೂರು ಮತಪತ್ರಗಳು|ಮೂರು ಮತಪತ್ರಗಳುಹಾಗೂ]] [[ಒಬ್ಬ ಮತದಾರನ ಪ್ರೆಟ್]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪದರ ಸಹಿತ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಕೂಡಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ [[ಸ್ಕಾನ್ಟೆಗ್ರಿಟಿ]]. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಟಕೊಮ ಪಾರ್ಕ|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಟಕೊಮ ಪಾರ್ಕನಗರವು]] ತನ್ನ ನವೆಂಬರ್, 2009ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ [[ಸ್ಕಾನ್ಟೆಗ್ರಿಟಿ]]ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿತು.<ref>{{Citation | title =Pilot Study of the Scantegrity II Voting System Planned for the 2009 Takoma Park City Election | url =http://www.takomaparkmd.gov/committees/boe/documents/flyer_workshop_I_(02-19-09).pdf | access-date =2010-08-06 | archive-date =2011-07-19 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110719064407/http://www.takomaparkmd.gov/committees/boe/documents/flyer_workshop_I_%2802-19-09%29.pdf | url-status =dead }}</ref><ref>{{Cite web | last = Hardesty | first = Larry | title = Cryptographic voting debuts | work = MIT news | accessdate = 2009-11-30 | url = http://web.mit.edu/newsoffice/2009/rivest-voting.html }}</ref> ತಾವು ಹೇಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತದಾರನಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಮತದಾರನಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು|ಮತದಾರನಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದುಹಾಗು]] [[ಮತ ಮಾರಾಟವು|ಮತ ಮಾರಾಟವುಈ]] ಪರಿಹಾರ ಸಹಿತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಪುನರೆಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ಯವಾದ ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲವೇ ದೋಷಪೂರಿತ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ವಿ ವಿ ಪಿ ಎ ಟಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರವು ಹಲವು ಬಾರಿ ದಾಖಲೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಮತಪತ್ರವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಮತಪತ್ರವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಆರಂಭಿಕ ಎಣಿಕೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆನಂತರದ ಯಾವುದೇ ಪುನರೆಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರವಲ್ಲ, ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಂದು ಕಾಗದದ ದಾಖಲೆಯು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾದ ಮತ ಪತ್ರವೆಂದು ಉಪಯೋಗವಾದರೆ, ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಾವುದೇ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು [[ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾವಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾವಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ]]. ಅವಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇನ್ಕ್.. ರವರಿಂದ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಹಾರವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, 2001 ಮಾರ್ಚ್) ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 2002). ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಡಿ ಆರ್ ಇ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನೆವೆಡ ಸಫಲಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. [[ವೆರಿವೊಟ್ ವಿವಿಪಿಎಟಿ|ವೆರಿವೊಟ್ ವಿವಿಪಿಎಟಿಉಪಾಂಗದ]] ಸಹಿತ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2600 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಅವಾಕ್ ಎಡ್ಜ್|ಅವಾಕ್ ಎಡ್ಜ್‌ಸ್ಪರ್ಶ]] ಪರದೆ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಗಳು [[ಸಿಕ್ವೊಯ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ|ಸಿಕ್ವೊಯ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು]] 9.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/5937115/ |title='ಪೇಪರ್ ಟ್ರೇಲ್' ನೆವೆಡಾದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2004 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223221202/http://www.msnbc.msn.com/id/5937115/ |url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಡೀನ್ ಹೆಲ್ಲರ್|ಡೀನ್ ಹೆಲ್ಲರ್‌ಅವರ]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಪುರಭವನದ ಸಭೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸಮಾಜದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಇನ್ ಪುಟ್ ಅನ್ನು [[ನೆವೆಡ ಕ್ರೀಡಾ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮಿತಿಯಿಂದ|ನೆವೆಡ ಕ್ರೀಡಾ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮಿತಿಯಿಂದಕೊರಲ್ಪಟ್ಟಿತು]].<ref>[http://www.cnn.com/2004/TECH/10/28/nevada.evote/index.html ನೆವೆಡಾ ಈ-ಮತದ ಜೊತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ], [[ಸಿ ಎನ್ ಎನ್|ಸಿ ಎನ್ ಎನ್‌ಅಕ್ಟೋಬರ್]] 29, 2004</ref> === ಯಂತ್ರಾಂಶ === ಸಾಕಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತಪಡಿಸದಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶವು [[ಭೌತಿಕವಾದ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ|ಭೌತಿಕವಾದ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆಒಳಪಡಬಹುದು]]. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರದೇಶದ [[ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು]] ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳ ಸೇರಿಸ ಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಯಂತ್ರದ [[ರಚನೆಯ ಮಧ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ತಂತ್ರ|ರಚನೆಯ ಮಧ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ತಂತ್ರಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿ ಡಿ ಆರ್ ಇ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊಹರು ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಸಾಕಷ್ಟು ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲಾರದೆಂದು "ನಾವು ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/images/9/91/Es3b-en.pdf |title=ನೆಡಾಪ್/ಗ್ರೋನೆಡಾಲ್ ಇ ಎಸ್3ಬಿ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಮತದಾನ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಅಧ್ಯಾಯ 7.1) |access-date=2010-08-06 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107134107/http://wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/images/9/91/Es3b-en.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಿದ್ದರೆ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ವಂಚನೆಯ ಸಂಕೇತ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಧ್ಯಂತವಾದ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ [[ಕಾವಲಿನ ಭದ್ರತೆಯು|ಕಾವಲಿನ ಭದ್ರತೆಯುಅಂತಹ]] ಯಂತ್ರಾಂಶ ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲದು. === ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಾಂಶ === ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದ [[ಸೊರ್ಸ್ ಕೊಡ್]] ಅನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಾಗಬೇಕೆಂದು [[ಬ್ರೂಸ್ ಶ್ಕೇನಿಯರ್|ಬ್ರೂಸ್ ಶ್ಕೇನಿಯರ್‌ನಂತಹ]] ರಕ್ಷಣಾ ತಜ್ಞರು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.schneier.com/blog/archives/2004/11/the_problem_wit.html ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ]</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿಮಾಡಿದಂತೆ]] ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು [[ಒಂದು ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ|ಒಂದು ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಪ್ರಕಾಶಿಸಲು]] ಇತರರೂ ಸಹ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.elections.act.gov.au/elections/electronicvoting.html |title=ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಮತ್ತು ಎಣಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2011-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110218212750/http://www.elections.act.gov.au/elections/electronicvoting.html |url-status=dead }}</ref> === ವಿಮರ್ಶಣೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಿಸುವಿಕೆ === {{See also|Certification of voting machines}} ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೋಷದ ಒಂದು ಕ್ರಮ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಪರೀಕ್ಷೆ|ಸಮಾನಾಂತರ ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡುವುದು]], ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿದ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 2000 ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2 ಮತಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[ಎ ಸಿ ಎಂ]] ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿತು.<ref>ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಕೊ, ಎ., ಪೆಟ್ರೊ, ಎ., ಶಿಯರ್, ಇ,. ನತ್ತು ವಾಲ್ಡಿಮಿರೊವ್, ವಿ. 2004. ಚಿಕ್ಕ ಮತಯುಕ್ತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೂಗಾಡಿಸ ಬಹುದು. ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂವಹನ ಎ ಸಿ ಎಮ್ 47, 10 (ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2004), 43-45. DOI= http://doi.acm.org/10.1145/1022594.1022621</ref> === ಇತರೆ === ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಿದ್ದರೆ, ಮೋಸದ ಸಂಕೇತ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಾಂಶ ಒಳಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದ [[ಕಾವಲಿನ ಸಂಕೋಲೆಯ|ಕಾವಲಿನ ಸಂಕೋಲೆಯಮುಖಾಂತರ]] ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನದ ಉಪಯೋಗದ ಮುಖಾಂತರ, ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ [[ಮತದಾರರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ|ಮತದಾರರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲಾಭಗಳು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಮತಗಳ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು|ಮತಗಳ ಎಣಿಕೆಯನ್ನುವೇಗವಾಗಿ]] ಪಡೆಯಲು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಒಂದೇ ಸಾಧನವಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ [[ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು]] (ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಇತರೆ ದೇಶಗಳನ್ನೂ) ಉದಾಹರಿಸಿ ಮತ ಎಣಿಕೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವವರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 7 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ದೇಶ ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸುಮಾರು ಆರು ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ಮತಪತ್ರದ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತಪತ್ರಗಳು ಕೈಯಿಂದಲೇ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಹುದೂರದ ಮತದಾರನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಪ್ರಾರಂಭವು ಹೆಚ್ಚು ಭೇದ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ ಸಹ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ [[ಒಡೆತನದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ|ಒಡೆತನದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಇತರ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. == ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು == {{further|[[Electronic voting examples]]}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಕೆನಡ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ, ಯುರೋಪಿನ ಸಂಘಟನೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಂಡಿಯಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ, ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ನಾರ್ವೆ, ರುಮೇನಿಯಾ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿನಿಜುಏಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳ ಮತದಾನ ಅಥವಾ ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನ ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. == ದಾಖಲೀಕರಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳು == *[[2000 ದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ|2000 ದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದಮೊದಲ್ಗೊಂಡು]] ಫ್ಲಾರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.<ref>[http://www.notablesoftware.com/Papers/BtF.html ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2002: ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸು]</ref> *ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಫೇರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ, ನವೆಂಬರ್ 4, 2003. ತಾವು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಚಲಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಕೆಲವು ಮತದಾರರು ದೂರು ಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಆ ಓಟಿನ ದರ್ಶಕವು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A54432-2003Nov17.html ][http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A54432-2003Nov17.html ಫೇರ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ನವೆಂಬರ್ 18, 2003)]</ref> *ಮತದಾರನ ಕಾರ್ಡ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದ ಕಾರಣ ಮಾರ್ಚ 2 2004 ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲು ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್]] (ಮೊದಲ ದೈಬೋಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್)ಟಿ ಎಸ್ ಎಕ್ಸ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.<ref>ಗ್ರೆಗ್ ಲ್ಯುಕಾಸ್, ''"4 ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಪತ್ರ ಚಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ; ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆ ಉದ್ದಿಮೆಯುನ್ನು 'ಖಂಡನಾರ್ಹ', 'ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ", '' ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ (ಮೇ 1, 2004)) http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/05/01/MNG036EAF91.DTL {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918194104/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/05/01/MNG036EAF91.DTL |date=2009-09-18 }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೆವಿನ್ ಶೆಲ್ಲಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಡೈಬೋಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.<ref>ಹಾರ್ಡಿ, ಮೈಖೆಲ್ (ಮಾರ್ಚ್. 3, 2004) [http://www.fcw.com/fcw/articles/2004/0503/web-evote-05-03-04.asp ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನಿಕ್ಸೆಸ್ ಇ-ಮತದಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050613075802/http://www.fcw.com/fcw/articles/2004/0503/web-evote-05-03-04.asp |date=2005-06-13 }}. ''[http://www.fcw.com ಎಫ್ ಸಿ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಕಾಂ]''.</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ವಕೀಲರು ಅಪರಾಧಿ ನ್ಯಾಯ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಸದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಡೈಬೋಲ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಡೈಬೋಲ್ಡ್ 2.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಆ ದಾವೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[https://www.wired.com/news/evote/0,2645,65674,00.html ಡೈಬೋಲ್ಡ್ ಇ-ಮತದಾನ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517010421/http://www.wired.com/news/evote/0,2645,65674,00.html |date=2008-05-17 }}.</ref> 2006, ಫೆಬ್ರವರಿ 17 ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಬ್ರೂಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಫರ್ಸನ್|ಬ್ರೂಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಫರ್ಸನ್‌ನಂತರ]] ಡೈಬೋಲ್ಡ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಡಂಮ್ ನ [[ಡಿ ಆರ್ ಇ|ಡಿ ಆರ್ ಇಮತ್ತು]] ಆಪ್ಡಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನರ್ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಫೆಬ್ರುವರಿ 17, 2006). ''[http://www.ss.ca.gov/elections/voting_systems/diebold_cert.pdf ಡೈಬೋಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಇಂಕ್ ಇದರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502183439/http://www.ss.ca.gov/elections/voting_systems/diebold_cert.pdf |date=2006-05-02 }}''.</ref> *ನಾಪಾ ಕೌಂಟಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಮಾರ್ಚ್ 2, 2004, ಒಂದು ಅನುಚಿತವಾದ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶದ [[ಮಾರ್ಕಸೆನ್ಸ್|ಮಾರ್ಕಸೆನ್ಸ್‌ಸ್ಕಾನರ್]] 6,692 [[ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಮತಪತ್ರದ|ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಮತಪತ್ರದಮತಗಳನ್ನು]] ಲಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |last=Kim |first=Zetter |title=E-Vote Snafu in California County |work=Wired |date=2004-03-19 |url=https://www.wired.com/politics/security/news/2004/03/62721 |archiveurl=https://archive.today/20130105124552/http://www.wired.com/politics/security/news/2004/03/62721 |archivedate=2013-01-05 |access-date=2021-07-20 |url-status=live }}</ref> *[[ಆಂತರಿಕ ದೇಶದ ಡಚ್ ಮಂತ್ರಿಯು|ಆಂತರಿಕ ದೇಶದ ಡಚ್ ಮಂತ್ರಿಯುಎಸ್]] ಡಿ ಯು ಎನ್ ವಿ ತಯಾರಿಸಿದ 1187 ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30 2006 ರಂದು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡನು, ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 10 ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ [[ವ್ಯಾನ್ ಇಕ್ ಫ್ರಿಯಕಿಂಗ್|ವ್ಯಾನ್ ಇಕ್ ಫ್ರಿಯಕಿಂಗ್‌ಉಪಯೋಗಿಸಿ]] 40 ಮೀಟರುಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತದಾನದ ಗುಟ್ಟಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡಬಹುದೆಂದು [[ಪ್ರಧಾನ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಯಿಂದ|ಪ್ರಧಾನ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಯಿಂದಅದರ]] ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>http://www.minbzk.nl/contents/pages/82071/briefstemmachinses.pdf</ref> ಈ ತೀರ್ಮಾನದ 24 ದಿನಗಳ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ''ವಿಜ್ ವೆರ್ಟೋವೆನ ಸ್ಟೆಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ನಿಯಟ್ '' <ref>{{Cite web |url=http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-06 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216032054/http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/ |url-status=dead }}</ref>("ನಾವು ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ"<ref>{{Cite web |url=http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/English |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-06 |archive-date=2010-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100726053810/http://www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl/English |url-status=dead }}</ref>) ಎಂಬ ಡಚ್ [[ಗ್ರಾಸ್ ರೂಟ್ಸ್|ಗ್ರಾಸ್ ರೂಟ್ಸ್‌ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ]] ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಎ ಪಿ ಮೂಲಕ [http://www.iht.com/ ಇಂಟರ್ನಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ](ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2006) ಡಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆಮಸ್ಟರ್ಡಾಮ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 35 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರೀಯಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.</ref> * [[2006 ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ]] ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: **ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಫೋರ್ಟ ಲೌಡರ್ ಡೇಲ್ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್ ನ ಮಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ [[ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದ ಮತದಾನದ|ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದ ಮತದಾನದಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಮೂರು ಮತಗಳನ್ನು ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪಡೆಯಬೇಕಾದ್ದನ್ನು, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರಿಗೆ ಚಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದು ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ದೋಷಗಳೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>[http://www.miami.com/mld/miamiherald/news/editorial/15889697.htm ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯ (ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್, 10/31/2006)]{{Dead link|date=December 2008}}</ref> **ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಗಣಕ ಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ದೋಷವು ಕೆಲವರನ್ನು ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ 175 ಜನಗಳು ಸಹ ಕಾಗದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರು. ಆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶದವರೂ ಸಹ ತಡವಾದುದ್ದಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ ತುಂಬಲು ಮತದಾನದ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.<ref name="forbes.com">[http://www.forbes.com/business/commerce/feeds/ap/2006/11/07/ap3152794.html ಇ-ಮತಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆ ಚುನಾವಣಾ ಕೆಲಸಗಾರರ ಹೋರಾಟ]{{Dead link|date=December 2008}}</ref> **ಕುಯಹೊಗ ಕೌಂಟಿ, ಓಹಿಯೊ: ಡೈಬೋಲ್ಡ ಗಣಕ ಯಂತ್ರದ ಸರ್ವರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ ಮತಗಳ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಆಗ ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು ನಿಂತುಬಿಟ್ಟವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಮತಪತ್ರದ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಮತಗಳಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮತಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/01/06/magazine/06Vote-t.html?pagewanted=3&_r=1 | work=The New York Times | title=Can You Count on Voting Machines? | first=Clive | last=Thompson | date=January 6, 2008 | accessdate=March 29, 2010}}</ref> **ವಾಲ್ಡೆನಬರ್ಗ, ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್: ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯ ಗಣಕ ಯಂತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಮೇಯರ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಶೂನ್ಯ ಮತಗಳನ್ನು ತಾಳೆ ಮಾಡಿತು, ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೆನೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಮತವಾದರೂ ಇರಬಲ್ಲದು, ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಮತಗಳು ಮಾಯವಾಗುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದು.<ref name="forbes.com"/> **ಸರಸೊಟ, ಫ್ಲಾರಿಡಾ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 18,000 ಜನಗಳ "ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳಿದ್ದವು".<ref name="forbes.com"/> ಕಡಿಮೆ ಮತವು ತಂತ್ರಾಂಶದ ದೋಷದ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲವೆಂದು ನಂತರದ [http://election.dos.state.fl.us/reports/2006ConDist13.shtml ತನಿಖೆಯು] ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿತು. ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಮತಪತ್ರ ರಚನೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮತದ ಕಾರಣವೆಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. *ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯ ಬ್ರೆನಾನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 2001 ರ ಆಗಸ್ಟ 1 ರಂದು ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2004 ಹಾಗೂ 2006 ರಲ್ಲಿ 26 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆಯ 60 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಹಿತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯು ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊದಲ್ಲಿ ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಆದರೆ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲದ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮತಪತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=April 2009}} * [[ಫಿನ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ]], [[ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು|ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವುಮೂರು]][[ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ|ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿಒಂದು]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಿಂಧುವಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ನಡೆಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿತು. ಮತವು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಕಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು 232 ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾ 2 ರಷ್ಟು) ಮತದಾರರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು, ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ ಮತಗಟ್ಟೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು, ಆ ಮತಗಳು ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title=KHO: Kuntavaalit uusiksi Vihdissä, Karkkilassa ja Kauniaisissa | url=http://www.yle.fi/uutiset/talous_ja_politiikka/2009/04/kho_kuntavaalit_uusiksi_vihdissa_karkkilassa_ja_kauniaisissa_673059.html | work=YLE Uutiset, Talous ja politiikka | publisher=YLE | date=2009-04-09 | accessdate=2009-04-09}}</ref> *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 2008 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳು: **ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ಟೆನೆಸೀ, ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸಾಸ್: ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆಯ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಮುಂಚೆಯೇ ಮತದಾನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>http://www.technologyreview.com/computing/21626/</ref> ** ಹಮ್ಬೊಲ್ಟ್ ಕೌಂಟಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ: ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯು ಗಣಕ ಯಂತ್ರದ ಡೇಟಾ ಬೇಸ್ ನಿಂದ 197 ಮತಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/apr/30/e-voting-electronic-polling-systems|title=Why machines are bad at counting votes|last=Grossman|first=Wendy M|date=30 April 2009|publisher=[[The Guardian]]|accessdate=2009-07-14 | location=London}}</ref> === ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರಾವಲೋಕನ === ಮೇ 2007 ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಡೇಬ್ರ ಬೊವೆನ್|ಡೇಬ್ರ ಬೊವೆನ್‌ರಾಜ್ಯದ]] ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ "ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪಾಸಣೆ" ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದರು. ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಕರದ ಸೊರ್ಸ್ ಕೊಡಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರಗಣಕಯಂತ್ರ]] ರಕ್ಷಣೆಯ ತಜ್ಞರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ನೇಮಿಸಿದಳು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ದೋಷಗಳ ಭೇದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಚುನಾವಣಾ ದಿನದ ದೃಶ್ಯ ವಿವರಗಳ "ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗತಿ"ಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ "ರೆಡ್ ತಂಡಗಳನ್ನು" ಸಹ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದಳು. ನೆರವಾಗುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಭಾಷಾ ಅಗತ್ಯಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ ತಯಾರಕರ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರಾವಲೋಕನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮುಕ್ತಾಯದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿವರವಾದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು (ಡೈಬೊಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್, ಹಾರ್ಟ ಇಂಟರ್ಸಿವಿಕ್, ಸಿಕ್ವೊಯ ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್, ಇಂಕ್)ಮತ್ತು ಡೈಬೊಲ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಸಿಕ್ವೊಯ ಮತದಾನ ರೀತಿಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 2007 ರ ಪರಿಶೀಸಿದ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sos.ca.gov/elections/elections_vsr.htm |title=ಸಿ ಎ ಎಸ್ ಒ ಎಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರಾವಲೋಕನ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2007-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715155200/http://www.sos.ca.gov/elections/elections_vsr.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತದಾನವನ್ನು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಏಕೈಕ-ತಜ್ಞನಲ್ಲದವನಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿ ಕೊಡುವಂತಹ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳು, ಎಲ್ಲ ತಯಾರಕರ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಣಿತರು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. ಆಗಸ್ಟ್ 3, 2007 ರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದಂತಹ ಇಎಸ್&amp;ಎಸ್ ನ [[ಇಂಕಾವೊಟ್]] ಯಂತ್ರವೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೊವೆನ್ ದೃಢೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಂಡಿಸಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭೇದ್ಯತೆಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ "ರೆಡ್ ಟೀಮ್" ತಜ್ಞರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರದಿಯು ಜುಲೈ 27, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2007 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿಯು ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಒಂದು ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ತಂಡದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2005 ರ ಎರಡೂ ವರದಿಗಳು ಐಚ್ಛಿಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ವಿ ವಿ ಎಸ್ ಜಿ)ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತೀ ಕನಿಷ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹೊಸ ಕಠಿಣವಾದ ಭದ್ರತಾ ಅಗತ್ಯೆತೆಗಳನ್ನು ಹೇರಿ ಕೆಲವು ಶರತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>ಸಿಮೊನ್ಸ್, ಬಾರ್ಬರಾ. ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2009 [http://www.votetrustusa.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2554&amp;Itemid=113 "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ: ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರಾವಲೋಕನೆ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160225025735/http://www.votetrustusa.org/index.php?option=com_content&task=view&id=2554&Itemid=113 |date=2016-02-25 }} ಮತದಾರ. ದಿನಾಂಕ 10 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 ರವರೆಗೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಭದ್ರತೆಯ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಭದ್ರ ಪಡಿಸಬೇಕು. [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ]] (ಮುಂಚಿನ [[ಡೈಬೊಲ್ಡ ಎಲೆಕ್ಷನ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್]]), ಅಕ್ಯುವೊಟ್-ಟಿ ಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್ ಅನ್ನು, [[ಪ್ರಿನ್ಸಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ|ಪ್ರಿನ್ಸಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಗಣಕಯಂತ್ರ]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಕ್ಯುವೊಟ್-ಟಿ ಎಸ್ ಎಕ್ಸ ಅಭದ್ರತೆಯುಳ್ಳದ್ದು ಮತ್ತು"ಮತ ಕದಿಯುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಬಹುದೆಂದು" ಅವರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿದವು. "ಯಂತ್ರಗಳು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ವೈರಾಣುಗಳನ್ನು ಒಂದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ" ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ಚುನಾವಣೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಬಹುದು.<ref>ರಿಯೊರ್ಡಾನ್, ಥೆರೆಸಾ. 7 ಸೆಪ್ಟೈಂಬರ್ 1994 [http://www.princeton.edu/main/news/archive/S15/81/66A80/index.xml ] ಪ್ರಿನ್ಸಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಮಾರ್ಚ್ 6, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 2000 ದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣೆ === [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಫಲಿತಾಂಶವು]] ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರಬಹುದೆಂದು ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು [[ಫ್ಲಾರಿಡಾದಲ್ಲಿ]] ಅವರ [[ವೊಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್|ವೊಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ಶೈಲಿಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಸಮ ಉಪಯೋಗವಾದಾಗ 2000 ದಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಜೊಸೆಫ್ ಪಿ. ಹ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ವೊಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್, ಐ ಬಿ ಎಮ್ ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಚೀಟಿ ಪಡೆದು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಸನ್ನದುಗಳ ಅವಧಿ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದು ಹೋದನಂತರ, ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಯಂತ್ರಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಪ್ರೊಟೊಟೈಪನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸಾಮ್ಯದ ಸನ್ನದನ್ನು ಪಡೆದ ವಿಲಿಯಂ ರೊವೆರೊಲ್ ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಫ್ಲೊರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಂತ್ರಗಳು ನಿಜವಾದ ''ವೊಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳನ್ನು '' ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite journal | title = IGS Votomatic Prototype Goes to the Smithsonian | journal = Institute of Governmental Studies, Public Affairs Report | volume = 42 | issue = 4 | date = Winter 2001 | publisher = University of California, Berkeley | url = http://www.igs.berkeley.edu/publications/par/winter2001/votomatic.htm | format = {{Dead link|date=June 2008}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3AIGS+Votomatic+Prototype+Goes+to+the+Smithsonian&as_publication=Institute+of+Governmental+Studies%2C+Public+Affairs+Report&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} | access-date = 2010-08-06 | archive-date = 2007-07-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070713201451/http://www.igs.berkeley.edu/publications/par/winter2001/votomatic.htm | url-status = dead }}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೊಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪದ್ಧತಿಯ, ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮೂಲದ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮೊದಲೇ ಎಣಿಸಿದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಪ್ರತಿ ಭದ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ, [[ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ|ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]] ಮುಖಾಂತರ ಒಂದು ಮೊನಚಾದ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮತದಾರನಿಂದ ಒತ್ತಿ ರಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣ ಪಂಚ್ ದೇ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ; ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾದ ರಂಧ್ರಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೀಳು, ಇಲ್ಲವೇ ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತೀ ಸಣ್ಣ ತಗ್ಗು, ಅಥವಾ ''[[ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಚಾಡ್]] '' ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡಬಹುದು. [[2000 ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|2000 ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿಈ]] ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವು [[ಫ್ಲೊರಿಡಾ|ಫ್ಲೊರಿಡಾರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರಬಹುದೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿತು, ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಮತಪತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಪಂಚ್ ಗಳ ಕಾರಣ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವು [[ಅಲ್ ಗೊರೆಗಿಂತ]] [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್‌ಪರವಾಗಿ]] ಮತವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿತೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಆಪಾದನೆಯು ತಪ್ಪಿರಬಹುದೆಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಂತರದ ತನಿಖೆಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದವು.{{Citation needed|14/05/2009|date=May 2009}} ಇತರೆ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲೋಹ ರಂಧ್ರ ಪಂಚ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಈ ದೋಷದಿಂದ ಅಷ್ಟಾಗಿ ನಷ್ಟಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳು 2000 ದ ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಅನುಭವದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿವೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಇನ್ನೂ]] ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|27/02/2010|date=February 2010}} == ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳು == ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಅವಶ್ಯೆಕತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ 2005 ರ [[ಐಚ್ಛಿಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ|ಐಚ್ಛಿಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸೂತ್ರಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ವಿಕಲಾಂಗತೆಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಸದವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನೆರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕಮೀಶನ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕಮೀಶನ್‌ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ]] ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಸಂಘಟನಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಮೀಶನ್ ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2002 ರ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಗಳನ್ನು (ವಿ ಎಸ್ ಎಸ್) ಬದಲಾಯಿಸಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ. ಮತದಾರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು, ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದೊರೆಯುವಂತಾಗಬೇಕೆಂದು [[ಮಕ್ತ ಮತದಾನ ಸಂಘದಂತಹ|ಮಕ್ತ ಮತದಾನ ಸಂಘದಂತಹಕೆಲವು]] ತಂಡಗಳು ನಂಬುತ್ತವೆ. ಐ ಎಸ್ ಒ ಇಂದ ([http://docs.oasis-open.org/election/eml/v5.0/ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]) ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು [[ಚುನಾವಣಾ ಮಾರ್ಕ್ ಅಪ್ ಭಾಷೆ]] (ಇ ಎಮ್ ಎಲ್) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನವು [[ಒಯಸಿಸ್]] ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿರುವಂತಹ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಳತೆಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇವು ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. === ಶಾಸನ ರಚನೆ === 2004 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಘದ|ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಘದಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ]] ವಿಷಯಗಳ ಕಮಿಟಿಯು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಕ್ಕೆ ಒಂಭತ್ತು ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>"[http://www.aitp.org/newsletter/2004julaug/index.jsp?article=evoteside.htm ಬಿ ಓ ಡಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಕಮಿಟಿಯ ತೀರ್ಮಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518061010/http://www.aitp.org/newsletter/ |date=2008-05-18 }}". (ಜುಲೈ 2007). ''[http://www.aitp.org/newsletter ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518061010/http://www.aitp.org/newsletter/ |date=2008-05-18 }}''</ref> ದೇಶದ ಸುತ್ತ ಮತ್ತಲಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಮಿಟಿಯ ಚೇರ್ಮನ್ನರಾದ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಒರಿಯೆಜ್ ಲಗತ್ತಿಸಿರುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>ಓರಿಯೆಜ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಜುಲೈ 2004). [http://www.aitp.org/newsletter/2004julaug/index.jsp?article=evote.htm "ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಅನ್ವೇಶಣೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಭರವಸೆಯಿಡಬಹುದು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223184423/http://www.aitp.org/newsletter/2004julaug/index.jsp?article=evote.htm |date=2009-02-23 }}." [http://www.aitp.org/newsletter ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518061010/http://www.aitp.org/newsletter/ |date=2008-05-18 }}</ref> ನೆಲ್ಸನ್-ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರಸ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ರಚನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಶ ಪರದೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಕಾನ್ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಈ ಬಿಲ್ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಘಟನೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಶೇಕಡಾ 3 ರಷ್ಟು ಬೇಕಾದ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಶಾಸನ ರಚನೆಯು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. 2012 ನೇ ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ರೀತಿಯ ಮತದಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಕಾಗದದ ಟ್ರಯಲ್ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಅದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಪಡ್ಗೆಟ್, ಟಿಮ್. ನವೆಂಬರ್‌ 19, 2007 [http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1680451,00.html "ಇ-ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824205815/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1680451,00.html |date=2013-08-24 }} ಟೈಮ್ ಮ್ಯಗಜೈನ್. ದಿನಾಂಕ 28 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟ್ [[ರಶ್ ಡಿ. ಹೊಲ್ಟ ಜ್ಯುನಿಯರ್|ರಶ್ ಡಿ. ಹೊಲ್ಟ ಜ್ಯುನಿಯರ್‌ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಿಂದ]] ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಲ್, ಹೆಚ್ ಆರ್. 811 ([[2003 ರ ಮತದಾರರ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವಿನ ಕಾನೂನು]]), 2002 ರ ಹೆಲ್ಪ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತದಾನ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿ ಮತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಗದದ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರಯಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೊಸೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಆಗಸ್ಟ್‌ 8, 2008. [http://www.alternet.org/story/59077/?page=entire ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನಿಷೇಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು] ದಿನಾಂಕ 27 ನವೆಂಬರ್‌ 2007 ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಗಳ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನುಮುಂದುವರಿಸಲು, ಮತ್ತು ವಿಕಲಾಂಗರಿಗೆ ಮತಪತ್ರದ ಮತದಾನದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡದವರು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮಟ್ಟ ಹೊಂದದವರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ 1, 2007 ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಲ್ ನೆಲ್ಸನ್ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್ ಸಹ ಬಿಲ್ಲಿನ ವರದಿಯು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ, ಮತದಾರನು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಎಣಿಸಿದ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯ ಸಹಿತ ಸಂಘಟನಾ ಕಚೇರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲು ಅದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ಬಿಲ್ಲು [[ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್ ಕಮಿಟಿಗೆ|ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್ ಕಮಿಟಿಗೆಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]] ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ತಾರೀಕನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ.<ref>2007 [http://thomas.loc.gov/cgi-bin/bdquery/z?d110:SN02295:@@@D&amp;summ2=m&amp; ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018162217/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/bdquery/z?d110:SN02295:@@@D&summ2=m& |date=2015-10-18 }} ದ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2008 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 3 ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉಪಯೋಗದ ಸುತ್ತಲಿನ ಅಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಂಬಲದ ಕಾರಣ, 2008 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹೋಲ್ಟನು, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. [[ಪ್ರಧಾನ ಸೇವೆಗಳ ಆಡಳಿತವು|ಪ್ರಧಾನ ಸೇವೆಗಳ ಆಡಳಿತವುನಾಗರಿಕರಿಗೆ]] ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಜನಗಳ ಖರ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು (ಹೆಚ್ ಆರ್ 5036) "2008 ರ ಭದ್ರತಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಹಾಯದ ಕಾನೂನು" ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಬಿಲ್ಲು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2008-PDF-election">2008 [http://electionarchive.org/ucvInfo/US/legislation/SummaryFlyer5036.pdf ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಚುನಾವಣಾ ಪತ್ರಾಗಾರ. 2008 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 3 ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಬಿಲ್ಲು ಜನವರಿ 17, 2008 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.opencongress.org/bill/110-h5036/show ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313141636/http://www.opencongress.org/bill/110-h5036/show |date=2012-03-13 }} 2008 ಓಪನ್ ಕಾಂಗ್ರಸ್. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 3ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref> 500 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪುನರ್ಮಾಪಾಡು ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಕೊಡಲಾಗುವುದು; ಮತದಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಶೋಧಕರಿಗೆ ಕೊಡಲು 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು; ಕೈಯಿಂದ ಎಣಿಸಿದವರಿಗೆ ಕೊಡಲು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಈ ಬಿಲ್ಲು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಂಬದೇ ಹೋದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೈಯಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2008-PDF-election"/>. ಮತದಾನದ ತಾರೀಕು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. == ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == 2006 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ''[[ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಾಬಿನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್|ರಾಬಿನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದನು]]. ರಾಜಕೀಯ ಸಂಭಾಷಣಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಾಸ್ಯಗಾರ ಅಭ್ಯಾಗತ [[ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್|ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ನಂತಹ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮಾಡಿದ್ದನು, ಕಲ್ಪನಾ ತಯಾರಕ ಡೆಲಕ್ರಾಯ್ ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಂತ್ರಾಂಶದ ದೋಷವು ಮತಗಳನ್ನು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ತಾಳೆ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದನು. [[ಮಾರ್ಕ್ ಕೊಗಿನ್ಸ್]] 2007 ರಲ್ಲಿ ''ರನ್ ಆಫ್ '' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದಿದ್ದನು. [[ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ನಗರ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅವನಿಗೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು [[ರನ್ ಆಫ್|ರನ್ ಆಫ್‌ಅನ್ನು]] ಬಲವಂತಪಡಿಸುತ್ತದೆ - 2003 ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಸರಿಯಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದು ಸಂಚು ಹತ್ತಿರ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸರಿಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ತೇದಾರ ಮುಖಂಡನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಚೀನಾಪಟ್ಟಣದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಹಿಳೆಯ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಇ-ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವರೊಬ್ಬರಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದನು.<ref>[http://www.januarymagazine.com/crfiction/runoff.html ಜನವರಿ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್, "ದ ಫಿಕ್ಸ್ ಇಸ್ ಇನ್"]</ref> [[2006|2006ರ]] [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ]] "[[ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ]]" [[ಹೆಚ್ ಬಿ ಓ]] ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ 2000 ಹಾಗೂ 2004 ರ ಚುನಾವಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಫ್ಲೊರಿಡಾದ ವೊಲುಸಿಯ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ|ಫ್ಲೊರಿಡಾದ ವೊಲುಸಿಯ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿಸಂಭವಿಸಿದ]] ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕರು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಚಿತ್ರವು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಡೈಬೊಲ್ಡ್ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ|ಡೈಬೊಲ್ಡ್ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ]] ವಿದ್ಯನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಲೋಪದೋಷಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳ ಶೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಲಿಯಾನ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಡೈಬೊಲ್ಡ್]] ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅತ್ಯನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸುತ್ತದೆ. == ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರದ ತಯಾರಕರು == *[[ಆಕ್ಯುಪೋಲ್]] *[[ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್]], ಹಿಂದಿನ [[ಶೌಪ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಮಶೀನ್ ಕಂ.]] *[[ಭಾರತ್ ಎಲೆಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ([[ಭಾರತ]]) *[[ಡೊಮಿನಿಯನ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ([[ಕೆನಡಾ]]) *[[ಎಲೆಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] *[[ಇ ಎಸ್ &amp; ಎಸ್]] ([[ಯು ಎಸ್ ಎ]]) *[[ಹಾರ್ಟ್ ಇಂಟರ್ ಸಿವಿಕ್]] ([[ಯು ಎಸ್ ಎ]]) *[[ಮೈಕ್ರೊವೊಟ್]] *[[ನೆಡಾಪ್]] ([[ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]) *[[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಲ್ಯೂಶನ್ಸ್]] (ಹಿಂದಿನ ಡೈಬೊಲ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್) ([[ಯು ಎಸ್ ಎ]]) *[[ಸಿಕ್ವೊಯ ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ([[ಯು ಎಸ್ ಎ]]) *[[ಸ್ಮಾರ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್]] *[[ಯೂನಿಲೆಕ್ಟ್]] *[[ವೊಟೆಕ್ಸ್ / ಟಿ ಎಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಇಂಕ್]] ([[ಕೆನಡಾ]]) == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಪರಿಶ್ರಮಗಳು == *[[ಪ್ರೆಟ್ ಎ ವೊಟರ್]] *[[ಪಂಚ್ ಸ್ಕಾನ್]] == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರ]] * [[ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳ ಯೋಗ್ಯತಾ ಪತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ]] * [[ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಂಚನೆ]] * [[ಮತ ಎಣಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ]] * [[ಇ-ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] * [[ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತದಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Voting machines}} * [http://www.eac.gov ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್] * [http://vote.nist.gov/ ಮತಗಳು][http://vote.nist.gov/ ಎನ್ ಐ ಎಸ್ ಟಿ.ಗೌ ]- ದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಡರ್ಡ್ಸ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] [[ಹೆಲ್ಪ ಅಮೇರಿಕಾ ವೊಟ್ ಆಕ್ಟ್|ಹೆಲ್ಪ ಅಮೇರಿಕಾ ವೊಟ್ ಆಕ್ಟ್‌ಪುಟ]] * [http://triinu.net/e-voting/ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಇ-ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಟ್ರಿನು ಮ್ಯಾಗಿಯಿಂದ ಎಸ್ಟೊನಿಯನ್ ಇ-ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವತ್ ಪ್ರಬಂಧ, ಸರ್ವ್ (ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಮತ್ತು ವೊಟಿಂಗ್ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್) * ಎ ಕೊರಸಿಯಾನ್-ರೆಸಿಸ್ಟಾನ್ಟ್ ಕ್ರಿಪ್ಟೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೊಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ - ಇವ್ಯಾಲ್ಯುಯೇಶನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಶನ್, - ವಿದ್ಯನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮಾನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಜಿ. ವೇಬರ್ ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಬಂಧ. * [http://www.electiontechnology.com/research.php ದ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೈಬ್ರರಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930000436/http://www.electiontechnology.com/research.php |date=2007-09-30 }} - ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಪಟ್ಟಿ. * [http://www.aceproject.org/ace-en/focus/e-voting/ ಇ-ವೊಟಿಂಗ್ ಇನಫಾರ್ಮೇಶನ್ ][http://www.aceproject.org ಏಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ] ನವರಿಂದ * [http://brainstorms.in/?p=309 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೇಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವೆವು. ] * [http://www.brennancenter.org/stack_detail.asp?key=97&amp;subkey=38150&amp;init_key=105 ದ ಮೆಶಿನರಿ ಆಫ್ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ: ವೊಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ, ಅಸೆಸಬಿಲಿಟಿ, ಯೂಸಬಿಲಿಟಿ, ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107152743/http://www.brennancenter.org/stack_detail.asp?key=97&subkey=38150&init_key=105 |date=2007-11-07 }}, [[ಬ್ರೆನಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಜಸ್ಟಿಸ್]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಯ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಯ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್‌ನವರಿಂದ]]. * {{dmoz|Society/Politics/Campaigns_and_Elections/Electronic_Democracy/Electronic_Voting_Systems|Electronic Voting Systems}} * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=90727541 ಎನ್ ಪಿ ಆರ್ ] ಮೇ 2008 ರವರೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಾರಾಂಶ. {{DEFAULTSORT:Electronic Voting}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ]] 9xwq1uhkfzbaondbnllojonmls7rkkf 0 24203 1435810 1343749 2026-11-05T11:52:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435810 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Copenhagen |native_name = København |image_skyline = Nyhavn-panorama.jpg |imagesize = 340px |image_blank_emblem = Københavns byvåben 1894.png |blank_emblem_type = Coat of arms |blank_emblem_size = 151px |blank_emblem_link = Coat of arms of Copenhagen |dot_mapsize = 180px |pushpin_map = Denmark |pushpin_label_position =right |pushpin_map_caption =Location in Denmark |subdivision_type = [[Lists of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|Denmark}} |subdivision_type1 = [[List of municipalities of Denmark|Municipalities]]<ref name="divided">{{cite web |title=Region Hovedstaden |publisher=[[Capital Region of Denmark|Region Hovedstaden]] |url=http://www.regionhovedstaden.dk/ |language=Danish |accessdate=2008-11-12}}</ref> |subdivision_name1 = {{Collapsible list |title=[[Capital Region of Denmark|29]]}} | [[Copenhagen Municipality]] | [[Albertslund Municipality]] | [[Allerød Municipality]] | [[Ballerup Municipality|Ballerup]] | [[Bornholm]] | [[Brøndby Municipality|Brøndby]] | [[Dragør Municipality|Dragør]] | [[Egedal Municipality]] | [[Fredensborg Municipality]] | [[Frederiksberg Municipality|Frederiksberg]] | [[Frederikssund Municipality|Frederikssund]] | [[Furesø Municipality|Furesø municipality]] | [[Gentofte Municipality|Gentofte]] | [[Gladsaxe Municipality|Gladsaxe]] | [[Glostrup]] | [[Gribskov Municipality|Gribskov municipality]] | [[Halsnæs Municipality|Halsnæs municipality]] | [[Helsingør Municipality|Helsingør municipality]] | [[Herlev]] | [[Hillerød]] | [[Hvidovre]] | [[Høje-Taastrup Municipality|Høje-Taastrup]] | [[Hørsholm]] | [[Ishøj Municipality|Ishøj]] | [[Lyngby-Taarbæk Municipality|Lyngby-Taarbæk]] | [[Rudersdal Municipality|Rudersdal municipality]] | [[Rødovre Municipality|Rødovre]] | [[Tårnby Municipality|Tårnby]] | [[Vallensbæk Municipality|Vallensbæk]] |subdivision_name2 = [[Copenhagen County]] |subdivision_type3 = [[Regions of Denmark|Region]] |subdivision_name3 = [[Capital Region of Denmark|Hovedstaden]] |leader_title = [[List of mayors of Copenhagen|Mayor]] |leader_name = [[Frank Jensen]] ([[Social Democrats (Denmark)|S]]) |established_title = First mention |established_date = 11th century |established_title1 = [[Town privileges|City Status]] |established_date1 = 13th century |area_footnotes = |area_urban_km2 = 455.61 |population_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.oresundsregionen.org/3d200029 |title=General facts on The Øresund Region |publisher=Oresundsregionen.org |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614174123/http://www.oresundsregionen.org/3d200029 |url-status=dead }}</ref> |population_as_of = 2009 and 2010 |population_total = 528,208 (01-01-2010) |population_density_km2 = 3769 |population_metro = 1,894,521 ((01-01-2010) 34 closest municipalities) |population_urban = 1,181,239 (01-01-2010) |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd = 55 |latm = 40 |lats = 34|latNS = N |longd = 12 |longm = 34 |longs = 06|longEW = E |coordinates_display = display=inline,title |coordinates_type = type:city(1800000)_scale:5000000_region:DK |website = [http://www.kk.dk/english www.kk.dk/english] |footnotes = }} '''ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್''' {{IPA-en|ˈkoʊpənheɪɡən}}<ref>ಹಾಗೂ{{IPA|/ˈkoʊpənhɑːɡən, ˈkoʊpənˈheɪɡən, koʊpənˈhɑːɡən/}}</ref>; {{lang-da|København}}{{IPA-da|kʰøb̥ənˈhaʊ̯ˀn|pron|Da-København.ogg}}<ref>ಹಾಗೂ{{IPA-da|kʰøb̥m̩ˈhaʊ̯ˀn|}}</ref> [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು [[ನಗರದ|ನಗರದಲ್ಲಿ]] 1,181,239 (2010)ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್]] ನಲ್ಲಿ 1,894,521 (2010)ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಝಿಯಾಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮಾಜೆರ್]] ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[11ನೆಯ ಶತಮಾನ|11ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಾದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ|ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆಯ]] ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೋಪೆನ್ ಹ್ಯಾಗೆನ್ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ|ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡಿಷ್]] ನಗರವಾದ [[ಮಾಲ್ಮೋ|ಮಾಲ್ಮೋಗಳು]] ಕೂಡಿ ಒಂದು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ]] ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. 50 [[ಕಿಲೋಮೀಟರ್]] ಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್ ನ ಸಾಂದ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶ|ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಕರ್ಷಿಸುವ ನಗರವಾಗಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.<ref>[http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way ಟಾಪ್ ೧೫೦ ಸಿಟಿ ಡೆಸ್ಟಿನೇಷನ್ಸ್ : ಲಂಡನ್ ಲೀಡ್ಸ್ ದ ವೇ]</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], [[ವ್ಯಾಪಾರ]], [[ಮಾಧ್ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನ|ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ]] ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾಶ್ರೇಣೀಕರಣ(rankings) ಮೂಲಕ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್]] ನೋಡಿ) [[ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಸೌಕಾವಾಣಿಜ್ಯ|ಸೌಕಾವಾಣಿಜ್ಯಗಳು]] ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ|ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು]] ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಲೂ - ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ<ref name="waymarking1">{{cite web|url=http://www.waymarking.com/waymarks/WM3N4X|title=Copenhagen Airport|publisher=waymarking.com|accessdate=2009-01-06}}</ref> ದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಟ್ರೈನ್ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ 14 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಬಹದಾಗಿದೆ - ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು (ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು) ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm|title=Copenhagen Region Ranks 3rd in Western Europe for Attracting Head Offices|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Denmark|date=2009-01-06|accessdate=2009-07-24|archive-date=2008-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080924003057/http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬುದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=8130|title=A great place to live|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Denmark|accessdate=2009-01-06|archive-date=2008-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080323140206/http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=8130|url-status=dead}}</ref><ref name="iht2007">{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2007/06/18/arts/rmon2copenhagen.php|title=Copenhagen is Scandinavia's most desirable city|publisher=International Herald Tribune|accessdate=2009-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625203053/http://www.iht.com/articles/2007/06/18/arts/rmon2copenhagen.php|archivedate=2007-06-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/2008/07/21/cities-europe-lifestyle-forbeslife-cx_vr_0721europe.html|title=Europe's 10 Best Places To Live|publisher=Forbes|accessdate=2009-01-06}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಜಗದ [[ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ]] ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಳಬಂದರಿನಲ್ಲಿನ ನೀರು ಈಜು ಹೊಡೆಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಿಳಿಯಾಗಿದೆ, ಸುಮಾರು 36% ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಸೈಕಲ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿ ಸೈಕಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಓಡಾಡುವ ಒಟ್ಟು ದೂರ 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳು! ಮಿಲೆನಿಯಮ್ ನ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಾಗರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಲವಾದ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಬೂಮ್ ಟೌನ್ ಎಂದೇ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wissen.spiegel.de/wissen/image/show.html?did=57570816&aref=image037/2008/06/21/ROSPC200800400660071.PDF&thumb=false|title=Cool Boom Towns|publisher=Spiegel Special|accessdate=2009-01-06}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಭಾಗಶಃ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದ ಹೇರಳವಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು, ಪಾಕಪ್ರವೀಣರು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ.<ref>{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2007/06/18/arts/rmon2copenhagen.php|title=Copenhagen is Scandinavia's most desirable city|publisher=International Harald Tribune|accessdate=2009-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625203053/http://www.iht.com/articles/2007/06/18/arts/rmon2copenhagen.php|archivedate=2007-06-25}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ]] ವರ್ಣರಂಜಿತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಈಗ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಕರ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಅರಮನೆಗಳು, ತಾಮ್ರದ ಛಾವಣಿಗಳ್ಳು ಪಟ್ಟಣದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಶಿಲಾಚ್ಛಾದಿತ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗ|ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದಿಂದಲೂ]] ಹ್ಯಾವ್ನ್(ಸಮುದ್ರತೀರ) ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ]] ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ [[ಗ್ರಾಮ|ಗ್ರಾಮವೊಂದು]] ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಾಚ್ಯಸಂಶೋಧನೆಗಳು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಒಂದು ಚರ್ಚ್, ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ವಸಾಹತುಗಳು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿದಂತಿದ್ದವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.videnskab.dk/content/dk/kultur/kobenhavn_var_en_storby_lange_for_absalon/arkaologer_graver_ny_teori_om_kobenhavn_op_af_mulden |title=Arkæologer graver ny teori om København op af mulden (ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಶೋಧಕರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ), Videnskab.dk, 5 ನವೆಂಬರ್ 2008 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701212303/http://www.videnskab.dk/content/dk/kultur/kobenhavn_var_en_storby_lange_for_absalon/arkaologer_graver_ny_teori_om_kobenhavn_op_af_mulden |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು ಈ ಪಟ್ಟಣವು ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದೆಂದೂ, ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಸ್ವೀಯ್ನ್ I ಫೋರ್ಕ್ ಬೇರ್ಡ್]] ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[12ನೆಯ ಶತಮಾನ|12ನೆಯ ಶತಮಾನದ]] ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, [[ಬಿಷಪ್]][[ಅಬ್ಸಾಲನ್]] ರ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಇದು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಹೊಂದತೊಡಗಿತು; ಅವರು 1167ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೊಂದು ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಆ ವರ್ಷವನ್ನೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದಂತಹ ವರ್ಷವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ [[ಬಂದರು]],ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಗುವವರೆಗೂ, ಪಟ್ಟಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ಮೂಲತಃ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದು ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲ ಹೆಸರಾದ, ಸಮಕಾಲೀನ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉಗಮವಾದ, ''ಕೋಪ್ ಮನ್ನಾಹಾಫ್ನ್ (Køpmannæhafn)'' ನ ಅರ್ಥ ''ವರ್ತಕರ ತೀರ'' ಅಥವಾ ''ಕೊಳ್ಳುವವರ ರೇವು'' ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು [[ಲೋ ಜರ್ಮನ್]] ಹೆಸರಾದ ''ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್'' ನಿಂದ ಪಡೆದಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಹಾಫ್ನಿಯಂ]] ಎಂಬ ಖನಿಜವೂ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದರ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಹೆಸರು ''ಹಾಫ್ನಿಯಾ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1943/hevesy-bio.html ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಜಾರ್ಜ್ ಡಿ ಹೆವೆಸಿ]</ref> [[ಜರ್ಮನ್ ರು]] ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ [[ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್]] ನವರು ಪದೇ ಪದೇ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು. 1254ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಿಷಪ್ [[ಜೇಕಬ್ ಎರ್ಲಾಂಡರ್ಸನ್]] ರ ಕೈಕೆಳಗಿನ ನಗರವೆಂದು ಸನದು ಹೊರಟಿತು. 1658-59ರಲ್ಲಿ ಅದು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ X]] ರ ನೇತೃತ್ವದ [[ಸ್ವೀಡ್ಸ್]] ಸೇನೆಯು ನಡೆಸಿದ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ [[ಧಾಳಿ|ಧಾಳಿಯನ್ನು]] ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 1801ರಂದು [[ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಸರ್ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕರ್]] ರ ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಸೇನೆಯು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಿಂದ ಕೊಂಚ ದೂರ ಲಂಗರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] [[ಪಡೆ|ಪಡೆಯನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿತು. ವೈಸ್-ಅಡ್ಮಿರಲ್ [[ಹೊರೇಷಿಯೋ ನೆಲ್ಸನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಧಾಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="AgeofSail">{{cite web |url=http://ageofsail.wordpress.com/2009/04/02/battle-of-copenhagen-april-2-1801-prelude/ |title=Battle of Copenhagen, April 2, 1801. Prelude « Age Of Sail |publisher=ageofsail.wordpress.com |accessdate=2010-01-12 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa13 |title=History of THE NAPOLEONIC WARS |publisher=www.historyworld.net |accessdate=2010-01-12 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historyofwar.org/Maps/maps_copenhagen3.html |title=Napoleonic War: Battle of Copenhagen 1801 |publisher=www.historyofwar.org |accessdate=2010-01-12 }}</ref> ಅವರು ಪಾರ್ಕರ್ ರ ಹಿಂಜರೆಯೆಂದು ನೀಡಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಕದನವಿರಾಮವು ಘೋಷಣೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಹಲವಾರು ಡ್ಯಾನಿಷ್-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದುದು ಈಗ ಪ್ರತೀತಿ.<ref name="AgeofSail" /><ref name="HistoryWorld">{{cite web |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?gtrack=pthc&ParagraphID=mfa |title=History of NAPOLEON BONAPARTE |publisher=www.historyworld.net |accessdate=2010-01-12 }}</ref><ref>[[ಡ್ಯೂಡ್ಲಿ ಪೋಪ್]], ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ್: ನೆಲ್ಸನ್ ಎಟ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್'' (1972)</ref> ನೆಲ್ಸನ್ ಹೋರಾಡಿದ ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾದ ಯುದ್ಧವೆಂದರೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಯುದ್ಧವೆಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; [[ಟ್ರಫಾಲ್ಗರ್]] ನ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇದು ಮಿಗಿಲಾದುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="AgeofSail" /><ref name="HistoryWorld" /><ref name="TimesOnline" /><ref>[http://britishbattles.com/waterloo/battle-copenhagen.htm ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್]</ref><ref>ಟಾಮ್ ಪೊಕಾಕ್, ''ಹೊರಾಷಿಯೋ ನೆಲ್ಸನ್'', ಪಿಮ್ಲಿಕೋ (1987), ಪುಟ 229</ref> [[ಲಾರ್ಡ್ ನೆಲ್ಸನ್]] ಪಾರ್ಕರ್ ರು [[ಕದನವಿರಾಮ|ಕದನವಿರಾಮವನ್ನು]] ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲಿಚ್ಛಿಸದೆ ಅವರು "ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಜರುಗಿತು.<ref name="TimesOnline">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article2372230.ece |title=Copenhagen's second battle remembered - 200 years on - Times Online |publisher=timesonline.co.uk |accessdate=2010-01-13 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529104641/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article2372230.ece |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Hafenstrasse, Copenhagen, Denmark.jpg|thumb|ಹ್ಯಾವ್ನೆಗೇಡ್, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್, [47]]] [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧವು]](ಆಥವಾ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ)(ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1807) [[ಬ್ರಿಟಿಷ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೇಲೆ [[ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯುದ್ಧ|ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು]], [[ಡ್ಯಾನೋ-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಡೆ|ಡ್ಯಾನೋ-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಡೆಗೆ]] ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="HistoryWorld" /><ref name="TimesOnline" /><ref name="TWCentre">{{cite web |url=http://www.twcenter.net/forums/showthread.php?t=120350 |title=[History] The "Battle" of Copenhagen - 1807 - Total War Center Forums |publisher=www.twcenter.net |accessdate=2010-01-12 }}</ref><ref name="smith">ಸ್ಮಿತ್, ಡಿ. ''ದ ಗ್ರೀನ್ ಹಿಲ್ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ವಾರ್ಸ್ ಡಾಟಾ ಬುಕ್''. ಗ್ರೀನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್, 1998, ಪುಟ ೨೦೪</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರು 30,000 ಜನರ ಪಡೆ ತಂದು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು.<ref name="HistoryWorld"/> ಧಾಳಿಯು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ೨೦೦೦ ನಾಗರಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಬಹುಪಾಲು ನಾಶವಾಯಿತು.<ref name="HistoryWorld"/><ref name="TWCentre" /> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ತನ್ನ [[ಹಳೆಯ ರಕ್ಷಣಾ-ರೀತಿ|ಹಳೆಯ ರಕ್ಷಣಾ-ರೀತಿಯನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು, ಆ ಆಕ್ರಮಣ ತಂತ್ರಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಳಿಯಿದ್ದ [[ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಸಬಹುದಾದ]] ಬಂದೂಕುಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ ಕಾರಣ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಹಳವೇ ವಿನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="TWCentre" /><ref>ವೆಂಡಿ ಹೈಂಡ್, ''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾನಿಂಗ್'' (ಪರ್ನೆಲ್ ಬುಕ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸಸ್, 1973), ಪುಟ 168.</ref> ಪಶ್ಚಿಮದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ರಕ್ಷಣಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾಗೋಡೆಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು [[ದ ಲೇಕ್ಸ್]]{{lang-da|Søerne}} ಪ್ರದೇಶದ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯವು 1950ರವರೆಗೂ ಜರುಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="TWCentre" /> ಈ ವಿಧವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ ಕಾರ್ಯವು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ಗೋಡೆಗಳು/ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ|ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ]] ಅಭಾವ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸ್ಥಳವಿಸ್ತರಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕೇಂದ್ರ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ 125,000 ಜನರಿದ್ದು, 1970ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು(140,000); ಇಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 25,000. 1901ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು, ೪೦,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಅನ್ನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಳಗಿನ ಒಂದು [[ಆವೃತಪ್ರದೇಶ(ಎಂಕ್ಲೇವ್)|ಆವೃತಪ್ರದೇಶ(ಎಂಕ್ಲೇವ್)ವನ್ನಾಗಿ]] ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆಯೇ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನೂ ಸಹ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೯, 1940ರಿಂದ ಮೇ ೪, 1945ರವರೆಗೂ, [[ಜರ್ಮನಿಯ ಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು]]. 1943ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಪಡೆಗಳೊಡನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರವು ಮುರಿದುಬಿದ್ದಾಗ, ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನ್ನರು ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಲವಾರು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ನಗರವು ಬಹಳವೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಐದು-ಬೆರಳಿನ-ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟ್ರೈನ್]] ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯಗಳಿಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. 2000ದ ಬೇಸಿಗೆಯಿಂದ ಈಚೆಗೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸುಂಕದ ಸೇತುವೆ/ಸುರಂಗ([[ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ]]) ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನ ನಗರವಾದ [[ಮಾಲ್ಮೋ|ಮಾಲ್ಮೋಗಳಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಖ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಮಾಜೆರ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪುರಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. == ಭೂಗೋಳ == === ಸ್ಥಳ === [[ಚಿತ್ರ:Copenhagen City Hall.jpg|thumb|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Kongens Nytorv, Copenhagen, Denmark.jpg|thumb|ಕಾಂಜೆನ್ಸ್ ನೈಟೋರ್ವ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್ (Sjælland)|ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್ ''(Sjælland)'']] [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪದ]] ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭೂಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಕೆಲವಂಶವು [[ಅಮಾಜೆರ್]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಕ ಅಂಶಗಳು ಈ ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳ ಮಧ್ಯದ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿರುವಂತಹುದಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ|ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರಿಸುವ [[ಓರ್ಸಂಡ್]] ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಯಿದೆ. [[ಸ್ವೀಡಿಷ್]] ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಆ ಪಕ್ಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ [[ಮಾಲ್ಮೋ]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರೋನಾ]] ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಓರ್ಸಂಡ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್, ಲೊಲ್ಲಾಂಡ್-ಫಾಲ್ಸ್ ಟರ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ ಹೋಮ್ ಹಾಗೂ [[ಸ್ವೀಡನ್]] ನ [[ಸ್ಕಾನಿಯಾ]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆ === [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಯು]] ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ನಿಜಮಧ್ಯನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ನಗರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೇ ಆದ ಇದು ಪುರಸಭಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರಲು ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಅದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದೆಂಬುದು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಆವೃತಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. 2006-08ರ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ೧೦ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಡ್ಯಾನಿಷ್: ಬೈಡೆಲೆ).<ref>{{cite web|url=http://www.kk.dk/FaktaOmKommunen/KoebenhavnITalOgOrd/StatistikOmKoebenhavnOgKoebenhavnere/Kort/KoebenhavnsBydele.aspx|title=Københavns bydele|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-05-03|archive-date=2009-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510021139/http://www.kk.dk/FaktaOmKommunen/KoebenhavnITalOgOrd/StatistikOmKoebenhavnOgKoebenhavnere/Kort/KoebenhavnsBydele.aspx|url-status=dead}}</ref> {| |- !'''ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು''' !'''ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು''' |- style="vertical-align:top" | * [[ಇಂಡ್ರೆ ಬೈ]] * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾವ್ನ್]] * [[Øಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೊ]] * [[ವೆಸ್ಟೆಬ್ರೋ/ಕಾಂಜೆನ್ಸ್ ಎಂಘೇವ್]] * [[ವೆಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ]] * [[ಕಾಂಜೆನ್ಸ್ ಎಂಘೇವ್]] * [[ನೋರ್ರೆಬ್ರೋ]] * [[ವ್ಯಾಲ್ಬಿ]] * [[ವಾನ್ಲೋಸ್]] * [[ಬ್ರಾನ್ ಶಾಜ್-ಹುಸುಮ್]] * [[ಬಿಸ್ಪೆಬ್ ಜೆರ್ಗ್]] * [[ಅಮಾಜೆರ್ ಓಸ್ಟ್]] * [[ಅಮಾಜೆರ್ ವೆಸ್ಟ್]] * [[ಸಂಡ್ಬೈವೆಸ್ಟರ್]] * [[ವೆಸ್ಟಾಮೇಜರ್]] | * [[ಸ್ಲಾಟ್ ಶಾಲ್ಮೆನ್]] * [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ಟಾಡೆನ್]] * [[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಬ್ರಿಗ್ಗೆ]] * [[ಹೋಲ್ಮೆನ್]] * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಯಾ]](ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಟ್ಟಣ) * [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] * [[ಸ್ಲೂಸೆಹೋಲ್ಮೆನ್]] * [[ಅಮಾಜೆರ್ಬ್ರೋ]] * [[ಓರೆಸ್ಟಾಡ್]] * [[ನಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾವ್ನೆನ್]] * [[ಬೆಲ್ಲಾಹೋಜ್]] * [[ಬ್ರಾನ್ಸ್ ಹೋಜ್]] * [[ರೈಪಾರ್ಕೆನ್]] * [[ವೈಗರ್ಸ್ಲೆವ್]] |} ಓಸ್ಟೆಬ್ರೋ, ನೋರ್ರೆಬ್ರೋ, ವೆಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ, ಮತ್ತು ಅಮಾಜರ್ಬ್ರೋಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಂಟಿರುವ ಬಾಲವಾದ ''-ಬ್ರೋ'' ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪದವಾದ, ''ಸೇತುವೆ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುವ 'ಬ್ರೋ'ದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಗೊಂದಲಪಡಬಾರದು. ಈ ಪದವು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪದವಾದ ''ಬ್ರೋಲಾಗ್ಟ್'' ಎಂಬ, ''ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟ'' ಎಂದು ಅರ್ಥ ಬರುವ, ಪದದ ಚಿಕ್ಕ ರೂಪ ಅಥವಾ [[ಹ್ರಸ್ವರೂಪ|ಹ್ರಸ್ವರೂಪವೆಂದು]] ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ; ನಗರದ ಆಂದಿನ ಮಹಾದ್ವಾರದವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಹಾಸುಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಳಸಿದ ಪದವಿದು. === ವಿಶಾಲ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ [[ಪೌರದೇಶಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ|ಪೌರದೇಶಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಪುರಸಭೆಗಳಿವೆ. [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಯ]] ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭೆಯು [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭೆ|ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು]] ಇಡು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರದೇಶ|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದಂತಹವಾಗಿದ್ದು, [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ]] ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹವಾಗಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]], [[ಜೆಂಟಾಫ್ಟೆಲ್]] ಮತ್ತು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಿಶ್ಚಯಿಸುವಿಕೆಯು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. 2007ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಸಭಾ ನೂತನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ [[ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ|ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ''ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್'' ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಡ್ಯಾನಿಷ್:ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಡೆಲೆ)... ಜಮೀನೆಂದರೆ ಮೂಲತಃ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರದ ಭೂಮಿಯು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಪುರಸಭೆಗಳು, [[ಡ್ರಾಗಾರ್]], ಪ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಟಾರ್ನ್ಬಿ|ಟಾರ್ನ್ಬಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು]], 2009ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 667,228 ಇದ್ದಿತು.<ref name="StatDen Pop 080101">[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಟೇಬಲ್ BEF1A07: ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ 1 ಜನವರಿ ಬೈ ರೀಜನ್, ಏಜ್, ಸೆಕ್ಸ್, ಮರೈಟಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್] ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ 2008-03-26.</ref><ref name="StatDen Lands">[https://web.archive.org/web/20060707225532/http://www.dst.dk/upload/landsdele.xls ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಡೆಫೆನೆಷನ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಸ್ ಆಫ್ 2007-01-01 '''ಎಕ್ಸೆಲ್-ಫೈಲ್, ಇನ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್'''] ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ 2008-03-26.</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಯಾವುದೇ [[ಕೌಂಟಿ|ಕೌಂಟಿಗೆ]] ಸೇರದ ಮೂರು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡಾಗಿದ್ದವು. ಜನವರಿ 1, 2007ರಂದು ಈ ಪುರಸಭೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಂಟಿ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ]] ಅಂಗವಾದವು. ==== ಬೆರಳು ಯೋಜನೆ ==== ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಹೊರವಲಯಗಳು [[ಬೆರಳು ಯೋಜನೆ]]{{lang-da|Fingerplanen}}ಯ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ; 1947ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹೊರವಲಯಗಳನ್ನು ಐದು ಬೆರಳುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.denmark.dk/en/menu/About-Denmark/Society/Economy-Production/Infrastructure/TheFingerPlan/ |title=ದ ಫಿಂಗರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್, Denmark.dk |access-date=2010-08-06 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312102640/http://denmark.dk/en/menu/about-denmark/society/economy-production/infrastructure/thefingerplan |url-status=dead }}</ref> [[S-ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು]] ಬೆರಳು ನಕ್ಷೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿರಿನ ಹರಹುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು [[ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಖಂಡದ ರೀತಿಯ ಹವಾಗುಣ|ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಖಂಡದ ರೀತಿಯ ಹವಾಗುಣದ]] ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ [[ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್]]: [[ಸಮುದ್ರರೀತ್ಯಾ]] ''Dfb'', ''Cfb'' ಪ್ರಭಾವಗಳು. ನಗರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕಳಪೆ-ಒತ್ತಡದ ವಿಧಿಯ ಪಥದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವಂತಹ ಹವಾಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕೂ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಈ ನಗರವಿರುವ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ 5 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ಸುಮಾರು 55 ಡಿಗ್ರಿ ಉತ್ತರ) ಈ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ [[ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್]] ಅಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಸರ್ಗಸ್ಸೋ ಕಡೆಯಿಂದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಿಳಿಯುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಓಷ್ಯಾನಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಅನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲೋತ್ಪಾತವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಸುಮಾರಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ನ ಕೊನೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ನ ಮೊದಲ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಮಂಜು ಬೀಳಿತ್ತಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಹಿಮಾವೃತತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಮಂಜಿನಷ್ಟೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಮಂಜುಗಟ್ಟುವ ತಾಪಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣವು ಯಾವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದಿಳಿತವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಸ್ಥಿರವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವಿದ್ದಾಗ, ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಒದಗಿಬರುವ ಒತ್ತಡದಿಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಗಳತ್ತ ಸುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗಿನ ತಾಪಮಾನವು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರ ಒತ್ತಡದ ಉದ್ಭವವಾದರೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಈಶಾನ್ಯದಿಲ್ಲಿರುವ ರಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಲ್ಲುಂಟಾದರೆ, ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬೀಸುವ ಮಂದಮಾರುತಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರದ ಅಥವಾ ಈಶಾನ್ಯದ ಧೃವದಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯೂ ಸೇರಿ, ತಾಪಮಾನವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.(-5ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು -12ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ) ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡವು, ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುವಂತೆ, ಈಶಾನ್ಯದ ರಷ್ಯಾದ ಮಾರುತದಿಂದ ಶೈತ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ಅದು "ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಹಿಮಗಟ್ಟಬಹುದು"{{Citation needed|date=October 2009}}. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳೇ ಬೇಕಾದವು. ವಸಂತಋತುವು ಯೋರೋಪ್ ಖಂಡದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವಂತಿದ್ದು, ಸುತ್ತಣ ಶೀತಲ ಜಲದ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಒಂದು ವಾರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರ ಹವೆ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿರುವುದೇ, ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಜನದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುತದ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಶೀತಲಮಾರುತವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿಯವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು(ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು) ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಬೇಸಿಗೆಯು, ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಂತೆಯೇ, ವಾಯುವ್ಯದ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ಉನ್ನತ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಒತ್ತಡದ ರೀತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸುಪನ್ನು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅವಧಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=December 2009}} {{Infobox Weather |metric_first=Yes <!--Entering Yes will display metric first. Leave blank for imperial--> |single_line=Yes <!--Entering Yes will display metric and imperial units on same line.--> |location = Copenhagen |Jan_Hi_°C =2 |Jan_REC_Hi_°C = <!--REC temps are optional; use sparely--> |Feb_Hi_°C =2 |Feb_REC_Hi_°C = |Mar_Hi_°C =5 |Mar_REC_Hi_°C = |Apr_Hi_°C =10 |Apr_REC_Hi_°C = |May_Hi_°C =15 |May_REC_Hi_°C = |Jun_Hi_°C =19 |Jun_REC_Hi_°C = |Jul_Hi_°C =20 |Jul_REC_Hi_°C = |Aug_Hi_°C =20 |Aug_REC_Hi_°C = |Sep_Hi_°C =17 |Sep_REC_Hi_°C = |Oct_Hi_°C =12 |Oct_REC_Hi_°C = |Nov_Hi_°C =7 |Nov_REC_Hi_°C = |Dec_Hi_°C =4 |Dec_REC_Hi_°C = |Year_Hi_°C = 11.1 |Year_REC_Hi_°C = |Jan_Lo_°C = -2 |Jan_REC_Lo_°C = |Feb_Lo_°C =-2 |Feb_REC_Lo_°C = |Mar_Lo_°C =-1 |Mar_REC_Lo_°C = |Apr_Lo_°C =2 |Apr_REC_Lo_°C = |May_Lo_°C =7 |May_REC_Lo_°C = |Jun_Lo_°C =11 |Jun_REC_Lo_°C = |Jul_Lo_°C =13 |Jul_REC_Lo_°C = |Aug_Lo_°C =13 |Aug_REC_Lo_°C = |Sep_Lo_°C =10 |Sep_REC_Lo_°C = |Oct_Lo_°C =7 |Oct_REC_Lo_°C = |Nov_Lo_°C =3 |Nov_REC_Lo_°C = |Dec_Lo_°C =-1 |Dec_REC_Lo_°C = |Year_Lo_°C =5 |Year_REC_Lo_°C = <!--**** use mm or cm but not both! ****--> |Jan_Precip_mm =36 |Feb_Precip_mm =24 |Mar_Precip_mm =34 |Apr_Precip_mm =35 |May_Precip_mm =40 |Jun_Precip_mm =45 |Jul_Precip_mm =57 |Aug_Precip_mm =55 |Sep_Precip_mm =53 |Oct_Precip_mm =47 |Nov_Precip_mm =52 |Dec_Precip_mm =47 |Year_Precip_mm = 525 |source =World Weather Information Service<ref name=eather1>{{cite web | url =http://www.worldweather.org/173/c00190.htm | title =Weather Information for Copenhagen | dateformat =mdy | accessdate = 30 November 2009 | publisher =World Weather Information Service | language = }}</ref> |accessdate = 2009-11-30 }} '''ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ''' ವು +8.1 == ನಗರದ ಚಿತ್ರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Gefion fountain, Copenhagen.jpg|thumb|ಜೆಫಿಯಾನ್ ಕಾರಂಜಿ]] ಶತಮಾಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರುವುದರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನಗರದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಅದ ಕಾಲಾವಧಿಯಿದ್ದು, ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಂದ್ರವಾದ ನಗರವಾಗಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಹೇರಳವಾದ ಜಲಸಂಪತ್ತು, ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಸ್ತೃತವಾದ [[ಬೈಸಿಕಲ್ ಪಥಗಳು]]. === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Marble Church front.jpg|thumb|left|ದ ಮಾರ್ಬಲ್ ಚರ್ಚ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ನಗರದ ಒಳಭಾಗ|ನಗರದ ಒಳಭಾಗದ]] ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಮಿಡೆಲಾಡರ್ಬಿಯೆನ್"([[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ]] ನಗರ)ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಿಲ್ಲೆ [[ಪ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾಡೆನ್]] ಎಂಬ [[ಪ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ V]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆ. ಅಲ್ಲಿ [[ಅಮಾಲಿಯೆನ್ ಬೋರ್ಗ್]] ಎಂಬ ಅರಮನೆಯು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಮಾರ್ಬಲ್ ಚರ್ಚ್]] ನ ಗೋಪುರ ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸುಂದರವಾದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಂಗಲೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ [[ಸ್ಲಾಟ್ ಶೋಲ್ಮೆನ್]] ಎಂಬ ದ್ವೀಪವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಬೋರ್ಗ್ ಅರಮನೆ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾವ್ನ್]] ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತಹ ಏಕರೀತಿಯ ನಿವಾಸಗಳ ವಸಾಹತುಗಳ ಸಾಲುಗಳಿವೆ(ವೆಸ್ಟರ್ಬ್ರೋ, ಒಳ ನೋರ್ರೆಬ್ರೋ, ಒಳ ಆಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ) ನಗರವು ಮೊದಲಿನ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಗಳ ಹೊಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಗೋಪುರಗಳ ನಗರ"ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮಟ್ಟವಾದ ಗಗನರೇಖೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಈ ಏಕತಾನತೆಗೆ ಕೇವಲ ಚರ್ಚ್ ಗಳ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳ ಗೋಪುರಗಳು ಮಾತ್ರ ಭಂಗ ತರುತ್ತವೆ. ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಸೇವಿಯರ್]] ನ, ಗೊಫುರದ ತುತ್ತತುದಿಯವರೆಗೂ ಆಗಂತುಕರು ಹತ್ತಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಹೊರಗಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಬಾರೋಕ್]] ಗೋಪುರ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗೋಪುರಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಬೋರ್ಗ್ ಅರಮನೆ]], [[ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]], ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಜ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದ್ದು ಈಗ [[ಆಧುನಿಕ ಕಲೆ|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಗೆ]] ತಾಣವಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಗೋಪುರಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ರೋಸೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಕೋಟೆ|ರೋಸೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಕೋಟೆಯ]] [[ರೆನಯ್ ಸಾನ್ಸ್]] ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV ನ ಹಳೆಯ ಸ್ಪಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ಕಟ್ಟಡದ "ಡ್ರಾಗನ್ ಗೋಪುರಗಳು", ಈ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕಿ ಡ್ರಾಗನ್ ಗಳ ಬಾಲಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ರೀತಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್<ref name="baumeister1">{{cite web|url=http://www.baumeister.de/|title=B1 Kopenhagen entdecken|publisher=Baumeister - Zeitschrift für Architektur|accessdate=2009-01-23}}</ref> ನ ಆಧುನಿಕ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಚಂಡ ಉಬ್ಬರವೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ, ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ/ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಿಲೆನಿಯಮ್ ಬದಲಾದಂತೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾರಾಮೌಲ್ಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಳಪಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತುತ್ತಿವೆ. ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಯಶ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಕಟ್ಟಡಗಳು [[RIBA ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|RIBA ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ನಾಲ್ಕು ಸತತ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿವೆ.(2005<ref>{{cite web|url=http://www.e-architect.co.uk/awards/riba_awards_2005.htm|title=RIBA European Awards 2005|publisher=RIBA|accessdate=2009-01-05|archive-date=2009-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090914061920/http://e-architect.co.uk/awards/riba_awards_2005.htm|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ "ಸಾಂಪೆನ್ಷನ್",2006<ref>{{cite web|url=http://www.architecture.com/Awards/RIBAEuropeanAwards/2006/Kilen/KilenDenmark.aspx|title=RIBA European Awards 2006|publisher=RIBA|accessdate=2009-01-05|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626153951/http://www.architecture.com/Awards/RIBAEuropeanAwards/2006/Kilen/KilenDenmark.aspx|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ "ಕಿಲೆನ್", 2007<ref>{{cite web|url=http://www.amblondon.um.dk/en/menu/TheEmbassy/News/RIBAAwardsToDanishArchitects.htm|title=RIBA European Awards 2007|publisher=RIBA|accessdate=2009-01-05}}</ref> ರಲ್ಲಿ "ಟಿಯೆಟ್ ಜೆನ್ಕೋಲ್ಲೆಜಿಯೆಟ್" ಮತ್ತು 2008<ref>{{cite web|url=http://www.architecture.com/Awards/RIBAEuropeanAwards/2008/RoyalPlayhouse.aspx|title=RIBA European Awards 2009|publisher=RIBA|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011165739/http://www.architecture.com/Awards/RIBAEuropeanAwards/2008/RoyalPlayhouse.aspx|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ ದ [[ರಾಯಲ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]]) ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2008ರ [[ಜಾಗತಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೋತ್ಸ|ಜಾಗತಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]] [[ಬ್ಜಾರ್ಕೇ ಇಂಗೆಲ್ಸ್ ತಂಡ|ಬ್ಜಾರ್ಕೇ ಇಂಗೆಲ್ಸ್ ತಂಡವು]] 2008ರ ಜಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿವಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಓರ್ಸ್ಟಾಡ್ ನ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.worldarchitecturefestival.com/news-detail.cfm?newsId=33|title=World's Best Residential Building 2008|publisher=World Architecture Festival|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225005136/http://www.worldarchitecturefestival.com/news-detail.cfm?newsId=33|url-status=dead}}</ref> 2006<ref>{{cite web|url=http://www.forumaid.com/default.asp?sid=1207|title=Controversial residential housing complex year’s best building|publisher=Forum AID|accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು 2008ರ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಫೋರಮ್ AID ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ದೊರೆತವು.<ref>{{cite web|url=http://www.designboom.com/weblog/read.php?CATEGORY_PK=&TOPIC_PK=2388|title=Ørestad Gymnasium Best Building in Scandinavia 2008|publisher=designboom|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007023850/http://www.designboom.com/weblog/read.php?CATEGORY_PK=&TOPIC_PK=2388|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮಾನೋಕಲ್]] ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ''2008<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/copenhagen-probably-the-best-city-in-the-world-842782.html|title=World's best design city 2008|publisher=The Independent|accessdate=2009-01-05}}</ref> ರ ಜಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿನ್ಯಾಸನಗರ'' ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. [[ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ]] ಅಪರಿಮಿತ ಹಠಾರ್ ಬೇಡಿಕೆಯು ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಮಮಟ್ಟದ ಆಗಸರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ರಾಜಕೀಯದ ಬಹವಂಶ ಜನರು ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಗಗನಚುಂಬಿರಹಿತವಾಗಿಯೇ ಇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆಗಲೇ ಕಂಡಿವೆ. ಈಗಿನವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಸವನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದು [[ಓರ್ಸ್ಟಾಡ್]] ಪ್ರದೇಶ. [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ]] ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾ ಕಂಡ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲೊಂದು ತಲೆಯೆತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಚೇರಿಗಳು, ನಿವಾಸಗಳು, ಒಂದು IT ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾದ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು ಈಗ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ(ಅಲ್ಟಿಮೋ 2008). [[ಚಿತ್ರ:Skuespilhuset København.jpg|thumb|right|300px|ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಕ್ರೀಡಾಗೃಹ, ಲಂಡ್ ಗಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾನ್ ಬರ್ಗ್ ರಿಂದ.]] ನಗರವು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಯೋಜನೆಯು [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಬ್ರೂಯರೀಸ್]] ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನೂತನ [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು]] ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದೆ;ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರೂಯರಿಯು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಷಿಯಾ|ಫ್ರೆಡೆರಿಷಿಯಾಗೆ]] ವಲಸೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 9 ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಡನೆ ಮೇಳೈಸಿ ಸಾಂದ್ರವಾದ, ವ್ಯೂಹದಂತಹ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, [[ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಾಳಿಕೆ|ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು]] ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ [[ನಗರ ಜೀವನ|ನಗರ ಜೀವನವನ್ನು]] ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ [[ನಾರ್ಧಾವ್ನ್]]. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IVರವರು]] [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾವ್ನ್]] ಅನ್ನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ [[ಕೃತಕ ದ್ವೀಪ|ಕೃತಕ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಮೇಲೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಈಗ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿದ್ದು [[ಹ್ಯಾವನ್ ಹೋಲ್ಮೆನ್]] ನಿರ್ಮಿತವಾದುದಲ್ಲದೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಬಂದರಿ|ದಕ್ಷಿಣ ಬಂದರಿನ]] [[ಸ್ಲೂಸೆಹೋಲ್ಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಕಾಲುವೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಲುವೆ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ]] ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಯಾ]] ಎಂಬ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಜಿಲ್ಲೆಯಿ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಮಾರ್ಗವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ "ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಲ್ಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ"ಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. === ಉದ್ಯಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Botanisk-Have-Kbh-190807.jpg|thumb|left|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನ]] ಬಹಳಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಂದು ಹಸಿರು ನಗರ. [[ರೋಸೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಸಲ್]] ನ [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದೂ, ಅತ್ಯಂತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಂತಹುದೂ ಆದ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ.<ref name="www1">{{cite web|url=http://www.ses.dk/392755f0|title=King's Garden|publisher=Slots- og Ejeondomsstyrelsen|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080329224035/http://www.ses.dk/392755f0|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಭೂರಮ್ಯತಾಕ್ರಿಯೆ(ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪಿಂಗ್)ಯನ್ನು 1606ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV]] ರು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು<ref>{{cite web|url=http://www.aok.dk/byen-rundt/kongens-have|title=Kongens Have|publisher=AOK|accessdate=2009-01-05}}</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ ನಿರತರು, ಮೋಜಿಗಾಗೆ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಚೆಂಡಾಟ ಆಡುವವರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ತೋಟ|ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ತೋಟವೂ]] ಆಗಿದ್ದು, ಶಿಲ್ಪಗಳ ಖಾಯಂ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ತಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="www1" /> ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ [[ಬೊಟಾನಿಕಲ್ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ) ಉದ್ಯಾನ|ಬೊಟಾನಿಕಲ್ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ) ಉದ್ಯಾನವಿದ್ದು]], ಅದರಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್ ಎಂಬ, [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಸ್ಥಾಪಕ [[ಜೆ.ಸಿ,ಜ್ಯಾಕಬ್ಸನ್]] ನೀಡಿದಂತಹ ಬೃಹತ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಎಲ್ಲರ ವಿಶೇಷವಾದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.carlsbergdanmark.dk/omos/Historie/IJacobsensfodspor/Kobenhavn/Pages/BotaniskHave.aspx|title=Botanisk Have|publisher=Carlsberg|accessdate=2009-01-05|archive-date=2016-05-18|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160518045222/http://www.carlsbergdanmark.dk/omos/Historie/IJacobsensfodspor/Kobenhavn/Pages/BotaniskHave.aspx|url-status=dead}}</ref> 58 [[ಹೆಕ್ಟೇರ್]] ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ [[ಫಾಲ್ಲೆಡ್ ಪಾರ್ಕೆನ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನ.<ref>{{cite web|url=http://www.aok.dk/byen-rundt/faelledparken|title=Fælledparken|publisher=AOK|accessdate=2009-01-05|archive-date=2011-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110118024314/http://www.aok.dk/byen-rundt/faelledparken|url-status=dead}}</ref> ಇದು [[ಕ್ರೀಡೆ|ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೂ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಪೇರಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಒಪೇರಾ ಕಚೇರಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಹೊರಾಂಗಣ ಕಚೇರಿಗಳು, [[ಕಾರ್ನಿವಾಲ್(ಜಾತ್ರೆ)]], [[ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನಾಚರಣೆ|ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನಾಚರಣೆಯ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು [[ಪುರಾತನ ಕಾರ್]] ಗಳಿಗೆಂದೇ ನಡೆಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೀ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೀಗಳಿಗೆ]] ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೆಟ್]] ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಹಸಿರು ಜಾಗ|ಹಸಿರು ಜಾಗವು]] ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದ ಚಳುವಳಿಯ ಕಾಲದ [[ಕೋಟೆ|ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು]] ಈಗ ಅದು ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಉದ್ಯಾನವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಉದ್ಯಾನ]] ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು ಇದು 32 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ [[ಚಮತ್ಕಾರಭರಿತ]] [[ಭೂರಮ್ಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯಾನ|ಭೂರಮ್ಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ]]. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಾಧುವಾದ [[ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಹೆರಾನ್]] ಗಳ ಹಿಂಡು ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ನೀರುಕೋಳಿ|ನೀರುಕೋಳಿಗಳು]] ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೃಗಾಲಯ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೃಗಾಲಯದ]] ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ನಾರ್ಮನ್ ಫೋಸ್ಟರ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಆನೆಗಳ ಮನೆ(ಕರೋಟಿ) ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು [[ಸ್ಮಶಾನಗಳು]], ಕೇವಲ ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಓದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಂತೆ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://ibyen.dk/article241086.ece|title=København får mere liv på kirkegårdene|publisher=Politiken|accessdate=2009-01-05}}</ref> [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಹೂತಿರುವಂತಹ [[ಅಸ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಸಿಮೆಟ್ರಿ|ಅಸ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಸಿಮೆಟ್ರಿಯು]] [[ಇನ್ನರ್ ನೋರ್ರೆಬ್ರೋ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಸಿರು ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇನೂ ಖ್ಯಾತವಲ್ಲದ [[ವೆಸ್ಟ್ರೆ ಕಿರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್]] 54 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್<ref>{{cite web|url=http://ibyen.dk/guide/article327680.ece|title=Guide: Gå på opdagelse i de dødes haver|publisher=Politiken|accessdate=2009-01-05}}</ref> ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಉಪವನಗಳ ವ್ಯೂಹಗಳು, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳು, ತಿರುತಿರುಗಿ ಸಾಗುವ ಹಾದಿಗಳು, ಪೊದೆಗಳು, ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ [[ಗೋರಿ|ಗೋರಿಗಳು]], ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಹಾದಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಉದ್ಯಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿಯೇನೆಂದರೆ 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಕಲ ನಾಗರಿಕರೂ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ತೀರವನ್ನು 15 ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪುವಂತಾಗಬೇಕೆಂಬುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.br.kk.dk/Politik%20og%20Demokrati/IPolitiskFokus/Miljoemetropolen/EnGronOgBlaaStorby.aspx|title=En grøn og blå storby|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಿಯಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಲೂ ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುವುದೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dezeen.com/2008/10/05/suk-project-by-big-architects/|title=Superkilen by Bjarke Ingels Group|publisher=Dezeen|accessdate=2009-01-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.kk.dk/kvarterloeft/pegasus.nsf/url/nordvest|title="1001 Træ", Nordvest|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05|archive-date=2007-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429121036/http://www2.kk.dk/kvarterloeft/pegasus.nsf/url/nordvest|url-status=dead}}</ref> === ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 3 ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಿದ್ದು ನಗರದಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದಾದಂತಹ ಸುಮಾರು 8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಉಸುಕಿನ [[ತೀರ|ತೀರಗಳಿವೆ]]. ಇದು ಅಮಾಜೆರ್ [[ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, [[2005|2005ರಲ್ಲಿ]] ಆರಂಭವಾದ ಈ ತೀರವು 2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಕೃತಕ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 4.6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ತೀರ<ref>{{cite web|url=http://www.gomotion.dk/pe1.asp?p_id=335|title=Hot spot på Amager Strandpark|publisher=gomotion.dk|accessdate=2009-01-14}}</ref> ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಾಣವು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ 15 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೆಟ್ರೋ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಬಂದು ತಲುಪಬಹುದಾದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಲಮುಖಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ [[ಬಂದರು ಸ್ನಾನಗೃಹ|ಬಂದರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪೈಕಿ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಬಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು [[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಬ್ರೈಗ್ಗೆ]]<ref>[http://www.e-architect.co.uk/copenhagen/copenhagen_havnebad.htm ಬ್ರಿಗ್ಗೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತೀರಸ್ನಾನ], e-architect</ref> ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಮಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.architecture-page.com/go/people/profiles/bjarke-ingels-group|title=2007 IOC Honorable Mention|publisher=ap architecture-page|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229091942/http://www.architecture-page.com/go/people/profiles/bjarke-ingels-group|url-status=dead}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Gråbrødretorv København.jpg|thumb|right|ಗ್ರ್ಯಾಬ್ ರಾಡ್ರೆಟೋರ್ವ್, ಮಧ್ಯ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯಾವುವನ್ನು ಗಡಿಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಅವುಗಳ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗಿರುವ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ; ಎಂದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತಹ ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಇದರ ಕರಡಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ (1,153,615 (2008))ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮಾಪನ ವಿದಿಯಾದ ಎಡೆಬಿಡದೆ 200 ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂಬ ಮಾಪನದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಫಲಿತವಲ್ಲವೇಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಹೊರತಾದವು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ; [[ಬರ್ಕೆರಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಷಾಲ್ಮ್]] ನ ಹೊರವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇಡೀ [[ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈ|ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈನ]] ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಐಷಾಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೆವೆ|ಗ್ರೆವೆಗಳ]] ಹಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾನ್ ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಎಂದು ಎಂದೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆ]], [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು [[ರಾಸ್ಕ್ ಲೈಡ್]] ನ ಗ್ರಾಮಗಳ(ಕೌಂಟೀಗಳ) 20 ಪುರಸಭೆಗಳ ಪೈಕಿ 16 ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದು ವಿದಿತ, ಅದರಲ್ಲಿ 5 ಗ್ರಾಮಗಳು ಭಾಗಶಃ ಸೇರಿವೆ ಎಂಬುದೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ.<ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2007/NR415.pdf ಡಾನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್], ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಬೃಹತ್ ನಗರಗಳು 2007{{de icon}}</ref> ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ''ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಡೆಲೆ'' ಜಮೀನುಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ, ಅವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರದ ''ಕೋಬನ್ ಹ್ಯಾವ್ನ್ '' ಬೈ ಭೂಮಿಯು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್, [[ಡ್ರಾಗರ್]], [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಟಾರ್ನ್ ಬೈ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಿರುವಂತಹುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2009ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ 667,228 ಇದ್ದಿತು.<ref name="StatDen Pop 080101" /><ref name="StatDen Lands" /> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಭೂವಿವರಣೆಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹೊರವಲಯಗಳು (''ಕೋಬನ್ ಹ್ಯಾವ್ನ್ಸ್ ಒಮೆಗನ್'' ) [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಲಂಡ್]], [[ಬಲ್ಲೆರಪ್]],[[ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈ]], [[ಜೆಂಟೋಫ್ಟೆ]], [[ಗ್ಲಾಡ್ಸೇಕ್ಸ್]], [[ಗ್ಲಾಸ್ಟ್ರಪ್]], [[ಹೆರ್ಲೆವ್]], [[ಹ್ವಿಡೋವ್ರೆ]],[[ಹೋಜ್-ಟಾಸ್ಟ್ರಪ್]], [[ಐಶೋಜ್]], [[ಲೈಂಗ್ ಬೈ-ಟಾರ್ಬೇಕ್]], [[ರೋಡೋವ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಾಲೆನ್ಸ್ ಬೆಕ್]] ಗಳ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿರುವುದಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 508, 183ರಷ್ಟಿದೆ(ಜನವರಿ 1, 2009).<ref name="StatDen Pop 080101"/> ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡೂ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,171,709 ಆಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಕಿರಿದಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದೆ. ಜನವರಿ 1, 2009ರಿಂದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ೩೪ ಪುರಸಭೆಗಳ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪುರಸಭೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.875.179.<ref>Statistikbanken.dk ಜನಸಂಖ್ಯಾ table BEF1A07</ref> ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: 2,923&nbsp;km². (ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ - ಬಾರ್ನ್ ಹೋಮ್ + ಪೂರ್ವ ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್ + ಸ್ಟೀವನ್ಸ್).<ref>Orienteering fra Københavns Kommune. Statistisk Kontor.2003 nr. 25</ref> ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ 6.8% ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ 34% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ km² ಗೆ 667 ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ೧೬೬೦ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆಂದಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇಡೀ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು km² ಗೆ ಸುಮಾರು 90 ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 230ರಷ್ಟಿದೆ. 10% -ಐಸೋಲೀನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ(2002ರ ಮಾಹಿತಿ), ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ 10% ಜನರಾದರೂ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವರೆಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಬಹುಭಾಗವು ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 2.3 ಮಿಲಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bvl.aau.dk/dansk/fase1/plancher/pendler_hreg.jpg |title=Andel af befolkningen der pendler til den centrale del a HUR-området |access-date=2010-08-06 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040041/http://www.bvl.aau.dk/dansk/fase1/plancher/pendler_hreg.jpg |url-status=dead }}</ref> [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ|ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆಯನ್ನು]] 2000ದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿಡಲಾದಂದಿನಿಂದ, [[ವಿಶಾಲ ಮಾಲ್ಮೋ|ವಿಶಾಲ ಮಾಲ್ಮೋಗೆ]] ಸಂಚರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಮೋ ಮತ್ತು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಒಂದಾಗುವಿಕೆಯು ತ್ವರಿತಗೊಂಡು, ಎರಡೂ ಸೇರಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಸಂಬಂದಿತ [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ]] ಉಗಮವಾಗಿದೆ. 2,488,551 (2009) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಆಯಾ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1970ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಅಂದಿನ ಪುರಸಭಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ, (ಎಂದರೆ, "..ನ ತಂದೆ"ಯೆಂದು ಖ್ಯಾತರಾದ) [[ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಚಿವಸಂಪುಟ|ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಚಿವಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ]] [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾನಿರತ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾನಿರತರಾದ]], ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರಾಂ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಕಮ್ಯುನಾಲೆರಿಫಾರ್ಮೆನ್(2007ರ "ಪುರಸಭಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು")|''ಕಮ್ಯುನಾಲೆರಿಫಾರ್ಮೆನ್'' (2007ರ "ಪುರಸಭಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು")]]ಬಗ್ಗೆ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ 1970ರ ಪುರಸಭಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ,ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸುಮಾರು ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದರು.<ref>DR ನೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್ 25-06-04</ref> ಇದನ್ನು ಹೀಗೂ ಹೇಳಬಹುದು: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಇತರ ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ''ನಗರ'' ವು ನಗರಸಭೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ''ನಗರಸಭೆ'' ಯು ನಗರದ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಮ == 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಂದು ಹಿತಕರ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಒಂದು ತಂಪನ್ನೀಯುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]] ನಗರಗಳ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wissen.spiegel.de/wissen/image/show.html?did=57570816&aref=image037/2008/06/21/ROSPC200800400660071.PDF&thumb=false|title=Cool Boom Towns|publisher=Spiegel Special|accessdate=2009-01-09}}</ref> ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದ ಬೃಹತ್ ಬಂಡವಾಳ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನವೀನ ಯಶಸ್ವಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ, ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರ ಮತ್ತು ಅಡಿಗೆಯವರ ಅಲೆ ಈ ಯಶೋಗಾಥೆಗೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="iht2007" /><ref name="baumeister1" /> === ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ]] ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿವೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾದ]] ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಸೀಟ್'' ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ [[ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತಶೋಧನೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ]] ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಏಕರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿ]] - "ಸ್ಟಾಟೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಫಾರ್ ಕಂಸ್ಟ್" - ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಹವಾಗಿದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ [[ರೂಬೆನ್ಸ್]], [[ರೆಂಬ್ರಾಂಡ್ಟ್]], [[ಪಿಕಾಸೋ]],[[ಬ್ರಾಕ್]], [[ಲೆಗೆರ್]], [[ಮ್ಯಾಟಿಸ್]], ಮತ್ತು [[ಎಮಿಲ್ ನೋಲ್ಡ್]] ಇದ್ದಾರೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ [[Ny ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಗ್ಲಿಪ್ಟೋಟೆಕ್]] ಎಂಬ [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ನ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿ-ಜನಾನುರಾಗಿ [[ಕಾರ್ಲ್ ಜೇಕಬ್ಸನ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಲಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯು [[ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್]], [[ರೋಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ [[ರಾಡಿನ್]] ರ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ಫ್ರಾನ್ಸ್<ref>{{cite web|url=http://www.aok.dk/udstilling/ny-carlsberg-glyptotek|title=Ny Carlsberg Glyptotek|publisher=AOK|accessdate=2009-01-09|archive-date=2013-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202131423/http://www.aok.dk/udstilling/ny-carlsberg-glyptotek|url-status=dead}}</ref> ನ ಹೊರತಾಗಿ ಬಲು ದೊಡ್ಡದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ(ಗ್ಲಿಪ್ಟೊ-, ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲಪದ ಗ್ಲಿಫೀನ್ ನಿಂದ, ಕೆತ್ತು ಎಂದರ್ಥ, ಮತ್ತು ಥೆಕೆ, ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ-ತಾಣ). ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲದೆ, Ny ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಗ್ಲಿಪ್ಟೋಟೆಕ್ [[ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್ ನಂತರದ]] ಕುಂಚಕಲಾವಿದರ ಸಮಗ್ರ ಪೇಯ್ನ್ ಟಿಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಮಾನೆಟ್]], [[ರೆನಾಯ್ರ್]], [[ಸೆಝಾನ್ನೆ]], [[ವಾನ್ ಗಾಗ್]], ಮತ್ತು [[ಟೌಲೌಸ್-ಲಾಟ್ರೆಕ್]] ಅಲ್ಲದೆ ಡ್ಯಾನಿಷ್ [[ಸ್ವರ್ಣಯುಗ|ಸ್ವರ್ಣಯುಗದ]] ಕಲಾವಿದರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. [[ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ|ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾವು]] [[ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಿಂದ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. [[ಓರ್ಸಂಡ್]] ನ ಮೇಲುಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಖರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪೋದ್ಯಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ಯಾಟ್ರೀಷಿಯಾ ಸ್ಕಲ್ಟ್ಝ್ ರ [[1,000 ಪ್ಲೇಸಸ್ ಟು ಸೀ ಬಿಫೋರ್ ಯೂ ಡೈ]] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ದ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ &amp; ದಿಸೈನ್]] 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ, ಹಿಂದೆ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟ|ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]] ಆಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಕೌಶಲಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ. ಇತರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ: * [[ಥೋರ್ವಾಲ್ಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಥೋರ್ವಾಲ್ಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು]] ಏಕ-ಕಲಾವಿದನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, [[ರೋಮ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಶಿಲ್ಪಿ [[ಬೆರ್ಟೆಲ್ ಥೋರ್ವಾಲ್ಡ್ ಸೆನ್]] ರ [[ಸಮಗ್ರಕಲೆ|ಸಮಗ್ರಕಲೆಗೆ]] ಅರ್ಪಿತವಾದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. * [[ಸಿಸ್ಟೆರ್ನೆರ್ನೆ]] ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ, [[ಗಾಜಿನ ಮೇಲಿನ ಕಲೆ|ಗಾಜಿನ ಮೇಲಿನ ಕಲೆಗೆ]] ಅರ್ಪಿತವಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಅದು ಒಂದು ಕೃತಕಗುಹೆಯ ರೀತಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ [[ನೀರಿನಕೊಳ|ನೀರಿನಕೊಳಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ]] ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಸ್ಟಾಲಕ್ ಟಾಯ್ಟ್]] ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. * [[ಆರ್ಡ್ರುಪ್ ಗಾರ್ಡ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಆರ್ಡ್ರುಪ್ ಗಾರ್ಡ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು]] ಕಲೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿದ್ದು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವಂತಹ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಬಂಗಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕಿ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಲ್ಪಿ [[ಝಾಹಾ ಹ್ಯಾಡಿಡ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಅದರಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಕಲೆಯು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್ ಗಾಗಿನ್]] ರವರ ಕಲೆಗಾಗಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. === ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Neues Schauspielhaus und neue Oper Kopenhagen am Abend.JPG|thumb|left|ರಾಯಲ್ ಕ್ರೀಡಾಗೃಹದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಪೇರಾ ಗೃಹ]] ನೂತನ [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್]] (ಗಾಯನ ಸಭಾಭವನ) ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಮಡಿತು. [[ಜೀನ್ ನೌವೆಲ್]] ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಭಾಭವನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಭಾಂಗಣಗಳಿದ್ದು ಪ್ರಧಾನ [[ಸಭಾಂಗಣ|ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] 1800 ಜನರಿಗೆ ಆಸನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ|ಡ್ಯಾನಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾದ]] ತವರಿನಂತಿರುವ ಈ ಸಭಾಭವನ ಮತ್ತ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನೀ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್]] ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಕಲ ಸಭಾಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾದುವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.berlingske.dk/article/20070209/danmark/102090998/|title=DRs koncerthus - et af verdens dyreste|publisher=Berlingske Tidende|accessdate=2009-01-09}}</ref> [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆಂದೇ]] ಮೀಸಲಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ತಾಣವೆಂದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ತಿವೋಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ತಿವೋಲಿ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್]]. [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್]] (ಡ್ಯಾನಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪೆರಾಯೆನ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಬವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಲಾರ್ಸೆನ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು; ಇದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜಗದ ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1748ರಿಂದಲೂ ಇರುವಂತಹ, ಹಳೆಯ [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಈಗಲೂ ಪೂರಕವಾದ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಥಿಯೇಟರ್ [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಬ್ಯಾಲೆ|ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಬ್ಯಾಲೆಗೂ]] ತವರಾಗಿದೆ. 1748ರಲ್ಲಿ ಈ ಥಿಯೇಟರ್ ನ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯೂರೋಪ್ ನ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಲೆ ತಂಡಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಲೆಯ [[ಬೌರ್ನೋವಿಲ್ಲೆ ಶೈಲಿ|ಬೌರ್ನೋವಿಲ್ಲೆ ಶೈಲಿಗೂ]] ಇದು ತವರಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Copenhagen Det kongelige Teater 2002.jpg|thumb|ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ಜಾಝ್]] ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. [[ಬೆನ್ ವೆಬ್ ಸ್ಟರ್]], [[ಥಾಡ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ರಿಚರ್ಡ್ ಬೂನ್]], ಎರ್ನೀ ವಿಕ್ಲಿನ್ಸ್, [[ಕೆನ್ನಿ ಡ್ರೂ]], [[ಎಡ್ ಥಿಗ್ಪೆನ್]], ಬಾನ್ ರಾಕ್ವೆಲ್, [[ಡೆಕ್ಸ್ಟರ್ ಗಾರ್ಡನ್]], ಮತ್ತು ಇತರರಾದ [[ರಾಕ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ]] [[ಲಿಂಕ್ ವ್ರೇ]],ಯಂತಹ ಹಲವಾರು [[ಅಮೆರಿಕನ್]] [[ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತಗಾರ|ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದಾಗ ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತವು ಇಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜುಲೈ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಾಝ್ ಹಬ್ಬವು ಜರುಗುವುದು ಮತ್ತು ಆಗ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಜಾಝ್ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿರುತ್ತವೆ(ನೋಡಿ; ಮೊದಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು). ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಮಖವಾದ ತಾಣವೆಂದರೆ [[ವೆಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೆಗಾ; ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ಲೈವ್<ref>{{cite web|url=http://www.visitcopenhagen.dk/presse/presseinformation/gaa_ud/vega_-_koncertsted_og_natklub|title=VEGA|publisher=Wonderfull Copenhagen|accessdate=2009-01-09|archive-date=2009-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821162242/http://www.visitcopenhagen.dk/presse/presseinformation/gaa_ud/vega_-_koncertsted_og_natklub|url-status=dead}}</ref> ನಿಂದ "ಯೂರೋಪ್ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಚೇರಿಯ ತಾಣ"ವೆಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಟ್ಟಿ [[ಮನರಂಜನೆ|ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ]] [[ಸ್ಟ್ರಾಂಜೆಟ್]] ನ ಗುಂಟ ಪಾದ ಬೆಳೆಸಿದರಾಯ್ತು, ವಿಶೇಷತಃ [[ನೈಟ್ರೋವ್]] ಮತ್ತು [[ಹೋಜ್ಬ್ರೋ ಪ್ಲಾಡ್ಸ್]] ಗಳ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ಅಪರಾಹ್ನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಆಶು-ಮೂರು ರಿಂಗ್ ಗಳ [[ಸರ್ಕಸ್]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತಗಾರರು]], [[ಜಾದೂಗಾರರು]], [[ಜಗ್ಲರ್ ಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹಾದಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ|ಹಾದಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರ]] ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮುಫ್ತಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಿವಿಧ ವಿಧಗಳ [[ಕ್ರೀಡಾ]] ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡಗಳೆಂದರೆ [[ಬ್ರಾಂಡ್ಬೀ IF]] ಮತ್ತು [[FC ಕೋಬೆನ್ಹಾವ್ನ್]]. ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈ IF ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈನ [[ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ಆಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು FC ಕೋಬೆನ್ ಹ್ಯಾವ್ನ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಓಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ ದ [[ಪಾರ್ಕೆನ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ [[ಫ್ರೆಮಾಡ್ ಅಮಾಜೆರ್]], B93, [[AB]], [[ಫ್ರೆಂ]], [[ಲಿಂಗ್ ಬೈ]], [[ಹ್ವಿಡೋವ್ರೆ IF]] ಮತ್ತು [[FC ನಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೇಲ್ಲಾಂಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:DONG Cup finalen 2004 Parken.jpg|thumb|ಪಾರ್ಕೆನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]] ತಂಡಗಳಿವೆ: [[ರೋಡೋವ್ರೆ ಮೈಟಿ ಬುಲ್ಸ್]], [[ಹೆರ್ಲೆವ್ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೇಲ್ಲಾಂಡ್ ಕೋಬ್ರಾಸ್]]. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ [[ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳು]] ಇವೆ. [[FC ಕೋಬನ್ ಹ್ಯಾವ್ನ್]] ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರ ತಂಡವು ಒಮದೇ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.. ಆ ತಂಡಗಳು ಮೊದಲು FIF ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇತರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ; ಅಜಾಕ್ಸ್ ಹೋರೋಸ್, ವೈಡನ್ ಮತ್ತು HIK ([[ಹೆಲ್ಲೆರಪ್]]) [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಸಹ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಕ್ಸ್ರ್-ನ್ಯಾನಾಕ್, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸ್ಕ್ರಮ್, ಎಕ್ಸ್ಐಲ್ಸ್, ಫ್ರಾಗೀಸ್ ಮತ್ತು ರಗ್ಬೈಕ್ಲಬ್ಬೆನ್ ಸ್ಪೀಡ್ ಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] [[ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜಗ|ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜಗದ]] ಹೊರತಾದ ತೀವ್ರಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೊಂದಿರುವವ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರೂಲ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[UCI ರೋಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್]] ಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಲಿದೆ. === ವಿನೋದೋದ್ಯಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:TivoliChinese.jpg|thumb|right|1874ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ಯಾಂಟೊಮೈಮ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಟ್ರಿವೋಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡ]] ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡು ಬಹಳ ಹಳೆಯ ವಿನೋದೋದ್ಯಾನಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿವೆ.<ref name="www3">{{cite web|url=http://www.aok.dk/byen-rundt/bakken|title=Dyrehavsbakken|publisher=AOK|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219062445/http://www.aok.dk/byen-rundt/bakken|url-status=dead}}</ref> ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ [[ಟಿವೋಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಒಂದು [[ವಿನೋದೋದ್ಯಾನ|ವಿನೋದೋದ್ಯಾನವೂ]], [[ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಉದ್ಯಾನ|ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಉದ್ಯಾನವೂ]] ಆಗಿದ್ದು, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ, [[ಪುರಸಭಾ ಚೌಕ(ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್)]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ(ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್)|ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ(ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್)ಗಳ]] ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಮೋಜು ರೈಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಗದ ಅತಿ ಹಳೆಯ, ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, [[ರೋಲರ್ ಕೋಸ್ಟರ್]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ [[ಫೆರಿಸ್ ವೀಲ್]] ಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.welcome-to-my-copenhagen.com/tivoli_gardens_copenhagen.html |title=ಟಿವೋಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ದ ರೈಡ್ಸ್ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2013-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516190320/http://www.welcome-to-my-copenhagen.com/tivoli_gardens_copenhagen.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಹೊರಾಂಗಣ ಕಚೇರಿ|ಹೊರಾಂಗಣ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ]] ತಾಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಗಸ್ಟ್ 15, 1843ರಂದು ಆರಂಭವಾದ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೆಯ ಹಳೆಯ ವಿನೋದೋದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. [[ಡೈರ್ ಹಾವ್ಸ್ ಬಾಕ್ಕೆನ್]] (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ "ದ ಡೀರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಿಲ್") ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಕ್ಲಾಂಪೆನ್ ಬೋರ್ಗ್ ಎಂಬ [[ಡೈರೆ ಹಾವೆನ್]] ಕಾಡುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV]] ರಿಂದ ಸವಾರಿಗಳು, ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಖಾನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಸಜ್ಜಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿನೋದೋದ್ಯಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿನೋದೋದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="www3" /> ಪ್ರವೇಶ ಉಚಿತ. === ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ === 2009ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 13 [[ಮಿಷೆಲಿಯನ್ ತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್]] ಗಳಿದ್ದವು.<ref>http://www.crystle.dk/?id=220695{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಆಹಾರ ತಾಣವೆಂದು ದಿನೇದಿನೇ ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/holiday_type/breaks/article5370597.ece ದ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಸಿಟೀಸ್ ಟು ವಿಸಿಟ್ ಇನ್ 2009] {{Webarchive|url=https://archive.today/20111012173229/http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/holiday_type/breaks/article5370597.ece |date=2011-10-12 }}, ಟೈಮ್ಸ್ ಆನ್ ಲೈನ್</ref> ಮೇಲ್ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಹೊಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲದೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆರೆದ ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ("[[ಸ್ಮಾರ್ರೆಬ್ರೋಡ್]]") - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಖಾದ್ಯ - ಗಳನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುವ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಖಾನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷವಾದ [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪೇಸ್ಟ್ರಿ|ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪೇಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು]] ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬೇಕರಿಗಳಲ್ಲಿ, ರುಚಿ ನೋಡಬಹುದು. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು [[ಬೀರ್]] ದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಬಂಧ. 1847ರಿಂದಲೂ [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ಬೀರ್ ಅನ್ನು [[ವೆಸ್ಟೆರ್ಬ್ರೋ]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಬೈ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಆ ಬ್ರೂಯರಿಯ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ಭಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಬೀರ್]] ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂಯರಿಗಳು]] ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಈಗ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂದು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೂಯರಿ<ref>[http://www.dev-bryggeriforeningen.dk/default.asp?pid=191&amp;show=12 Nyeste artikler fra Bryggeriforeningen], Bryggeriforeningen</ref> ಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬ್ರೂಯರಿಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿವೆ. ''ನೋರ್ರೆಬ್ರೋ ಬ್ರೈಘಸ್'' ನಂತಹ ಕೆಲವು [[ಬ್ರೂಪಬ್]] ಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯವಹಿಸುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಸೌಕರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. === ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ಹಲವಾರು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಡ್ಯಾನಿಷ್ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ]] [[ಪ್ರಸರಣ]] ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆದ [[DR]] ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು [[DR byen]] ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಅಂತೆಯೇ [[ಒಡೆನ್ಸೆ]] ಮೂಲದ [[TV2]] ತನ್ನ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಟೆಗ್ಲ್ ಹೋಲ್ಮೆನ್]] ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. <ref>{{cite web|url=http://www.business.dk/article/20060515/nyhedsoversigt/105150198/|title=TV2 samles på Teglholmen|publisher=Berlingske Tidende|accessdate=2009-01-10}}</ref>[[ಪೊಲಿಟಿಕೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಕೆ ಟೈಡೆಂಡೆ]] ಇಲ್ಲಿನ ೆರಡು ಪ್ರಧಾನ ದೈನಿಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ಬ್ಲಾಡೆಟ್]] ಹಾಗೂ [[B.T.]] ಇಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲದ್ದೇ ಆದ ಎರಡು [[ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಗಳು. ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ (ಮೀಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್)ಗಳೆಂದರೆ [[ಅಲ್ಲರ್ ಮೀಡಿಯಾ]] ಎಂಬ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ]] ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ, ದ [[ಎಗ್ಮಾಂಟ್]] [[ಮೀಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್]] ಮತ್ತು [[ಜಿಲ್ಡೆಂಡಾಲ್]] ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಬೈಯೆನ್]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, [[ಹ್ವಿಡೋವ್ರೆ|ಹ್ವಿಡೋವ್ರೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ [[ಸೇನಾಶಿಬಿರ|ಸೇನಾಶಿಬಿರವಾಗಿದ್ದ]] ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಲಮಚಿತ್ರ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]] ಎಂಬ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಗಳು ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ [[ಡಾಗ್ಮಾ ಚಳುವಳಿ|ಡಾಗ್ಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ [[ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ]] [[ಲಾರ್ಸ್ ವಾನ್ ಟ್ರೈಯರ್]] ಸಹಮಾಲಿಕತ್ವದ [[ಝೆಂಟ್ರೋಪಾ|ಝೆಂಟ್ರೋಪಾವೂ]] ಒಂದು. === ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Round Christiansborg 2009 swimmers in Frederiksholm Canal.png|thumb|150px|ರೌಂಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಬೋರ್ಗ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಈಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಹೋಲ್ಮ್ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ]] * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್]] ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫ್ಯಾಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nysun.com/style/unexpected-fashion-capital/65912/ |title=ಫ್ಯಾಶನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2012-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121212233438/http://www.nysun.com/style/unexpected-fashion-capital/65912/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.copenhagenfashionweek.com/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್]</ref> * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗಲ್ ಜಾತ್ರೆ(ಕಾರ್ನಿವಾಲ್)]] 1982ರಿಂದಲೂ [[ವಿಟ್ಸನ್]] ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಫೇಲ್ಲೆಡ್ ಪಾರ್ಕೆನ್]] ಮತ್ತು ನಗರದ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 120 ತಂಡಗಳು, 2000 ನರ್ತಕರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.copenhagenet.dk/CPH-History.htm|title=History of Copenhagen=copenhagennet.com|accessdate=2009-05-30}}</ref> * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಡಿಸ್ಟಾರ್ಷನ್]] ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಯುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಝೀಟ್ ಜೀಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಂಹದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ (ಜೂನ್ ನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದವರೆಗೂ 5 ದಿನಗಳು)ಸುಮಾರು 30,000 ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಹಡಗುಗಳು ಹಾಗೂ ಬಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತಹ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Disambiguation|ಹಾದಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ನರ್ತನ ಗಾಯನ|ನರ್ತನ ಗಾಯನಗಳ]] ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬ.<ref>[http://www.cphdistortion.dk/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಡಿಸ್ಟಾರ್ಷನ್]</ref> * [[ರಾಸ್ಕ್ಲೈಡ್ ಹಬ್ಬ]] ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬ|ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಸ್ಕ್ಲೈಡ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಯೂರೋಪ್ ನಲ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ [[ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ]] ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲೊಂದು. * ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಾಝ್ ಹಬ್ಬ|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಾಝ್ ಹಬ್ಬವು]] ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಜಾಝ್ ದೃಶ್ಯಗಳೇ ಇವುಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವಾಗಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಇಡೀ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲದೆ ಕೆಫೆ ಮತ್ತು [[ಕಚೇರಿ ನಡೆಯುವ ಸಭಾಂಗಣ|ಕಚೇರಿ ನಡೆಯುವ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೂ]] ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.visitcopenhagen.com/press/latest_news/newsarchive/copenhagen_jazz_festival_celebrates_its_30th_anniv ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಾಝ್ ಉತ್ಸವ 3+ ವರ್ಷಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516023732/http://www.visitcopenhagen.com/press/latest_news/newsarchive/copenhagen_jazz_festival_celebrates_its_30th_anniv |date=2009-05-16 }}, ಅಮೋಘ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 900 ಕಚೇರಿಗಳು, 100 ಜಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಅತಿಥಿಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಝ್ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.tripadvisor.com/GoListDetail-i212-Top_10_best_Jazz_festivals.html ಟಾಪ್ ೧೦ ಜಾಝ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307034317/http://www.tripadvisor.com/GoListDetail-i212-Top_10_best_Jazz_festivals.html |date=2010-03-07 }}, ಟ್ರಿಪ್ ಅಡ್ವೈಸರ್</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080211164829/http://www.jazzfestival.dk/Start.aspx Copenhagen Jazz Festival]</ref> * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರೈಡ್]] ಎಂಬ ಒಂದು [[ಗೇ ಪ್ರೈಡ್ ಹಬ್ಬ|ಗೇ ಪ್ರೈಡ್ ಹಬ್ಬವು]] ಪ್ರತಿ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ "ಟಿವೋಲಿ ಗೋಸ್ ಪಿಂಕ್" ಎಂಬುದೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬವು ಒಂದು ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.copenhagenpride.dk/uk/ |title=ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರೈಡ್ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2007-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070401090850/http://www.copenhagenpride.dk/uk/ |url-status=dead }}</ref> * [[ರೌಂಡ್ ಕ್ರೀಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಬೋರ್ಗ್ ಓಪನ್ ವಾಟರ್ ರೇಸ್]] ಒಂದು 10 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ [[ಹೊರಾಂಗಣ ಈಜು ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಹೊರಾಂಗಣ ಈಜು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ FINA ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅಡಿಗೆ]] ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಆಹಾರ ಹಬ್ಬ|ಆಹಾರ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು]] ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[CPH:PIX|CPH:PIXಕೋಪನ್]] ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿ/ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, 2009ರಲ್ಲಿ 20 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[ನ್ಯಾಟ್ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]] ಮತ್ತು 4 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ CIFF ಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ. CPH:PIX ಉತ್ಸವವು ಏಪ್ರಲ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="cphpix1">{{cite web |url=http://www.cphpix.dk/ |title=Cph:Pix |publisher=Cphpix.dk |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2016-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223030328/http://www.cphpix.dk/ |url-status=dead }}</ref> * [[CPH:DOX]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ|ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳ]] ಚಿತ್ರೋತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಈ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, CPH:DOX ಸಮತದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಡಜನ್ ಗಟ್ಟಲೆ [[ಪ್ರಸಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]], ಕಚೇರಿಗಳು, ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಜುಕೂಟಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="cphpix1" /> == ವಿತ್ತ/ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.dst.dk/Statistik/Nyt/emneopdelt/nytsingle.aspx?countid=8883&ci=true&pti=1 |title=Regionale regnskaber 2005 - Nyt fra Danmarks Statistik - Danmarks Statistik |publisher=Dst.dk |date=2006-07-03 |accessdate=2009-05-05}}</ref> ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ|ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ]] ಹಾಗೂ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್-ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಬಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್-ಮಾಲಿಕತ್ವದ [[FDi ಮ್ಯಾಗಝೈನ್]] ನವರ ''ಟಾಪ್ ಫಿಫ್ಟಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್'' ನಲ್ಲಿ 4ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿತು; ಲಂಡನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="fdimagazine1">[https://web.archive.org/web/20090205203423/http://www.fdimagazine.com/cp/10/FDI_052-055_0208-2.pdf ಭವಿಷ್ಯದ 50 ಯೂರೋಪಿಯನ್ ನಗರಗಳು 2008/09]</ref> 2006/07ರಲ್ಲಿ FDi ಮ್ಯಾಗಝೈನ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ''ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ನಗರ'' <ref name="fdimagazine2">{{Cite web |url=http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/1543/EUROPEAN_CITIES_OF_THE_FUTURE_2006_07.html |title=ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯನ್ ನಗರ 06/07 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915105105/http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/1543/EUROPEAN_CITIES_OF_THE_FUTURE_2006_07.html |url-status=dead }}</ref> ವೆಂದೂ, 2004/05ರಲ್ಲಿ ''ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್ ನ ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರ'' ವೆಂದೂ ಹೆಸರಿಸಿತು; ಈ ಬಾಬ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ, ಯುಕೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಲಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು.<ref name="investindk2004">{{Cite web |url=http://www.investindk.com/visNyhed.asp?artikelID=12145 |title=ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ರ ಯೂರೋಪ್ ನ ನಗರ 2004/05 |access-date=2010-08-06 |archive-date=2006-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061017181623/http://www.investindk.com/visNyhed.asp?artikelID=12145 |url-status=dead }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 14ನೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೋವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="mastercard">{{cite paper |title=Worldwide Centers of Commerce Index |publisher=[[MasterCard]] |year=2008 |url=http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |format=PDF |accessdate=2008-11-24}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು]] ಆಕರ್ಷಿಸುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್]] ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref name="ambottawa" /> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ [[ಮ್ಯಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಸಹ ಒಂದು.ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,100 ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಧವಿಧವಾದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಹ, ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:DanishWindTurbines.jpg|250px|thumb|ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್, ಮಿಡ್ಡೆಲ್ ಗ್ರಂಡೆನ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ದು [[ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ]] ವಾಣಿಜ್ಯನೀತಿ. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗವೆಂದರೆ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆಭಿವೃದ್ಧಿ|ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆಭಿವೃದ್ಧಿಯು]] ನಗರದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಡೀ [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ|ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶವು]] ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಸಹಕಾರದಿಮದ [[ಮೆಡಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಆಗುವತ್ತ ದಾಪುಗಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. [[ನೋವೋ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡ್ ಬೆಕ್]] ನಂತಹ [[ಜಗತ್ತಿನ 50 ಬೃಹತ್ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಶಾಲ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="usatoday1">{{cite web|url=http://www.usatoday.com/marketplace/ibi/copenhagen.htm |title=Bot generated title -> |publisher=Usatoday.Com<! |date=2007-11-02 |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಾಹಿತಿತಂತ್ರಾಂಶ-ಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವಿದೆ; ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೊರಗೆ [[ನೋಕಿಯಾ|ನೋಕಿಯಾದವರ]] ದೊಡ್ಡ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/marketplace/ibi/copenhagen.htm ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ - ಓವರ್ ವ್ಯೂ]</ref> [[ನೌಕಾಸಾರಿಗೆ|ನೌಕಾಸಾರಿಗೆಯೂ]] ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದ್ದು [[ಮೇಯ್ರ್ ಸ್ಕ್]] ಎಂಬ ಜಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಶಿಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಸಹ ಇಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]]. ಜಗದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ [[ಕಂಟೇಯ್ನರ್ ಶಿಪಿಂಗ್]] ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಮೇಯ್ರ್ ಸ್ಕ್]] ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಂದಿದೆ. [[ನೋವೋ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್]], [[ಫೆರಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬವರಿಯನ್ ನಾರ್ಡಿಕ್]] ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="usatoday1" /> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಜಗದಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ತ ಮೊತ್ತದ ಸಂಬಳಗಳುಂಟು.<ref>{{cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/richest_cities.html |title=World's richest cities |publisher=City Mayors |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ [[ತೆರಿಗೆ|ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ]] ಕಡ್ಡಾಯ ವ್ಯವಕಲನದ ನಂತರ ಸಂಬಳದ ಮೊತ್ತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶೀ ವಿಶೇಷಜ್ಞ<ref>{{Cite web |url=http://www.ditdanmark.com/article.82.html |title=ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಳದ ಮಟ್ಟ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2010-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530072202/http://www.ditdanmark.com/article.82.html |url-status=dead }}</ref> ರಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆಯ ''ಸಹಕಾರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ'' ಯು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ [[ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಮಿಕ|ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಲು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಯೂರೋಪ್ ನ ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ.<ref>{{cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/expensive_cities_eiu.html |title=World's most expensive cities (EIU) |publisher=City Mayors |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/expensive_cities2.html |title=World's most expensive cities - Ranking |publisher=City Mayors |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ == ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ]] ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪದ್ಧತಿಯು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಧಾನವಾದುದು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್]] 1479ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಅದು ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ [[ಕ್ಯಾಂಪಸ್]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಧಾನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ [[ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್]], [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್]], [[ಯೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಕ್ಲೀ]] ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 1500 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://facts.ku.dk/studerende/h_internationalisering/|title=Internationalisation – University of Copenhagen|publisher=University of Copenhagen|accessdate=2009-01-10|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206003317/http://facts.ku.dk/studerende/h_internationalisering/|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟೈಮ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಷನ್]] ರವರ Q[[S ವರ್ಲ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್]] 2008ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು [[ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡ|ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿನ]] ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2008/overall_rankings/fullrankings/|title=THE - QS World University Rankings 2008|publisher=Times Higher Education Supplement|accessdate=2009-01-10}}</ref> ದ [[ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್]] 2008 ಅದನ್ನು ಜಗದ 43ನೆಯ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್ ನ 8ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_A(EN).htm|title=Top500 World Universities|publisher=Academic Ranking of World Universities|accessdate=2009-01-10}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಸರ್ವತೋಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ [[ರಾಸ್ಕ್ ಲೈಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಸ್ಕ್ ಲೈಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (DTU),''ಡಾನ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಿಸ್ಕೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್'', ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಉತ್ರಭಾಗದ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿರಿವ [[ಲಿಂಗ್ ಬೈ]] ನಲ್ಲಿದೆ. 2008ರ [[ಟೈಮ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಷನ್]] ರ ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಇಂಫ್ಲುಯೆನ್ಷಿಯಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಜರ್ಮನಿಯ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಸ್ವಿಟ್ಝರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ [[ETH ಝ್ಯುರಿಚ್]] 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ DTU 20ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=401979&c=1|title=Top 20 institutions in engineering based on impact|publisher=Times Higher Education Supplement|accessdate=2009-01-10}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBS) ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮತ್ತು [[EQUIS]] ಪುರಸ್ಕೃತ ಉದ್ಯೋಗ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]] ನ ಶಾಖೆಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಒಳಗೂ, ಹೊರಗೂ ಇವೆ. === ಮೆಡಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ === [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ|ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೇ]] ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.<ref name="Copenhagen Infrastucture">[http://www.copcap.com/composite-609.htm Copenhagen Capacity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206025136/http://www.copcap.com/composite-609.htm |date=2008-12-06 }}, Infrastructure &amp; logistics - Copenhagen a distribution hub. ದಿನಾಂಕ 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಜಗತ್ತಿನ 50 ಬೃಹತ್ ಫಾರ್ಮಸ್ಯುಟಿಕಲ್ (ಔಷಧ) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳ|ಜಗತ್ತಿನ 50 ಬೃಹತ್ ಫಾರ್ಮಸ್ಯುಟಿಕಲ್ (ಔಷಧ) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ವಿಶಾಲ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ|ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ]] ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಷಾನ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ [[ಪುಂಜ|ಪುಂಜವು]] ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಬಲ ಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1995ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಡ್ಯಾನಿಷ್-ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮೆಡಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಎಂದು ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಹಾಗೂ [[ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ]] ಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದು ಧ್ಯೇಯ. ಜರ್ಮನ್ ಬಯೋಟೆಕ್ ದೈತ್ಯ ಸಾರ್ಟೋರಿಯಸ್ ಸ್ಟೆಡಿಮ್ ಬಯೋಟೆಕ್ ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಟಾಸ್ಟ್ರಪ್ ಎಂಬ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೋವಿಯಾದ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 60%ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, 111 ಬಯೋಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಇದು ತವರೂರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/marketplace/ibi/copenhagen.htm |title=Top 20 institutions in engineering based on impact|publisher=usatoday.com|accessdate=2009-01-10}}</ref> === ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್ === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಗುಂಪು ಎಂದು ತನ್ನ 2008ರ ದ ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೀನ್ ಎಡ್ಜ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ. 46 ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್ ನ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಈ ನಗರವು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಆ ಗುಂಪು 60,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ, ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಕಟವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿರುವಂತಹುದು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೀನ್ ಟೆಕ್ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್]], [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ರೀಸೋ DTU ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೆಬಾರೇಟರಿ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇಯ್ನೆಬಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] ಮತ್ತು ರೀಸೋವನ್ನು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ದ [[ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]].<ref>{{cite web | title = The win-win ways of Cleantech business | publisher = CBS Observer | date = March 26, 2009 | url = http://cbsobserver.dk/win-win-ways-cleantech-business | accessdate = 2009-07-24 | archive-date = 2012-10-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121022230747/http://cbsobserver.dk/win-win-ways-cleantech-business | url-status = dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == ವಿಶಾಲ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದು ತನ್ಮೂಲಕ ಈ ನಗರವು [[ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್]] ನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. === ರಸ್ತೆಗಳು === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಂಕರಹಿತವಾದ ದೊಡ್ಡ [[ವಾಹನಪಥ|ವಾಹನಪಥಗಳ]] ಜಾಲವಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ವಿವಿಧ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪನ್ನು ತಲುಪುವಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.copcap.com/content/us/doing_business/facts/infrastructure_and_logistics/logistics|title=Logistics|publisher=Copenhagen Capacity|accessdate=2009-01-05|archive-date=2010-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111195545/http://www.copcap.com/content/us/doing_business/facts/infrastructure_and_logistics/logistics|url-status=dead}}</ref> ಯೂರೋಪ್ ನ ಇತರ ನಗರಗಳಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವಂತಹ ವರ್ತುಲ ಪ್ರಧಾನ [[ರಸ್ತೆ|ರಸ್ತೆಗಳು]] [[ಗರಿಷ್ಠ ವೇಳೆ|ಗರಿಷ್ಠ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ]] (ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನದಟ್ಟಣೆ ದಿನವೂ ಇರುವಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ - [[ಪೀಕ್ ಅವರ್ಸ್]])ಬಹಳವೇ ಸಾಂದ್ರವಾದ ವಾಹನಸಂದಣಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.trafikdage.dk/td/papers/papers06/Trafikdage-2006-556.pdf|title=Light rail project in Copenhagen – the Ring 2½ corridor|format=PDF|publisher=Centre for Traffic and Transport, DTU|accessdate=2009-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217175821/http://www.trafikdage.dk/td/papers/papers06/Trafikdage-2006-556.pdf|archive-date=2008-12-17|url-status=dead}}</ref> === ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ === [[ಚಿತ್ರ:Bikecultureincopenhagen.jpg|thumb|200px|left|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕಲ್ ದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಯ, ಇಲ್ಲಿ ನಗರದ 37% ಜನರು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್[[ಬೈಸಿಕಲ್-ಸವಾರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ]] ನಗರವೆಂದು ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp|title=11 most bicycle-friendly cities in the world|publisher=Virgin vaccations|accessdate=2009-01-05|archive-date=2010-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100101015142/http://virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿ ದಿನ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಜನರು 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಗರದ <ref>{{cite web|url=http://www.kk.dk/Borger/ByOgTrafik/cyklernesby.aspx|title=Verdens bedste cykelby|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05|archive-date=2009-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728181734/http://www.kk.dk/Borger/ByOgTrafik/cyklernesby.aspx|url-status=dead}}</ref> 36% ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ, ಶಾಲೆ, ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ <ref name="visitcopenhagen1">{{cite web|url=http://www.visitcopenhagen.com/content/tourist/what_to_see_and_do/events/event_calendar/major_event_-_information?EventID=590|title=Bike City Copenhagen|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05}}</ref> ಬೈಸಿಕಲ್ ನಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪುರಸಭೆಯು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಸಿ 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 40% ಮಂದಿ ಮತ್ತು 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 50% ಮಂದಿ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರಿರಬೇಕೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref name="www4">{{cite web|url=http://www.kk.dk/Borger/ByOgTrafik/cyklernesby/groennecykelruter.aspx|title=Grønne cykel router|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05|archive-date=2009-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228000000/http://www.kk.dk/Borger/ByOgTrafik/cyklernesby/groennecykelruter.aspx|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ [[ಬೈಸಿಕಲ್ ಪಥಗಳು]] ವಿಸ್ತಾರವೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೂ ಆಗಿವೆ. ಬೈಸಿಕಲ್ ಪಥಗಳು ಮುಖ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಹಾದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪಥಗಳಿಗೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿಗ್ನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಪುರಸಭೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವಂತಹ ಹಸಿರು ಬೈಸಿಕಲ್ ಪಥಗಳಾದ [[ಗ್ರೀನ್ ವೇಸ್]] ಅನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವೇಗವಾಗಿ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಗೆ ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಥಜಾಲವು {{convert|100|km|0|abbr=on}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ೨೨ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="www4" /> ಈ ನಗರವು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೈಸಿಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು]] ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ಲುಗಳು ದೊರೆಯುವಂತಿದ್ದು ವಾಪಸಾತಿ ಮಾಡಲಾಗುವ 20 [[ಕ್ರೋನರ್]] ಗಳನ್ನು ತೆರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ [[ಬೈಸಿಕಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಬೈಸಿಕಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು]], ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್-ಹ್ಯಾಗನ್ ರೀತಿಯ ಬೈಕ್ ಪಥಗಳು ಮತ್ತು ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಪದವಾದ ''[[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನೈಝ್]]'' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ, ಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.vic.gov.au/domino/Web_Notes/newmedia.nsf/b0222c68d27626e2ca256c8c001a3d2d/6755f8108f4ff605ca2570700001e087!OpenDocument|title=Media Release: Copenhagen Comes To Swanston Street|publisher=Press release|accessdate=2009-01-05}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ]] ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮರು-ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ನೂತನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನಳವಡಿಸಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೂಲದ ಡ್ಯಾನಿಷ್ [[ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಸಲಹೆಗಾರರಾದ [[ಜಾನ್ ಗೆಹ್ಲ್]] ರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.dr.dk/Nyheder/Penge/2007/10/05/064448.htm |title=Danske cykelstier i New Yrok|publisher=DR Online|accessdate=2009-01-05}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಾರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, [[ಯೂನಿಯನ್ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟೇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನೇಲ್]] ರವರು ಈ ನಗರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ''ಬೈಕ್ ನಗರ'' ವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ''ಬೈಕ್ ನಗರ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್'' 2008ರಿಂದ 2011ರವರೆಗೂ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಬೃಹತ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು/ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಗೆಂದು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="visitcopenhagen1" /> === ಬಂದರು === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಬಂದರು ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಂದರು ಮಾಲ್ಮೋದ ಬಂದರಿನೊಡನೆ ಸಮ್ಮಿಳಿತವಾಗಿ ಕೋಪನ್ [[ಹ್ಯಾಗನ್-ಮಾಲ್ಮೋ ಬಂದರು]] ಎಂದಾಯಿತು. ಈ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಪ್ರಮುಖ [[ಸಮುದ್ರಯಾನ]] ತಾಣವಾಗಿರುವಂತಹುದು. 2007ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ 286 [[ಯಾನನೌಕೆ|ಯಾನನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು 420,000 ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತರು.ಈ ನೌಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 120 ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದವು ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.trafikdage.dk/td/papers/papers06/Trafikdage-2006-556.pdf|title=Ny rekord i 2007: 286 krydstogtskibe til København|format=PDF|publisher=Wonderful Copenhagen|accessdate=2009-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217175821/http://www.trafikdage.dk/td/papers/papers06/Trafikdage-2006-556.pdf|archive-date=2008-12-17|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 310 ಯಾನನೌಕೆಗಳು ಮತ್ತು 560,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cruisecopenhagen.com/cruise_copenhagen/cruise_media/press_releases/cruise_season_2008:_new_companies_and_larger_ships|title=Cruise Season 2008: New companies and larger ships |publisher=Wonderful Copenhagen|accessdate=2009-01-06}}</ref> ಯಾನೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೃದ್ದಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cruisecopenhagen.com/content/cruise_copenhagen/cruise_media/press_releases/copenhagen_invests_in_continued_cruise_success|title=Copenhagen invests in continued cruise success|publisher=Wonderful Copenhagen|accessdate=2009-01-06}}</ref> 2008ರ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಂದರನ್ನು ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಥಮ ಯಾನತಾಣವೆಂದು ಸತತವಾಗಿ ಐದನೆಯ ವರ್ಷವೂ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.erhvervsbladet.dk/article/20081016/news06/81016090/|title=København har Europas bedste havn|publisher=ErhvervsBladet|accessdate=2009-01-06}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ದೋಣಿ (ಫೆರಿ)]] ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೇಯ]] [[ಓಸ್ಲೋ]] (ಓಸ್ಲೋಬೇಯ್ಡನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ)ಗೆ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ<ref>{{cite web|url=http://www.aok.dk/byen-rundt/dfds-seaways|title=DFDS Seaways|publisher=AOK|accessdate=2009-01-06|archive-date=2009-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20091219161748/http://www.aok.dk/byen-rundt/dfds-seaways|url-status=dead}}</ref> ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ [[ಸ್ವಿನೌಜ್ ಸ್ಕೀ (Świnoujście)]]("ಪೋಲೆನ್ಸ್ ಫ್ಯಾರ್ಜರ್ನೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ)ಗೆ ಪ್ರತಿವಾರ ಐದು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು/ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dentour.dk/polensfaergen_koebenhavn_swinoujscie.htm|title=Polensfærgerne, København|publisher=Polferries|accessdate=2009-01-06|archive-date=2009-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122213012/http://dentour.dk/polensfaergen_koebenhavn_swinoujscie.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಜಲಬಸ್]] ಗಳಿದ್ದು ಇವನ್ನು [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಬಂದರು ಬಸ್ ಗಳು]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹತ್ತು ಜಲ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಲುಸೆಹೋಲ್ಮೆನ್]] ನಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಹೋಲ್ಮೆನ್]] ವರೆಗೆ, ಅಮಾಜೆರ್ ಬಂದರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಝೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಂದರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು. === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === ಅದು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾ|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನಾವಿಯಾದಲ್ಲೇ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪನ್ 17ನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="waymarking1" /> [[ಅಮಾಜೆರ್]] ದ್ವೀಪದ [[ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರಪ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸರಹದ್ದುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಮೂಲಕ [[ಕೊಂಜೆನ್ಸ್ ನೈಟ್ರೋವ್]] ಗೆ ತಲುಪುವುದು(ಹೊರಡುವ ವೇಳೆಯ ಅಂತರ 4ರಿಂದ 6 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟಿದ್ದು), 12 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣ|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ತಲುಪುವುದು. ಅದು ಇರುವಂತಹ ಸ್ಥಳವು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲು ಮುಖ್ಯವಾದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ]]. [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ]] ಹಾದು ಹೋಗುವ ಟ್ರೈನ್ ಗಳು [[ಮಾಲ್ಮೋ ದಕ್ಷಿಣ|ಮಾಲ್ಮೋ ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು]] 14 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ [[ಮಾಲ್ಮೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣ|ಮಾಲ್ಮೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] 22 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.malmo.com/a_z/a_z.asp?ViewAlpha=A|title=Airport|publisher=malmo.com|accessdate=2009-01-06|archive-date=2008-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213234809/http://www.malmo.com/a_z/a_z.asp?ViewAlpha=A|url-status=dead}}</ref> [[ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಏಳನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವೆಂದೂ, ಯೂರೋಪ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠದ್ದೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.worldairportawards.com/Awards_2008/Airport2008.htm|title=The Top 10 Airports in the world for 2008|publisher=Skytrax|accessdate=2009-01-06|archive-date=2010-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212081658/http://www.worldairportawards.com/Awards_2008/Airport2008.htm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ === {{wrapper}} |[[ಚಿತ್ರ:077 Metro Frederiksberg.jpg|thumb|right|ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Christiansborg Slot.jpg|thumb|right|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಅರಮನೆ - ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಜೆಟ್, ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಮಾರ್ಗರೆತೆ II ರವರ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ವಾಗತ ಪ್ರದೇಶ(ಜನರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ) ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳ]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Børsen København.jpg|thumb|right|ಬೋರ್ಸನ್ - ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡ]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Nyhavn 9-15 København.jpg|thumb|right|ನೈಹಾವ್ನ್]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Rosenborg cph.jpg|thumb|right|ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರೋಸೆನ್ ಬೋರ್ಗ್ ಕೋಟೆ]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Christianshavns Kanal morning.jpg|thumb|right|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾವ್ನ್ಸ್ ಕಾಲುವೆ]] |} '''ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ''' ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯು ಹಲವಾರು ವಿಧಧ, ಆದರೆ ಸಮ್ಮಿಳಿತವಾದ, ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಸ್ ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: # ರಿ-ಟಾಗ್ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ರೈನ್]] ಗಳು (ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಹನಸಂದಣಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ''ಅಂತರ್ಪ್ರಾದೇಶಿಕ'' ಟ್ರೈನುಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ) # ಎಸ್-ಟಾಗ್ [[ಎಸ್-ಟ್ರೈನ್]] (ನಗರದ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ) # [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೆಟ್ರೋ]](ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ, ಈ ಹೊಸ ವೃತ್ತದ ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು 2014ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 2018ರ ವೇಳೆಗೆ ವೃತ್ತಸಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) # ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ರೈನ್ ಗಳು.(ಆಧುನಿಕ, ಆದರೆ ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಚಾಲನಗೊಳಿಸುವಂತಹವು) ಒಟ್ಟು 193 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ ಬಸ್ ಸೇವಾ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. [https://web.archive.org/web/20090710223307/http://www.dsb.dk/Global/PDF/Zonekort/s_tog_zonekort.pdf ಈ ಲಿಂಕ್] ಎಲ್ಲಾ ಪಥಗಳನ್ನೂ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ದರದ ವಲಯಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಟಿಕೆಟ್ ಗಳು'''. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಾಹನಸಾಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 95 ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 1,2 ಮತ್ತು 3ನೆಯ ವಲಯಗಳು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಒಳ ನಗರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿವೆ. ಟಿಕೆಟ್ ಮೆಷಿನ್ ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಬಸ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿಯೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಹನಸಂಚಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಳಗೆ ಟಿಕೆಟ್ ದರವು ಯಾವಾಗಲೂ ''ಎರಡರಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ವಲಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ'' ಇರುತ್ತದೆ(ಒಂಬತ್ತು ವಲಯಗಳ ಟಿಕೆಟ್ ಕೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಿಗೂ ಹೋಗಬಹುದು). ಈಗಿನ (2009) ದರ ಪ್ರತಿ ವಲಯಕ್ಕೆ 10.50 DKK. ದರ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಹಲವಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು, 24 ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಡ್ ಅಂತಹದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪಥಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಹಳಿಯಿಂದ ಹಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೂಡುನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ(ರೈಲ್ವೇ ಜಂಕ್ಷನ್) ನೋರ್ರೆಪೋರ್ಟ್, ವಾಲ್ಬೈ, ಡ್ಯಾಂಶೋಜ್, ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರಪ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, Ny ಎಲ್ಲೆಬ್ಜೆರ್ಗ್, ಹೆಲ್ಲೆರಪ್, ಓಸ್ಟೆಪೋರ್ಟ್, ರೈವ್ಯಾಂಜೆನ್, ಓರ್ಸ್ಟಾಡೆನ್, ಫ್ಲಿಂಟ್ ಹೋಮ್, ಮತ್ತು ಕೋಬೆನ್ ಹ್ಯಾವ್ನ್ H [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್]]. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಚಾರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಟ್ರೈನ್ ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಚಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಲ್ಲ. '''ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರೈನ್ ಗಳು''' [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಉದ್ದಗಲ ಸಂಚರಿಸಲು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ಅಂತರ್ನಗರ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರೈನ್ ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ನತ್ತ ಚಲಿಸುವ ಟ್ರೈನ್ ಸಂಚಾರಸಾಂದ್ರತೆ ದಿನವೂ ಬಹಳವೇ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ದೂರದ ತಾಣಗಳಿಗೂ ದಿನವೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರೈನ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 20 ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ವೀಡನ್ ಗೆ ಟ್ರೈನ್ ಗಳಿವೆ. (ಸ್ವೀಡನ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೇನ್ ಕೌಂಟಿಗೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೋಗಿಬರಲು ವಿಶೇಷ ಟಿಕೆಟ್ ದರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.) == ಪರಿಸರ == ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/|title=15 green cities|publisher=grist|accessdate=2009-01-05}}</ref> ನಗರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಹವಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಪೂರಕವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಆಗಿದ್ದು, 1971ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಂದು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಸಂಪುಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು 1973ರಲ್ಲಿ [[ಪರಿಸರ ಕಾಯಿದೆ|ಪರಿಸರ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು]] ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದ ಜಗದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪುರಸಭೆಯು ''ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dhigroup.com/News/NewsArchive/2006/CopenhagenReceivesEuropeanEnvironmentalAward.aspx|title=Copenhagen Receives European Environmental Award|publisher=grist|accessdate=2009-01-05|archive-date=2010-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100207001113/http://www.dhigroup.com/News/NewsArchive/2006/CopenhagenReceivesEuropeanEnvironmentalAward.aspx|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸರ್ವತೋಮುಖ [[ಪರಿಸರ ಯೋಜನೆ|ಪರಿಸರ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ಪುರಸಭೆಯು [[ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸ್ಐಡ್ ಉಗುಳುವಿಕೆ|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸ್ಐಡ್ ಉಗುಳುವಿಕೆಯನ್ನು]] 2015ರ ವೇಳೆಗೆ 20% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.kk.dk/vejpark.aspx|title=street lights in Copenhagen|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2001ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ತೀರದಾಚೆಯ [[ವಾಯು ಶಕ್ತ್ಯೋತ್ಪಾದಕ(ವಿಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್)|ವಾಯು ಶಕ್ತ್ಯೋತ್ಪಾದಕ(ವಿಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್)ವನ್ನು]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ತೀರದ ಸಮೀಪದ [[ಮಿಡಲ್ ಗ್ರಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ 4% ಅನ್ನು ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cece.dk/EE0911AA-D9A1-49E8-9CA2-332E37BBA568|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070706184255/http://www.cece.dk/EE0911AA-D9A1-49E8-9CA2-332E37BBA568|archivedate=2007-07-06|title=Environmental Capital of Europe|publisher=Copenhagen, Environmental Capital of Europe|accessdate=2009-01-05}}</ref> [[ಬಚ್ಚಲುನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣ|ಬಚ್ಚಲುನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕಾಗಿ]] ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿನ [[ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ|ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಳತೀರದಲ್ಲಿನ ನೀರು, ಈಜಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಬಾಬ್ತಿಗೆಂದೇ ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://sustainablecities.dk/city-projects/cases/copenhagen-from-sewer-to-harbour-bath|title=Copenhagen: From sewer to harbour bath|publisher=Sustainable Cities|accessdate=2009-01-05|archive-date=2008-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080919201914/http://sustainablecities.dk/city-projects/cases/copenhagen-from-sewer-to-harbour-bath|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಪುರಸಭಾ ನೀತಿಯೆಂದರೆ 2012ರ ವೇಳೆಗೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ 40% ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿಬರಲು ಸೈಕಲ್ ಉಪಯೋಗಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹವಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ("ಬೈಸಿಕ್ಲಿಂಗ್ ಎಬೋವ್" ನೋಡಿರಿ).<ref>{{cite web|url=http://www.vejsektoren.dk/wimpnews.asp?page=document&objno=132538|title=Bicycle transport|publisher=Københavns Kommune|accessdate=2009-01-05}}</ref> [[ಸಾವಯವ ಅಹಾರ|ಸಾವಯವ ಅಹಾರದ]] ಮೇಲೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಬಂಡವಾಳದ ಪಾಲು]] ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="copcap1">{{cite web|url=http://www.copcap.com/content/us/quick_links/news/latest_news/news_archive_from_old_site/copenhagen_world_champion_in_organic_foods|title=World-champinions in organic food|publisher=Copenhagen Capacity|accessdate=2009-01-05|archive-date=2011-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708191834/http://www.copcap.com/content/us/quick_links/news/latest_news/news_archive_from_old_site/copenhagen_world_champion_in_organic_foods|url-status=dead}}</ref> ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಪುರಸಭಾ ವಿಭಾಗದೊಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 45% ಆಹಾರಸೇವನೆಯು ಸಸ್ಯಾಹಾರವಾದರೂ, ಈ ಪ್ರತಿಶತವು ಇನ್ನೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿ ಇದೆ. ಪರಿಸರ ಯೋಜನೆಯಾದ "ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪೊಲೀಸ್: ಅವರ್ ವಿಷನ್ 2015" ಮೂಲಕ 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ವೃದ್ಧಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನೇ ನೀಡುವಂತಾಗಬೇಕೆಂದೂ, ಅಂತೆಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವಕರಿಗೆಂದೇ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರವೇ ನೀಡಲ್ಪಡಬೇಕೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="copcap1" /> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ == ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಿಸಲರ್ಹವಾದ ನಗರ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''[[ಮಾನೋಕಲ್]]'' ತಯಾರಿಸಿದ ''ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ 25 ನಗರಗಳು 2008'' ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಗದಲ್ಲೇ ''ಬದುಕಲು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ನಗರ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯವೆಂದು ಸಾರಿತು.<ref name="monocle">{{Cite web |url=http://www.monocle.com/sections/edits/Web-Articles/Copenhagen/ |title=ಮಾನೋಕಲ್ಸ್ ಪೇಜ್ ಆನ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2008-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080831212137/http://www.monocle.com/sections/edits/Web-Articles/Copenhagen/ |url-status=dead }}</ref> * ''ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸ ನಗರಿ 2008'' ಸಹ ಮಾನೋಕಲ್ ನಿಂದಲೇ.<ref name="monocle" /> * 2008ರಲ್ಲಿ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮಾಲಿಕತ್ವದ [[FDI ಪತ್ರಿಕೆ|FDI ಪತ್ರಿಕೆಯು]] ತಯಾರಿಸಿದ ''ಭವಿಷ್ಯದ ಮೊದಲ 50 ಯೂರೋಪಿಯನ್ ನಗರಗಳು'' ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ನ ನಂತರ, ಕಫಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="fdimagazine1" /> 2006/07ರಲ್ಲಿ FDi ಪತ್ರಿಕೆಯು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ''ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ನಗರ'' <ref name="fdimagazine2" /> ೆಂದು ಕರೆಯಿತು ಮತ್ತು 2004/05ರಲ್ಲಿ ''ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್ ನ ನಗರ'' ವೆಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿ, ಈ ಬಾಬ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯ, ಯುಕೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಲಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು.<ref name="investindk2004" /> * 2008ರ ''ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೂಚಿ'' ಯು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ರವರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಗದ 14ನೆಯ ನಗರ ಹಾಗೂ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಮೊದಲ ನಗರವೆಂದು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾಯಿತು.<ref name="mastercard" /> * 2008ರ ದ 2008 ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜಗದ 36ನೆಯ, [[ಯೂರೋಪ್]] ನ 15ನೆಯ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ]] 2ನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |title=The 2008 Global Cities Index |accessdate=2 August 2009 |publisher=[[Foreign Policy]] |month=November |year=2008 |archive-date=10 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |url-status=dead }}</ref> * ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm |title=ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ - ಚೈನಾ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2008-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924003057/http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm |url-status=dead }}</ref> * ECA ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರವರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ತಜ್ಞರನ್ನು 'ನೀವು ಜಗದ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ?' ಎಂದು ನಡೆಸಿದ ''ಲೊಕೇಷನ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ಸರ್ವೇ'' (ಸ್ಥಳ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ)ಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 254 ಸ್ಥಳಗಳ ಪೈಕಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಜನರ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="monocle2">{{Cite web |url=http://www.eca-international.com/ASP/ViewArticle2.asp?ArticleID=215 |title=ಲೊಕೇಷನ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ಸರ್ವೇ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2008-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209045224/http://www.eca-international.com/ASP/ViewArticle2.asp?ArticleID=215 |url-status=dead }}</ref> * [[ಗ್ರಿಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆ]]'''ಯು 2007ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ''"15 ಹಸಿರು ನಗರಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಮೆರೆದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ '''''ಗ್ರಿಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆ''' '' ಯೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರಾದ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/ |title=15 Green Cities &#124; Grist &#124; Main Dish &#124; 19 July 2007 |publisher=Grist |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref>'' '''. * ಸಾವಯವ ಅಹಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಈ ನಗರ. ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಯವ ವಸ್ತು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.copcap.com/content/us/quick_links/news/latest_news/news_archive_from_old_site/copenhagen_world_champion_in_organic_foods |title=ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಫುಡ್ |access-date=2010-08-06 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708191834/http://www.copcap.com/content/us/quick_links/news/latest_news/news_archive_from_old_site/copenhagen_world_champion_in_organic_foods |url-status=dead }}</ref> * ಉದ್ಯಮತಜ್ಞರು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಮೆಟ್ರೋವು ''ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೆಟ್ರೋ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="berlingske1">[http://www.berlingske.dk/article/20080402/koebenhavn/80402089/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮೆಟ್ರೋ ಜಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ]</ref> * ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ದುಬಾರಿ ನಗರಗಳ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ 7ನೆಯ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನ 3ನೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/07/23/cities-expensive-world-forbeslife-cx_zg_0724expensivecities_slide_10.html?thisSpeed=15000 |title=Forbes-Worlds Most Expensive Cities List |publisher=Forbes.com |date=2008-07-23 |accessdate=2009-05-05 |archiveurl=https://archive.today/20130110214819/http://www.forbes.com/2008/07/23/cities-expensive-world-forbeslife-cx_zg_0724expensivecities_slide_10.html?thisSpeed=15000 |archivedate=2013-01-10 |url-status=live }}</ref> * ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು 7ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.siliconvalley.um.dk/en/servicemenu/News/CopenhagenRanksHighAsPreferredCityForInvestmentProjects.htm |title=Preferred City For Investment Projects |publisher=Siliconvalley.um.dk |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206041521/http://www.siliconvalley.um.dk/en/servicemenu/News/CopenhagenRanksHighAsPreferredCityForInvestmentProjects.htm |url-status=dead }}</ref> * ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಹೊರತಾಗಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು 3ನೆಯ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="ambottawa">{{Citation |title=Copenhagen Region Ranks 3rd in Western Europe for Attracting Head Offices |newspaper=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)|Ministry of Foreign Affairs of Denmark]] |date=2008-08-05 |url=http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm |accessdate=2009-07-24 |archive-date=2008-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924003057/http://www.ambottawa.um.dk/en/servicemenu/News/Copenhagen+region+ranks+3rd+in+western+EuropeForAttractingHeadOffices.htm |url-status=dead }}</ref> * ''ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪಾದನೆಯ ಶ್ರೇಣಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://english.peopledaily.com.cn/200608/13/eng20060813_292730.html |title=Global earning ranking |publisher=English.peopledaily.com.cn |date=2006-08-13 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722184535/http://english.peopledaily.com.cn/200608/13/eng20060813_292730.html |url-status=dead }}</ref> * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು 5ನೆಯದು.<ref>{{cite web |url=http://www.visitdenmark.com/international/en-gb/menu/mice/inspiration/inspiration/style-and-substance/style-substance.htm |title=Style & Substance Danmark |publisher=Visitdenmark.com |date=2007-01-15 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110144750/http://www.visitdenmark.com/international/en-gb/menu/mice/inspiration/inspiration/style-and-substance/style-substance.htm |url-status=dead }}</ref> * ಯೂರೋಪ್ ನ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url=http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=8130 |title=A great place to live |publisher=Investindk.com |date=2006-06-27 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2008-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080323140206/http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=8130 |url-status=dead }}</ref> * [[ಮರ್ಸರ್ಸ್]] ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ 2009 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 11ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 |title=Mercer Quality of Living global city rankings 2009 |publisher=Mercer.com |date=2009-04-28 |accessdate=2009-05-05}}</ref> * [[ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್]] ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಬಲು ತಂಪಾದ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂದು ಪಟ್ಟವಿತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} * ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನಗರವೆಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.tripadvisor.co.uk/PressCenter-i173-c1-Press_Releases.html ಟ್ರಿಪ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್ 3 ಮೇ, 2009]</ref> == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == === ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು === ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಗೆ ಅಧಿಕೃತ [[ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳು]] ಇಲ್ಲವಾದರೂ, ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * {{flagicon|France}}[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] <small>''(ಪಾಲುದಾರ ನಗರ)'' </small> * {{flagicon|Czech Republic}}[[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ರೇಗ್]] <small>''(ಪಾಲುದಾರ ನಗರ)'' </small> * {{flagicon|Iceland}}[[ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ರೀಕ್ ಜಾವಿಕ್]] <small>''(ಪಾಲುದಾರ ನಗರ)'' </small> * {{flagicon|Germany}}[[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ]] [[ಬರ್ಲಿನ್]] <small>''(ಪಾಲುದಾರ ನಗರ)'' </small> * {{flagicon|France}}[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನ [[ಮಾರ್ಸೀಲೆ]] <small>''(ಪಾಲುದಾರ ನಗರ)'' </small> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಾತಾವರಣ ಸಂಪುಟ]] * [[ಯೂರೋವಿಷನ್ ಗಾಯನ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2001]] * [[ಕಿರಿಯರ ಯೂರೋವಿಷನ್ ಗಾಯನ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2003]] * [[MTV ಯೂರೋಪ್ ಗಾಯನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2006]] * [[ಓರ್ಸಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳು]] * [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ]] * ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ [[2009ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ ಕಾಂಫೆರೆನ್ಸ್]] == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Copenhagen}} * [http://www.copenhagenet.dk/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ದ್ವಾರ - ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620030651/http://www.copenhagenet.dk/ |date=2010-06-20 }} * [http://www.kk.dk/ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಸಬಾ ಜಾಲತಾಣ] ** [http://www.kk.dk/thinkincph ಸಿಪಿಹೆಚ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ - ವಿದೇಶಿ ಅನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ.]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.visitcopenhagen.dk/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.copcap.com/ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಕೆಪಾಸಿಟಿ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಇಂವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಫ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್] * {{wikivoyage|Copenhagen}} {{Capital cities of the European Union}} {{List of European capitals by region}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್]] [[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಪುರಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಂದರು ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರೇವುಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಹನದಿಂದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್ ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು]] semms22lo5qwhkbgz96s7aipen0toqz 0 24496 1435724 1372735 2026-11-04T20:32:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435724 wikitext text/x-wiki {{paranormal|image=Medium-Eva-Carriere-1912.jpg|caption=[[mediumship|Medium]] [[Eva Carrière]] photographed in 1912, with an apparent light appearing between her hands.}} '''''ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ'' ''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಬ್ದವಾಗಿದ್ದು (ಸುಮಾರು 1915–1920<ref name="dictionary.com">{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/paranormal|title=Paranormal|work=[[Dictionary.com]]|publisher=[[Ask.com]]}}</ref> ರ <ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/paranormal|title=Paranormal|work=[[Merriam-Webster Dictionary]]|publisher=[[Merriam-Webster]]}}</ref> ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು), "ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯ<ref name="def">{{cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/paranormal|title=Paranormal|work=The Free Dictionary|accessdate=February 3, 2008}}</ref> ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ" ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಳೆಯಲು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಇದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="dictionary.com" /><ref>{{cite web|url=http://www.midatlanticparanormalresearch.com/articles/whatdoesparanormalmean.htm|title=What does 'Paranormal' mean?|last=Orapello|first=Christopher|publisher=Mid-Atlantic Paranormal Research|accessdate=November 23, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 23, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081123030603/http://www.midatlanticparanormalresearch.com/articles/whatdoesparanormalmean.htm|url-status=dead}}</ref> ಕರಾಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಕರಾಳ ಶಕ್ತಿಯಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಇರುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಕಥೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌‌‌‌‌ನಂಥ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯವು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="nsf">{{Cite web |url=https://www.nsf.gov/statistics/seind00/access/c8/c8s5.htm |title=ಬಿಲೀಫ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ ಆರ್‌ ಸ್ಯೂಡೋಸೈನ್ಸ್‌‌ |access-date=2021-07-21 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204041009/https://www.nsf.gov/statistics/seind00/access/c8/c8s5.htm |url-status=dead }}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== "ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌‌" (“ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ”) ಎಂಬ ಪದವು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ 1920ರಿಂದಲೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಮೆರ್ರಿಯಮ್‌-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ "ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌" http://www.merriam-webster‌‌.com/dictionary/paranormal {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Dictionary.comನಲ್ಲಿರುವ "ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌‌" http://dictionary.reference.com/browse/paranormal</ref> ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಪ್ಯಾರ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮಲ್‌. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಬ ಪದದ ಬಹುಪಾಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಯಾವುದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಗತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="glossary">[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_1_68/ai_n13699208/pg_4 ಗ್ಲಾಸರಿ, ದಿ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106100025/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_1_68/ai_n13699208/pg_4 |date=2015-11-06 }}, ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 05ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯು ಸದರಿ 'ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌' ಪದದ 'ನಾರ್ಮಲ್‌‌' ಎಂಬ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಥದ ಮೇಲಿನ, ಆಚೆಯ, ಪಕ್ಕದ, ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ, ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಭಾಗವನ್ನು 'ಪ್ಯಾರ' ಎಂಬುದು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ''ಪ್ಯಾರ'' ಎಂಬ ಭಾಗವು ಒಂದು ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥವು (ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಬಳಕೆ) ಖಂಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವಂತೆ 'ಇದನ್ನು ಹೋಲುವ' ಅಥವಾ 'ಇದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವ' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ‌‌, ''ಪ್ಯಾರ'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಮೇಲೆ', 'ವಿರುದ್ಧ', 'ಎದುರು', 'ಹೊರಗೆ', ಅಥವಾ 'ಆಚೆಗೆ' ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಪ್ಯಾರಪ್ಲೂಯಿ'' ಎಂದರೆ 'ಮಳೆಯನ್ನು-ಎದುರಿಸು' – ಅಂದರೆ ಒಂದು ಛತ್ರಿ ಎಂದರ್ಥ. ಆಗ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದು: ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌‌ (ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ) ಶಬ್ದವು 'ಪ್ಯಾರ' ಎಂಬುದರ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 'ರೂಢಿಯ ಮಾದರಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಎದುರು, ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಆಚೆಗೆ' ಇರುವಂಥದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳು== ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇತಗಳು, ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುಗಳು (ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು), ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ===ಪ್ರೇತಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾನವಾತೀತ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು=== {{see|ghost|spirit|demonic possession|ectoplasm (paranormal)}} ಪ್ರೇತವೆಂಬುದು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚೇತನ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="parasych">http://www.parapsych.org/glossary_e_k.html#g {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111023207/http://parapsych.org/glossary_e_k.html#g |date=2011-01-11 }} ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಪದಕೋಶ, 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರೇತಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಪ್ರೇತ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಚೇತನ ಅಥವಾ ಭೂತದೊಂದಿಗೆ<ref name="thefreedictionary">http://www.thefreedictionary.com/ghost 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದವು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸತ್ತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತೀರಿಕೊಂಡವರ ಆತ್ಮಗಳೆಂಬಂತೆ ಪ್ರೇತಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುವ ನಂಬಿಕೆಯು, ಆತ್ಮವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆತ್ಮವಾದ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿ‌‌‌ಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಅದು ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="EncyOccult" /> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ-ಶತಮಾನದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಫ್ರೇಜರ್‌‌ ಎಂಬಾತ ''ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬಾಗ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ, ಶರೀರದೊಳಗೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಶರೀರವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು.<ref>{{gutenberg|no=3623|name=The Golden Bough}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಆತ್ಮವು ಒಂದು ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಶಃ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧರಿಸಿರುವ ಬಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ ಆತ್ಮವು ಶರೀರದ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ನಕಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಈಜಿಪ್ಚಿಯನ್‌ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡೆಡ್‌‌ನಂಥ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸತ್ತ ಜನರು, ದಿರಿಸಿನ ಶೈಲಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಾವಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣೋತ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುವುದನ್ನು ಈಜಿಪ್ಚಿಯನ್‌ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡೆಡ್‌‌ ಕೃತಿಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ, ಅವು ಒಂದು ಮಂಜಿನಂಥ, ಗಾಳಿಯಂಥ, ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಊಹಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರೇತಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬಂಥ ಹಿಂದಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಇದೂ ಸಹ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು; ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಿನಂತೆ ಇರುವ ಆತ್ಮವು, ಶೀತದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಬಿಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಬಿಳಿಯ ಮಂಜು ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="EncyOccult" /> [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌]] ಭಾಷೆಯ ''ಸ್ಪಿರಿಟಸ್‌'' ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಭಾಷೆಯ ''ನ್ಯೂಮಾ'' ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ "ಉಸಿರು" ಎಂಬುದರ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಈ ನಂಬಿಕೆಯು ಇಂಬುಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದು; ಇದೇ ಅರ್ಥವು ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ದೇವರುಆಡಮ್‌‌‌‌‌ನನ್ನು ಒಂದು ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇತ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="EncyOccult" /> ಪ್ರೇತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾವೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದೆಯಾದರೂ, ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರೇತಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ ಮತ್ತು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ===ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವ ಮತ್ತು UFOಗಳು=== {{Main|extraterrestrial life|unidentified flying object}} ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವದ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ. [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ]]ದ ಮೇಲ್ಮೈ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು [[ಭೂಮಿ]]ಗೆ ಬಿದ್ದ ಉಲ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೌರವ್ಯೂಹದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಏಕಕೋಶ ಜೀವದ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶೋಧದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.spacedaily.com/news/life-03zzt.html NASA ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಟು ಡಿಸ್ಕಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಲೈಫ್‌]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಸ್ಪೇಸ್‌ ಡೈಲಿ, 2003ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11</ref> ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಹೊರಗೆ ಇರಬಹುದಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಜೀವದ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಲ್ಲ, ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಖಗೋಳೀಯ ಶೋಧವನ್ನು SETIಯಂಥ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.howstuffworks.com/seti.htm ಹೌ SETI ವರ್ಕ್ಸ್‌‌], HowStuffWorks.com, 2007ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವವು ಹೇಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ಜೀವವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಮಗ್ಗುಲು ಅಥವಾ ಅಂಶವು, ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ (ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ) ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. UFO ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಎರಡು ಶಿಬಿರಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸದರಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮೊದಲ ಗುಂಪು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು; ಗಂಭೀರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಇದನ್ನು ಈ ಗುಂಪು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು "ಯೂಫೋ ತಜ್ಞರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸದರಿ ದೃಶ್ಯದ ವರದಿಗಳ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಭೂಮ್ಯತೀತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಭೇಟಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref name="EncyOccult" /> ಎರಡನೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಭೇಟಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ-ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ವಲಯದ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ದೇವವಿದ್ಯಾವಾದಿಗಳಾಗಿ, ಪ್ರೇತ ಸಂಪರ್ಕವಾದಿಗಳಾಗಿ ಇರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅಥವಾ ಇತರ ಗೂಡಾರ್ಥದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ಹೊಸ ಯುಗದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನಗಳಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿದವು.<ref name="EncyOccult" /> ತಿಳಿದಿರುವ ವಾಯುಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಭೌತ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಆಚೆಗಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು, UFOಗಳು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ನಂಬುಗೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬುಗೆಗಾರರಿಬ್ಬರೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ UFO ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕ್ಷಣಿಕ ಘಟನೆಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಸಹ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬೃಹತ್‌ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯವು UFO ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಂಗೀಕಾರದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, UFO ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಂಭವನೀಯ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೋಸಗಳು ಅಡಚಣೆಯೊಡ್ಡಿವೆ. ===ನಿಗೂಢ ಜೀವಿಗಳು=== {{Expand-section|date=December 2009}} {{Main|cryptid|cryptozoology}} ನಿಗೂಢ ಜೀವಿ ಎಂಬುದೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನವು ದೃಢೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಜೀವಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ== ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಭೌತಿಕ ಪುರಾವೆಯ ಕೊರತೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಗತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸದರಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಅಡಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅಸಾಂಗತ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಸದರಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೆಯೇ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗೆ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಭಾಗವು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾದ, ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶಯವಾದದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ. ===ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ=== [[File:Fort charles 1920.jpg|thumb|left|150px|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಟ್‌, 1920. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಫೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.]] ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವು, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳಲಾದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಟ್‌ (1874–1932) ಎಂಬಾತ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವಗಳ ಮೇಲಿನ 40,000 ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಫೋರ್ಟ್‌ ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕರೆದಂತೆ "ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಂಪರಾಗತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ"ಯಿಂದ ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದು, ಇವು ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌‌‌ನಂಥ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ''ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌‌'', ''[[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ )|ನೇಚರ್‌‌‌]]'' ಮತ್ತು ''ಸೈನ್ಸ್‌‌‌'' ನಂಥ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಫೋರ್ಟ್‌ ಏಳು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದನಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''ದಿ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡ್ಯಾಮ್ಡ್‌‌'' (1919), ''ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌'' (1923), ''ಲೋ!'' (1931) ಮತ್ತು ''ವೈಲ್ಡ್‌ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ಸ್‌'' (1932); ''ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌'' ಮತ್ತು ''ಲೋ!'' ಪುಸ್ತಕಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ''ಲೋ!'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಅವನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ದೂರಸ್ಥ ಚಾಲನೆ (ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯು ಫೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ); ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಇದ್ದ ತಂಟಲಮಾರಿ ಭೂತದ ಘಟನೆಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಮೀನುಗಳು, ಅಕಾರ್ಬನಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಬೀಳುವಿಕೆಗಳು; ಬೆಳೆ ವರ್ತುಲಗಳು; ಕಾರಣ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಗಳು; ಸ್ವತಃ ಸಂಭವಿಸುವ ಬೆಂಕಿಗಳು; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೇರಿ ತೇಲುವಿಕೆ; ಚೆಂಡು ಮಿಂಚು (ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಫೋರ್ಟ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಿದ); ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುಗಳು (ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು); ನಿಗೂಢವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಗಳು; ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ದೈತ್ಯ ಚಕ್ರಗಳು ಗೋಚರಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಗಾತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ನೋಡಿ: ದೈತ್ಯಗಾತ್ರದ ಬೆಕ್ಕು). "ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌" ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌ ("ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಗಿನ" ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳು) ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾದ OOP ಆರ್ಟ್ಸ್‌‌‌‌ನ ಅನೇಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅವನು ನೀಡಿದ; ಅಸಂಭವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳು ಅವನಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿ ಅಪಹರಣದ ಊಹಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ, ವಿಚಿತ್ರ ಮಾನವರ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವನು ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಆತ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಊಹಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಓರ್ವ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ತ್ವದ ಜನಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಫೋರ್ಟ್‌ ಅನೇಕರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನಿಯತವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ''ಫೋರ್ಟಿಯನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಪುರಾವೆಯ ಪುನರುತ್ಪಾದ್ಯತೆಯನ್ನು (ಪ್ರತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುವಿಕೆಯನ್ನು) ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಇಂಥ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತನಿಖೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಹಭಾಗಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ===ಅಧಿಮನಃಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ=== {{main|Parapsychology}} [[File:Ganzfeld.jpg|thumb|right|150px|ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಗಂಜ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದರ ಸಹಭಾಗಿಯು ದೂರಸಂವೇದನೆಯ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.]] ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಅಧಿಮನಃಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, J. B. ರೈನ್‌‌ (1895–1980) ಎಂಬಾತನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="EncyOccult">ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಅಕಲ್ಟಿಸಂ &amp; ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ; ಸಂಪಾದನೆ: J. ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಮೆಲ್ಟನ್‌‌ ಗೇಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌, ISBN 0-8103-5487-X</ref> ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ಕಾರ್ಡ್‌‌ನ್ನು‌-ಊಹಿಸುವ ಮತ್ತು ದಾಳ-ಉರುಳಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ರೈನ್‌‌ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ; ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಭರವಸೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದ.<ref name="EncyOccult" /> ಅಧಿಮನಃಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಂಘವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ 1957ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗವಾದರು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಮತ್ತು ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಕ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಅಂಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಡೆದ ಒಂದು ದಶಕವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="EncyOccult" /> ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಘಟನೆಗಳೂ ಸಹ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾರಾಸೈಕಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (1970), ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾರಾಸೈನ್ಸ್‌‌ (1971), ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ರಿಲಿಜನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈಕಿಕಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌, ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ನೊಯೆಟಿಕ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌ (1973), ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಿರ್ಲಿಯನ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌ (1975). ಈ ಗುಂಪುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಂಪೂ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯವು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="EncyOccult" /> ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಧಿಮನಃಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಈಗ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್‌ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್‌ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ (1976) ಸಂಘಟನೆಯ, ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌‌'' ಎಂಬ ಅದರ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="EncyOccult" /> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಹಸವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹುಳುಕು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಕಾಡೆಮೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾವೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದವು. ಇಂದು, ಅನೇಕರು ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನವೊಂದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಕೆಲವೊಬ್ಬ ಅಧಿಮನಃಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈಗಲೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ, 1970ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದೆ.<ref name="Odling-Smee">ಓಡ್ಲಿಂಗ್‌-ಸ್ಮೀ, L. (2007). [http://intl.emboj.org/nature/journal/v446/n7131/full/446010a.html ದಿ ಲ್ಯಾಬ್‌ ದಟ್‌ ಆಸ್ಕ್‌ಡ್‌ ದಿ ರಾಂಗ್‌ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630213439/http://intl.emboj.org/nature/journal/v446/n7131/full/446010a.html |date=2007-06-30 }}. ನೇಚರ್‌‌‌, ಫೆಬ್ರುವರಿ 2007.</ref> ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಸಿಂಧುವಾದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="Odling-Smee"/> ===ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಕ ವಿಧಾನ=== [[File:Nightshot2.png|thumb|left|ಓರ್ವ ಪ್ರೇತ ಅನ್ವೇಷಕನು EMF ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.]] ಅಧಿಮನಃಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಪುರಾವೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಸ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗೆ ಇರುವ ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಕ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಃ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಕ ವಿಧಾನ ಕ್ರಮಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿವೆ; ದೃಶ್ಯತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ''ಅವುಗಳು ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ'' ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ.<ref name="Husserl">‌‌ಲಾಜಿಕಲ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ಸ್ ಹಸ್ಸೆರ್ಲ್‌‌‌, E. 1970 ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌</ref> ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಓರ್ವ ಸಂಶೋಧಕನು ವಿಷಯದ ಅರಿವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಣೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶ-ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಒಂದು ಕೌಶಲವಾಗಿ ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಪಡೆದಿರುವ ಟೀಕೆಗಳು, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗೆ ಇರುವ ಇತರ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗಗಳ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೂ, ಅವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸಂಶೋಧಕನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಬೆದರಿಕೆ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದ ದತ್ತಾಂಶದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಮಾಪನದ ಮೇಲಿನ ನೆಚ್ಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ವೀಕ್ಷಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು (ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆಯು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಬಹುದು).<ref name="Becker">ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೂಫ್‌ ಇನ್‌‌ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೆಂಟ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್‌ : ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೂಫ್‌ ಇನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೆಂಟ್‌-ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್‌, ಮರುಮುದ್ರಣದ ಆವೃತ್ತಿ. ಬೆಕರ್‌‌, ಹೋವರ್ಡ್‌ S. 1993 ಇರ್ವಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌‌</ref> ಗೀಳುಹಿಡಿದ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ EMF ಗುಣಾಂಕಗಳ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆಯಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದತ್ತಾಂಶದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಸ್ವತಃ ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಟೀಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಆಚೆಗಿನ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗಿರುವ ಸಹಭಾಗಿ-ವೀಕ್ಷಕ ವಿಧಾನವು, ''ಘೋಸ್ಟ್‌ ಹಂಟರ್ಸ್‌‌‌'' ನಂಥ ವಾಸ್ತವದರ್ಶನದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಗೋಚರತ್ವ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಆರೋಪಿತ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ, ಪ್ರೇತ ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುಂಪುಗಳ ರೂಪಿಸುವಿಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇತ ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] ಮತ್ತು the [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]ನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇರುವ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಈ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref name="ghostgroups">[http://www.ghostvillage.com/links/links_groups.shtml ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102094816/http://www.ghostvillage.com/links/links_groups.shtml |date=2007-01-02 }}, GhostVillage.com, 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 14ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ===ಸಂಶಯವಾದದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತನಿಖೆ=== [[File:James Randi crop.jpg|thumb|right|150px|ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಓರ್ವ ಚಿರಪರಿಚಿತ ತನಿಖೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.]] ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಂದರೆ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಜಾಯಿಷಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು, ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಒಂದು ತರ್ಕಬದ್ಧ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಆರೋಪಿತ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೋಸಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ತಪ್ಪಾದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಕ್ಕಾಮ್‌‌ನ ರೇಜರ್‌‌‌‌‌‌ನ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಯು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಾರೀಕರಿಸುವುದರ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_1_26/ai_80924583/pg_1 ಥ್ರೀ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌' ಡಿಬೇಟ್‌ ಟೂಲ್ಸ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನ್‌ಡ್‌], {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013191555/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_1_26/ai_80924583/pg_1 |date=2008-10-13 }} 2007ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಯಾವುದು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಒಂದು ತಪ್ಪಾದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ, ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾದರಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್‌ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ (CSICOP) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿ ಕಮಿಟಿ ಫಾರ್‌ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ, ಸಂಶಯವಾದದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸು ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವೆಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಇದು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವೇದಿಕೆ ಜಾದೂಗಾರನು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳ ಓರ್ವ ಸುಪರಿಚಿತ ತನಿಖೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.randi.org/jr/021805a.html JREF ಕಾಮೆಂಟರಿ, ಫೆಬ್ರುವರಿ 18, 2005], 2007ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> [[ಇಂದ್ರಜಾಲ|ಭ್ರಾಂತಿ]]ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ತನಿಖೆಗಾರನಾಗಿ ರ್ಯಾಂಡಿಯು ಭಾವಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ವಿವರಣೆಯು ಅನೇಕವೇಳೆ ಮೋಸಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿರುವವನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಯೂರಿ ಗೆಲ್ಲರ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಚಮಚೆಯನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೇದಿಕೆ ಜಾದೂಗಾರರು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಕಲುಮಾಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿದ.<ref>NOVA ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ, "ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕಿಕ್ಸ್‌".</ref> ಅವನು ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಎಜುಕೇಷನಲ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಸಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ, ಅತಿಮಾನುಷ ಅಥವಾ ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಪುರಾವೆಯನ್ನು, ಎರಡೂ ಸಹಭಾಗಿಗಳಿಂದ ಸಮ್ಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷಾ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಬೇಕಾದರೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1,000,000 US $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಂದು ಬಹುಮಾನವನ್ನಾಗಿ ನೀಡುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌‌‌ ಸವಾಲಿನ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.<ref>[http://www.randi.org/research/index.html ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌‌ ಚಾಲೆಂಜ್‌‌], 2007ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ====ಅಸಂಗತತೆಗಳು==== {{Main|Anomalistics}} ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೋಸಗಳಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಆಧಾರವಾಕ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಮೇಯದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಅಸಂಗತತೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡವುಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೋಧಿಸದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="hess1">‌‌ಹೆಸ್‌ ಡೇವಿಡ್ J. (1997) "ಸೈನ್ಸ್‌‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌: ಆನ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌" ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ISBN 0814735649</ref><ref name="westrum1">R. ವೆಸ್ಟ್ರಮ್‌‌, ಟ್ರುಜಿ ಮಾರ್ಸೆಲೊ (1978) "ಅನಾಮಲೀಸ್‌: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿಕ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ವಿತ್‌ ಸಮ್‌ ಕಾಷನರಿ ರಿಮಾರ್ಕ್ಸ್‌", ಝೆಟೆಟಿಕ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌‌ 2, ಪುಟ 69-90</ref><ref name="wescott1">‌‌ವೆಸ್ಕಾಟ್, ರಾಬರ್ಟ್‌ W. (1973) "ಅನಾಮಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌‌: ದಿ ಔಟ್‌ಲೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್‌" ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ, ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ</ref> ==ನಂಬಿಕೆಯ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು== ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಹಾಗೂ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳಎರಡೂ ವಲಯಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಉತ್ಕಟಭಾವದಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವೇಳೆಗೇ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನರು ಹೊಂದಿರುವ ''ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು'' ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಚರ್ಚೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಜನಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದ ಚಿಂತನಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅವು ನೀಡಬಹುದು (ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದವರ ನಡುವೆ). ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜನಸಮುದಾಯವು ಹೊಂದಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಗ್ಯಾಲಪ್‌‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref name="gallup">[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_5_29/ai_n15400020 ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಪೋಲ್‌ ಷೋಸ್‌ ದಟ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌' ಬಿಲೀಫ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ ಪರ್ಸಿಸ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514044843/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_5_29/ai_n15400020 |date=2007-05-14 }}, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌‌, 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 28ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ 73 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ, ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾದ ಹತ್ತು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಹತ್ತು ಸಂಗತಿಗಳೆಂದರೆ: ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಿಕೆ (41%ನಷ್ಟು ಜನ ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು), ಗೀಳುಹಿಡಿದ ಮನೆಗಳು (37%), ಪ್ರೇತಗಳು (32%), ದೂರಸಂವೇದನೆ (31%), ಅತೀಂದ್ರಿಯ ದೃಷ್ಟಿ (26%), ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ (25%), ಮೃತರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನೆ (21%), ಮಾಟಗಾತಿಯರು (21%), ಪುನರ್ಜನ್ಮ (20%), ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಿಕೆ (9%). "ಮಾನವರು 'ಸಾಮಾನ್ಯ'ವಾದ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಬಯಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದವರ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಎಲ್ಲಾ ಹತ್ತು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಯಾವ ''ಬಗೆಗಳನ್ನು'' ತಾವು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಜನರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಅನುಭವಗಳು ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಮೊನಾಶ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ<ref name="monashresults">[http://www.abc.net.au/science/news/stories/2006/1791144.htm 'ಸ್ಪೂಕಿ ಸರ್ವೆ' ಗೆಟ್ಸ್‌ ಬಿಗ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್‌], ABC ಸೈನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌‌, 17 ನವೆಂಬರ್‌‌‌ 2006</ref> ಸೇರಿದ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಬಯಸಿತು. ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೊರಗೆಡವಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದವರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 70%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಒಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಇದು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ತಾವು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಾವು ನೋಡಿದುದಾಗಿ, ಅದರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡುದುದಾಗಿ, ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದುದುದಾಗಿಯೂ ಸುಮಾರು 70%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಈ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ 80%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವರದಿಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ 50%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ತಾವು ಹಿಂದಿನ ಜೀವನವೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="monashresults" /> ಓಕ್ಲಹಾಮಾ ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಯಾನ್‌‌ ಫರಾ ಹಾಗೂ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಓಕ್ಲಹಾಮಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದಕ್ಕೆ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="fate">''ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಸೀ ಘೋಸ್ಟ್ಸ್‌'', ಬ್ರಾಡ್‌ ಸ್ಟೀಗರ್‌‌, ಫೇಟ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2006 ಸಂಚಿಕೆ, ಪುಟ 52-56; ಫರಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವರ್ಡ್‌ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಅತಿಮಾನುಷ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಇದು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಆ ಮಗ್ಗುಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ.</ref> ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸುಸಂಗತವಾಗಿದ್ದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. [[File:paranormal belief.gif|thumb|350px|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 1990, 2001, ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ ಸೂಚಕಗಳಿಂದ, 2006ರಲ್ಲಿ U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ನಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳುದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಮತಲವಾದ ದಂಡದ ರೇಖಾನಕ್ಷೆ.]] {| class="wikitable sortable sortable" |+US ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ |} !ನಂಬಿಕೆ !ಖಾತ್ರಿಯಿಲ್ಲ !ನಂಬಿಕೆ !ಖಾತ್ರಿಯಿಲ್ಲ |- ! !colspan="2"|ಫರಾ-ಸ್ಟೀವರ್ಡ್‌ !colspan="2"|ಗ್ಯಾಲಪ್‌ |- |ನಿಸರ್ಗಾತೀತ/ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆ |56 |26 |54 |19 |- |ESP |28 |39 |50 |20 |- |ಗೀಳುಹಿಡಿದ ಮನೆಗಳು |40 |25 |42 |16 |- |ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯ |40 |28 |41 |16 |- |ಪ್ರೇತಗಳು/ಮೃತರ ಚೇತನಗಳು |39 |27 |38 |17 |- |ದೂರಸಂವೇದನೆ |24 |34 |36 |26 |- |ಗತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಗಳು |17 |34 |33 |27 |- |ಅತೀಂದ್ರಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ |24 |33 |32 |23 |- |ಮೃತರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನೆ |16 |29 |28 |26 |- |ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ |17 |26 |28 |18 |- |ಮಾಟಗಾತಿಯರು |26 |19 |26 |15 |- |ಪುನರ್ಜನ್ಮ |14 |28 |25 |20 |- |ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಿಕೆ |10 |29 |15 |21 |} ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಇದನ್ನೇ ಅತೀವವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು: 54%ನಷ್ಟು ಜನರು ನಿಸರ್ಗಾತೀತ/ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾದ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, 42%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಗೀಳುಹಿಡಿದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, 41%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಸೈತಾನನಂಥ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು, ದೂರಸಂವೇದನೆಯಲ್ಲಿ 36%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರಿಸಿದ್ದರೆ, 25%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 15%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌‌, 30, 1; 37-40</ref> ನಾರ್ಫೋಕ್‌‌ನ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಜೆಫ್ರಿ S. ಲೆವಿನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, U.S. ಜನಸಮುದಾಯದ ಪೈಕಿ 2/3ರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="fate" /><ref>USA ಟುಡೆ, ಜನವರಿ 12, 1994</ref> 1996ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ]] ಜನರ ಪೈಕಿ 71%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ, UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. Sci Fi ವಾಹಿನಿಗಾಗಿ 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಪರ್‌‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, UFOಗಳು ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು 56%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಂಬಿದ್ದರೆ, ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿಗಳು [[ಭೂಮಿ]]ಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಿ 48%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="fate" /> 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಜನರ ಪೈಕಿ 9 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ, 31 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇದು ಒಂದಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 32%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅದೃಷ್ಟದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರೆ, [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಸೇರಿದ 46%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಆ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, "ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಹಾರುವ ವಸ್ತುಗಳ (ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ) ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇತರ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು 30%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.nsf.gov/statistics/seind04/c7/c7s2.htm#fn21 |title=''ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ: ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಂಡರ್‌‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌-ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ನಾಲೆಜ್‌ ಎಬೌಟ್‌ S&T'', 2004ರ ಸೈನ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್‌ನ 7ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ |access-date=2021-07-21 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412093007/https://www.nsf.gov/statistics/seind04/c7/c7s2.htm#fn21 |url-status=dead }}</ref> ==ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸವಾಲುಗಳು== {{Main|List of prizes for evidence of the paranormal}} 1922ರಲ್ಲಿ, ''ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌‌'' 2,500 US$ ಮೊತ್ತದ ಎರಡು ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿತು: ಪರೀಕ್ಷಾ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಆಧಾರ ಪೂರ್ವಕ ಚೇತನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಮೊದಲನೆಯದಾದರೆ, ಒಂದು "ಗೋಚರಿಸುವ ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ"ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೆಯದಾಗಿತ್ತು. [[ಹ್ಯಾರಿ ಹೌದಿನಿ|ಹ್ಯಾರಿ ಹೌಡಿನಿ]]ಯು ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಜಾರ್ಜ್‌ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟೈನ್‌‌ ಎಂಬಾತನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಮೊದಲ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದ; ಒಂದು ಕತ್ತಲೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಕೋಣೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಹಳೆಯ ಮೂಲಕ ಚೇತನಗಳು ತನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟೈನ್‌‌ನನ್ನು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು, ಬೆಳಕುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವನು ತನ್ನ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎದ್ದರೆ ಪಕ್ಕದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಕೇತ ದೀಪವು ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಅವನ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತಗಳು ಎಡವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವಾದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಲಿಯಂಟೈನ್‌‌ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://skepdic.com/randi.html | title=Randi $1,000,000 paranormal challenge| publisher=The Skeptic's Dictionary | date= | first= | last= | accessdate =2008-02-03 }}</ref> ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ನಿಂದ 1924ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರ ಪೈಕಿ ಮಿನಾ ಕ್ರಾಂಡನ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ಕೊನೆಯವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಪುರಾವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಣದ ರೂಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳು ಮುಂದುಮಾಡಿವೆ. 2.4 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌‌‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಈ ಬಹುಮಾನಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.skepticreport.com/skepticism/getrichquick.htm | title=Get Rich Quick or Save the World| publisher=Skeptic Report | date= September, 2003 | first=Claus | last=Larsen | accessdate =2007-03-07 }}</ref> ಅತಿಮಾನುಷ ಅಥವಾ ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಎಜುಕೇಷನಲ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದೆ. ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಮುಂದೆಬಂದಿಲ್ಲ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{sisterlinks}} '''ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ:''' ಗುಪ್ತ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಸಂಗತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಪ್ರೇತಗಳು, ಗೀಳುಹಿಡಿದ ತಾಣಗಳು, ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದ, ಹೊಸ ಯುಗ, ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳು for UFOಗಳು, ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಅಸಂದಿಗ್ಧಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅತಿಮಾನುಷ, UFOಗಳು, USO, UFO ದೃಶ್ಯಗಳು, ಪ್ರೇತ ಕೇಂದ್ರಗಳು. '''ಲೇಖಕರು:''' ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಟ್‌, ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಹ್ಯೂವೆಲ್ಮಾನ್ಸ್‌‌, J. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಹಿಚಿಂಗ್‌‌, J.B. ರೈನ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ ರಿಪ್ಲೆ, ಅರ್ಥರ್‌‌ C ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಕಾರ್ಲ್‌ ಸ್ಯಾಗನ್‌‌, ಇವಾನ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌‌ಸನ್‌‌, ಜಾನ್‌ ಕೀಲ್‌‌, ಹಿಲರಿ ಎವಾನ್ಸ್‌‌, ಬ್ರೂಸ್‌ ಬ್ಯಾರಿಮೋರ್‌ ಹಾಲ್‌ಪೆನ್ನಿ, ಬಿಲ್‌ ಸ್ವೀಟ್‌. '''ಸಂದೇಹವಾದ:''' ಸಂಶಯವಾದದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಿತಿ, ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಪ್ರೇತ ಅನ್ವೇಷಕರು, ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೋಸಗಳು, ಜೇಮ್ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರಾವೆಗಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬಹುಮಾನಗಳು, ಸಂದೇಹವಾದ '''ವಿಜ್ಞಾನ:''' ಗೌಣ ವಿಜ್ಞಾನ, ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Cite check|date=October 2008}} {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{DMOZ|/Society/Paranormal/}} {{Parapsychology}} {{pseudoscience}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಅಸಂಗತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು</span>]] [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಮನಃಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 4r9r32os6zxx0i171m7ujmyyk3wtnj8 0 24819 1435727 1429422 2026-11-04T21:24:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Religious group| | group = Amish | image = [[ಚಿತ್ರ:Lancaster County Amish 03.jpg|200px]] | poptime = 249,000 (Old Order Amish)<ref name="Amish Population Growth: Numbers Increasing, Heading West">{{cite web |url= http://www.huffingtonpost.com/2010/07/29/amish-population-growth-n_n_663323.html|title= Amish Population Growth: Numbers Increasing, Heading West |author=Mark Scolforo |date= 28 July 2010|work= The Huffington Post|publisher= |accessdate=29 July 2010}}</ref> | popplace = United States (notably [[Ohio]], [[Pennsylvania]], [[Indiana]] and [[New York]])<br /> Canada (notably [[Ontario]]) | founder = [[Jakob Ammann]] | rels = [[Anabaptist]] | scrips = [[The Bible]] | langs = [[Pennsylvania German language|Pennsylvania German]], [[Swiss German]], [[ಆಂಗ್ಲ|English]] }} '''ಅಮಿಶ್''' ({{pronEng|ˈɑːmɪʃ}},{{respell|AH|mish}}) ವಿವಿಧ ಅಮಿಶ್ ಅಥವಾ '''ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್''' ದೇವಾಲಯದ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳು ಅದು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ತುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ ಉಪಪಂಗಡದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸಾಧು ಬದುಕು, ಸಾದಾ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಗು ನವೀನ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ, ಇವೆಲ್ಲ ಅಮಿಶ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು. 1693ರಲ್ಲಿ ಜೆಕಬ್ ಅಮ್ಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಸ್ವಿಸ್ ಹಾಗು ಅಲ್ಸಟಿಯನ್ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್'ಗಳ ಪಂಗಡದಿಂದ ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯದ ಚರಿತ್ರೆ ಸ್ವಿಜರ್ಲೇಂಡ್'ನಲ್ಲಿ ಭೇದದಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001) pp. 7–8</ref> ಯಾರೆಲ್ಲ ಅಮ್ಮನ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು ಅವರೆಲ್ಲ ಅಮಿಶ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 8</ref> ಈ ಶಿಷ್ಯರು ನಿಜವಾಗಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬಂದವರು: ಸ್ವಿಜರ್ಲೇಂಡ್'ನ ಜರ್ಮನ್-ಮಾತನಾಡುವ ವಿಭಾಗದಿಂದ, ಫ್ರೆಂಸ್'ನ ಅಲ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಪಲಟಿನೇಟ್. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಹಾಗು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯವಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇವತ್ತು, ತುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ ಅಮಿಶ್ ಸಂತಾನದವರು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಮಾತನಾಡುವದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದನ್ನು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಡಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಯು ಕೆಲವು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ಆಳಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕ ರಾಜ್ಯದ ಇಂಡಿಯಾನ.<ref name="gameo">{{cite web|title=Berne, Indiana, Old Order Amish Settlement|url=http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/B4762.html|author=Zook, Noah and Samuel L Yoder|year=1998|accessdate=2009-04-03}}</ref> ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ತಾತ್ವಿಕ ವಾಗ್ವಾದದಿಂದ ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಅನೇಕ ಸಮಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 'ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್' ಅಮಿಶ್, ಒಂದು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪಕ್ಷ, 1860ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಮಿಶ್ ಮುಖ್ಯಭಾಗ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯಿಂದ ಹಿಂಜರಿದವರು, ಯಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತುಂಬ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಎಂಟು ವಿವಿಧ ಉಪಪಂಗಡಗಳು ಅಮಿಶ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು, ಸ್ವರ್ಟ್ಝೆಂಟ್ರುಬೆರ್ ಅಮಿಶ್, ಏಂಡ್ ವೀವರ್, ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್, ನ್ಯು ಓರ್ಡೆರ್ ಅಥವಾ ಬೀಚಿ ಅಮಿಶ್ ಪಕ್ಷ. 2000ರ ಪ್ರಕಾರ, 165,000 ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಕೆನಡ ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದರು. 2008ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸೂಚಿಸಿತು ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 227,000ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ<ref name="Scolford">{{cite web|title=Amish population nearly doubles in 16 years|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20080820/ap_on_re_us/thriving_amish|author=Mark Scolford|date=2008-08-20|accessdate=2008-08-21|publisher=Yahoo! News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080914153707/http://news.yahoo.com/s/ap/20080820/ap_on_re_us/thriving_amish|archivedate=2008-09-14|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 2010ರ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನ ಸೂಚಿಸಿತು ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 10% ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಂದ 227,000ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Amish Population Growth: Numbers Increasing, Heading West"/> ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯದ ಸದಸ್ಯ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 16 ಹಾಗು 25 ವಯಸ್ಸಿನ ನಡುವೆ. ಅದು ಮದುವೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಮನುಷ್ಯ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ಅಥವಾ ಅವನು ನಂಬಿಕೆಯ ಒಳಗಡೆ ಮದುವೆಯಾಗ ಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂತ ಅಂದಾಜು 20 ಹಾಗು 40 ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ, ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ'ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಒಂದು ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಹಾಗು ಅನೇಕ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್; ಒಳ್ಶನ್, ಮಾರ್ಕ್ A. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಸ್ತ್ರುಗ್ಗೆಲ್ ವಿದ್ ಮೊಡೆರ್ನಿಟಿ'', UPNE, 1994.</ref> ದೇವಾಲಯದ ನಿಯಮಗಳು — ಒರ್ಡ್ನಂಗ್ — ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಈ ನಿಯಮಗಳು ದಿನನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ದೂರವಾಣಿಗಳ ಹಾಗು ಮೋಟಾರುಗಾಡಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬಟ್ಟೆಧರಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ವಿಮಾ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸರಕಾರದ ಸಮುದಾಯ ಭದ್ರತೆ ಒತ್ತಾಸೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್'ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯ ಸದಸ್ಯರು ವಿಧೇಯತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಯಾರು ಮಾನಸಾಂತರ ಹೊಂದಲು ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಜೊತೆಗೆ, ಸದಸ್ಯರನ್ನು ದೂರವಿಡ ಬಹುದು — ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಹಟಮಾರಿ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಅವಮಾನ ಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಅನುಸರಣೆ. ತಾರುಣ್ಯದ (''ರಂಸ್ಪ್ರಿಂಗ'' ಅಥವಾ "ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಓಡುವುದು" ಕೆಲವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ) ವೇಳೆ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ನಡತೆ ಅದು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯನನ್ನು ದೂರವಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ತಾಳ್ಮೆ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸಂಧಿಸಬಹುದು.<ref>http://channel.nationalgeographic.com/series/inside/3660/amish-rumspringa</ref> ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯದ ಪಂಗಡಗಳು ಅಮಿಶ್ ಅಲ್ಲದ ಲೋಕದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಸದ ಒತ್ತಡವಿದೆ. ಅವರು ನಮೂನೆಯುಳ್ಳ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಒಂದು-ಕೋಣೆ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ದರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು, ಕೈಯ ದುಡಿಮೆ ಹಾಗು ನಮ್ರತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಬಂಧಿಕ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅವರ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮದುವೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಕಾರಣ, ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳು ನಿಯಮಿತ ವಂಶ ಪರಂಪರೆ ಕಾರಣಗಳ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>http://www.genomenewsnetwork.org/articles/2004/07/23/sids.php</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ == {{Historical populations |footnote= Sources for the population: 221000 in 2008<ref name="Scolford"/>; 249000 in 2010<ref name="Amish Population Growth: Numbers Increasing, Heading West"/>. |1920|5000 |1928|7000 |1936|9000 |1944|13000 |1952|19000 |1960|28000 |1968|39000 |1976|57000 |1984|84000 |1992|125000 |2000|166000 |2008|221000 |2010|249000 }}{{Citation needed|date=July 2010}} [[ಚಿತ್ರ:FarmersMarketPrestonMN.JPG|thumb|left|ಮಿನ್ನೆಸೋಟ, ಪ್ರೆಸ್ಟನ್'ನಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ರೈತರ' ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.]] ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ನಡುವೆ ವಿವರವುಳ್ಳ ದಾಖಲೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗು ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ 125,000, 2000ರಲ್ಲಿ 166,000 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ 221,000 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 4% ಬೆಳವಣಿಗೆ.<ref>{{cite web|url=http://www2.etown.edu/amishstudies/PDF/Statistics/Population_Change_Summary_1992_2008.pdf|title=Amish Population Change 1992–2008|publisher=Young Center for Anabaptist and Pietist Studies, Elizabethtown College|accessdate=2009-07-08|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119075527/http://www2.etown.edu/amishstudies/PDF/Statistics/Population_Change_Summary_1992_2008.pdf|url-status=dead}}</ref> 1992 ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ, ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ 84% ವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು 184 ಹೊಸ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದರು.<ref name="Trends">{{cite web|url=http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_Trends_1992_2008.asp|title=Population Trends 1992–2008|publisher=Young Center for Anabaptist and Pietist Studies, Elizabethtown College|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090606152522/http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_Trends_1992_2008.asp|url-status=dead}}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್'ನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 165,620 ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ 73,609 ಮಂದಿ ದೇವಾಲಯದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="kraybill-2000">{{cite book|author=Kraybill, Donald B.|authorlink=Donald Kraybill|title=Anabaptist World USA|url=https://archive.org/details/anabaptistworldu0000kray|publisher=Herald Press|year=2000|isbn=0836191633}}</ref> ಅಮಿಶ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತಿಬೇಗ-ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾರೆ, ಸರಾಸರಿ 6.8 ಮಕ್ಕಳು ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ.<ref>{{cite journal |author=Julia A. Ericksen |coauthors=Eugene P. Ericksen, John A. Hostetler, Gertrude E. Huntington |title=Fertility Patterns and Trends among the Old Order Amish |journal= Population Studies |issue=33 |month=July | year=1979 |issn=00324728 |oclc=39648293 |pages=255–76}}</ref> 27 ಯು.ಎಸ್. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಒಂಟೆರಿಯೊವಿನ ಕೆನಡಿಯನ್ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಇದೆ; ಒಹಿಯೊದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (55,000), ಅದರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ (51,000) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನ (38,000).<ref>{{cite web|url=http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_by_State_2008.asp|title=Amish Population by State (2008)|publisher=oung Center for Anabaptist and Pietist Studies, Elizabethtown College|accessdate=2009-07-08|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119095833/http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_by_State_2008.asp|url-status=dead}}</ref> ಮಧ್ಯದ ಒಹಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯದ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದಲ್ಲಿ ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ ಇಂಡಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಕರ್ಟ್ ಹಾಗು ಲಗ್ರಂಜ್ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಅಮಿಶ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www2.etown.edu/amishstudies/Largest_Settlements_2008.asp|title=The Twelve Largest Amish Settlements (2008)|publisher=Young Center for Anabaptist and Pietist Studies, Elizabethtown College|accessdate=2009-07-08|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119100056/http://www2.etown.edu/amishstudies/Largest_Settlements_2008.asp|url-status=dead}}</ref> ಅಮಿಶ್ ಅಧಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, [[ಮಿಸೌರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ, ಇನ್ನು ಬೇರೆ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಪೂರ್ವದ ಲೊವ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದ ಮಿನ್ನೆಸೊಟದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_by_State_2009.asp |title=ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅಮಿಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2009) |access-date=2010-09-21 |archive-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119100112/http://www2.etown.edu/amishstudies/Population_by_State_2009.asp |url-status=dead }}</ref> ಅಮಿಶ್ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೊಸ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳು, ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು, ಅವರ ಜೀವನ ದಾರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಹನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವುದನ್ನು, ಕುಟುಂಬಗಳ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವದು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಅಮಿಶ್ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಮಯ ದೇವಾಲಯದ ಅಥವಾ ನಾಯಕತ್ವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವದನ್ನು ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="Trends"/> ಐರ್ಲೇಂಡ್'ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೀಚಿ ಅಮಿಶ್ ಸಮೂಹ ವೀವೆರ್ಟೌನ್ ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯದವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>ಮೈಕ್ಹೆಲ್ ಕ್ಲಿಫ್ಫೋರ್ಡ್, [https://www.tribune.ie/archive/article/2000/aug/06/at-ease-with-the-alternative-amish-way/ "ಅಟ್ ಎಅಸೆ ವಿಥ್ ದಿ ಅಲ್ತೆರ್ನಟಿವೆ ಅಮಿಶ್ ವಯ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901100419/http://www.tribune.ie/archive/article/2000/aug/06/at-ease-with-the-alternative-amish-way |date=2010-09-01 }}", ''ಸಂಡೇ ಟ್ರಿಬುನೆ'', ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2000.</ref> == ಜನಾಂಗೀಯತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Amish Buggie sign.jpg|thumb|ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಜೊತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಅಥವ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ 'ಬ್ರೆಥ್ರೇನ್' ಪಂಗಡಗಳ ಸದಸ್ಯರು, ಮೋಟಾರು-ಬಂಡಿಯನ್ನು ಕುದುರೆ-ಬಂಡಿಯ ವಾಹನದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸೂಚನೆ ಕೊಡುವುದು.]] ಅಮಿಶ್ ಬಹಳವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್-ಜರ್ಮನ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪಾಲುದಾರರು.{{Citation needed|date=February 2009}} ಅವರು ಜನಾಂಗೀಯ ಪಂಗಡದ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅವರಲ್ಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಪದವನ್ನು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲ. ಯಾರೆಲ್ಲ ದೇವಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೊ, ಅಥವಾ ಅಮಿಶ್ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಆದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ತುಂಬಾ ಕಿರಿಯರು, ಅವರೆಲ್ಲ ಅಮಿಶ್ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಿಯಮಿತ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದವರು. 18ನೇ ಶತಮಾನಕಿಂತ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕವಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಇವತ್ತಿನ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾ ಅಮಿಶ್ 18ನೇ ಶತಮಾನ ವಲಸೆ ಹೋದ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ತುಂಬ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಮಿಶ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು.<ref>ನೋಲ್ಟ್, S. M. ''ಏ ಹಿಸ್ಟಾರಿ ಒಫ್ ದಿ ಅಮಿಶ್'', ಸಂಯೋಗ:ಗುಡ್ ಬೂಕ್ಸ್, 1992, p. 104</ref> ಕೆಲವು ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯದ ಪಂಗಡವು ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಪೂರ್ವದ ವೆಸ್ಟೇರ್ನ್ ಒಂಟರಿಯೊ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (WOMC). ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್'ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಯಾರು ಕೆನಡದಲ್ಲಿ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಸೇರಿದರು.<ref>{{cite web|url= http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/W4781ME.html|author=Gingerich, Orland|title=Western Ontario Mennonite Conference|publisher=Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online|year=1990|accessdate=2008-07-05}}</ref> ಒರ್ಲೇಂಡ್ ಜಿಂಜೆರಿಚ್'ನ ಪುಸ್ತಕ; ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಒಫ್ ಕೆನಡ'', ಅತಿವಿಶಾಲ ಬಹುಭಾಗ ಅದರ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಚಿ ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ WOMC ಸಭೆಗೆ. == ಇತಿಹಾಸ/ಚರಿತ್ರೆ == ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಆಂದೋಲನ ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ರೆದ್ರೆನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=February 2009}} ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ರೆದ್ರೆನ್ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲು ರೆಡಿಕಲ್ ರಿಫೊರ್ಮೆಶನ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಅವಲೋಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂದರೆ "ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಪುನಃ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದುವದು"; ಅದು ಶಿಶುವಾಗಿರುವಾಗ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದಿದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಂತರ "ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ" ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಎಂದು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರೇ ಪುನಃ ಹಿರಿಯರಾಗಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದಲು ದಾರಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ರೆದ್ರೆನ್ ಅವರ ಮೂಲವನ್ನು ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಮನ್ಜ್ (ca. 1498–1527) ಹಾಗು ಕೊಂರಡ್ ಗ್ರೆಬೆಲ್ (ca. 1498–1526) ಎಂದು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಸುಧಾರಕ ಹಲ್ಡ್ರಿಚ್ ಝಿಂಗ್ಲಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡೆ ಹೊಂದಿದರು. ಅಮಿಶ್ ಆಂದೋಲನ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ನಾಯಕ, ಜೆಕಬ್ ಅಮ್ಮನ್ (c. 1656 —c. 1730) ರಿಂದ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಮ್ಮನ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟರನ್ನು ನಂಬಿದರು - ಲೊ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಹಾಗು ಜೇರ್ಮನಿಯ ಸಮಾಧಾನವಾದ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ - ಅವರು ಮೆನ್ನೊ ಸೈಮನ್ಸ್ ಉಪದೇಶದ ಗಮನದಿಂದ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗುತಿದ್ದರು ಹಾಗು 1632ರ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಡೊರ್ಡ್ರೆಚ್ಟ್ ನಂಬಿಕ್ಕೆಯ ಅರಿಕೆಯಿಂದ. ಅಮ್ಮನ್ ಬಲವಾದ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬೆಂಬಲ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ದೂರವಿಡುವ ಉಪಯೋಗ, ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸುವ ಶಿಸ್ತು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸ್ವಿಸ್ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್, ಯಾರು ಅಲ್ಸಸ್ ಹಾಗು ಪಲಟಿನೇಟ್ ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಚದರಿಹೋದರು ಹಾಗು ಎಂದೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ದೂರವಿಡುವದನ್ನು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅನುಸರಿಸುವ ಹಾಗೆ ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಅಮ್ಮನ್ ಈ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದನು, ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವವರೆಗೆ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯರು ಒಬ್ಬರಿನ್ನೊಬ್ಬರೊಡನೆ ಊಟ ಮಾಡದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>ಸ್ಮಿತ್, pp. 68–69, 84–85.</ref> ಈ ತರಹದ ಕಡ್ಡಾಯದ ಪದನಿಷ್ಠ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬೇರೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, 1693ರಲ್ಲಿ ಸದೇರ್ನ್ ಜೇರ್ಮನಿಯ ಅಲ್ಸಸ್ ಹಾಗು ಸ್ವಿಟ್ಸೆರ್ಲೇಂಡ್'ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ನಡುವೆ ವಿಭಜನಯನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ಅಮ್ಮನ್ ಪರವಾಗಿದ್ದವರ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಿಂದ ಸ್ವಿಸ್ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸಮ್ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಗುಂಪಾಗಿ ಅರಳಿತು. ಅಮ್ಮನ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದವರು ''ಅಮಿಶ್'' ಅಥವಾ ''ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನಿನೈಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ತರುವಾಯ ಬೇರೆಯವರು ಸ್ವಿಸ್ ಮೆನ್ನಿನೈಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಮೂಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಾನವಾದ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅಮಿಶ್ ಹಾಗು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಮಿಶ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುವವರು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಸಭೆಯನ್ನು ಸೇರಲು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಸ್ಮಿತ್, pp. 212–214</ref><ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2000), ''ದಿ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಸ್ಕಾಲಟಾರ್'', pp. 63–64.</ref> [[ಚಿತ್ರ:amish cemetery.gif|thumb|240px|1941ರ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿ ಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಳೆಯ ಅಮಿಶ್ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳ.]] ಪಲಟಿನೇಟ್ ಹಾಗು ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದೊಡ್ಡದಾದ ವಲಸೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯವಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಶುರುವಾದರು. ಈ ವಲಸೆ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧಗಳ, ಬಡತನ ಹಾಗು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=November 2008}} ಮೊದಲ ಅಮಿಶ್ ವಲಸೆಗಾರರು ಬೆರ್ಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯವಿಗೆ ಹೋದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಚಲಿಸಿದರು, ವ್ಯವಸಾಯದ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಾಗು ಭಾರತದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದ ಭದ್ರತೆಯಿಂದ{{Citation needed|date=September 2009}}. ತರುವಾಯ ಅನೇಕರು ಲನ್ಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಬೇರೆ ಪಂಗಡದವರು ನಂತರ [[ಅಲಬಾಮ|ಅಲಬಮ]], ಡೆಲೆವರೆ, ಲಿನೊಯಿಸ್, ಇನ್ಡಿಯಾನ, ಲೊವ, ಕನ್ಸಸ್, ಕೆನ್ಟುಕಿ, ಮಿಚಿಗನ್, ಮಿನ್ನೆಸೊಟ, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ, [[ಮಿಸೌರಿ]], ನೆಬ್ರಸ್ಕ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯು ಯೋರ್ಕ್]], ಒಹಿಯೊ, [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೆರಿಲೇಂಡ್]], ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೆ, [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕೊಂಸಿನ್]], ಮೈನೆ ಹಾಗು ಕೆನಡದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಹರಡಿದರು. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಗಳು ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಐಕ್ಯಗೊಂಡರು. ಐಹೀಮ್ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಯು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಐಕ್ಯವಾಗಲು ಕೊನೆಯ ಅಮಿಶ್ ಸ್ಭೆಯಾಗಿತ್ತು, ಅದು 1937ರಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಐಕ್ಯವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಸಭೆಗಳು ಹಾಗು ಅಲ್ಸಸ್'ನ ಅನೇಕರು ಒಳಗೊಂಡು, ನೇರವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರು.<ref>ನೋಲ್ಟ್, S. M. ''ಏ ಹಿಸ್ಟಾರಿ ಒಫ್ ದಿ ಅಮಿಶ್'', ಸಂಯೋಗ: ಗುಡ್ ಬೂಕ್ಸ್, 1992</ref> ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಮಿಶ್ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ದೊಡ್ಡ ಒಡೆತ ಅದು 1860ರಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ತಿನ ಕಳೆತ ಸಂಭವಿಸಲು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಶಮಾನದವೇಳೆ ''ಡೀನೆರ್ವೆರ್ಸಮ್ಲುಂಗೆನ್'' (ಸರ್ಕಾರದ ಸಮ್ಮೇಳನ), ಹೇಗೆ ಅಮಿಶ್ ಆಧುನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ವಯ್ನೆ ಕೌಂಟಿಯ, ಒಹಿಯೊದಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೂಟವು ಅದರಲ್ಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು; ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಯರು ಕೂಡಿ ಏಕರೂಪತೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವದು ಅಮಿಶ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿಲ್ಲದ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=November 2008}} ಪ್ರಾರಂಭದ ಅನೇಕ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಯರು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು. ಬಹು ಪ್ರಗತಿವುಳ್ಳ ಸದಸ್ಯರು, ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಎರಡು ಮೂರರ ಭಾಗ, ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತರುವಾಯ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ದೇವಾಲಯ ಜೊತೆಗೆ ಐಕ್ಯವಾದರು, ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರು ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ತುಂಬಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳ ಪಂಗಡಗಳು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2000), p. 67.</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು == === ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳು === ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಕೂಟವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರಿಂದ ಕೆಲವುಸಮಯ "ಹೌಸ್ ಅಮಿಶ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವರು. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವಚನದ ಆಧಾರದಿಂದ: "ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ದೇವರು ಭೂಮ್ಯಾಕಾಶಗಳ ಒಡೆಯ ನಾಗಿರುವದರಿಂದ ಕೈಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿರುವ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವಾತನಲ್ಲ…" (ಅಪೋಸ್ತಲರ ಕೃತ್ಯಗಳು 17:24). ಅದರೊಡನೆ, ಪೂರ್ವದ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್, ಯಾರಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದವರು ಅಮಿಶ್, ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಗುಪ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು.{{Citation needed|date=January 2010}} ಸಂಚಾರಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಬೋಧನೆ, ದೈವೀ ವರ್ಚಸ್ಸು, ಮತ್ತು ಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಶೈಲಿ ದೇವಾಲಯ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯತನ ಯಾರೆಲ್ಲ ಭೇಟಿಕೊಡುವ, ತಂಗುವ ಮತ್ತು ಸೇರುವ ಆಧಾರದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಗಳು ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಆಸ್ತಿಗಳು ಸಭೆ'ಯ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯು 25–30 ನೆರೆ ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡಂಬಡುವಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯನು ಒಂದು ನೆರೆಯವನು. ಆಧುನಿಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ "ದೇವಾಲಯ ಜಿಗಿಯುವದು" ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಹು-ಕಾಲ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹು-ಕಾಲ ನೆರೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ರೂಢಿಯಿಂದ, ಸಮಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರನೆಯಿಂದ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಕದಲ ಬಲ್ಲ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ, ಚಿತ್ತಸ್ಥೈರ್ಯ ತೊಂದರೆ, ಗೊಡ್ಡು ಹರಟೆ, ದ್ವೇಷಗಳ, ನೆರೆ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಎಲ್ಲಾ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ'ನ ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರ ಸಭೆಯು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯ ಕುಟುಂಬ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಸರದಿ ಬರುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಉಪಕರಿಸಲು. ಈ ಆಚರಣೆ ಸತ್ಯವೇದದ ಬೋಧನೆಯಾದ ''ಸಭೆ ಒಂದುಗೂಡುವದನ್ನು ಕೆಲವರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡವ ಹಾಗೆ ನಾವು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡ ಬಾರದು'' ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಹೆಬ್ರೆವ್ಸ್ 10:25</ref> ಮೇಜುಗಳು, ಖುರ್ಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರ ಒಂದು ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಬಂಡಿ, ಇವು ಸಭೆಯ ಸ್ವಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿ. ವಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹಾಗು ಸಭೆಯ ಒಳ ಹಾಗು ಹೊರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು, ಕುಟುಂಬವಾಗಿ, ನೆರೆಯವರು ಹಾಗು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಆದಿತ್ಯವಾರ ಸಂಧಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆ'ಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸದಸ್ಯರಿಂದ, ಒಂದು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ, ಹಾಗು ಒಂದು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆ'ಯ ನಾಯಕತ್ವವು, ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಸಭೆಗಳಿಂದ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯತ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದೇ ಪ್ರಾಂತದ ಸಭೆಯ ನಾಯಕರು ಬೇರೆ ಸಭೆಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು, ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು, ಇತ್ಯಾದಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} === ವಿನಯ === ಅಮಿಶ್ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು- ''ಹೊಚ್ಮಟ್'' (ಹೆಮ್ಮೆ, ದುರಹಂಕಾರ, ಗರ್ವತನ) ಇವುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಅಲ್ಲಗಳೆತ ಮತ್ತು ''ಡಿಮಟ್'' (ನಮ್ರತೆ) ಹಾಗು ''ಗೆಲಸ್ಸೆಂಹೀಟ್'' (ಶಾಂತತೆ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಸೌಮ್ಯತೆ) ಇವುಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡುವದು — ಯಾವಾಗಲು "ಶರಣಾಗತಿ" ಅಥವಾ "ಎಡೆಗೊಡುವ" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವದು, ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನೇ ಒತ್ತಿಹೇಳುವದು ಇವುಗಳಿಂದ ಚನ್ನಾಗಿ ಗೆಲಸ್ಸೆಂಹೀಟ್ ಅರಿಯಬಹುದು. ಅಮಿಶ್'ನ "ದೇವರ ಚಿತ್ತ"ಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುವ ಮನಸ್ಸು, ಪಂಗಡದ ರೂಢಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ವೈಯುಕ್ತಿಕನಿಗೆ ಸರಿಯಲ್ಲದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ. ಅಮಿಶ್ ವಿರುದ್ಧ-ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಮನೋಭಾವ ಕೆಲಸ-ಕಾಪಾಡುವ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಅದು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ನಾವೀನ್ಯಗಳಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿ ಮಿಂಚಬಹುದು, ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಹೊಳ್ಳು ಆದರಿಸಬಹುದು. === ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ === ಬದುಕಲು ಸತ್ಯವೇದವನ್ನು ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಎಂದು ಅಮಿಶ್ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಎತ್ತಿಹೇಳುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಪಾಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2010}} ಇತರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಈ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ "ಆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಂಶದವರೂ, ರಾಜರಾದ ಯಾಜಕವರ್ಗದವರೂ ಪರಿಶುದ್ಧ ಜನಾಂಗವೂ ಅಸಮಾನ್ಯರಾದ ಜನರೂ ಆಗಿದ್ದೀರಿ"({{bibleverse|1|Peter|2:9|131}}), "ಇಹಲೋಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ"({{bibleverse||Romans|12:2|131}}), "ಲೋಕವನ್ನಾಗಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವವುಗಳ ನ್ನಾಗಲಿ ಪ್ರೀತಿಸಲು"({{bibleverse|1|John|2:15|131}}) ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಹಾಗು "ಇಹಲೋಕ ಸ್ನೇಹವು ದೇವವೈರ"({{bibleverse||James|4:4|131}}).<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 37 ಮತ್ತು 45.</ref> ಕುಟುಂಬ ಜೀವಿತದಿಂದ ಗೈರಿಹಾಜರಿ ಹಾಗು ಹೊರಗಿನವರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ, ಈ ಎರಡು ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅನೇಕ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಕುಂದುವ ಕಂದಾಯ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಸಿದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗು ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯಾತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಇದೆಯೊ ಅಲ್ಲಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಗಡಿ ಕೆಲಸ ಹಾಗು ಚೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಪರ್ಕದ ಫಲ ಹಾಗು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಪಯುಕ್ತ, ಈ ಎರಡರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಮಿಶ್ ಚಂಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ನೈಜ ಅಮಿಶ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಕಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ( ಬೆಲೆಕೊಟ್ಟ ಅಮಿಶ್ ಹಾಸಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೆಕ್ಸ್ ಗುರುತು ಇಲ್ಲಿದ), ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಂಶವಾಗಿ ಸಂದೇಹದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸುಲಾಗಿದೆ, ಅಹಂಭಾವ ಹಾಗು ಹೊಳ್ಳು ಪ್ರದರ್ಶನೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಳುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೇರೆಗೆ. ಅಮಿಶ್ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವುಸಮಯ ಒಳಗಡೆ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಗಾಢವಾದದಿಂದ ಸಣ್ಣದಾದವರೆಗೆ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ತುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ಬೀಚಿ ಅಮಿಶ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು, ಯಾರು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನವಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಸವರ ಬೇಕೆಂಬುದು ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ತೂಗುಪಟ್ಟಿಗಳು ಪುರುಷರು ಧರಿಸ ಬೇಕೆಂಬುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಒಂದುವೇಳೆ, ಅಥವಾ ತಲೆಯುಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಡಿಕೆ ಇರಬೇಕು, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ತಲೆಯುಡಿಗೆ ಧರಿಸ ಬೇಡವೇ ಬೇಡ. ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಪಂಗಡಗಳು ಅಂತರ [[ವಿವಾಹ]] ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರಿನ್ನೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು, ಇದು ಹುಟ್ಟು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪರಿಗಣಿಸುವಿಕೆ. ಆದರಿಂದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಒಳಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಒಳಗೆ, ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ದೂರವಾಣಿಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣಚೂರುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯ ಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಡೆಯಲಾರದು ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.{{Citation needed|date=November 2008}} ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪಂಗಡಗಳು ಇವುಗಳು ನೆಬ್ರಸ್ಕ ಅಮಿಶ್ ("ಬಿಳಿ-ಮೇಲಂಗಿ" ಅಮಿಶ್), ಟ್ರೊಯೆರ್ ಅಮಿಶ್, ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಟ್ಜೆಂಡ್ರುಬೆರ್ ಅಮಿಶ್.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2000), p. 68.</ref> ಅನೇಕ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜೆರ್ಮನ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮಿಡ್ವೆಸ್ಟ್'ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತು, ಎಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಿಸ್ ಜೆರ್ಮನ್ ಉಪಯೋಗವಾಗ ಬಹುದು. ಬೀಚಿ ಅಮಿಶ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಉಪಯುಕ್ತ ರೂಢಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜೆರ್ಮನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ, ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಸ್ವಿಸ್ ಜೆರ್ಮನ್, ಮನೆಯಲ್ಲಿ. == ದೂರವಿಡುವಿಕೆ == ಸದಸ್ಯರು ಯಾರು ದೇವಾಲಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೊ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ಅರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಲ್ಪಡ ಬಹುದು. ಯಾರು ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿ ಪಡಿಸುದಿಲ್ಲ ಅವರು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸ ಪಡುವರು. ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅವಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ದೂರವಿಡಲ್ಪಡುವರು. ಸದಸ್ಯರು ಒಬ್ಬ ದೂರವಿಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸ ಬಾರದು — ಯಾವುದೆಂದರೆ ಕೈಕುಲುಕುವದು, ಸಂದಾಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವದು — ನೇರವಾಗಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೂರವಿಡುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸ ಬೇಕೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಯುಕ್ತಿಕನೊಂದಿಗೆ ಬಹು ಪರಿಶೀಲನೆ ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಈ ತರಹದ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸರ್ವಸಮ್ಮತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಭೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸ ಪಡಬೇಕು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 131–141</ref> ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸ ಪಡುವನು ಯಾವಾಗ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಅವರ ತಪ್ಪು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೂಟಗಳು == ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ಕೂಟಗಳು ಪ್ರತಿ ಎರಡನೆ ಅದಿತ್ಯವಾರ ಖಾಸಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಂಡೆ ಸ್ಕೂಲ್' ಪರ್ಯಾಯ ಅದಿತ್ಯವಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ 80 ಹಿರಿಯರು ಹಾಗು 19 ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗೆ 90 ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ದತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 91.</ref> ಆರಾಧನೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಧರ್ಮೋಪದೇಶದಿಂದ ಅನೇಕ ಬೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತದ ದೇವಾಲಯದ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಇಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥ ಓದುವದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥನೆ (ಈ ಪ್ರಾಥನೆ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತದೆ), ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ. ಕೂಟದ ಅಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು ವಾದ್ಯದೊಡನೆ ಅಥವಾ ಮಧುರ ಸ್ವರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಲಾಗುವದು. ಇದು ಹೇಳಿದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಒತ್ತು ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದೆ ಅದಕ್ಕಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಯಾದ ಔಸ್ಬನ್ಡ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಔಸ್ಬನ್ಡ್'ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ತುತಿಗೀತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏರ್ಲಿ ನ್ಯು ಹೈ ಜೆರ್ಮನ್ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಒಂದು ಪೂರ್ವಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಟೇಂಡೆರ್ಡ್ ಜೆರ್ಮನ್'ರಿಗೆ. ಹಾಡುವದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಂಬ ನಿಧಾನ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ತುತಿಗೀತೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಲು 15 ನಿಮಿಷ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲುತೆರ್'ನ ಜೆರ್ಮನ್ ಭಾಷಾಂತರದಿಂದ ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ತರುವಾಯ ಊಟ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಕೂಟಗಳು ಸ್ಟೇಂಡೆರ್ಡ್ ಜೆರ್ಮನ್ (ಅಥವಾ 'ಬೈಬಲ್ ಡಚ್') ಹಾಗು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜೆರ್ಮನ್ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ನಡೆಸ ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಭೆಯ ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಂಗಡದ ಚೀಟಿ ಹಾಕಿ<ref>ಆಧಾರದಲ್ಲಿ {{bibleverse||Acts|1:23–26|131}}</ref> ಅಮಿಶ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವರೀತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದೆ. ಅಮಿಶ್ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಯರು ಸದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಭೋಧಕರಾಗಿ ಆಯಲ್ಪಟ್ಟವರಿಂದ ಚೀಟಿ ಹಾಕಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಅದಿತ್ಯವಾರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಾಲನೆ ಹೊರತು. ಕೆಲವು ಸಭೆಗಳು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದಿತ್ಯವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡಲು. ಅದರೊಡನೆ, ''ಕೆಲವು'' ಸಭೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಮೊಟರ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನನ್ನು ಅದಿತ್ಯವಾರ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೊರತು.<ref>ಕುಫ್ಫ್ಮ್ಯಾನ್ (2001), p. 125.</ref> === ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ/ಧಾರ್ಮಿಕ-ಆಚರಣೆ/ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ === [[ಚಿತ್ರ:AmishHymnal.jpg|280px|thumb|ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತುತಿಗೀತೆ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಮಿಶ್ ವಸಂತ ಕಾಲ ಹಾಗು ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ದೇವಾಲಯದ ಕೂಟಗಳ ನಡುವೆ ಅಲ್ಲ. ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಯಾರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅವರಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ. ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರು ಹಾಗು ಹೆಂಗಸರು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರಿನ್ನೊಬ್ಬರ ಸದಸ್ಯರ ಕಾಲನ್ನು ತೊಳೆದು ಹಾಗು ಒಣಗಿಸಿದ ನಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ [[ಸಂಸ್ಕಾರ]] ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.amishnews.com/amisharticles/religioustraditions.htm | title=Amish Religious Traditions | publisher=Amish Country News | author=Brad Igou | year=1995 | accessdate=2007-09-10 | archive-date=2012-07-04 | archive-url=https://www.webcitation.org/68unn1keM?url=http://www.amishnews.com/amisharticles/religioustraditions.htm | url-status=dead }}</ref> === ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ / ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ === ವಿಶ್ವಾಸಿ'ಯ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಆಚರಣೆಯು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್'ರ ಸೇರುವಿಕೆ. ಅವರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಒಂದು ಮಗು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದುವದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ/ತಾಯಿಯ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವಾಗ, ಅವರು ಒಂದು ಹಿರಿಯನಾಗುವದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು, ದೇವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆ ಹಾಗು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ. ಯಾರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದಲು ಬರುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಅವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ವಿನಯತೆ ಹಾಗು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಗುವದು: * 1. ನೀನು ಸೈತಾನನನ್ನು, ಲೋಕವನ್ನು, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಾಂಸ ಹಾಗು ರಕ್ತವನ್ನು ''ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸು'' ತ್ತಿಯಾ? * 2. ನೀನು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗು ಮತ್ತು ಆತನ ದೇವಾಲಯವಿಗು ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದರಂತೆ ಜೀವಿಸಿ ಹಾಗು ಸಾಯಲು ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾಯ? * 3. ದೇವಾಲಯದ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳಿಂದ (ಒರ್ಡ್ನಂಗ್), ಕರ್ತನ ವಾಕ್ಯದಂತೆ, ''ವಿಧೇಯ'' ನಾಗಿ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ''ಶರಣಾ'' ಗಿ ಮತ್ತು ಅದರೊಡನೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು?<ref name="Kraybill 2001, pp. 116–119">ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 116–119.</ref> ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಒಂದು ಬಕೆಟ್ಟಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸೌಟಿನಿಂದ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಬಟ್ಟಲಿನ ರೂಪದ ಕೈಗೆ ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಸದಸ್ಯ'ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ ಯೌವನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಮುತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ದೇವಾಲಯದ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ'ಯ ಪತ್ನಿ ಸದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಯೌವ್ವನದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Kraybill 2001, pp. 116–119"/> ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಣೆ, ದೇವಾಲಯ ಹಾಗು ಒರ್ಡ್ನಂಗ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖಂಡರು ಸದಸ್ಯರ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರಣ, ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ನವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಂಧನ, ದೇವಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗಿಯರು ಹುಡುಗರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸೇರಲು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಕೊಡಲು ತರಗತಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರಿಗೆ ಅವರು ಯಾವುದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸೂಚನೆಯೊಡನೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಹಿಂದಿನ ಶನಿವಾರ, ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಕೊನೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಆಣೆ ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ನಂತರ ಮುರಿಯುದಕಿಂತ ಅಣೆಯನ್ನು ಇಡದಿರುವದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ದಿ ರಿಡ್ಡೆಲ್ ಒಫ್ ಅಮಿಶ್ ಕುಲ್ತುರ್ | ಕ್ರೆಬಿಲ್ | p. 116–7</ref> ಸದಸ್ಯತನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಯಾರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಪೂರ್ವದ ಸಭೆಯಿಂದ ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರವಿಡ ಬಹುದು. ಯಾರು ಸೇರಲು ಬೇಡವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅವರು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಸ ಬಹುದು. ದೇವಾಲಯ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಸಮಿತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ನಿಯಮ ಪ್ರಕಾರ ಮತಾಂತರ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲ. ಅಮಿಶ್ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಲುತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಹಾಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=JumMMKC44OoC&amp;pg=PA147&amp;lpg=PA147&amp;dq=%22david+luthy%22+convert&amp;source=bl&amp;ots=f6JfOao0Ae&amp;sig=xEUojs2ulw1T6YZJaP9XO0-vWjM&amp;hl=en&amp;ei=UllDS6TQMJW8ngfMxrDYAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CBEQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22david%20luthy%22%20convert&amp;f=false ದಿ ಸೊಸಿಒಲೋಜಿ ಒಫ್ ಕ್ಯಾನಡಿಯನ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್, ಹುಟ್ಟೆರೈಟ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಅಮಿಶ್: a..., Volume 2 ಡೋನೋವ್ಯಾನ್ E ಯಿಂದ. ಸ್ಮುಸ್ಕೇರ್, pg 147]</ref> === ಶವಸಂಸ್ಕಾರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Amish cemetery.JPG|thumb|175px|2006ರ ಆಧುನಿಕ ಅಮಿಶ್ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳ.ಕಲ್ಲುಗಳು ಸಾದಾ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ.]] ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೂಟಕಿಂತ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಅಮಿಶ್ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಕೂಟವನ್ನು ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಾಗಿ ಅವನ ಸಾವನ್ನು ಜೀವನದ ಕಥೆಗೆ ಹೋಲಿಸದೆ, ಹಾಗು ತುಂಬಾ ಹೊಗಳದೆ, ಕೂಟವು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಸತ್ಯವೇದದ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಡಂಸ್ ಕೌಂಟಿ, ಇಂಡಿಯಾನ, ಮತ್ತು ಅಲೆನ್ ಕೌಂಟಿ, ಇಂಡಿಯಾನ, ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಎಲ್ಲರು ಮರದ ಸಮಾಧಿ ಗುರುತನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಯಾರ ಬೇರು ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಅವರಿಗೂ ನಿಜ. ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಹೆಣಗಾಡಿ ಸಣ್ಣಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವೇದದಿಂದ ಒಂದು ವೇದಭಾಗವನ್ನು ಓದಲು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ಸ್ತುತಿಗೀತೆ ಓದಬಹುದು (ಹಾಡುವದಕ್ಕಿಂತ) ಮತ್ತು ಕರ್ತ'ನ ಪ್ರಾಥನೆಯನ್ನು ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಿಶ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲು ಅಲ್ಲ, ಅಮಿಶ್ ಸ್ಮಶಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಅದು ಏಕರೂಪ, ವಿನಮ್ರ ಹಾಗು ಸಾದಾ ತರಹ ಇರುತ್ತದೆ; ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಹಾಗು ಸ್ತ್ರೀಯರ ದೇಹಗಳು ಎರಡೂ ಅದೇ ಲಿಂಗದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರೊಡನೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಿಳಿ ಮೇಲಂಗಿ ಹಾಗು ಮೇಲುಡುಪು ಅವರ ವಿವಾಹದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001) p. 159.</ref> ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯ ಒಂದು ಭೋಜನ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. == ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ == === ಕುಟುಂಬ === ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವದು, ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವದು ಮತ್ತು ನೆರೆಯವರ ಹಾಗು ಸಂಬಂಧಿಕರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಪರ ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭ. ಅಮಿಶ್ ನಂಬುತ್ತಾರೆ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 88.</ref> "ಕುಟುಂಬ"ದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅಮಿಶ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಒಳಗಡೆ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸ ಬಹುದು. ಎಳೆತನ ಹಾಗು ಯೌವ್ವನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕುಟುಂಬ ವೈಯುಕ್ತಿಕನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಆದರೆ ಜೀವಂತ ಪೂರ್ತಿ. ತಂದೆ/ತಾಯಿಯರ, ದೊಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮರ ಹಾಗು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಕರ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಗ ಬಹುದು ಆದರೆ ಎಂದೂ ನಿಂತು ಹೋಗುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂತ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡದೆ ಕುಟುಂಬಗಳ (ಮನೆತನದ) ಎಣಿಕೆಯಿಂದ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 87.</ref> ಎರಡುವಾರಕೊಮ್ಮೆ ಬೋಧನೆ ಕೂಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕುಟುಂಬಗಳು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ/ತಾಯಿಯರು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಸರಿಯಾದ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಹಂಗುಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕರ್ತನಿಗೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಆತ್ಮೀಯ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:AmishRakingHay.jpg|thumb|left|ತೆಂಕುವೂಡಣ ಓಹಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಮಿಶ್ ಜನ.]] [[ಚಿತ್ರ:Amish children playing baseball, Lyndonville NY.jpg|thumb|ನ್ಯು ಯೋರ್ಕ್'ನ ಲಯನ್ಡಾನ್ವಿಲ್ಲೆ, ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುವುದು.]] "ಕುಟುಂಬ" ಸದಸ್ಯನ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮನೆ ಒಳಗಡೆ ಹಾಗು ಸಮುದಾಯ ಒಳಗಡೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೈಯುಕ್ತಿಕನಿಗಿಂತ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುವದು ಉನ್ನತನು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ಕೆಲಸ, ಒಂದು ಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗು ಒಂದು ಅಂತಸ್ತು ಇದೆ. ಮನೆ ಒಳಗಡೆ ಮನೆಗೆಲಸ ಲಿಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮಿಶ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಹಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅವರು ಎಂಟನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಹುಡುಗ ಅಥವಾ ಹುಡುಗಿ ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಹಿರಿಯರ ಕೆಲಸದ ಕುರಿತಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗರು ತಂದೆಯೊಡನೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ, ಕಣಜದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕಟ್ಟಡದ ಸುತ್ತಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹುಡುಗಿಯರು ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಮನೆ ಒಳಗೆ ಹಾಗು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ಕೆಲಸದ" ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬ ಶಾಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಿಶ್ ಯುವಕರು, ಸಣ್ಣವರು ಹಾಗು ದೊಡ್ಡವರು, ಅವರ ತಂದೆ/ತಾಯಂದಿರು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಲಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದ ಫಲದಾಯಕ ಭಾಗವಾಗಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.amishnews.com/amisharticles/traditionalfamily.htm |title=ದಿ ಟ್ರಡಿಶನಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ & ದಿ ಅಮಿಶ್ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2012-07-04 |archive-url=https://www.webcitation.org/68uu8FInV?url=http://www.amishnews.com/amisharticles/traditionalfamily.htm |url-status=dead }}</ref> <blockquote> "ಪುರುಷನಿಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತನು ತಲೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹಾಗು ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಪುರುಷನು ತಲೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಮುಖ್ಯ, ಯಾರು ಅವರ ಭುಜದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಹೊರಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲದಿರುವದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ದೇವರ ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಲು." ಫೆಮಿಲಿ ಲೈಫ್ (ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ), ಅಮಿಶ್ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ. </blockquote> ಕ್ರೀಡೆ ಹಾಗು ಆಟಪಾಟ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವಾಸ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ ಇದೆ ಎಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹಾಗು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. === ಮಕ್ಕಳ ಶಿಸ್ತು === ಅಮಿಶ್ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ವಿಧೇಯತೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಒತ್ತಡ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ತಂದೆ/ತಾಯಿಯಿಂದ ಹಾಗು ಬೋಧಕರಿಂದ ಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹಾಗು ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವೇದದ ಅನೇಕ ಭಾಗದಿಂದ ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲ ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳು, ಹಾಗು ಇತರ ಮಕ್ಕಳು, ತಂದೆ/ತಾಯಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೋರೆ ಮುರುಕಿಸ ಬಹುದು ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೋಪೋದ್ರೇಕ, ಮುಖ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ, ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಕರೆಯುವದು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಿಧೇಯಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೊತ್ತು ಆ ನಡತೆಯು ದೈಹಿಕ ದಂಡನೆಗೆ ಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತದೆಂದು. ಯೌವ್ವನದ ಅತೃಪ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಯಿಮಾತಿನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಧರ್ಮನಿಂದೆಗೆ ಎಂದೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಪರಾಧಿ ಮಗುವು ತೀವ್ರವಾದ ದಂಡನೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸ ಬಹುದು.<ref>ಅಮಿಶ್ ಸೊಸೈಟಿ{ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್ pp.160</ref> === ಯುವಕರು, ಮೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ರಂಸ್ಪ್ರಿಂಗ === ''ರಂಸ್ಪ್ರಿಂಗ'' (ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ lit. "ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಓಡುವುದು") ತಾರುಣ್ಯದ ಕಾಲ, ಅದು ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಣಯಾಚರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ತಿಳಿದು ಬರುವದೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂಶದ ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಲದ ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ಯೌವ್ವನದ ಹಿರಿಯರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಾಹ, ವಿವಾಹ ದೇವಾಲಯದ ಸದಸ್ಯರೊಡನೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡ ಯುವಕರು ದೇವಾಲಯ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲ, ಅವರ ಉಳಿದಿರುವ ಬದುಕನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮುದಾಯದೊಡನೆ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಸಮುದಾಯದ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="asoc-146">ಅಮಿಶ್ ಸೊಸೈಟಿ|ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್ (ನಾಲ್ಕನೆ ಆವೃತ್ತಿ), p. 146.</ref> ಮೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ (ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರ ಬಹುದು). ಹುಡುಗ-ಹುಡುಗಿಯರ ಸಹವಾಸಕ್ಕೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಘಟನೆ ಹದಿನೈದುದಿನದ ಅದಿತ್ಯವಾರ ಸಂಜೆ ಹಾಡುವದು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಯುವಕರು ಹೊಲಿಗೆ ನಿತ್ಯೋದ್ಯೋಗಿ, ನಗೆದಾಡುವದು ಹಾಗು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುವದು ಯಾವಾಗಲು ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಣಜದಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೂಟದ ರೀತಿಯ ಹಾಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುವಕರು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸ ಬಹುದು, ಆದರಿಂದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯಕಿಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಪರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="asoc-146"/> ಹಾಡುವ ಆ ದಿವಸದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮನೆಗೆಲಸದ ನಂತರ, ಯೌವ್ವನದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವನ ಫೊರ್-ಗುಟ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ತೋರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂದವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿ ಹಾಗು ಕದುರೆಯು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರುವದನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಸಹೋದರಿ ಅಥವಾ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನೊಡನೆ ಚಲಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಗೆಳತಿಯಾಗಿರಲ್ಲ. ಹಾಡುವಾಗ, ಹುಡುಗರು ಉದ್ದ ಮೇಜಿನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಹುಡುಗಿಯರು ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ದೇವರ ಸೋತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವೇಗ ಹಾಡುವವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡಿನ ನಡುವೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಡಿನ ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾದ ಮುಕ್ತಾಯ ಹತ್ತು ಗಂಟೆ ಯಾಗಿರಬಹುದು, ನಂತರ ಮಾತುಕತೆಯ, ಹಾಸ್ಯದ ಮತ್ತು ಸಂಧಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಂಚುವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗರು ಯಾರಿಗೆ ಗೆಳತಿಯರು ಇಲ್ಲ ಅವರು ಮೈಡೆಲ್ (ಹುಡುಗಿ) ಜೊತೆಗೆ ಜೋಡಿ ಸೇರ ಬಹುದು.<ref name="asoc-146"/> ಇದರ ತರುವಾಯ, ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರು ತೆರೆದ-ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ-ಸೊದರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಮದುವೆ ಯಾಗುವದು ಅಮಿಶ್ ನಡುವೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ-ಸೋದರಿಯ ಮಗ ಸಂಬಂಧವು ಅಸಂತೋಷದ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ. "ಶಿವಾರ್ಟ್ಜ್" ಸೋದರಿಯ ಮಗನ (ಮೊದಲ ಸೋದರಿಯ ಮಗ ಒಮ್ಮೆ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ) ಮದುವೆ ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. <blockquote> ಮೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುದಿಲ್ಲ. ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧವುಳ್ಳ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ತಪ್ಪಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವದು, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಂದು ಗಮಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕಾಂಗಿತನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವದು, ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಏನೂ ಅರಿಯದ ಹಾಗೆ ವೇಷತಾಳುವದು, ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ರೂಢಿಯ ನಡವಳಿಕೆ, ತಂದೆ/ತಾಯಿಯರ ನಡುವೆ ಕೂಡ.<ref name="asoc-146"/> </blockquote> === ವಿವಾಹಗಳು === ವಿವಾಹಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ ಇಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 148.</ref> ಮದುಮಗಳು ಹೊಸ ನೀಲಿ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ನಂತರ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಯಾವುದೆ ರೀತಿಯ ಅಲಂಕಾರ (ಮೇಕಪ್ಪು) ಧರಿಸುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ನಿಶ್ಚಯ ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ''ಒರ್ಡ್ನಂಗ್'' ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಭರಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆ ಆಚಾರವಿಧಿಯು ಅನೇಕ ಗಂಟೆ ತೆಗೆಯಬಹುದು, ತರುವಾಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಕಾರಕೂಟ ಅದರೊಡನೆ ಔತಣ, ಹಾಡು ಹಾಗು ಕಥೆ ಹೇಳುವದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ದಂಪತಿಗಳು ವಿವಾಹ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಮದುಮಗಳ ತಂದೆ/ತಾಯಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮಿಶ್ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಸೆಲೆರಿ ಒಂದು ಸಂಕೇತ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಲೆರಿ ಹೂವಿಡುವ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಬದಲಿಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ [http://www.amishfamilyvalues.com/amish.htm ಈ ಪುಟವನ್ನು] [http://www.amishnews.com/amisharticles/religioustraditions.htm ಮತ್ತು ಈ ಪುಟವನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917083816/http://amishnews.com/amisharticles/religioustraditions.htm |date=2010-09-17 }} ಸಹಕರಿಸು ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದ ಜೊತೆ ಅಮಿಶ್ ಮದುವೆಗಳು.</ref> ಮನೆ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕೂಡಲೆ ನಡೆಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ಹೊಸ ದಂಪತಿಗಳು ಅನೇಕ ವಾರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಹಾಜರಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರ ಹಾಗು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುವದರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. === ನಿವೃತ್ತಿ === ಯಾವಾಗ ಅಮಿಶ್ ನಿವೃತ್ತನಾಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಅಥವಾ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು, ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಯಾವಾಗ ನಿವೃತ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐವತ್ತು ಮತ್ತು ಯಪ್ಪತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ನಡುವೆ. ಹಿರಿಯರು ನಿವೃತ್ತಿ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗಲು ಹತ್ತಿರದ ಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ''ಗ್ರೊಸ್ಡೆಡಿ ಹೌಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿವೃತ್ತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಹಾಗು ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಸ್ವಂತ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಆದಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಒಳಪಡಿಸಿಕೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದಾಕುವದಿಲ್ಲ.<ref>ಅಮಿಶ್ ಸೊಸೈಟಿ|ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್ pp.168–169</ref> ಅಮಿಶ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪದ್ಧತಿ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಿರಿಯರು ಕುಟುಂಬದ ಹಾಗು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆಂದು. ಏಕಾಂಗಿತನ ಒಂದು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಘಟನೆಗಳಾದ, ಕುಣಿದಾಡುವದಲ್ಲಿ, ಹಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಅಮಿಶ್ ಸೊಸೈಟಿ{ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್ pp.170</ref> ಒಂದುವೇಳೆ ಪ್ರಾಯದವರು ಅಸ್ವಸ್ಥ ಅಥವಾ ಬಲಹೀನ ಹೊಂದಿದರೆ, ನಂತರ ಬೇರೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿತನಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯ ತಂದೆ/ತಾಯಿಯಂದಿರು ಒಮ್ಮೆ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ತರುವಾಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಕಾರಣ ಕಿರಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ಪ್ರಾಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿತನಾಗುತ್ತಾರೆ. == ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Wikinews|Pennsylvania Amish farmer jailed for outhouse violations}}ಅಮಿಶ್ ಜೀವನಶೈಲಿ ''ಒರ್ಡ್ನಂಗ್'' (ಜರ್ಮನ್, ಅರ್ಥ: ಕ್ರಮ) ಗಿಗೆ ಆದೇಶ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದೆ, ಮತ್ತು, ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ, ಪ್ರಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದು ಇನ್ನೊಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸದಿಲ್ಲದಿರ ಬಹುದು. ಅಮಿಶ್ ಜೀವನಶೈಲಿ ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಗ್ರಹವು ಮೊತ್ತವಾಗಿರ ಬಹುದು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿವೆ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಅಮಿಶ್'ಗೆ ನಿಜವಾಗಿದೆ. ಪಂಗಡವು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಬೇರ್ಪಡ ಬಹುದು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಪರಂಗಿ ಟೋಪಿಯ ಅಗಲದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ. ತಂಬಾಕು (ಸಿಗರೇಟ್ ಹೊರತು, ಯಾವುದು "ಲೌಕಿಕ"ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref>[http://www.amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm "ದಿ ಅಮಿಶ್ vs. ಟೋಬಕ್ಕೊ." ಬ್ರಾಡ್ ಇಗ್ಔ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119111712/http://amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm |date=2010-11-19 }}[http://www.amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm 1992. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119111712/http://amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm |date=2010-11-19 }}[http://www.amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm ಅಮಿಶ್ ಕೌಂಟರಿ ನ್ಯುಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119111712/http://amishnews.com/amisharticles/amishtobacco.htm |date=2010-11-19 }}</ref> ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರದ<ref>"ಓಹಿಯೊ 'ಸ್ ಅಮಿಶ್ ಸೀಕ್ ಹೆಲ್ಪ್ ಫಾರ್ ಅನ್ಡೆರ್ಅಜ್ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್." ಅಮಿ ಬೆತ್ ಗ್ರವೆಸ್ ಅವರಿಂದ (AP). ಸಂಡೇ, ಮೇ 21, 2000. ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ ಎನ್ಕುಇರೆರ್ [http://www.enquirer.com/editions/2000/05/21/loc_ohios_amish_seek.html]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಿತವಾದ ಉಪಯೋಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತುಂಬ ಹಳೆಯ ಹಾಗು ತುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ. === ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Amish vs modern transportation.jpg|thumb|right|240px|ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ ನ್ಯು ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಅಮಿಶ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ.]] ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದು. ಅಮಿಶ್ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೆಟ್ಟದೆಂದು ದೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವದನ್ನು ಬೇಡಿಕೆ ಕೊಡಬಹುದು. ಪೆನ್ಸಿವನಿಯನಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಗಳು ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದರೊಡನೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇವಕರಿಗೆ ಹಾಗು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಆನಂತರದ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 98–101.</ref> ಈ ಸಮತಲ ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Farm-amish-phone-booth.jpg|thumb|250px|left|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬದವರು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಳು "ಇಂಗ್ಲೀಷ್" ರೈತ ದೂರವಾಣಿ ಬೂತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.]] ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯುದ್ಬಲ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯು 1920ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಯ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ತಿರಸ್ಕಾರವಾಯಿತು, ಯಾಕೆಂದರೆ ತುಂಬ ಲಿಬರಲ್ ಅಮಿಶ್<ref>ಪೆಅಚೆಯ್ ಗುಂಪು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಯಿಂದ 1910 ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಅಚಿ ಅಮಿಶ್ ಯಿಂದ ಅಂಗವಾದರು</ref> ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ದೈಹಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 197–212.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ನಿಷೇಧದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವೈಯುಕ್ತಿಕನು ಹೊಸ ಶೋಧನೆಗಳಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಉಪಯೋಗದ ನಿರ್ಧಾರ ಅವಶ್ಯಕವಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಯಾವಾಗ ಅದನ್ನು ಹೊರಗಿನ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ತಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳು, ಅದರ ಮಿತವಾದ ಬಳಕೆಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ಸಮಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್, ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳ ರಿಚಾರ್ಜಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಕಲಕುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು. ಹೊರಾಂಗಣದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಯಂತ್ರೋಪಸಾಧನಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಚಲಿಸುವ ಹಾಗು ಕೈಯಿಂದ-ದೂಡುವ ಹುಲ್ಲುಹಾಸು ಮೊವೆರ್'ಗಳು ಮತ್ತು ನಾರು ಟ್ರಿಮ್ಮೆರ್'ಗಳು ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ-ಬೇಡದ ಯಂತ್ರೋಪಸಾಧನ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಯಾವುದೆಂದರೆ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ-ನಿಯಂತ್ರಣದ ಶೀತಕಯಂತ್ರಗಳು. ಕೆಲವು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಸೂರ್ಯಶಾಖದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಲಗೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://features.csmonitor.com/backstory/2008/10/27/the-amish-go-solar-%e2%80%93-in-a-simple-way/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-21 |archive-date=2009-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220153043/http://features.csmonitor.com/backstory/2008/10/27/the-amish-go-solar-%E2%80%93-in-a-simple-way/ |url-status=dead }}</ref> ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾವುದು ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಕಾಣುವದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಪೆಟ್ರೊಲ್-ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸಾಯದ ಸಾಧನ, ಯಾವುದೆಂದರೆ ಟಿಲ್ಲೆರ್'ಗಳು ಅಥವಾ ಮೊವೆರ್'ಗಳು, ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕುದುರೆಯಿಂದ ದೂಡ ಬಹುದು. ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ, ಅಮಿಶ್ ರೈತರು ಅವರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ರೈತರನ್ನು ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಮೀನನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವದಿಲ್ಲ, ಒಂದುವೇಳೆ ಅವರು ಸಾಧನವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಇದ್ದರೆ. ಅಮಿಶ್ ರೈತರು ರಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಔಷಧವನ್ನು, ರಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದನಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸುವದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 313.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Amish Farmhouse.jpg|thumb|ಅಮಿಶ್ ಮನೆತನದವರು]] ''ಒರ್ಡ್ನಂಗ್'' ಸಮುದಾಯದ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಪಾಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಬೋಧನೆಗಿಂತ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲೆನ್ ಕೌಂಟಿ, ಇಂಡಿಯಾನದ ನಾಲ್ಕು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಗಳು, ತುಂಬ ಬದಲಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ; ಅವರು ತೆರೆದ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ, ಮತ್ತು ಅವರು ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮದ ಬೂಟು ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೊರಿಸುವದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ಬಲ ಮನುಷ್ಯರು ಮೋಟಾರು ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ; ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. <ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 114–115.</ref> ಯಾರು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ತಿಂಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಹೇಗೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರ (ಕಂಪ್ಯುಟರ್) ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ತಂತಿ ಜೋಡಿಸುವದನ್ನು ಹೊಸ ಮನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದಾಕಬಹುದು.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 136.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರು, ಅವರು ಚಾಲಕರನ್ನು ಹಾಗು ಗಾಡಿಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಂಧಿಸುವದಕ್ಕೆ, ತಿಂಗಳ ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವದಕ್ಕೆ — ಇದು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಯಮ ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟರು. ಈ ಆಚರಣೆ ಭೂಗೋಳವಾಗಿ ಅಮಿಶ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಧಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಕುದುರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ{{convert|25|mi|km}}, ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹೊಂದಬೇಕು, ಅದು ಅಮಿಶ್ ಅವರನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಒಂದು ನಾಭಿರೇಖೆ{{convert|12.5|mi|km}}ಒಳಗಡೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದುಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಗಾಡಿ ವಿಶಾಲವಾದ ದೂರದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ{{convert|10|mi/h|km/h|abbr=on}}ಆಗಿರ ಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[92] ^ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೈಲು ಬಂಡಿ ಪ್ರಯಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಡ್ಡಬರುವದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೆಲವರಿಂದ. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತರುವದು, ಏಕಾಂಗಿತನವಿಗೆ ಒಳನುಗ್ಗುವದಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬದ ಪವಿತ್ರತೆಗೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಳನುಗ್ಗುವದರಿಂದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ತೆಗೆದಾಕುತ್ತದೆ. ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮಿಶ್ ದಾರವಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹೊರ ಕರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಬಂಧ ಏನೆಂದರೆ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಮನೆ ಒಳಗಡೆ ಇಡದೆ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ "ಬೂತ್" ಅಥವಾ ಮನೆಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹೊರ-ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಇತರರು ಕೂಡ ಹಂಚ ಬಹುದು. ಇದು ಅಮಿಶ್ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳು ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ಒಳನುಗ್ಗದಂತೆ; ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲು ಕೂಡ, ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆ ಕರೆಗಳು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾವತಿ ದೂರವಾಣಿ (ಪಾವತಿ ಫೋನ್) ಉಪಯೋಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಇವತ್ತು, ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯಾತರ ಅಧಿಕ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪಾವತಿ ದೂರವಾಣಿಗಳು ದೊರಕುವುದು ನಶಿಸಿಹೋಗಿವೆ, ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ದೂರವಾಣಿ ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲಿಯು ಸಹ ಅಧಿಕವಾಗುವದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [ಡನ್ ಮೊರ್ಸೆ "ಸ್ಟಿಲ್ ಕಾಲ್ಡ್ ಬಯ್ ಫೈತ್ ಟು ದಿ ಬೂತ್: ಅಸ್ ಪೆ ಫೋನೆಸ್ ವನಿಶ್, ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡ್ ಥಇರ್ ಓವನ್"], ''ದಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, 2006, p. C1; ಇವನ್ನು ನೋಡಿ [http://www.regent.edu/acad/schcom/rojc/mdic/amish.html ದಯಾನೆ ಇಮ್ಮೆರ್ಮ್ಯಾನ್ ಉಮ್ಬ್ಲೆ'ಯ ಕೆಲಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105216/http://www.regent.edu/acad/schcom/rojc/mdic/amish.html |date=2010-08-11 }} ಅಮಿಶ್ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಕುರಿತಾಗಿ</ref> ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಯಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಧ್ವನಿಅಂಚೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ ''ಅಮಿಶ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರಿಸ್: ಫ್ರೊಂ ಪ್ಲೌಸ್ ಟು ಪ್ರೊಫಿಟ್ಸ್'', ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2004</ref> ಅಮಿಶ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ "ಆಂಗ್ಲ" ನೆರೆಯವರನ್ನು ಸಹಾ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಂಶವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದೆಸಾಗಿಸಲು. ಕೆಲವು ನ್ಯು ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸೆಲ್ ಫೋನ್'ಗಳು ಹಾಗು ಪೆಜೆರ್'ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಹೊವರ್ಡ್ ರಹಇನ್ಗೋಲ್ಡ್ "ಲುಕ್ ಹೂ'ಸ್ ಟಾಲ್ಕಿಂಗ್", ''ವಿರೇಡ್'', ಜನುಅರಿ, 1999, https://www.wired.com/wired/archive/7.01/amish.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707015020/http://www.wired.com/wired/archive/7.01/amish.html |date=2012-07-07 }}</ref> === ಭಾಷೆ === ಆಂಗ್ಲದ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಅಥವಾ ತುಂಬ ಅಧಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಡಚ್ ಒಂದು ಭಿನ್ನತೆ ತೋರುವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಡಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಪಲಟಿನೇಟ್ ಜರ್ಮನ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅದು ಅಮೇರಿಕದ ಆಂಗ್ಲರಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದೆ.<ref>[8] ^ ಸ್ಮಿತ್ p.209</ref> ಆಂಗ್ಲ ಪದ "ಡಚ್" ನಿಜವಾಗಿಯು ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗು ನೆದೆರ್ಲೇಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಇತರ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಂಗಡಗಳು ಮಾತಾಡುವ ನಾಡಭಾಷೆಯಾದ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಲೊ ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗು ಹುಟ್ಟೆರೈಟ್ ಜರ್ಮನ್'ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಹಾಗು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ರಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡ ಪಡುವ, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ನಿಜವಾಗಿಯು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹಾಗು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶದವರಿಂದ ಮಾತನಾಡ ಪಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1800ಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂದವರಿಂದ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದೆ, ಎಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಬದಲಿಗೆ. ಬೀಚಿ ಅಮಿಶ್, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಅಂದಾಜು 1960 ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಅಮಿಶ್ ಪಂಗಡಗಳು ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಒಳ-ಪಂಗಡದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಡಭಾಷೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಇಂಡಿಯಾನ ಮಾತುಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಅಮಿಶ್ ಪ್ರಾಂತದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಚನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಿನವರು ಮಾತನಾಡುವದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. === ಬಟ್ಟೆಬರೆ === [[ಚಿತ್ರ:Lancaster County Amish 02.jpg|thumb|left|240px|ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಅಮಿಶ್ ಹುಡಿಗಿಯರು.]] ಎಲ್ಲಾ ಅಮಿಶ್ ಬಟ್ಟೆಬರೆಯ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವು ''ಸಾದಾವಾಗಿರುತ್ತದೆ'' ; ಬಟ್ಟೆಬರೆಯ ರೂಪ, ಬಣ್ಣ, ಅಥವಾ ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಧರಿಸುವವನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯ ಬಾರದು ಬಟನ್'ಗಳು, ಝಿಪ್'ಗಳು, ಅಥವಾ ವೆಲ್ಕ್ರೊ ಬದಲಿಗೆ ಕೊಂಡಿ-ಹಾಗು-ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನೇರ ಗುಂಡುಸೂಜಿಗಳು ಬಟ್ಟೆಬರೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಮಾಡುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಹರಿತ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಅಂಗಿಗಳು ಹಾಗು ಇಜಾರುಗಳಿಗೆ ಸಾದಾ ಬಟನ್'ಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಟನ್'ಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಾಗು ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp. 66–70.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ, ಸಾದಾವಾಗಿರುವದು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ. ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ (ಇಜಾರುಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ (ಅಂಗಿಗಳ) ಉಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರು ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕತ್ತಲೆ ನೀಲಿ ಡೆನಿಮ್ ಕೆಲಸದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಯು ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಯಾವಾಗಲು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಬಟ್ಟೆಬರೆಯನ್ನು ಹೊಲಿಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಬಟ್ಟೆಬರೆ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಂದ ಹಾಗು ತೇಪೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೆಂಗಸರು ಸ್ಥಿರ ಬಣ್ಣದ ಕಾಫ್-ಉದ್ದದ ಸಾದಾ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲ್ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವಾಗ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತೋಳಿಲ್ಲದ ಅಂಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನದ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು ಇರುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯೌವ್ವನದ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೇಲ್ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಜಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಯಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಉದ್ದವಾದ ಕುಂಚಿಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸ ಬಹುದು. ಯಾವಾಗ ಅಮಿಶ್ ಹೆಂಗಸರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಚಳಿ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ, ಭಾರವುಳ್ಳ ಹೆಂಗಸರ ಅಂಚು ಇಲ್ಲದ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥನಾ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನೆಬ್ರಸ್ಕ ಅಮಿಶ್ ಹೊರತು, ಯಾರು ಹೆಂಗಸರ ಅಂಚು ಇಲ್ಲದ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಧರಿಸುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೆಂಗಸರ ಅಂಚು ಇಲ್ಲದ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಒಬತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವರೆಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಿರಿಯ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಕಪ್ಪು ಹೆಂಗಸರ ಅಂಚು ಇಲ್ಲದ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001) p. 62.</ref> ಹುಡುಗಿಯರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತೋಳಿಲ್ಲದ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭ ತಕ್ಕ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂಟಿ ಹೆಂಗಸು ಒಂದು ಬಿಳಿ ತೋಳಿಲ್ಲದ ಅಂಗಿಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೂವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬಟ್ಟೆಯ ಹೊಂದಿಕೆಗೆ ತೋಳಿಲ್ಲದ ಅಂಗಿಗಳು ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಲ್ವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಯಾವಾಗ ಕಪ್ಪು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001) p. 61.</ref> ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಆಗಮಿಸುವಾಗ ಕೂಡ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪುರುಷರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆ-ಬಣ್ಣದ ಇಜಾರುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವು ಕತ್ತಲೆ ಎದೆಯಂಗಿ ಅಥವಾ ಹೊದಿಕೆ ಜೊತೆಗೆ, ನೇತಾಡಿಸುವವರು (ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ), ಅಗಲವಾದ-ಅಂಚುಕಟ್ಟಿದ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದಾದ ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚಳಿಯಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು, ಬಹಳವಾಗಿ ಯುವಕರು, ಈ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ವೈಯುಕ್ತಿಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಕ್ರಮ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=VVRXZhHHOdMC&amp;pg=PA67&amp;lpg=PA67&amp;dq=Amish+shape+of+hat&amp;source=bl&amp;ots=G59zVEy2Ij&amp;sig=oV9xXpabfVDFReVTcLuhs07D9-o&amp;hl=en&amp;ei=jbNFTNPHMIO0lQewkLW4BA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=7&amp;ved=0CDgQ6AEwBg#v=onepage&amp;q=Amish%20shape%20of%20hat&amp;f=false</ref> ಮದುವೆಯಾದ ಪುರುಷರು ಹಾಗು ನಲ್ವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿನವರು ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮೀಸೆಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ಐರೋಪದ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿ ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಯವನ ಚೇತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದರಿಂದ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), pp 63–65.</ref> ಕೆಲವು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹದ ಉಂಗುರವಾಗಿ, ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯತನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಗಡ್ಡವು ಇದೇ ಗುರುತು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸ ಬಹುದು. === ಪೀಠೋಪಕರಣ === [[ಚಿತ್ರ:American-Furniture.jpg|100px|thumb|ಕುಟುಂಬದ ಉಣು ಮೇಜು|link=Special:FilePath/American-Furniture.jpg]] ಅಮಿಶ್ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಅದರ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಸಾಧಾರಣ [[ಸೌಂದರ್ಯ]], ಹಾಗು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಕಳಲುವ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಅಮಿಶ್ ಶಿಲ್ಪಿ ಪೀಠೋಪಕರಣ ರಚಿಸುವದಕ್ಕೆ ಅವರ ಪೂರ್ವ-ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವಜರ ವಿಧಾನಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ಥೂಲ ಕಲ್ಪನೆಗಲಾದ ಮಿಶನ್, ಶೆಕರ್, ಕೊಟೇಜ್ ಹಾಗು ರಾಣಿ ಅನ್ನಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಆಧುನಿಕ ಅಮಿಶ್ ಪೀಠೋಪಕರಣ ರಚನಾ ಕ್ರಮ. ಅಮಿಶ್'ನ ಸ್ವಯಂ-ಸಾಕಾದಷ್ಟು, ಸರಳತೆ ಹಾಗು ಔಪಚಾರಿಕ ಒಂದು ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. == ಸ್ವಿಸ್ ಅಮಿಶ್ == ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್'ನ ಒಂದು ಉಪಪಂಗಡ ಸ್ವಿಸ್ ಅಮಿಶ್, ತುಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಡಚ್'ಗಿಂತ ಜರ್ಮನ್'ನ ನಾಡಭಾಷೆಯಾದ ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್ ಅವರ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಲೆನ್ ಹಾಗು ಇಂಡಿಯಾನವಿನ ಎಡಂಸ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ವಿಸ್ ಅಮಿಶ್ ಮೇಲ್ಭಾಗ ತೆರೆದ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತ್ವರೆಯಾಗಿ ಸಹಜ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಹಾಡಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಮಿಶ್ ಪಂಗಡವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರೋಗ್ಯ == ಅಮಿಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಧಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಇದೆ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಡ್ವಾರ್ಫಿಸಮ್ (ಎಲ್ಲಿಸ್-ವಾನ್ ಕ್ರೆವೆಲ್ಡ್ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು),<ref>{{cite web|url=http://www.nature.com/ng/journal/v24/n3/full/ng0300_203.html|title=Ellis-van Creveld syndrome and the Amish|publisher=[[Nature Genetics]]|year=2000|accessdate=2008-07-02}}</ref> ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ ವ್ಯಾಧಿಗಳು,<ref>{{cite web|url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/104542765/abstract|title=Pediatric medicine and the genetic disorders of the Amish and Mennonite people of Pennsylvania|publisher=[[American Journal of Medical Genetics]]|date=2003-06-27|quote=Regional hospitals and midwives routinely send whole-blood filter paper neonatal screens for tandem mass spectrometry and other modern analytical methods to detect 14 of the metabolic disorders found in these populations…|accessdate=2008-07-02|archive-date=2013-01-05|archive-url=https://archive.today/20130105052615/http://www3.interscience.wiley.com/journal/104542765/abstract|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ರಕ್ತ-ನಮೂನೆಯ ಆಸಾಧಾರಣ ಹಂಚಿಕೆ.<ref>ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್, p. 330.</ref> ವಿವಿಧ ಡೆಮೆಸ್ ಅಥವಾ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮೀಪದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅಮಿಶ್ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್, p. 328.</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ 200 ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೆಲ್ಲ ಅಮಿಶ್ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ, ಇನ್ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ (ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪರಿಣಾಮವಾದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ). ಈ ವ್ಯಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ, ಹಾಗು ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮಿಶ್ ಬಹುಮತರು ಇದನ್ನು "ಗೊಟೆಸ್ ವಿಲ್ಲೆ" (ದೇವರ ಚಿತ್ತ) ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಮದುವೆ ಹಾಗು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಧಿ ಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮಿಶ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿವುಳ್ಳವರು. ಅವರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕುಟುಂಬ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಧಿಗಳಾದ ಅಝೀಮರ್'ನ, ಪರ್ಕಿಂಸನ್'ನ ಹಾಗು ಮಸ್ಕುಲಾರ್ ಡಿಜನರೆಶನ್ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಮಿಶ್ ಅನೇಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸಂಶೋಧಕರು ದ ಒಹಿಯೊ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಕ್ರೊಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಕೇಂಸರ್ ಸೆಂಟರ್— ಅರ್ತುರ್ ಜಿ. ಜೇಮ್ಸ್ ಕೇಂಸರ್ ಹೋಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ರಿಚಾರ್ಡ್ ಜೆ.ಸೊಲೊವಿ ರಿಸೇರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ (OSUCCC-ಜೇಮ್ಸ್) ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಬದುಕುವದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂಸರ್ ಮಟ್ಟ ಒಹಿಯೊದ ಅಮಿಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 60 ಶೇಕಡ ವಯಸ್ಸು-ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಗು 56 ಶೇಕಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ. ತಂಬಾಕು-ಸಂಬಂಧದ ಕೇಂಸರ್'ಗಳ ಘಟನೆಗಳು ಅಮಿಶ್ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಹೊಯೊ ಹಿರಿಯರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 37 ಶೇಕಡ, ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು-ಅಲ್ಲದ -ಸಂಬಂಧದ ಕೇಂಸರ್ ಘಟನೆಗಳು 72 ಶೇಕಡ. ಅಮಿಶ್ ಕೇಂಸರ್ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅತೀ ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಬಾಕು ಅಥವಾ ಮದ್ಯಸಾರ ಬಳಕೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಮಿತವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಜೊತೆಗಾರರು—ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಮೂಲಕ ಕೇಂಸರ್'ಗೆ ಸೇರುವದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. Dr. ಜುಡಿತ್ ವೆಸ್ಟ್ಮನ್, OSUCCCಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು-ಜೇಮ್ಸ್, ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಕಂಡುಹಿಸುವಿಕೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಷಯದ ಕೇಂಸರ್ ಕೊಸಸ್ & ಕಂಟ್ರೊಲ್ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್'ನವರ ಜೀವನ ಕೆಲಸವು ಹೊರಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೂರ್ಯದ ಬೆಳಗಿಗು ಮತ್ತು UV ಕಿರಣಕ್ಕು ಒಳಗಾದರೂ ಅಮಿಶ್'ನ ಚರ್ಮ ಕೇಂಸರ್ ಮಟ್ಟಗಳು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ. ಅವರು ಅಗಲವಾದ-ಅಂಚುಳ್ಳ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉದ್ದದ ಕೈವುಳ್ಳ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವರ ಕೈಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://medicalcenter.osu.edu/viewer/Pages/index.aspx?NewsId=5307|title=Amish Have Lower Rates Of Cancer, Ohio State Study Shows|date=1 January 2010|publisher=Ohio State University Medical Center|accessdate=6 January 2010|location=Columbus, OH|archive-date=6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100206111957/http://medicalcenter.osu.edu/viewer/Pages/index.aspx?NewsID=5307|url-status=dead}}</ref> ಅಮಿಶ್ ಭಿನ್ನಗೋತ್ರ ವಿವಾಹ ಅನುಕೂಲತೆಗಳ ಪ್ರಜ್ಞೆವುಳ್ಳವರು. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಕ್ತಹೀನ ಯಾವಾಗಲು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಸಂಬಂಧಪಡದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವದರಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪೆರ್ತ್ ಕೌಂಟಿಯ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಡದವರು. ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುದಿಲ್ಲ. ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಮೂರರ ಅಮಿಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯಾತರು ದೇವಾಲಯದ ನೆರವುನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಕಟಸ್ಟ್ರೊಫಿಕ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ವಯಂ-ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/05/AR2006100501360.html |title=Amish Reluctantly Accept Donations |last=Rubinkam |first=Michael |publisher=The Washington Post |date=October 5, 2006 |accessdate=2008-03-25 }}</ref> ಒಂದು ಕೈತುಂಬ ಅಮೇರಿಕದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, 1990ರ-ಮಧ್ಯೆ ಶುರುವಾದದ್ದು, ಅಮಿಶ್'ನವರನ್ನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ಜನಸಮೂಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮಧ್ಯ ಪೆನ್ಸಿವಿಯದ ಸುಸ್ಕುಹನ್ನ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್'ನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯುಬೆರ್ಟ್ ರಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸುತ್ತುಮುತ್ತದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.dailyitem.com/archive/2004/0618/local/stories/04local.htm |title=ದಿ ಡೈಲಿ ಐಟಂ — ಡಾಕ್ತೊರ್ಸ್ ಮೇಕ್ ಹೌಸೆ ಕ್ಯಾಲ್ಲ್ಸ್ ಇನ್ ಬರ್ನ್ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2004-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040619061900/http://www.dailyitem.com/archive/2004/0618/local/stories/04local.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.imt.ie/lifestyle/2007/08/a_culture_vastly_different_fro.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006103532/http://www.imt.ie/lifestyle/2007/08/a_culture_vastly_different_fro.html |date=2008-10-06 }} ದಿ ಐರಿಶ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಟೈಮೆಸ್. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಮೆರಿಕ ದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ</ref> ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸುವದು ಸ್ಟ್ರಸ್ಬುರ್ಗ್'ನಲ್ಲಿ, ಪೆನ್ಸಿಯವನಿಯ'ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಕ್ಕಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ, ಅದು ಪರಿಣಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೊಂದರೆಯಾದ ಮಪಲ್ ಸಿರಪ್ ಮೂತ್ರ ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಒದಗಿಸಿವೆ, ಅದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾರಕ ವ್ಯಾಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವು ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ರಿಂದ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪಾಲನೆ ಸಿಗುವ ಮೂಲಕ ತಂದೆ/ತಾಯಂದಿರು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಿಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ, ಅದು ಒಂದು ಕ್ರಮ ದೂರವಿಡುವದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಯಾಗಬಹುದು. DDC ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಫೊರ್ ಸ್ಪೆಶಲ್ ನೀಡ್ಸ್ ಚಿಲ್ರೆನ್, ಒಹಿಯೊವಿನ ಮಿಡಲ್ಫೀಲ್ಡ್'ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದೆ, ಮೇ 2002ರಿಂದ ವಂಶಾವಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿರುವ ವಿಶೇಷ-ಬೇಡಿಕೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://ddcclinic.org DDC ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ]</ref> DDC ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಮಿಶ್ ಹಾಗು ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನಡತೆಗೆಟ್ಟದು ಎಂಬ ಅರಿವು, ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುದಿಲ್ಲ, ಆದರಿಂದ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬಗಳು. ಅವರು ಗರ್ಭಸ್ರಾವಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು "ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಯುಗಿನಿಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಮ್ ಸೆಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ" ಇವುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಯಾಕೆಂದರೆ "ಅಮಿಶ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಳ ಹಾಗು ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವಿಲ್ಲದರಿಂದ".<ref>{{cite book|title=Transcultural concepts in nursing care | author=Margaret M. Andrews and Joyceen S. Boyle | url=https://books.google.com/?id=Tq-rL8VcQBQC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=abortion+amish | publisher=Lippincott | year=2002 | accessdate=2008-01-19 | isbn=9780781736800}}</ref> ''ಪೀಪಲ್'ಸ್ ಹೆಲ್ಪೆರ್ಸ್'' ಒಂದು ಅಮಿಶ್-ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಕೊಡುವವರ ಸರಣಿ ಯಾರು ಮಾನಸಿಕ ಬಲಹೀನತೆಯಲ್ಲಿವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನು ಶಿಫಾರಸುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 105.</ref> ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮಿಶ್ ನವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಟ್ಟ 1980ರಲ್ಲಿ 5.5 ಪ್ರತಿ 100,000 ಇತ್ತು, ಅಂದಾಜು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಭಾಗ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ-ಅಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರರ ಮಟ್ಟ.<ref>1980 USA ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 100,00ಕ್ಕೆ 12.5 ಜನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತಿದ್ದರು. ಕ್ರೆಬಿಲ್ et al. "ಸುಇಸಿಡೆ ಪಟ್ತೆರ್ನ್ಸ್ ಇನ್ ಅ ರೇಲಿಜಿಔಸ್ ಸಬ್ಕುಲ್ತುರೆ: ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್," ಇಂಟರ್ನಷನಲ್ ಜೌರ್ನಲ್ ಒಫ್ ಮೊರಲ್ ಅಂಡ್ ಸೋಸಿಅಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ 1 (ಆಟುಮ್ನ್ 1986).</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Amish schoolhouse.jpg|left|thumb|230px|ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ 1941ರ ಅಮಿಶ್ ಶಾಲೆಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Amish On the way to school by Gadjoboy2.jpg|thumb|ಅಮಿಶ್ ಶಾಲೆಮಕ್ಕಳು]] ಅಮಿಶ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಂಟನೇ ದರ್ಜೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅಮಿಶ್ ಜೀವನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅವರಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ಮೂಲ ಜ್ಞಾನ ಯೋಗ್ಯ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&_&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED455996&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&accno=ED455996 |title=Amish Schools in the United States and Canada&nbsp;— ''Abstract'' |last=Dewalt |first=Mark W |publisher=Education Resources Information Center |date=April 10, 2001 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&_&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED354492&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&accno=ED354492 |title=Reading in Old Order Amish Schools&nbsp;— ''Abstract'' |last=Ediger |first=Marlow |publisher=Education Resources Information Center |year=1992 }}</ref> ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವ ಆಮಿಷರು ಮೇಲುಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವವರು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಒಂದು-ಕೊಠಡಿಯ ಶಾಲೆ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು(ಯೌವನದ ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಂಗಸರು) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಅನೇಕ ಕುಶಲಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಎಂದು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 10ನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮನಾದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳು ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವವರಿದ್ದಾರೆ, ಶಾಲೆಗಳು ದೂರವಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಅಮಿಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಡಿಯಾನದ, ಲೀಸ್ಬುರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೀಸ್ಬುರ್ಗ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಅಮಿಶ್ ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ,(ಅದು ನಪ್ಪನೀ ಇಂದ {{convert|12|mi|km}}, ಇಂಡಿಯಾನ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಶಾಲೆ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಮಿಶ್ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರ ಜೊತೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿರೋಧಗಳು ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ, ಅವುಗಳು ಪರಿಹರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವಾಗಲೋ, ಅವರ ನಡುವೆ ವಿರೋಧಗಳು ರಾಜ್ಯ-ಆಧ್ಯಾದೇಶದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ಮತ್ತು ಯುವವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾರು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪದೇಪದೇ ಮಕ್ಕಳು ಎಂಟನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿ ಹೋಗುವ ಮುಕಾಂತರ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಂದರೆ ಅವರು ವಯಸ್ಸಾದ ಬಳಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆವಾಗ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕವನ್ನು ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅಮಿಶ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪದಬರಿಗೆ, ಪದ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಬ್ದಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್, p. 188.</ref> ಮೇ 19, 1972ರಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್'ನ ಜೋನ್ಸ್ ಯೋಡೆರ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಲಸೆ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಕನ್ಸರ್ವೆಟಿವ್ ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್'ನ ಅಡಿನ್ ಯುಟ್ಜ್ಯ್, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ವಯಸ್ಸು 14 ಮತ್ತು 15, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ $5 ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ''ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ v. ಯೋಡೆರ್'' ನಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮೊದಲನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಫ್ರೀ ಎಕ್ಷೆರ್ಸೈಸೆನ ಷರತ್ತನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಹಾಗೆ ನ್ಯಾಯವೆಂದು-ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ ಜಾನ್ A. ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್(1918–2001) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಅವರ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಅಮಿಶ್, ಹುಟ್ಟೇರಿಟೇಸ್, ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಮಿಶ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ತಾತ್ವಿಕವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳು ವಿವೇಚಿಸಿದರು. ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಟೌನ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯೌಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅನಬಪ್ತಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪಿಎತಿಸ್ಟ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿರಿಯ ಜತೆಗಾರನಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಅಮಿಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯನಿರತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} == ಹೊರಗಡೆಯ ವಿಶ್ವದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ == [[ಚಿತ್ರ:Shipshewana-indiana-amish-buggy.jpg|thumb|250px|ಇಂಡಿಯಾನದ, ಶಿಪ್ಶೇವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ-ಅಭಿರುಚಿಯ ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ತಳ್ಳುವ ಕೈಗಾಡಿಯ ಸವಾರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.]] ಸಮಯ ದಾಟಿದ ಹಾಗೆ, ಅಮಿಶ್ ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು. ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ-ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜೀವಿತದ ವಿಧಾನವು ಹೆದರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಅಮಿಶ್ ಮನೆಯವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ಸಮುದಾಯವು ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮನಮಿಡಿತದ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎದುರುನುಡಿ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇದೆ ಅದೇನೆಂದರೆ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಮಿಶ್ ನೋಡಿ ಅದು 'ದಿ ವಿಲ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್'ಎಂದು ಯಾವಾಗಲು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಥವ ವೈದ್ಯಶಾಲೆ ಇಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅನೇಕ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದವರು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬರನ್ನು ತಲಪಲು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹದಿಹರೆಯ ತನಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೆತ್ತವರು ಅಥವ ನೆರೆಯ ಕುಟುಂಬದವರು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಭೂಲೋಕದೊಳಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಭೂಲೋಕದನ್ನು ರೂಮ್ಸ್ಪರಿಂಗ ಮೂಲಕ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೌರವಯುತ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಂಗಡ ಎಂದು ದೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಮಿಶ್ ತಮ್ಮ ಯುವವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಈಗಲೂ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿವಾದದ ಕಿಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದವರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಾಗಿತ್ತೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ, ಕೆಲವು ಅಮಿಶ್ ಮತಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷದವರಿಂದ ಪೊಟೆನ್ಟಿಅಲ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಮತದಾರರು ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ: ಅವರ ಶಾಂತಿವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯು ಅವರನ್ನು ಲೆಫ್ಟ್-ಒಫ್-ಸೆಂಟರ್ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=September 2008}} ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೈಮೇಲೆ ಅಡರಿ ಬರುವುದಲ್ಲಿ ಅಥವ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿರೋಧಿಯ ಸ್ಥಾನವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಜನಸಾಮಾನ್ಯ-ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತೆ, ಅದೇನೆಂದರೆ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರವಾದ ಜಾಕೋಬ್ ಹೊಚ್ಸ್ಟೇಟ್ಲರ್ (1704-1775) ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಇಂಡಿಯಾನ್ಸ್'ರ ಮೇಲೆ ಎಸುಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಂದುವರಿದು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕೊಂದರು ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಸೆರೆಯಾಳು ಮಾಡಿದರು.<ref>ನೋಲ್ಟ್, pp. 66–67</ref> II ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ನಾಗರಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಮಿಶ್ ತಮ್ಮ ಇಗರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಮಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೋಠಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯದವರು ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Nappanee-indiana-amish-acres.jpg|thumb|250px|ಅಮಿಶ್ ಅಕ್ರೆಸ್, ಇಂಡಿಯಾನದ, ನಪ್ಪನೀಯ ಅಮಿಶ್ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸೆಳವು.]] 1961 ರಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಯೌನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ ಇಂಟರ್ನಲ್ ರೆವೆನ್ಯೌ ಸರ್ವಿಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು ಅವರು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. 1965ರಲ್ಲಿ, ಈ ನೀತಿಯು ಕಾನೂನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sec_26_00001402----000-.html U.S. Code collection]</ref> ಸ್ವಂತ-ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಯೌನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಇಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವ ಅದರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಟರ್ನಲ್ ರೆವೆನ್ಯೌ ಸರ್ವಿಸ್ ಫಾರಂ 4029 ಅದರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಅಥವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮಾ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೊ ಈ ವಿನಾಯತಿಯನ್ನು ಅನುದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನಮಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1950ರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.irs.gov/pub/irs-pdf/f4029.pdf|format=PDF|title= Application for Exemption From Social Security and Medicare Taxes and Waiver of Benefits|publisher=[[Internal Revenue Service]]|year=2006|accessdate=2008-07-02}}</ref> ಒಂದು ಕಾಣುವ ಸಂಕೇತ ಅಮಿಶ್ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಪಾಲನೆ ಏನೆಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ''ಗ್ರೋಸ್ಸ್ದಾಡಿ ಹಇಸೆರ್'' ಅಥವಾ ''ಡಾಡಿಹಇಸೆರ್'' ("ಅಜ್ಜನ ಮನೆ"), ಪ್ರಧಾನ ನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಯಜಮಾನ ಅಮಿಶ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 279.</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರ'ಪರಿಹಾರ ಧನವನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಮಿಶ್ ಎಲ್ಲಾ ಬೇಕಾದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರೆಬಿಲ್ (2001), p. 273.</ref> ಅಮಿಶ್ ಅವರಿಗೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯವರಿಂದ ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ಅವರಿಂದ ಎದುರಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವಾದರಿಂದ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಯ ಘಟನೆಗಳು ಹೊಳಪಿತು, ಮತ್ತು ಯುವವಯಸ್ಸಿನ ಅಮಿಶ್ ಜನರನ್ನು ಕಚಕ್ಕನೆ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಒಳಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವು ಅನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅಧೀನಗೊಳಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=November 2008}} ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಧ್ವಂಸಕ-ಅಮಿಶ್ ಮನೋ ಭಾವ ಹುಟ್ಟಿದೆ ಅದು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕುದುರೆಯಿಂದ-ಎಳೆಯುವ ಬಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} 1988ರಲ್ಲಿ, TV ಚಲನಚಿತ್ರಗೋಸ್ಕರ ಮಾಡಿದು, ''ಅ ಸ್ಟೋನ್ಇಂಗ್ ಇನ್ ಫುಲ್ಹಂ ಕೌಂಟಿ'', ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಆರು-ತಿಂಗಳ ಅಮಿಶ್ ಹುಡುಗಿ ಒಂದು ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದರು, ಮತ್ತು ಗಾಯದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಳು. 1997ರಲ್ಲಿ, ಮರಿ ಕುಎಪ್ಫೇರ್, ಕೆನಡಾದ, ಒಂಟರಿಒವಿನ, ಮಿಲ್ವೇರ್ಟನ್'ನ ಒಂದು ಯುವವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿ, ಬೀರ್ ಬಾಟಲಿಂದ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದರು ಮತ್ತು ಓಡುವ ಗಾಡಿಯಿಂದ ಎಸೆದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nald.ca/fulltext/lifetime/issue4/page7.htm |title="Amish girl hit with beer bottle" |access-date=2010-09-21 |archive-date=2010-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100712083004/http://www.nald.ca/fulltext/lifetime/issue4/page7.htm |url-status=dead }}</ref> ಅವಳ ಮುಖದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು (ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೇಣಿಗೆಯಿಂದ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು). == ಜನಪ್ರಿಯ ಮನೋರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ == === ಚಲನಚಿತ್ರ === ಪೀಟರ್ ವಇರ್'ನ 1985 ''ವಿಟ್ನೆಸ್ಸ್'' ನಾಟಕವು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಲಂಕಾಸ್ತೆರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ''ಹರ್ವೆಸ್ಟ್ ಒಫ್ ಫೈರೆ'' 1996ರ ಹಲ್ಲ್ಮರ್ಕ್ ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫಾಮೆ TV ಚಲನಚಿತ್ರಗೋಸ್ಕರ ಮಾಡಿದು ಅದು ಒಂದು FBI ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಅಮಿಶ್ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯದ ಸೇದ್ಯದ ಅನುಮಾನಿತ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. 2002ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''ಡೆವಿಲ್'ಸ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್'' ಒಂದು ಪಂಗಡದ ಅಮಿಶ್ ಹದಿಹರೆಯರ ರೂಮ್ಸ್ಪ್ರಿಂಗ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮತ್ತು ಇಗರ್ಜಿನ ಯುವಕನಾಗಿ ಬಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡ ಬೇಕ ಅಥವಾ ಮಾಡ ಬಾರದ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ಹೆಲ್ ಲಂಡೋನ್ Jr's 2007 ''ಸವಿಂಗ್ ಸರಃ ಕೈನ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುವವಯಸ್ಸಿನ ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಮಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಇಬ್ಬರ ಜೀವನವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸುವುದು. ಅಮಿಶ್'ನ ಕೆಲವು ಹಾಸ್ಯದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭಾವಚಿತ್ರವಾದ ''ಕಿಂಗ್ಪಿನ್'' ನಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್'ನ ಪಾತ್ರ ರಂಡಿ ಕುಐದ್ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಫಾರ್ರ್ಎಲ್ಲಿ ಬ್ರೋಥೆರ್ಸ್ ಅವರಿಂದ 1996ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1997ರ ''ಫಾರ್ ರಿಚೆರ್ ಒರ್ ಪೂರೆರ್'' ನಲ್ಲಿ ''ಟಿಮ್ ಅಲ್ಲೇನ್'' ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೆ ಅಲ್ಲೆಯ್ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಸೇಯನ್ ಅನ್ದೆರ್ಸ್ ಅವರು ''ಸೆಕ್ಸ್ ಡ್ರೈವ್'' ಎಂಬ ವಿನೋದ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 28, 2010ರಲ್ಲಿ, ಲೈಫ್ಟೈಮ್ ಮೂವಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ, ನಿಕ್ಕೆಲ್ ಮಿನೇಸ್ ಕುರಿತಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಮಿಶ್ ಶಾಲೆಯ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸೆ'',<ref name="lifetime">{{cite news | title= Amish Grace | work= myLifetime | date= 2010-04-05 | url= http://www.mylifetime.com/movies/amish-grace | accessdate= 2010-04-05 | archive-date= 2010-03-30 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100330142755/http://www.mylifetime.com/movies/amish-grace | url-status= dead }}</ref> ಕಿಮ್ಬೇರ್ಲ್ಯ್ ವಿಲ್ಲಿಂಸ್-ಪೈಸ್ಲೇಯ್, ಟಮ್ಮಿ ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ದ್, ಮತ್ತು ಮತ್ಟ್ ಲೇಟಸ್ಚೇರ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ''ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್ ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರದಿಂದ: ಹೌ ಫಾರ್ಗಿವೆನೆಸ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಸೆಂಡ್ಎಡ್ ಟ್ರಜೆಡಿ'', ಜೋಸ್ಸೇಯ್-ಬಸ್ಸ, 2007, ISBN 0-7879-9761-7, ಡೋನಲ್ದ್ ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಸ್ಟೆವೆನ್ ನೋಲ್ಟ್, ಮತ್ತು ಡವಿಡ್ L ವೆಅವೆರ್-ಜೆರ್ಚೇರ್ ಅವರಿಂದ ಬರೆದದ್ದು.<ref name="Amish Grace">{{cite news | title= Amish Grace: How Forgiveness Transcended Tragedy (Hardcover) | work=Amazon | date=2010-04-05 | url = http://www.amazon.com/Amish-Grace-Forgiveness-Transcended-Tragedy/dp/0787997617 | accessdate=2010-04-05}}</ref><ref name="Amish Grace"/> ಲಾರಿ A. ತ್ಹೊಮ್ಪ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ''ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್'' 'ನ ಹೂಟಿನ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ: ಒಂದು ಪಂಗಡದ ಅಮಿಶ್ ಶಾಲಾಹುಡುಗಿರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳು ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದ, ನಿಕ್ಕೆಲ್ ಮಿನೇಸ್'ನ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆತ್ತವರು, ಹೊರಗಿನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂದವರನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೈಮರೆಸಿದರು. ಇಡಾ ಗ್ರಬೇರ್ (ಕಿಮ್ಬೇರ್ಲ್ಯ್ ವಿಲ್ಲಿಂಸ್-ಪೈಸ್ಲೇಯ್), ಕೊಲೆಯಾದ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ತಾಯಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಅನುಭವಿದರು, ಆದರೆ ಅವಳ ದುಃಖ ಮತ್ತು ವೇದನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು, ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಕಳಕೊಂಡ ಎದೆಯುರಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಗಂಡ (ಮತ್ಟ್ ಲೆಟ್ಸ್ಚೇರ್), ಕುಟುಂಬ, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿದಳು; ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಕೊಂದವರಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾ; ಮತ್ತು ಕೊಂದವರ ವಿಧವೆಯ (ಟಮ್ಮಿ ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ಡ್) ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಮತ್ತು ಅನುಕಂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು- ಎಲ್ಲಾ ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ.<ref name="lifetime"/><ref name="imdb">{{cite news | title= Amish Grace | work= [[IMDB]] | date=2010-04-05 |url=http://www.imdb.com/title/tt1559025/ | accessdate=2010-04-05}}</ref> ''ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್'' 'ನ, ಪಲ್ಮ್ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಪ್ರೆಮಿಎರ್'ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಡೆಮೋಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು 4 ಮಿಲಿಯನ್'ಗು ಹೆಚ್ಚು ದರ್ಶಕರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ಲೈಫ್ಟೈಮ್ ಮೂವಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'ಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೆಲೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref name="MultichannelNews">{{cite news | last = Reynolds | first = Mike | title= 'Amish Grace' Delivers As Highest-Rated Original Telepic In Lifetime Movie Network History | work=[[Multichannel News]] | date=2010-03-29 | url = http://www.multichannel.com/article/450814-_Amish_Grace_Delivers_As_Highest_Rated_Original_Telepic_In_Lifetime_Movie_Network_History.php | accessdate=2010-04-05}}</ref><ref name="tvbythenumbers">{{cite news | last = Seidman | first = Robert | title = Lifetime Movie Network’s ''Amish Grace'' Breaks Records With 4.02 Million Viewers | work = TV by the Numbers | date = 2010-03-29 | url = http://tvbythenumbers.com/2010/03/29/lifetime-movie-networks-amish-grace-breaks-records-with-4-02-million-viewers/46478 | accessdate = 2010-04-05 | archive-date = 2010-04-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100405172405/http://tvbythenumbers.com/2010/03/29/lifetime-movie-networks-amish-grace-breaks-records-with-4-02-million-viewers/46478 | url-status = dead }}</ref><ref name="variety">{{cite news |last = Kissell |first = Rick |title = 7.6 million watch ''Kids’ Choice Awards'' |work = [[Variety (magazine)]] |date = 2010-03-29 |url = http://www.variety.com/article/VR1118017057.html?categoryid=1275&cs=1&query=Amish+Grace+-+Ratings |accessdate = 2010-04-05}} {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="thrfeed">{{cite news | title= ''Amish Grace'' breaks Lifetime Movie Net records | work= [[The Hollywood Reporter]] | date=2010-03-29 |url=http://www.thrfeed.com/2010/03/amish-grace-breaks-lifetime-movie-net-records.html | accessdate=2010-04-05}}</ref> ಅ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅನೇಕ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು;<ref name="variety"/><ref name="csmonitor">{{cite news | title= Six Picks: Recommendations from the Monitor staff | work= [[The Christian Science Monitor]] | date=2010-03-22 |url=http://www.csmonitor.com/The-Culture/Arts/2010/0322/Six-Picks-Recommendations-from-the-Monitor-staff | accessdate=2010-04-05}}</ref><ref name="previewonline">{{cite news | last = Boatwright | first = Phil | title= And on TV…Amish Grace | work= Preview Online | date=2010-04-05 |url=http://www.previewonline.org/holyholly/amishgrace.html | accessdate=2010-04-05}}</ref><ref name="catholicexchange">{{cite news |last = Pacatte |first = Sr. Rose |title = Amish Grace: A Time for Forgiveness |work = Catholic Exchange |date = 2010-03-20 |url = http://catholicexchange.com/2010/03/20/128377/#hide |accessdate = 2010-04-05 |archive-date = 2010-03-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100326014622/http://catholicexchange.com/2010/03/20/128377/#hide |url-status = dead }}</ref><ref name="catholicexchange"/><ref name="sisterrose">{{cite news | last = Pacatte | first = Sr. Rose | title= Amish Grace: A Time for Forgiveness | work= Sister Rose—Word Press | date=2010-04-05 |url=http://sisterrose.wordpress.com/2010/03/23/amish-grace-on-lmn-march-28/ | accessdate=2010-04-05}}</ref><ref name="huffingtonpost">{{cite news | last = Cooper | first = Jackie K. | title= ''Amish Grace'' Is A Story Of Grace Under Fire | work= [[The Huffington Post]] | date=2010-03-23 |url=http://www.huffingtonpost.com/jackie-k-cooper/emamish-graceem-is-a-stor_b_507564.html?view=print | accessdate=2010-04-05}}</ref> ಆದರೂ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್'ನ ಲೇಖಕ: ಹೌ ಫಾರ್ಗಿವೆನೆಸ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಸೆಂಡ್ಎಡ್ ಟ್ರಜೆಡಿ, ಜೋಸ್ಸೇಯ್-ಬಸ್ಸ, 2007, ISBN 0-7879-9761-7, ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದವರನ್ನು ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದನು.<ref name="catholic">{{cite news | last = Valasquez | first = Leticia | title= Review of ''Amish Grace'' | work= Catholic Media Review | publisher= Catholic Online | date=2010-03-23 |url=http://www.catholic.org/ae/tv/review.php?id=35912 | accessdate=2010-04-05}}</ref> ಬೇರೆಯವರು ಕೂಡ ಅ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟುಕತೆಯನ್ನು ಒಂದಿಕೆ ಮಾಡಿದರಿಂದ ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="pennlive">{{cite news |last = DeJesus |first = Ivey |title = ''Amish Grace'' movie fictionalizes Nickel Mines tragedy, generates debate |work = PennLive.com |publisher = [[The Patriot-News]] |date = 2010-03-07 |url = http://blog.pennlive.com/midstate_impact/print.html?entry=/2010/03/controversial_amish_grace_movi.html |accessdate = 2010-04-05 |archive-date = 2010-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100324161134/http://blog.pennlive.com/midstate_impact/print.html?entry=%2F2010%2F03%2Fcontroversial_amish_grace_movi.html |url-status = dead }}</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ === ==== ಆಧುನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ==== 1999'ರ ಪಉಲ್ ಲೆವಿನ್ಸನ್ ಲೋಕುಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪಡೆದ ಕಾದಂಬರಿ, ''ದ ಸಿಲ್ಕ್ ಕೋಡ್'' ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಟ್ಟುಕಥೆ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಮರ್ಮದ ಮರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಮಿಶ್ ರೈತ ಬೇಸಾಯಗಾರರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2000'ದ ಜೋಡಿ ಪಿಕೌಲಟ್ಸ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ (ಮತ್ತು 2004'ರ TV ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ) ''ಪ್ಲೈನ್ ಟ್ರುಥ್'', ಅಮಿಶ್ ಗುತ್ತಿನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಮರಣದ ಅಪರಾಧದ ಕುರಿತಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮಿಶ್ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಬೇರೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಏನೆಂದರೆ 2002'ರ ಲುರ್ಲೇನೇ ಮಕ್ಡಾನಿಎಲ್'ನ ''ದ ಎನ್ಜೆಲ್ಸ್ ಟ್ರೀಲೋಜಿ'', ಬೆವೆರ್ಲಿ ಲೆವಿಸ್'ನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಅಮಿಶ್ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಟ್ಟುಕಥೆ, ಮತ್ತು ಪಉಲ್ ಗಯುಸ್'ನ ಒಹಿಒ ಅಮಿಶ್ ರಹಸ್ಯದ ಸಾಲುಗಳು, ಒಹಿಒದ, ಹೊಳ್ಮೆಸ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ==== ಬೇರೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ==== ಹೆಲೆನ್ ರಇಮೆನ್ಸ್ನಯ್ದೆರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್'ನ 1905'ರ ''ಸಬಿನ, ಏ ಸ್ಟೋರಿ ಒಫ್ ದ ಅಮಿಶ್'' ಕಾದಂಬರಿ, ಅವಳ 1904'ರ ''ಟಿಲ್ಲೈ, ಏ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಮೈಡ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ, ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾದ ಕೂಗಿನ ತಪ್ಪು ವರದಿಯನ್ನು ಅದರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1920'ರ ಅಣ್ಣ ಬಲ್ಮೆರ್ ಮೈಏರ್ಸ್'ನ ''ಪಟ್ಚ್ವರ್ಕ್: ಏ ಸ್ಟೋರಿ ಒಫ್ "ದ ಪ್ಲೈನ್ ಪೀಪಲ್,"'' ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ತರನೇ 1921'ರ ''ಅಮಂಡ: ಏ ಡುಗ್ಹ್ಟರ್ ಒಫ್ ದ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿ, ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಟಿನ್'ರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತರುವ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 1937'ರ ರುತ್ ಲಿನಿನ್ಗೇರ್ ಡೋಬ್ಸನ್ ಅವರ ''ಸ್ತ್ರವ್ ಇನ್ ದ ವಿಂಡ್'', ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬರೆದನಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಹೋಪ್ವುಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು, ತುಂಬಾ ಅಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಮಿಶ್ ಒಫ್ ಇಂಡಿಯಾನ ವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು ಅದೇನೆಂದರೆ ಜೋಸೆಫ್ ಯೋಡೆರ್ ಪ್ರೇರಿಸಿ ತೀವ್ರ ಸ್ತೆರೆಒಟೈಪೆಸ್ ಅನ್ನು ತುಂಬಾ ಸರಿಯಾದ ಅಮಿಶ್ ವಯ್ ಒಫ್ ಲೈಫ್ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಿದನು. 1940ರಲ್ಲಿ, ಜೆಂಟ್ಲರ್ ''ರೋಸನ್ನ ಒಫ್ ದ ಅಮಿಶ್'', ಅವನ ತಾಯಿಯ ಜೀವನ ಕುರಿತು ಬರೆದನು(ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ವಂತ). ನಂತರ ಒಂದು ಮುಂದುವರಿಕೆ ಬರೆದನು, ''ರೋಸಂನ್ನ'ಸ್ ಬಾಯ್ಸ್'' (1948), ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಮಿಶ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದನು. ==== ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ==== ಮರ್ಗುಎರಿಟ್ ದೇ ಎನ್ಜೇಲಿ'ಯ 1936'ರ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ''ಹೆನ್ನೆರ್'ಸ್ ಲಿಡಿಯಾ'' ಮೃದುವಾದ ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬರಹಗಾರ ಅನೇಕ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು [http://www.wikimapia.org/#y=40146077&amp;x=-75948315&amp;z=14&amp;l=0&amp;m=h&amp;v=2 ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ಹೌಸ್]'ನ ವೆಸ್ಟ್ ಒಫ್ ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್ವನಿಯಾದ, ಮೋರ್ಗನ್ಟೌನ್'ನ ಈಗಲೂ ಇರುವ PA ರೌಟ್ 23 ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ಹೌಸ್ ರೋಡ್ ರೂಪರೇಖೆವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವತ್ತು ಅ ಕಟ್ಟಡವು ಅಮಿಶ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಇಂಫೊರ್ಮೆಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಕೃತಿ ದೃಶ್ಯವನ್ನು, ವಿವರಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೇಯ ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಗುರ್ತಿಸ ಬಹುದು. ಡಿ ಎನ್ಜೇಲಿ'ಸ್ ಅವರು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದಿಣ್ಣೆಯ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಡುವ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ರೂಪರೇಖೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಳು ಅ ಸಂಗತಿಯನ್ನು 1944'ರ ''ಯೊನಿಎ ವೊಂಡೆರ್ನೋಸೆ'' ನ ಕಾಲ್ಡ್ಎಕಾಟ್ಟ್ ಹೊನೋರ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅರಕೆಯ ಅಮಿಶ್ ಹುಡುಗನ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಥೆ, ಲುಡಿಯಾ ಒಫ್ ''ಹೆನ್ನೆರ್'ಸ್ ಲುಡಿಯಾ'' ದ ಹದಿ ಹರೆಯದ ಸೋದರ. ಇನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ, ''ಪ್ಲೈನ್ ಗರ್ಲ್'' ವಿರ್ಜಿನಿಯ ಸೊರೆನ್ಸೇನ್ ಅವರಿಂದ, ಮತ್ತು 1956 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿದೆ. === ರಂಗಭೂಮಿ === 1955'ರ ಬ್ರೊಅಡ್ವಯ್ ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ''ಪ್ಲೈನ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯಾನ್ಸಿ'', ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಅಮಿಶ್ ಜನರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ರಂಗಭೂಮಿಯ-ಆಟವಾಗಿತ್ತು. ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಅವರ ಕೆಲವು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಲು ಹೋಗುವಾಗ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಅಮಿಶ್ ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಭಿಕರ ಎದುರು "ತ್ಯಜಿಸುವ" ಮತ್ತು "ಧಾನ್ಯ-ಬೆಳೆಸುವು"ದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅಮಿಶ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆಟ ''ಕೂಎಟ್ ಇನ್ ದ ಲ್ಯಾಂಡ್'', ಅಮಿಶ್ ಜನರು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I (1917–1918) ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಕ್ಯಾನಾಡಿಯನ್ ಆಟ. === ಕಿರುತೆರೆ === 1988ರಲ್ಲಿ, NBC, ಒಂದು ಅಮಿಶ್ ಕುಟುಂಬ ಕ್ಯಾಲಿಫಾರ್ನಿಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ನಾಟಕ ''ಆರೋನ್'ಸ್ ವಯ್'' ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಹಾಳ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಮಿಶ್ ಸ್ವಭಾವ ಅಥವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವವುಗಳು ''ಅರ್ತುರ್,'' ''ದ ಸಿಂಪ್ಸೋನ್ಸ್'', ''ದೆಕ್ಷ್ತೆರ್'ಸ್ ಲಬೋರಟೋರಿ'', ''ಪಿಕ್ಕೆಟ್ ಫೆನ್ಸೆಸ್'', ''ಮರ್ಡೆರ್ ಶಿ ವ್ರೋಟೆ'', ''ಮಕ್ಗ್ಯವೇರ್'', ''[[ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ (ಅಂಗ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ)|ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನೋಟಾಮಿ]]'', ಮತ್ತು ''ಕೋಲ್ಡ್ ಕೇಸ್''.<ref>ಬ್ರಾಡ್ ಇಗ್ಔ, "ದಿ ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ದಿ ಮೀಡಿಯಾ," [http://www.amishnews.com/amisharticles/amishinmedia.htm ''ಅಮಿಶ್ ಕೌಂಟಿ ನ್ಯುಸ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112170001/http://www.amishnews.com/amisharticles/amishinmedia.htm |date=2012-01-12 }}, 2001/2005</ref> 2004ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, UPN ನಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದ ನಿಜಸ್ಥಿತಿ-ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ದ ಸಿಟಿ'' ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮಿಶ್ ಹದಿಹರೆಯರು ಅಮಿಶ್-ಅಲ್ಲದ "ಇಂಗ್ಲೀಷ್" ಹದಿವಯಸ್ಸಿನವರ ಜೊತೆ ಜೀವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಎಡೆಯಾದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 18 2009 ಬುಧವಾರದಂದು, BBC2 ಟ್ರೌಬೆಲ್ ಇನ್ ಅಮಿಶ್ ಪರಡಿಸ್', ಅಮಿಶ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿಕೊಂಡು ಎಪ್ಹ್ರಇಮ್ ಮತ್ತು ಜೆಸ್ಸೆ ಸ್ಟಾಲ್ಟ್ಜ್ಫುಸ್ ಅವರು ಬಿಬ್ಲಿಕಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ತಿಕೆಗೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಒಂದು-ಗಂಟೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ 4 ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾದ ''ಅಮಿಶ್: ವರ್ಲ್ಡ್'ಸ್ ಸ್ಕುಅರೆಸ್ಟ್ ಟೀನಾಜೆರ್ಸ್'' ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು, ತರುವಾಯ ಐದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಮಿಶ್ ಹದಿಹರೆಯರನ್ನು UK ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪರಿಚಹಿಸಿದರು. === ಗಾಯನ === "ವಇರ್ಡ್ ಆಲ್" ಯನ್ಕೊವಿಕ್'ಸ್ 1996 ಅಣಕ "ಅಮಿಶ್ ಪರಡಿಸ್" ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಯಾಗಿರು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋ ಕೋಲಿಒಸ್'ನ ಮುಂಚ್ಚಿನ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಸಂಗೀತವಾದ "ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ'ಸ್ ಪರಡಿಸ್"ಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡುವದಾಗಿತ್ತು, ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಯನ್ಕೊವಿಕ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಡಿ ಬುನ್ಚ್ಕ್ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸೆ ಹೆನ್ಡೇರ್ಸನ್ ಕೂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಮಿಶ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಭಾವಗೀತೆ. == ಸಮರೂಪದ ಪಂಗಡಗಳು == ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್, ಹುಟ್ಟೆರೈಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಜೆರ್ಮನ್ ಬಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಬ್ರೆದ್ರೆನ್ ಅವರು ಅಮಿಶ್'ಗಿಂತ ಬೇರೆಯವರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಯುರೋಪ್ ನಿಂದ ವಲಸೆಹೋದವರು, ಆದರೆ ಅವರು ಬೇರೆ ಉಪಭಾಷೆಯಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹುಟ್ಟೆರೈಟ್ ಅವರು ಸಾಮುದಾಯಿಕವಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/277694/Hutterites|title=Hutterites|work=Britannica Online|publisher=Encyclopaedia Britannica|accessdate=2008-11-09}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://esask.uregina.ca/entry/hutterites.html|title=Hutterites|last=Laverdure|first=Paul|year=2006|work=Encyclopedia of Saskatchewan|publisher=Canadian Plains Research Center|accessdate=2008-11-09|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://www.webcitation.org/64qsLriuI?url=http://esask.uregina.ca/entry/hutterites.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ಲೈನ್ ಕ್ವಕೇರ್ಸ್ ಅವರು ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸದೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅಮಿಶ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏರ್ಲಿ ಕ್ವಕೇರ್ಸ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ರಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. ಬಹಳ ನವಕಾಲೀನ ಕ್ವಕೇರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. == ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರ == ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಅಮಿಶ್ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುವ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಂದೆಗಳು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಕೊಂಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://www.legalaffairs.org/issues/January-February-2005/feature_labi_janfeb05.msp |title=ಲೆಗಲ್ ಆಫ್ಫೈರ್ಸ್ — ದಿ ಜೇನಟೆಲ್ ಪೀಪಲ್ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2010-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924144349/http://legalaffairs.org/issues/January-February-2005/feature_labi_janfeb05.msp |url-status=dead }}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅಮಿಶ್ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿಯ ಪಾಪಕ್ಕೆ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಪಾಲುಮಾಡುತ್ತಾರೆ, (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ದೂರವಿಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ), ಅವರು ಇಗರ್ಜಿನ ಒಳಗೆ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ; ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಂದೆಗಳು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವವರಿಗೆ ಕಡಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗುತ್ತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗಂಡಸು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯದಿಂದ, ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಆಶ್ರಯ ಇದೆ. ಅವರು ಹೊರಗಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರಿ ಬ್ಯ್ಲರ್ 8 ರಿಂದ 14 ವಯಸ್ಸು ಒಳಗೆ ಸಾವಿರ ವೇಳೆ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ತನ್ನ ಸೋದರರಿಂದ ಆಪಾದಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವಳು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಕೊಟ್ಟಿದಕ್ಕೆ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೂರವಿಟ್ಟರು.<ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=316371&amp;page=1 ABC ವಾರ್ತೆ: ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಂದೆ] ಮತ್ತು [http://abcnews.go.com/WNT/story?id=189191&amp;page=2 ABC ವಾರ್ತೆ: ಲೈಂಗಿಕ ನಿಂದೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ದಿಗಿಲುಂಟುಮಾಡಿದೆ]</ref> ಅಮಿಶ್ ಸಮುದಾಯವು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮಿಶ್ ಪ್ರಕಟಣಕಾರ ಪಾಥ್ವಯ್ ಪ್ರಕಟಣಕರು ಒಂದು ''ಫೆಮಿಲಿ ಲೈಫ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಅ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ನಿಂದನೆ ಹೊಂದಿದ ಜನರಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ, ಉಚಿತವಾಗಿ, ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವು ಅಮಿಶ್ ಜನರು ಅ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸ ಬಾರದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು "ಇಂಗ್ಲೀಷ್"ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದೆ ಎಂದು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>ರೆನ್ಸ್ಬೇರ್ಗೆರ್, ಸುಸಾನ್. (2003) ದಿ ಕಂಪ್ಲೇಟೆ ಇಡಿಒಟ್'ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಅಂಡರ್ ಸ್ತನ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಅಮಿಶ್. ನ್ಯು ಯಾರ್ಕ್, ಅಲ್ಫಾ ಬೂಕ್ಸ್ (ಪೆನ್ಗುಇನ್ ಗ್ರೂಪ್), p. 181–183</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಅಮಿಶ್ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು * ಅಮಿಶ್ ಗಾಯನ * ಅಮಿಶ್ ಶಾಲೆ ಎಸುಗೆ * ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಡಚ್ * ಹುತಾತ್ಮರ ಕನ್ನಡಿ * ನಾರ್ತ್ಕಿಲ್ ಅಮಿಶ್ ಇತ್ಯರ್ಥ * ''ಒರ್ಡ್ನಂಗ್ '' == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{cite book|author=Hostetler, John A.|authorlink= John A. Hostetler|title=Amish Society|url=https://archive.org/details/amishsociety00host_0|edition=fourth|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1993|isbn=978-0-8018-4442-3|location=Baltimore, Maryland; London}} * {{cite book|author=Kraybill, Donald B.|authorlink=Donald Kraybill|title=Anabaptist World USA|url=https://archive.org/details/anabaptistworldu0000kray|publisher=Herald Press|year=2000|isbn=0836191633}} * {{cite book|title=The Riddle of Amish Culture|url=https://archive.org/details/riddleofamishcul0000kray|author=Kraybill, Donald B.|authorlink=Donald Kraybill|edition=Revised|year=2001|isbn=080186772X}} * {{cite book |last=Smith |first=C. Henry |title=Smith's Story of the Mennonites |url=https://archive.org/details/smithsstoryofmen0000smit |year=1981 |publisher=Faith and Life Press |location=Newton, Kansas |isbn=0-87303-069-9| pages=[https://archive.org/details/smithsstoryofmen0000smit/page/249 249]–356 |others=Revised and expanded by Cornelius Krahn }} * {{cite web |title=Amish America: Swiss Amish |url=http://amishamerica.typepad.com/amish_america/swiss_amish/ |accessdate=March 26, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302035944/http://amishamerica.typepad.com/amish_america/swiss_amish/ |url-status=dead }} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Refbegin|2}} * ''ಡೈ ಬೋಟ್ಸ್ಚಫ್ಟ್ '' (ಲಂಕಾಸ್ಟರ್, PA 17608-0807; 717-392-1321). ಪತ್ರಿಕೆ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಪರವಾಗಿ, ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾಡಿದವರು ಅಮಿಶ್ ಅಲ್ಲದವರು; ಕೇವಲ ಅಮಿಶ್ ಮಾತ್ರ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಬಹುದು. * ''ದಿ ಬುಡ್ಜೆಟ್ '' (P.O. ಬಾಕ್ಸ್ 249, ಸುಗರ್ಕ್ರೀಕ್, OH 44681; 330-852-4634). ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಅಮಿಶ್ ಪರವಾಗಿ. ನೇರ ಮಾಹಿತಿ: http://www.thebudgetnewspaper.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413065216/http://thebudgetnewspaper.com/ |date=2010-04-13 }} * ''ದಿ ಡಯಾರಿ'' (P.O. ಬಾಕ್ಸ್ 98, ಗೊರ್ಡೊನ್ವಿಲ್ಲೆ, PA 17529). ಮಾಸಿಕ ವಾರ್ತೆಪತ್ರಿಕೆ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ. * ಡೇವಾಲ್ಟ್, ಮಾರ್ಕ್ W. ''ಯೌನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅಮಿಶ್ ಶಿಕ್ಷಣ''. ರೌಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಲಿಟಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ, 2006. 224 pp. * ಗರ್ರೇಟ್, ಒಟ್ಟೈ A ಮತ್ತು ರೂಥ್ ಇರೆನಿ ಗರ್ರೇಟ್. ''ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಒಫ್ ದಿ X-ಅಮಿಶ್: ಬ್ಯಾನ್ನೆಡ್, ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದು ಮತ್ತು ದೂರವಿಡು'', ಹೊರ್ಸೆ ಕ್ಯಾವೆ, KY: ನಿಯು ಲೆಬೇನ್, 1998. * ಗರ್ರೇಟ್, ರೂಥ್ ಇರೆನಿ. ''ಕ್ರೊಸ್ಸಿಂಗ್ ಓವರ್: ಒನ್ ವೊಮನ್'ಸ್ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಫ್ರಾಮ್ ಅಮಿಶ್ ಲೈಫ್'', ತೋಮಸ್ ಮೊರೆ, 1998. * ಗುಡ್, ಮೆರ್ಲೆ ಮತ್ತು ಫಯ್ಲ್ಲಿಸ್. ''20 ಮೋಸ್ಟ್ ಅಸ್ಕೆಡ್ ಕುಎಸ್ಟ್ಶನ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ದಿ ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್''. ಸಂಪರ್ಕ, PA: ಗುಡ್ ಬೂಕ್ಸ್, 1979. * ಹೋಸ್ಟ್ಎಟ್ಲರ್, ಜಾನ್ A. ed. ''ಅಮಿಶ್ ರೂಟ್ಸ್: ಏ ಟ್ರೆಜರಿ ಒಫ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿ, ವಿಸ್ಡೊಂ, ಅಂಡ್ ಲೋರೆ''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1989. 319 pp. * ಅಲ್ಗೌ, ಬ್ರಾಡ್. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ಥೆಯರ್ ಓವನ್ ವರ್ಡ್ಸ್: ಅಮಿಶ್ ವ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ 25 ಯೆಅರ್ಸ್ ಒಫ್ ಫೆಮಿಲಿ ಲೈಫ್'', ಸ್ಕಾಟ್ಟ್ಡಲೇ, PA: ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1999. 400 pp. * ಜಾನ್ಸನ್-ವೈನೆರ್, ಕರೆನ್ M. ''ಟ್ರೈನ್ ಅಪ್ ಏ ಚೈಲ್ಡ್: ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ ಸ್ಕ್ಹೂಲ್ಸ್''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2006. 304 pp. * ಕೆಇಂ, ಅಲ್ಬೇರ್ಟ್. ''ಕಂಪುಲ್ಸೋರಿ ಏಡುಕೆಶನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮಿಶ್: ದಿ ರೈಟ್ ನಾಟ್ ಟು ಬಿ ಮೊಡೆರ್ನ್''. ಬಿಅಕಾಂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1976. 211 pp. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಒಫ್ ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ಕೌಂಟಿ''. ಮೆಖನಿಕ್ಸ್ಬುರ್ಗ್, PA: ಸ್ತಕ್ಕ್ಪೋಲ್ ಬೂಕ್ಸ್, 2008. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B. ed. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್''. ಮುನ್ನುಡಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ E. ಮಾರ್ಟಿ ಅವರಿಂದ. 2nd ed.: ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2003. 351 pp. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B. ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ A. ಒಳ್ಶನ್, ed. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಸ್ತ್ರಗ್ಗೆಲ್ ವಿಥ್ ಮೊದೆರ್ನಿಟಿ''. ಹನ್ಓವರ್, NH: ಉನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಒಫ್ ನ್ಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 1994. 304 pp. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B. ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ D. ಬೌಮ್ಯಾನ್. ''ಒನ್ ದ ಬ್ಯಾಕ್ರೋಡ್ ಟು ಹೆವೆನ್: ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಹುಟ್ಟೆರೈಟ್ಸ್, ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್, ಅಮಿಶ್, ಅಂಡ್ ಬ್ರೆತ್ರೇನ್''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2002. 330pp. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B. ಮತ್ತು ಸ್ಟೇವೆನ್ M. ನೋಲ್ಟ್. ''ಅಮಿಶ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರಿಸ್: ಫ್ರೊಂ ಪ್ಲೌಸ್ ಟು ಪ್ರಾಫಿಟ್ಸ್''. 2nd ed. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2004. 286 pp. * ಕ್ರೆಬಿಲ್, ಡೋನಲ್ದ್ B., ಸ್ಟೆವೆನ್ M. ನೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡವಿಡ್ L ವೆಅವೆರ್-ಜೆರ್ಚೇರ್. ''ಅಮಿಶ್ ಗ್ರಸ್: ಹೌ ಫಾರ್ಗಿವೆನೆಸ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಸೆಂಡ್ಎಡ ಟ್ರಜೆಡಿ''. ನ್ಯು ಯಾರ್ಕ್: ಜೋಸ್ಸೇಯ್-ಬಸ್ಸ, 2006. 256 pp. * ಲೂತಿ, ಡವಿಡ್. ''ಅಮಿಶ್ ಸೆಟ್ಟೆಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ದೆಟ್ ಫೇಲ್ಡ್, 1840–1960''. ಲಗ್ರಂಗೆ, IN: ಪತ್ವಯ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು, 1991. 555pp. * ನೋಲ್ಟ್, ಸ್ಟೆವೆನ್ M. ''ಏ ಹಿಸ್ಟ್ಒರಿ ಒಫ್ ದಿ ಅಮಿಶ್''. ಪರಿಷ್ಕೃತ. ಮತ್ತು ಅದ್ಯತನಗೊಳಿಸಿದ ed.: ಸಮಾಗಮ, Pa.: ಗುಡ್ ಬೂಕ್ಸ್, 2003. 379 pp. * ನೋಲ್ಟ್, ಸ್ಟೆವೆನ್ M. ಮತ್ತು ತೋಮಸ್ J. ಮೈಏರ್ಸ್. ''ಪ್ಲೈನ್ ದಿವೆರ್ಸಿಟಿ: ಅಮಿಶ್ ಕಾಲ್ಟುರೇಸ್ ಅಂಡ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿಎಸ್''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2007. 256 pp. * ಸಖಖ್ತಮನ್, ಟೊಂ. ''ರೂಮ್ಸ್ಪ್ರಿಂಗ: ಟು ಬಿ ಒರ್ ನಾಟ್ ಟು ಬಿ ಅಮಿಶ್''. ನ್ಯು ಯಾರ್ಕ್: ನಾರ್ತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2006. 286 pp. * ಸಖಲಬಚ್, ದಿರಾನ್ F. ''ಪೀಸ್, ಫೈತ್, ನಶನ್: ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ನೈನ್ಟೀಂತ್-ಸೆನ್ಟುರಿ ಅಮೆರಿಕ''. ಸ್ಕಾಟ್ಟ್ಡಲೇ, PA: ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1988. 415 pp. * ಸಖ್ಮಿಡ್ತ್, ಕಿಮ್ಬೇರ್ಲ್ಯ್ D., ದಯಾನೆ ಇಮ್ಮೆರ್ಮ್ಯಾನ್ ಉಮ್ಬ್ಲೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಟೆವೆನ್ D. ರೇಸ್ಖ್ಲಿ, eds. ''ಸ್ಟ್ರನ್ಜೆರ್ಸ್ ಅಟ್ ಹೋಂ: ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2002. 416 pp. * ಸ್ಕಾಟ್ಟ್, ಸ್ತೆಪ್ಹೇನ್. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಒಥೆರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಒಕ್ಕಾಶನ್ಸ್ ಒಫ್ ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಕೆಮ್ಮುನಿಟಿಎಸ್'' ಸಂಪರ್ಕ, PA: Good Books, 1988. 128pp. * ಸ್ಟೇವಿಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ A. ''ಗ್ರೋವಿಂಗ್ ಅಪ್ ಅಮಿಶ್: ದಿ ಟೀನಜ್ ಯಿಯಾರ್ಸ್''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2007. 320 pp. * ಉಮ್ಬ್ಲೆ, ಡಿಅನೆ ಇಮ್ಮೆರ್ಮ್ಯಾನ್. ''ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಲೈನ್: ದಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇನ್ ಓಲ್ಡ್ ಓರ್ಡೆರ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಮಿಶ್ ಲೈಫ್''. ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2000. 192 pp. * ಉಮ್ಬ್ಲೆ, ಡಿಅನೆ ಇಮ್ಮೆರ್ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಡವಿಡ್ L ವೆಅವೆರ್-ಜೆರ್ಚೇರ್, eds. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೀಡಿಯಾ''. ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2008. 288 pp. * ವೆಅವೆರ್-ಜೆರ್ಚೇರ್, ಡವಿಡ್ L. ''ದಿ ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಮಜಿನಶನ್''. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆ: ಜೋಹನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2001. 280 pp. * ಯೋಡೆರ್, ಹಾರ್ವೇಯ್. ''ದಿ ಹಪ್ಪೆನಿಂಗ್: ನಿಕ್ಕೆಲ್ ಮೈನಸ್ ಸ್ಕ್ಹೂಲ್ ಟ್ರಜೆಡಿ''. ಬೇರ್ಲಿನ್, OH: TGS ಇಂಟರ್ನಷನಲ್, 2007. 173 pp. {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Amish}} * [http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/A4574ME.html "ಅಮಿಶ್" ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅನಬಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್ ಎನ್ಚ್ಯಕ್ಲೊಪೆದಿಯ ಆನ್ಲೈನ್ ಯಿಂದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106182327/http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/A4574ME.html |date=2012-01-06 }} * [http://www2.etown.edu/amishstudies/Index.asp ಅಮಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305063059/http://etown.edu/amishstudies/index.asp |date=2016-03-05 }} ಯೌಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅನಬೇಪ್ಟಿಸ್ಟ್ & ಪೈಟಿಸ್ಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಏಲಿಜಬೆಥ್ಟೌನ್ ಕಾಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ * [http://missourifolkloresociety.truman.edu/Amish.htm ದಿ ಅಮಿಶ್ ಇನ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫಾಲ್ಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವರಿಂದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114000409/http://missourifolkloresociety.truman.edu/Amish.htm |date=2020-11-14 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮಿಶ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಯತ]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಯತ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿವನಿಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಯತ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್'ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಯತ]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಪಂಗಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಕಸ್ಟೆರ್'ನ ಚರಿತ್ರೆ, ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಚರಿತ್ರೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಡಿಯಾಸಪೋರ]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾದಾನ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿವನಿಯ, ಲಂಕಸ್ಟೆರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1875ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರಳ ಬದುಕು]] [[ವರ್ಗ:17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೇರಿಕ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] q8l54jbsumhiod4tokoplenrwhkh9we 0 26140 1435741 1429465 2026-11-05T00:37:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435741 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = Aligarh |other_name = अलीगढ़ |type = city |district = [[Aligarh District]] |latd = 27.88 | longd = 78.08 |locator_position = right |nickname = Mecca of Education| skyline = | state_name = ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | district = [[Aligarh district|Aligarh]] | division = Aligarh | leader_title = | leader_name = | altitude = 178| population_as_of = 2001 | population_total = 667732| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = 0571 | postal_code = 20200x | vehicle_code_range = UP-81 | |website = http://aligarh.nic.in/ sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಅಲಿಘಢ್‌''' ({{Audio|Aligarh.ogg|pronunciation}}, {{lang-hi|[[अलीगढ़]]}}, ಇದು ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ಸುಮಾರು {{convert|90|mi}}ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.[[ನವದೆಹಲಿ]]ಯ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಲಿಘಢ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ, ಅಲಿಘಢ್‌ ಪೊಲೀಸ್ ರೇಂಜ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಘಢ್‌ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‍‍ನ್ನಿಷ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಲಿಘಢ್‌ ವಿಭಾಗವು ಅಲಿಘಢ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇಟಾಹ್, ಹಥ್ರಾಸ್, ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಿ ರಾಮ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇದರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಲಿಘಢ್‌‍ದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ '''[[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Aligarh fort.jpg|thumbnail|200px|left|ಅಲಿಘಡ್ ಕೋಟೆ ಬಳಿಯ ಕಂದಕ]] ಅಲಿಘಢ್‌‍ವನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಕೊಲ್ ಅಥವಾ ಕೊಯಿಲ್ ಎಂದು 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref name="history_of_aligarh_site">{{Cite web |url=http://www.aligarhdirectory.com/history.php |title=ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಆಲಿಘಡ್ |access-date=2010-11-08 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212212538/http://aligarhdirectory.com/history.php |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತಿತ್ತು.ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಆಗಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತಿ,ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲವೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿರಬಹುದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳ-ನಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅರಣ್ಯ, ಗಿಡಗಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ 12 ನೆಯ AD ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ ಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮ ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಮಹಾ ಅಸುರ ಕೊಲ್‍ನನ್ನು ಆತ ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಹಿರ್ ಮತ್ತು ಡೋಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಭ್ಭಾಗವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="atkins">[https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;pg=PA484&amp;ci=94,294,804,89&amp;source=bookclip ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್, page 484]</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್‍ಸನ್ ಒಂದು "ಪುರಾಣ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕೊಲ್ ಎಂಬುದು 372 AD ಯಲ್ಲಿ ರಜಪೂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಡೋರ್ ಎಂಬ ಪಂಗಡದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್‍ರ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಡೋರ್ ರಜಪೂತರು ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಮ್ಮುದ್ ಘಜನಿಯ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರಾನ್‍ನ ಹರದತ್ತಾ ಡೋರ್‍ಗಳ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="atkins" /> ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಕೊಲ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬುದ್ದನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೌದ್ದರ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನವು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆತಿದ್ದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ದ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದವು.<ref name="atkins" /> ಆಗ 1194 AD ನಲ್ಲಿ ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಕೊಯಿಲ್‍ವರೆಗೂ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ.ಆಗ ಇದು "ಹಿಂದ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು."<ref name="atkins" /> ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ಆಗ ಹಿಸಮ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಉಲ್ಬಕ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಮೊದಲ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.<ref name="atkins" /> ಲೇಖಕ ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ನ'' ರಿಹ್ಲಾ'' ದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುವಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊಂಗೊಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಉಖಾಂತು ಖಾನ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ 15 ರಾಜದೂತರೊಂದಿಗೆ ಆತ ಕ್ಯಾಂಬೆಯ್(ಗುಜರಾತ) ಕರಾವಳಿ ಮೂಲಕ ಕೊಯಿಲ್‍ಗೆ 1341 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಆಗ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.ಆಗ ಹೋಗಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಧೂತರೇ ಜಲಾಲಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಯಿಲ್ "ಒಂದು ಉತ್ತಮ ನಗರ, ಸುತ್ತಲೂ ಮಾವಿನ ತೋಟಗಳ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ." ಈ ಹಸಿರು ತೋಪುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಕೊಯಿಲ್ ನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರದ ಸಬ್ಜಾಬಾದ್ ಅಥವಾ "ಹಸಿರು ದೇಶ" ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="atkins"/> ಅಕ್ಬರ್‍ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯಿಲ್ ಸರ್ಕಾರ್ ಎಂಬ ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮರಾಹಾರಾ ''ದಸ್ತೂರ್ ಗಳು'',ಕೊಲ್ ಬಾ ಹವೇಲಿ,ಠಾಣಾ ಫರೀದಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್ ಬಾದ್ ನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="atkins"/> [[ಅಕ್ಬರ್]] ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬೇಟೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಲ್‍ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಜಹಾಂಗೀರ್ ತಾನು ತೋಳಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಲೋಧಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ.ಅಲ್ಲಿ 1524-25 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ.ನಂತರ ಫಾರೂಖ್ ಸಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಬಿತ್ ಖಾನ್ ಎಂಬಾತ ಇದರ ಗವರ್ನರ್ ಆದ. ಈ ಹಳೆಯ ಲೋಧಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಸಬಿತ್ ಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ. ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆಗ ಬರ್ಗುಜರ್ ಕಿಂಗ್ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆತನ ಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅದನ್ನು 1184 ರಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನ ಕೊಯಿಲ್ ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‍ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಜಾ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಗ್ ಬರ್ಗುಜಾರ್ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಆರಂಭಿಕ 1753 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗುಜರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿರುವವರ ವಿರುದ್ದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಆಗಿನ ಜಾಟ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸೂರಜ್ ಮಲ್ 1753 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಜೈಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸೈನ್ಯದ ನೆರವಿನಿಂದ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ. ಬರ್ಗುಜರ್ ರಾಜಾ ಬಹುದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಆತ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಡಿದ. ಅದನ್ನೀಗ "ಘಸೇರಾ ಕಾಳಗ" ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಘಸೇರಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಂಭಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಸತಿಸಹಗಮನಗೈದರು. ಅದನ್ನು ಆಗ ರಾಮ್ ಘರ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ ಶಿಯಾ ಕಮಾಂಡರ್ ನಜಾಫ್ ಖಾನ್ ಕೊಲ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನೋ ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸದ್ಯದ ಹೆಸರು ಅಲಿಘಢ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಅಲಿಘಢ್ ಕೋಟೆ (ಇದನ್ನು ಅಲಿಘಢ್ ಕಿಲ್ಲಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಸದ್ಯ ನಿಂತಿರುವ ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜನೀಯರ್ ಗಳು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಬೆನೊಇಟ್ ಡೆ ಬೊಗ್ನೆ ಮತ್ತು ಪೆರೊನ್ ಇವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ===ಅಲ್ಲಿಯ್ ಘೌರ್‍ನ ಕಾಳಗ (1803)=== {{Main|Battle of Ally Ghur}} [[File:Gerard Lake.jpg|thumbnail|150px|right|ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಲೇಕ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಲೆ ಘರ್‍ನ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಈ ಬಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಲಿಯ್ ಘೌರ್ ಕಾಳಗವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1803 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ; (1803–1805) ಇದು ಅಲಿಘಢ್ ಕೋಟೆ ಬಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ 76 ನೆಯ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಅದನ್ನು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್ಸ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಧಿಕಾರಿ ಪೆರಾನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು. ಅಲಿಘಢವು 1804 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಯುನಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊರದಾಬಾದ್‍ನಿಂದ ಅನುಪ್ ಶಹರ್ ಮತ್ತು ಎಟ್ವಾದಿಂದ ಸಿಕಂದ್ರಾ ರಾವ್ ನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಗಷ್ಟ್ 1,1804, ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೌಡೆ ರಸ್ಸೆಲ್ ಅವರು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕವಾದರು.<ref>[https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;dq=aligarh+russell&amp;as_brr=1&amp;pg=PA348&amp;ci=131,1035,783,115&amp;source=bookclip ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್, p. 348]</ref> ===ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ (1875)=== {{Main|Aligarh Muslim University}} ಆಗ 1875,ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಸಯದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆಂಗ್ಲೊ ಒರಿಯೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಅಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಇದನ್ನು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದಾಗ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ನಂತರ 1920 ರಲ್ಲಿ ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಯಿತು. ==ಭೂವಿವರಣೆ (ಭೌಗೋಳಿಕತೆ)== ಅಲಿಘಢ್ ವು {{coord|27.88|N|78.08|E|}} ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Aligarh2.html |title=ಫಾಲಿಂಗ್ ರೇನ್Rain ಜಿನೊಮಿಕ್ಸ್, ಇಂಕ್- ಆಲಿಘಡ್ |access-date=2010-11-08 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011080051/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Aligarh2.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ 295 ಮೀಟರ್ (967 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ಡೋಬ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಅಥವಾ ಈ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರೋಡ್ ಕೂಡಾ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== {{climate chart|Aligarh |7|21|15 |9|24|14 |14|30|7 |20|37|5 |25|40|13 |27|39|48 |26|34|230 |25|32|235 |24|33|144 |19|32|48 |12|28|2 |8|22|7 |source=[http://www.mausam.gov.in/WEBIMD/ClimatologicalAction.do?function=getStationDetails&actionParam=1&param=2&station=Aligarh IMD] |float=right |clear=both }} ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಹವಾಮಾನವಿದೆ. ಉತ್ತರ-ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಬೇಸಿಗೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|28|-|33|C|F}}ರ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್‍ನ ಮಾರುತವು ತನ್ನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹವಾಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಮಳೆಯನ್ನು {{convert|800|mm|in}} ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಉಷ್ಣತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡು ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|12|-|16|C|F}} ಇದರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ ಮಂಜು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಳಿಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳುಂಟು. ಅಲಿಘಢ್‍ಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರವರಿ, ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ನವೆಂಬರ್, ಆಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಮಂದಗಾಮಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಗಿನ ಜನಗಣತಿ<ref>{{GR|India}}</ref> 2001,<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ 2001 |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |url-status=live }}</ref> ಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 667,732 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 51% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47% ಇದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರಾಚಲಂನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು 73% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾದ 59.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; 54% ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 46% ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 11% ರಷ್ಟು ಜನರು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ == ''ಮಂಗರಿಹ್'' - ಇದು ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ ಸುಮಾರು 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.ಆಲಿಘಢ್ ಗೊಂಡಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ''ಗೊರೈ'' - ಇದು ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 39 ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದಲ್ಲದೇ ಮಥುರಾಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಬಾರೌಲಿ ರಾವ್ ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 24 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ''ಸಿದರ್ ಮೇನ್'' - ಇದು ಇಟಾ-ಆಲಿಘಢ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಮೂಂಗ್ ಮಾಲಾಸ್ (ಕಾಳಿನ ಕರಿದ ತಿಂಡಿ)ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ''ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಪಾವರ್ ಹೌಸ್ ಕಾಲೊನಿ &amp; ಗ್ರಾಮ'' - ಇದು ಜಾವಾ-ಆಲಿಘಢ್ ರಸ್ತೆಹತ್ತಿರದ ಅನುಪ್ ಶೇರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. (ಸರ್ಕಾರ್. U.P.). == ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು == ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಹಿಂದಿ,ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉರ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಹಿಂದಿ-ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಹಿಂದಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಡಳಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಬ್ರಿಜ್ ಭಾಷಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬ್ರಾಜ್ ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಉದ್ಯಮ== ಆಲಿಘಢ್ ಉದ್ದಿಮೆ ನಗರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಲಾ ನಗರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಲಾಕ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಭಾರತದ ಬೀಗಗಳ ನಗರ). ಬೀಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಲಾಕ್ಸ್ ನಗರ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು,ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 25,000 ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ.ಎರಡೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಸದ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ,ಸದ್ಯ ಹೊಸ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು,ಶಾಪಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹಲವಾರು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಅಥವಾ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಲಿಘಢ್ ನ ಡೆವಲ್ಪರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಲ್ ಅಥವಾ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ,ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರೇಟ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಹಲವು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.ಇವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಿವೆ. ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್ ಮಾರಿಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಶಾರದಾ ಮಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ;ಓಝೋನ್ ಮಾಲ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು ಮಾಲ್ ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಯುಳ್ಳ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸ್ಟೇಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆವಲ್ಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (UPSIDC),ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲಾ ನಗರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಏರಿಯಾವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ,ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್,ಪಾಲಾ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ತಾಲಾ ನಗರಿ. ಆಲಹಂಪೂರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಏರಿಯಾವನ್ನು UPSIDC ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ದೆಹಲಿ ಜಿ.ಟಿ.ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಂಚಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣ್ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ತಾಲಾ ನಗರಿಗೆ ತಡೆರಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ವು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೀಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.ಹಿತ್ತಾಳೆ ಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಅದು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಟದ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಗಳನ್ನು,ಕೈಬೇಡಿಗಳು,ಬೆಲ್ಟ್ ಗಳು,ಗುರುತಿನ ಬ್ಯಾಜ್ ಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಲಾಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೆತ್ತನೆಯ ಉದ್ಯಮವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿನ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ 100 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು 50 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸತು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ,ಆಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್,ಕಂಚು ಮತ್ತು ಸತು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸತುವಿನ ಡೈ ಕಾಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು(ಸತುವು ಮುದ್ರಣಾ ಲೋಹ) ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುಷ್ಣ ಕೊಠಡಿ ಮಾದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಾಮಾನುಗಳು ಕಡೆಯ ಗೃಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆರಕೆ ಸತುವಿನ ಬಳಕೆ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸತುವಿನ ಮುದ್ರಕಗಳು 2 ರಿಂದ 4 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮುರಿದು ಹೋಗಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದು ಸತುವಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ಲೋಹದ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಶುದ್ದತೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಸೀಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಳಪೆ ಲೋಹ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಆಟೊಮೊಬೈಲ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವ ಘಟಕಗಳಿದ್ದು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೂ ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು; ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಣ್ಣಾಗಿಸುವ,ಮಾಗಿಸುವ/ಕಾಯ್ದಿಡುವ ಒಣಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾವರಗಳಿರುವ ನಗರ ಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ನಗರವು ಒಂದು ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="india9">{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Aligarh-46874.htm |title=India9.com |access-date=2010-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120825080103/http://www.india9.com/i9show/Aligarh-46874.htm |archive-date=2012-08-25 |url-status=dead}}</ref> ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/eb/article-9005730/Aligarh ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]</ref> ಆಲಿಘಢ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಅದು ತನ್ನ ಬೀಗಗಳ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಬೀಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವೆಡೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು 1870 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬೀಗಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಜಾನ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಕಂ.1890 ರಲ್ಲಿ ಬೀಗಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದ ಬೀಗಗಳನ್ನು ಮಾರುತಿತ್ತು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2601.cms ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ (ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗದ ಕೂಡುಸ್ಥಳ)ಹೊಂದಿರುವ ಆಲಿಘಢ್ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ,ಗೋದಿ,ಕಬ್ಬು,ಹತ್ತಿ,ಜೋಳ,ಬಾರ್ಲಿ,ಆಲೂಗಡ್ಡೆ,ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜೆಅಯಂತಹ ಧಾನ್ಯ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೀಗ ಮತ್ತು ಬೀಗದ ಕೈಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲದೇ ಆಲಿಘಢ್ ಹಿಟ್ಟು ಮಾಡುವ,ಕಚ್ಚಾ ಅಹ್ತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ,ಬೆಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ,ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಗಾಜು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಅದರ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಲೋಹದ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ-ಕಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿಂದು ಸಾವಿರಾರು ಉತ್ಪಾದಕರು,ರಫ್ತುದಾರರು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಹಿತ್ತಾಳೆ,ಕಂಚು,ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಲೋಹಗಳ ಉದ್ದಿಮೆ-ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹರ್ದೌಗಂಜ್ ಥರ್ಮಲ್ ಪಾವರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ (ಅಲ್ಲದೇ ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಪಾವರ್ ಹೌಸ್ )ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ನರೊರಾ ಆಟೊಮಿಕ್ ಪಾವರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇವು ನಿರಂತರ-ನಿಯಮಿತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯದ ಪರ್ಸಿಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಜನರೇಟರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ವರ್ಟರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 10 ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಹೆಂಜ್-ಸಾಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕವು ಮಂಜುರ್ ಗರಹ್ ದಲ್ಲಿದೆ.(ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಆಲಿಘಢ್ ತನ್ನ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಥಾ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾರ್ಖಾನೆ ಇದೆ. ಸಾಥಾ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುದ್ರಣಕಾರರು : ಆಲಿಘಢ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರೆಸ್. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Bab-e-Sayyad.jpg|thumb|AMU[BAB-E-SAYYAD ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ]]] [[File:Maulana Azad Library.jpg|thumb|ಮೌಲಾನಾ ಆಝಾದ್ ಲೈಬ್ರರಿ-ಏಶಿಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರ]] [[File:Strachey.jpg|thumb|ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಚಿ ಹಾಲ್ &amp; SS ಮಾಸ್ಕ್ಯು]] {{Main|Aligarh Muslim University}} ಆಲಿಘಢ್ ವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನಗರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ,ಒಂದು ಸ್ಥಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.ಇದು ನಗರದ ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಲಯವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸುಗಳಿವೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಗಲಯಾತನ್ ಯುನ್ವರಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ,ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಪತ್ರಕರ್ತ ಪವನ್ ಜೈನ್ ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mangalayatanuniversity.net/ |title=ಮಂಗಲಯಾತನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2017-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005023228/http://www.mangalayatanuniversity.net/ |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಶಾಲೆಗಳು/ ಕಾಲೇಜುಗಳು/ ಮತ್ತು ಆಲಿಘಢ್ ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: #ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಫಾತಿಮಾ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಎಂ.ಎಂ.ಪ್ರಸೆಡೆನ್ಸಿ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್,ಖೇರ್ ಬೈಪಾಸ್ ರೋಡ್, ಆಲಿಘಢ್. Ph-9837109853 #ಸೇಂಟ್. ಫಿಡೆಲಿಸ್ #ಆಯೆಶಾ ತಾರೆನ್ ಮಾಡೆರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್(+2), P.O. CDF #ಥ್ರೀ ಡಾಟ್ಸ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಎಮ್.ಎಂ.ಯು ಸಿಟಿ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ #ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ #ಗಗನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಕೃಷ್ಣ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ಬ್ಲು ಬರ್ಡ್ ಸಿನೀಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಅಲ್-ಬರ್ಕತ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್(10+2) #ಆಲಿಘಢ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ಮೂನ್ ಅಪ್ ಇನ್ ಫೊಟೆಕ್, ಆಲಿಘಢ್ #ಹೆರಿಟೇಜ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್(ತಾಲಾ ನಗರಿ & ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ನಗರ್) #ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ರಘುವೀರ್ ಬಾಲ್ ಮಂದಿರ್ #ಇಂಘ್ರಾಮ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ #ಶ್ರೀ ವರ್ಶೆನೆಯ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಲಿಘಢ್. #ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಅಮಂದಿರ್, ಗೊಂಡಾ ಮೊಡ್Mod, ಖೇರ್ ರೋಡ್, ಆಲಿಘಢ್ #ಡಿ.ಎಸ್. ಡಿಗ್ರೀ ಕಾಲೇಜ್ #ಟಿ.ಆರ್. ಗರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಹೀರಾಲಾಲ್ ಬರಹಸೆನಿ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಪ್ರೆಜಂಟೇಟಿವ್ (Iimr) #ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Iimt) #ಶಿವದನ್ ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ (SSITM) #ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Acet) #ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ (Acem) #ಎಸ್.ಟಿ.ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ಮಿಂಟೊ ಸರ್ಕಲ್) #ತಾಮೀರ್-ಇ-ಮಿಲ್ಲತ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಸ್ಕೂಲ್, ದೋಧಪುರ್ #ಅಲ್ಬರ್ಕತ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್(ಅನೋಪ್ ಶೆಹರ್ ರೋಡ್) #ಝಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆ,ಸ್ಕೂಲ್ #ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ್, ಮಥುರಾ ರೋಡ್, ಆಸ್ನಾ ಅಜಿತ್ ಪುರ್ ಆಲಿಘಡ್. #ಎಚ್.ಬಿ. ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಬಾಬು ಲಾಲ್ ಜೈನ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಜೈನ್ ಪುರಿ #ಶ್ರೀ ಸಾಯಿ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಇಕ್ರಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ನವರಂಗಿ ಲಾಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ. ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಜಗದೀಶ್ ಬಾಲ್ ಮಂದಿರ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ನಗರ #ನೀಲ್ ಗಿರಿ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಗ್ರಾ ರೋಡ್ #ರಘುವೀರ್ ಸಹಾಯ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಡ್ಯಾಜ್ಲಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, \ಆರ್. ಕೆ. ಪುರಮ್, ಆಗ್ರಾ ರೋಡ್ & ಗಭಾನಾ, ಆಲಿಘಡ್-ದೆಹಲಿ ಹೈವೆ. #ಮಂಗಲಯಾತನ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ, ಆಲಿಘಡ್ ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು.... #ವಿಶ್ವ ಭಾರತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸಾಸ್ನಿ ಗೇಟ್ ಆಲಿಘಡ್ #ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ.ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಆಲಿಘಡ್ #ಯುರೊಕಿಡ್ಸ್ ಆಲಿಘಡ್<ref>[http://www.eurokidsindia.com ಯುರೊಕಿಡ್ ಸ್ಕೂಲ್]</ref> #ಮಕೂನ್ಸ್ ಶಾಲೆ<ref>[https://www.makoons.com ಮಕೂನ್ಸ್ ಶಾಲೆ]</ref> #ಜಾಮಿಯಾ ಉರ್ದು ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ( ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸ್ವಿಟಿ) ಫಾರ್ ಉರ್ದು ಪ್ರೊಮೊಶನ್ #ಅಲ್-ಫಲಾಹ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ನಾಗಲಾ ಮಸನಿ #ಜಾಗರನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆ #ಫಿರ್ದೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ==ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Aligarh church.jpg|thumb|150px|right|ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ ನಕ್ವಿ ಪಾರ್ಕ್,ಅಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಭಾಗ.]] [[File:church_of_ascension.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅಸೆನ್ಸಿನ್, ಆಲಿಘಡ್]] ಆಲಿಘಡ್ ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಗುರುತಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಆಲಿಘಡ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸರ್ ಸಯ್ಯದ್ ಮಸ್ಜಿದ್, ಇದುಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹಳೆ ಕೋಟೆ ಡೋರ್ ಕೋಟೆ, (1524)ಸದ್ಯ ಹಾಳಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಇಂದಿನ ''ಅಪ್ಪರ್ ಕೋಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ 18-ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಸೀದೆ ಇದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್, ಸಂತರ ಸಮಾಧಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&amp;pg=PA49&amp;dq=aligarh+Dor+fortress&amp;as_brr=3&amp;ei=RsdYR42eFIjgswP0oZWRDA&amp;ie=ISO-8859-1&amp;sig=Qg0XErx8VHexxH27lwzSx7LdKFI%7CStudents' ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಇಂಡಿಯಾ, ಬೈ ಡೇಲ್ ಹೊಯ್ಬರ್ಗ್,ಇಂದೂ ರಾಮಚಂದಾನಿ]</ref> ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ (ಬಾಬಾ ಬರ್ಚಿ),ಇದು ಕಟ್ ಪುಲಾದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಜೈನ್ ಧರ್ಮದ ಜೈನಿಜಮ್ ತೀರ್ಥ ಧಾಮ್ "ಮಂಗಲಯಾತನ ತೀರ್ಥ ಧಾಮ"ಇದನ್ನು ಆಗ್ರಾ ರಸ್ತೆ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹಳೆಯದಾದ ಜೈನ್ ಮಂದಿರವು ತನ್ನ ಗೋಡೆ ಹಾಗು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಚಿತ್ರ ರಚನಾ ಕಲೆ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಆಗ್ರಾ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಖಿರ್ನಿ ಗೇಟ್ ಪೊಲೀಸ್ ಚೌಕಿ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. "ತಿಜ್ರಾ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್<ref>[http://www.ibnsinaacademy.org ಆಫೀಸಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ]</ref> ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ವಾಚನಾಲಯವು ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಔಷಧಿ ಇತಿಹಾಸ)ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ)ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ಭಂಡಾರವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/hmd/directory/151.html |title=ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್, ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಆಟ್at NLM, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್, USA |access-date=2010-11-08 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310205156/http://www.nlm.nih.gov/hmd/directory/151.html |url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಯುನಾನಿ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಉಪಕಾರಿ ಹಕೀಮ್ ಸಯೆದ್ ಜಿಲ್ಲುರ್ ರಹಮಾನ್S ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ''ನುಮೇಶ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಪ್ರದರ್ಶನ ಇಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿಗಳಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಡ್ ಶೆರ್ವಾನಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಹಂದಿ ಹಸನ್ ರ ಅಂಗಡಿಗೆ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ ನೆಹ್ರೂ ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚರ್ಚ್ ಗಳಿವೆ.ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದವುಗಳೆಂದರೆ,ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅಸೆನ್ಸೆನ್,ಕ್ರಿಶ್ಚ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್. ==ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು== ಆಲಿಘಡ್ ದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ತೆಗಳೆಂದರೆ ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ರೈಲ್ವೆ ರೋಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ಶಮ್ಶಾದ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ಮಹಾವೀರ್ ಗಂಜ್,ಅಪ್ಪರ್ ಫೊರ್ಟ್ (ಇದನ್ನು ಆಪ್ಪರ್ ಕೋಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.)ತಸ್ವೀರ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೀರ್ ನಿಶಾ. ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎಲ್ಲಾ ತೆರನಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ ವಸ್ತುಗಳ ದೊರೆಯುವ ಬ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿರುವ ಆದಿದಾದ್,ಪ್ಯುಮಾ ತಮ್ಮ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ರೈಲ್ವೆ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಆಮಿರ್ ನಿಶಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಾಪಿಂಗ್ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.ಅಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ,ಪ್ರಸಾಧನಗಳು,ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಮ್ಶಾದ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಆಚಲ್ ತಾಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಮಹಾವೀರ್ ಗಂಜ್ ಕಿರಾಣಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ತುಪ್ಪ,ಮಸಾಲೆ ಸಾಮಾನುಗಳು,ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳು,ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಕಿರು ರಸ್ತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ಗುಂಪು ಇಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಇಡೀ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಳೇ ಸಂಚಾರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳ್ಲುತ್ತದೆ. '''ಸಿನೆಪ್ಲೆಕ್ಸಿಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳು)''' <br>ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆsuch as ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸುರ್ಜಿತ್, ವಡ್ರಾ ಬಿಗ್ ಸಿನೆಮಾಸ್(ಆಡ್ ಲಾಬ್ಸ್), ಮೀನಾಕ್ಷಿ(ಇದೊಂದರಲ್ಲೇ ಡೊಲ್ಬೈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ), ನಂದನ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನಿಶಾತ್, ತಸ್ವೀರ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ನಾವೆಲ್ಟಿ. ==ಮಹತ್ವದ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು== ನಗರವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ,ಅವುಗಳನ್ನು ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್(ನಗರ) ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಲಿಘಡ್ (ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ಸ್ ). ====''ಹೊಸ ಆಲಿಘಡ್'' ==== ಅದು ಚರ್ಚ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,ಜಮಾಲ್ ಪುರ್,ಹಮ್ ದರ್ದ್ ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್- A,B,C & D, ತಯ್ಯಬ್ ಕಾಲೊನಿ, ಲಾಲ್ ದಿಗ್ಗಿ ರೋಡ್,ಬೇಗಮ್ ಬಾಗ್, ಅನ್ವರುಲ್ ಹುಡಾ ಕಂಪೌಂಡ್, ಆಮಿರ್ ನಿಶಾ, ಅಜೀಮ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್, ಝಕಾರಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಧೋರ್ರಾ ಮಾಫಿ (ಏಶಿಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಗಿನೀಸ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.), ಸರ್ ಸಯೆದ್ ನಗರ್(ಏಶಿಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಕಾಲೊನಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಗಿನೀಸ್ ದಾಖಲೆಗೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕಸ ವಿಲೆವಾರಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಾಮ್ ಖಾನ್ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.)ಇಕ್ರಾ ಕಾಲೊನಿ, ಶಿಬ್ಲಿ ಭಾಗ್, ಕಬೀರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೊನಿ, ನಿವ್ ಜಮಾಲ್ ಪುರ್, ಹಮ್ ದರ್ದ್ ನಗರ್ ಬಿ,ಬದಾರ್ ಬಾಗ್, ಹಬೀಬ್ ಬಾಗ್, ಭಾಮೊಲಾ, ಝೋಹಾ ಬಾಗ್,ಘಾಲಿಬ್ ಬಾಗ್, ದೋಧ್ ಪುರ್, ಸಬಿಸ್ತಾನ್ ಕಂಪೌಂಡ್, ಜೀವನ್ ಘರ್, ಕೇಲಾ ಅನ್ಗರ್, ಫಿರ್ದುಸ್ ನಗರ್,ಫಿರ್ದೌಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಕಬೀರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಜಾನಕಪುರಿ, ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಪರಾಗ್ ಸರೋವರ್, ಗ್ಯಾನ್ ಸರೋವರ್ (100&nbsp;ಅಡಿ ರಸ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ), ಮಾನ್ ಸರೋವರ್, ಆವಂತಿಕಾ-1,ಮತ್ತು 2, ಕ್ವಾರ್ಸಿ, ಸ್ವರ್ಣ ಜಯಂತಿ ನಗರ್, ಶ್ಯಾಮ್ ನಗರ್,ಜಾನಕಪುರಿ, ವಿಕ್ರಮ್ ಕಾಲೊನೊ, ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೊನಿ, ಲೇಖರಾಜ್ ನಗರ್, ರಮಸಿಹ್ ವಿಹಾರ್ ಕಾಲೊನಿ, ದುರ್ಗಾ ಬಡಿ, ಮ್ಯಾರಿಸ್ ರೋಡ್, ವಿದ್ಯಾ ನಗರ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪುರಮ್, ಸಾಸ್ನಿ ಗೇಟ್, ದೆಹಲಿ GT ರೋಡ್ ಮತ್ತು GT ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ನಗರ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವು ಹೊಸ ಕಾಲೊನಿಗಳು ಆಲಿಘಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿವೆ.'''' ====ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್==== ಕಪಿಲ್ ವಿಹಾರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಬನ್ನಾದೇವಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾಲೊನಿ, ಕಿಶನ್ ಪುರ್, ಭಾಮೊಲಾ,ಅನೊನಾ ಹೌಸ್,ಪಹಸು ಹೌಸ್, ರಸಾಲಗುಂಜ್ ಗಂಭೀರ್ ಪುರ, ಮಹೆಂದ್ರ ನಗರ, ಸುರೆಂದ್ರ ನಗರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲೊನಿ (ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ನಗರ), ಗಾಂಧಿ ನಗರ, ಸರಯ ಸುಲ್ತಾನಿ, ಆಚಲ್ ತಲಾಬ್ ಮತ್ತು ಖಿರ್ನಿ ಗೇಟ್ ಇವು ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್ ದ ಕೆಲವು ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಾಲೊನಿ ಬಳಿ ಇರುವ SBBM ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಲೊನಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಧಾನ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು== ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ 2 ಎಫ್ ಎಂ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ: *92.7&nbsp;MHz ಬಿಗ್ ಎಫ್ ಎಂ *101.3&nbsp;MHz ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ, ಕವ್ವಾಲ್ ಹಬೀಬ್ ಚಿತ್ರಗಾರ ಕೂಡ ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್ ನಗರದವರು,ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಬಲಿಯುಡ್ ನಟರು,ಕಲಾವಿದರು ಆಲಿಘಡ್ ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರೆಂದರೆ ಚಂದ್ರ ಚೂಡ್ ಸಿಂಗ್, ಸುನಿಧಿ ಚೌವ್ಹಾನ್, ಫಾಹೀಮ್ ಉದ್ದೀನ್, ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಶಾ, ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್ ಮತ್ತು ಜಾವೆದ್ ಆಕ್ತರ್. ಕಾಕಾ ಹಥ್ರಾಸಿ ಕೂಡಾ ಆಲಿಘಡ್ ನವರು (ಹಥ್ರಾಸ್, ಈಗ ಜಿಲ್ಲೆ. ಮಹಾ ಮಾಯಾ ನಗರ ಮೊದಲು ಆಲಿಘಡ್ ನ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು.). ಬಾಲಿಯುಡ್ ನ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎನಿಸಿದ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆ ಭರತ್ ಭೂಷಣ 1950 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಆಲಿಘಡ್ ಇನ್ನುಳಿದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ G.T ರೋಡ್ ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರು 160 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಆಲಿಘಡ್ ವು ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ, ನೊಯಿಡಾ, ಗ್ರೇಟರ್ ನೊಯಿಡಾ, ಫರೀದಾಬಾದ್, ಘಜಿಯಾಬಾದ್, ಆಗ್ರಾ, ಮಥುರಾ, ಮೀರಟ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ದೆಹಲಿ, ನೊಯಿಡಾ, ಗ್ರೇಟರ್ ನೊಯಿಡಾ, ಘಜಿಯಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಗುರಗಾಂವ್ ಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು(NH-91, NH-93) ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಅಂದರೆ ಯಮುನಾ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಬಸ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ;ಮಸೂದಾಬಾದ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (UPSRTC) ದಿಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಉತ್ತರಾಂಚಲ್ ನಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನ್, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರ್ಯಾನ್]] ರಾಜ್ಯಗಳ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಆಲಿಘಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಲಿಘಡ್ ವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ್, ಓರಿಸ್ಸಾ, ಬಿಹಾರ್,ಜಾರ್ಖಂಡ್,ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸುಮಾರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಲೂ 70 ಮೇಲ್/ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್/ E.M.U ಟ್ರೇನ್ಸ್ ಗಳಿವೆ. ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಭೂಪಾಲ್]], ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಲಖನೌ, [[ಝಾನ್ಸಿ]], [[ಪುರಿ]], [[ಕಾನ್ಪುರ|ಕಾನಪುರ್]], [[ಆಗ್ರಾ]], [[ವಾರಾಣಸಿ]] ಮತ್ತುಜೈಪುರ್. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಗಳು,ಟೆಂಪೊಗಳು ಮತ್ತು ರಿಕ್ಷಾಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೆವಾರ್ ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿದ್ದು; ಇದು ಆಲಿಘಡ್ ನ ಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು 70 ಕಿ.ಮೀ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ರೇಲ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಅನುಷ್ಟಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು 2014 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಕಾದಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ ಇನ್ನರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್,ಒಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲಿದೆ.ಹೊಸ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೂ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೂಡ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == *ಆಲಿಘಡ್ ಇನ್ ಮೈ ಡೇಯ್ಸ್ (ಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ರಾಂತ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ), ಸಂ. ಸಯ್ಯದ್ ಜೈವುರ್ ರೆಹಮಾನ್, ಅನಿವಾಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ, ಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ, ಆಲಿಘಡ್, 1997. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.amudirectory.com ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಆಲಿಗ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070925053131/http://www.amudirectory.com/ |date=2007-09-25 }} * [http://www.aligarhlive.com ಆಲಿಘಡ್ ಸ್ ವೆಬ್ ಪೊರ್ಟಲ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160810153648/http://aligarhlive.com/ |date=2016-08-10 }} * [http://www.aligarh.com ಆಲಿಘಢ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903124514/http://www.aligarh.com/ |date=2011-09-03 }}[http://www.aligarh.com COM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903124514/http://www.aligarh.com/ |date=2011-09-03 }} * [http://www.sudhaenterprises.com ಸುಧಾ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಜಿಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420164022/http://www.sudhaenterprises.com/ |date=2012-04-20 }} * [http://www.aligarhsearch.com ಆಲಿಘಡ್ ಫುಲ್ಲಿ ಯಲೊಪೇಜ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513231958/http://www.aligarhsearch.com/ |date=2015-05-13 }} * [http://www.emageshost.com ಡೊಮೇನ್ ಬುಕಿಂಗ್ ನ್ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128131912/http://emageshost.com/ |date=2011-01-28 }} * [http://www.jantareview.com/aligarh ಜಂತಾರಿವಿವ್ ಆಲಿಘಡ್ ಸೈಟ್ ] * [http://www.amu.ac.in ಆಲಿಘಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ] * [http://www.ibnsinaacademy.org ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೈಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಿಸ್ ಆಲಿಘಡ್] * [https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;printsec=titlepage&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0 ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್,] <br> {{Aligarh district}} {{Uttar Pradesh}} {{Hindi Speaking Areas of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಅಟೌನ್ಸ್ ಇನ್ ಆಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] olqk6dv7dy1yj3ylu5np4mlesdclidq 0 26364 1435788 1428730 2026-11-05T09:13:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435788 wikitext text/x-wiki [[File:Wooden hourglass 3.jpg|upright|thumb|ಕಳೆದ ಸಮಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರ. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಯ ಸೂಚಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಉಪಕರಣಗಳು [[ಕಾಲ|ಕಾಲವನ್ನು]] ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಾಲ ಮಾಪನದ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ಷಷ್ಟಿಕ್ರಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಯೂಮರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ಯನ್ನರು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಎರಡು ೧೨-ಘಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ದದಾದ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಅವುಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅಮ್ಯುನ್-ರೇ ಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳನ್ನು ''ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರೇ'' ಎಂದು ಕರೆದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಂದ ಅವುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಹರಿವಿನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉಪಕರಣಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]]ದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರ; ಭಾರತ ಮತ್ತು ಟಿಬೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲದಂಡ; ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮುಂಚಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮೋಡಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ (ನೋಮನ್ ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದಿದ್ದರೆ) ಪುನರ್‌ಮಾಪನರೇಖೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರಮಿಸುವ ಚಲನೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಂಚಿನ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರವು,<ref name="David Landes 18f.">ಡೇವಿಡ್ ಲಾಂಡೆಸ್: “ರಿವಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌‍”, ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾವರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ೨೦೦೦, ISBN ೦-೬೭೪-೦೦೨೮೨-೨, ಪುಟ.೧೮f.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ;<ref>{{harvnb|Lewis|2000|pp=356f.}}</ref> ನಂತರ ಚೀನಾದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಾದರಸ|ಪಾದರಸದಿಂದ]]-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು,<ref name="needham 411" /> ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಅರಬ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೇರ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾರಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು.<ref name="Hassan" /> ಅಂಚಿನ ವಿಮೋಚನಾ ಮಾರ್ಗ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೪ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಪಾಕೆಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಆಂದೋಲಕಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದರ ನಂತರ [[ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ|ಆಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರ]]ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಅಂದೋಲಕಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ರಿಸ್ಟ್‌ವಾಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ) ತಮ್ಮ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಆಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲ ಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮಾಪನಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಸಮಯವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ನಾಗರೀಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ಜಾಗತಿಕ ಕಾಲವು ಆಟೋಮಿಕ್ ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ==ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು== {{See also|History of calendars}} [[File:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg|thumb|right|ಜೂನ್ ಸೊಲ್‌ಸ್ಟಿಸ್‌ನ ಸ್ಟೋನ್‌ ಹೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ಖಾಗೋಳಿಕ ಕಾಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರರನ್ನು]] ಕಾಲಗಳು, ದಿನಾಂಕಗಳು, ಮತ್ತು ಋತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Chobotovp1">ಚೊಬೊಟೊವ್, ಪುಟ. ೧</ref><ref name="bruton">{{Cite book|title=The History of Clocks and Watches |url=https://archive.org/details/historyofclocksw0000brut_u3o0 |last=Bruton |first=Eric |location=New York |publisher=Crescent Books |isbn=0-517-377446 |year=1979}}</ref> ಷಷ್ಟಿಕ್ರಮದ ಕಾಲಸೂಚಕದ ವಿಧಾನಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು;<ref name="Chobotovp1" /><ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೧೦೨</ref><ref name="civilization1">ನೈಟ್&amp; ಬಟ್ಲರ್, ಪುಟ. ೭೭</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೆಸೋಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಅವೆನಿ, ಪುಟ. ೧೩೬</ref> ಮೊದಲ [[ಪಂಚಾಂಗ|ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌]]ಗಳು ಕೊನೆಯ ಹಿಮಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಟರ್-ಗ್ಯಾದರರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವನು ಚಂದ್ರನ ಮಜಲುಗಳು ಅಥವಾ ಋತುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳಂತಹ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="bruton" /> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಟೋನ್‌ಹೆಂಗ್‌ನಂತಹ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಧಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳಂತಹ ಋತುಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="bruton" /><ref name="NISTancient">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html |title=Ancient Calendars |accessdate=2008-04-30 |publisher=National Institute of Standards and Technology| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080409142829/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html| archivedate = April 9, 2008}}</ref> ಮಹಾಶಿಲೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಯವುದೇ ದಾಖಲು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಲಸೂಚಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸ್, ಪುಟ. ೫೫</ref> ===೩೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ. – ೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ.=== {{See also|History of timekeeping devices in Egypt}} ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವು ಒಂದು ದಿನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>[61] ^ ಮೇಜರ್, ಪುಟ. ೪೫.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಈಜಿಪ್ತ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಹಸಿರು ಪದರಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೫೦೦ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳೂ ಕೂಡ ಮುಂಚಿನ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು.<ref name="bruton" /><ref name="Britannica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/573826/sundial |title=Sundial |work=[[Encyclopedia Britannica]] |accessdate=2008-04-04}}</ref><ref name="clockhistory">{{Cite book|last=Bruton |first=Eric |title=The History of Clocks and Watches |url=https://archive.org/details/historyofclocksw0000brut_u3o0 |publisher=Crescent Books |place=New York |isbn=0-517-377446 |year=1979 |edition=1982}}</ref> [[File:Louxor obelisk Paris dsc00780.jpg|thumb|left|upright|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರೀ‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಲ ಕಾನ್‌ಕೋರ್ಡ‌ನಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಶರ್ [[ಒಬೆಲಿಸ್ಕ್‌]]]] ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು [[ಹಗಲು|ದಿನದ ಕಾಲ]]ವನ್ನು ೧೦ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದವು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಾಲ್ಕು "ನಸು ಬೆಳಕಿನ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು" - ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಂಟೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದವು. ಒಂದು ವಿಧದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಐದು ಅಸ್ಥಿರ (ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವ) ಗುರುತುಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ದಂಡವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಗುರುತುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೆರಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಒಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಅಡ್ಡ ಸರಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು: ಗುರುತುಗಳ ಸುತ್ತ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆರಳುಗಳು ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬಗಳೂ ಕೂಡ ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಯೇ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ|ಚಳಿಗಾಲ]]ದ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="bruton" /><ref name="NIST">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/early.html |title=Earliest Clocks |work=A Walk Through Time |accessdate=2008-04-02 |publisher=NIST Physics Laboratory| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080315060613/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/early.html| archivedate = March 15, 2008}}</ref> ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೫೦೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೆಯ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಸಿ. ಒಂದು ಬಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಟಿ-ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ಗೆ ಸದೃಶವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು (ಆಕಾರವನ್ನು) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ರೇಖಾತ್ಮಕ-ಅಲ್ಲದ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಅಡ್ದ ಸರಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ''ಟಿ'' ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="barnett">ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೧೮</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿಖರವಾದ, ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="NIST" /><ref name="Library of Congress" /> ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಜನರು ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿನ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ವಿವರಣೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೬ ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಮೆನ್‌ಮ್ಹೆಟ್‌ನ ಸ್ಮಾರಕದ ಶಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಮೆನ್‌ಮ್ಹೆಟ್‌ನನ್ನು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಸಂಶೋಧಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬೆರ್ಲೆವ್‌, ಪುಟ. ೧೧೮</ref> ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಿದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಇತರವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ವಿಧವು ತನ್ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸನಿಹದ-ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಪಾತ್ರೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತಾಕಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಅವುಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವು ಫಾರೋಹ್ ಅಮೆನ್‌ಹೋಟೆಪ್‌ I (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೫೨೫–೧೫೦೪) ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಅವುಗಳು ಮೊದಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="NIST" /><ref>ಫಿಲ್ಬಿನ್‌, ಪುಟ. ೧೨೮</ref><ref>ಕೊಟ್ರೆಲ್‌, ಪುಟ. ೫೯–೬೧</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್ ಜನರೂ ಕೂಡ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರದ ಸಂಶೋಧಕರು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತೆರವಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಂಬವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ತಿರುಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮರಳಿನ ಕಣಗಳು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಿಂದ (ಭಾಗದಿಂದ) ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಣೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Library of Congress">{{Cite web|url=http://www.loc.gov/rr/scitech/mysteries/hourglass.html |title= How does an hourglass measure time? |accessdate=2008-03-31|publisher=[[Library of Congress]]}}</ref> ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಮೆರ್ಕೆಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆಳದಗುಂಡು-ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦ ವರ್ಷದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳು ಪೋಲಾರಿಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಖಗೋಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ''ಮೆರ್ಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ದಾಟಿದುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲವು ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="NIST" /><ref name="Time in History">ವಿಟ್ರೊ, ಪುಟ. ೨೮</ref> ===೫೦೦ ಕ್ರಿ.ಪೂ. – ೧ ಕ್ರಿ.ಪೂ.=== [[File:Clepsydra-Diagram-Fancy.jpeg|thumb|upright|ಕ್ರಿಪೂ 3ನೇ ಶತಮಾನದ Ctesibius's clepsydra. Clepsydra, ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ ನೀರಿನ ಕಳ್ಳ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದ.<ref>[39]</ref>]] ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಅಥವಾ ಜಲಘಟಕಗಳು ಪ್ಲೆಟೋನಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಪ್ಲೆಟೋ ಒಂದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ-ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಅಲಾರ್ಮ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web|last=O'Connor |first=J. J. |coauthors=Robertson, E. F |publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Plato.html |title= Plato biography |accessdate=2007-11-29}}</ref><ref name="answers.com">{{Cite book|author=Hellemans, Alexander; Bunch, Bryan H. |title=The History of Science and Technology: A Browser's Guide to the Great Discoveries, Inventions, and the People Who Made Them, From the Dawn of Time to Today |url=https://archive.org/details/isbn_9780618221233 |publisher=[[Houghton Mifflin]] |location=Boston |year=2004 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780618221233/page/65 65] |isbn=0-618-22123-9}}</ref> ಪ್ಲೆಟೋನ ಅಲಾರ್ಮ್ ಗಡಿಯಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಇದು ಒಂದು ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ವ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸೀಸದ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಟ್ ಇದು ಒಂದು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಗೆ, ಪಾತ್ರೆಯು ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತವೆ, ಅದು ಸೀಸದ ಚೆಂಡುಗಳು ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಪ್ಲ್ಯಾಟರ್‌ನ ಒಳಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಲ್ಯಾಂಗರ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೆಟೋನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೨೮</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆಯೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸೈಫನ್ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಜಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಸೈಫನ್ ಅನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ನೀರು ಖಾಲಿಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ನೀರನ್ನು ಜಾರ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಅಲಾರ್ಮ್‌ನಂತೆ ಶಬ್ದವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸೀಟಿಯ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬಲವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="answers.com" /> ಗ್ರೀಕ್‌ರು ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಡಿಯನ್ನರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾಲಸೂಚಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಗೋಳಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗ ಎಂಬಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಆಂಡ್ರೋನಿಕಸ್ ಸೈರಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುತಗಳ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡನು. ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ನಂತರ, ರೋಮನ್ನರೂ ಕೂಡ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ಶತಕದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಮೂದನೆಗಳಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಥಿಯೆಟಿಟೀಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಟೋನು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ "ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೀರು ಅವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೂಡ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ".<ref name="Water clocks in court">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=H8YOAAAAQAAJ&printsec=frontcover|title=Greek and Roman Technology: A Sourcebook|last=Humphrey|first=John William|year=1998|publisher=[[Routledge]]|pages=518–519|accessdate=2008-04-11|isbn=0415061369}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಉಲ್ಲೇಖವು ಲ್ಯೂಸಿಯಸ್ ಅಪ್ಯುಲೆಯಸ್‌ನ ''ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಆಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಗುಮಾಸ್ತನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ಈ ಬಾರಿ ಅವನು ಪ್ರಧಾನ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ನಾನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಸಾದ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಾನವು ಮೇಲಕ್ಕೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವನು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೀರಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾತನಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟನು; ಇದು ಒಂದು ಪೊಳ್ಳಾದ ಗೋಳವಾಗಿತ್ತು, ಅದರ ಒಳಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಒಂದು ಕೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಇದು ತಳದಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ರಂಧ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite book|title=The Transformations of Lucius, Otherwise Known as The Golden Ass|last=Apuleius|first=Lucius|others=Translated by Robert Graves|publisher=[[Farrar, Straus & Giroux]]|location=[[New York, New York]]|year=1951|page=54|authorlink3=Apuleius}}</ref> ಅಪ್ಯೂಲಿಯಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಗಡಿಯಾರವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಂಧ್ರದ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಾತ್ರೆಯು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾಲವು ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Waterclockhistory">{{Cite book|author=Rees, Abraham |title=Rees's clocks, watches, and chronometers (1819-20); a selection from the Cyclopaedia, or Universal dictionary of arts, sciences, and literature |publisher=C. E. Tuttle Co |location=Rutland, Vt |year=1970 |isbn=0-8048-0901-1}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ (ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರ) ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿದ್ದವು - ಅವುಗಳು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಆಕಾಶವು ಮೋಡದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು - ಅವು ಅಷ್ಟು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೀಕ್‌ರು ತಮ್ಮ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=-QcE2pBCLE8C&printsec=frontcover|title=Empires of Time: Calendars, Clocks, and Cultures|last=Aveni|first=Anthony F.|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2000|isbn=1860646026|accessdate=2008-06-22|page=92}}</ref> ಜಲಘಟಿಕೆಗಳು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಗ್ರೀಕ್‌ನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೨೫ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಕೈಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇದು ಗಡಿಯಾರದ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಜಲಘಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ನೀರಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು: ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪಾತ್ರೆಯು ತುಂಬಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಒತ್ತಡವು ನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕಾಲಮಾಪನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೦೦ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದ ನೀರಿನ ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳು-ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ಜಗ್‌ಗಳು-ಒಂದು ಶಂಕುವಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರವಿನ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅಂತರವನ್ನು ಬೀಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಗಡಿಯಾರಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಘಂಟೆಗಳು, ಸಣ್ಣದಾದ ಆಕೃತಿ, ಬೆಲ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="NIST" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಅಂದರೆ ತಾಪಮಾನದ ಪರಿಣಾಮದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಶೀತಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಇದು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ).<ref>{{Cite book|author=Collier, James Lincoln |title=Clocks |url=https://archive.org/details/clocksgreatinven00jame |publisher=Benchmark Books |location=[[Tarrytown, New York|Tarrytown]], NY |year=2003 |page=[https://archive.org/details/clocksgreatinven00jame/page/25 25] |isbn=0-7614-1538-6}}</ref> ಗ್ರೀಕ್‌ರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರ ಯಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನೆರಳಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಬಿಥೈನಿಯಾದ ಥಿಯೋಡೊಸಿಯಸ್‌ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದನು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವೇ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="oconnor">{{Cite web |last=O'Connor |first=J. J. |coauthors=Robertson, E. F |publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Theodosius.html |title=Theodosius biography |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2017-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322153640/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Theodosius.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರರು ಆ ಕಾಲದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. ''ದೇ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚುರಾ'' ದ ರೋಮನ್ ಲೇಖಕ ಮಾರ್ಕಸ್ ವಿಟ್ರುವಿಯಸ್ ಪೋಲ್ಲಿಯೋನು ನೋಮನ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದನು.<ref name="thayer">{{Cite web|url= http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Vitruvius/9*.html#refK|title= Marcus Vitruvius Pollio:de Architectura, Book IX|accessdate= 2007-09-07|date= 2007-07-07|publisher= The Latin text is that of the Teubner edition of 1899 by Valentin Rose, transcribed by Bill Thayer}}</ref> [[ಅಗಸ್ಟಸ್|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌]]ನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೋಮನ್ನರು ಹಿಂದೆಂದೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದಂತಹ, ಸೋಲಾರಿಯಮ್ ಆಗಸ್ಟೀ, ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದರ ನೋಮನ್ ಹೆಲಿಯೋಪೋಲಿಸ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|last=Buchner |first=Edmund |authorlink=Edmund Buchner|title=Solarium Augusti und [[Ara Pacis]] |journal=Römische Mitteilungen |volume=83 |language=German |city=Berlin |year=1976|issue=2|pages=319–375 |ref=harv}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮಾರ್ಷಿಯಸ್‌ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಚೌಕ ಸೂಜಿ ಕಂಬವು ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ನೋಮನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="story of time">{{Cite book|author=National Maritime Museum; Lippincott, Kristen; Eco, Umberto; Gombrich, E. H. |title=The Story of Time |url=https://archive.org/details/storyoftime00kris |publisher=Merrell Holberton in association with National Maritime Museum |location=London |year=1999 |isbn=1-85894-072-9}}</ref> ಪ್ಲಿನಿ ದ ಎಲ್ಡರ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅದು ಕ್ಯಾಟನಿಯಾ, ಸಿಸಿಲಿಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅವನ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ರೋಮ್‌ನ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು.<ref>ಬರ್ನೆಟ್‌, ಪುಟ. ೨೧</ref> ===ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ – ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦೦=== ==== ಜಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== [[File:Al-jazari elephant clock.png|thumb|ಅಲ್ ಜಝಾರಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ ಆನೆ ಗಡಿಯಾರ, 1206.]] ಜೋಸೆಫ್ ನೀದಮ್ ಊಹಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೊರಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯ ಪರಿಚಯವು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು ೨ ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಶಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಲಘಟಿಕೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೊರಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯು ಒಳಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಒಂದು ತೇಲುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂಚಕ ರಾಡ್‌ನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪಾತ್ರೆಯು ತುಂಬಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಲಸೂಚಕವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿದ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡ ಭಾಗವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಝ್ಯಾಂಗ್ ಹೆಂಗ್‌ನು ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಒಳಹರಿವಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು ೫೫೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಿನ್ ಗ್ಯುಯಿಯು ಹೊರಹರಿವು ಅಥವಾ ಈ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿರ-ಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಶೆನ್ ಕುಯೋನಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸರಿಸುಮಾರು ೬೧೦ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸುಯಿ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಗೆಂಗ್ ಕ್ಸುನ್ ಮತ್ತು ಯುವೆನ್ ಕೈ ಇವರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಸ್ಟೀಲ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮತೋಲಿತ ಜಲಘಟಿಕೆಯನ್ನು (ನೀರು ಗಡಿಯಾರ) ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು.<ref name="needham">{{Cite journal|first=Joseph |last=Needham |authorlink=Joseph Needham|year=1986 |title=Science and Civilization in China |volume=4 |journal=Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering |location=Taipei |publisher=Caves Books, Ltd |pages=479–480 |ref=harv}}</ref> ಜೋಸೆಫ್ ನೀದಮ್ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: {{bquote|...&nbsp;[the balance clepsydra] permitted the seasonal adjustment of the pressure head in the compensating tank by having standard positions for the counterweight graduated on the beam, and hence it could control the rate of flow for different lengths of day and night. With this arrangement no overflow tank was required, and the two attendants were warned when the clepsydra needed refilling.<ref name=needham/>}} ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೭೦ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. ೫೦೦ ನಡುವೆ, ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಯೋಗಕಾರ (ಕ್ಟೀಸೈಬಿಯುಸ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ನಾಯಕ, [[ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್]]) ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕಾಲಮಾಪನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರುಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಗೋಳಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತವಾದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯು ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಜನರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ, ಅಥವಾ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಚಿ, ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಜಗತ್ತಿನ [[ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ|ಖಗೋಳಿಕ]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು. ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ೧೨೦೬ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ "ಎಲ್ಲ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಅವನ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಎಲಿಫಂಟ್ (ಆನೆ) ಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತನ್ನ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಡಿಯಾರವು ಕಾಲಸೂಚಕ ಘಂಟೆಗಳ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಅದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ದಿನಗಳ ಅಸಮಾನವಾದ ದೀರ್ಘತೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಿನನಿತ್ಯವೂ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಗಡಿಯಾರವು ಎರಡು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಮೇಲಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನವು ಮುಗಿದಂತೆ ನಳವು ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೀರು ಮೇಲಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ತೇಲುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ತೇಲುವ ನಿಯಂತ್ರಕವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite book| last =al-Hassan | first =Ahmad Y. | author-link =Ahmad Y Hassan | last2 =Hill | first2 =Donald R. | author2-link =Donald Routledge Hill | year =1986 | title =Islamic Technology: An Illustrated History | publisher =Cambridge University Press | isbn =0521263336 |pages=57–59}}</ref> ====ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರ==== [[File:Kerzenuhr.jpg|thumb|right|ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರ]] ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಯೂ ಜೈನ್‌ಫುನಿಂದ ೫೨೦ ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬರಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.iwmagazine.com/education_history.cfm |title=History of Time |accessdate=2008-04-08 |last=Flamer |first=Keith |year=2006 |work=International Watch Magazine |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716162954/http://www.iwmagazine.com/education_history.cfm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರವು ರಾಜ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ಗೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ೭೨ ಪೆನಿವೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕೂಡ {{convert|12|in|cm}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಇಂಚೂ ಕೂಡ ಗುರುತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು (೨.೫ ಸೆಂ.ಮಿ.). ಈ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಗುರುತೂ ಕೂಡ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಉರಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಗಳು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="alfred">{{Cite web|publisher=''[[Encyclopædia Britannica]]'' |url=http://www.britannica.com/clockworks/t_candle.html |title=Clockworks: Candle clock |accessdate=2008-03-16}}</ref> ಅವರ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೨೦೬ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವು ಕಾಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಒಂದು ತಿವಿಯುವ ಅಲಗಿನ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವೇಗವರ್ಧಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=[[Ancient Discoveries]], Episode 12: Machines of the East|publisher=[[History Channel]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=PwGfw1YW9Js|accessdate=2008-09-07}}</ref> ಡೋನಾಲ್ಡ್ ರೂಟ್‌ಲೆಜ್ ಹಿಲ್‌ನು ಆಲ್-ಜಜಾರಿಯ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದನು: {{quote|The candle, whose rate of burning was known, bore against the underside of the cap, and its wick passed through the hole. Wax collected in the indentation and could be removed periodically so that it did not interfere with steady burning. The bottom of the candle rested in a shallow dish that had a ring on its side connected through pulleys to a counterweight. As the candle burned away, the weight pushed it upward at a constant speed. The automata were operated from the dish at the bottom of the candle. No other candle clocks of this sophistication are known.<ref name=Hill2>[[Donald Routledge Hill|Routledge Hill, Donald]], "Mechanical Engineering in the Medieval Near East", ''[[Scientific American]]'', May 1991, pp. 64–9 ([[cf.]] [[Donald Routledge Hill]], [http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm Mechanical Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm |date=2007-12-25 }})</ref>}} [[File:Oil-lamp clock00.jpg|thumb|left|upright|ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದ ಗಡಿಯಾರ]] ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಎಣ್ಣೆ-ಲ್ಯಾಂಪ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಲಾಸ್ ಕಂಟೇನರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವುಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು - ಒಳಗಡೆ-ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಂಗ್ರಾಹಕದಲ್ಲಿನ ಎಣ್ಣೆಯ ಮಟ್ಟವು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಇದು ಕಾಲದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಅಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾಪನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ====ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Incense clock}} ನೀರು, ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, ಪುಟ. ೫೨</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸರಿಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಶೋಸೊಯಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite book|title=Eastern Magnificence and European Ingenuity: Clocks of Late Imperial China|url=https://books.google.com/?id=8bXxHSZkWssC&printsec=frontcover#PPA209,M1|last=Pagani|first=Catherine|page=209|isbn=0472112082|publisher=[[University of Michigan Press]]|year=2001|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಚೀನಾದವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]]ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Schafer">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=QerLX9x8pIkC&printsec=frontcover#PPA160,M1|title=The Golden Peaches of Samarkand: A Study of T'ang Exotics|pages=160–161|last=Schafer|first=Edward|year=1963|isbn=0520054628|publisher=[[University of California Press]]}}</ref> ದೇವನಾಗರಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವುಗಳು ಬೌದ್ಧರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಚ್. ಶಾಫರ್‌ನು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಿದನು.<ref name="Schafer" /> ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜ್ವಾಲೆಯೂ ಇಲ್ಲದೇ ಉರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="stanford">{{Cite web |url=http://infolab.stanford.edu/~echang/Class/public/report.html |title=Visualizing Video Streams using Sand Glass Metaphor |author=Chang, Edward; Lu, Yung-Hsiang |publisher=Stanford University |month=December |year=1996 |accessdate=2008-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010085439/http://infolab.stanford.edu/~echang/Class/public/report.html |archive-date=2017-10-10 |url-status=dead}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಧಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡ ಮತ್ತು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Burning rates">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=XDwZ9WZ3oBIC&printsec=frontcover#PPA55,M1|title=Of Time, Passion, and Knowledge: Reflections on the Strategy of Existence|publisher=[[Princeton University Press]]|last=Fraser|first=Julius|pages=55–56|year=1990|accessdate=2008-06-21|isbn=0691024375}}</ref><ref name="msi" /> ಒಂದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡ ಗಡಿಯಾರವು ಮಾಪನರೇಖೆಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡವಾಗಿತ್ತು;<ref name="msi">{{Cite web |url=http://www.msichicago.org/scrapbook/scrapbook_exhibits/time/educ_pages/act_incenseclock.html |title=Time Activity:Incense Clock |accessdate=2008-04-29 |publisher=Museum of Science and Industry |location=Chicago |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704105617/http://www.msichicago.org/scrapbook/scrapbook_exhibits/time/educ_pages/act_incenseclock.html |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು, ಅವುಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರದ ಜೊತೆಗಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರಗಳು ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಟರ್‌ನ ಒಳಗೆ ಬೀಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯವು ಕಳೆದು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಭಾರಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಾತ್ಮಕ ತಟ್ಟೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ-ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತಟ್ಟೆಗಳೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಲೆವಿ, ಪುಟ. ೧೮</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/asian/incense.htm|title=Asian Gallery – Incense Clock|accessdate=2008-04-28|publisher=[[National Watch and Clock Museum]]|archive-date=2008-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518174519/http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/asian/incense.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಮಳಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಘಂಟೆಗಳು ಪರಿಮಳದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>‌ರಿಚರ್ಡ್ಸ್, ಪುಟ. ೧೩೦</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳು ನೇರವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರಬಹುದು; ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಆದ್ದರಿಂದ ದಿರ್ಘ ಕಾಲದ ಬಳಕೆಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮಂದಿರಗಳ ಛಾವಣಿಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=Fire: Servant, Scourge, and Enigma|url=https://books.google.com/?id=6Lg7o6NnJzgC&printsec=frontcover#PPA157,M1|publisher=[[Dover Publications]]|last=Rossotti|first=Hazel|page=157|year=2002|isbn=0486422615|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನ ಒಬ್ಬಳು ವೇಶ್ಯೆಯು ''ಸೆಂಕೊಡೊಕೈ'' ಯ (ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ದಂಡಗಳು) ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅಂದರೆ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ೧೯೨೪ ರ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=xdVkzs6iI1YC&printsec=frontcover#PPA183,M1|title=The Trail of Time: Shih-chien Ti Tsu-chi : Time Measurement with Incense in East Asia|last=Bedini|first=Silvio|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=183|isbn=0521374820|year=1994|accessdate=2008-06-21}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತ ಗಡಿಯಾರಗಳು ದಂಡ ಗಡಿಯಾರಗಳಂತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು,<ref name="Burning rates" /> ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="Bedini103">ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೩–೧೦೪</ref> ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಮರದ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು,<ref name="Burning rates" /> ಇದರೊಳಗೆ ಧೂಪದ್ರವ್ಯವು ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಫ್ರೆಸೆರ್, ಪುಟ.೧೧೫</ref> ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು,<ref name="Bedini103" /> ಆದರೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Bedini187" /> ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಮರಗಳು, ರಾಳಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಧೂಪದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಪುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪುಡಿಗಳ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅದು ಗಡಿಯಾರವು ಹೇಗೆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|last=Bedini|first=Silvio A.|year=1963|title=The Scent of Time. A Study of the Use of Fire and Incense for Time Measurement in Oriental Countries|journal=Transactions of the American Philosophical Society|publisher=[[American Philosophical Society]]|location=[[Philadelphia, Pennsylvania]]|volume=53|issue=5|pages=1–51|url=http://www.jstor.org/stable/1005923?seq=1|accessdate=2008-05-14|doi=10.2307/1005923|ref=harv}}</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯದ ಟ್ರಯಲ್‌ನ ದೀರ್ಘತೆಯು ಸಂಕೇತದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಗಡಿಯಾರವು ಎಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ೧೨ ಘಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೫</ref><ref>{{Cite book|author=Fraser, J. A. |title=Time, The Familiar Stranger |publisher=University of Massachusetts Press |location=Amherst |year=1987 |page=52 |isbn=0-87023-576-1|url=https://books.google.com/?id=n026gjD4B9QC&printsec=frontcover#PPA52,M1}}</ref><ref>[21] ^ ಫ್ರೆಸೆರ್, ಪುಟ.೧೧೫</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂಚಿನ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಮರದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತಿದ್ದವು, ಚೀನಿಯರು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಾಗಿ (ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ದಿನಗಳ ದೀರ್ಘತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜನಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣದಾದ ಸಂಕೇತಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಆದಂತೆ, ಗಡಿಯಾರಗಳು ಚೀನಿಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೦೪–೧೦೬</ref> ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ಗಡಿಯಾರ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Bedini187">ಬೆಡಿನಿ, ಪುಟ. ೧೮೭</ref> ====ಗಡಿಯಾರಗಳ ಗೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಲನ ನಿಯಂತ್ರಣ==== ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಘಟಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯಚಾಲಿತ ಎಸ್ಕೆಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಬೈಸಂಟಿಯಮ್‌ನ ಫಿಲೊ ಅವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.(ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ೩ನೇ ಶತಮಾನ )ಈತನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥ ''ವಾಯುಶಾಸ್ತ್ರ'' (ಅಧ್ಯಾಯ ೩೧)ರಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ವಾಶ್‌ಸ್ಟಾಂಡ್ ಮಿತಿಗೊಲಿಸುವ/ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಡಿಯಾರ(ವಾಟರ್) ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದನು.<ref name="Lewis 2000 356f.">{{Cite book | last = Lewis | first = Michael | year = 2000 | contribution = Theoretical Hydraulics, Automata, and Water Clocks | editor-last = Wikander | editor-first = Örjan | title = Handbook of Ancient Water Technology | series = Technology and Change in History | publication-place = Leiden | volume = 2 | pages = 343–369 (356f.) | isbn = 90-04-11123-9 | publisher = Brill | location = Leiden}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿಕ್ಷು ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಾಜ್ಞ ಇಶಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕರ ಲಿಯಾಂಗ್ ಲಿಂಗ್‌ಜನ್ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="ASME">{{Cite book|last=American Society of Mechanical Engineers|title=Proceedings of the 2002 ASME Design Engineering Technical Conferences|year=2002|publisher=American Society of Mechanical Engineers|isbn=079183624X}}</ref><ref name="Shafer">{{Cite book| last = Schafer | first = Edward H. | authorlink = Edward H. Schafer | title = Great Ages of Man: Ancient China | publisher = [[Time-Life Books]] | year = 1967 | location = New York | page = 128 }}</ref> ಗಡಿಯಾರವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಮಕಾಲಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco" /> <blockquote> ಇದನ್ನು ಗೋಳಾಕಾರದ ಆಕಾಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಕ್ಷ್ತತ್ರ ಪುಂಜಗಳ ಕ್ರಮ, ಭೂ ಮಧ್ಯರೇಖೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪರಿಧಿಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನೀರು, ಮೊಗೆ ಚಕ್ರದ ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಗ ಚಕ್ರವು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಹಗಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಬಹುದಾದ ಗೋಳದ ಹೊರಗೆ ಜೊಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಲ್ಲದೆ ಈ ಚಕ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದ ಸಮಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡುಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರದ ಹಲಗೆಯು ನಿಲು ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಂಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಡೋಲನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಘಂಟೆಯು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಭಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಯಂತ್ರಚಾಲನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೂ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಳಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರ, ಶಾಪ್ಟ್‌, ಕೊಕ್ಕೆ,ಗಡಿಯಾರದ ಒಳಗಿರುವ ಸರಳು, ನಿರಂತ್ರಣ ಭಾಗ,ಲಾಕ್ಸ್ ಪಿನ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಕರಣವು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.<ref name="unesco">{{Cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_/ai_6955890 |title=The mechanical clock – history of Chinese science |publisher=[[UNESCO Courier]] |accessdate=2008-04-16 |year=1988 |archiveurl=https://archive.today/20120719021112/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1988_Oct/ai_6955890/ |archivedate=2012-07-19 |url-status=live }}</ref> </blockquote> [[File:Clock Tower from Su Song's Book.JPG|thumb|left|upright|ಆತನ ಗಡಿಯಾರ ಸ್ಥಂಭದ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸು ಸಾಂಗ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ]] ಇಶಿಂಗ್‌ನ ಗಡಿಯಾರವು ಜಲಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದಿತು, ಇದು ತಾಪಾಮನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸನ್‌ ಪರಿಹರಿಸಿದನು, ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ [[ಪಾದರಸ|ಪಾದರಸವನ್ನು]] ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ದ್ರವವು −೩೯&nbsp;°ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (−೩೮&nbsp;°ಫೆರನಿಡ್‌)ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶಾಂಗ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗೋಪುರದ ಗಡಿಯಾರದ {{convert|10|m}}ಮೇಲೆ ಜೊತೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಯ ನಾಲ್ಕನೆ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಘಂಟೆ ಶಬ್ಧಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದನು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್‌ ಎಂಜಿನ್ ಇದನ್ನು ಸುಸಂಗ್ ೧೦೮೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಇದು ಶಾಂಗ್‌ ಟವರ್‌ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು ತೊಲ್ಬಂದಿಯ ಗೊಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು, ಹಾಗೂ ಇದು ಸಂಕುಚಿಸಬಹುದಾದ ಗೋಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ನಿಖರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಐದು ಫಲಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಿತಿ/ಸ್ಥಾನ, ಶಬ್ಧ ಮಾಡುವ ಘಂಟೆ, ಮತ್ತು ಹಗಲಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="NIST" /> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಗಣನೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಇರದ ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು ಸರಣಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="needham 411">{{Cite journal|first=Joseph |last=Needham |authorlink=Joseph Needham|year=1986 |title=Science and Civilization in China |volume=4 |journal=Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering |location=Taipei |publisher=Caves Books, Ltd |page=411 |ref=harv}}</ref> ಇದು ಕೈಫಂಗ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಜಿನ್ ಆರ್ಮಿಯವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಗಡಿಯಾರ ಯಂಜಿಂಗ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ (ಈಗಿನ[[ಬೀಜಿಂಗ್]]) ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಸಂಗ್‌ನ ಮಗ ಸುಕ್ಷೆ ಇದರ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{Cite web|author=Tomczak, Matthias|url=http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/science+society/lectures/illustrations/lecture15/clock.html|title=The Water Clock of 1088|publisher=[[Flinders University]] (es.flinders.edu.au)|accessdate=2008-04-29|archive-date=2008-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411055104/http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/science+society/lectures/illustrations/lecture15/clock.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Ridhwan al-Saati clock.jpg|thumb|ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆನ್ ದಿ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಥೇರ್ ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೇರನ್‌ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಚಿತ್ರ(1203)]] ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರವು ಶಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಸುಸಂಗ್‌ನಿಂದ ೧೦ಮತ್ತು೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು, ಅನುಕ್ರಮದ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತವಾದ ಈ ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಯಂತ್ರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="needham volume 4 part 2 165">ನೀಡಮ್, ಸಂಪುಟ ೪, ಭಾಗ ೨, ಪುಟ. ೧೬೫</ref> ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಜೆರನ್‌ ಜಲಗಡಿಯಾರವು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್|ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌]]ನ ಉಮಯದ್ ಮಾಸ್ಕೊನಲ್ಲಿದೆ,[[ಸಿರಿಯಾ]],ಇದು ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಮದ್‌ ಅಲ್-ಸಾತಿ ಯಿಂದ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈತನ ಮಗ ರಿದ್ವಾನ್ ಇಬನ್ ಅಲ್-ಸಾತಿಯಿಂದ ಈತನ ''ಆನ್‌ ದಿ ಕನ್ಸ್ಟಕ್ಷನ್ ಆಫ್‌ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್ ಯೂಸ್‌'' (೧೨೦೩) ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical Sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [174]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ೧೨೩೫ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಜಲಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಅಲಾರಮ್‌ ಗಡಿಯಾರವು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಯವನ್ನು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ [[ಮಸ್ತನಿಸಿಯ ಮದರಸ|ಮಸ್ತನಿಸಿಯ ಮದರಸದ]] ಒಳಪ್ರವೇಶದ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical Sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [180]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref>]] ಮೊದಲ ಗೇರ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌, ಇಬನ್‌ ಕಲಫ್‌ ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಐರೆಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದನು, ಇದು ಜಲಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೇರ್ ರೈಲು ಯಾಂತ್ರಿಕರಚನೆಯ ಗೇರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ<ref name="Hassan" /><ref name="Hill-1996" />, ಅಧಿಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚು ಟಾರ್ಕ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Kirmani" /> ಪರಿಷ್ಕೃತ ಗೇರ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗಡಿಯಾರದ ಬಳಕೆಯು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಸಲಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೂ ಇತ್ತು.<ref name="Hill-1996">{{Cite book|title=A history of engineering in classical and medieval times|author=[[Donald Routledge Hill]]|publisher=[[Routledge]]|year=1996|isbn=0415152917|pages=203, 223, 242|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref><ref name="Kirmani">{{Cite book|title=Encyclopaedia of Islamic science and scientists|author=N. K. Singh & M. Zaki Kirmani|publisher=Global Vision Publishing|year=2005|isbn=8182200571|pages=56–7|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿಯ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಪಾದರಸವನ್ನು ಹೈಡ್ರೊಲಿಕ್‌ ಲಿಂಕೆಜೆಸ್‌<ref name="Leonardo" /><ref>{{Cite journal|title=Arabic Mechanical Engineering: Survey of the Historical sources|author=[[Donald Routledge Hill]]|journal=[[Arabic Sciences and Philosophy: A Historical Journal]]|year=1991|volume=1|pages=167–186 [173]|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0957423900001478|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Leonardo">{{Cite web|title=The Book of Secrets is coming to the world after a thousand years: Automata existed already in the eleventh century!|author=[[Mario Taddei]]|publisher=Leonardo3|url=http://www.leonardo3.net/leonardo/qma/img/Press_release_Secrets_UK.pdf|accessdate=2010-03-31|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529122409/http://www.leonardo3.net/leonardo/qma/img/Press_release_Secrets_UK.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್-ಮ್ಯುರಡಿನ ಕೆಲಸವು ಕ್ಯಾಸ್ತಿಲ್‌ನ ತಜ್ಞ ಅಲ್ಫನ್ಸೊ ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು,<ref>{{Cite book|author=Juan Vernet & Julio Samso|contribution=Development of Arabic Science in Andalusia|editor=Roshdi Rashed & Régis Morelon|title=Encyclopedia of the History of Arabic Science|volume=1|pages=243–275 [260–1]|publisher=[[Routledge]]|isbn=0415124107|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಯುರೋಪ್‌ನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.<ref name="Hill-1996" /> ಮಧ್ಯಕಾಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಂದ ಹಲವು ಮರೆಯಲಾಗದ ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳು ಗೇರ್ ಟ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು.<ref name="Hill-794" /> ಗ್ರೀಕ್‌ರ, ಚೈನೀಸ್‌ರಂತೆ ಅರಬ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ದ್ರವ್ಯ ಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೆಲುವಾದವುಗಳನ್ನು ಭಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕಕ್ಕಾಗಿ<ref name="Hassan">ಹಾಸನ್, ಅಹ್ಮದ್ ವೈ, [http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%2071.htm ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಟು ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌, ಭಾಗ II: ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಶನ್ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್], ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ''</ref> ಬಳಸಲಾಯಿತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೈಡ್ರೊಲಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Hill-794">ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ ಹಿಲ್‌ (೧೯೯೬), "ಇಂಜಿನಿಯರ್", ಪುಟ ೭೯೪, {{Harv|Rashed|Morelon|1996|pp=751–95}}ರಲ್ಲಿ</ref> ಎಡಿ ೧೨೭೭ರ[[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌]]ನ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ಲಿಬ್ರೊಸ್ ಡೆಲ್'' ಸೇಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪಾದರಸ ಗಡಿಯಾರವು ಅರೇಬಿಯಾದ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂರಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Bedini">ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಎ. ಬೆಡಿನಿ: “ದಿ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟೆಡ್ ಸಿಲಿಂಡ್ರಿಕಲ್ ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರ”, ''ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಲ್ಚರ್'', ಸಂಪುಟ. ೩, ಸಂಖ್ಯೆ. ೨ (೧೯೬೨), ಪು. ೧೧೫-೧೪೧ (೧೧೬-೧೧೮)</ref> ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಜಲಗಡಿಯಾರದ ಉಪಕರಣಗಳು ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸುರಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾಗದ ಕರ್ತೃ ಜಿವಿಷ್ರಾಬಿ ಐಸೆಕ್ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು ಇದನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಇರನ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಹೆರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ(ಕ್ರಿ.ಶ ೧ನೇಶತಮಾನ) ಗುರುತಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{Cite journal|last=Mills|first=A. A.|year=1988|title=The mercury clock of the Libros del Saber|journal=Annals of Science|volume=45|issue=4|pages=329–344 [332]|doi=10.1080/00033798800200271|ref=harv}}</ref> ====ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== [[File:Astrolabe-Persian-18C.jpg|thumb|upright|ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೊಲೈಬ್‌ನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು]] ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್‌ ಡೈನಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೈನಾದ ಖಗೋಲ ತಜ್ಞ, ಕಾಲಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞ ಸುಸಂಗ್ ಜಲಚಾಲಿತ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕೈಫಂಗ್ ನಗರದ ತನ್ನ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಸಂಘಟಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಕೊನೆರಹಿತ ಸರಣಿ ಚಾಲನೆಯು ತೋಳ್ಬಂಧಿಯ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಮಕಾಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಹ ಹಲವು ಬಗೆಯ ನಿಖರವಾದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಾಣಾಲಯ<ref name="Ajram">{{Cite book|last=Ajram|first=K.|year=1992|title=Miracle of Islamic Science|url=https://archive.org/details/miracleofislamic0000ajra|chapter=Appendix B|publisher=Knowledge House Publishers|isbn=0911119434}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಲಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಜಝಾರಿ,<ref>{{Cite web|last=Hill|first=Donald R.|authorlink=Donald Routledge Hill|url=http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm|title=Mechanical Engineering|accessdate=2008-01-22|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hill|first=Donald R.|authorlink=Donald Routledge Hill|title=Mechanical Engineering in the Medieval Near East|work=[[Scientific American]]|month=May | year=1991|pages=64–69|ref=harv}}</ref> ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{Cite journal|first=David A.|last=King|year=1983|title=The Astronomy of the Mamluks|journal=[[Isis (journal)|Isis]] |volume=74 |issue=4|pages=531–555 [545–546]|doi=10.1086/353360|ref=harv}}</ref> ಹಲವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಮಯ ಪಾಲನ ಗೇರ್‌ಯುಕ್ತ (astrolabes) ಅಸ್ಟ್ರೊಲ್ಯಾಬ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಅಬು ರಯನ್‌ ಬಿರುನಿ ಅವರಿಂದ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಮದ್‌ ಇಬನ್‌ ಅಬಿ ಬಕರ್ ಅವರಿಂದ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನವೀಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಉಪಕರಣವು ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ದಿನಸೂಚಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="Hassan" /> [[File:Clock of al Jazari before 1206.jpg|thumb|upright|ಅಲ್ ಜಝಾರಿಯ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಗಡಿಯಾರ 1206]] ಪರಿಷ್ಕೃತ ಜಲಶಕ್ತಿ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರವು ಅಲ್-ಜಝರಿ ಅವರಿಂದ ೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕೋಟೆ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಅನಾಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref name="Ancient Discoveries">{{Cite book|title=[[Ancient Discoveries]], Episode 11: Ancient Robots|publisher=[[History Channel]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=rxjbaQl0ad8|accessdate=2008-09-06}}</ref> ಇದೊಂದು ಜಟಿಲವಾದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಮಯಪಾಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಹುಮುಖಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ೧೧ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದಿತು. ಇದು ರಾಶಿಚಕ್ರ,ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು, ಚಂದ್ರನ ಆಕೃತಿ ಮೇಲಿನ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಬಂಡಿ/ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಾನವಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಹು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Hill2" /><ref>ಹಾವರ್ಡ್‌ ಆರ್‌. ಟರ್ನರ್ (೧೯೯೭), ''ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್'', ಪುಟ. ೧೮೪. ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN ೦-೨೯೨-೭೮೧೪೯-೦.</ref> ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರು ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶವು ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದಿತು. ಈ ಗಡಿಯಾರವು ಸಹ ಬಹುಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅನೇಕ ಯಂತ್ರಗಳು, ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಕಂಬಿಯ ಕಾಮ್‍ಶಾಫ್ಟ್‌ ಸಹಾಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣ, ಇದು ನೀರಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Ancient Discoveries" /> ==ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು== === ಪುರಾತನ ಮೂಲದ ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು === [[File:SevillaGlorietaDelReloj01.JPG|thumb|20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪೈನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆ‍ಯ್‌೦ಡಲೂಸಿಯಾದ ಸೆವಿಲ್ಲೆಯ ಛಾಯಾಯಂತ್ರ]] ಸನ್‌ಡೈಯಲ್(ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರ)ಗಳನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಬಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಪುರಾತನ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಂಶಗಳನಾಧರಿಸಿದ್ದು ನೇರ ಗಂಟೆಯ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗಂಟೆಗಳೆನ್ನುವ ಅಸಮಾನವಾದ ಗಂಟೆಯ ಗೆರೆಗಳು ಋತುಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಸಮಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವನ್ನು ೧೨ ಸಮನಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗಂಟೆಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಜಬಿರ್ ಅಲ್-ಹರಾನಿ ಅಲ್ ಬಟಾನಿ(ಅಲ್ಬಟೆಗ್ನಿ)ಯ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಗಂಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮನಾದ ಉದ್ದವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ೧೩೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್-ಹಸಾನ್ ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಐಬ್ನ್ ಅಲ್-ಶತಿರ್ರು "ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾದ ನೊಮನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಅದರ ಗೆರೆಗಳು ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ದಿನ ಸಮನಾದ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆತನ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷೀಯ-ದ್ರುವದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದುದಾಗಿದೆ. ೧೪೪೬ರಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=History of the sundial|url=http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.353|publisher=[[National Maritime Museum]]|accessdate=2008-07-02|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071010044606/http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.353|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|title=The Sundial And Geometry|first=Lawrence|last=Jones|journal=North American Sundial Society|volume=12|issue=4|date=December 2005|ref=harv}}</ref> ಹೆಲಿಯೊಸೆಂಟ್ರಿಸಿಸಮ್‌ನ ಮತ್ತು ಸಮನಾದ ಘಂಟೆಗಳ ಅಂಗೀಕಾರದ ನಂತರ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{Cite book|author=Mayall, Margaret W.; Mayall, R. Newton |title=Sundials: Their Construction and Use |url=https://archive.org/details/sundialstheircon0000maya |publisher=Dover Publications |location=New York |year=2002 |page=[https://archive.org/details/sundialstheircon0000maya/page/17 17] |isbn=0-486-41146-X}}</ref> ೧೫೨೪ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಒರೋನ್ಸ್ ಫೈನ್ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ದಂತದ ಛಾಯಾಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು;<ref>{{Cite web|last=O'Connor |first=J. J. |coauthors= Robertson, E. F|publisher=School of Mathematics and Statistics, [[University of St. Andrews]] |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Fine.html |title=Fine biography |accessdate=2008-03-31}}</ref> ನಂತರ ೧೫೭೦ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಗಿಯೊವನ್ನಿ ಪಡೊವನಿ ಗೋಡೆಯ(ಲಂಬ) ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜುಸೆಪ್ ಬಿಯಾಂಕನಿಯ ''Constructio instrumenti ad horologia solaria'' (c.&nbsp;೧೬೨೦)ದಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಛಾಯಾಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{la icon}} {{Cite web|url=http://www.nicolaseverino.it/Articoli/international%20bibliography.pdf|format=PDF|title=Bibliografia della Gnomonica|accessdate=2008-06-21|publisher=British Sundial Society|author=Aked, Charles K.|coauthors=Severino, Nicola|year=1997|page=119|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626002415/http://www.nicolaseverino.it/Articoli/international%20bibliography.pdf|url-status=dead}}</ref> ೧೫೨೨ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕ [[ಫೆರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮೆಗಲನ್|ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಗೆಲನ್]] ತನ್ನ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗಿನಲ್ಲೂ ೧೮ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite book|author=Bergreen, Laurence |title=Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe |publisher=Morrow |location=New York |year=2003 |isbn=0-06-621173-5|url=https://books.google.com/?id=uK9d2EFrMJIC&printsec=frontcover#PPA53,M1|page=53|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವಿಶ್ವಸನೀಯವಾದುದಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಬೋರ್ಡ್ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯು ೧೩೩೮ರ ಅಂಬ್ರೊಜೊ ಲಾರೆಂಜೆಟೀಯ ''ಆ‍ಯ್‌ಲಗೋರಿ ಆಫ್ ಗುಡ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌‌'' ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಫ್ರುಗೊನಿ ಪುಟ. ೮೩</ref> ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಮುದ್ರ, ಚರ್ಚುಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಅಡುಗೆಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದವು; ಇದು ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮರುಬಳಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಸಮಯಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮರಳು ಗಡಿಯಾರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅವೆಂದರೆ ಸಾವು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕತೆ, ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಫಾದರ್ ಟೈಮ್‌ನ, ಗಡ್ಡದ ವಯಸ್ಸಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|author=Macey, Samuel L. |title=Encyclopedia of Time |publisher=Garland Pub |location=New York |year=1994 |isbn=0-8153-0615-6|url=https://books.google.com/?id=F7wNQk219KMC&printsec=frontcover#PPA209,M1|accessdate=2008-06-22|page=209}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಇತಿಹಾಸವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|last=Blaut|first=James Morris|title=Eight Eurocentric Historians|publisher=Guildford Press|year=2000|isbn=1572305916|url=https://books.google.com/?id=ktn7LmLgc6oC&printsec=frontcover#PPA186,M1|page=186|accessdate=2008-06-22}}</ref> ===ಗಡಿಯಾರಗಳು=== [[File:Abbot Richard Wallingford.jpg|thumb|right|ಸೈಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್ ಅಬೆಯಲ್ಲಿಯ ಅದರ ಮಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರ]] ಗಡಿಯಾರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಿಂದ ಕ್ಲಾಕ್ ಆಫ್ ಲಾಂಗ್ ನೌದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪದ ''ಕ್ಲಾಕ್'' ಮಿಡಲ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ''clokke'', ಒಲ್ಡ್ ನಾರ್ತ್ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ''cloque'', ಅಥವಾ ಮಿಡಲ್ ಡಚ್‌ನ ''clocke'' ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವೆಲ್ಲದರ ಅರ್ಥ ''ಗಂಟೆ'' ಯಾಗಿದ್ದು ಮಿಡೀವಲ್ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ನ ''clocca'' ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದೂ ಸಹ ಗಂಟೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=clock |title=Clock Etymology |accessdate=2008-04-27|publisher=[[Online Etymology Dictionary]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Clock|title=Merriam-Webster Online: Clock|accessdate=2008-06-20|work=[[Webster's Dictionary]]}}</ref><ref>{{Cite book|title=''[[The American Heritage Dictionary of the English Language]]|publisher=[[Houghton Mifflin]]|url=http://www.bartleby.com/61/31/C0413100.html|accessdate=2007-12-04|edition=Fourth|isbn=0395825172|author=executive editor, Joseph P. Pickett|year=1992|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205004959/http://www.bartleby.com/61/31/C0413100.html|url-status=dead}}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಮಯದ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಗಂಟೆಯಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಸಲು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ಶಕ್ತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web|publisher=[[St. Edmundsbury]] Borough Council |url=http://www.stedmundsbury.gov.uk/sebc/visit/mechanicaltimekeeping.cfm|title=Mechanical Timekeeping|accessdate=2007-12-10}}</ref><ref name="nistrevolution" /> ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯು ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಿಯಾಂಗ್ ಜಿಂಗ್‌ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿ ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="ASME" /><ref name="Shafer" /><ref name="Davies434">ಡೇವಸ್, ನೊರ್ಮನ್; ಪುಟ. ೪೩೪</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ವಾಸಿಸುವ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಯು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್‌ರ ವಿನ್ಯಾಸವಾದ ಪೆಂಡ್ಯೊಲಮ್ ಗಡಿಯಾರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ====ಮೊದಲ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== ಮೊದಲು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರುಗಳೆಂದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು.<ref>{{Cite book|title=Understanding the Middle Ages|first=Harald|last=Kleinschmidt|year=2000|publisher=Boydell & Brewer|isbn=085115770X|url=https://books.google.com/?id=JlwDcFHzds0C&printsec=frontcover#PPA26,M1|accessdate=2008-06-22|page=26}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವಿಧ ಗಡಿಯಾರಗಳು ತಯಾರಾದವು, ಅವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಛಾಯಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೋಂಬತ್ತಿಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="nistrevolution">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/revol.html |title=A Revolution in Timekeeping |accessdate=2008-04-30 |publisher=NIST| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080409174853/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/revol.html| archivedate = April 9, 2008}}</ref><ref name="Abbot">{{Cite book|first=Abbot|last=Payson Usher|year=1988|publisher=Courier Dover Publications|title=A History of Mechanical Inventions|url=https://archive.org/details/historyofmechani0000ushe_h4d4|isbn=048625593X}}</ref> ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ದಿನಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಆಶರ್, ಪುಟ. ೧೯೪</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣದಿಂದ, ಕೋಲು ಅಥವಾ ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ೮೫೦ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ವೆರೊನಾದ ಕ್ರಿಸ್ತಾನುಯಾಯಿಯಾದ ಪಸಫಿಕಸ್‌ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು (''ಹೊರೊಲಜಿಯಮ್ ನೊಕ್ಟುರ್ನುಮ್‌'' ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇನ್ವೆನ್ಶನ್ಸ್, ಎಬೊಟ್ ಪೇಸನ್ ಆಶರ್(೧೯೨೯), ಪುಟ.೧೯೨ [http://books.google.es/books?id=xuDDqqa8FlwC&amp;pg=PA192&amp;lpg=PA192&amp;dq=Pacificus,+archdeacon+of+Verona&amp;source=bl&amp;ots=dAv7DHwguD&amp;sig=FtHg5VHnxTl86icxYHtKDxVKOjY&amp;hl=es&amp;ei=aU_MS8alBIL78Abs-93GBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CCUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=pacificus&amp;f=false ]"</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲತೆಗಳು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಥಾಮಸ್ ವುಡ್ಸ್ ಬರೆಯುವಂತೆ: {{bquote|The monks also counted skillful clock-makers among them. The first recorded clock was built by the future [[Pope Sylvester II]] for the German town of [[Magdeburg]], around the year 996. Much more sophisticated clocks were built by later monks. Peter Lightfoot, a 14th-century monk of [[Glastonbury Abbey|Glastonbury]], built one of the oldest clocks still in existence, which now sits in excellent condition in [[Science Museum (London)|London's Science Museum]].<ref name="Woods36">Woods, p. 36</ref>}} [[File:Giovanni_Di_Dondi_clock.png|left|thumb|ಡ ಡೊಂಡಿಯ 1364 ಪ್ಯಾಡುವ ಗಡಿಯಾರ <ref>1461ರ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಯ ಅಧುನಿಕ ಹುಡುಕಾಟ(ಮಿಸ್ ಲಾಡ್.ಇತ್ಯಾದಿ. 620 ಪದಸಂಖ್ಯೆ 10). [211]</ref>]] ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳಿರುವುದು, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಜನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Reid">ರೀಡ್‌, ಪುಟ. ೪</ref> ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೊರೆಂಟೈನ್ ಕವಿ ಡಾಂಟೆ ಅಲಿಗಿಯರಿ ತನ್ನ ''ಪ್ಯಾರಡಿಸೊ'' ವಿನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ;<ref>"Then, as a horologe that calleth us / What time the Bride of God is rising up". {{Cite web |url=http://italian.about.com/library/anthology/dante/blparadiso010.htm |title=Paradiso – Canto X – Divine Comedy – Dante Alighieri – La Divina Commedia |publisher=[[About.com]] |accessdate=2008-04-11 |archive-date=2008-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080506172104/http://italian.about.com/library/anthology/dante/blparadiso010.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದನ್ನು ಗಡಿಯಾರದ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref name="Reid" /> ಗಡಿಯಾರದ ಮೊದಲ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪಡುವದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಗಿಯೊನ್ನಿ ಡ ದೊಂಡಿ ಆತನ ೧೩೬೪ ನಿರೂಪಣೆಯಾದ ''ಇಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟಸ್ ಆಸ್ಟ್ರರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Davies434" /> ಇದು ಲಂಡನ್ನಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Davies434" /> ಇನ್ನಿತರ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ [[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲನ್]] (೧೩೩೫), ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ (೧೩೫೪), ಲುಂಡ್ (೧೩೮೦), ರುಆನ್ (೧೩೮೯), ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್‌]] (೧೪೬೨).<ref name="Davies434" /> ಸಲಿಬರಿ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯಾರವು ೧೩೮೬ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="Salisbury">{{Cite web|title=Oldest Working Clock, Frequently Asked Questions, Salisbury Cathedral|url=http://www.salisburycathedral.org.uk/visitor.faqs.php?id=23|accessdate=2008-04-04|archive-date=2009-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090615050257/http://www.salisburycathedral.org.uk/visitor.faqs.php?id=23|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಭಾರಿಸುವ ಫಲಕವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Salisbury" /> ಕಬ್ಬಿಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೇರುಗಳು ತೆರೆದಿವೆ, ಇದು {{convert|1.2|m|ft}} ಉದ್ದವಿದೆ. ಲೋಹದ ಒಳಬೆಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಟಗಳ ಮೂಲಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚಕವು ಅಂಚು ಮತ್ತು ಫೋಲಿಯೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯು ರಾಟೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತಿತ್ತು. ಭಾರದ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದಾಗ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಮರದ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತಿತ್ತು. ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ನಳಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರವುಗಳು ಬಡಿತದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಬ್ರೇಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Salisbury" /> ೧೩೯೦ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಲೈಟ್‌ಫೂಟ‌ನ ವೆಲ್ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/pda/A659892?s_id=1|title=Wells Cathedral Clock – BBC|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|accessdate=2008-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/06579a.htm|title=[[Catholic Encyclopedia]]: Glastonbury Abbey|publisher=Kevin Knight|accessdate=2007-12-10}}</ref> ಛಾಯಾಯಂತ್ರವು [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರರು]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯನ್ನು]] ಸುತ್ತುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಭೂಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಕೊಪರ್ನಿಕಸನ ಮೊದಲ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ.<ref name="wells">{{Cite web|url=http://www.wellscathedral.org.uk/history/presentbuilding/theclock.shtml|title=Wells Cathedral History|publisher=WellsCathedral.org.uk|accessdate=2008-06-21|archive-date=2011-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120194315/http://www.wellscathedral.org.uk/history/presentbuilding/theclock.shtml|url-status=dead}}</ref> ಗಡಿಯಾರದ ಮೇಲೆ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಗೆರೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕುದುರೆ ಮೇಲಿರುವ ಯೋಧರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="wells" /><ref name="ScienceMuseum" /> ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಲೋಲಕ‌‌ ಮತ್ತು ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="ScienceMuseum">{{Cite web |url=http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/time_measurement/1884-77.aspx |title=Wells Cathedral clock, c.1392 |accessdate=2008-02-11 |publisher=[[Science Museum (London)]] |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185453/http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/time_measurement/1884-77.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅಥವಾ ''ಕಾಲಮಾಪಕ'' ಗಳನ್ನು ಏಕ್ಸೆಟರ್‌ನ ಒಟ್ಟೇರೆ ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ, ಮತ್ತು ವಿಂಬೋರ್ನೆ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[File:Orloj-AstronomicalDial.jpg|thumb|right|ಪರಿಗ್ವೆ ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟಿಲ್ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಭಾಗ(1462)]] ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಸ್ತಮತದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಿಚರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೆರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಬೆ ಆಫ್ ಸೈಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್.<ref>{{Cite book|last=Gransden|first=Antonia|title=Historic Writing in England|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0415151252|url=https://books.google.com/?id=Cx0f2oVZI64C&printsec=frontcover#PPA122,M1|page=122|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಹೆನ್ರಿ VIIIರ ಮತಪ್ರಚಾರಕರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಾಶ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಮತದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರವು ನಿಖರವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರನ (ವಯಸ್ಸು, ದೃಶ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ನೋಡೇ), ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅದೃಷ್ಟದ ಚಕ್ರ, ಮತ್ತು ಉಬ್ಬರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಲಂಡನ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೂಚಕ.<ref name="Astrarium">{{Cite web|last=Burnett-Stuart|first=George|title=De Dondi's Astrarium|work=Almagest|publisher=Computastat Group Ltd.|url=http://www.almagest.co.uk/middle/astrar.htm|accessdate=2008-04-21|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530194815/http://www.almagest.co.uk/middle/astrar.htm|url-status=dead}}</ref> ಥಾಮಸ್‌ ವುಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, "ಗಡಿಯಾರವು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ".<ref name="Woods36" /><ref>ಮಸೆಯ್, ಪುಟ. ೧೩೦</ref> ಗಿಯೊನ್ನಿ ಡಿ ದೊಂಡಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಿಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದನು, ಆತನ ಗಡಿಯಾರ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಡಿ ದೊಂಡಿಯ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಏಳು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೭&nbsp;ಚಲಿಸುವ ಭಾಗಗಳಿಂದ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಐದು ಗ್ರಹಗಳ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Astrarium" /> ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|author=North, John David |title=God's Clockmaker: Richard of Wallingford and the Invention of Time |publisher=Hambledon & London |year=2005 |isbn=1-85285-451-0|url=https://books.google.com/?id=rAuj1_x34XoC&printsec=frontcover#PPR15,M1|page=xv|accessdate=2008-06-22}}</ref><ref>{{Cite journal| last = Watson | first = E. | title = The St. Albans Clock of Richard of Wallingford | journal = Antiquarian Horology | volume = 11 | issue = 6 | pages = 372–384 | publisher = [[Antiquarian Horological Society]] | year = 1979 | ref = harv}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು; ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಮಯದ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಳತೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೧೪೬೬ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಥೊಲ್‌ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು (ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಭಾಗೃಹ).<ref name="Dublin60">ಕ್ಲಾರ್ಕೆ, ಪುಟ. ೬೦</ref> ಇದು ಬಹುಶಃ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Dublin60" /> ಕಿರುಗುಮ್ಮಟ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಕೋಟೆಗಳ ಅದ್ಧೂರಿನವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="Bottomley34">ಬಾಟಮ್ಲೆ, ಪುಟ. ೩೪</ref> ೧೪೩೫ರ ಲೀಡ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನ ಗಡಿಯಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಇದರ ಮುಖಭಾಗವನ್ನು ಜೀಸಸ್‌ನ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, [[ಸಂತ ಮೇರಿ|ಮೇರಿ]] ಮತ್ತು ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‍‌ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Bottomley34" /> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವ]] ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗಡಿಯಾರ ಸ್ಥಂಭಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸದ್ದುಮಾಡುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಮೂಲ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ೧೪೯೩ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ವೆನಿಸ್‌|ವೆನಿಸ್‌ನ]] ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲಿದ್ದ ರೆಗ್ಗಿಯೊ ಎಮಿಲಿಯಾದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಗಿಯಾನ್ ಕರ್ಲೊ ರೈನಿಯೆರಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸೈಂಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಡಿಯಾರ. ೧೪೯೭ರಲ್ಲಿ ಸಿಮೊನೆ ಕ್ಯಾಂಪನಾಟೊ ಘಂಟೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು, ಅದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಎರಡು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ(h. ೨,೬೦ m.) ತಪ್ಪಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ, ಸುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದನ್ನು ''ಡ್ಯೂ ಮೊರಿ'' (''ಎರಡು ಮೂರ್ಸ್'' ) ಎನ್ನುವರು. ಮೊದಲಿನದೆಂದರೆ (೧೪೯೦ರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಜಾನ್ ರುಜೆಯನ್ನು ಹಾನುಸ್ ಎನ್ನುವರು) ಪ್ರಾಗ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಡಿಯಾರ, ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ೧೪೧೦ರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ಮಿಕುಲಸ್ ಆಫ್ ಕಡಾನ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾನ್ ಸಿಂಡೆಲ್ ತಯಾರಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಚಲಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಶಬ್ದಸಹಿತ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಹಳೆಯಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ೧೪೭೫ರ ಹಸ್ತ ಲಿಖಿತಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು,<ref name="haencyc" /> ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>ಪುಟ. ೨೦೯, ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇನ್ವಕ್ಷನ್‌'', ಎಬೊಟ್ ಪೇಸನ್ ಆಶರ್, ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌, ೧೯೮೮, ISBN ೦-೪೮೬-೨೫೫೯೩-X.</ref> ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು, ಆದರೆ ‌ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ನಿಖರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವವರೆಗೂ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಚೀಕೊ ಬ್ರಾಹೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತಿದ್ದರು.<ref name="haencyc">ಪುಟ. ೫೨೯, "ಟೈಮ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೈಮ್‌ಕೀಪಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌", ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'', ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಂಕ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಟಾಯ್ಲರ್&amp; ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ೧೯೯೭, ISBN ೦-೮೧೫೩-೦೩೨೨-X.</ref> ====ಒಟ್ಟೊಮನ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್‌]] ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಟಾಕಿ ಅಲ್ ಡಿನ್ಅಂಚು-ಮತ್ತು-ಸನ್ನೆ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು, ಟ್ರೈನ್ ಗೇರ್‌ಗಳಿಂದ ಚಲಿಸುವ, ಅಲಾರಾಂ ಹೊಂದಿದ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ, ಭಾರದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಬಗೆಗೆ ಆತನ ೧೫೫೬ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ''ದ ಬ್ರೈಟೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ ಫಾರ್ ದ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್ ಮೆಕನಿಕಲ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್'' (''ಅಲ್-ಕವಕಿಬ್ ಅಲ್-ದುರಿಯಾ ಫಿ ವಡಃ' ಅಲ್-ಬಂಕಾಮತ್ ಅಲ್-ದವ್ರಿಯಾ'' )ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>ಅಹ್ಮದ್‌, ಅಲ್-ಹಾಸನ್&amp; ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಆರ್. ಹಿಲ್(೧೯೮೬), “ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ”, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌, ISBN ೦-೫೨೧-೪೨೨೩೯-೬, ಪುಟ. ೫೯</ref> ಅದೇರೀತಿಯಾಗಿ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಲಾರಾಂ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ,<ref>ಪು. ೨೪೯, ''ಗ್ರೋವ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯ ಆಫ್ ಡೆಕರೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'', ಗಾರ್ಡನ್ ಚಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಸಂಪುಟ. ೧, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೬, ISBN ೦-೧೯-೫೧೮೯೪೮-೫.</ref><ref>"[http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm ಮೊನಾಸ್ಟಿಕ್ ಎಚ್ಚರಿಕಾ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಇಟಲಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121090042/http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm |date=2008-11-21 }}", ಪ್ರವೇಶ, ಕ್ಲಾಕ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ.</ref> ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮುಳ್ಳಿಗೆ ಬೆಣೆಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಲಾರಾಂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರವು ಗಂಟೆ, ಡಿಗ್ರಿ, ಮತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮೂರು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಟಾಕಿ ಅಲ್-ಡಿನ್‌ ನಂತರ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದನು, ಅದನ್ನು ಅವನು ಸರೊಯಾದ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಬಳಸಿದನು, ಅವನ ಹೇಳಿಕೆಯೆಂದರೆ: “ನಾವು ಮೂರು ಮುಳ್ಳುಗಳ ಗಂಟೆ, ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದೆವು. ನಾವು ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವನ್ನು ಐದು ಸೆಂಕೆಂಡುಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದೆವು.”{{Page needed|date=September 2010}} ಇದು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Tekeli">{{cite encyclopedia | first = Sevim | last = Tekeli | title = Taqi al-Din | year = 2008 | encyclopedia = Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures | publisher = Springer | ISBN = 978-1-4020-4559-2 (print), ISBN 978-1-4020-4425-0 (online) | url = http://www.springer.com/philosophy/philosophy+of+sciences/book/978-1-4020-4425-0 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್]] ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕ ೧೭೦೨ರಲ್ಲಿ ಮೆಶುರ್ ಶೆಹ್ ಡೆಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಿಮಿಷವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ.<ref>{{Cite journal|title=Topkapi’s Turkish Timepieces|first=Paul|last=Horton|year=1977|journal=[[Saudi Aramco World]], July–August 1977|pages=10–13|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197704/topkapi.s.turkish.timepieces.htm|accessdate=2008-07-12|ref=harv}}</ref> ====ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Pendulum clock}} ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸವು ಮುಂದುವರೆದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹದಿನೈದನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನಾರನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಳಸುವ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Davies434" /> ೧೫೮೦ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಪಾಲಿಮಿತ್ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಗೆಲಿಲೆಯ್ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಲೋಲಕವನ್ನು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದನು.<ref name="nistrevolution" /><ref name="Pockets">{{Cite book|last=Davies |first=Eryl |title=Pockets: Inventions |publisher=[[Dorling Kindersley]] |location=London |year=1995 |isbn=0751351849}}</ref> ಗೆಲಿಲಿಯೊ ೧೫೮೨ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಲೋಲಕವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="nistrevolution" /> ೧೬೫೬ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್]] ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯಾನ್ ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್ ಲೋಲಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು.<ref name="nistrevolution" /> ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿದಿದ ಲೋಕಲವು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೋಲಕವು ಹತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್ ದೋಷ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nistrevolution" /> ಹದಿನೇಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖರು, "ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಮಯದ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು".<ref name="Woods100">Woods, ಪುಟ. ೧೦೦–೧೦೧</ref><ref name="Woods103">Woods, ಪುಟ. ೧೦೩</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಖರ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಲೋಲಕವನ್ನು ಅಳೆಯಲು, ಇಟಲಿಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಫಾದರ್ ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ ರಿಚಿಯೋಲಿಯು ಒಂಬತ್ತು ಜಿಸ್ಯೂಟ್ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ "ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೭,೦೦೦ ತೂಗಾಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಹೇಳಿದ್ದನು".<ref name="Woods103" /> ಇವರು ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="Woods100" /> ಆಧುನಿಕವಾದ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೂಡ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ೧೬೭೦ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಕರ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|title=A Short History of Technology: From the Earliest Times to A.D. 1900|last=Derry|first=T. K.|publisher=Courier Dover Publications|year=1993|isbn=0486274721|url=https://books.google.com/?id=PoAJbWm3nEUC&printsec=frontcover#PPA293,M1|page=293|accessdate=2008-06-22}}</ref> ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹಳೆಯ ವರ್ಜ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು, ಅದು ತುಂಬ ಅಗಲದ ೧೦೦° ಯಷ್ಟು ಅಗಲವಾದ ತೂಗಾಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾದ ಗಡಿಯಾರ ಅಳತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಲೋಲಕ ಹೊಂದಿರುವ ವೆರ್ಜ್ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆ‍ಯ್‌೦ಕರ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ, ಲೋಲಕವು ೪° ರಿಂದ ೬°ಡಿಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಅನುಮತಿಪಡೆದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು ಉದ್ದವಾದ ಲೋಕಕ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಲುಗಾಟ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸವಕಳಿಯಿಂದ ಇದು ಚಲಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಸಾಕು, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಲೋಲಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಾಬ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ (೩೯ ಇಂಚ್‌ಗಳು)ಉದ್ದದ ಲೋಲಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲ ತೂಗಾಡಲು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವ ಭಾರಗಳು ಜೋತುಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉದ್ದದ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಗತ್ಯವು ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಅಗಲದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು.<ref>{{Cite web|last=Brain|first=Marshall|url=http://electronics.howstuffworks.com/clock.htm|title=How Pendulum Clocks Work|publisher=[[HowStuffWorks]] |accessdate=2007-12-10}}</ref> ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೬೭೫ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಾಚ್‌ಗಳ ಮುಳ್ಳು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ತಿರುಗಲು ಸ್ಪೈರಲ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಹೂಕ್ ನೇರವಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು.<ref name="Pockets" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಿಖರತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರದಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="NIST" /><ref>{{Cite book| last=Milham | first= Willis I. | title=Time and Timekeepers | year=1945 | publisher=MacMillan | location=New York | isbn=0780800087|page=226}}</ref> ====ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು==== [[File:MontreGousset001.jpg|thumb|ಕಿಸೆಗಡಿಯಾರ]] ಬೀಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಆಭರಣ ತಯಾರಕರ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ವಿಶೇಷವಾದ ತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Davies435" /> ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಮತ್ತು ಬ್ಲೋಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರಾದ ಜೂಲಿಯನ್ ಲೀ ರೇ, ವೆರ್ಸೈಲೀಸ್ ಇವರುಗಳು ಕೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದರು.<ref name="Davies435">ಡೇವಿಸ್, ನೊರ್ಮನ್‌; ಪುಟ. ೪೩೫</ref> ಲೀ ರೇ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕರ ಐದನೇಯ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಇವನನ್ನು " ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೇ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಸುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮತ್ತು ವಾಚ್‌ಗಳ ನಿಖರತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆ ಹೊಂದಿತು, ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆದು ಗಡಿಯಾರದ ಒಳಗೆ ನೋಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩,೫೦೦ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ಇತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈರತ್ವ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Leroy">{{Cite web|publisher=[[Getty Center]]|url=http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=556 |title=Julien Le Roy |accessdate=2008-04-05}}</ref> [[File:Pocketwatch movement.png|thumb|450px|1891 ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಕಿಸೆ ಗಡಿಯಾರ ಆಂದೋಲನ.]] [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೭೯೪ ಮತ್ತು ೧೭೯೫ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ೧೦&nbsp;ತಾಸುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಸು ೧೦೦ ನಿಮಿಷ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ದಶಾಂಶ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.<ref name="Alder">‌ಆಲ್ಡರ್, ಪುಟ. ೧೪೯–೧೫೦</ref> ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞ ಪಿಯರ್-ಸಿಮೊನ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಲೀ ರೇಯ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ನ ಡಯಲ್‌ನ್ನು ದಶಾಂಶ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Alder" /> ೧೮೦೧ರ ನಂತರ ಪಲಾಯಿಸ್ ಡೆಸ್ ಟ್ಯೂಲರಿಸ್‌ನ ಈ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ದಶಾಂಶ ಸಮಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ತುಂಬಾ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದರಿಂದ ದಶಾಂಶ ಗಡಿಯಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Alder162">ಆಲ್ಡರ್‌, ಪುಟ. ೧೫೦–೧೬೨</ref> ಏಕೆಂದರೆ ದಶಾಂಶಗೊಳಿಸಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗಿಂತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮೀಟರ್ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗದ ಬದಲಾವಣೆ ಇದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="Alder162" /> ಮೊದಲಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂರೆಮ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮರದಲ್ಲಿ ಕೂಕ್ಕೊ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Victorian Antiques|url=https://archive.org/details/victorianantique0000shul|last=Shull|first=Thelma|publisher=C. E. Tuttle Co.|year=1963|page=[https://archive.org/details/victorianantique0000shul/page/65 65]}}</ref> ೧೭ನೇಯ ಮತ್ತು ೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹ್ಯೂಜೆಂಟ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಉದ್ಯಮವು "ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಷಿನಿನಿಂದ ತಯಾರಾದ ವಾಚ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು". ವಾರ್ಸಾದ ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿ ಪೀಟಕ್ ಮತ್ತು ಬೆರ್ನ್‌ನ ಎಡ್ರಿಯೆನ್ ಪಿಲಿಪ್ ಸೇರಿ ಪೀಟಕ್ ಪಿಲಿಪ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇಂದು ಇದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Davies435" /> ====ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು==== {{Main|Wristwatch}} ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬೆರ್ಟೋ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಡುಮೊಂಟ್ ಎಂಬ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಲೂಯೀಸ್ ಕಾರ್ಟೀಯರ್‌ನಿಗೆ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಹ ಒಂದು ವಾಚನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಡಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು.<ref>{{Cite web| last = Silva de Mattos | first = Bento | title = Alberto Santos-Dumont | url = http://www.aiaa.org/content.cfm?pageid=428 | accessdate = 2008-06-21 |publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040913063012/http://www.aiaa.org/content.cfm?pageid=428|archivedate=2004-09-13}}</ref> ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿಯೇ ಪೀಟಕ್ ಪಿಲಿಪ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಸ್ತಾಭರಣ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲೂಯೀಸ್ ಕಾರ್ಟೀಯರ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು ಇದು ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‍ಗಳಂತೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Lego Mindstorms NXT Hacker's Guide|url=https://archive.org/details/legomindstormsnx0000proc|last=Prochnow|first=Dave|publisher=McGraw-Hill|year=2006|isbn=0071481478}}</ref> ಮೊದಲನೇಯ ವಿಶ್ವಸಮರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪಾಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವಾಚ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೇ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಯುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ದಳದ ಮತ್ತು ಪದಾತಿಗಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದರು. ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವಾಯುಯಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು: ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಡುಮೊಂಟ್ ನೀಡಿದ ಕಾರಣಗಳಂತೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪಾಕೇಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಪದಾತಿದಳ ಮತ್ತ್ತು ವಿಮಾನಚಾಲಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ''ರಾಶಿ'' ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. A-೧೧ ಹೆಸರಿನ ವಾಚ್ ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಫಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಓದಲು ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಮಾನಚಾಲಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite book|last=Hoffman|first=Paul|title=Wings of Madness: Alberto Santos-Dumont and the Invention of Flight|url=https://archive.org/details/wingsofmadnessal0000hoff|publisher=Hyperion Press|year=2004|isbn=0786885718}}</ref> [[File:MIH-film12 color cerrected denoise.jpg|thumb|right|ಎರಡಿ ಬ್ಯಾರಲ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌.]] ====ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು (ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ)==== ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸಮಯ ಪ್ರಮಾಣ‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="marinechrono" /> ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಬಡಗಿ ಜಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ೧೭೫೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಲ್ಯಾಂಜಿಟ್ಯೂಡ್ ಪ್ರೈಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಸರಾಸರಿ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೌಕಾ ಯಾತ್ರಿಕ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಯವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="marinechrono">{{Cite web |url=http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/marine/marine.htm |title=Marine Chronometers Gallery |accessdate=2008-05-20 |publisher=[[National Association of Watch and Clock Collectors]] |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523155043/http://www.nawcc.org/museum/nwcm/galleries/marine/marine.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="manitoba">{{Cite web |url=http://www.manitobamuseum.ca/sg_marine.html |title=Science News – The Marine Chronometer |accessdate=2008-05-20 |author=Marchildon, Jérôme |first=Jérôme last=Marchildon |publisher=[[Manitoba Museum]] |archive-date=2006-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919035618/http://www.manitobamuseum.ca/sg_marine.html |url-status=dead }}</ref><ref name="longitudeprize">{{Cite web |url=http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/chronometers |title=Chronometers, precision watches, and timekeepers |publisher=[[National Maritime Museum]] |location=[[Greenwich]] |accessdate=2008-05-20 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029165741/http://www.nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/chronometers |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು=== [[File:Swatch Irony angle below.jpg|thumb|right|ದುನಿಕ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಷಬಂಧ]] ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಒಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಲಬಲ್ಲ ಸಮಯಸೂಚಕವಾಗಿದ್ದು, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಮಾಪನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮರೀನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಈ ಕಾಲಸೂಚಕವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="marinechrono" /> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಸ್ವಿಸ್ ಏಜನ್ಸಿ ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.mido.ch/en/technology/COSC/default.htm|title=Reflecting on Time <nowiki>|</nowiki> COSC certified chronometer|publisher=Mido|accessdate=29 June 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080606000352/http://www.mido.ch/en/technology/COSC/default.htm |archivedate = June 6, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ-ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌ಗಳು—ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು— ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಿದ ಆಂದೋಲಕಗಳಿಗೆ, ೧,೦೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು "ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌" ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಒಎಸ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ವಾಚ್‌ ಆಗಿದೆ ಸೆಕೆಂಡ್ ತೋರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೌಸಿಂಗ್ ಚಲನೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತವಾದ ತಟಸ್ಥ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಾನುಗತ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ರೀತಿಯ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕ್ರೋನೊಮೀಟರ್‌'' ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಿಸಿದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="cosc">{{Cite web |url=http://www.cosc.ch/chronometre.php?lang=en |title=Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres |publisher=[[COSC]] |accessdate=2008-05-10 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413203451/http://www.cosc.ch/chronometre.php?lang=en |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಆಂದೋಲಕಗಳು=== {{Main|Crystal oscillator}} [[File:InsideQuartzCrystal.jpg|upright|thumb|ಆದುನಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಹೆಚ್‌ಸಿ-49 ಕಂತೆ ಛ್ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಹರಳಿನ ಒಳಗಿನ ರಚನೆ.]] ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿ|ಪೀರ್ ಕ್ಯೂರಿ]] ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಜೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="nistrevolution" /><ref>{{Cite web |url=http://www.aip.org/history/curie/pierre.htm |title=Pierre Curie |accessdate=2008-04-08 |publisher=[[American Institute of Physics]] |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216035509/http://www.aip.org/history/curie/pierre.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಜಿ.ಕ್ಯಾಡಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಂದೋಲಕ ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ತಯಾರಿಸಿದನು, ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಬೆಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರೆನ್ ಮ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಹಾರ್ಟನ್ ಎಂಬುವವರು ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Marrison|first=W. A.|coauthors=Horton, J. W. |title=Precision determination of frequency|journal=I.R.E. Proc.|volume=16|pages=137–154|month=February | year=1928|doi=10.1109/JRPROC.1928.221372|ref=harv}}</ref><ref name="marrison">ಮಾರಿಸನ್‌, ಸಂಪುಟ ೨೭ ಪುಟ. ೫೧೦–೫೮೮</ref> ಮುಂಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಸಮಯ ಮಾಪನ ಉಪಕರಣಗಳು - ನಿರ್ವಾತ ನಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇವುಗಳು ವಾಚ್ ತಯಾರಿಕೆಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ತಿರುಗುವ ದರದಲ್ಲಿ ವಾರದಲ್ಲಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="marrison" /> ೧೯೨೯ ರಿಂದ ೧೯೬೦ರ ವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾಪಕವು(ಈಗ ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸಮಯ ಮಾಪಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="Sullivan">{{Cite web|last=Sullivan|first=D.B.|year=2001|title=Time and frequency measurement at NIST: The first 100&nbsp;years|publisher=Time and Frequency Division, [http://tf.nist.gov/ National Institute of Standards and Technology]|url=http://tf.nist.gov/timefreq/general/pdf/1485.pdf|format=PDF|page=5|access-date=2010-11-22|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927062444/http://tf.nist.gov/timefreq/general/pdf/1485.pdf|url-status=dead}}</ref> ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಸೈಕೊ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಕೈಗಡಿಯಾರ, ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರಾನ್ ತಯಾರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web| publisher = IEEE History Center | title = Electronic Quartz Wristwatch, 1969 | url=http://www.ieee.org/web/aboutus/history_center/seiko.html | accessdate = 2007-08-31 }}</ref> ಅದರ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಸಾಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಚ್‌ಗಳು ಬರುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="nistrevolution" /> ===ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು=== ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೂ [[ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ|ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು]] ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರತೆಯುಳ್ಳ ಇವುಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಕಾಲಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=DNwfG5hQ7-YC&printsec=frontcover#PRA1-PA484,M1|title=Sky and Ocean Joined: The U.S. Naval Observatory, 1830–2000|last=Dick|first=Stephen|page=484|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0521815991|year=2002|accessdate=2008-06-20}}</ref> ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sullivan" /> ಅದು [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾ]] ಕಣದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,<ref name="NISTshistorymeasuring">{{Cite web|url=http://tf.nist.gov/general/museum/847history.htm|title=Time and Frequency Division|publisher=National Institute of Standards and Technology|accessdate=2008-04-01|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415135733/http://tf.nist.gov/general/museum/847history.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="nistatomic">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/GenInt/Time/atomic.html |title=The "Atomic Age" of Time Standards |accessdate=2008-05-02 |publisher=National Institute of Standards and Technology| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080412040352/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/atomic.html| archivedate = April 12, 2008}}</ref> ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸೀಸಿಯಮ್ ಅಣುವಿನ ತಿರುಗುವ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಸೆಸಿಯಂ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ - ಏಕಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಇದರ ಸಮಯ ಮಾಪಕವನ್ನು ನಿಗಗಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="nistatomic" /> ಎಸ್‌ಐ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ಅನ್ನು ರೇಡಿಯೇಶನ್‌ನ ೯,೧೯೨,೬೩೧,೭೭೦ ವರ್ತುಲಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು ^೧೩೩Cs ಅಣುವಿನ ಭೂ ಸ್ಥಿತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ತಿರುಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://inms-ienm.nrc-cnrc.gc.ca/faq_time_e.html#10|title=What is a Cesium Atomic Clock?|publisher=National Research Council Canada|accessdate=2008-03-26|archive-date=2009-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220155423/http://inms-ienm.nrc-cnrc.gc.ca/faq_time_e.html#10|url-status=dead}}</ref> ಸೀಸಿಯಂ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿನ ನಿಖರತೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೂವತ್ತು ಬಿಲಿಯಂತ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು.<ref name="nistatomic" /> ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜಲಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರುಬಿಡಿಯಮ್|ರುಬಿಡಿಯಂ]] ಆವಿ, ಇವುಗಳು ಜಲಜನಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರತೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಆಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ-ಇದಲ್ಲದೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ (ರೇಡಿಯಂ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ).<ref name="nistatomic" /> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal|Time}} * ಸಮಕಾಲಿಕವಾದ ಗಡಿಯಾರ * [[ಜಿಪಿಎಸ್|ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ==ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Refbegin|2}} * {{Cite book|last=Alder|first=Ken|title=The Measure of All Things: The Seven-Year Odyssey and Hidden Error that Transformed the World|url=https://archive.org/details/measureofallthin0000alde|location=[[ಲಂಡನ್]]|publisher=[[Little, Brown]]|year=2002|isbn=0743216768|oclc=53324804}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=JDBu_x6vlZ4C&printsec=frontcover#PPA136,M1|title=Skywatchers: A Revised and Updated Version of Skywatchers of Ancient Mexico|last=Aveni|first=Anthony|publisher=[[University of Texas Press]]|year=2001|isbn=0292705026|accessdate=2008-06-20|oclc=45195586|location=Austin, TX}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=2PCEPLT4aZgC&printsec=frontcover#PPA102,M1|title=Time's Pendulum: From Sundials to Atomic Clocks, the Fascinating History of Timekeeping and How Our Discoveries Changed the World|last=Barnett|first=Jo Ellen|year=1998|publisher=[[Harcourt Trade Publishers]]|isbn=0156006499|accessdate=2008-06-20|oclc=40255897|location=San Diego, CA|edition=1st}} * {{Cite book| last = Berlev | first = Oleg | editor = Donadoni, Sergio | others = Trans. Bianchi, Robert ''et al.'' | title = The Egyptians | url = https://archive.org/details/egyptians0000unse_e9m7 | year = 1997 | publisher = The University of Chicago Press | location = Chicago, IL | isbn = 0226155552 | chapter = Bureaucrats|oclc=35808323}} * {{Cite book|author=Bottomley, Frank|title=The Castle Explorer's Guide |url=https://archive.org/details/castleexplorersg00bott|publisher=Crown Publishers|year=1983|isbn=0517421720|oclc=9762252|location=New York, NY}} * {{Cite book|author=Clarke, Howard B.|coauthors=Dent, Sarah; Johnson, Ruth|title=Dublinia: The Story of Medieval Dublin|url=https://archive.org/details/dubliniastoryofm0000clar|publisher=O'Brien|location=[[Dublin]], [[Ireland]]|year=2002 |isbn=0862787858|oclc=50528116}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=SuPQmbqyrFAC&printsec=frontcover#PPA1,M1|title=Orbital Mechanics|last=Chobotov|first=Vladimir|accessdate=2008-06-20|year=2002|isbn=1563475375|publisher=[[AIAA]]|edition=3rd|oclc=49923275|location=Reston, VA}} * {{Cite book| last =Cotterell | first =Brian | coauthors= Kamminga, Johan| title =Mechanics of Pre-Industrial Technology: An Introduction to the Mechanics of Ancient and Traditional Material Culture |location=Cambridge |publisher =Cambridge University Press |year=1990 | isbn =0521428718|oclc=18520966}} * {{Cite book|last=Davies |first=Norman |title=Europe: A History |url=https://archive.org/details/europehistory00davi_0 |publisher=Oxford University Press |location=[[Oxford]] |year=1996 |isbn=0198201710|oclc=35593922}} * {{Cite book|publisher=Scala Books|isbn=0935748806|last=Frugoni|first=Chiara|title=Pietro et Ambrogio Lorenzetti|year=1988|oclc=18827370|location=New York, NY}} * {{Cite book|last=Knight|first=Christopher|coauthors=Butler, Alan|title=Civilization One: The World is Not as You Thought It Was|url=https://books.google.com/?id=WH2EAO_FfUwC&printsec=frontcover#PPA77,M1|isbn=1842930958|location=London|oclc=57313245|year=2004|publisher=Watkins Publishers}} * {{Cite book|last=Major|first=Fouad G.|title=The Quantum Beat: The Physical Principles of Atomic Clocks|publisher=Springer|year=1998|isbn=0387983015|url=https://books.google.com/?id=DpW_hGoo-NUC&printsec=frontcover|accessdate=2008-06-22|location=New York, NY|oclc=37315254}} * {{Cite journal|last=Marrison|first=Warren A.|title=The Evolution of the Quartz Crystal Clock|year=1948|journal=Bell System Technical Journal|publisher=AT&T|volume=27|url=http://www.ieee-uffc.org/freqcontrol/marrison/Marrison.html|pages=510–88|oclc=10999639|location=New York, NY|ref=harv|access-date=2010-11-22|archive-date=2007-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513175811/http://www.ieee-uffc.org/freqcontrol/marrison/Marrison.html|url-status=dead}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=SPFiZ31mTnUC&printsec=frontcover#PPA128,M1|title=The 100 Greatest Inventions of All Time: A Ranking Past to Present|last=Philbin|first=Tom|year=2005|publisher=[[Citadel Press]]|isbn=0806524049|accessdate=2008-06-20|location=New York, NY|oclc=57166331}} * {{Cite book|last=Reid|first=Thomas|title=Treatise on Clock and Watch Making: Theoretical and Practical|publisher=Carey and Lea|year=1832|url=https://books.google.com/?id=dpAEAAAAYAAJ|oclc=17454059}} * {{Cite book|last=Richards |first=E. G. |title=Mapping Time: The Calendar and its History |url=https://archive.org/details/mappingtimecalen00rich |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=1998| isbn=0198504136|oclc=185547970}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=o8Nb5KLBxVQC&printsec=frontcover|title=Time in History: Views of Time from Prehistory to the Present Day|last=Whitrow|first=Gerald J.|year=1989|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=0192852116|oclc=21182984|edition=1st}} * {{Cite book|title=How the Catholic Church Built Western Civilization|author=Woods, Thomas |last=Woods|first=Thomas|year=2005|isbn=0895260387|oclc=58720707|location=Washington D.C., United States |publisher=Regnery Publ.}} {{Cite book | last = Lewis | first = Michael | year = 2000 | contribution = Theoretical Hydraulics, Automata, and Water Clocks | editor-last = Wikander | editor-first = Örjan | title = Handbook of Ancient Water Technology | series = Technology and Change in History | publication-place = Leiden | volume = 2 | pages = 343–369 (356f.) | isbn = 90-04-11123-9 | publisher = Brill | location = Leiden}} {{Refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{Refbegin|2}} * {{Cite book|last=Andrews|first=William J. H.|title=The Quest for Longitude|url=https://archive.org/details/questforlongitud0000long|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1996|isbn=978-0964432901|oclc=59617314}} * {{Cite book|title=The Measurement of Time: Time, Frequency, and the Atomic Clock |url=https://archive.org/details/measurementoftim0000audo |last=Audoin |first=Claude |coauthors=Guinot, Bernard |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=0521003970}} * {{Cite journal |last=Bartky |first=Ian R. |year=1989 |month=January |title=The Adoption of Standard Time |journal=Technology and Culture |volume=30 |pages=25–56 |doi=10.2307/3105430 |issue=1 |url=http://jstor.org/stable/3105430 |publisher=Technology and Culture, Vol. 30, No. 1 |ref=harv }} * ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆಚ್.,ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ "ದ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್ ಮೆಜರ್‌ಮೆಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಆರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್", ಜೇಮ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸರಣಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೩೬, ಪುಟ.&nbsp;೫೯–೯೬. * {{Cite book|title=Time and Its Measurements |last=Cowan |first=Harrison J. |year=1958 |publisher=World Publishing Company |location=Cleveland |isbn= }} * {{Cite book|title=History of the Hour: Clocks and Modern Temporal Orders |url=https://archive.org/details/historyofhourclo00gerh |last=Dohrn-Van Rossum |first=Gerhard |year=1996 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |isbn=0226155102}} * {{Cite journal|last=Garver |first=Thomas H. |year=1992 |month=Fall |title=Keeping Time |url=https://archive.org/details/sim_american-heritage-of-invention-technology_fall-1992_8_2/page/8 |journal=American Heritage of Invention & Technology |volume=8 |issue=2 |pages=8–17 |ref=harv }} * {{Cite book|title=Time |last=Goudsmit |first=Samuel A. |coauthors= Claiborne, Robert; Millikan, Robert A.; et al. |year=1996 |publisher=Time Inc |location=New York |isbn= |pages= }} * {{Cite book|title=Stonehenge Decoded |url=https://archive.org/details/stonehengedecode0000hawk |last=Hawkins |first=Gerald S. |year=1965 |publisher=Doubleday |location=Garden City, N.Y. |isbn=978-0385041270}} * {{Cite journal|last=Hellwig |first=Helmut |coauthors=Evenson, Kenneth M.; Wineland, David J. |year=1978 |month=December |title=Time, Frequency and Physical Measurement |journal=Physics Today |volume=23 |pages=23–30 |doi=10.1063/1.2994867 |ref=harv }} * {{Cite book|title=How Time Is Measured |last=Hood |first=Peter |year=1955 |publisher=Oxford University Press |location=London |isbn=0198366159}} * {{Cite book|title=Greenwich Time and the Discovery of the Longitude |last=Howse |first=Derek |year=1980 |publisher=Philip Wilson Publishers, Ltd |isbn=978-0192159489}} * {{Cite book|last=Humphrey|first=Henry|coauthors=O'Meara-Humphrey, Deirdre|title=When is Now?: Experiments with Time and Timekeeping Devices|publisher=Doubleday Publishing|year=1980|isbn=0385132158|url=https://books.google.com/?id=dTuMAAAACAAJ&dq=Timekeeping}} * {{Cite journal|last=Itano |first=Wayne M. |coauthors=Ramsey, Norman F. |year=1993 |month=July |title=Accurate Measurement of Time |url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_1993-12_269_6/page/56 |journal=Scientific American |volume=269 |pages=56–65 |doi=10.1038/scientificamerican0793-56 |ref=harv }} * {{Cite journal|last=Jespersen |first=James |coauthors=Hanson, D. Wayne |year=1991 |month=July |title=Special Issue on Time and Frequency |journal=Proceedings of the IEEE |volume=74 |issue=7 |ref=harv }} * {{Cite book|title=From Sundials to Atomic Clocks: Understanding Time and Frequency 2nd (revised) edition|url=https://archive.org/details/fromsundialstoat0000jesp|last=Jespersen |first=James |coauthors=Fitz-Randolph, Jane |year=2000 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, New York |isbn=0486409139}} * {{Cite book|title=Splitting the Second: The Story of Atomic Timekeeping |url=https://archive.org/details/splittingseconds0000jone |last=Jones |first=Tony |year=2000 |publisher=Institute of Physics Publishing |location=Bristol, UK |isbn=978-0750306409}} * {{Cite book|title=A Revolution in Time: Clocks and the Making of the Modern World |url=https://archive.org/details/revolutionintime00land_1 |last=Landes |first=Davis S |year=2000 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0674768000}} * ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಎ., ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಟೈಮ್‌ aಮತ್ತು ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೀಸಸ್, ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ೪೩೨*, ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. * {{Cite journal|last=Mayr |first=Otto |year=1970 |month=October |title=The Origins of Feedback Control |journal=Scientific American |volume=223 |issue=10 |pages=110–118 |doi=10.1038/scientificamerican1070-110 |ref=harv }} * ಮೆರ್ರಿಯಮ್, ಜಾನ್ ಸಿ., "ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ", ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್, (ಮೇಲಿನ ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ), ಪುಟ.&nbsp;೨೩–೩೮. * ಮಿಲ್ಲಿಕನ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎ., "ಟೈಮ್", ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್, (ಮೇಲಿನ ಬ್ರೆಸ್ಟೆಡ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ) ಪುಟ.&nbsp;೩–೨೨. * {{Cite book|title=Time's Arrows: Scientific Attitudes Toward Time |url=https://archive.org/details/timesarrows00rich |last=Morris |first=Richard |year=1985 |publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=978-0671617660}} * {{Cite book|title=Heavenly Clockwork: The Great Astronomical Clocks of Medieval China |url=https://archive.org/details/heavenlyclockwor0000need |last=Needham |first=Joseph |coauthors=Ling, Wang; deSolla Price, Derek J. |year=1986 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521322768}} * {{Cite book|title=The Calendars of Ancient Egypt |last=Parker |first=Richard Anthony|year=1950 |publisher=University of Chicago|isbn=|oclc=2077978}} * {{Cite book|title=Man and Time |url=https://archive.org/details/mantimeprie00prie |last=Priestley |first=John Boynton |authorlink=J. B. Priestley |year=1964 |publisher=Doubleday |location=Garden City, New York |isbn=}} * ಸೈಡೆಲ್ಮನ್, ಪಿ. ಕೆನೆತ್, ed., ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲನೇಟರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಟು ದ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಮಿಕಲ್ ಆಲ್ಮನಾಕ್, ಸೌಸಲಿಟೊ, ಕೆಲಿಫ್.: ಯೂನವರ್ಸಿಟಿ ಸೈನ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್‌, ೧೯೯೨. * {{Cite book|title=On Time: An Investigation into Scientific Knowledge and Human Experience |url=https://archive.org/details/ontimeinvestigat00shal |last=Shallies |first=Michael |year=1983 |publisher=Schocken Books |location=New York |isbn=978-0805238532}} * ಸ್ನೈಡರ್, ವಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಎ. ಬ್ರಗಾವ್, "ಇನ್ ದ ಡೊಮೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ" (ಅಧ್ಯಾಯ ೮), ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ರೇಡಿಯೊ, ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ೫೫೫*, ೧೯೮೬. * {{Cite book|title=Longitude |url=https://archive.org/details/longitudetruesto0000sobe_g5j6 |last=Sobel |first=Dava |year=2005 |publisher=HarperPerennial |location=London, England|isbn=978-0007214228 |oclc=60795122}} * ಥಾಂಪ್ಸನ್, ಡೇವಿಡ್, ''[http://www.abbeville.com/bookpage.asp?isbn=9780789209184 ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವಾಚಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310105448/http://www.abbeville.com/bookpage.asp?isbn=9780789209184 |date=2012-03-10 }}'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ : ಅಬ್ಬೆವೀಲೆ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೮. * {{Cite book|title=Time: Its Origin, Its Enigma, Its History |url=https://archive.org/details/timeitsoriginits0000waug_k0w9 |last=Waugh |first=Alexander |year=1998 |publisher=Carroll & Graf Publishing |isbn=0786707674}} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://blog.germanclocks.org/2010/09/timeline-for-horology.html www.germanclocks.org] -ಕಾಲಗಣನಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಯಮಿತಿ * [http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html ಸಮಯದೊಂದಿಗಿನ ನಡಿಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409142829/http://physics.nist.gov/GenInt/Time/ancient.html |date=2008-04-09 }} * [http://www.eternalegypt.org/EternalEgyptWebsiteWeb/HomeServlet?ee_website_action_key=action.display.module&amp;module_id=5&amp;language_id=1&amp;story_id=19 ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಅಳತೆ] * [http://www.beaglesoft.com/maintimehistory.htm ಮೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ] {{DEFAULTSORT:History Of Timekeeping Devices}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ ಸೂಚಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ]] c0o24gcpywjnjularsgreg5ycq5ljlt 0 26989 1435753 1429490 2026-11-05T03:26:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435753 wikitext text/x-wiki {{dablink| ಈ ಲೇಖನ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್‌ರ ಬಗ್ಗೆ. ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ರ ಮೊಮ್ಮಗನ ಬಗ್ಗೆ [[ಹುಸೇನ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ನೋಡಿ. ಜೋರ್ಡಾನಿನ ರಾಜನಿಗೆ [[ಜೋರ್ಡಾನಿನ ಹುಸೇನ್]] ನೋಡಿ.}} {{Infobox artist | name = ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್ | Born = {{birth-date|Maqbool Fida Husain}} | image = MFHussain.jpg | caption = MF Husain (right) at [[Museum of Islamic Art, Doha]] | birthname = Maqbool Fida Husain | birthplace = [[Pandharpur]], [[Maharashtra]], [[ಭಾರತ]] | deathdate = | deathplace = | nationality = India; Qatar<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/M-F-Husain-given-Qatar-nationality/articleshow/5614470.cms|publisher=CNN-IBN|accessdate=25 February 2010|title=M F Husain given Qatar nationality|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100227052237/http://timesofindia.indiatimes.com/india/M-F-Husain-given-Qatar-nationality/articleshow/5614470.cms|archivedate=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | field = [[Painting]], [[Drawing]] | training = [[Sir J. J. School of Art]] | movement = | works = | patrons = | awards = | website = http://www.mfhussain.com/ | birthdate = {{birth date and age|1915|9|17|df=y}} }} '''ಮಕ್ಬೂಲ್ ಫಿದಾ ಹುಸೇನ್''', (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೧೫ - ಜೂನ್ ೯, ೨೦೧೧) ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಭಾರತದ, ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತದ [[ಪಂಢರಪುರ|ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು'''ಎಂ.ಎಫ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಇವರು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಮೂಲದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರನ್ನು ಭಾರತದ "ಪಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ".<ref name="Forbes">[http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html ದಿ ಪಿಕಾಸೋ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501231815/http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html |date=2009-05-01 }}[http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html ದಿ 2006 ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಗೈಡ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501231815/http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html |date=2009-05-01 }}[http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501231815/http://members.forbes.com/forbes/2005/1226/128sidebar.html |date=2009-05-01 }}</ref> ೧೯೭೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾದ ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ತಮಗೆ ತಾವೇ ವಿಧಿಸಿಕೊಂಡ ವನವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್]] ನ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===೧೯೪೦-೧೯೬೫=== ಹುಸೇನ್ ರವರು ೧೯೪೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಸೋಜ ರವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಅನ್ನು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇದು, ಬೆಂಗಾಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ, ಹಾಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತದ ನವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯುಸುವ ಯುವಕಲಾವಿದರ ಸಂಘವಾಗಿದೆ. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೊದಲ ಸೋಲೋ(ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ) ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಜೂರಿಚ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು [[ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|U.S.]] ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಇವರಿಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.paletteartgallery.com/artistbiography.asp?artistid=4 |title=ಪ್ಯಾಲಿಟ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ : ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಹುಸೇನ್ |access-date=2011-01-06 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312032707/http://www.paletteartgallery.com/artistbiography.asp?artistid=4 |url-status=dead }}</ref> ===೧೯೬೫-೧೯೯೦=== ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ತ್ರೂ ದಿ ಐಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೇಂಟರ್'' ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್(ಬರ್ಲಿನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಗೋಲ್ಡನ್ ಬೇರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="museum">[http://www.contemporaryindianart.com/m_f_husain.htm ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್ ಅಟ್ 20th ಸೆಂಚ್ಯೂರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಟ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523073033/http://www.contemporaryindianart.com/m_f_husain.htm |date=2017-05-23 }} - URL ೨೦೦೬ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೬ ರಂದು ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="paletteartgallery.com">{{Cite web |url=http://www.paletteartgallery.com/artistbiography.asp?artistid=4 |title=ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್: ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್, ಆರ್ಟ್ ವರ್ಕ್ ಅಟ್ ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಇಂಡಿಯ |access-date=2011-01-06 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312032707/http://www.paletteartgallery.com/artistbiography.asp?artistid=4 |url-status=dead }}</ref> ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್ ರವರು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾ ಪೌಲೋ ಬೈನಿಯಲ್ಗೆ, ಪಬ್ಲೋ ಪಿಕಾಸೋ ರವರೊಂದಿಗೆ ಅಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="paletteartgallery.com" /> ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.<ref name="paletteartgallery.com" /> ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೭-೮೮ನೆಯ ಸಾಲಿನ [[ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ===೧೯೯೦ ರಿಂದ–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ=== ಹುಸೇನ್ ರವರು ಭಾರತದಲ್ಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಪಡೆಯುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾದರು. ಇವರ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ವಸ್(ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಬರೆಯಲು ಬಳಸುವ ಬಟ್ಟೆ) ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳ ವರೆಗು ಗಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.rediff.com/news/2008/mar/21mf.htm ]</ref> ಇವರು ''ಗಜ ಗಾಮಿನಿ'' (ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ದೇವತೆಯಾದ ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹುಸೇನ್ ರವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ''ಫಿದಾ'' ಎಂದು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ)ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ(ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ). ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀಮತಿ. ದೀಕ್ಷಿತ್ ರವರಿಗೆಂದೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="muse">{{cite web|title=santabanta.com|work=The work of the muse|url=http://www.santabanta.com/wallpapers/biographyasp?catid=404|accessdate=12 December 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071013082710/http://santabanta.com/wallpapers/biographyasp?catid=404 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 13 October 2007}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಹಾಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹಾಗು ಕಾಳಿದಾಸ ನ ಸ್ಫೂರ್ತಿದೇವತೆ, [[ಮೋನ ಲೀಸ]], ಬಂಡಾಯಗಾರ್ತಿ, ಸಂಗೀತ ಸುಖಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಣ್ತನವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ಅವರು ''[[Meenaxi: A Tale of Three Cities]]'' ಅನ್ನು (ತಬುವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ)ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಇವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೇಂಟರ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೆಯಸ್ ತಲ್ಪಡೆ ಯವರು ಯುವ ಹುಸೇನ್ ರವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.indiafm.com/features/2006/08/22/1460/index.html ಇಂಡಿಯ FM ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಯೂರೋ, 2006 ಆಗಸ್ಟ್ 22- 09:00 IST]; [http://www.tehelka.com/story_main18.asp?filename=Va062406vanityfair.asp ಕೌಂಟರ್ ಫೀಟ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061111213303/http://www.tehelka.com/story_main18.asp?filename=Va062406vanityfair.asp |date=2006-11-11 }}</ref> ಪೀಬಾಡಿ ಎಸೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (PEM) (USA ಯ ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದೆ) ೨೦೦೬ ರ ನವೆಂಬರ್ ೪ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರ ಜೂನ್ ೩ ರ ವರೆಗೆ ಸೋಲೋ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಇದು, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ಮಹಾಭಾರತ]] ದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡ ಹುಸೇನ್ ರವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. [[ಕೇರಳ]] ಸರ್ಕಾರವು ಹುಸೇನ್ ರವರಿಗೆ ೯೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ]] ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=c9b9d89a-8d70-4536-a113-fbd39b839ec2&&Headline=MF+Hussain+selected+for+Raja+Ravi+Varma+award |title=MF ಹುಸೇನ್ ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಫಾರ್ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವಾರ್ಡ್ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107060758/http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=c9b9d89a-8d70-4536-a113-fbd39b839ec2&&Headline=MF+Hussain+selected+for+Raja+Ravi+Varma+award |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಾರದೆಂದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಿದವು. [[ಶಬರಿಮಲೆ]]ಯ ವಕ್ತಾರರಾದ ರಾಹುಲ್ ಈಶ್ವರ್ ರವರು, ಕೇರಳದ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಅಹವಾಲನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವ ವರೆಗು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡದಂತೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತಂದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/09/14/stories/2007091460170400.htm |title=''ದಿ ಹಿಂದೂ'', "ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ರಿಸ್ಟ್ರೇಂಟ್ ಆನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್" |access-date=2011-01-06 |archive-date=2008-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920123818/http://www.hindu.com/2007/09/14/stories/2007091460170400.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಹುಸೇನ್ ರವರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವಿಪುಟ ಚಿತ್ರಫಲಕವಾದ ''ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಗಂಗಾ ಅಂಡ್ ಜಮುನ: ಮಹಾಭಾರತ ೧೨'', $೧.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸುವು ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯ ''ಸೌತ್ ಏಷನ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೇಲ್'' ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/masterstroke-husain-painting-fetches-16-mn/61692-19.html |title=ibnಲೈವ್, ಮಾಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್-ಹುಸೇನ್-ಪೇಂಟಿಂಗ್-ಫೆಚಸ್-16-mn |access-date=2011-01-06 |archive-date=2008-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202225342/http://www.ibnlive.com/news/masterstroke-husain-painting-fetches-16-mn/61692-19.html |url-status=dead }}</ref> == ಮರಣ == ಎಂ.ಎಫ್.ಹುಸೇನ್ ತೊಂಭತ್ತೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೯ ಜೂನ್ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13708844 "India's most highly prized artist MF Husain dies aged 95"]. BBC. 9 June 2011. Retrieved 9 June 2011.</ref> ಮೃತರಾಗುವ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://blogs.independent.co.uk/2011/06/09/mf-husain-dies---lauded-in-exile-by-india%E2%80%99s-artistic-fraternity/ "MF Husain dies – lauded in exile by India’s artistic fraternity"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. The Independent. UK. 9 June 2011. Retrieved 9 June 2011.</ref> [[ಲಂಡನ್ | ಲಂಡನ್ನಿನ]] [[ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಮ್ಟನ್]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಹುಸೇನರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯ್ತು. [[ಭಾರತ | ಭಾರತದ]] ಪ್ರಧಾನಿ, [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಈತನ ಸಾವನ್ನು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಷ್ಟ” ಎಂದು ಕರೆದರು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್]] ಈತನ ಸಾವು “ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಶೂನ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು” ಎಂದರು.<ref>[http://www.ndtv.com/article/india/artist-and-legend-mf-husain-dies-in-london-reports-111118 "Artist and legend MF Husain dies in London".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612100103/http://www.ndtv.com/article/india/artist-and-legend-mf-husain-dies-in-london-reports-111118 |date=2011-06-12 }} NDTV. 9 June 2011. Retrieved 9 June 2011.</ref> ನಟಿ [[ಶಬಾನ ಆಜ್ಮಿ]] ಈತನನ್ನು “ಮೂರ್ತಿ ಭಂಜಕ ಚಿತ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ತುಂಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೆಳೆಯ” ಎಂದು ನೆನೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/asia/2011/06/201169104654633361.html|title=Prominent Indian artist MF Hussain dies|publisher=Al Jazeera|date=9 June 2011|accessdate=9 June 2011}}</ref><ref>[http://www.washingtontimes.com/news/2011/jun/9/indias-most-prominent-painter-mf-hussain-dies/ India’s most prominent painter, M.F. Hussain, dies], By MUNEEZA NAQVI, Associated Press, 3:56 a.m., Thursday, June 9, 201</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110612012408/http://www.forbes.com/feeds/ap/2011/06/09/entertainment-as-obit-hussain_8507578.html India's most prominent painter, M.F. Hussain, dies], By MUNEEZA NAQVI, 06.09.11, 03:56 AM EDT, Forbes.com</ref> ಈತನ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಸಾವನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿತ್ರಕಾರ [[ಅಕ್ಬರ್ ಪದಂಸೀ]] ಹೀಗೆಂದರು: “ಕಿಡಿಗೇಡಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿನಿಂದಾಗಿ ಹುಸೇನ್‌ರಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದ ತನ್ನ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಸಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದು ಶೋಚನೀಯ.”<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/m-f-husain-the-great-indian-artist-dies-in-exile/801595/|title=M F Husain, The Great Indian Artist, dies in exile|publisher=India Express|date=9 June 2011|accessdate=9 June 2011}}</ref> =='''ವಿವಾದಗಳು''' == ೧೯೯೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹುಸೇನ್ ರವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಗ್ನವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindujagruti.org/activities/campaigns/national/mfhussain-campaign/intro.php#1 |title=ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಅಗೇನ್ ಸ್ಟ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್'ಸ್ ಡಿರಾಗಟರಿ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ |access-date=2011-01-06 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426062914/http://www.hindujagruti.org/activities/campaigns/national/mfhussain-campaign/intro.php#1 |url-status=dead }}</ref> ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ''ವಿಚಾರ್ ಮೀಮಾಂಸೆ'' ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಮಾಸಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, "ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್: ಅ ಪೇಂಟರ್ ಆರ್ ಬುಚರ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವರೆಗು ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಹುಸೇನ್ ರವರ ವಿರುದ್ಧ ಎಂಟು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ''" ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಾದ ದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಅನುದಾರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಗಿದೆ"'' ಎಂದು ಹೂಡಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sanatan.org/hussaincampaign/painting.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-06 |archive-date=2010-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619065447/http://sanatan.org/hussaincampaign/painting.php |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.hinduonnet.com/2004/04/09/stories/2004040904231400.htm ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್: ''ಡೆಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಡಿಸ್ ಮಿಸಸ್ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಅಗ್ಯೇನ್ ಸ್ಟ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223055340/http://www.hinduonnet.com/2004/04/09/stories/2004040904231400.htm |date=2007-02-23 }} - URL ೨೦೦೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೬ ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.hindujagruti.org/activities/campaigns/national/mfhussain-campaign/hussain_verdict.pdf ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವರ್ಡಿಕ್ಟ್ ಇನ್ ಹುಸೇನ್ಸ್ ಕೇಸ್, 1996] - URL ೨೦೦೭ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೫ ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಬಜರಂಗ ದಳದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಗುಂಪುಗಳು ಹುಸೇನ್ ರವರ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು, ಹಾಗು ಅವರು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವು. ಶಿವಸೇನೆಯ ನಾಯಕತ್ವವು ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಜರಂಗದಳದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1510/15100210.htm |title=''ಫ್ರಂಟ್ ಲೈನ್'', Vol. 15 :: No. 10 :: ಮೇ 9 - 22, 1998 |access-date=2011-01-06 |archive-date=2007-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070810204412/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1510/15100210.htm |url-status=dead }}</ref> ಹುಸೇನ್ ರವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ೨೦೦೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಗ್ನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ ''ಜನರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕೆಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ'' ಹುಸೇನ್ ರವರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://ia.rediff.com/news/2006/feb/07nude.htm ರೆಡಿಫ್ ಇಂಡಿಯ ಅಬ್ರಾಡ್: ''ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್ ಬುಕ್ಡ್ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಡ್ ಗಾಡ್ಸ್'' ] - URL ೨೦೦೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨ ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಲಾದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹುಸೇನ್ ರವರು ಸಮನ್ (ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಮೀನು ರಹಿತ ವಾರೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಿತು. ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://mattersofart.com/lead5.html |title=ಫಂಡಮೆಂಟಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಗ್ಯೇನ್ ಸ್ಟ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಂಟೆಂಪ್ರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್. |access-date=2011-01-06 |archive-date=2007-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070523164227/http://www.mattersofart.com/lead5.html |url-status=dead }}</ref><ref name="iht.com">[https://web.archive.org/web/20120118111915/http://www.iht.com/articles/ap/2007/05/08/arts/AS-A-E-ART-India-People-MF-Husain.php ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಾರೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್]</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು, "ಸಂಗತಿಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಟಿಲಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳಬಾರದೆಂದು ನನಗೆ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳೆ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು.<ref>[http://www.dawn.com/2007/05/09/int8.htm ಹುಸೇನ್ಸ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ: SC ಇಷ್ಯೂಸ್ ಸ್ಟೇ ಆರ್ಡರ್]</ref> ಈಗ ಅವರು ದುಬೈ ಮತ್ತು ಲಂಡನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯದ ಹೊರತಾಗಿಯು,ಅವರು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DNA">[http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1095086 ಪೋಲೀಸ್ ಅಟ್ಯಾಚ್ ಎಂ.ಎಫ್. ಹುಸೇನ್'ಸ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಇನ್ ಮುಂಬಯಿ]</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವು, ಹುಸೇನ್ ರವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="iht.com" /> ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವು ಹುಸೇನ್ ರವರ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಹುಸೇನ್ ರವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಕ್ಕೆಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಎಂದು ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳೇನಾದರು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕ್ಕದಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿತು. ==='' ಇಂಡಿಯಾ ಈಸ್ ಅವರ್ ಮದರ್(ಭಾರತವು ನಮ್ಮ ತಾಯಿ) '' === ೨೦೦೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೬ ರಂದಿನ ವಿವಾದಲ್ಲಿ, ''ಇಂಡಿಯ ಟುಡೆ'' ಎಂಬ, ವಾರಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಸಮಾಚರ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು, "ಆರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಮಿಷನ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಭಾರತದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತ ಮಾತೆ (ಭಾರತ ಮಾತೆ)ಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಕ್ಷನ್ ಇಂಡಿಯಾದ(NGO) ನಫೀಸಾ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಆಪಾರೊ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.hindujagruti.org/activities/campaigns/national/mfhussain-campaign/paintings.php ನೆಕೆಡ್ ಮದರ್ ಇಂಡಿಯ ಪೇಂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090413082132/http://www.hindujagruti.org/activities/campaigns/national/mfhussain-campaign/paintings.php |date=2009-04-13 }} - URL ೨೦೦೭ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೫ ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಿಂದೂ ಜಾಗೃತಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ (VHP) ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹುಸೇನ್ ರವರ ವಿರುದ್ಧ ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ೨೦೦೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ ರಂದು ಹುಸೇನ್ ರವರು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹರಾಜಿನಿಂದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.'''com/articleshow/1405262.cms MF Hussain apologises for obscene paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130813164402/http://www.timesofindia.indiatimes/ |date=2013-08-13 }} - ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಸ್ಟೋರಿ- ೨೦೦೬ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೫ ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು'''.</ref><ref>[http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=354472 HJS ಲಾಡ್ಜಸ್ FIR ಅಗ್ಯೇನ್ ಸ್ಟ್ ನಫೀಸಾ ಅಲಿ ಫಾರ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಹುಸೇನ್ಸ್ ಆರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071204065111/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=354472 |date=2007-12-04 }} - ಔಟ್ ಲುಕ್ ಸ್ಟೋರಿ, ೨೦೦೭ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೫ ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಅನಂತರ ಹುಸೇನ್ ರವರ ಅಧಿಕೃತ್ ವೈಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ===''ಮೀನಾಕ್ಷಿ: ಅ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ತ್ರೀ ಸಿಟೀಸ್'' === ಹುಸೇನ್ ರವರ ''[[Meenaxi: A Tale of Three Cities]]'' <ref>{{IMDb name|0403967}}</ref> ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಾರನೆಯ ದಿನವೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2004/20040417/nation.htm#8 ಹುಸೇನ್ ಪುಲ್ಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಔಟ್ ಆಫ್ ಥಿಯೇಟರ್] - ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್</ref> ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಲೆಮ್ ಸಮಿತಿಯು, ಈ ಚಿತ್ರದ ''ನೂರ್-ಅನ್-ಅಲಾ-ನೂರ್'' ಎಂಬ ಕವಾಲಿ ಹಾಡು ದೈವ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿದೆ ಎಂದು ದೂರುನೀಡಿತು. ಈ ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖುರಾನ್ ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ವಾದಿಸಿತು. ಕೆಳಕಂಡ ಸಮಿತಿಗಳು ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದವು: ಮಿಲಿ ಸಮಿತಿ, ಆಲ್- ಇಂಡಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಿತಿ, ರಾಜಾ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ, ಜಮೈತ್-ಉಲ್-ಉಲೆಮ-ಇ-ಹಿಂದ್ ಮತ್ತು ಜಮತ್-ಇ-ಇಸ್ಲಾಮಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಹುಸೇನ್ ರವರ ಪುತ್ರ, ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಪದಗಳು ದೈವೀ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ತಬೂ ರವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸುನೋಯಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಇವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿಂದ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿಸಿದರು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೊರೆಯಿತಲ್ಲದೆ, ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ==ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು== ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವಾಗಿತು<ref>{{Cite web |url=http://archive.gulfnews.com/articles/07/05/10/10124210.html |title=ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ರಾಲಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ಬಿಲಿಗೇರ್ಡ್ ಹುಸೇನ್ |access-date=2011-01-06 |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234824/http://archive.gulfnews.com/articles/07/05/10/10124210.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕವಾಗಿಯು ಇತ್ತು. ಹುಸೇನ್ ರವರ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕೃಷ್ಣ ಕನ್ನರವರು, " ಕೇವಲ ಹುಸೇನ್ ರವರದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲಾ ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈಗ ಯಾರುಬೇಕಾದರು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾರುಬೇಕಾದರು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹುಸೇನ್ ರವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾದ "ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ" ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣಕಾರ ಸಾಯಿದ್ ಮಿರ್ಜ, ಸಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ನಫೀಸಾ ಅಲಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿಯಾದ ಎಂ.ಕೆ. ರೈನಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾವಿದರು, ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮಾಲೀಕರನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್,'' ನಲ್ಲಿ ಸಲೀಲ್ ತ್ರಿಪಾಠಿಯವರು ಬರೆದಂತಹ ಬರಹವು, ಹಿಂದೂ ಕಲಾವಿದರು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಗ್ನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದೆ. ಎಂಬುದನ್ನು ತ್ರಿಪಾಠಿಯವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>ಸಲೀಲ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ, [https://web.archive.org/web/20070825055953/http://www.iht.com/articles/2006/05/29/opinion/edtripathi.php ಮೀನ್ ವೈಲ್: ದಿ ರೈಟ್ ಟು ಬಿ ಅಫೆಂಡೆಡ್], ''ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'', ೨೦೦೯ ರ ಮೇ ೩೧]</ref> {{cquote|It is hypocritical to place curbs on Husain's artistic freedom. What's more shameful is that a government that claims to be the secular alternative to Hindu nationalists is threatening to prosecute Husain. This does not do India proud; it adds to India's disgrace.}} ಭಾರತದ ಇತರ ಕಲಾವಿದರು ಟೀಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಸತೀಶ್ ಗುಜ್ರಾಲ್ರವರು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ಹುಸೇನ್ ರವರು ಇಸ್ಲಾಂ ನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿಯೇ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=6d5f40c7-7033-4eca-9434-d4b27b29313c&amp;ParentID=a72f998f-0098-446f-889a-8e2c3bc183ab&amp;&amp;Headline=A+brush+with+genius ಅ ಬ್ರುಶ್ ವಿತ್ ಜೀನಿಯಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107053329/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=6d5f40c7-7033-4eca-9434-d4b27b29313c&ParentID=a72f998f-0098-446f-889a-8e2c3bc183ab&&Headline=A+brush+with+genius |date=2009-01-07 }}, ''ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್''</ref> ಆದರೂ, ಹುಸೇನ್ ರವರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರನಡೆಯಲು ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾಲ್ ರವರು ವಿಷಾದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು "ಆಕ್ರಮಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>[http://www.indianexpress.com/story/293365-3.html, ''ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಿರಿಯ ಹಿಂದೂ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ಆರ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಗೋಪಾಲ್ ಅಡಿವ್ರೆಕರ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="merinews">{{Cite web |url=http://www.merinews.com/catFull.jsp?articleID=125020 |title=ಹುಸೇನ್'ಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್, ಕಾಂಟ್ರವರ್ಸಿ ರೆಫ್ಯೂಸ್ ಟು ಡೈ |access-date=2011-01-06 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023721/http://www.merinews.com/catFull.jsp?articleID=125020 |url-status=dead }}</ref> {{cquote|Nothing is bad in being creative but the artists should not go for such artwork, which may hurt the sentiments of a segment of the society.}} ''ದಿ ಪಯೋನಿಯರ್'' ನಲ್ಲಿ ಚಂದನ್ ಮಿತ್ರರವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref name="merinews" /><ref>{{Cite web |url=http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=mitra%2Fmitra250.txt&writer=mitra |title=ಆರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಗಾಡ್ 'ಸ್ ಸೇಕ್ |access-date=2026-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927035639/http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=mitra%2Fmitra250.txt&writer=mitra |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> {{cquote|As long as such a law exists in the statutes, nobody can be faulted for approaching the courts against Hussain's objectionable paintings, nor can the judiciary be pilloried for ordering action against the artist for his persistent and deliberate refusal to appear before the court.}} ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ, ಹುಸೇನ್ ರವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹುಸೇನ್ ರವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಭಾರತ ರತ್ನ|ಭಾರತ ರತ್ನವನ್ನು]] ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಅಹವಾಲಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಂತಹ [[ಶಶಿ ತರೂರ್]] ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಹುಸೇನ್ ರವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ "ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಬದಲಾದ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವೃತ್ತಾಂತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸಮರ್ಪಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇದು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯವಾಗಿದೆ."<ref>[http://www.hindu.com/mag/2006/11/26/stories/2006112600090300.htm ದಿ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಕಾಲಮ್, ''ದಿ ಹಿಂದೂ'', 2006 ನವೆಂಬರ್ 26] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061203055038/http://www.hindu.com/mag/2006/11/26/stories/2006112600090300.htm |date=2006-12-03 }}- URL ೨೦೦೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹುಸೇನ್ ರವರು ಈ ಕುರಿತು, ಹಿಂದೂ ನಾಯಕರು ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಆಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.gulf-times.com/site/topics/article.asp?cu_no=2&amp;item_no=365512&amp;version=1&amp;template_id=57&amp;parent_id=56 ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್, ''ಗಲ್ಫ್ ಟೈಮ್ಸ್ '',2010 ರ ಜೂನ್ 2]</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|3}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.mfhussain.com/ ಹುಸೇನ್ ರವರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{DEFAULTSORT:Husain, M F}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೧೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೧ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ J. J. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಲುಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಕತಾರೀ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂದೋರ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕತಾರ್ ನ ದೇಶೀಕರಿಸಲಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲೆ]] 429c949i1htyh6d4t0x2sezepf0tphw 0 27189 1435809 1357176 2026-11-05T11:45:47Z Nandanmwikipedia 96197 2005 ಅನ್ನು ಕನ್ನಡ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 1435809 wikitext text/x-wiki *'''ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ೨೦೦೫''' ('''RTI''' ) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಶಾಸನದ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ''"ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ"'' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶವು ಇದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟ ಕಾನೂನೊಂದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ, ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕನು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ"ವೊಂದರಿಂದ (ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಘಟಕ ಅಥವಾ "ರಾಜ್ಯದ ಸಾಧನತ್ವ") ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮನವಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಅನುಸಾರ, ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯಾಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಗಣಕೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅವಲಂಬನೆಯಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೫ರ ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಈ ಕಾನೂನು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೫ರ (ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನಾಂಕವು ಅನೇಕವೇಳೆ ೨೦೦೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12 ಎಂಬುದಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 12ನೇ ಮತ್ತು 13ನೇ ದಿನಾಂಕದ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಂದು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು; ಅಂದರೆ 13ರ ನಂತರ ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು ಎಂದರ್ಥ.) ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆಬಂದಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 1923ರ ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದನ್ನೀಗ ಹೊಸ RTI ಕಾಯಿದೆಯು ಸಡಿಲಿಸಿದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370 ರದ್ದತಿ ನಂತರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ಲಡಾಖ್ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು.ಈಗ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾನೂನೊಂದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಈ 1889ರ ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು 1923ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಭದ್ರತೆಗೆ, ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹಶೀಲ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ಭದ್ರಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ, ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗೋಚರತೆ ಕಾಯಿದೆ ಇವುಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ==ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಗಳು== RTI ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆಂದರೆ: ತಮಿಳುನಾಡು (1997), ಗೋವಾ (1997), ರಾಜಾಸ್ತಾನ (2000), [[ಕರ್ನಾಟಕ]] (2000), ದೆಹಲಿ (2001), [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] (2002), ಅಸ್ಸಾಂ (2002), ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (2003), ಹಾಗೂ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (2004). ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ದೆಹಲಿ RTI ಕಾಯಿದೆಯು ಈಗಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ತನ್ನದೇ ಆದ, 2009ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ 2004ರ J&amp;K ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ 2008ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿದೆ. ==2002ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಯಿದೆ== ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನೊಂದರ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಭಾರ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಶಾಸನದ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅನುಭವವನ್ನು ಅರಿತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು H.D. ಶೌರಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ. ಶೌರಿ ತಂಡದ ಕರಡು ರಚನೆಯು, ಅತೀವವಾಗಿ ಸತ್ವಗುಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, 2000ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಸೂದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2002ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ ಆಧಾರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೊಂದರ ಆಕರಗಳ ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗಾಂತರಣ"ವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮನವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸದರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಶುಲ್ಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗರಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮನವಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಂಡಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, FoI ಕಾಯಿದೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ==ಶಾಸನ== ದುರವಸ್ಥೆಗೀಡಾದ FoI ಕಾಯಿದೆಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ RTI ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾದ ಒತ್ತಡವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆಯ ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 22ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರ ಜೂನ್‌ 15ರ ನಡುವಣ ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಒಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ೨೦೦೫ರ ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಮಸೂದೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 12ರಂದು ಕಾಯಿದೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆಬಂದಿತು. ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಯೊಂದರ ಕಾಯಿದೆಯೊಂದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಘಟಕಕ್ಕೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರ ಘಟಕಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಘಟಕಗಳು, ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಯುಕ್ತವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟಕಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೊಂದರಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ-ಸೂಚಕ ತೀರ್ಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ('ಸಬ್ರಜಿತ್‌ ರಾಯ್‌ ಎದುರಾಗಿ DERC') ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗವು ಪುನರ್‌ದೃಢೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿ, ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯೋಗದ ಕಂಪನಿಗಳು, ಅವು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ RTI ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ೨೦೦೫ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಸಾಮಂಜಸ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ==ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ== ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: * ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು (ವಿಶದೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ). * ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವು. * ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು, ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. * ಕೆಲಸದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳು, ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳು, ಮೆದುತಟ್ಟೆಗಳು, ಟೇಪುಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟುಗಳು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ 'ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ' ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ==ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ== ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕಾರಿ''' ಯನ್ನು (ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಆಫೀಸರ್‌-PIO) ನೇಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ PIOಗೆ ಲಿಖಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರುವಂಥ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು PIOನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮನವಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ (ಇಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, 5 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದರ PIOಗೆ ಮನವಿಯ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು/ಮುಂದಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುವುದು PIOನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ PIOಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ RTI ಮನವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು '''ಸಹಾಯಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು''' (APIOಗಳನ್ನು) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕನು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನವಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯಿದೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. * ಒಂದು ವೇಳೆ ಮನವಿಯು PIOಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿಯಾದ '''30 ದಿನಗಳ''' ಒಳಗಾಗಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಒಂದು ವೇಳೆ ಮನವಿಯು ಓರ್ವ APIOಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿಯಾದ '''35 ದಿನಗಳ''' ಒಳಗಾಗಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಒಂದು ವೇಳೆ PIO ಮನವಿಯನ್ನು (ಕೋರಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ) ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿಯು '''30 ದಿನಗಳಾದರೂ''', ವರ್ಗಾಯಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ PIOನಿಂದ ಅದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದ ದಿನದಿಂದ ಇದರ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭದ್ರತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಕಾಯಿದೆಯ ಎರಡನೇ ತಪ್ಸೀಲಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂಥವು) ಎಸಗಿದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು '''45 ದಿನಗಳ''' ಒಳಗಾಗಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಜೀವನ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, '''48 ಗಂಟೆಗಳ''' ಒಳಗಾಗಿ PIO ಉತ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಮನವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ (ಇಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ) ಮತ್ತು/ಅಥವಾ "ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕಗಳ" ಒಂದು ಗಣನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ PIOನ ಉತ್ತರವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. PIOನ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಠೇವಣಿಯಾಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯದ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು, ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಕಾಲಾವಧಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಅವಧಿಯೊಳಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅಥವಾ ಕಾರಣರಹಿತವಾಗಿರುವ ನಿರಾಕರಣೆಯು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅಥವಾ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಹುದು. ಮೇಲಾಗಿ, ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ {{As of|2006|lc=on}}, ಮನವಿಯನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ 10 ರೂ., ಪ್ರತಿ ಪುಟದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗೆ ತಲಾ 2 ರೂ. ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಗಂಟೆಯ ನಂತರದ ತಲಾ ಗಂಟೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ 5 ರೂ. ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅರ್ಜಿದಾರನು ಬಡತನರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ BPL ಕಾರ್ಡುದಾರರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿರುವ BPL ಕಾರ್ಡಿನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. == ಯಾವುದನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು? == ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ [S.8)] * ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಗಳಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಭದ್ರತೆಗೆ, "ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ" ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ವಿದೇಶಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಪೀಡಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಡುಕುಂಟುಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮಾಹಿತಿ, ಅಥವಾ ಅಪರಾಧವೊಂದರ ಚಿತಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ; * ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಮಂಡಲಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಂದನೆಯಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಾಹಿತಿ; * ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿನ ಲೋಪವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ; * ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಓರ್ವ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷಸ್ಥನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಮತ್ತು ಇಂಥ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗದ ಹೊರತು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯದ ಗುಟ್ಟು, ವ್ಯಾಪಾರದ ರಹಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಮಾಹಿತಿ; * ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗದ ಹೊರತು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗದ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ನ್ಯಾಸರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿ; * ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ; * ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಂಥ ಅಥವಾ, ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಥವಾ ಗುಟ್ಟಾಗಿನೀಡಲಾದ ನೆರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂಥ ಮಾಹಿತಿ; * ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ದಸ್ತಗಿರಿ ಅಥವಾ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವಂಥ ಮಾಹಿತಿ; * ಸಂಪುಟ ಸಭೆ, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಕಾಗದ-ಪತ್ರಗಳು; * ಮಾಹಿತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದು, ಅದರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂಥ, ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಖಾಸಗಿತನದ ಮೇಲೆ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವಾದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂಥ ಮಾಹಿತಿ (ಆದರೆ, ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಷರತ್ತೂ ಇಲ್ಲಿದೆ); * ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದು ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು, ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಗಿದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೊಂದು ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. (ಗಮನಿಸಿ: ಕಾಯಿದೆಯ ಉಪ-ವಿಭಾಗ 11(1)ಕ್ಕೆ ಇರುವ ಕರಾರುವಾಕ್ಯದಿಂದ ಈ ನಿಬಂಧನೆಯು ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು 8(1)(d) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಒಳಪ್ರಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ "ಕಾನೂನಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಹಸ್ಯಗಳ" ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ) ==ಆಂಶಿಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆ== ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯದ ಮತ್ತು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ದಾಖಲೆಯ ಆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗಳು== ಎರಡನೇ ತಪ್ಸೀಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ, IB, RAW, ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (CBI), ಕಂದಾಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಗುಪ್ತಚರ ದಳ, ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ದಳ, ವಾಯುಯಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಶೇಷ ಗಡಿನಾಡು ಜಾರಿಗೆ, BSF, CRPF, ITBP, CISF, NSG, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್‌, ವಿಶೇಷ ಸೇವಾ ದಳ, ವಿಶೇಷ ಶಾಖೆ (CID), ಅಂಡಮಾನ್‌ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್‌, ಅಪರಾಧ ಶಾಖೆ-CID-CB, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್‌ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಶಾಖೆ, ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಒಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವತಿಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದಾದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ== ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವಂತೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ (J&amp;Kಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಕಾಯಿದೆಯ 26ನೇ ಪ್ರಕರಣವು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ: * ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನನುಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ RTI ಕುರಿತಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು. * ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು. * ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವಂತಾಗಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. * ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು. * ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರ ಕೈಪಿಡಿಯೊಂದನ್ನು ಸಂಕಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವುದು. * PIOಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಪದನಾಮ, ಅಂಚೆ ವಿಳಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಾವತಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸೂಚನಾಪತ್ರಗಳು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಮನವಿಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪರಿಹಾರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. ==ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ== * S.2(e)ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ೨೦೦೫ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. (S.27 & S.28) ==ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಾಗ ತಲೆದೋರುವ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ?== * ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತೊಡಕು ಉದ್ಭವವಾದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕಟನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಗೆಜೆಟ್‌) ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತೊಡಕನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ/ಯಥೋಚಿತವಾಗಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. (S.30) ==ಪರಿಣಾಮಗಳು== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ RTIನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿ ಕೇಂದ್ರದ (ಅಂದರೆ ಒಕ್ಕೂಟದ) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ 42,876 (ಇದಿನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ) ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 878 ಅರ್ಜಿಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಕೆಲವೊಂದು ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಕಾನೂನಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡವು. ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ತೀರ್ಮಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 3ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು.WP(C)6833-35/2006ರಲ್ಲಿ "ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಇತರರ ಎದುರಾಗಿ NDPL ಮತ್ತು ಇತರರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. RTI ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದರ ಅರ್ಥಕೊಡುವಂಥ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆಶಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಳವಳವು ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, 2009ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ DoPT ವತಿಯಿಂದ ಪುನರೂರ್ಜಿತಗೊಂಡಿದೆ. <ref>[http://rti.gov.in/ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಹೊಸ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌.]</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೊಂಡಿಗಳು ** [http://cic.gov.in/ CIC] - 2005ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ** [http://rti.india.gov.in/ CIC ಆನ್‌ಲೈನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170201214626/http://rti.india.gov.in/ |date=2017-02-01 }} - ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಹೊಸ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌. ** [http://righttoinformation.gov.in/ DoPT] - ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿಗಳ ಖಾತೆಯ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ೨೦೦೫ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು, ಶುಲ್ಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ** [http://rti.gov.in/ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ತಾಣ] ** [http://rti.gov.in/webactrti.htm ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] ** [http://www.rtiactivists.org/ RTI ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221045637/http://www.rtiactivists.org/ |date=2011-02-21 }} * ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಮೂಹಗಳು ** [https://groups.yahoo.com/group/rti_india/ RTI INDIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130911175736/http://groups.yahoo.com/group/rti_india/ |date=2013-09-11 }} ಯಾಹೂ RTI e-ಗುಂಪು ** [http://www.rtiindia.org/ ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಸಮುದಾಯ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016060420/http://www.rtiindia.org/ |date=2007-10-16 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Freedom of information}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಶಾಸನ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2005ರ ವರ್ಷ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾನೂನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 2005ರ ಅವಧಿ]] cnvfod434ly0pwbe62i5lkqcaxww2nj 0 27338 1435765 1429526 2026-11-05T06:09:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435765 wikitext text/x-wiki {{About|the line of tablet computer designed and marketed by Apple Inc|other uses|iPad (disambiguation)}} {{Use mdy dates|date=August 2010}} {{Infobox information appliance | name = iPad | image = [[ಚಿತ್ರ:iPad wordmark.svg|100px]]<br />[[ಚಿತ್ರ:IPAD.jpeg|300px]] | caption = iPad showing its logo | developer = [[Apple Inc.]] | manufacturer = [[Foxconn]] ([[contract manufacturer|on contract]])<ref name="Spiegel-iPad-Foxconn">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/business/0,1518,697296,00.html |title=iPad Factory in the Firing Line: Worker Suicides Have Electronics Maker Uneasy in China|author=Wieland Wagner|publisher=Spiegel.de |date=May 28, 2010 |accessdate=May 31, 2010}}</ref> | type = [[Tablet computer|Tablet]] [[portable media player|media player]]/[[personal computer|PC]] | releasedate = '''Wi-Fi model (U.S.):<br />''' {{Start date|2010|04|03}}<ref>{{cite web |url=http://gizmodo.com/5486444/official-ipad-launching-here-april-3-pre+orders-march-12 |title=Official: iPad Launching Here April 3, Pre-Orders March 12 |author=Matt Buchanan |date=March 5, 2010 |work=[[Gizmodo]] |accessdate=March 4, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023140959/http://gizmodo.com/5486444/official-ipad-launching-here-april-3-pre+orders-march-12 |url-status=dead }}</ref><ref name="Apple PR 2" /><br />'''Wi-Fi + 3G Model (U.S.):<br />''' {{Start date|2010|04|30}}<ref name="Apple PR 3" /><br />'''Both models (nine more countries):''' {{Start date|2010|05|28}}<ref name="FT-launch" /> | connectivity = [[Wi-Fi]] ([[IEEE 802.11|802.11]] [[IEEE 802.11a-1999|a]]/[[IEEE 802.11b-1999|b]]/[[IEEE 802.11g-2003|g]]/[[IEEE 802.11n-2009|n]]) <br /> [[Bluetooth#Bluetooth v2.1 + EDR|Bluetooth 2.1 + EDR]]<br />'''Wi-Fi + 3G model also includes:''' {{nowrap begin}}[[Universal Mobile Telecommunications System|UMTS]]{{\w}}[[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]]{{wrap}}[[UMTS frequency bands|(Tri band–850, 1900, 2100 MHz)]]<br />[[GSM]]{{\w}}[[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|EDGE]]{{wrap}}[[GSM frequency bands|(Quad band–850, 900, 1800, 1900 MHz)]]{{nowrap end}} | lifespan = | unitssold = 7.5 million ({{As of|2010|09|30|lc=on}})<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/07/20results.html|title=Apple Reports Third Quarter Results|publisher=[[Apple Inc]]|date=July 20, 2010|accessdate=October 23, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/10/18results.html|title=Apple Reports Fourth Quarter Results|publisher=[[Apple Inc]]|date=October 18, 2010|accessdate=October 23, 2010}}</ref> | media = | os = [[iOS (Apple)|iOS]] 4.2.1 <ref name="ios4.2.1">{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/ios4/|title=iPad - iOS 4 |date=November 22, 2010|accessdate=November 22, 2010|publisher=[[Apple Inc.]]}}</ref> Released {{release date|2010|11|22}} | input = [[Multi-touch]] [[touch screen]], [[#Audio|headset controls]], [[Proximity sensor|proximity]] and [[low-key lighting|ambient light]] sensors, 3-axis [[accelerometer]], [[magnetometer]] | camera = None | power = Internal rechargeable non-removable {{convert|25|W.h|abbr=on}} [[lithium-ion polymer battery|lithium-polymer battery]]<ref name="AppleIPadSpecs" /> | cpu = 1&nbsp;GHz [[Apple A4]]<ref name="AppleIPadSpecs" /><ref name="A4" /> | graphics = [[PowerVR]] [[Intel Consumer Electronics|SGX]] 535 GPU<ref name="ifixit-teardown-p3" /> | storage = [[Flash memory]]<br />16&nbsp;GB, 32&nbsp;GB, or 64&nbsp;GB models only<ref name="AppleIPadSpecs" /> | memory = 256&nbsp;MB DRAM built into Apple A4 package (top package of [[Package on package|PoP]] contains two 128&nbsp;MB [[die (integrated circuit)|dies]])<ref>{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPad-Teardown/2183/2 |title=teardown of production iPad |publisher=Ifixit.com |accessdate=April 17, 2010|author=Miroslav Djuric |date=April 3, 2010|page=2}}</ref> | display = 1024 × 768&nbsp;[[pixel|px]] ([[aspect ratio (image)|aspect ratio]] 4:3), {{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} diagonal, appr. 45 in² ({{convert|45.1632|sqin|cm2|sigfig=2 | disp=output only}}), 132&nbsp;[[Pixel density|PPI]], [[XGA]], [[Light-emitting diode|LED]]-backlit [[In-plane switching|IPS LCD]]<ref name="AppleIPadSpecs" /> | audio = [[Bluetooth]], speaker, microphone, headset jack | service = [[iTunes Store]], [[App Store]], [[MobileMe]], [[iBookstore]], [[Safari (web browser)|Safari]] | dimensions = {{convert|9.56|in|mm|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|7.47|in|mm|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|.5|in|mm|abbr=on}}&nbsp;''(d)'' | weight = '''Wi-Fi model:''' {{convert|1.5|lb|g|abbr=on}}<br />'''Wi-Fi + 3G model:''' {{convert|1.6|lb|g|abbr=on}}<ref name="AppleIPadSpecs"/> | related = [[iPhone]], [[iPod touch]] ([[List of iOS devices|Comparison]]) | website = [http://www.apple.com/ipad/ www.apple.com/ipad] }} '''ಐಪ್ಯಾಡ್''' ಎಂಬ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಆ‍ಪ್ಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಇದು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಸಂಗೀತ, ಆಟಗಳು, ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದ ಸಂಗತಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಶ್ರವ್ಯ-ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರವು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ತೂಕದಷ್ಟೇ ಇದೆ.{{convert|1.5|lb|g|abbr=none|sp=us}} ಆ‍ಪ್ಪಲ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, 80 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Apple 3 million" /> 2010ರ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಕೊನೆಗೆ ಆ‍ಪ್ಪಲ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಶೇ95ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಅನಾಲಿಸ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2010ರ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 4.19 ಮಿಲಿಯನ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>Neowin.net - iPad takes over tablet market with 95 percent shares http://www.neowin.net/news/iPad-takes-over-tablet-market-with-95-percent-share</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೂಡ ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು [[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]] ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆಯೆ ತನ್ನದೆ ಆದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಇದರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ಗಳಂತೆ, ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೂಡ ಮಲ್ಟಿಟಚ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ — ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಸಾಧನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್, ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಲು, ಲೋಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಿಡೀಯಾ ಮತ್ತು ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಳವಡಿಸಲು [[ವೈ-ಫೈ]] ಡಾಟಾ ಸಂಪರ್ಕ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮಾದರಿಗಳು 3ಜಿ ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಪಿಎ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್ ಮೂಲಕ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಗೆ ಸಿಂಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ತಟಸ್ಥವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಉಪಕರಣ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು. == ಇತಿಹಾಸ == 1993ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಪ್ಪಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ ನ್ಯೂಟನ್ ಮೆಸೇಜ್‌ಪ್ಯಾಡ್ 100,<ref>{{cite web|url=http://daringfireball.net/2010/01/the_original_tablet|title= The Original Tablet|date=January 14, 2010|accessdate=March 20, 2010|work=[[Daring Fireball]]|author=[[John Gruber]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2009/09/28/apple-rehires-newton-and-nike-marketing-whiz/ |title=Apple Rehires a Developer of Its Newton Tablet|date=September 28, 2009|accessdate=March 20, 2010|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|author=Brad Stone |authorlink=Brad Stone (journalist) }}</ref> ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಮುಂದೆ ಎಕಾರ್ನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ6]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕೋರ್ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು. ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಪವರ್‌ಬುಕ್ ಡ್ಯೂಒ-ಆಧಾರಿತ ಪೆನ್‌ಲೈಟ್ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಮೂಲಮಾದರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು, ಅದರೆ ಮೆಸೇಜ್‌ಪ್ಯಾಡ್ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದೆಂದು ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="PenLite Development">{{cite web |url=http://www.theapplemuseum.com/index.php?id=45 |title=The Apple Museum: Prototypes |work=The Apple Museum |accessdate=February 23, 2010}}</ref> ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಆಧಾರಿತ ಪಿಡಿಎಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು 1998ರಲ್ಲಿ ಮೆಸೇಜ್‌ಪ್ಯಾಡ್ 2100 ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವಂತಹ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ [[ಐಪಾಡ್]] ಪರಿಚಯಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಆ‍ಪ್ಪಲ್ ಪುನಃ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ [[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]] ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿತು. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ಕ್ಯಾಮರಾ ಮತ್ತು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿಟಚ್ ಬೆರಳು ಸಂವೇದಕ-ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್—ಐಒಎಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 2009ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. "ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್"ಗೆ ''ಐಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್'' ಮತ್ತು ''ಐಸ್ಲೇಟ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="engagetrumor">{{cite web| url = http://www.engadget.com/2010/01/26/the-apple-tablet-a-complete-history-supposedly/| title = The Apple Tablet: a complete history, supposedly| author = Laura June| work = [[Engadget]]| date = January 26, 2010| accessdate = January 27, 2010}}</ref> ಜನವರಿ 27, 2010ರಂದು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಯಾನ್‌ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಯೆರ್ಬಾ ಬ್ಯುಯೆನಾ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್]] ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="Apple PR-Jan">{{cite press release| url = http://www.apple.com/pr/library/2010/01/27ipad.html| title = Apple Launches iPad| publisher = [[Apple Inc.|Apple]]| date = January 27, 2010| accessdate = January 27, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nj.com/business/index.ssf/2010/01/apple_ipad_tablet_is_unveiled.html|title=Apple iPad tablet is unveiled at live press conference|work=[[The Star-Ledger]]|date=January 27, 2010|accessdate=January 27, 2010}}</ref> ನಂತರ ಐಫೋನ್‌ಗಿಂತ ''ಮೊದಲಿಗೆ'' ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾಬ್ಸ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="keynoteMacworld">ಕೋಹೆನ್,ಪೀಟರ್. ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ [http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php ಎಕ್ಸ್‌ಫೊ ಕೀನೋಟ್ ಲೈವ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php |date=ಜನವರಿ 27, 2007 }}, ''ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್'', (2007-01-09){{accessdate|2007-02-01}}</ref><ref name="keynoteEngadget">ಬ್ಲಾಕ್,ರೆಯಾನ್. [http://www.engadget.com/2007/01/09/live-from-macworld-2007-steve-jobs-keynote/ ಲೈವ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ 2007: ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಕೀನೋಟ್], ''ಎನ್‌ಗೆಜೆಟ್'', (2007-01-09){{accessdate|2007-02-01}}</ref><ref name="levgrossman">ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್,ಲೆವ್. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html ದ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಅಫ್ ಯುವರ್ ಈಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824184225/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html |date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2013 }}, ''ಟೈಮ್'', (2007-01-12){{accessdate|2007-02-01}}</ref> ಇದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಐಫೋನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://www.foxnews.com/scitech/2010/06/02/jobs-says-ipad-idea-came-iphone/ | work=Fox News | title=Jobs Says iPad Idea Came Before iPhone | date=June 2, 2010 | access-date=ಜನವರಿ 22, 2011 | archive-date=ಮೇ 28, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120528122230/http://www.foxnews.com/scitech/2010/06/02/jobs-says-ipad-idea-came-iphone/ | url-status=dead}}</ref> == ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ == === ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಪುಟ್ === ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ {{convert|9.7|in|cm|abbr=on}} [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ]] (1024 × 768 ಪಿಕ್ಸಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದು) ಜೊತೆಗೆ ಬೆರಳಚ್ಚು-ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಗೀಚುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಗಾಜನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನಂತೆ, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಕೂಡ ಕೇವಲ ಬೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು; ಕೈಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿ, ಬಳಸದೆ ಇರುವಾಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಚಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|last=Pogue |first=David |url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/13/ultimate-iphone-faqs-list-part-2/ |title=Ultimate iPhone FAQs List, Part 2 - Pogue's Posts Blog&nbsp;– NYTimes.com |publisher=Pogue.blogs.nytimes.com |date= January 13, 2007|accessdate=May 31, 2010}}</ref> ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೆ ವಿಶೇಷ ಕೈಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರಕ ಸ್ಟೈಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/146421/2010/02/ipad_accessories.html |title=Expo Notes: iPad cases, touch gloves hot items on expo floor &#124; Tablets &#124; MacUser |publisher=Macworld |date= |accessdate=May 31, 2010}}</ref><ref>{{cite web |last=Broida |first=Rick |url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10443415-233.html |title=Want to take notes on an iPad? Here's your stylus &#124; iPhone Atlas&nbsp;– CNET Reviews |publisher=Reviews.cnet.com |date=January 28, 2010 |accessdate=May 31, 2010 |archive-date=ಮೇ 27, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527022425/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10443415-233.html |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಯು ಎರಡು ಸಂವೇದಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ:ಪದೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕವು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 3-ಅಕ್ಷೀಯ ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್ ‌ ಫೋನ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ (ಪ್ರತಿಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಭೂಚಿತ್ರಣ)ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ನಡುವೆ ಬದಲಿಸಿ ಸುಲಭದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆ ಕೇವಲ ಮೂರೇ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ (ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌-ಎಡ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌-ಬಲ) ಇರದೆ, ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗೆ ( ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಮೂರು ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮತೊಂದು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ)ಪರದೆ ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.laptopreviews.org.uk/apple-laptops/sleeves-apple-ipad-apple-ipad-specifications |title=What’s Up The Sleeves of the Apple iPad&nbsp;– Apple iPad Specifications &#124; Laptop Reviews UK |publisher=Laptopreviews.org.uk |date= |accessdate=May 31, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007122935/http://www.laptopreviews.org.uk/apple-laptops/sleeves-apple-ipad-apple-ipad-specifications/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರರ್ಥ ಉಪಕರಣವು ಯಾವುದೇ ಅಂತರ್ಗತ " ಸಹಜವಾದವಾದ" ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಹೋಮ್ ಬಟನ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಇದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಒತ್ತುಗುಂಡಿಗಳಿವೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಖ್ಯ ಪರಿವಿಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಕೆಳಗೆ ಹೋಮ್ ಒತ್ತುಗುಂಡಿ, ಮತ್ತು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಒತ್ತುಗುಂಡಿಗಳು: ''ವೇಕ್‌/ಸ್ಲೀಪ್‌'', ''ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ ಹೆಚ್ಚು/ಕಡಿಮೆ'', ಜೊತೆಗೆ ಮೂರನೆಯ ಒತ್ತುಗುಂಡಿಯಾದ ಐಒಎಸ್ 4.2 ನಿಶ್ಯಬ್ಧ ಗುಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AppleIPadSpecs" /> ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಗುಂಡಿಯು ಪರದೆ ತಿರುಗದಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಬಳಕೆದಾರ ಮಲಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಸಂಕಲ್ಪಿತ ತಿರುಗುವಿಕೆ ತಡೆಯಲು).<ref>{{cite web|url=http://www.macrumors.com/2010/03/12/ipads-mute-switch-replaced-with-screen-rotation-lock/|title=iPad's 'Mute' Switch Replaced With Screen Rotation Lock. |date=March 12, 2010 |accessdate=March 12, 2010 |publisher=[[MacRumors]]}}</ref> ಆದರೆ, ಐಒಎಸ್ 4.2 ಪರಿಷ್ಕೃತದಲ್ಲಿ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಐಒಎಸ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಸ್ವಿಚರ್ ಮೂಲಕ ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಂತರಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಐಒಎಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಐಪ್ಯಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೇಕ್‌ನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಿಎಡಿಡಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ನಡುವೆ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ''ಆರ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಿಕಾ'' ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2010/08/how-star-trek-artists-imagined-the-ipad-23-years-ago.ars/2|title=How ''Star Trek'' artists imagined the iPad… 23 years ago|accessdate=August 23, 2010|date=August 9, 2010 |author=Chris Foresman |work=[[Ars Technica]]}}</ref> === ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Steve Jobs with the Apple iPad no logo.jpg|thumb|ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್]] ಐಪ್ಯಾಡ್ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌‍‍ನಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಕೈಹುಕ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ನಿಂದ ಟ್ರೈಲೆಟರೇಶನ್ ವೈ-ಫೈ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 3ಜಿ ಮಾದರಿಯು A-GPSಹೊಂದಿದ್ದು GPS ನೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ಸೆಲ್‌‌ಫೋನ್ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ 3ಜಿ ರೇಡಿಯೋ ಸಂವೇದನ ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಇತ್ತು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.t3.com/reviews/computers/pcs/apple-ipad-wifi-3g-review|title=Apple iPad WiFi + 3G review|author=Hannah Bouckley|date=June 1, 2010|accessdate=June 13, 2010|publisher=[[T3 Online]]}}</ref> ತಂತಿ ಮೂಲಕ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಒಡೆತನದ ಡಾಕ್ ಜೋಡಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌ನ ಈಥರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AppleIPadSpecs" /> === ಶ್ರವಣಸಾಮರ್ಥ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:64 GB iPad underside 2.JPG|thumb|left|ಐಪ್ಯಾಡ್ 3ಜಿಯ ಹಿಂಭಾಗ]] ಐಪ್ಯಾಡ್ ಎರಡು ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ಇದು ಯುನಿಟ್ಟಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಬಲಬದಿಯೊಳಗೆ ಮೂರು ಆಡಿಯೋ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ ಮಚ್ಚಿದ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಏಕಧ್ವನಿಕವನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="ifixit-teardown-p3">{{cite web|title=Apple A4 Teardown|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPad-Teardown/2183/3#s11201|author=Miroslav Djuric |date=April 3, 2010|accessdate=April 17, 2010|work=iFixit}}</ref> ಯುನಿಟ್ಟಿನ ಬಲ ಬದಿಗೆ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಗುಂಡಿ ಇದೆ. ಉಪಕರಣದ ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 3.5-ಎಂಎಂ ಟಿಆರ್‌ಎಸ್ ಜೋಡಕ ಆಡಿಯೋ ಔಟ್ ಜಾಕ್ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಇದ್ದರೂ/ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗೆ ಸ್ಟೀರೀಯೊ ಸೌಂಡ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ಲೂಟೂತ್ 2.1 + EDR ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು ನಿಸ್ತಂತು ಹೆಡ್‌ಫೋನನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಲಿಮಣೆ ಜೊತೆಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/design/|title=iPad&nbsp;– Design|publisher=[[Apple Inc]]|accessdate=June 13, 2010}}</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಎಸ್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಮೂಲಕ ಕಡತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/apple/ipads-lack-of-flashusbbluetooth-is-all-about-lock-in-updated/5922|title=iPad's lack of Flash/USB/Bluetooth is all about lock-in (updated)|date=February 1, 2010|accessdate=June 19, 2010|work=[[ZDNet]]|publisher=[[CNet]]|archive-date=ಜೂನ್ 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100609034324/http://www.zdnet.com/blog/apple/ipads-lack-of-flashusbbluetooth-is-all-about-lock-in-updated/5922|url-status=dead}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಾಹ್ಯ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಅಥವಾ ಟಿವಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು 1024 x 768 ವಿಜಿಎ ವಿಡಿಯೋ ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/ht4108|title=iPad: About iPad Dock Connector to VGA Adapter compatibility|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=June 11, 2010}}</ref> {{-}} === ಪವರ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ === thumb|ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಡಾಕ್ ಹೊಂದಿರುವ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವೇಶ್ಯ ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ(LiPo)ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶೇ60%ರಷ್ಟು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತೈವಾನ್‌ನ ಸಿಂಪ್ಲೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಡೈನಾಪ್ಯಾಕ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="forbes.com">{{cite web|url=http://www.forbes.com/global/2010/0607/best-under-billion-10-raymond-sung-simplo-technology-batteries-requried.html?boxes=Homepagetmagazines|publisher=[[Forbes]]|title=Best Under a Billion: Batteries Required?|date=June 7, 2010|accessdate=June 11, 2010}}</ref> ಯುಎಸ್‌ಬಿ{{convert|10|W|adj=on}} ಪವರ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್ ಒಳಗೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್(2 ಎಂಪರ್ಸ್) ಪೂರಣವಾಗುವಂತೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದು 500 ಮಿಲಿ ಎಂಪಿಯರ್ಸ್(ಅರ್ಧ ಎಂಪಿಯರ್ಸ್)ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಮೀತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ತಿರುಗಿದ್ದರೆ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೊಸದಾದ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದು ಪರಿಕರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT4060|publisher=Apple|title=iPad: Charging the battery|accessdate=December 25, 2010}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸುಮಾರು 10 ತಾಸು ವಿಡಿಯೋ ನೋಡುವಷ್ಟು, 140 ತಾಸು ಆಡಿಯೋ ಕೇಳುವಷ್ಟು, ಅಥವಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪೂರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಹೇಳಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಂತೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಲಿಪೊ ಬ್ಯಾಟರಿ ಕೂಡಾ ತುಂಬಾ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. [[ಐಪಾಡ್]] ಮತ್ತು ಮೂಲ [[ಐಫೋನ್‌]]ಗೆ ಇರುವಂತಹದೆ ಬ್ಯಾಟರಿ-ಬದಲಾವಣೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಹೊಂದಿರದ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬದಲಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]99 ( $6.95 ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವೆಚ್ಚ) ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಿದ ಐಪ್ಯಾಡ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://gizmodo.com/5492711/apple-will-replace-dead-battery-ipads-for-99|title=Apple will replace the dead battery of an iPad for $99|author=Kyle VanHemert|date=March 13, 2010|accessdate=March 15, 2010|work=[[Gizmodo]]|publisher=[[Gizmodo]]|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008110927/http://gizmodo.com/5492711/apple-will-replace-dead-battery-ipads-for-99|url-status=dead}}</ref><ref name="Apple_iPad_Battery">{{cite web | url = http://www.apple.com/support/ipad/service/battery/ | title = iPad Battery Replacement Service: Frequently Asked Questions | publisher = [[Apple Inc.|Apple]] | accessdate=March 14, 2010}}</ref> === ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ === ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಮೂರು ಆಂತರಿಕ ಸಂಗ್ರಹ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು: ಎ 16, 32, ಅಥವಾ 64&nbsp;ಜಿಬಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡ್ರೈವ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಸಲು ಯಾವುದೆ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಎಸ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ರೀಡರ್‌ನೊಂದೊಗೆ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಂಪರ್ಕ ಕಿಟ್ ಕೂಡ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪೋಟೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.ilounge.com/index.php/reviews/entry/apple-ipad-camera-connection-kit/|title=Apple iPad Camera Connection Kit|author=Jeremy Horwitz|publisher=[[iLounge]]|date=April 26, 2010|accessdate=June 19, 2010|archive-date=ಜೂನ್ 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606105305/http://www.ilounge.com/index.php/reviews/entry/apple-ipad-camera-connection-kit/|url-status=dead}}</ref> [[ವೈ-ಫೈ]] + 3ಜಿ ಮಾದರಿಯು ಮೈಕ್ರೋ-ಸಿಮ್ ಸ್ಲಾಟ್ (ಮಿನಿ-ಸಿಮ್ಅಲ್ಲ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ಐಫೋನ್‌]]ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ, 3ಜಿ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸದ ಮತ್ತು ಅನುರೂಪವದ ಯಾವುದೇ [[ಜಿಎಸ್ಎಮ್|ಜಿಎಸ್‌ಎಂ]] ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2010/04/ipad-3g-wifi-day-is-today-heres-our-data-plan-primer.ars|title=iPad WiFi + 3G day is today; here's our data plan primer|work=[[Arstechnica]]|publisher=[[Condé Nast Publications|Condé Nast]]|author=Chris Foresman|date=April 27, 2010|accessdate=June 11, 2010}}</ref> ಜಾಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಮಾರದೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ 3ಜಿಯನ್ನು ಸಾಪ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಭದ್ರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://lemon.soju.co.uk/2010/05/11/sad-news-for-ipad-in-japan/|title=Sad news for iPad in Japan|access-date=ಜನವರಿ 22, 2011|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2011|archive-url=https://archive.is/20110819233214/http://lemon.soju.co.uk/2010/05/11/sad-news-for-ipad-in-japan/|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟಿ-ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇಡಿಜಿಇ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ವೇಗ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಟಿ-ಮೊಬೈಲ್‌ನ 3ಜಿ ಜಾಲವು ಭಿನ್ನವಾದ ಕಂಪನಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Apple's iPad wireless service to be unlocked, partnered with AT&T|url=http://voices.washingtonpost.com/posttech/2010/01/from_washington_the_most_inter.html|first=Cecilia|last=Kang|date=January 27, 2010|accessdate=April 26, 2010|work=[[Washington Post]]|archive-date=ಜನವರಿ 12, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112123625/http://voices.washingtonpost.com/posttech/2010/01/from_washington_the_most_inter.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Unlocked or Not, Your iPad Won't Be Able to Use T-Mobile's 3G Network|url=http://gizmodo.com/5458423/unlocked-or-not-your-ipad-wont-be-able-to-use-t+mobiles-3g-network|first=Rosa|last=Golijan|date=January 27, 2010|accessdate=April 26, 2010|work=[[Gizmodo]]|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420200135/http://gizmodo.com/5458423/unlocked-or-not-your-ipad-wont-be-able-to-use-t+mobiles-3g-network|url-status=dead}}</ref> === ಪರಿಕರಗಳ ಆಯ್ಕೆ === thumb|ಐಪ್ಯಾಡ್ ತನ್ನ ಕೇಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಹಲವಾರು ವಿಧವಾದ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ:<ref name="AppleIPadSpecs" /> * ''ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಡಾಕ್'' ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್, 30-ಪಿನ್ ಕನೆಕ್ಟರ್, ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಜಾಕ್ * ''ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೇಸ್'' ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. * ''ಐಪ್ಯಾಡ್ ಡಾಕ್'' 30-ಪಿನ್ ಕನೆಕ್ಟರ್, ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಜಾಕ್ * ಹೊರಗಿನ ಮಾಜಿಟರ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್‌ಗಾಗಿ ''ಐಪ್ಯಾಡ್ ಡಾಕ್ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಟು ವಿಜಿಎ ಅಡಾಪ್ಟರ್'' * ಪೋಟೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಟೈಪ್ ಎ ಕನೆಕ್ಟರ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ರೀಡರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ''ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಂಪರ್ಕ ಕಿಟ್''. * 2 ಎ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ(10 W) ''ಐಪ್ಯಾಡ್ 10W ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪವರ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್'' === ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು === {| class="wikitable sortable " style="text-align: center;" |- ! ಮಾದರಿ style="width:40%;"| ವೈ-ಫೈ ! style="width:40%;"| ವೈ-ಫೈ + 3ಜಿ |- ! ಘೋಷಣಾ ದಿನಾಂಕ | colspan="2" | ಜನವರಿ 27, 2010<ref name="ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ PR-Jan" /> |- ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ | ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010<ref name="ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ PR 2" /> | ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2010<ref name="ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ PR 3" /> |- ! [[ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಸಾಧನ|ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ]] | colspan="2" | {{convert|9.7|in|cm}} [[ಮಲ್ಟಿಟಚ್]] ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಯ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ 1024 × 768 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್]] ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಲೈಟ್-ಎಮಿಟಿಂಗ್ ಡಯೋಡ್|LED]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮತ್ತು ಗೀರು ತಡೆ ಲೇಪನ<ref name="AppleIPadSpecs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iPad/specs/ |title=iPad&nbsp;– ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳು|publisher=[[ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇಂಕ್.|ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್]]|date=ಜನವರಿ 27, 2010|accessdate=ಜನವರಿ 27, 2010}}</ref> |- ! [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್|ಪ್ರೊಸೆಸರ್]] | colspan="2" | 1&nbsp;GHz [[ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ A4]] [[system-on-a-chip|ಚಿಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿಸ್ಟಮ್]]<ref name="A4">{{cite news | url = http://news.cnet.com/8301-13924_3-10442684-64.html | title = ಐಪ್ಯಾಡ್ ಒಳಗೆ: ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಹೊಸ 'A4' ಚಿಪ್ | author = ಬ್ರೂಕ್ ಕ್ರೋದರ್ಸ್ | work = [[ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ನೆ‍ಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್|ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ]] | date = ಜನವರಿ 27, 2010 | accessdate = ಜನವರಿ 27, 2010 | archive-date = ನವೆಂಬರ್ 10, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131110163258/http://news.cnet.com/8301-13924_3-10442684-64.html | url-status = dead }}</ref> <!-- Memory? --> |- ! [[ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಸಾಧನ|ಸಂಗ್ರಹಣೆ]] | colspan="2" |16, 32, ಅಥವಾ 64&nbsp;[[Gigabyte|GB]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! rowspan=2 | [[Wireless]] | colspan="2" | [[ವೈ-ಫೈ]] ([[IEEE 802.11n-2009|802.11a/b/g/n]]), [[ಟಿಆರ್‌ಎಸ್ ಜೋಡಕ 2.1|ಟಿಆರ್‌ಎಸ್ ಜೋಡಕ 2.1+EDR]]<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- | No [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ವೈಡ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ | 3ಜಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ [[HSDPA]], 2ಜಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ [[ಇಡಿಜಿಇ]]}}<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! ಜಿಯೋಲೊಕೇಶನ್ | ವೈಫೈ<ref name="AppleIPadSpecs" />/ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಸ್ಥಳ ದತ್ತಾಂಶಮೂಲಗಳು<ref name="Techcrunch">{{cite web|url=https://techcrunch.com/2010/07/29/apple-location/|title=In April, Apple Ditched Google And Skyhook In Favor Of Its Own Location Databases |work=[[TechCrunch]]|date=July 29, 2010 |accessdate=October 14, 2010}}</ref> | ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ ಜಿಪಿಎಸ್, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ದತ್ತಾಂಶಮೂಲಗಳು,<ref name="Techcrunch" /> ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! ಪಾರಿಸಾರಿಕ ಗ್ರಾಹಕಗಳು | colspan="2" | ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್, ಆವರಿಸಿದ ಬೆಳಕಿನ ಗ್ರಾಹಕ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಮೀಟರ್ (ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪಾಸ್‌ಗೆ)<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] | colspan="2" | ಐಒಎಸ್ 4.2.1 <ref name="ios4.2.1" /> |- ! ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ವಿದ್ತ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನದ ವಸ್ತು) | colspan="2" | ಅಂತರ್‌ನಿರ್ಮಿತ ಲಿಥಿಯಮ್-ಅಯಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ; {{nobr|(10 hours video,<ref name="AppleIPadSpecs" /> 140 hours audio,<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/150427/2010/04/ipad_as_ipod.html|title=The iPad as iPod|publisher=[[MacWorld.com]]|author=Christopher Breen|date=April 6, 2010|accessdate=June 26, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110821131151/http://www.macworld.com/article/150427/2010/04/ipad_as_ipod.html|url-status=dead}}</ref> 1 month standby<ref>{{cite web|url=http://crave.cnet.co.uk/laptops/0,39029450,49304822,00.htm|title=Apple iPad launch: The first specs|date=January 27, 2010|publisher=[[CNet]]|accessdate=June 26, 2010|author=Rich Trenholm|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100130221925/http://crave.cnet.co.uk/laptops/0,39029450,49304822,00.htm|url-status=dead}}</ref>)}} |- ! Weight | {{convert|1.5|lb|g|abbr=on}}<ref name="AppleIPadSpecs" /> | {{convert| 1.6|lb|g|abbr=on}}<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! ಆಯಾಮಗಳು | colspan="2" | 9.56 x 7.47 x.5 in ({{convert|9.56|in|mm| disp= output number only}} × {{convert|7.47|in|mm| disp= output number only}} × {{convert|.5|in|mm| disp= output number only}} mm)<ref name="AppleIPadSpecs" /> |- ! ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಲಿಗಳು | colspan="2" | ಹೋಮ್, ಸ್ಲೀಪ್, ವಾಲ್ಯೂಮ್ ರಾಕರ್, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೊಟೇಶನ್ ಲಾಕ್, (ಐಒಎಸ್ 4.2 ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಟ್‌ ಸ್ವಿಚ್)<ref name="AppleIPadSpecs" /> |} === ಉತ್ಪಾದನೆ === ಐಪ್ಯಾಡ್ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದ ಷೆನ್‌ಝೆನ್‌‌ನಲ್ಲಿರು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಐಪಾಡ್, ಐಫೋನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿನಿ ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Nick Saint, provided by |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2010/03/31/businessinsider-where-in-the-world-is-my-ipad-2010-3.DTL |title=Where In The World Is My iPad? (AAPL) |publisher=Sfgate.com |date=March 31, 2010 |accessdate=April 17, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404073728/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2010%2F03%2F31%2Fbusinessinsider-where-in-the-world-is-my-ipad-2010-3.DTL |url-status=dead }}</ref> ಐಸಪ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವಂತೆ 16 ಜಿಬಿ ವೈ-ಫೈ ಆವೃತ್ತಿಯ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]259.60 ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ,ಪರವಾನಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಂಟ್ ವೆಚ್ಚ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=JR Raphael|date=April 7, 2010|url=http://www.pcworld.com/article/193746/apple_ipad_costs_260_to_build_isuppli_finds.html|title=Apple iPad Costs $260 to build, iSuppli Finds|publisher=PC World|accessdate=June 11, 2010}}</ref> ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವರನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಅದರೆ ಉದ್ಯಮದ ಒಳಗಿರುವವರಿಂದ ಟೀಯರ್‌ಡೌನ್ ಪಡೆದ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸೂಚಸುಯಂತೆ ಇದರ ಹಲವಾರು ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರು: * ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಎ4 ಈಸ್‌ಒಸಿ: ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್.<ref name="AppleIPadSpecs" /><ref>{{cite web|url=http://www.chipworks.com/A4_is_Samsung_45nm.aspx|title=Chipworks Confirms Apple A4 iPad chip is fabbed by Samsung in their 45-nm process|publisher=Chipworks.com|accessdate=May 27, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100921083904/http://chipworks.com/A4_is_Samsung_45nm.aspx|url-status=dead}}</ref> * ಎನ್‌ಎ‌ಎನ್‌ಡಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ರ್ಯಾಮ್ ಚಿಪ್ಸ್: ತೋಷಿಬಾ; ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ 64 ಜಿಬಿ ಮಾದರಿ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ.<ref name="EE Times">{{cite web |url=http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=224201247&cid=RSSfeed_eetimes_designRSS |title=Inside the iPad: Samsung, Broadcom snag multiple wins |publisher=EE Times |date= |accessdate=April 17, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6300SY20100401|author=Gabriel Madway|title=Special Report: iPad striptease: It's what's inside that counts|publisher=Reuters|date=April 1, 2010}}</ref> * ಟಚ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಚಿಪ್ಸ್: ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಮ್.<ref name="EE Times" /> * ಐಪಿಎಸ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ: ಎಲ್‌ಜಿ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ * ಟಚ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ಸ್: ವಿಂಟೆಕ್. (ಟಿಪಿಕೆ ಟಚ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದ ನಂತರ ಇದರ ಆರ್ಡರ್‌ನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ಕೊನೆಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮೊದಲವರೆಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.appleinsider.com/articles/10/03/26/delays_cause_apple_to_switch_ipad_touch_panel_orders_to_wintek.html |author=Sam Oliver |title=Delays cause Apple to switch iPad touch-panel orders to Wintek |publisher=Apple Insider |date=March 26, 2010 |accessdate=April 17, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418080504/http://www.appleinsider.com/articles/10/03/26/delays_cause_apple_to_switch_ipad_touch_panel_orders_to_wintek.html |url-status=dead }}</ref>) * ಕೇಸ್: ಕ್ಯಾಚರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್.<ref>{{cite web|url=http://www.industryweek.com/articles/under_the_radar_apples_asian_suppliers_work_furiously_21483.aspx?ShowAll=1|title=Under the Radar; Apple's Asian Suppliers Work Furiously|publisher=Industry Week|date=April 2, 2010|accessdate=April 26, 2010|archive-date=ಮೇ 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110512043459/http://www.industryweek.com/articles/under_the_radar_apples_asian_suppliers_work_furiously_21483.aspx?ShowAll=1|url-status=dead}}</ref> * ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಡ್ರೈವರ್ಸ್: ನೊವಾಟೆಕ್ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್.<ref>{{cite web|url=http://electronicdesign.com/article/embedded/inside_the_ipad.aspx|title=Inside the Apple iPad|publisher=Electronic Design|date=April 5, 2010|accessdate=April 26, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124055032/http://electronicdesign.com/article/embedded/inside_the_ipad.aspx|url-status=dead}}</ref> * ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು: ಶೇ60%ರಷ್ಟು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತೈವಾನ್‌ನ ಸಿಂಪ್ಲೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು 40%ರಷ್ಟು ಡೈನಾಪ್ಯಾಕ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="forbes.com" /><ref>{{cite news |last=Harmsen |first=Peter |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hpQruUVIlYbsS8gynytmIIUk0vpg |title=Under the radar, Apple's Asian suppliers work furiously |publisher=Google |agency=[[Agence France-Presse]] |date=April 2, 2010 |accessdate=April 17, 2010 |archive-date=ಮೇ 12, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512043522/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hpQruUVIlYbsS8gynytmIIUk0vpg |url-status=dead }}</ref> * ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್: ಎಸ್‌ಟಿಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್.<ref>{{cite web|url=http://www.eweek.com/c/a/Mobile-and-Wireless/Apple-iPhone-4-to-Trigger-Gyroscope-Onslaught-iSuppli-329651/|title=Apple iPhone 4 to Trigger Gyroscope Onslaught: iSuppli|author=Michelle Maisto|date=June 10, 2010|accessdate=June 13, 2010|publisher=[[eWeek]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‍ == ಐಫೋನ್‌ನಂತೆಯೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ (ಐಫೋನ್ ಎಸ್‌ಡಿಕೆ, ಅಥವಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿ 3.2)ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="SDK">{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/sdk/ |title=iPad SDK |publisher=[[Apple Inc.|Apple]] |date=January 27, 2010 |accessdate=January 27, 2010}}</ref>, ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕೇವಲ ತನ್ನದೆ ಆದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚಾಲನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದಾಖಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="gizmodo-ipad-crit" /> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಐಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ನ ಮೂರನೇಯಷ್ಟರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಐಫೋನ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಆಥವಾ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಪರದೆಯನ್ನು ತುಂಬುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತದೆ.<ref name="TheRegister">{{cite web| url = http://www.theregister.co.uk/2010/01/27/ipad/| title = Steve Jobs uncloaks the 'iPad': World continues to revolve around sun| author = Rik Myslewski| work = [[The Register]]| date = January 27, 2010|accessdate=January 27, 2010}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಆ‍ಯ್‌ಪ್ಸ್ ರಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನುಕೂಲತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web| url = http://www.techcrunch.com/2010/01/28/ipad-extras/ | title = The Subplots of the iPad Blockbuster|author = MG Siegler|work = [[Tech Crunch]]| date = January 28, 2010 |accessdate=February 1, 2010}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಐಫೋನ್ ಎಸ್‌ಡಿಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="latest sets">{{cite web|url=http://www.latestsets.com/2010/02/apple-ipad-features.html|title=Apple iPad Features|last=Raghavendra|first=Nayak|date=February 2010|publisher=Latest Sets|accessdate=May 27, 2010|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323224127/http://www.latestsets.com/2010/02/apple-ipad-features.html|url-status=dead}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕೀಕೄತ ಐಪ್ಯಾಡ್-ಮಾತ್ರ v3.2 ಎಂಬ ಐಫೋನ್ ಒಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮುಖಾಂತರ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2010ರಿಂದ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಐಒಎಸ್ 4.2ನೊಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/software-update/|title=iOS 4.2 available for iPad in November}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಐಒಎಸ್ 4.2.1 ನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/s/macworld/20101122/tc_macworld/applereleasesios421|title=Apple releases iOS 4.2.1|last=Snell|first=Jason|work=[[Yahoo news]]|date=2010-11-22|accessdate=2010-11-23|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127120537/http://news.yahoo.com/s/macworld/20101122/tc_macworld/applereleasesios421|url-status=dead}}</ref> === ಅಳವಡಿಕೆಗಳು === ಐಪ್ಯಾಡ್ ಹಲವಾರು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದಿತು: ಸಫಾರಿ, ಮೇಲ್, ಪೋಟೋಸ್, ವಿಡಿಯೋ, ಯುಟ್ಯೂಬ್, ಐಪಾಡ್, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌, ಐಬುಕ್, ಮ್ಯಾಪ್ಸ್, ನೋಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್ ಸರ್ಚ್.<ref name="AppleIPadFeatures">{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/features/ |title=iPad Features|publisher=[[Apple Inc.]]|date=January 27, 2010|accessdate=January 28, 2010}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‍ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೆ ಹಲವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್ ಪಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Apple PR-Jan" /> ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ತನ್ನ ಐವರ್ಕ್ ಸ್ಯೂಟ್‌ ಅನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೂ ತಂದಿದ್ದು ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಪೇಜಸ್, ನಂಬರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕೀನೋಟ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತದೆ.<ref name="Ars-iWork">{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/reviews/2010/04/iwork-for-ipad-clever-subtitle-goes-here.ars/4|title=The keyboardless Office: a review of iWork for iPad|author=Jeff Smykil|work=[[ArsTechnica]]|publisher=Condé Nast|date=April 20, 2010|accessdate=May 1, 2010}}</ref> ಆದರೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ತಂತಿ ಹೊಂದಿದ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಸ್ ಫೋನ್ ಕಾಲ್ಸ್ ವೈ-ಫೈ ಅಥವಾ ವಿಒಐಪಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ 3ಜಿ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref> {{cite news | url = http://latimesblogs.latimes.com/technology/2010/01/apple-confirms-3g-voip-apps-on-ipad-iphone-ipod-touch-skype-is-waiting.html | title = Apple confirms 3G VoIP apps on iPad, iPhone, iPod touch; Skype is waiting | work = [[Los Angeles Times]] | author = David Sarno | date = January 29, 2010 | accessdate = February 7, 2010 }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಸುಮಾರು 25,000 ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://events.apple.com.edgesuite.net/1009qpeijrfn/event|title=Apple Event 1st September 2010|date=September 1, 2010|accessdate=September 1, 2010|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 30, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110330131801/http://events.apple.com.edgesuite.net/1009qpeijrfn/event//|url-status=dead}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಐಒಎಸ್ ಬಳಸುವವರೆಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಕೋಡ್ ಚಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{citation|title=XCode ON iPad|last=Dejo|url=http://stackoverflow.com/questions/2150178/run-iphone-sdk-on-ipad}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮೂರನೇಯ ಪ್ರಚಾರಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]] ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಆರೋಪಿಸಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇಂಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ರೈಟರ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Reuters">{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BR1Y820101228|title=IPhone and iPad users sue Apple over privacy issues | Reuters|date=28 December 2010|work=[[Reuters]]|publisher=Thomson Reuters|accessdate=28 December 2010}}</ref> === ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ === {{Details|iOS (Apple)#Digital rights management{{!}}iOS|the digital rights management}} ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಡಿಆರ್‌ಎಮ್ ಖರೀದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿವಿ ಶೋ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ಭಂದವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಮುಂದುವರೆದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವ ಯಾರೇ ಆದರೂ ನಾನ್-ಡಿಸ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಟೀಕಾಕಾರರು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಈ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ತಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಕಾರ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆಯೇ, ಮಿಡಿಯಾ ಅಥವಾ ಡಾಟಾವನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2010/feb/01/apple-ipad-choke-innovation |title=Apple iPad will choke innovation, say open internet advocates [sic, apparently meaning '... open-Internet advocates'] |work=[[The Guardian]] |date=February 1, 2010 |author=Bobbie Johnson |accessdate=February 7, 2010 | location=London}}</ref><ref>{{cite web|url=http://apple.slashdot.org/story/10/01/31/1657233/Apples-Trend-Away-From-Tinkering|title=Apple's Trend Away From Tinkering|date=January 31, 2010|accessdate=February 12, 2010|work=[[Slashdot]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eff.org/deeplinks/2010/03/iphone-developer-program-license-agreement-all |title=All Your Apps Are Belong to Apple: The iPhone Developer Program License Agreement |publisher=[[Electronic Frontier Foundation]] |date=March 9, 2010 |accessdate=April 17, 2010}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪೌಂಡೇಶನ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಂಟೀಯರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬ್ರಿವ್‌ಸ್ಟರ್ ಕಾಹ್ಲೆ ಅವರು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕಿನ ವಿರುದ್ದ ಇರುವ ನಿರ್ಭಂದವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಿಗಾಒಎಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿರುವ ಪೌಲ್ ಸ್ವೀಟಿಂಗ್‌ ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೋ'' ದಲ್ಲಿ "ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಂತರಜಾಲ ವಿರೋದಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ನೀವು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆಯೇ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [...] ಇದು (ಮುಖ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳು) ಹಳೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಮರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ನಿಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ ನಿಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವಿಟಿಂಗ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಭಂದಗಳು ಈ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ "ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇದು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿರ್ಭಂದಿತ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ." ಅಂಕಣ ಬರಹಗಾರ ಲೌರಾ ಸಿಡೆಲ್ "ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಪಕರಣ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ, ವೈರಸ್‌ಗಳ, ನಕಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಳವಳ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾದ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು ಸಹಜವಾದುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=125561844 |title=Apple's iPad: The End Of The Internet As We Know It? |date=April 5, 2010 |work=NPR |first=Laura |last=Sydell|authorlink=Laura Sydell |accessdate=April 23, 2010 |postscript=<!--None-->}}</ref> {{-}} === ನಿರ್ಬಂಧ ಮುರಿಯುವುದು (Jailbreaking) === {{Details|iOS jailbreaking|iPad Jailbreaking}} ಉಳಿದ iOS ಸಾಧನಗಳಂತೆಯೇ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ನಿರ್ಭಂದವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯದ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/ipad-jailbreak-ready-for-download/|title=iPad Jailbreak Ready for Download|work=Wired|publisher=Condé Nast|date=May 3, 2010|accessdate=May 8, 2010|author=Charlie Sorrel|archive-url=https://web.archive.org/web/20100507001344/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/ipad-jailbreak-ready-for-download|archive-date=ಮೇ 7, 2010|url-status=dead}}</ref><ref name="Gizmodo-iPad-jailbreak" /> ಒಮ್ಮೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲರ್‌ ಆದ ಸೈಡಿಯಾ(Cydia) ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಕಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Gizmodo-iPad-jailbreak" /> ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧ ಮೀರಿದರೆ ನಮ್ಮ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ವಾರಂಟಿಯನ್ನು ಅವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Gizmodo-iPad-jailbreak">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5533921/how-to-jailbreak-any-iphone-ipod-touch-or-ipad|title=How To: Jailbreak Any iPhone, iPod Touch or iPad|date=May 8, 2010|accessdate=May 8, 2010|author=John Herrman|work=[[Gizmodo]]|archive-date=ಮೇ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100510023424/http://gizmodo.com/5533921/how-to-jailbreak-any-iphone-ipod-touch-or-ipad|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/201968/never_mind_legality_iphone_jailbreaking_voids_your_warranty.html|title=Never Mind Legality, iPhone Jailbreaking Voids Your Warranty|author=Daniel Ionescu|work=[[PC World (magazine)|PCWorld]]}}</ref> == ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸುದ್ದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ವಿಷಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:IPad eBook reader.jpg|thumb|ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತಿರುವುದು]] {{Further|[[iBookstore]]}} ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಐಬುಕ್ಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಐಬುಕ್ಸ್‌ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಇಪಬ್-ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="engadget">{{cite web |accessdate=January 27, 2010 |url=http://www.engadget.com/2010/01/27/the-apple-ipad/ |title=The Apple iPad: starting at $499|work=[[Engadget]] |date=January 27, 2010 |author=Patel, Nilay }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010ರ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ, ಐಬುಕ್‌ಸ್ಟೋರ್ ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="Apple PR 2" /><ref name="Apple PR-Jan" /><ref name="AppleIPadFeatures" /> ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್‌, ಸಿಮನ್ & ಸ್ಚಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌ಗಳಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದರು.<ref name="Engadget-live">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2010/01/27/live-from-the-apple-tablet-latest-creation-event/|title=Live from the Apple 'latest creation' event|work=[[Engadget]]|author=Joshua Topolsky|date=January 27, 2010|accessdate=February 3, 2010}}</ref> ಆದರೂ ಅಮೆಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್&amp; ನೋಬಲ್ ನೂಕ್ ನೇರವಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು,<ref name="electronista">{{cite web |url=http://www.electronista.com/articles/09/12/09/apple.device.at.1m.a.month.70.30.revenue.split/ |title=Apple tablet due March, to get Kindle-killer book deal? |work=Electronista |date=December 9, 2009 |accessdate=January 24, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6J5V8dSUa?url=http://www.electronista.com/articles/09/12/09/apple.device.at.1m.a.month.70.30.revenue.split/ |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆಜಾನ್.ಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್&amp; ನೋಬಲ್ ಕಿಂಡಲ್e & ನೂಕ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>http://www.ಅಮೆಜಾನ್.com/gp/feature.html/ref=sa_menu_karl3?ie=UTF8&amp;docId=1000493771{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.barnesandnoble.com/u/nook-for-iPad/379002216/</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ, ಕೊಂಡೆ ನಾಸ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ''ಜಿಒ'', ''ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್'' ಮತ್ತು ''ವೈಯರ್ಡ್'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಚಂದಾವನ್ನು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಮಾರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು..<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/03/01/business/media/01conde.html|title=Condé Nast Is Preparing iPad Versions of Some of Its Top Magazines|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=February 28, 2010|accessdate=March 2, 2010|author=Stephanie Clifford}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=https://techcrunch.com/2010/04/01/new-york-times-ipad/ The New York Times Introduces An iPad App|work=[[TechCrunch]]|date=April 1, 2010|accessdate=April 1, 2010|author=Andy Brett}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಿಂದ, ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು ಆದರೆ 2011ರಲ್ಲಿ ಚಂದಾ-ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2370854,00.asp |title=New York Times iPad App Gets Overhaul, More Content |date=October 15, 2010 |first=Chloe |last=Albanesius |work=PC Magazine}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್, ಬಿಬಿಸಿ, ಮತ್ತು ರೈಟರ್ಸ್ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಂತಗಳನ್ನ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://platform.idiomag.com/2010/06/the-10-best-ipad-applications-for-news/|title=The 10 Best iPad Applications for News|work=[[idio]]|date=June 14, 2010|accessdate=July 26, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823045133/http://platform.idiomag.com/2010/06/the-10-best-ipad-applications-for-news/|url-status=dead}}</ref> === ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ === {{Further|[[App Store#Censorship|Apple App Store censorship]]}} ಐಫೋನ್ ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌‍‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಈ ಕ್ರಮವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಚ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾರರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="Schofield">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2010/may/10/ipad-apple|title=Wikipedia's porn purge, and cleaning up for the iPad|author=Jack Schofield|date=May 10, 2010|publisher=The Guardian | location=London}}</ref> ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಅಶ್ಲಿಲ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯು ಪೊರ್ನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಡಿಯೋ ಫಾರ್ಮಾಟ್‌ ಅನ್ನು ಫ್ಲಾಶ್‌ನಿಂದ H.264 ಮತ್ತು HTML5ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿವೆ. ಅದೂ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ.<ref>{{cite web| url=http://www.crunchgear.com/2010/04/24/ipad-porn-private/| title=NSFW Guide to Watching Porn on your iPad| date=April 24, 2010| accessdate=June 28, 2010| work=[[GrunchGear]]| archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110319023255/http://www.crunchgear.com/2010/04/24/ipad-porn-private/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://newteevee.com/2010/05/18/youporn-goes-html5-gets-on-the-ipad/| title=YouPorn Goes HTML5, Gets on the iPad| date=May 18, 2010| accessdate=June 28, 2010| work=[[NewTeeVee]]| archive-date=ಜೂನ್ 28, 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100628231841/http://newteevee.com/2010/05/18/youporn-goes-html5-gets-on-the-ipad/| url-status=dead}}</ref> ವ್ಯಾಲಿವಾಗ್‌ ರ್ಯಾನ್ ಟೇಟ್‌ನ ಜೊತೆಗಿನ ಈ ಮೇಲ್ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://gawker.com/5539717/steve-jobs-offers-world-freedom-from-porn|title=Steve Jobs Offers World 'Freedom From Porn'|date=May 15, 2010|accessdate=June 20, 2010|work=[[Gawker]]}}</ref> [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್|ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]] ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಐಪ್ಯಾಡ್ ’ಅಶ್ಲೀಲ ಮುಕ್ತ’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಕಲಾವಿದ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ ಪಿ. ಒಸ್ಟೆರ್‌ಹಾಫ್‌ನಿಂದ<ref>{{cite web|url=http://eu.techcrunch.com/2010/05/29/apple-ipad-offers-freedom-from-porn-but-not-in-berlin/|title=Apple iPad offers "freedom from porn"&nbsp;– but not in Berlin|date=May 29, 2010|accessdate=June 20, 2010|work=[[TechCrunch]]}}</ref> ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡ್‌ಬಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿಯ WWDC10ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/btl/porn-again-dudes-who-like-it-alter-san-francisco-ipad-ads/35676|title=Porn again: "Dudes" who like it alter San Francisco iPad ads|date=June 9, 2010|accessdate=October 20, 2010|work=[[ZDNet]]|publisher=[[CNet]]}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == ಮಾರ್ಚ್ 12, 2010ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಮೊದಲೆ ತಮ್ಮ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಾಗಿನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Apple PR 2">{{cite press release| url = http://www.apple.com/pr/library/2010/03/05ipad.html | title = iPad Available in US on April 3 | publisher = [[Apple Inc.|Apple]]| date = March 5, 2010| accessdate = March 5, 2010}}</ref> ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಉಪಕರಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲೆ ಕೋರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉಪಕರಣದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಇದ್ದು, ಪರದೆ ತಿರುಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒತ್ತುಗುಂಡಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2010/03/bed-readers-rejoice-ipad-gains-last-minute-rotation-lock.ars|title=Bed readers rejoice: iPad gains last-minute rotation lock|publisher=[[Condé Nast Publications|Condé Nast]]|work=[[Arstechnica]]|author=[[Jacqui Cheng]]}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010ರಿಂದ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ [[ವೈ-ಫೈ]] ಆವೃತ್ತಿಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="Apple PR 2" /><ref>{{cite web|url=http://electrobuzz.com/reviews/apple/ipad-pre-order-update-march-12/|title=ipad-pre-order-update-march-12|date=March 5, 2010|accessdate=March 5, 2010|work=Electrobuzz|author=Daniel Lewis}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು ವೈ-ಫೈ&nbsp;+&nbsp;3ಜಿ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Apple PR 2" /><ref name="Apple PR 3">{{cite press release|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/04/20ipad.html |title=iPad Wi-Fi + 3G Models Available in US on April 30 |publisher=[[Apple Inc.|Apple]] |date=April 20, 2010 |accessdate=April 20, 2010}}</ref><ref name="Apple PR 3" /> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ 3ಜಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎಟಿ&amp;ಟಿಯು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಿಪೇಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್-ಫ್ರೀ ಮಾಹಿತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು: ಒಂದು ಮಿತಿ ಹೊಂದಿರದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 250 ಎಂಬಿ.<ref>{{cite news|url=http://db.tidbits.com/article/10971|title=Can You Get By with 250 MB of Data Per Month?|author=[[Glenn Fleishman]]|work=[[TidBits]]|date=February 2, 2010|accessdate=February 23, 2010}}</ref><ref>{{cite news | author = Roger Cheng | title = AT&T Gets A Vote Of Confidence From Apple With iPad Win | url = http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100127-717127.html | agency = [[Dow Jones Newswires]] | work = [[The Wall Street Journal]] | date = January 27, 2010 | accessdate = January 27, 2010 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100406154904/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100127-717127.html | url-status = dead }}</ref> ಜೂನ್ 7ರಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರಿಕೆ ಮಿತಿಹೊಂದಿರದ ಯೋಜನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ 2 ಜಿಬಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದಾಗು ಎಟಿ&amp;ಟಿ ಜೂನ್ 2, 2010ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಈಗಾಗಲೇ ಮಿತಿಹೊಂದಿರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರು ಅದನ್ನೆ ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite press release|title=AT&T Announces New Lower-Priced Wireless Data Plans to Make Mobile Internet More Affordable to More People|publisher=AT&T|date=June 2, 2010|url=http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30854|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101227064509/http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30854|archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2010|access-date=ಜನವರಿ 22, 2011|url-status=dead}}</ref> ಈ ಯೊಜನೆಯು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೆ ಕ್ರಿಯಾ ಮುಖವಾವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ರದ್ದಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/ipad/3g/ iPad with Wi-Fi + 3G|publisher=[[Apple Inc.]]|title=iPad with WiFi + 3G, the best way to stay connected|accessdate=June 10, 2010}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಮೇ 28ರಂದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="FT-launch">{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/2/62bc6472-69bf-11df-8432-00144feab49a.html?ftcamp=rss|title=Apple in control of iPad’s Europe launch|date=May 27, 2010|accessdate=May 30, 2010|author=Joseph Menn and Tim Bradshaw|work=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/05/07ipad.html|title=iPad Available in Nine More Countries on May 28|work=Apple Press Release|publisher=[[Apple Inc]]|date=May 7, 2010|accessdate=May 9, 2010}}</ref> ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇ 10ರಿಂದ ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಬುಕ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Apple PR 3" /> ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಜುಲೈ 23, 2010ರಿಂದ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ]], ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್]], ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಕ್ಸೆಮ್ಬರ್ಗ್, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅಮ್ತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಾಪೂರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/TechandScience/Story/STIStory_556883.html|title=Frustration in NZ over iPad|publisher=[[Straits Times]]|date=July 23, 2010|accessdate=July 27, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 26, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726113434/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/TechandScience/Story/STIStory_556883.html|url-status=dead}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ವೈ-ಫೈ ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದೆಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಮದನ್ನು ನಿಶೇಧಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.el-nacional.com/www/site/p_contenido.php?q=nodo/134548/Tecnolog%C3%ADa/Israel%20retira%20prohibici%C3%B3n%20para%20importaci%C3%B3n%20del%20iPad |title=Israel retira prohibición para importación del iPad &#124; Tecnología |publisher=El Nacional.com |date=March 23, 2010 |accessdate=May 31, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153502/http://www.el-nacional.com/www/site/p_contenido.php?q=nodo%2F134548%2FTecnolog%C3%ADa%2FIsrael%20retira%20prohibici%C3%B3n%20para%20importaci%C3%B3n%20del%20iPad |url-status=dead }}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2010ರಿಂದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/photo/2010-09/18/content_11321052.htm|title=Massive crowds turn out for iPad launch|publisher=[[Xinhua]]|work=[[China Daily]]|date=18 September 2010|accessdate=18 September 2010}}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ನವೆಂಬರ್ 30, 2010ರಿಂದ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2010/11/30/nation/7516465&amp;sec=nation ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ಸ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆನ್ ಸೇಲ್ ಇನ್ ಮಲೆಷಿಯಾ ಫ್ರಾಮ್ ಟುಡೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319182105/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2010%2F11%2F30%2Fnation%2F7516465&sec=nation |date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2012 }} ಇನ್ ದ ಸ್ಟಾರ್ ದಿನಾಂಕ:20 ನವೆಂಬರ್ 2010</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಲಭ್ಯವಾದ ಮೊದಲ ದಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ 300,000 ಮಾರಾಟವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/personal_tech/article7088268.ece|title=iPad launch marred by technical glitches|work=[[The Times]]|publisher=[[News Corporation]]|date=April 6, 2010|accessdate=June 26, 2010|location=London|first=Mike|last=Harvey|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927172414/https://www.thetimes.co.uk/|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 3, 2010ರಿಂದ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು,<ref name="Jim Goldman">{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/36911690|title=Apple Sells 1 Million iPads|date=May 3, 2010|accessdate=May 4, 2010|work=[[CNBC]]|author=Jim Goldman}}</ref> ಇದರ ಅರ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇಷ್ಟೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ytech_gadg/20100503/tc_ytech_gadg/ytech_gadg_tc1901|title=iPad sales cross million mark twice as fast as original iPhone|publisher=[[Yahoo!]]|date=May 3, 2010|accessdate=June 13, 2010|archive-date=ಮೇ 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100509182054/http://news.yahoo.com/s/ytech_gadg/20100503/tc_ytech_gadg/ytech_gadg_tc1901|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 31, 2010ರಿಂದ, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು<ref>{{cite web |last=Caldwell |first=Serenity |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/197629/apple_announces_two_millionth_ipad_sale.html |title=Apple Announces Two Millionth IPad Sale&nbsp;– PCWorld Business Center |publisher=Pcworld.com |date=May 27, 2010 |accessdate=May 31, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603120114/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/197629/apple_announces_two_millionth_ipad_sale.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜೂನ್ 22, 2010ರಿಂದ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref name="Apple 3 million">{{cite web|title=Apple Sells Three Million iPads in 80 Days|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/06/22ipad.html|date=June 22, 2010|accessdate=June 22, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/06/24/technology/24apple.html?hpw|title=Is Apple a Victim of Sour Grapes?|author=Miguel Helft|publisher=New York Times|date=June 23, 2010|accessdate=June 26, 2010}}</ref> ಜುಲೈ 1 ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2010ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 4.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಐಪ್ಯಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2010ರ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಕಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="Q4-2010 results">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2010/10/18results.html|title=Apple Reports Fourth Quarter Results|date=October 18, 2010|accessdate=October 18, 2010|publisher=[[Apple Inc.]]}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವ, ಯು ಇನ್-ಚಾನ್ "ಅನುಮೋದನೆಯಾಗದ" ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು; ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಾಗದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://blogs.wsj.com/digits/2010/04/26/south-korean-officials-ipad-causes-a-stir/ |title=South Korean Official’s iPad Causes a Stir |publisher=Wall Street Journal |date=April 26, 2010 |accessdate=July 20, 2010}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್ ಸಾಗಿಸುವ ಕೆಟಿ ಮೂಲಕ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಐಪ್ಯಾಡ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಈಗ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಮೆಜಾನ್, ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್, ಬೆಸ್ಟ್ ಬೈ, ವೆರಿಜಾನ್, ಮತ್ತು ಎಟಿ&amp;ಟಿಯಂತಹ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿಯೂ ಖರೀದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಐಪ್ಯಾಡ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ವಾಲ್ಟ್ ಮಾಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಇದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮೂರ್ಖತನದ ಕುರಿತಾದುದು", ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಇವರ ಮೊದಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತುಂಬಾ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಪಕರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಲೆಯು ತುಂಬಾ "ಜಾಸ್ತಿಯಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತಾಸು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://mossblog.allthingsd.com/20100127/apple-ipad-impressions/ | title = First Impressions of the New Apple iPad | author = Walter S. Mossberg | authorlink = Walter Mossberg | work = All Things Digital | date = January 27, 2010 | accessdate = January 27, 2010 }}</ref> ಇತರರಾದ ''ಪಿಸಿ ಅಡ್ವೈಸರ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಐಪ್ಯಾಡ್ ಇದು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌]] ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?newsid=3211316 |title=Apple iPad versus netbook: features compared: We compare design, functionality and storage |author=Eric Lai |work=PC Advisor |date=January 28, 2010 |accessdate=January 28, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/digital-life/computers/ipad-vs-the-kindle-tablets-and-netbooks-20100202-n9jf.html|title=iPad vs the Kindle, tablets and netbooks |author=Simon Tsang |work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=February 2, 2010|accessdate=February 2, 2010}}</ref> ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವು $499 ಬೆಲೆನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುನ್ನ ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ವಿಮರ್ಶನಕಾರರು ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="FastCompany-price">{{cite web|title=The iPad's Biggest Innovation: Its $500 Price|url= http://www.fastcompany.com/article/apples-tablet-introduced?page=0%2C0|first=Kit|last=Eaton|date=January 27, 2010|accessdate=March 7, 2010|work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]}}</ref><ref name="WSJ Price">{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704094304575029621430370074.html|title=Apple's iPad Revolution: Price |last=Peers|first=Martin|date=January 28, 2010|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=February 20, 2010}}</ref><ref name="AT price">{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2010/01/tablet-makers-rethinking-things-in-wake-of-ipads-low-price.ars|title=Tablet makers rethinking things in wake of iPad's $499 price|last=Stokes|first=John|date=January 29, 2010|work=[[Ars Technica]]|publisher=Condé Nast|accessdate=February 20, 2010}}</ref> ಬಾರ್ನ್ಸ್&amp; ನೋಬಲ್ ನೂಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್ ಮುಂತಾದವು 70 ಶೇಕಡಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆದಾರರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇವರು ಇದೇ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಇ-ಬುಕ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಯೈರ್ ರೈನರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="electronista" /> ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಒಂದು ವಾರ ಇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೆಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್ ಸ್ಟೋರ್ ಪ್ರಕಟಣೆದಾರರ ಆದಾಯದ ಭಾಗವನ್ನು ಶೇಕಡಾ 70ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2010/01/some-authors-still-split-on-amazons-70-royalty-offer.ars|title=Amazon hikes Kindle royalties to 70%, with a catch|author=Jacqui Cheng|publisher=[[Condé Nast Publications|Condé Nast]]|work=[[Ars Technica]]|date=January 20, 2010|accessdate= January 28, 2010}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಿಫನ್ ಫ್ರೈ, ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಜನರು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಅನ್ನು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜನರು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೊದ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಫ್ರೈ, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾನ, ಅದರಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ್‌ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news| url = https://www.theguardian.com/technology/2010/jan/29/stephen-fry-apple-ipad| title = Stephen Fry: Why the Apple iPad is Here to Stay|author = Stephen Fry|work = [[The Guardian]]| date = January 29, 2010 |accessdate = January 31, 2010 | location=London}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೂ ಕೂಡಾ ಈ ಸಾಧನವು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮತ್ತು [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‍ನ]] ನಡುವಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಧನವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|title=Initial iPad Demand Greater Than Initial iPhone Demand|url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20100223/initial-ipad-demand-greater-than-initial-iphone-demand/ |first=John|last=Paczkowski |authorlink=John Paczkowski |date=February 23, 2010|accessdate=March 7, 2010|work=All Things Digital}}</ref><ref name="TechCrunch Review" /> === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕುರಿತಾಗಿನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು. ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌'' ನ ವಾಲ್ಟ್ ಮಾಸ್‌ಬರ್ಗ್ "ಅಂದವಾದ" ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕೊಲೆಗಾರ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="atd-review">{{cite web |accessdate=March 31, 2010 |url=http://ptech.allthingsd.com/20100331/apple-ipad-review/ |title=Apple iPad Review: Laptop Killer? Pretty Close |publisher=The Wall Street Journal |work=All Things Digital |date=March 31, 2010 |author=Mossberg, Walter S.|authorlink= Walter Mossberg }}</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ಡೇವಿಡ್ ಪೋಜ್ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮನೋಭಾವದ ಜನರಿಗೆ,ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮನೋಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರದ ಜನರಿಗಾಗಿ ಎರಡು ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಹೆಚ್ಚು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರದ ಖರೀದಿಗಾರರಿಗಾಗಿನ ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಓದಿಗರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಳಕೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಕರಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="nyt-review">{{cite news |accessdate=March 31, 2010| url=https://www.nytimes.com/2010/04/01/technology/personaltech/01pogue.html?pagewanted=all&partner=rss&emc=rss |title=Reviews: Love It or Not? Looking at iPad From 2 Angles |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=March 31, 2010 |author=Pogue, David | authorlink=David Pogue }}</ref> ''ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ ''' ಟಿಮ್‌ ಗಿಡಿಯೋನ್, "ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಗೆಲ್ಲುವವನಿದ್ದಾನೆ" ಅದು "ಈಗ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |accessdate=April 1, 2010 |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2362042,00.asp |title=Apple iPad (Wi-Fi) |work=[[PC Magazine]] |date=March 31, 2010 |author=Gideon, Tim |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402092309/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2362042,00.asp |url-status=dead }}</ref>''' '' '''ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌ನ '''''ಮೈಕೆಲ್ ಆ‍ಯ್‌ರಿಂಗ್ಟನ್''' '' ''"ಐಪ್ಯಾಡ್ ತನ್ನ ಆಶಾಪೂರ್ವಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.'' ''' '''''ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. '' ''' '''''ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="TechCrunch Review">{{cite web |accessdate=April 2, 2010 |url=https://techcrunch.com/2010/04/02/the-unauthorized-techcrunch-ipad-review/ |title=The Unauthorized TechCrunch iPad Review |work=[[TechCrunch]] |date=April 2, 2010 |author= Michael Arrington }}</ref>'' ''' ''ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್'', ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮುದ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/193520/ipad_struggles_at_printing_and_sharing_files.html|title=iPad Struggles at Printing and Sharing Files|author=Nick Mediati|date=April 5, 2010|accessdate=May 1, 2010|work=PC World|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423184410/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/193520/ipad_struggles_at_printing_and_sharing_files.html|url-status=dead}}</ref> ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ''ಆರ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಿಕಾ'' ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ ಫೈಲ್‌ ಶೇರ್‌ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Ars-review4">{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/reviews/2010/04/ipad-review.ars/4|title=Ars Technica reviews the iPad|date=April 7, 2010|accessdate=May 4, 2010|work=[[Arstechnica]]|publisher=Condé Nast|author=[[Jacqui Cheng]]|page=4}}</ref> === ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಮೇ 28, 2010ರಂದು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಮತ್ತು ಜಪಾನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಈ ಉಪಕರಣದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇಯ ದಿನದ ಖರೀದಿಗಾಗಿಯೇ ಜನರು ಸರತಿಯ ಸಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಬರೆದವು.<ref name="BBC-iPad-launch">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/10182143.stm|title=iPad fans mob Apple stores for international launch|date=May 28, 2010|accessdate=May 31, 2010|work=[[BBC News online]]|publisher=BBC}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.france24.com/en/20100528-ipad-mania-thousands-queue-global-roll-out-0|title=iPad-mania as thousands queue for global roll-out|work=[[France24]]|date=May 28, 2010|accessdate=May 31, 2010}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮ ಕೂಡ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಟೋರ್‌ಸ್ಟೋರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮೀಡಿಯಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಹೊಗಳಿತು.<ref name="indie-praise1">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/the-ipad-what-is-it-good-for-1982635.html|title=The iPad: what is it good for?|author=David Phelan|date=May 26, 2010|accessdate=May 31, 2010|work=[[The Independent]] | location=London}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2010/may/31/best-ipad-media-apps|title=The best iPad media apps|author=Kate Bevan|work=[[The Guardian]]|publisher=[[Guardian Media Group]]|date=May 31, 2010|accessdate=June 10, 2010 | location=London}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ರಾಯಿಡ್ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ದಿ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ತುಂಬಾ ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗದದಂತೆ ಓದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು. ಆದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು.<ref name="indie-praise1" /> === ಉಪೇಕ್ಷಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ಮತ್ತು ಗಿಜ್ಮೊಡೊ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು, ವಿಡಿಯೋ ಚಾ‍ಟ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ "ಅಗಲವಾದ ಪರದೆ, ಅಗಲವಾದ ಪರದೆ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ರೇಡಿಯೋ, ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಚಾಲನೆ), ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್, ಎಚ್‌ಡಿಎಂಐ ಔಟ್‌ಪುಟ್, ಐಪಾಡ್ ಡಾಕ್ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಫೆಕ್ಸಿಬಲ್ ವೈಯರ್ಡ್-ಡಾಟಾ ಪೋರ್ಟ್.<ref name="gizmodo-ipad-crit">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5458382/8-things-that-suck-about-the-ipad|title=8 Things That Suck About the iPad|author=Adam Ferruci|work=[[Gizmodo]]|date=January 27, 2010|accessdate=February 3, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100203235635/http://gizmodo.com/5458382/8-things-that-suck-about-the-ipad|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-10443246.html |title=10 things Netbooks still do better than an iPad |author=Scott Stein |date=January 27, 2010 |accessdate=January 31, 2010 |work=[[CNET Networks|CNET]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2010ರಂದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ನ ಐಒಎಸ್ 4 ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಬಹುಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಐಒಎಸ್ 4.2 ಜೊತೆಗೆ ಬಹುಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ 22, 2010ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Yahoo-iPhoneOS">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ytech_gadg/ytech_gadg_tc1530|title=Apple: Multitasking coming to the iPhone this summer, iPad in the fall|publisher=[[Yahoo]]|date=April 8, 2010|accessdate=May 8, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100418035431/http://news.yahoo.com/s/ytech_gadg/ytech_gadg_tc1530|url-status=dead}}</ref><ref name="Ars-iOS4.2">{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2010/11/apple-releases-ios-42-with-free-find-my-phone-for-some.ars|title=Apple releases iOS 4.2 with free Find My Phone for some|publisher=Condé Nast|work=Arstechnica|date=November 22, 2010|accessdate=December 12, 2010}}</ref> ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ''ಸೀಟಲ್ ಪೋಸ್ಟ್- ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸರ್'' ಮತ್ತು ಗಿಜ್ಮೊಡೊ ಬರೆದವು.<ref name="gizmodo-ipad-crit" /><ref>{{cite news|url=http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/192642.asp|title=iPad's downside is Microsoft's upside: third-party apps|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|author=Nick Eaton|accessdate=February 1, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 31, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131235122/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/192642.asp|url-status=dead}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ನ ಜೂನ್‌ನಂತಹ ಉಪಕರಣವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಯ್ಯುಬಹುದಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ ನಿಸ್ತಂತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13526_3-10444796-27.html|title=How to make the iPad a better music device|author=Matt Rosoff|work=[[CNET Networks|CNET]]|date=January 30, 2010|accessdate=March 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207094415/http://news.cnet.com/8301-13526_3-10444796-27.html|url-status=dead}}</ref> ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮತ್ತು ವೈಯರ್ಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ತನ್ನ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದ ಕೆಲವು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.ಎಡೋಬ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯು ಟ್ಯೂಬ್]] ಮತ್ತು ವಿಮಿಯೋ ಇದು ವಿಡಿಯೋ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ H.264 ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ’ಬಹುಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು <nowiki><nowiki>ಐ ಪ್ಯಾಡ್‌</nowiki></nowiki>ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಲಾರದು. ಹಲವು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿರುವುದು ಐ ಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ರೇಡಿಯೋ: " <nowiki></nowiki>ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ 16:9 ರೇಶಿಯೋ<nowiki></nowiki> ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾಗಿದೆ." ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೂ: "ಐಪ್ಯಾಡ್ ಸುಲಭವಾಗು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ದೇಶದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಿಂಟರ್, ಸ್ಕ್ಯಾನರ್, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಪೋರ್ಟ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.<ref>{{cite news |url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/01/ten-things-missing-from-the-ipad/ |title=10 things missing from the iPad |author=Charlie Sorrel |date=January 28, 2010 |accessdate=February 3, 2010 |work=[[Wired News]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929192608/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/01/ten-things-missing-from-the-ipad/ |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2010 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2010/TECH/01/28/wired.missing.from.ipad/ |title=Ten things missing from the iPad |author=Charlie Sorrel |date=January 28, 2010 |accessdate=February 19, 2010 |work=[[CNN]] |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100220004821/http://edition.cnn.com/2010/TECH/01/28/wired.missing.from.ipad/ |url-status=dead }}</ref> ಐ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಅನ್ನು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದೆ. ''ಫೊರೆಸ್ಟರ್ ರಿಸರ್ಚ್'' ‌ ವಾದ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ತಒಂದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/technology/byteoftheapple/blog/|title=Forrester: Tablets Will Outsell Netbooks By 2012|publisher=[[BusinessWeek]]|date=June 17, 2010|accessdate=June 20, 2010|author=Arik Hesseldahl}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ''ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್'' ‌‍, ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾರ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಇದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಲ್ಲ ಕಾರಣ ಈ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗದುಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/187962/apples_ipad_mistakes.html|title=Apple's iPad Mistakes|publisher=[[PC World (magazine)|PC World]]|author=Jason Cross|date=January 27, 2010|accessdate=June 26, 2010}}</ref> === ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರು === ಈಗಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕೂಡ ಐಫೋನ್, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಫಿಜಿಸ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್,ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಕಾರ್ಯಹೊಂದಿರುವ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ, ಗುಮಾಸ್ತರಿಗೆ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಸ್ಟಾಕ್ ಇನ್‌ವೆಂಟರಿ, ಮತ್ತು ಕ್ಲೋಸ್ ಸೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರಗಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಫಿಜಿಸ್ತುಕಂಪನಿ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇ‌ಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]]ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ಮಾಗ್‌-ಟೆಕ್ ಈಗಾಗಲೇ ಟ್ರೇ‌ಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಹೊಂದಿರುವ ಫರ್ಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಎಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಫಿಜಿಸ್ತು ಟ್ರೇ‌ಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅರ್ಜಿಯು "ಕೈಬಿಟ್ಟ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಒಡೆತನ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದಾರರೂ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಫಿಜಿಸ್ತು ಅಟಾರ್ನಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು.<ref name="Fujitsu_IPAD">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/01/29/technology/companies/29name.html|title=IPad? That's So 2002, Fujitsu Says|last=Tabuchi|first=Hiroko|date=January 28, 2010|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=January 29, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 31, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131141130/http://www.nytimes.com/2010/01/29/technology/companies/29name.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Apple and Fujitsu">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2010/01/28/apple-and-fujitsu-inevitably-caught-up-in-ipad-trademark-dispute/ |work=[[Engadget]]| title=Apple and Fujitsu inevitably caught up in iPad trademark dispute |author =Nilay Patel |date=January 28, 2010 |accessdate=February 4, 2010}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 17, 2010ರಂದು ಫಿಜಿಸ್ತು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಯು.ಎಸ್. ಟ್ರೇ‌ಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&sno=76497338 |title=Trademark Assignment Abstract of Title |publisher=[[United States Patent and Trademark Office]] |accessdate=March 27, 2010 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 11, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111083105/http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&sno=76497338 |url-status=dead }}</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮರುದಿನವೆ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು "ಐಪ್ಯಾಡ್" ಹೆಸರನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಿದರು, ಇದು "ಪ್ಯಾಡ್" ಶಬ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮನಾದುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌‌ಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Wired-iTampon">{{cite news|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/01/apples-ipad-muted-response/|title=Would You Buy an iPad? Wired Readers Weigh In|author=Priya Ganapati|accessdate=February 1, 2010|date=January 27, 2010|work=[[Wired News]]|publisher=[[Condé Nast Publications|Condé Nast]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140119044056/https://www.wired.com/gadgetlab/2010/01/apples-ipad-muted-response/|archive-date=ಜನವರಿ 19, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2010/01/women-mock-the-ipad-calling-it-itampon.html|title=Women mock the iPad, calling it iTampon|date=January 27, 2010|accessdate=February 1, 2010| author=Dawn Chmielewski and Alex Pham |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref name="France24-iTampon">{{cite news|url=http://www.france24.com/en/20100127-ipad-also-available-with-wings|title=The iPad? Also available with wings?|date=January 27, 2010|accessdate=February 1, 2010|agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[France 24]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/abraham/detail?blogid=95&entry_id=56194|title=Apple iPad tablet called iTampon on Twitter; women tweet|author=Zennie Abraham|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=January 27, 2010|accessdate=February 1, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 29, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129105038/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/abraham/detail?blogid=95&entry_id=56194|url-status=dead}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಟಣೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್ "ಐಟ್ಯಾಂಪೂನ್" ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಾದ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಧೋರಣೆ ವಿಷಯವಾಗಯಿತು.<ref name="France24-iTampon" /><ref>{{cite web|url=http://i.gizmodo.com/5458412/itampon-is-the-2-trending-topic-on-twitter|title=iTampon Is the #2 Trending Topic on Twitter|accessdate=February 1, 2010|date=January 27, 2010|author=Brian Barrett|work=[[Gizmodo]]|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100130113935/http://i.gizmodo.com/5458412/itampon-is-the-2-trending-topic-on-twitter|url-status=dead}}</ref> === ಮನ್ನಣೆ === ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ 2010ರ 50 ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2029497_2030652,00.html|title=The 50 Best Inventions of 2010: iPad|author=Harry McCracken|publisher=[[Time Magazine]]|date=2010-11-11|accessdate=2010-11-17|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101211195600/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2029497_2030652,00.html|url-status=dead}}</ref>, ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಗ್ರ ಅನುಬಂಧವಾಗಿ ಆರಿಸಿದೆ<ref name="psGadg">[http://www.popsci.com/bown/2010/category/gadgets ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ 2010: ಗ್ಯಾಜೆಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119073325/http://www.popsci.com/bown/2010/category/gadgets |date=ನವೆಂಬರ್ 19, 2010 }} ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್''. 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 5ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref>, ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೆ ಗ್ರೋಯಾಸಿಸ್ ವಾಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ನ "ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ 2010"ದಲ್ಲಿ ವಿಜೇತವಾಗಿದೆ.<ref name="psAw">ಜಾನ್‌ನಾಟ್,ಮಾರ್ಕ್. [http://www.popsci.com/announcements/article/2010-11/best-whats-new-2010-our-100-innovations-year ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ 2010: ಅವರ್ 100 ಇನೊವೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಈಯರ್] ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್'', 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010. ಪುನರ್‌ಪರಿಷ್ಕರಣೆ: 5 ನವೆಂಬರ್ 2010.</ref> == ಬಳಕೆ == === ವ್ಯವಹಾರ === ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸತೊಡಗಿದರು. ಕೆಲವೊಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ ವಿತರಿಸಿತು ಅಥವಾ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗೆಳು; ವಕೀಲರು ಕಕ್ಷಿಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಲು, ವೈಧ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.computerworld.com/s/article/351462/iPad_Creeping_Into_Business_Offices |title=iPad creeping into business offices |work=Computer World |date=September 13, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 22, 2011 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 7, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107143654/http://www.computerworld.com/s/article/351462/iPad_Creeping_Into_Business_Offices |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/2010/09/10/ipad-apple-blackberry-technology-cio-network-tablets.html |title=Rise Of The Tablet Computer |work=[[Forbes]] |date=September 13, 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703846604575447531699309858.html?mod=WSJ_hps_MIDDLESixthNews |title=Businesses Add iPads to Their Briefcases |work=[[The Wall Street Journal]] |date=August 24, 2010 | first=Ben | last=Worthen}}</ref> ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಪೇಪರ್‌ವರ್ಕ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರೋಸ್ಟ್&amp; ಸಲ್ಲಿವಾನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮೊಬೈಲ್ ಆಫೀಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 2010ರ 1.76 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ 2015ರಲ್ಲಿ $6.85 ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಾನಾ ಫರ್ಮ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.businessweek.com/technology/content/nov2010/tc2010111_549315.htm |title=MicroStrategy's Corporate Apps Boost Productivity |date=November 1, 2010 |work=Bloomberg Businessweek |quote=About 42 percent of respondents in the survey, which was released in August, sought an increase in user productivity, followed by reduced paperwork (39 percent), and increased revenue (37 percent). The mobile-office application market in North America may reach $6.85 billion in 2015, up from an estimated $1.76 billion this year, Frost & Sullivan estimates.}}</ref> === ಶಿಕ್ಷಣ === ಐಪ್ಯಾಡ್ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ,<ref name="classroom">[http://www.teleread.com/ipad/teaching-with-the-ipad-first-days ಟೆಲಿರೀಡ್.ಕಾಮ್: ಟೀಚಿಂಗ್ ವಿತ್ ದ ಐಪ್ಯಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205005419/http://www.teleread.com/ipad/teaching-with-the-ipad-first-days/ |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 }}. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಮನೆಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="homeschool2">[http://spottybanana.com/2010/04/13/ipad-in-the-homeschool ಸ್ಪಾಟಿ ಬನಾನಾ: ಐಪ್ಯಾಡ್ ಇನ್ ದ ಹೋಮ್‌ಸ್ಕೂಲ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101002130242/http://spottybanana.com/2010/04/13/ipad-in-the-homeschool/ |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2010 }}. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="homeschool3">[https://www.wired.com/geekdad/2010/01/how-will-the-apple-tablet-change-our-kids-lives ಹೌ ವಿಲ್ ದ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಚೇಂಜ್ ಅವರ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಲೈವ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813095006/http://www.wired.com/geekdad/2010/01/how-will-the-apple-tablet-change-our-kids-lives |date=ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2010 }}, [http://www.wired.com Wired.com]. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೂಡಲೇ ವರದಿಯಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ 81% ಸಾಧನವು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="children">[http://www.aolnews.com/tech/article/for-ipad-81-percent-of-top-book-apps-are-kids-titles/19455766 81 ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟಾಪ್ ಬುಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ಸ್ ಆರ್ ಕಿಡ್ ಟೈಟಲ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಎಒಎಲ್ ನ್ಯೂಸ್. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸ್ವಲೀನತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="autism">[http://www.sfweekly.com/2010-08-11/news/ihelp-for-autism/ ಐಹೆಲ್ಪ್ ಫಾರ್ ಆಟಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110215125424/http://www.sfweekly.com/2010-08-11/news/ihelp-for-autism/ |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2011 }}, [http://ww.sfweekly.com ಸ್ಯಾನ್‌ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ವೀಕ್ಲಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೂಡ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಒಹಾಯೊ, ಯಂಗ್ಸ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ಸ್‌ಟೌನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಫಾಲ್ 2010ರ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಬಾಡಿಗೆಯಾಧಾರಿತ ಐಪ್ಯಾಡ್ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದಲ್ಲದೆ ಬಾಡಿಗೆಯಾಧರಿಸಿ ಅಮೆಜಾನ್ ಕಿಂಡಲ್, [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಫ್ ಕ್ಯಾಮರಾಸ್ ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Shelly Xiaoli Zhu, Library Webmaster |url=http://www.maag.ysu.edu/about/ipadkindle.html |title=blogs in Library |publisher=Maag.ysu.edu |date=2010-09-01 |accessdate=2010-11-11 |archive-date=ಜುಲೈ 17, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717095125/http://www.maag.ysu.edu/about/ipadkindle.html |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === 2010ರ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ವಿರಾಮದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ ಎಂಬ ಆಟಗಾರನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಂದಿನ ತಂಡಗಳು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಈ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್‌ಗಳು, ಅವರ ಆಟಗಾರರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು, ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದೊಳಗಿದ್ದರೆ ತಮಗೆ ಹೇಗೆ ಲಾಭ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |author=Mark Topkin, Staff Writer |url=http://www.tampabay.com/sports/baseball/rays/arbitration-nontender-decisions-to-come-this-week-for-tampa-bay-rays/1136877 |title=Rays Rumblings |publisher=tampabay.com |date=2010-11-28 |accessdate=2010-12-07 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203021248/http://www.tampabay.com/sports/baseball/rays/arbitration-nontender-decisions-to-come-this-week-for-tampa-bay-rays/1136877 |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಗೀತ === ಐಪ್ಯಾಡ್ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಧ್ವನಿ ಮಾದರಿಗಳು,ಗಿಟಾರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧಸುವ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಲೂಪ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಯತಃ ಹೊಂದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರಮ್ ಮಷಿನ್‌ಗಳು, ದೇರ್‌ಮಿನ್-ಸ್ಟೈಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವ ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳು, ಡ್ರಮ್ ಪ್ಯಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಮೊನ್ ಅಲ್ಬರ್ನ್ ತನ್ನ ತಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಗೋಲಿಲ್ಲಾಜ್‌ರ 2010ರ ಆಲ್ಬಮ್, ''ದ ಫಾಲ್‌'' ನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/11968925|title=Gorillaz are to release a free album on Christmas Day|publisher=BBC|work=BBC Newsbeat|date=December 10, 2010|accessdate=December 25, 2010}}</ref> {{anchor|iPad 2}} == ಮುಂಬರುವ ಐಪ್ಯಾಡ್ == ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 7-ಇಂಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ "ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಇದು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="not-7-inch">{{cite news |last=Bosker |first=Bianca |title=Apple's 'iPad 2' Won't Be A Smaller, 7-Inch Version, Steve Jobs Suggests |publisher=[[The Huffington Post]] |date=October 19, 2010 |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/19/apples-ipad-2-wont-be-a-s_n_767882.html |accessdate=January 7, 2011 }}</ref> ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರು 10 ಇಂಚ್ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="not-7-inch" /> ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಪರಿಕರಗಳ ಉತ್ಪಾದಕ ಡೆಕ್ಸಿಮ್, 2011ರ ಗ್ರಾಹಕ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಪ್ಯಾಡ್ 2ಗಾಗಿ ಕೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Alleged iPad 2 case is 'just a guess'|url=http://edition.cnn.com/2011/TECH/gaming.gadgets/01/06/ces.ipad2.case/|publisher=Cable News Network|accessdate=7 January 2011|author=John D. Sutter|date=07|month=January|year=2010|archive-date=ಜನವರಿ 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109145826/http://edition.cnn.com/2011/TECH/gaming.gadgets/01/06/ces.ipad2.case/|url-status=dead}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Apple Inc.}} {{Wikipedia-Books|Apple Inc.}} * ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ – ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳು. * ಇ-ಬುಕ್ ರೀಡರ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ * ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ * ಐಒಎಸ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಬಲ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ * ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|iPad}} * [http://www.apple.com/ipad/ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಫೀಶಿಯಲ್ ಸೈಟ್] * [http://www.apple.com/quicktime/qtv/specialevent0110/ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಸ್ಪೇಷಲ್ ಈವೆಂಟ್ ಜನವರಿ 2010] ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇಂಕ್. ಜನವರಿ 27, 2010 * [http://www.networkworld.com/slideshows/2010/012610-apple-innovations.html#slide1 ಐಮ್ಯಾಕ್ ಟು ಐಪ್ಯಾಡ್: 12 ಈಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಿಗ್-ಟೈಮ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇನೋವೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131112702/http://www.networkworld.com/slideshows/2010/012610-apple-innovations.html#slide1 |date=ಜನವರಿ 31, 2010 }} * [http://www.nngroup.com/reports/mobile/ipad/ipad-usability.pdf ನೀಲ್‌ಸನ್ಸ್ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಯುಸ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೈಂಡಿಂಗ್ಸ್] {{iOS}} {{Apple hardware since 1998}} {{Apple}} {{ebooks}} {{DEFAULTSORT:Ipad}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಐಪ್ಯಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಇಂಕ್.ಹಾರ್ಡ್‌ವರ್]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:2010 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಒಎಸ್ (ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್)]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಬಹು-ಸ್ಪರ್ಶ]] [[ವರ್ಗ:ವೈ-ಫೈ ಉಪಕರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] 4pf7jxrrqx2omu3hrcrrllmkuzh2mqu 0 27595 1435739 1381276 2026-11-04T23:29:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435739 wikitext text/x-wiki {{History of science sidebar}} '''ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ''' ಎಂದರೆ [[ನಿಸರ್ಗ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ]]ವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಎನ್ನಬಹುದು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ತಪ್ಪು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ನೈಜ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಜ್ಞಾನವು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಗತಿಯ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮವೆಂದೇ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಥಾಮಸ್‌ ಕ್ಹುನ್‌ ಅವರ ''ದಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ಸ್'' (1962)ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಶುದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊರಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪಾರಮ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊರಗಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. '''[[ವಿಜ್ಞಾನ]]''' ವು [[ನಿಸರ್ಗ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ]]ದ ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಧಾನಗಳು ವೀಕ್ಷಣೆ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಊಹೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನವು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಜ್ಞಾನವೂ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಚಿತ ಜ್ಞಾನವೂ ಆಗಿದೆ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಉತ್ತಮ ಚರಿತ್ರೆ ರಚನೆಯು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಈ ಎರಡೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಖರವಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗ್ರಂಥ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ''ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ (ವಿಜ್ಞಾನಿ)'' ಎಂಬ ಪದವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವಿಲಿಯಂ ವ್ಹೆವೆಲ್ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಿದನು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಶೋಧಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ (ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ)ದಿಂದಲೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಥೇಲ್ಸ್‌, [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರಿಂದ). ಅಲ್ಲದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌ ಹೇಥಮ್, ಅಬು ರೇಹಾನ್ ಅಲ್‌-ಬಿರೂನಿ ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಬೇಕನ್ ನ). ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದಿಂದ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯು 16ನೇ ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಮೂಲಭೂತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು&nbsp;—ನಿಸರ್ಗದ ಕುರಿತ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ''ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಪೂರ್ವ'' ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>"ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ,ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು." ವಿಲಿಯಂ ಸಿ. ಡ್ಯಾಂಪಿಯರ್-ವ್ಹೀತಮ್, ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ದಲ್ಲಿ "ವಿಜ್ಞಾನ", 11ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ, ಇಂಕ್, 1911); "ವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅರ್ಥಗ್ರಹಿಕೆ, ವಿವರಣೆಗಳು/ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ]ಮೇಲಿನದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ." ಮಾರ್ಶಲ್‌ ಕ್ಲಾಗೆಟ್‌, ''ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ವಿಜ್ಞಾನ'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕಾಲೈರ್ ಬುಕ್ಸ್‌, 1955); "ವಿಜ್ಞಾನವು ಗ್ರಹೀತ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಿತವು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಸ್ಥಾನಪಡೆದಿದೆ." ಡೇವಿಡ್ ಪಿಂಗ್ರೆ, "ಹೆಲೆನೋಫಿಲಿಯಾ ವರ್ಸಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್," ''ಐಸಿಸ್'' '''83''', 559 (1982); ಪ್ಯಾಟ್ ಮುಂಡೇ, "ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ,"ದ ಪ್ರವೇಶಿಕೆ ''ನ್ಯೂ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಐಡಿಯಾಸ್'' (ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕ್ರಿಬ್ನರ್ಸ್ ಸನ್ಸ್, 2005).</ref> ==ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು == {{Main|History of science in early cultures}} {{See also|Protoscience|Alchemy}} ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಬಂದಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಜೋಳವನ್ನು ಕೃಷಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದರು. ಅಂದರೆ ಲಿಖಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ಬಹಳ ಮೊದಲು.<ref>{{Cite journal | last = Matsuoka | first = Yoshihiro | last2 = Vigouroux | first2 = Yves | last3 = Goodman | first3 = Major M. | last4 = Sanchez G. | first4 = Jesus | last5 = Buckler | first5 = Edward | last6 = Doebley | first6 = John | title = A single domestication for maize shown by multilocus microsatellite genotyping | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 99 | issue = 9 | pages = 6080–6084 | date = April 30, 2002 | url = http://www.pnas.org/content/99/9/6080.long | pmid = 11983901 | pmc = 122905 | doi = 10.1073/pnas.052125199 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> | access-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2011 | archive-date = ಜನವರಿ 6, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120106071210/http://www.pnas.org/content/99/9/6080.long | url-status = dead }}</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2010/05/25/science/25creature.html?_r=1 ಸೀನ್ ಬಿ. ಕ್ಯಾರೋಲ್ (ಮೇ 24, 2010), "ಟ್ರಾಕಿಂಗ್ ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ 9,000 ಈಯರ್ಸ್" ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ].</ref><ref>ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕಾ ಬ್ರೇ(1984), ''ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ'' '''VI.2''' '''''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್'' ''' ಪುಟ.ಗಳು 299, 453 ಹೀಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: ಟಿಒಸ್ನೈಟ್, 'ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ತಂದೆ'ಯು ತನ್ನ 'ಮಕ್ಕಳಾದ' [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಜೋಳ]]ದ ಮಧ್ಯದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ನೆಟ್ಟಾಗ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗುವ ಮೊದಲಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಖಗೋಳ ಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಿತು ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book | last = Hoskin | first = Michael | title = Tombs, Temples and their Orientations: a New Perspective on Mediterranean Prehistory | url = https://archive.org/details/tomstemplestheir0000unse | place = Bognor Regis, UK | publisher = Ocarina Books | year = 2001 | isbn = 0-9540867-1-6 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref><ref>{{Cite book | last = Ruggles | first = Clive | author-link = Clive Ruggles | title = Astronomy in Prehistoric Britain and Ireland | url = https://archive.org/details/astronomyinprehi0000rugg | place = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 1999 | isbn = 0-300-07814-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಬರವಣಿಗೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಯಥಾರ್ಥತೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆಹಾರದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಸೇರಿ, ಆರಂಭಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಬದುಕಿ ಉಳಿಯುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿಯೂ ಬೇರೆ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕೇವಲ ಸರಳವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿವೆ. ಅವರಿಗೆ ಗ್ರಹಗಳ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ರಚನೆಯ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಮೂಲ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಗೊತ್ತಿದ್ದವು. ಜೊತೆಗೆ [[ರಸವಿದ್ಯೆ|ಅಲ್ಕೆಮಿ (ರಸವಿದ್ಯೆ)]]ಯು ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಹೋಮರ್‌ನ ''ಒಡಿಸ್ಸಿ'' ಯನ್ನು ನೋಡಿ, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0136%3Abook%3D4%3Acard%3D219 4.227–232] '[ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರು] ಪೇಯೊನ್‌ [(ದೇವರಿಗೆ ವೈದ್ಯರು)]ಜನಾಂಗದವರು'</ref><ಉಲ್ಲೇಖ>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್ (1974, 1976, 1980, 1983) ಮತ್ತು ಸಹಲೇಖಕರ, ''ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್‌ ಚೈನಾ'' ಕೃತಿ, '''V''', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ವಿಶೇಷವಾಗಿ: *ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್ ಮತ್ತು ಲು ಗ್ವಿ-ಜೆನ್ (1974), '''V.2 ಸ್ಪಾಗಿರಿಕಲ್ ಆಂಡ್‌ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್ : ಮೆಜಿಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಗೋಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲಿಟಿ''' *ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್, ಹೊ ಪಿಂಗ್-ಯು (ಹೊ ಪೆಂಗ್-ಯೋಕ್‌), ಮತ್ತು ಲು ಗ್ವಿ-ಜೆನ್ (1976), '''V.3 ಸ್ಪಾಗಿರಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಂಡ್ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್: ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಫ್ರಮ್ ಸಿನಾಬಾರ್ ಟು ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್''' *ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್, ಲು ಗ್ವಿ-ಜೆನ್, ಮತ್ತು ನಾಥನ್ ಸಿವಿನ್ (1980), '''V.4 ಸ್ಪಾಗಿರಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಂಡ್ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್:ಅಪರೇಟಸ್ ಆಂಡ್ ಥಿಯರಿ''' *ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್ ಮತ್ತು ಲು ಗ್ವಿ-ಜೆನ್ (1983), '''V.5 ಸ್ಪಾಗಿರಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಂಡ್ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್:ಫಿಸಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಲ್ಕೆಮಿ''' </ಉಲ್ಲೇಖ> ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮೀಪಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ=== {{See|Babylonian astronomy|Babylonian mathematics|Babylonian medicine|Egyptian astronomy|Egyptian mathematics|Egyptian medicine}} [[File:SumerianClayTablet,palm-sized422BCE.jpg|thumb|150px|ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯನ್‌ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಫಲಕ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 492 ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬರವಣಿಗೆಯು ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.]] ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3,500ರಲ್ಲಿ ಸುಮೆರ್ (ಈಗಿನ [[ಇರಾಕ್]])ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭದಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯ]]ದ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶದವಾದ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ ನಿಯಮದ ಬಲವಾದ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ.18ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯನ್‌ ಕ್ಯುನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್ 322 ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ನ ತ್ರಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು (3,4,5) (5,12,13)...., ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1900ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಸಹಸ್ರಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆ.[http://www.angelfire.com/nt/Gilgamesh/achieve.html ] ಆದರೆ ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಅಮೂರ್ತ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಪೌಲ್ ಹಾಫ್‌ಮನ್, ''ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಹು ಲವ್ಡ್‌ ಓನ್ಲೀ ನಂಬರ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಪೌಲ್ ಎರ್ಡೋಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಟ್ರುತ್'', (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಹೈಪರಿಯನ್), 1998, ಪುಟ. 187. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7868-6362-5</ref> ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳು, [[ಗ್ರಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಗಹನವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, ಗೀರುವ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾವಿರಾರು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಫಲಕಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯನ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ: ಸೌರಮಾನ ವರ್ಷ, ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು-ದಿನಗಳ ವಾರ. ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಬೀಜಗಣಿತದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಗಲುಬೆಳಕಿನ ಬದಲಾಗುವ ಉದ್ದವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಬಳಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಚಾಲ್ಡಿಯನ್ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞನಾದ ಕಿಡಿನ್ನುರಂತಹ ಕೆಲವೇ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಈಗ ತಿಳಿದಿವೆ. ಇಂದಿನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರಮಾನ ವರ್ಷದ ಕಿಡಿನ್ನುನ ಮೌಲ್ಯವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನವು "ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಿಚಾರಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು". ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಎ. ಆಬೋ ಪ್ರಕಾರ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲ ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳು, ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್(ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, - ನಿಖರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, - ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದವು".<ref>{{Cite journal|title=Scientific Astronomy in Antiquity|author=A. Aaboe|journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]]|volume=276|issue=1257|date=May 2, 1974|pages=21–42|url=http://www.jstor.org/stable/74272|accessdate=2010-03-09|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಹೋಮರ್‌ನ ಓಡಿಸ್ಸಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ; ''"ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರು ಬೇರಾವುದೇ ಕಲೆಗಿಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ".'' [http://www.christianwebsite.com/artman/publish/christian_articles_10.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080606062043/http://www.christianwebsite.com/artman/publish/christian_articles_10.html |date=2008-06-06 }}</ref> ಅವರ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೈಲ್ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವೇ ಮಾಡುವುದರ ಮುಂದುವರಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. 3,4,5 ಲಂಬಕೋನ ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ಸರಳರೇಖಾಕೃತಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಮರದ ಕಂಬ ಮತ್ತು ಲಿಂಟಲ್(ಉತ್ತರಂಗ) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲ್ಕೆಮಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು. ಎಡ್ವಿನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಈಗಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಿದುಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ತೀರಾ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ: ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ತುಂಬ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವೆಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ವೈದ್ಯಕೀಯವು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಕರವೂ ಆದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಔಷಧಿವಿಜ್ಞಾನವು ಬಹುವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. <ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.hom.ucalgary.ca/Dayspapers2001.pdf |title=ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವರ್ಡ್‌ - ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ 2001.ಡಾಕ್ |access-date=2011-02-01 |archive-date=2004-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041015151618/http://www.hom.ucalgary.ca/Dayspapers2001.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು: ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗನಿದಾನ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸೂಚನೆ,^{[http://www.britannica.com/eb/article?tocId=9032043&amp;query=Edwin%20Smith%20papyrus&amp;ct= ]} ಇದು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿ. ಎಫ್‌. ಆರ್‌. ಲಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಕಾರ <ref>ಲಾಯ್ಡ್‌, ಜಿ.ಇ.ಆರ್‌.""ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ", ಅವರ ಕೃತಿ ''ಮ್ಯಾಝಿಕ್, ರೀಸನ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್: ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಸೈನ್ಸ್‌''.</ref> ಈ ವಿಧಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಎಬೆರ್ಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ (ಸುಮಾರು 1550 ಕ್ರಿ.ಶ.) ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಗ್ರೀಕ್‌ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ === {{Main|History of science in Classical Antiquity}} [[File:Sanzio 01.jpg|thumb|right|280px|ರಾಫೇಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಥೆನ್ಸ್‌ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರ.]] ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಕುರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ ರೂಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇಂತಹ ವಾಸ್ತವಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಆ ಅಮೂರ್ತ ಶೋಧಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ''ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ''ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು'' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಕುಶಲ ವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಣತಿದಾರರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೈದ್ಯರು) ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು (ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು) ಆಗಿದ್ದರು. ಸಾಕ್ರೆಟಿಸ್‌-ಪೂರ್ವದವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ತಮ್ಮಹತ್ತಿರದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಂಡುಬರುವ "ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಂಡಿದೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎಫ್‌. ಎಂ. ಕಾರ್ನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌, ''ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯಂ ಸೆಪಿಯೆಂಟಿಯ: ದಿ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಫಿಲಾಸಾಫಿಕಲ್ ಥಾಟ್'', (ಗ್ಲುಸೆಸ್ಟರ್, ಮಾಸ್‌. ಪೀಟರ್‌ ಸ್ಮಿತ್, 1971), ಪುಟ. 159.</ref> ಸಾಕ್ರೆಟಿಸ್‌-ಪೂರ್ವದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಥೇಲ್ಸ್‌ನನ್ನು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7ನೇ ಮತ್ತು 6ನೇ ಶತಮಾನ), "ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಆತ ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪದಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯವಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೋಸ್‌‌ನ [[ಪೈಥಾಗರಸ್|ಪೈಥಾಗೋರಸ್]] ಪೈಥಾಗೋರಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ಅವನು ಗಣಿತವನ್ನು ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಭೂಮಿ]] ಗೋಳಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಆತ ಮೊದಲಿಗನು.<ref name="dicks">{{cite book |last=Dicks |first=D.R. |title=Early Greek Astronomy to Aristotle |url=https://archive.org/details/earlygreekastron0000dick |pages=[https://archive.org/details/earlygreekastron0000dick/page/72 72]–198 |year=1970 |isbn=9780801405617 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, N.Y.}}</ref> ಲ್ಯುಸಿಪ್ಪಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೇ ಶತಮಾನ) ಎಲ್ಲ ಭೌತವಸ್ತುಗಳೂ ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ನಾಶವಾಗಲಾರದ ಅಣುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಘಟಕಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಅಣುಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಆತನ ಶಿಷ್ಯ ಡೆಮೊಕ್ರಿಟಸ್‌ ಇದನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತಗೊಳಿಸಿದನು. ತರುವಾಯ, ಪ್ಲೇಟೋ ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು. ಇದು ನಂತರದ ನಿಸರ್ಗದ ಶೋಧಗಳನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಡಿಡಕ್ಟಿವ್ ರೀಸನಿಂಗ್ ತತ್ವವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದಿತ. ಪ್ಲೇಟೋ ಪ್ಲೇಟೋನಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 387ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆತನ ಧ್ಯೇಯವು "ಜ್ಯಾಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಲ್ಲದ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಬೇಡ" ಎಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ರೂಪುಗೊಂಡರು. ಪ್ಲೇಟೋನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದನು. ಈ ಮೂಲಕ ಆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದನು.<ref>ಡೆ ಲೆಸಿ ಒ'ಲೇರಿ(1949), ''ಹೌ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಪಾಸಡ್‌ ಟು ಅರಬ್ಸ್‌ '', ಲಂಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್‌ &amp; ಕೆಗನ್ ಪೌಲ್ ಲಿ., ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0 7100 1903 3</ref> ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ, ಅವು ಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಆತ ನಿಸರ್ಗದ ಕುರಿತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು 540ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 50 ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಛೇದನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಬರಹಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರೂ, ಅವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತ್ತು. [[File:Archimedes pi.svg|thumb|right| π (ಪೈ) ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್‌ನು ಎಕ್ಸಾಶನ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದನು.]] ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಮಹತ್ವದ ಪರಂಪರೆಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]], ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ, [[ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ವಾಸ್ತವವಾದ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ಅರಿವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರಣಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಗಣಿತವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಧಾನಾತ್ಮಕತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೂಡ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜಿ.ಇ.ಆರ್‌. ಲಾಯ್ಡ್‌‌, ''ಅರ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಸೈನ್ಸ್‌: ಥೇಲ್ಸ್‌ ಟು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌'', (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡಬ್ಲ್ಯು. ನಾರ್ಟನ್, 1970), ಪುಟಗಳು. 144-6.</ref> ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಲದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹಿಂದಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು: ತಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೋಧಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ಲಾಯ್ಡ್‌‌ (1973), ಪುಟ. 177.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ /1}, ಮಧ್ಯಯುಗೀನ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ]]ವರೆಗೆ, [[ಯೂರೋಪ್‌]]ನ [[ನವೋದಯ(ರಿನೇಸಾನ್ಸ್)]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನೋದಯ]]ದವರೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳ ಮತಾತೀತ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ದವರೆಗೆ ಒಂದು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವದ ಗೆರೆಗಳು ಹರಿದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರೊಂದಿಗೆ ತರ್ಕವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಶೋಧವಾಗಲೀ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಕ್ರೆಟೀಸ್‌ನ ವಿಧಾನವು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜ್ಯಾಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತರ್ಕ, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವಾನ್‌ಸೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: :"[[ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್|ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್‌‌‌]]ಗಿಂತ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ತೂಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯರು ಸಮತೋಲನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ತತ್ವದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್‌‌‌ ಏನು ಮಾಡಿದ ಎಂದರೆ ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ದೊರೆತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಸುಸಂಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ." ಮತ್ತು ಪುನಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: :"ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಗಾಳಿಯು ಯಾವುದೋ ಕೈಚಳಕದಿಂದ ಬೀಸಿದ್ದು ಎಂಬಂತೆ ಯೋಚಿಸಲಾಗದು. ಅದರಿಂದ ತುಂಬ ದೂರವಿದೆ. ಈ ಬರವಣಿಗೆಗಳ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶೈಲಿಯು ನಮ್ಮದೇ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯು ಎಲ್ಲಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆಯೋ ಅದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿವೆ".<ref>''ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಸೈನ್ಸ್‌'', ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳು. 1944, 1949, 1953, 1961, 1963ರಲ್ಲಿ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ. ಮೇಲಿರುವ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವು ಭಾಗ 1, ಅಧ್ಯಾಯ 1ರಿಂದ; ಎರಡನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಭಾಗ 2, ಅಧ್ಯಾಯ 4ರಿಂದ.</ref> [[File:Antikythera mechanism.svg|frame|ಆಂಟಿಕಿತೆರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.150-100 ).]] [[File:Rough diamond.jpg|right|thumb|180px|ವಜ್ರದ ಅಷ್ಟಮುಖೀಯ ಆಕಾರ.]] ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಮೋಸ್‌ನ ಅರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್‌ ಸೌರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನು. ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಇರಟೊಸ್ತೆನಿಸ್ ಭೂಮಿಯ ಪರಧಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದನು. ಹಿಪ್ಪರ್ಕಸ್‌ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 190&nbsp;– ಸುಮಾರು 120) ಮೊದಲ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಸ್ಟಾರ್‌ ಕೆಟಲಾಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಂಟಿಕಿಥೆರಿಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ (150-100 ಕ್ರಿ.ಪೂ.) ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಅನಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕರಗಳು 14ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="insearchoflosttime">ಇನ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಟೈಮ್‌, ಜೋ ಮರ್ಚಂಟ್, ''ನೇಚರ್‌'' '''444''', #7119 (ನವೆಂಬರ್ 30, 2006), ಪುಟಗಳು. 534–538, {{doi|10.1038/444534a}}.</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ಪೋಕ್ರೇಟಸ್‌‌ (ಸುಮಾರು. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 460– ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.370 ) ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅನೇಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹಿಪ್ಪೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣ ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಅದು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೆರೊಫಿಲೊಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.335 - 280 ) ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹದ ಅಂಗಛೇದನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.129&nbsp;– ಸುಮಾರು 200) ಮಿದುಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅತಿಸಾಹಸದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮತ್ತಾರೂ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. [[File:Oxyrhynchus papyrus with Euclid's Elements.jpg|left|thumb|200px|ಯೂಕ್ಲಿಡ್‌ನ ಎಲೆಮೆಂಟ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಳಿದುಳಿದ ತುಣಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಆಕ್ಸಿರ್ಹೈನ್‌ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 100 ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ಉಲ್ಲೇಖ>[33]</ಉಲ್ಲೇಖ>]] ಗಣಿತಜ್ಞ ಯೂಕ್ಲಿಡ್‌‌ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಠಿಣನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದನು. ಆತನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಆಧಾರಸೂತ್ರಗಳು, ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು, ಅವುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಆತನ ''ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಈವರೆಗೆ ಬರೆಯಲಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="Boyer Influence of the Elements">{{cite book|last=Boyer|authorlink=Carl Benjamin Boyer|title= |year=1991|chapter=Euclid of Alexandria|pages=119|quote=The ''Elements'' of Euclid not only was the earliest major Greek mathematical work to come down to us, but also the most influential textbook of all times. [...]The first printed versions of the ''Elements'' appeared at Venice in 1482, one of the very earliest of mathematical books to be set in type; it has been estimated that since then at least a thousand editions have been published. Perhaps no book other than the Bible can boast so many editions, and certainly no mathematical work has had an influence comparable with that of Euclid's ''Elements''.}}</ref> [[ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್|ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್‌‌‌]]ನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಿತಜ್ಞನೆಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |last=Calinger |first=Ronald |title=A Contextual History of Mathematics |url=https://archive.org/details/contextualhistor0000cali |year=1999 |publisher=Prentice-Hall |isbn=0-02-318285-7 |pages=[https://archive.org/details/contextualhistor0000cali/page/150 150] |quote=Shortly after Euclid, compiler of the definitive textbook, came Archimedes of Syracuse (ca. 287–212 B.C.), the most original and profound mathematician of antiquity. }}</ref> ಪ್ಯಾರಬೋಲದ ಕಂಸದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅನಂತ ಸರಣಿಗಳ ಸಂಕಲನ(ಸಮ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಇನ್‌ಫೈನಿಟ್‌ ಸೀರೀಸ್‌)ದೊಂದಿಗೆ ಎಕ್ಸಾಶನ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಗೌರವ ಆತನದು. ಜೊತೆಗೆ ಪೈ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಖರವಾದ ಹತ್ತಿರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಆತ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |title=A history of calculus |author=O'Connor, J.J. and Robertson, E.F. |publisher=[[University of St Andrews]]|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/The_rise_of_calculus.html |month=February | year=1996|accessdate=2007-08-07}}</ref> ಆತ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆತ ಜಲ ಸಮ-ಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರ (ಹೈಡ್ರೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌‌‌), ಸಮ-ಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನೆ(ಲೀವರ್‌)ಯ ತತ್ವದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಥಿಯೋಫ್ರೇಸ್ಟಸ್‌ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೆಲವು ಬಹಳ ಮೊದಲಿನ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಗಡಸುತನದಂತಹ ಗುಣಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದನು. ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್‌‌ ಕ್ರಿ.ಶ. 77ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆತನು ಥಿಯೋಫ್ರೇಸ್ಟಸ್‌ನ ಯೋಗ್ಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆತುನ [[ವಜ್ರ]]ದ ಅಷ್ಟಮುಖೀಯ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು. ಆತನು ವಜ್ರ ತುಂಬ ಗಡುಸಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ದೂಳನ್ನು ನಕಾಸೆಗಾರ(ಕೆತ್ತನೆಗಾರ)ರು ಕತ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಹರಳು(ರತ್ನಮಣಿ)ಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖೀಸಿದ್ದಾನೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಆತನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಆಧುನಿಕ ಹರಳುವಿಜ್ಞಾನ(ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಾಫಿ)ಗೆ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಆತ ಹಲವಾರು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಅವು ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಖನಿಜಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹರಳು ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಹರಳು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಲಾಸಂಬಂಧಿ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ರಾಳ(ಆಂಬರ್‌)ವು ಪೈನ್‌ ಮರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾದ ರೆಸಿನ್ ಎಂದು ಆತನೇ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಆತನು ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ ಕೀಟಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಕೊಡಿರುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದನು. ===ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ=== {{Main|Science and technology in ancient India}} [[File:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|250px|upright|left|ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತವು ಮೊದಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೆತುಕಬ್ಬಿಣದ ಸ್ತೂಪ ಇದನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.]] '''ಗಣಿತ:''' ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಣಿತದ ಜ್ಞಾನವು [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನಾಗರಿಕತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.4ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ ~ಸುಮಾರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.3ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ). ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜನರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವು 4:2:1 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಪಾತವು ಇಟ್ಟಿಗೆ ರಚನೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/history/Projects/Pearce/Chapters/Ch3.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-01 |archive-date=2018-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510223411/http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/history/Projects/Pearce/Chapters/Ch3.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಉದ್ದದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮಾಡಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರೂಲರ್‌ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ''ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ ರೂಲರ್'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಉದ್ದವನ್ನು(ಅಂದಾಜು 1.32 ಇಂಚುಗಳು ಅಥವಾ 3.4 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳು) ಹತ್ತು ಸಮಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಉದ್ದದ ಏಕಮಾನದ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಅಪವರ್ತ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite book|last=Bisht|first=R. S.|year=1982|chapter=Excavations at Banawali: 1974-77|editor=Possehl, Gregory L. (ed.)|title=Harappan Civilization: A Contemporary Perspective|pages=113–124|location=New Delhi|publisher=Oxford and IBH Publishing Co.}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞ [[ಆರ್ಯಭಟ (ಗಣಿತಜ್ಞ)|ಆರ್ಯಭಟ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. 476-550), ತನ್ನ ''ಆರ್ಯಭಟೀಯ'' (499) ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಫಲನ (ಟ್ರಿಗ್ನಾಮೆಟ್ರಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್‌)ಗಳನ್ನು(ಸೈನ್‌, ವರ್ಸೈನ್‌, ಕೊಸೈನ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ವರ್ಸ್‌ ಸೈನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು), ತ್ರಿಕೋನಮಿತೀಯ(ಟ್ರಿಗ್ನಾಮೆಟ್ರಿಕ್) ಕೋಷ್ಠಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ದ ದಶಕರೀತಿಯ ಅಂಕನ(ಅಲ್ಗಾರಿತಮ್)ವನ್ನೂ ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 628ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತ]]ನು ಗುರುತ್ವವು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite book |last= Pickover |first= Clifford |authorlink == [[Clifford A. Pickover]] | title = Archimedes to Hawking: laws of science and the great minds behind them| publisher = [[Oxford University Press US]]| year = 2008| page = 105| url = https://books.google.com/?id=SQXcpvjcJBUC&pg=PA105| isbn = 9780195336115}}</ref><ref>ಮೇನಕ್ ಕುಮಾರ್‌ ಬೋಸ್‌, ''ಲೇಟ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಇಂಡಿಯಾ '', ಎ. ಮುಖರ್ಜಿ &amp; ಕೊ., 1988, ಪುಟ. 277.</ref> ಆತನು ಸೊನ್ನೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾನಸೂಚಕ(ಪ್ಲೇಸ್‌ಹೋಲ್ಡರ್)ವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಶಾಂಶ ಅಂಕೆಯಾಗಿ ಹಿಂದೂ-ಅರಾಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಈಗ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಇಬ್ಬರು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅರಾಬಿಕ್ ಅನುವಾದಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು, ಹೀಗಾಗಿ 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಅರಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದವು.<ref name="ifrah">ಇಫ್ರಾಹ್, ಜಾರ್ಜ್‌ಸ್. 1999. ''ದಿ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನಂಬರ್ಸ್: ಫ್ರಮ್ ಪ್ರಿಹಿಸ್ಟರಿ ಟು ದಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'',ವಿಲೇ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-471-37568-3.</ref><ref name="oconnor">ಒ'ಕಾನರ್, ಜೆ.ಜೆ. ಮತ್ತು ಇ.ಎಫ್‌. ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್. 2000. [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Indian_numerals.html 'ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯುಮರಲ್ಸ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929131009/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/%7Ehistory/HistTopics/Indian_numerals.html |date=2007-09-29 }}, ''ಮ್ಯಾಕ್ ಟ್ಯೂಟರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾತ್‌ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ '', ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾತ್‌ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ಆಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌.</ref> 14ರಿಂದ-16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ತ್ರಿಕೋನಮಿತೀಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಸಂಗಮಗ್ರಾಮದ ಮಾಧವ ಅವರನ್ನು "ಗಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ" ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜಾರ್ಜ್‌ ಜಿ. ಜೋಸೆಫ್ (1991). ''ದಿ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಕಾಕ್‌ ''. [[ಲಂಡನ್]].</ref> '''ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ:''' ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿರುವ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೊದಲ ಗ್ರಂಥೀಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Sarma-Ast-Ind">ಶರ್ಮಾ (2008), ''ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ''</ref> ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ (2008): "[[ಋಗ್ವೇದ]]ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವರಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಹುಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗೋಳಾಕೃತಿಯ ಸ್ವಾವಂಲಬಿತ ಭೂಮಿ ಕುರಿತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ 360 ದಿನಗಳ ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು 30 ದಿನಗಳ 12 ಸಮಾನ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ನಿಯಮಿತವಾದ ಅಧಿಕಮಾಸವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು."<ref name="Sarma-Ast-Ind" /> ''ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿರೋಮಣಿ'' ಯ ಮೊದಲ 12 ಅದ್ಯಾಯಗಳನ್ನು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯ|ಭಾಸ್ಕರ]]ನು ಬರೆದಿರುವನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಿವೆ: ಗ್ರಹಗಳ ಸರಾಸರಿ ರೇಖಾಂಶಗಳು; ಗ್ರಹಗಳ ನೈಜ ರೇಖಾಂಶಗಳು; ಒಂದುದಿನದ ಆವರ್ತನೆಯ ಮೂರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು; ಸೂರ್ಯನು ಚಂದ್ರನೊಡನೆ ಹೊಂದುವ ಯೋಗ; ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ; ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ; ಗ್ರಹಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು; ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯ; ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯವರೆಗೆ ವೃದ್ಧಿಸುವ ಚಂದ್ರ; ಗ್ರಹಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಗಮ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಹವೊಂದರ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಪಥಗಳು. ಎರಡನೇ ಭಾಗದ 13 ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಗೋಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮಹತ್ವದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಕೋನಮಿತೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. '''ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ:''' ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ)ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸರಿಯಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಾಕರಣತಜ್ಞ ಎಂದರೆ ಪಾಣಿನಿ{{IAST|[[Pāṇini]]}} (ಸುಮಾರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 520 – 460). ಆತ ರಚಿಸಿದ ಸುಮಾರು 4000 ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟುಸೇರಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಉತ್ಪಾದಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಆಗಿದೆ. ಆತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮಾ, ಆಕೃತಿಮೆ ಅಥವಾ ರೂಪಿಮೆ(ಮಾರ್ಫೀಮ್‌) ಮತ್ತು ಧಾತು ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ, ಇವುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿವೆ. '''ವೈದ್ಯಕೀಯ:''' ಇಂದಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಕಾಲದ ಗೋರಿಗಳ ಶೋಧಗಳು ಪುರಾತನ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆದಿ-ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Coppa|first=A.|coauthors=et al.|url=http://www.nature.com/nature/journal/v440/n7085/pdf/440755a.pdf|title=Early Neolithic tradition of dentistry: Flint tips were surprisingly effective for drilling tooth enamel in a prehistoric population|journal=Nature|volume=440|date=2006-04-06|doi=10.1038/440755a|pages=755–6|pmid=16598247|issue=7085|ref=harv}}</ref> [[ಆಯುರ್ವೇದ]]ವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book | last = Pullaiah| title = Biodiversity in India, Volume 4| publisher = Daya Books| year = 2006| page = 83| url = https://books.google.com/?id=M0ucOe89GZMC&pg=PA83| isbn = 9788189233204}}</ref> ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಆರ್ಯುವೇದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥ ಎಂದರೆ ಸುಶ್ರುತನ [[ಸುಶ್ರುತ|ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾ]], ಇದು ರಿನೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿ(ಮೂಗಿನ ರೂಪಲೋಪ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ), ಹರಿದ ಕಿವಿ ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ಮೂಲಾಧಾರದ (ಪೆರಿನೀಯಲ್) ಅಶ್ಮರೀಛೇದನ(ಲಿತಾಟಮಿ), ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ(ಕ್ಯಾಟರಾಕ್ಟ್) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಇನ್ನಿತರ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಅಂಗಗಳ ಛೇದನ ಮತ್ತು ಬೇರೆಬೇರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. '''ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ:''' ವೂಟ್ಜ್‌(ಉಕ್ಕು), ಕ್ರುಸಿಬಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈನ್‌ಲೆಸ್‌ ಉಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 1000ದ ವೇಳೆಗೆ "ಡಮಸ್ಕಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ " ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸಿ.ಎಸ್‌. ಸ್ಮಿತ್, ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಟಲೋಗ್ರಫಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಚಿಕ್ಯಾಗೋ,(1960); ಜುಲೆಫ್‌ 1996; ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶಾರದಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಂಗನಾಥನ್ 2004</ref> <blockquote> "ಹಿಂದೂಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಘಟಕಾಂಶಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಜೊತೆ ಶಾಖದಿಂದ ಕರಗಿಸಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಮೃದು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ(ಹಿಂದಿಯಾಹ್). ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾಗುಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ". 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್‌ ಇದ್ರಿಜಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಹೆನ್ರಿ ಯೂಲ್‌.<ref>* ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶಾರದಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಂಗನಾಥನ್. 2004. ಇಂಡಿಯಾಸ್‌ ಲೆಜೆಂಡರಿ ವೂಟ್ಜ್‌ ಸ್ಟೀಲ್ ಬ್ಯಾಂಗಲೋರ್‌: ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್. 2004</ref></blockquote> ===ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ === [[File:Mōko Shūrai Ekotoba.jpg|thumb|ಜಪಾನಿನ ಮೇಲೆ 1281ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಗನ್‌ಪೌಡರ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು]] [[File:Su Song Star Map 1.JPG|thumb|right|ಸ್ಯು ಸಾಂಗ್‌ನ ಕ್ಸಿನ್ ಯಿ ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಫಾ ಯೋದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕಾಶೆ, ಇದನ್ನು 1092ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಮರ್ಕೇಟರ್‌ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಧ್ರುವ ತಾರೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಶೆನ್ ಕ್ಯೊನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕಿದೆ. <ಉಲ್ಲೇಖ>ನೀಧಾಮ್, ಜೋಸೆಫ್ (1986). ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ಸ್ ಇನ್‌ ಚೀನಾ: ಸಂಪುಟ 3, ಮ್ಯಾತ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ದಿ ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಹೆವೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅರ್ಥ್‌. ತೈಪೇ: ಕೇವ್ಸ್‌ ಬುಕ್ ಲಿ. ಪುಟ. 208.</ಉಲ್ಲೇಖ > ಸ್ಯು ಸಾಂಗ್‌ ಅವರ ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ 5 ಸ್ಟಾರ್ಸ್, ನಕಾಶೆಯು ಮುದ್ರಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹಳೆಯದು.<ಉಲ್ಲೇಖ ಹೆಸರು ="ಸಿವಿನ್ III 32">ಸಿವಿನ್, ನಥಾನ್ (1995). ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್ ಏನ್ಷೆಂಟ್ ಚೀನಾ. ಬ್ರೂಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ವೆರ್ಮೌಂಟ್: ವರಿಯಮ್‌, ಅಶ್ಗೇಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್‌. III, ಪುಟ 32.</ಉಲ್ಲೇಖ >]] {{Main|History of science and technology in China|List of Chinese discoveries}} {{See|Chinese mathematics|List of Chinese inventions}} ಚೀನಾ ದೇಶವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆಯ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{harvnb|Needham|Robinson|Huang|2004}}, ಪುಟ.214 ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಚೀನಾದ ಮೂಲದವು ಎನ್ನಲಾದ 17 ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ, ''ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ'' ದ ಸಂಪುಟಗಳ ಅಲೋಕನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆ ಪಟ್ಟಿಯು ಸುಮಾರು 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಂದಿನ ಸಂಪುಟಗಳು ಬರಬೇಕಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಶೋಧಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾನ್ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳುಎಂದರೆ ({{zh|c=四大發明}}; ಪಿನ್ಯಿನ್: ಸೀ ಡಾ ಫಾ ಮೀಂಗ್ ) [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ|ದಿಕ್ಸೂಚಿ(ಕಂಪಾಸ್)]], ಗನ್‌ಪೌಡರ್, ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಶೋಧಗಳು ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಶ್ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]] ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್, ತನ್ನ ''ನೊವುಮ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಮ್‌'' ಬರಹದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಮುದ್ರಣ, ಗನ್‌ಪೌಡರ್ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಈ ಮೂರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಗತಿಗಳ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದವು; ಮೊದಲಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯದು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ; ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆದವು. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಯಾವುದೇ ಮತ, ಯಾವುದೇ ನಕ್ಷತ್ರ ಮನುಷ್ಯರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶೋಧಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದಷ್ಟು ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>([[:s:la:Novum Organum - Liber Primus|ನೊವುಮ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಮ್, ಲಿಬರ್‌ I, CXXIX]] -[[s:Novum Organum|1863ರ ಅನುವಾದ]]ದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು)</ref></blockquote> ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಶೆನ್‌ ಕ್ಯೊ (1031–1095), ಬಹುಶ್ರುತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಆತ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಾಂತೀಯ-ಕಡ್ಡಿಯ [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ]]ಯನ್ನು ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಆತ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ನೋಮನ್ ಅಥವಾ ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು, ಆರ್ಮಿಲರಿ ಸ್ಪಿಯರ್ (ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಬಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಲಯ), ಸೈಟ್‌ ಟ್ಯೂಬ್‌, ಮತ್ತು ನೀರುಗಡಿಯಾರ (ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರ)ದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲದೇ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಒಣಗಿದ(ಡ್ರೈ)ಡಾಕ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಪ್ರವಾಹ ಆವರಿಸಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ತೈಹಾಂಗ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ([[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದಿಂದ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ)ಸಮುದ್ರದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಶೋಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ, ಭೂಮಿ ರಚನೆಯಾಗುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಥವಾ ಭೂರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶೆನ್‌ ಕ್ಯೊ ರೂಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಯಾನ್‌'ನ್ ಶಾಂಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿಹೋದ [[ಬಿದಿರು]] ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. ಶೆನ್‌ ಕ್ಯೊನ<ref>ಶೆನ್ ಕ್ಯೊ 沈括 (1086, ಕೊನೆಯ ಪುರವಣಿ, ದಿನಾಂಕ 1091), ''ಮೆಂಗ್ ಶಿ ಪಿ ಥಾನ್ (夢溪筆談, ಡ್ರೀಮ್ ಪೂಲ್ ಎಸ್ಸೇಸ್ )'' ಪುಟ.244ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ{{harvnb|Needham|Robinson|Huang|2004}}.</ref> ಬರಹಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯು ಹೋನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಿ ಶೆಂಗ್‌ನ (990-1051) ಚಲಿಸುವ ರೀತಿಯ ಮುದ್ರಣದ ಶೋಧದ ಕುರಿತು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೆನ್‌ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಸು ಸಾಂಗ್ (1020–1101) ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕಾಂಡ ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದ, ಆತ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಕಾಶೆಯ ಒಂದು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಅಟ್ಲಾಸ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದನು. ಜೊತೆಗೆ [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನ]], ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಡಿಯಾರಗೋಪುರ(ಕ್ಲಾಕ್‌ಟವರ್) ವನ್ನು ಕೈಫೆಂಗ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ 1088ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದನು. ಆರ್ಮಿಲರಿ ಸ್ಪಿಯರ್ (ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಬಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಲಯ) ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಲು, ಆತನ ಗಡಿಯಾರಗೋಪುರವು ಒಂದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗ(ಎಸ್‌ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್‌) ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದೇ ಶಕ್ತಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಚೈನ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಅನ್ನೂ ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು. 16 ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಜೆಸ್ಯುಟ್ ಚೀನಾ ಮಿಶನ್‌ಗಳು "ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಐರೋಪ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೊದಲು ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಲಿತರು."<ref>ಅಗಸ್ಟಿನ್ ಉಡಿಯಸ್, ''ಸರ್ಚಿಂಗ್ ದಿ ಹೆವನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅರ್ಥ್: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಜೆಸುಟ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರೀಸ್ ''. (ಡೊರ್ಡ್ರೆಕ್ಟ್‌, ದಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್: ಕ್ಲುವೆರ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 2003). ಪುಟ.53</ref> ಚೀನೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತಜ್ಞರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಜೋಸೆಫ್ ನೀಧಾಮ್ ಮತ್ತು ನೀಧಾಮ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್‌‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ನೀಧಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ, ಚೀನಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಶೋಧಗಳು ಎಂದರೆ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೋಧಕಗಳು (2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಂಗ್ ಹೆಂಗ್ ), ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಜಾಂಗ್ ಹೆಂಗ್), ಕಡ್ಡಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ದಶಾಂಶ ಪದ್ಧತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶೋಧ, ಡ್ರೈ ಡಾಕ್‌ಗಳು, ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ಕ್ಯಾಲಿಪರ್ಸ್, ಎರಡುಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯದ ಪಿಸ್ಟನ್ ಪಂಪ್, ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣ, ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್‌, [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ದ ನೇಗಿಲು, ಬಹು-ಕೊಳವೆಯ ಸೀಡ್‌ ಡ್ರಿಲ್, ಚಕ್ರದ ಕೈಬಂಡಿ, ತೂಗು ಸೇತುವೆ, ಜೊಳ್ಳು ತೂರುವ ಅಥವಾ ಕೇರುವ(ವಿನೋವಿಂಗ್) ಯಂತ್ರ, ತಿರುಗುವ ಪಂಕ, ಪ್ಯಾರಾಷೂಟ್‌, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು, ರೈಸ್ಡ್‌-ರಿಲೀಫ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌, ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲರ್, ಸಿಡಿಬಿಲ್ಲು(ಕ್ರಾಸ್‌ಬೊ), ಮತ್ತು ಘನ ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್‌, ಬಹುಹಂತಗಳ ರಾಕೆಟ್, ಕುದುರೆ ಕೊರಳಪಟ್ಟಿ; ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಚೀನೀಯರ ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ನಾವಿಂದು ಯಾವುದನ್ನು "ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದಂತೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳು ತಡೆದಿದ್ದವು. ನೀಧಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ, ಚೀನೀ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ನಿಯಮಗಳ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು: {{cquote|It was not that there was no order in nature for the Chinese, but rather that it was not an order ordained by a rational personal being, and hence there was no conviction that rational personal beings would be able to spell out in their lesser earthly languages the divine code of laws which he had decreed aforetime. The [[Taoists]], indeed, would have scorned such an idea as being too naïve for the subtlety and complexity of the universe as they intuited it.<ref>{{harvnb|Needham|Wang|1954}} 581.</ref>}} ==ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ == {{Main|Science in the Middle Ages}} ರೋಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ರೋಮನ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತ,<ref name="Plutarch">ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ''ಲೈಫ್‌ ಆಫ್ ಸೀಸರ್'' 49.3.</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. 642ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬರ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಯಿತು.<ref>ಅಬ್ದ್‌-ಎಲ್‌-ಲತೀಫ್‌ (1203): "ಅಮ್ರ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಅಸ್ 'ಉಮರ್‌ನ ಅಪ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ."</ref><ref>''ಯೂರೋಪ್‌: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಪು. 139. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯಿನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1996. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-19-820171-0</ref> ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌‌ನಂತಹ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಜ್ಞಾನವು ಕ್ರೈಸ್ತಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು 12 ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇದ್ದಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತಮಠಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವು ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ<ref>ಲಿಂಡಾ ಇ. ವೊಗ್‌ಟ್ಸ್, "ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಾಕ್ಸನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ರೆಮಿಡೀಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಾಕ್ಸನ್ಸ್", ''ಐಸಿಸ್,'' 70 (1979): 250-268; ಮೈಕೇಲ್ ಎಚ್‌ ಶಂಕ್‌, ''ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಇನ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ ಆಂಡ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜ್ಸ್‌,'' ದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ; ಚಿಕಾಗೋ: ವಿ.ವಿ. ಚಿಕಾಗೋ ಮುದ್ರಣಾಲಯ., 2000, ಪುಟಗಳು. 163-181. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-226-74951-7.</ref> ಮತ್ತು ಸಮಯಪಾಲನೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಹೊಸ ಕೃತಿಗಳ ಅದ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ಫೈತ್ ವ್ಯಾಲಿಸ್, ''ಬೆಡೆ: ದಿ ರೆಕೊನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್,'' ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌: ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2004, ಪುಟಗಳು. xviii-xxxiv. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-85323-693-3.</ref> ಇದೇವೇಳೆಗೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀಕ್‌‌ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಅರಬ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 7 ಮತ್ತು 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]]ನ ಹರಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಕಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಕಾಲ ಆರಂಭಗೊಂಡು, 16ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಏಕೈಕ ಭಾಷೆ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರಾಬಿಕ್‌]]ನ ಬಳಕೆಯು ಅನುವಾದಕರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ|ಭಾರತೀಯ]] ಮೂಲಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಕಲಿಕೆಯು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ===ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ === {{Main|Islamic science|Timeline of Muslim scientists and engineers}} {{See also|Alchemy and chemistry in Islam|Islamic astronomy|Islamic mathematics|Islamic medicine|Islamic physics|Islamic psychological thought|Early Muslim sociology}} [[File:Islamic MedText c1500.jpg|thumb|150px|right|15ನೇ-ಶತಮಾನದ ಅವಿಸೆನ್ನನ ದಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ ಮೆಸಿಡಿನ್‌ ಕೃತಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ.]] ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ರೀಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.<ref name="Briffault">ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬ್ರಿಫಾಲ್ಟ್ (1928). ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ'', ಪುಟ. 190-202. ಜಿ.ಅಲೆನ್ &amp; ಅನ್‌ವಿನ್‌ ಲಿ.</ref> ಇದು ಒಂದು ಪುರಾತನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇಥಮ್‌ನ (ಅಲ್ಹಾಜೆನ್)ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ''ಸುಮಾರು'' ಕ್ರಿ.ಶ. 1000ದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಆತ ''ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕ'' ದಲ್ಲಿ [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇತಮ್‌ನನ್ನು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆತನ ಬೆಳಕಿನ ಒಳತೂರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಪುರಾವೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇತಮ್‌‌ನನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ "ಮೊದಲ ವಿಜ್ಞಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್(2006), ''ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇತಮ್‌: ಮೊದಲ ವಿಜ್ಞಾನಿ'', ಮೋರ್ಗಾನ್ ರೇನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 1599350246.</ref> ರೊಸನ್ನ ಗೊರಿನಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: {{cquote|"According to the majority of the historians al-Haytham was the pioneer of the modern scientific method. With his book he changed the meaning of the term optics and established experiments as the norm of proof in the field. His investigations are based not on abstract theories, but on experimental evidences and his experiments were systematic and repeatable."<ref name=Gorini>Rosanna Gorini (2003). "Al-Haytham the Man of Experience. First Steps in the Science of Vision", ''International Society for the History of Islamic Medicine''. Institute of Neurosciences, Laboratory of Psychobiology and Psychopharmacology, Rome, Italy.</ref>}} ಗಣಿತದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್‌ ಮುಸಾ ಅಲ್‌-ಕ್ವರಿಜ್ಮಿ ಅರಬ್ಬಿ ಅಂಕಗಣಿತ ಪದ್ಧತಿ(ಅಲ್ಗಾರಿತಮ್) ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಬೀಜಗಣಿತ|ಅಲ್‌ಜೀಬ್ರಾ(ಬೀಜಗಣಿತ)]] ಎಂಬ ಪದವು ''ಅಲ್‌-ಜಬರ್‌'' ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಆತನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಅರಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗಣಿತಜ್ಞರು ಸಂಖ್ಯಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನೇಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂಕನಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ದಶಾಂಶ ಬಿಂದು(ಡೆಸಿಮಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್)ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಸೇಬಿಯನ್‌ ಗಣಿತಜ್ಞ ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿ (850-929)ಯು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ಷಿಯನ್‌‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಲ್‌-ರಾಜಿಯು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿಯು ಟಾಲೆಮಿಯ ''ಹಿ ಮೆಗಲೇ ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌'' (''ಮಹಾಗ್ರಂಥ '' )ನ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಪ್ಪಾರ್ಕಸ್‌‌‌ ನ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದನು,ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ''ಅಲ್ಮಾಗೆಸ್ಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆತನು ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಅಕ್ಷಭ್ರಮಣದ ಅಳತೆಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನೂ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದನು. ಭೂಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಗೆ ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿ, ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇತಮ್‌<ref>{{Cite journal |last=Rosen |first=Edward |year=1985 |title=The Dissolution of the Solid Celestial Spheres|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-ideas_january-march-1985_46_1/page/19 |journal=Journal of the History of Ideas |volume=46 |issue=1 |pages=19–20 & 21 |ref=harv |postscript=<!--None-->}}</ref>, ಅವೆರ್ರೊಸ್ ಮತ್ತು ಮರಘ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ನಾಸಿರ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌ ಅಲ್‌-ತುಲ್ಸಿ, ಮೋಯ್ಯೆದುದ್ದೀನ್ ಉರ್ದಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಶಾತಿರ್ ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಕೋಪರ್ನಿಯನ್ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯಂತೆಯೇ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://setis.library.usyd.edu.au/stanford/entries/copernicus/index.html |contribution=Nicolaus Copernicus|title=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|year=2004|accessdate=2008-01-22}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saliba |first=George |authorlink=George Saliba |year=1994 |title=A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam |url=https://archive.org/details/historyofarabica0000sali |publisher=[[New York University Press]] |isbn=0814780237 |pages=[https://archive.org/details/historyofarabica0000sali/page/254 254]& 256–257 |ref=harv |postscript=<!--None-->}}</ref> ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಬೇರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಂದರೆ ಜಾಫರ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಬು ಅಲ್‌-ಬಾಲ್ಕಿ,<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb37224.x | last1 = Bartel | first1 = B. L.| authorlink = Bartel Leendert van der Waerden | author-separator =, | author-name-separator= | year = 1987 | title = The Heliocentric System in Greek, Persian and Hindu Astronomy | url = | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 500 | issue = 1| pages = 525–545 [534–537] }}</ref> ಅಬು-ರೇಹನ್ ಬಿರುನಿ, ಅಬು ಸಯಿದ್ ಅಲ್‌-ಸಿಜ್ಜಿ,<ref name="Nasr">{{Cite document |last=Nasr |first=Seyyed H. |authorlink=Hossein Nasr |date=1st edition in 1964, 2nd edition in 1993 |title=An Introduction to Islamic Cosmological Doctrines |edition=2nd |publisher=1st edition by [[Harvard University Press]], 2nd edition by [[State University of New York Press]] |isbn=0791415155 |pages=135–136 |ref=harv |postscript=<!--None-->}}</ref> ಕುತ್ಬ್‌‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌ ಅಲ್‌-ಶಿರಾಜಿ, ಮತ್ತು ನಜ್ಮ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ಕಾಜ್ವಾನಿ ಅಲ್‌-ಕಾತಿಬೀ.<ref>{{Cite book |last1=Baker |first1=A. |last2=Chapter |first2=L. |year=2002 |chapter=Part 4: The Sciences |ref=harv |postscript=<!--None-->}}, ರಲ್ಲಿ {{Cite book |last=Sharif |first=M. M. |title=Philosophia Islamica |chapter=A History of Muslim Philosophy}}</ref> ಮುಸ್ಲಿಂ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲ್‌ ಡ್ಯುರಾಂಟ್<ref name="Durant">ವಿಲ್ ಡ್ಯುರಾಂಟ್ (1980). ''ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಫೈತ್ (ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್‌, ಸಂಪುಟ 4)'', ಪುಟ. 162-186. ಸೀಮೋನ್ &amp; ಶುಸ್ಟೆರ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0671012002.</ref> ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಚ್‌ ಗ್ಯಾರಿಸನ್‌<ref>ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಚ್‌. ಗ್ಯಾರಿಸನ್, ''ಆನ್ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೆಸಿಡಿನ್ ವಿತ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕ್ರೋನೋಲಾಜಿ,'' ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಬ್ಲಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ದತ್ತಾಂಶಗಳು'', ಪುಟ. 86''</ref> ಇನ್ನಿತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜಾಬಿರ್ ಇಬ್ನ್‌ ಹಯ್ಯಾನ್ "ಅನೇಕರಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ".<ref>{{Cite journal|first=Zygmunt S.|last=Derewenda|year=2007|title=On wine, chirality and crystallography|journal=Acta Crystallographica Section A: Foundations of Crystallography|volume=64|pages=246–258 [247]|doi=10.1107/S0108767307054293|pmid=18156689|last1=Derewenda|first1=ZS|issue=Pt 1|ref=harv}}</ref><ref>{{cite journal | doi = 10.1080/01436590500128048 | last1 = Warren | first1 = John | author-separator =, | author-name-separator= | year = 2005 | title = War and the Cultural Heritage of Iraq: a sadly mismanaged affair | url =https://archive.org/details/sim_third-world-quarterly_2005_26_4-5/page/815| journal = Third World Quarterly | volume = 26 | issue = 4-5| pages = 815–830 }}</ref> ಅರಾಬಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೃತಿಗಳು ರೋಜರ್‌ ಬೇಕನ್‌‌ನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತ್ತು (ಆತ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವನು, ಅರಾಬಿಕ್ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡು ಅವರಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದನು),<ref>{{Cite journal |last=Lindberg |first=David C. |year=1967 |title=Alhazen's Theory of Vision and Its Reception in the West |journal=[[Isis (journal)|Isis]] |volume=58 |issue=3 |pages=321–341 |doi=10.1086/350266 |ref=harv}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last=Faruqi |first=Yasmeen M. |year=2006 |title=Contributions of Islamic scholars to the scientific enterprise |journal=International Education Journal |volume=7 |issue=4 |pages=391–396 |ref=harv}}</ref> ಇಬ್ನ್‌ ಸಿನಾ(ಅವಿಸೆನ್ನ) ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>ನಾಸರ್, ಸಯೀದ್ ಹುಸೇನ್(2007). ಆವಿಸೆನ್ನ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ http://www.britannica.com/eb/article-9011433/Avicenna. 2010-03-06ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆತ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿದ್ದನು<ref name="Jacquart, Danielle 2008">ಜಾಕ್ವರ್ಟ್‌ ಡೇನಿಯೆಲ್‌ (2008). "ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜಸ್: ಥಿಯರೀಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್‌ಸ್‌". ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಿವ್ಯೂ (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್) 16: 219–27.</ref> ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ವೈದ್ಯನಾದ್ದನು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ತ್ಶಾಂಜ್‌, ಎಂಎಸ್‌ಪಿಎಚ್‌, ಪಿಎಚ್‌ಡಿ (ಆಗಸ್ಟ್‌ 2003). "ಅರಬ್‌ ರೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌", ಹಾರ್ಟ್‌ ವ್ಯೂಸ್‌ 4 (2).</ref> ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಎರಡು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ''ಕಿತಾಬ್ ಅಲ್‌-ಶಿಫಾ'' (ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪುಸ್ತಕ) ಮತ್ತು ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಎರಡನ್ನೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹಾಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆತನ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಸೋಂಕುಹರಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು,<ref name="Jacquart, Danielle 2008" /> ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು.<ref>ಡಿ. ಕ್ರೇಗ್ ಬ್ರೇಟರ್ ಆಂಡ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಜೆ. ಡೇಲಿ (2000), "ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜಸ್: ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ದಟ್ ಪ್ರಿಸೇಜ್ ದಿ 21ಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ", ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ &amp; ಥೆರಪಿಟಿಕ್ಸ್‌‌ 67 (5), ಪುಟ. 447-450 [448].</ref> ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದರೆ ಅಲ್‌-ಫರಬಿ (ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸ), ಅಬು ಅಲ್-ಕಾಸಿಮ್ (ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ),<ref>{{cite journal | last1 = Martin-Araguz | first1 = A. | last2 = Bustamante-Martinez | first2 = C. | last3 = Fernandez-Armayor | first3 = Ajo V. | last4 = Moreno-Martinez | first4 = J. M. | author-separator =, | author-name-separator= | year = 2002 | title = Neuroscience in al-Andalus and its influence on medieval scholastic medicine | url = | journal = Revista de neurología | volume = 34 | issue = 9| pages = 877–892 }}</ref> ಅಬು ರೇಹಾನ್‌ನಗರಬ್‌ ಅಲ್‌-ಬಿರೂನಿ (ಭಾರತಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ,<ref>ಜಫಾರುಲ್-ಇಸ್ಲಾಮ್ ಖಾಮ್, [http://milligazette.com/Archives/15-1-2000/Art5.htm ಅಟ್ ದಿ ತ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಎ ನ್ಯೂ ಮಿಲೆನಿಯಂ– II], ''ದಿ ಮಿಲಿ ಗೆಜೆಟ್‌ ''.</ref> ಭೂಗಣಿತ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ),<ref>{{cite journal | last1 = Ahmed | first1 = Akbar S. | author-separator =, | author-name-separator= | year = 1984 | title = Al-Beruni: The First Anthropologist | url = | journal = RAIN | volume = 60 | issue = | pages = 9–10 }}</ref> ನಾಸಿರ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್ ಅಲ್‌ ತುಲ್ಸಿ (ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸ), ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್‌ (ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ,<ref name="Mowlana">ಎಚ್‌. ಮೌಲಾನಾ(2001). "ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್", ''ಕೊಆಪರೇಶನ್ ಸೌತ್ ಜರ್ನಲ್ '' '''1'''.</ref> ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ,<ref>{{cite journal | last1 = Abdalla | first1 = Mohamad | author-separator =, | author-name-separator= | year = 2007 | title = Ibn Khaldun on the Fate of Islamic Science after the 11th Century | url = | journal = Islam & Science | volume = 5 | issue = 1| pages = 61–70 }}</ref> ಇತಿಹಾಸವಿಜ್ಞಾನ,<ref>ಸಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ (1999). ''ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ನೇಮ್ಸ್‌''. ಸಿ. ಹರ್ಸ್ಟ್ &amp; ಕೊ. ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 1850653569.</ref> ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಗ್ರಗಾಮಿ<ref>{{cite journal | last1 = Ahmed | first1 = Akbar | author-separator =, | author-name-separator= | year = 2002 | title = Ibn Khaldun's Understanding of Civilizations and the Dilemmas of Islam and the West Today | url =https://archive.org/details/sim_middle-east-journal_winter-2002_56_1/page/25| journal = Middle East Journal | volume = 56 | issue = 1| page = 25 }}</ref>) ಇನ್ನಿತರರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Akhtar">{{cite journal | last1 = Dr | first1 = | last2 = Akhtar | first2 = S. W. | year = 1997 | title = The Islamic Concept of Knowledge | url = | journal = Al-Tawhid: A Quarterly Journal of Islamic Thought & Culture | volume = 12 | issue = | page = 3 }}</ref> ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನವು 12ನೇ ಅಥವಾ 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನವೋದಯ(ರಿನೇಸಾನ್ಸ್‌) ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅವನತಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವೆಂದರೆ 11ರಿಂದ- 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್‌ ವಿಜಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನಾಶವಾದವು.<ref name="Erica Fraser 1600">ಎರಿಕಾ ಫ್ರೇಸರ್. ದಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟು 1600, ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.</ref> ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಅಬ್ಬಸಿಡ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1258ರಲ್ಲಿ ನಾಶ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Erica Fraser 1600" /> ===ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ === {{Main|Science in Medieval Western Europe|Byzantine science}} {{See|Renaissance of the 12th century|Scholasticism|Medieval technology|Islamic contributions to Medieval Europe}} [[File:Map of Medieval Universities.jpg|left|thumb|ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ನಕಾಶೆ]] ಯೂರೋಪ್‌ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಸಿ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಂಪರ್ಕ, ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ವಿಜಯ(ರಿಕಾಂಕ್ವಿಸ್ಟ್‌) ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಗಳು, ಐರೋಪ್ಯರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರಾಬಿಕ್]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]], ಟಾಲೆಮಿ, ಜಾಬಿರ್ ಇಬ್ನ್‌ ಹಯ್ಯಾನ್, ಅಲ್‌-ಕ್ವರಿಜ್ಮಿ, ಅಲ್ಹಜೆನ್, ಅವಿಸೆನ್ನ, ಮತ್ತು ಅವೆರ್ರೊಸ್ ಅವರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಐರೋಪ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ರೇಮಂಡ್ ಟೊಲೆಡೋನ ಅನುವಾದದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆತ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟೊಲೆಡೋ ಅನುವಾದಕರ ಕೇಂದ್ರ(ಟೊಲೆಡೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟರ್‌ಸ್)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಅರಾಬಿಕ್‌ನಿಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಂತರ ಮೈಕೇಲ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ರಂತಹ ಅನುವಾದಕರು ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಓದಬೇಕೆಂದು ಅರಾಬಿಕ್‌ ಕಲಿತರು. ಐರೋಪ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಹೊಸ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹಾಗೆನೋಡಿದರೆ, ಐರೋಪ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಅಧ್ಯಯನದ ಅದ್ಯಯನಗಳ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು<ref>ಟೊಬಿ ಹಫ್‌, ''ರೈಸ್ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌'' 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ. 180-181</ref>, ಹೀಗಾಗಿ "ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನವರರು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದವು."<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಂಟ್, "ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡೀವಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ವಿ", ಜೇಮ್ಸ್‌ ಎಂ. ಕಿಟ್ಟಲ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾ ಜೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್ಯು, ಸಂಪಾದಿಸಿದ, ''ರಿಬತ್‌, ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆಂಡ್ ರಿಸೈಲೆನ್ಸ್‌: ಯುನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್‌ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, 1300-1700'', ಕೊಲಂಬಸ್‌: ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1984, ಪುಟ. 68</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಐರೋಪ್ಯರು ಪ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮಂಗೋಲಿಕಾ(ಮಂಗೋಲದ ಶಾಂತಿ)ದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು (ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ). ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಭಾವ ಐರೋಪ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಐಲ್ಮರ್ ಆಫ್‌ ಮಲ್ಮೆಸ್‌ಬರಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಾರಾಟಗಳು (ಆತ ಗಣಿತವನ್ನು 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದನು),<ref name="Eilmer">ವಿಲಿಯಂ ಆಫ್‌ ಮಲ್ಮೆಸ್‌ಬರಿ, ''ಗೆಸ್ಟಾ ರೆಗಂ ಆಂಗ್ಲೋರಮ್ / ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಕಿಂಗ್ಸ್'', ಸಂ. ಮತ್ತು ಅನು. ಆರ್‌.ಎ.ಬಿ. ಮಯನೋರ್ಸ್‌ ಆರ್‌. ಎಂ. ಥಾಮ್ಸನ್, ಮತ್ತು ಎಂ.ವಿಂಟರ್‌ಬಾಟಮ್, 2 ಸಂಪುಟಗಳು, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪಠ್ಯಗಳು (1998–9)</ref> ಮತ್ತು ಲಾಸ್ಕಿಲ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಸ್ಟೆರಿಯನ್ ಪಂಥದ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫರ್ನೇಸ್‌ (ಒತ್ತುಗಾಳಿ ಕುಲುಮೆ)ಯಂತಹ [[ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ|ಲೋಹವಿಜ್ಞಾನದ]] ಸಾಧನೆಗಳು.<ref name="Laskill">ಆರ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯು. ವೆರ್ನನ್‌ ಜಿ. ಮೆಕ್‌ಡೊನೆಲ್ ಮತ್ತು ಎ. ಶ್ಮಿಡ್ಟ್, 'ಆನ್ ಇಂಟಗ್ರೇಟೆಡ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಆಂಡ್ ಅನಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಪ್‌ರೈಸಲ್ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಐರನ್‌ ವರ್ಕಿಂಗ್: ಥ್ರೀ ಕೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌' ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಮೆಟಲರ್ಜಿ'' 31(2) (1998), 72-5 79.</ref><ref name="Derbeyshire">ಡೇವಿಡ್ ಡೆರ್ಬಿಶೈರ್‌, ''ಹೆನ್ರಿ "ಸ್ಟಾಂಪ್ಡ್ ಔಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್‌"'', ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ (21 ಜೂನ್‌ 2002)</ref> [[File:Roger-bacon-statue.jpg|thumb|200px|ರೋಜರ್‌ ಬೇಕಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿಮೆ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೇಖಕರ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಖರವಾದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅನುವಾದಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತಮಂದಿರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ವಿನಿಮಯವಾಗಲು ಆಸ್ಪದಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಆಗ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಸ್‌ಟೆಸ್ಟ್‌, ರೋಜರ್‌ ಬೇಕನ್, [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್|ಅಲ್ಬೆರ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್]] ಮತ್ತು ಡನ್ಸ್‌ ಸ್ಕಾಟಸ್ ರಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ತಾರ್ಕಿಕ ಪಂಡಿತರಿಂದ ವಿಸ್ತೃತಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಹಿಂದಿನವರು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದವರು, ಗ್ರಾಸ್‌ಟೆಸ್ಟ್‌ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಬೇಕನ್ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ''ಓಪಸ್ ಮಾಜಸ್‌'' ದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು. ಪಿಯರೆ ಡ್ಯುಹೆಮ್‌ನ 'ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ 1277ರ ನಿಂದನೆಯು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಶಿಸ್ತಿನ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು,"ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು 1277ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ಆತನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಾರೂ ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Stanford">{{cite web |url=http://plato.stanford.edu/entries/condemnation/ |title=Condemnation of 1277 |author=Hans Thijssen |work=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |date=2003-01-30 |accessdate=2009-09-14 |publisher=[[University of Stanford]]}}</ref> 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗವು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಅವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರಹಗಳ ಮೇಲೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಪಂಡಿತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೇ ಇದ್ದವು.<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಂಟ್, ''ದಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜಸ್‌: ದೆಯರ್ ರಿಲಿಜಿಸ್‌, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚಲ್‌ ಕಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌,'' (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ : ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1996), ಪುಟಗಳು. 127-31.</ref> ಒಕ್ಕಾಮ್‌ನ ವಿಲಿಯಂ ಮಿತವ್ಯಯ/ಎಚ್ಚರಿಕೆ(ಪಾರಿಸ್‌ಮನಿ)ಯ ತತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು: ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಗತ್ಯ ಮೂಲಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಾರದು, ಚಲನೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಭಿನ್ನ ವಿಚಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ಅಷ್ಟೆ<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಂಟ್,, ''ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ ಬುಕ್ ಇನ್ ಮಿಡೀವಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌,'' (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1974), ಪುಟ. 232</ref> ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು "ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಜೀವಿಗಳ" ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಸಿ. ಲಿಂಡ್‌ಬರ್ಗ್‌, ''ಥಿಯರೀಸ್ ಆಫ್ ವಿಶನ್ ಫ್ರಮ್‌ ಅಲ್‌-ಕಿಂದಿ ಟು ಕೆಪ್ಲರ್‌,'' (ಚಿಕಾಗೋ: ಚಿಕಾಗೋ ವಿ.ವಿ. ಪ್ರೆಸ್‌, 1976), ಪುಟಗಳು. 140-2.</ref> ಜೀನ್ ಬರಿಡನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲ್ ಒರೆಸ್ಮೆ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬರಿಡನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟೈಲ್‌‌ಗಳ(ಗುಂಡು/ಕ್ಷಿಪಣಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಚಿಮ್ಮುವ ವಸ್ತು)ಚಲನೆಯ ಕಾರಣ ರಭಸ/ಚಾಲಕಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು ಅದು [[ಜಡತ್ವ]]ದ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯತ್ತ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಯಿತು.<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಂಟ್, ''ದಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜಸ್‌: ದೆಯರ್ ರಿಲಿಜಿಸ್‌, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚಲ್‌ ಕಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌,'' (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1996), ಪುಟಗಳು. 95-7.</ref> ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಲೆಕ್ಕಿಗರು(ಕ್ಯಾಲಕ್ಯುಲೇಟರ್ಸ್‌) ಚಲನೆಯ ಗತಿವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಚಲನೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆಯೇ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಂಟ್, ''ದಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್‌ ಏಜಸ್‌: ದೆಯರ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್‌, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚಲ್‌ ಕಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌,'' (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1996), ಪುಟಗಳು. 100-3.</ref> 1348ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್ (ಬಬೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್‌ ಪಿಡುಗು) ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಕೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಗಾಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಠಾತ್ ಅಂತ್ಯ ಬಂದೊದಗಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮರುಶೋಧವು 1453ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ ಪತನದ ನಂತರ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಅನೇಕ ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಅದೇವೇಳೆಗೆ ಮುದ್ರಣದ ಪರಿಚಯವು ಐರೋಪ್ಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ್ದಿತು. ಮುದ್ರಿತ ಪದಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಜನಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿತು(ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಿಸಿತು) ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಜೊತೆಗೇ [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ದ ಪರಿಚಯವೂ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮಾರ್ಗ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು, ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮರುಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ==ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಭಾವ== {{Main|Scientific Revolution|Age of Reason}} {{See also|Continuity thesis|Decline of Western alchemy|Natural magic}} [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|upright|left|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.]] [[File:1543, Andreas Vesalius' Fabrica, Base Of The Brain.jpg|thumb|upright|right|ವೆಸಲಿಯಸ್‌ ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.]] ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಲಿಕೆಯ ನವೀಕರಣವು, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತ್ತು. ನಂತರದ ಇಟಿಲಿಯ ನವೋದಯ(ರಿನೇಸಾನ್ಸ್)ವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೋಗುಳ(ವಿರಾಮ) ಎಂದೂ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಉತ್ತರದ ನವೋದಯ(ರಿನೇಸಾನ್ಸ್) ವು ಅಧ್ಯಯನದ ಲಕ್ಷ್ಯವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ (ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ) ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಲ್ಲಟವಾಗಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆನ್ ಡೆಬಸ್, ''ಮ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ ನೇಚರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ರಿನೇಸಾನ್ಸ್‌'', (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿ.ವಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1978).</ref> ಹೀಗೆ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಉತ್ಥಾನದ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು: ಪ್ರೊಟಸ್ಟಂಟ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರತಿ-ಸುಧಾರಣೆ; [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೋಲಂಬಸ್‌]] ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಶೋಧ ಮಾಡಿದ್ದು; ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ ಪತನ ಇತ್ಯಾದಿ; ಆದರೆ ಇದೇ ವೇಳೆ ತಾರ್ಕಿಕಪಂಡಿತರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನನ್ನು ಮರುಶೋಧ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಗಾಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಇತ್ತು. ಹೀಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್‌ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಟಾಲೆಮಿ(ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ವೈದ್ಯಕೀಯ) ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ದೈನಂದಿನದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯರ ಹೆಣದ ಕುರಿತ ವೆಸಲಿಯಸ್‌ ಕೆಲಸಗಳು ಗೆಲೆನಿಕ್‌ನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದವು.<ref>ಪ್ರಿಸೈಸ್‌ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಆಫ್‌ ದೀಸ್ ಲ್ಯಾಮಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಪ್‌ ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌. ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ ಸಿ. ಬ್ರೂನೊ (1989) ಅವರ ''ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಕ್ರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-8160-2137-6.</ref> ಹಿಂದೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕುವ ಇಚ್ಛೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುವಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯು 1543ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ವೆಸಿಯಸ್ನಿಂದ ''ಡೆ ಹ್ಯುಮನಿ ಕಾರ್ಪೊರಿಸ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕಾ'' (''ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ಕೆಲಸಗಳ ಕುರಿತು'' ) ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ನಿಕೋಲಸ್‌ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್‌ನ ''ಡೆ ರೆವಲ್ಯುಶನಿಬಸ್'' ಕೃತಿಗಳು ಮೊದಲು ಮುದ್ರಿತವಾದಾಗ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್‌ ಕೃತಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವು 1687 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌]]ನ ''ಫೀಲಸಾಸಫಿಯ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯ ಮೆಥಮ್ಯಾಟಿಕ'' ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಈ ಕೃತಿಯು ಯೂರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಊಹಿಸಲೂ ಆಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರತೀಕದಂತೆ ಇತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರ ಮಹತ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಎಂದರೆ: ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಿಲೈ, ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹ್ಯಾಲಿ, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹುಕ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಹ್ಯುಗೆನ್ಸ್, ಟೈಕೋ ಬ್ರಹೆ, ಜೊಹನ್ನೆಸ್ ಕೋಪ್ಲರ್, ಗಾಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ಲೈಬ್ನಿಜ್, ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಸೆ ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವರು: ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್, ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಬ್ರೌನ್, ರೆನೆ ಡೆಸ್ಕರ್ಟೆಸ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಹೋಬ್ಸ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಂತನಾ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ===ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗ=== {{Main|Science in the Age of Enlightenment}} {{See|Age of Enlightenment}} ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗವು ಏನಿದ್ದರೂ ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿತ್ತು. 17ನೇ ಶತಮಾನವು "ತರ್ಕದ ಯುಗ"ವಾಗಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಅದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ "ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗ"ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್]], ಡೆಸ್ಕಟ್ರೇಸ್, ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ನಿಜ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿ<ref>{{harvnb|Heilbron|2003}}, 741</ref>, ಈಗ, ಆಧುನಿಕ [[ಗಣಿತ]], [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದವು. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್]] (1706–1790), ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ ಯೂಲರ್ (1707–1783), ಜಾರ್ಜ್ಸ್-ಲೂಯಿಸ್ ಲೆಕ್ಲೆರ್ಕ್‌ (1707–1788) ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಲೆ ರಾಂಡ್ ಡಿ'ಅಲೆಂಬರ್ಟ್‌ (1717–1783) ತಲೆಮಾರಿನ ವೇಳೆಗೆ ಮಾರ್ಗವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅದು ಮುಂದುವರೆದು ಡೆನಿಸ್ ಡಿಡ್‌ರಾಟ್‌ನ ''ವಿಶ್ವಕೋಶ (ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯ)'' ವು 1751ರಿಂದ 1772ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ (ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್), ಧರ್ಮ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ನಿರೀಶ್ವರವಾದ(ನಾಸ್ತಿಕತೆ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದ್ದು), ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ(ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್, ವಾಲ್ಟೈರ್)ವನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತ್ತು. 1789ರ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ರಕ್ತಮಯ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ರಾಜಕೀಯ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ನವೋದಯದ ವಿಕಸಿತ ಕಾಲ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೋಡಿ, ಪುಟಗಳು 741-744 {{harvnb|Heilbron|2003}}</ref> ===ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವಪ್ರಧಾನತೆ=== {{Main|Romanticism in science}} 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾವಪ್ರಧಾನ ಆಂದೋಲನವು ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಹೊಸ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರುಆಕಾರಗೊಳಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧಗಳು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ವಿಕಾಸವಾದದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತೀಯತೆ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್‌), ಗಣಿತ (ನಾನ್‌-ಯೂಕ್ಲಿಡಿಯನ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿ, ಗ್ರೂಪ್‌ ಥಿಯರಿ) ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ (ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ)ದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳು ಆದವು. ಭಾವಪ್ರಧಾನತೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಪತನಗೊಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಆಂದೋಲನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣವಾದವು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅದು 1840ರ ನಂತರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು ಮತ್ತು 1880ರ ವರೆಗೂ ಈ ವಾದವು ಇದ್ದಿತು. ==ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ== [[File:Albert Einstein Head.jpg|thumb|upright|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌]] ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯು ವಿಜ್ಞಾನವು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{harvnb|Heilbron|2003}}, 741-743</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಚರಣೆಯು ವೃತ್ತಿಪರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣಗೊಂಡಿತು, ಅದು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರ-ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಾದ ಸರಣಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವೆರಡೂ ಸದಾ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಹೊಸ ಶೋಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಶೋಧಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು, ಅವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ===ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು === ====ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ==== {{Main|History of physics}} [[File:James clerk maxwell.jpg|thumb|right|upright|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌]] ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಡಿಯಂತಿದೆ. ನಿಕೋಲಸ್‌ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್‌ನು ಸಮೋಸ್‌ನ ಅರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್‌‌ ವಿವರಿಸಿದ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಪ್ಲರ್‌ ನೀಡಿದ್ದ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾದರಿಯು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಆತನ ಮಾದರಿಯು ಗ್ರಹಗಳು ಅಂಡಾಕಾರದ(ಎಲೆಪ್ಟಿಕಲ್) ಪಥಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಎಲಿಪ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಫೋಕಸ್‌ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಗೆಲಿಲಿಯೋ ("''ಆಧುನಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ'' ") ಕೂಡ ಭೌತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು, ಪ್ರಯೋಗವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದಿತು. 1687ರಲ್ಲಿ, [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌‌]]ನು ''ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಾ '' ಪ್ರಕಟಿಸಿನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವೀ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು, ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು; ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮ, ಇದು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಬಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯತೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಫ್ಯಾರಡೇ, ಓಮ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಎರಡು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಮಾಡಿತು, ಅದೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ನ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ|ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತೀಯತೆ(ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್‌)]], ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ನ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). [[File:Universe expansion2.png|thumb|left|ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಚಿತ್ರ]] 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭವು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿತು. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. 1900ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪ್ಲಾಂಕ್]], [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್]], ನೀಲ್ಸ್‌ ಬೋರ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಸಂಗತ(ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ) ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಹಂತಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಪಾಲನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲಕಾರಿ ಎಂದರೆ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ 1915ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದ, ನ್ಯೂಟನಿಯನ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಕಾಲದ ನಿಗದಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿತು. 1925ರಲ್ಲಿ, ವೆರ್ನರ್‌ ಹೈಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮತ್ತು ಇರ್ವಿನ್‌ ಸ್ಕ್ರೋಡಿಂಜರ್ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು ನಂತರದ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ಎಡ್ವಿನ್ ಹಬಲ್‌‌ 1929ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಷಿಗಳು ಎಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆಯೋ ಅದು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಹಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಬಿಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಗ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾರ್ಜ್‌ಸ್ ಲೆಮಿಟ್ರಿ ರೂಪಿಸಲು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[File:Trinity_Test_Fireball_25ms.jpg|thumb|right|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ "ಮಹಾವಿಜ್ಞಾನ (ಬಿಗ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌)"ನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಾರಿದ ಅಣುಬಾಂಬ್.]] ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ನಡೆದವು. ಅದು ರೇಡಾರ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಣು ಬಾಂಬ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1930ರಲ್ಲಿಯೇ ಎರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಒ. ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಸೈಕ್ಲೋಟ್ರಾನ್‌ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವು "ಮಹಾ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬೃಹತ್ ಯಂತ್ರಗಳು, ಆಯವ್ಯಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಬೇಕಾದವು ಮತ್ತು ಇದು ಹೊಸ ವಲಯಕ್ಕೇ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಮುಖ್ಯ ಪೋಷಕರಾದವು, "ಮೂಲ" ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವುದು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ====ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ==== {{Main|History of chemistry}} ಆಧುನಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಯ್ಲ್‌ 1661ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ''ದಿ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ [[ರಸವಿದ್ಯೆ]]ಯಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ರಸವಿದ್ಯೆಯ ಪರಂಪರೆಯು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಕೆಲಕಾಲ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು). ಜೊತೆಗೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಕುಲೆನ್, ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ಲಾಕ್, ಟೋರ್ಬರ್ನ್‌ ಬರ್ಗ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಪಿಯರೆ ಮಕ್ವೆರ್‌ ಗ್ರಾವಿಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಂಟೋನಿ ಲವೊಸಿಯರ್‌ (''ಆಧುನಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ'' ) [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಫ್ಲೊಜಿಸ್ಟನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫ್‌ ಮಾಸ್‌ ನಿಯಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಂತೆ ಆಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಭೌತವಸ್ತುಗಳೂ ಅಣುಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್‌ ಡಾಲ್ಟನ್‌ 1803ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಅಣುಗಳು ಎಂದರೆ ಭೌತವಸ್ತುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಭೌತವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಅದನ್ನು ಪುನಾ ಚೂರು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ರುಜುವಾತುಗೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ ನೂರು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಯಿತು. ಡಾಲ್ಟನ್‌ ತೂಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿಯಮವನ್ನೂ ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದನು. 1869ರಲ್ಲಿ, ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆಂಡಲೀಫ್ನು ಡಾಲ್ಟನ್ನನ ಶೋಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ತನ್ನ [[ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ|ಪೀರಿಯಾಡಿಕ್ ಟೇಬಲ್‌]] ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವೋಲರ್‌ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು [[ಯೂರಿಯಾ]]ದ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೇ ತೆರೆಯಿತು. ಅದೇ [[ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]], ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೂರಾರು ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಶಕ್ಯರಾದರು. l9ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೇಲ್‌ಗಳ ಬೇಟೆ(ವೇಲಿಂಗ್‌)ಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತೈಲಪೂರೈಕೆ ಬಳಸಿ ಬರಿದಾದ ನಂತರ ಭೂಮಿಯ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್‌ಗಳ ಅತಿಬಳಕೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕರಿತ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಿದ್ಧ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡತೊಡಗಿತು, ಇದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಬಟ್ಟೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಕರಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ಣೂ ಒದಗಿಸಿತು. ಸಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಶಾರೀರಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನವು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಅಣುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರಚನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಮಾಡಿತು. ಲೀನಸ್‌ ಪೌಲಿಂಗ್ನ ''ದಿ ನೇಚರ್ ಆಫ್‌ ಕೆಮಿಕಲ್ ಬಾಂಡ್(ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧದ ಲಕ್ಷಣ)'' ಕುರಿತ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಣಗಳ ಬಾಂಡ್‌ ಆಂಗಲ್‌(ಬಂಧ ಕೋನ)ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪೌಲಿಂಗ್‌ನ ಕೃತಿಗಳು ''ಜೀವದ ರಹಸ್ಯ(ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌)'' ವಾದ (ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ರಿಕ್‌ನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ, 1953) ಡಿಎನ್‌ಎದ ಭೌತಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾದವು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಿಲ್ಲರ್-ಯುರೆ ಪ್ರಯೋಗವು ಆದಿಕಾಲದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅನುಕರಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಮೂಲ ಘಟಕಾಂಶಗಳು, ಸರಳ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ತೀರಾ ಸರಳ ಕಣಗಳಿಂದ ತಾವಾಗಿಯೇ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ====ಭೂವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|History of geology}} [[File:EastHanSeismograph.JPG|thumb|right|132px|ಜಾಂಗ್ ಹೆಂಗ್‌ನ ನೀರಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸೆಸ್ಮೋಮೀಟರ್‌ಅನ್ನು ಪುನಾನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಚೀನಾ, 132]] ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ಸುಸಂಜಕ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಬಂಡೆಗಳು, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇತ್ತು. ಬಂಡೆಗಳ ಕುರಿತ ಥಿಯೋಫ್ರೇಟಸ್‌ನ ಕೃತಿ ''ಪೆರಿ ಲಿಥಾನ್'' ಒಂದು ಸಹಸ್ರವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಬುಡಮೇಲಾಗದೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಚೀನೀ ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಶೆನ್ ಕ್ಯೊ (1031–1095) ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನು. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಶಿಲಾಸ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆತ ಪರ್ವತಗಳ ಸವಕಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹೂಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. [[File:Wegener.jpg|thumb|130px|left|ಪ್ಲೇಟ್‌ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್‌ - ರಿಲೀಫ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಖಂಡಾಂತರ ದಿಕ್ಷ್ಯುತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು]] ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮರುರಚನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹುಕ್ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ನಿಕೋಲಾಸ್ ಸ್ಟೆನೋ ಸೂಪರ್‌ಪೊಸಿಶನ್‌(ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲಿಡುವುದು) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು. ಥಾಮಸ್‌ ಬರ್ನೆಟ್‌ನ ''ಭೂಮಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ(ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಥಿಯರಿ ಆಫ್‌ ಅರ್ಥ್‌) '' 1681ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಭೂಮಿಯು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸತೊಡಗಿದರು. ಬರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಭೂಮಿಯ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಮತಾತೀತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ತಳಹದಿಗಳಾದವು. ಆಧುನಿಕ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು, ಆಧುನಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆಯೇ, 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. ಬೆನೊಯಿಟ್ ಮೈಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಕೊಮ್ಟೆ ಡೆ ಬಫೋನ್ ಭೂಮಿಯು ಬೈಬಲ್‌ನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಯೋಚಿಸಿರುವಂತೆ 6,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಜೀನ್-ಎಟೀನ್ ಗುಟ್ಟರ್ಡ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲಸ್‌ ಡೆಸ್ಮರೆಸ್ಟ್ ಮಧ್ಯ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಕಾಶೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಅಬ್ರಾಹಂ ವೆರ್ನರ್ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದನು - ಅದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಿನ್ನೆಯಸ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಮನಾಗಿತ್ತು. ವೆರ್ನರ್ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು. ಅದೇ ರೀತಿ ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಕಾಟಿಶ್‌ ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹಟನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದನು. ಜಾರ್ಜಸ್ ಕ್ಯುವಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬ್ರಾಂಗ್ನಿಯರ್ಟ್‌, ಸ್ಟೆನೋ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬಂಡೆಗಳ ಪದರಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿನು: ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಸೂಚಿಯು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಕಾಲದ ಬಂಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೈಲ್, ಆಡಂ ಸೆಡ್‌ವಿಕ್, ಮತ್ತು ರೋಡ್ರಿಕ್ ಮರ್ಚಿಸನ್‌‌ರಂತಹ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೂರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನದಿಂದ ನಕಾಶೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷ್ಯವು ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ''ಹೇಗೆ'' ಬದಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದತ್ತ ಹೊರಳಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗೊಂಡವು, ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ ಕುರಿತು ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದವು. ಲೂಯಿಸ್ ಅಗಾಸ್ಸಿಜ್ ಮತ್ತು ಇತರರು [[ಹಿಮಯುಗ|ಹಿಮ ಯುಗ(ಐಸ್‌ ಏಜ್)]] ಆವರಿಸಿದ್ದ ಖಂಡಗಳ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ "ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ (ಫ್ಲುವಿಅಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌‌)" ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕ್ರಾಂಬೀ ರಾಮ್ಸೆ ಅಂತವರು ನದಿಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳು ಹರಿಯುತ್ತ, ನಂತರ ನದೀಕಣಿವೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ವಿಕಿರಣ(ರೇಡಿಯೋಆಕ್ಟಿವಿಟಿ)ಯ ಶೋಧದ ನಂತರ ರೇಡಿಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಡೇಟಿಂಗ್(ವಿಕಿರಣ ಬಳಸಿ ಆಯುಷ್ಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನ) ವಿಧಾನಗಳನ್ನು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗ್ನರ್‌ನ "ಖಂಡಾಂತರ ದಿಕ್ಚ್ಯುತಿ" (ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹೊಸ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಭೂಪದರಗಳ ರಾಚನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ/ವಿರೂಪಗಳ(ಪ್ಲೇಟ್‌ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್‌) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಇದು ಖಂಡಾಂತರ ದಿಕ್ಚ್ಯುತಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ಲೇಟ್‌ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್‌ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ತೋರುವ ಅನೇಕ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಏಕೀಕೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1970ರಿಂದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ಲೇಟ್‌ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗ್ರಹವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದ ಭೂಭೌತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ (ಮೀಟರಾಲಜಿ) ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ಓಶನೋಗ್ರಫಿ)ಗಳನ್ನು "ಭೂಮಿ ವಿಜ್ಞಾನ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೌರಮಂಡಲದ ಬೇರೆ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳು. ====ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ==== {{Main|History of astronomy}} ಸಾಮೋಸ್‌ನ ಅರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್‌‌ನು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೂ ದೂರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎರಟೊಸ್ತನೀಸ್‌ ಭೂಮಿಯ ಗಾತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ಹಿಪ್ಪಾರ್ಕಸ್ ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಭ್ರಮಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಗತಿಗಳು 1801ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಒಂದು [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ(ಆಸ್ಟರಾಯ್ಡ್)]](1 ಸೆರೆಸ್)ವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು 1846ರಲ್ಲಿ [[ನೆಪ್ಚೂನ್|ನೆಫ್ಚೂನ್‌]] ಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯಮಾಡಿತು. ಜಾರ್ಜ್‌ ಗ್ಯಾಮೊವ್, ರಾಲ್ಫ್‌ ಆಲ್ಫರ್, ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೆರ್ಮನ್ ವಿಶ್ವದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿರಬೇಕೆಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite journal | last1 = Alpher | first1 = Ralph A. | last2 = Herman | first2 = Robert| year =1948 | title = Evolution of the Universe| url =https://archive.org/details/sim_nature-uk_1948-11-13_162_4124/page/774| journal = [[Nature (journal)|Nature]] | volume = 162 | issue = | pages = 774–775 | doi = 10.1038/162774b0 }}<br>{{cite journal | last1 = Gamow | first1 = G. | doi = 10.1038/162680a0 | title = The Evolution of the Universe | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1948-10-30_162_4122/page/680 | pmid = 18893719 | journal = Nature | year = 1948 | volume = 162 | issue = 4122 | pages=680–682 }}</ref> 1964ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ನೊ ಪೆನ್ಜಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್<ref>{{Cite web |url=http://nobelprize.org/physics/laureates/1978/wilson-lecture.pdf |title=ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ 1978ರ ನೊಬೆಲ್ ಉಪನ್ಯಾಸ |access-date=2011-02-01 |archive-date=2005-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050413230649/http://nobelprize.org/physics/laureates/1978/wilson-lecture.pdf |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಬೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ 3 ಕೆಲ್ವಿನ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಹಿಸ್‌(ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಡಚಣೆ) ಅನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಯಸ್ಸು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಅನೇಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಸೂಪರ್‌ನೋವ ಎಸ್‌ಎನ್‌ 1987ಎ ಅನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದೃಶ್ಯೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ನ್ಯುಟ್ರಿನೋ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಜಯವಾಗಿಯೂ ನೋಡಿದರು. ಕಮಿಯೊಕಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೌರ ನ್ಯುಟ್ರಿನೋ ಶೋಧಕಗಳು ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ ಸೋಲಾರ್‌ ನ್ಯುಟ್ರಿನೋ ಹರಿವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು [[ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಕಣ (ಪಾರ್ಟಿಕಲ್) ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಕ ಮಾದರಿ(ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ ಮಾಡೆಲ್)ಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ====ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|History of biology|History of molecular biology|History of medicine|History of evolutionary thought}} [[File:DNA replication split.svg|thumb|upright|ಸೆಮಿ-ಕನ್ಸ್‌ರ್ವೇಟಿವ್ ಡಿಎನ್‌ಎದ ಮರುಪ್ರತಿ]] 1847ರಲ್ಲಿ, ಹಂಗೇರಿಯಾದ ವೈದ್ಯ ಇಗ್ನಾಕ್ ಫ್ಯುಲೋಪ್ ಸೆಮ್ಮೆಲ್‌ವಿಸ್ ವೈದ್ಯರು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ, ಪ್ರಸೂತಿ ಸಮಯದ ಜ್ವರವನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಶೋಧವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೋಗಾಣು ಕಾರಣ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸೆಮ್ಮೆಲ್‌ವಿಸ್‌ನ ಶೋಧವನ್ನು ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್‌‌ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಜೋಸೆಫ್ ಲಿಸ್ಟರ್‌, ಆಂಟಿಸೆಪ್ಸಿಸ್‌ (ಕೀವುನಾಶಕ) ತತ್ವಗಳನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಸೆಮ್ಮೆಲ್‌ವಿಸ್‌ನ ಶೋಧ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಲಿಸ್ಟರ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಲೂಯಿಸ್ ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್‌ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಗೆ (ಮೈಕ್ರೋಆರ್ಗಾನಿಸಮ್ಸ್‌) ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೆಂದು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಿದ್ದು ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಆತ ನಿರೋಧಕ(ತಡೆಗಟ್ಟುವ) ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಅದೆಂದರೆ ಆತ 1880ರಲ್ಲಿ ರೇಬಿಸ್‌(ಹುಚ್ಚುನಾಯಿ ಕಡಿತ) ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ(ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್‌)ಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು. ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್‌ನು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ರೋಗಗಳು ಹರಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು [[ಪಾಶ್ಚೀಕರಣ|ಪ್ಯಾಶ್ಚರೀಕರಣ(ಪ್ಯಾಶ್ಚರೈಸೇಶನ್‌)]] ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref>{{cite book | last = Campbell | first = Neil A. | authorlink = | coauthors = Brad Williamson; Robin J. Heyden | title = Biology: Exploring Life | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2006 | location = Boston, Massachusetts | pages = | url = http://www.phschool.com/el_marketing.html | doi = | id = | isbn = 0-13-250882-6 | oclc = 75299209 | access-date = 2011-02-01 | archive-date = 2014-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141102041816/http://www.phschool.com/el_marketing.html | url-status = dead }}</ref> ಎಲ್ಲ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಧಾನವಾದ, ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್‌‌ ನಿಸರ್ಗವಾದಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ 1859ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಆನ್‌ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೀಶೀಸ್]] ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ]]ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಾಸವಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಸಜೀವಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಆಕಾರಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಶುದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊರಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರೆ ಸಮಾಜದ ಭಿನ್ನ ರಂಗಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಎರಡೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ "ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಾನ"ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಇದು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ವಿಕಾಸವಾದ ಮಾದರಿಗಳು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮೊರವಿಯದ <ref>{{cite book |last=Henig |first=Robin Marantz |title=The Monk in the Garden : The Lost and Found Genius of Gregor Mendel, the Father of Genetics |url=https://archive.org/details/monkingardenlost0000heni |publisher=Houghton Mifflin |year=2000 |isbn=0-395-97765-7 |quote=The article, written by an obscure Moravian monk named Gregor Mendel... |oclc=43648512 }}</ref> ಸನ್ಯಾಸಿ ಗ್ರಿಗೊರ್‌ ಮೆಂಡಲ್‌ 1866ರಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶೀಯತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದನ್ನು 1900ರಲ್ಲಿ ಪುನಾಶೋಧಿಸಿದ ನಂತರ, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆನುವಂಶೀಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧವಾಯಿತು, ಮೆಂಡಲ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಆರಂಭವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು, ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ, ಎಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. 1953ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಡಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಾರಿಸ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸ್ ಡಿಎನ್‌ಎದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಡಿಎನ್‌ಎ ಒಂದು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವವು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್‌ ಡಿ. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಆಂಡ್ ಎಚ್‌ ಕ್ರಿಕ್. "ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ''ನೇಚರ್‌'' : ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ನ್ಯುಕ್ಲಿಯೆಕ್ ಆಸಿಡ್." ''[[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ )|ನೇಚರ್‌]]'' '''171''', 737–738 (1953).</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1990ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮಾನವ [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜೀನೋಮ್‌]](ಮಾನವ ಜೀನೋಮ್ ಯೋಜನೆ) ನಕಾಶೆ ಮಾಡಲು ಬೃಹತ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲಾಭಗಳಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ====ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|History of ecology}} [[File:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|thumb|right|ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಕಂಡಂತೆ, ಅಪೋಲೋ 8, ನಾಸಾ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಸೀಮಿತತೆಯ ಕುರಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು.]] ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ ಅದ್ಯಯನದ ಮೂಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಾರ್ವಿನ್ ವಿಕಾಸವಾದ ಮತ್ತು ಹಂಬೊಲ್ಡ್‌ಟಿಯನ್ ಜೀವಭೂವಿಜ್ಞಾನ ದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಭಾಗ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವವೆನ್ನಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಎಂದರೆ, [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ|ಸೂಕ್ಷಾಣುಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ(ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಲಜಿ)]] ಮತ್ತು ಮಣ್ಣುವಿಜ್ಞಾನ(ಸಾಯಿಲ್ ಸೈನ್ಸ್)—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೂಯಿಸ್ ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೋನ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಜೀವ ಚಕ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ''ಎಕಾಲಜಿ(ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ)'' ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದು ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೇಕಲ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗದ ಕುರಿತು ಈತನ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು (ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು) ಪರಿಸರದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. 1930ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್‌ ಟ್ಯಾನ್ಸ್‌ಲೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಣ್ಣು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಈ ಹೊಸ ಅದ್ಯಯನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಪರಿಸರವಾದಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಗಾಢವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು; 1960ರಲ್ಲಿ ಗೈಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ(ಡೀಪ್‌ ಎಕಾಲಜಿ)ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನವು ಈ ಎರಡನ್ನೂ ತುಂಬ ಹತ್ತಿರ ಬೆಸೆಯಿತು. ===ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ=== {{Main|History of the social sciences}} ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಯಶಸ್ವೀ ಬಳಕೆಯು ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ====ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ==== {{Main|History of Ancient Indian political science}} ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]] ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ರಕ್ಷಣಾನೀತಿ ಕುರಿತು ಇರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥ. ಇದನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದು ಕೌಟಿಲ್ಯ<ref>{{cite journal | first = I. W. | last = Mabbett | date=1 April 1964| title = The Date of the Arthaśāstra | url = http://jstor.org/stable/597102 | journal = Journal of the American Oriental Society | volume = 84 | issue = 2 | pages = 162–169 | id = ISSN 0003-0279 | doi = 10.2307/597102 | ref = harv }}<br>{{cite book | last = Trautmann | first = Thomas R. | authorlink = Thomas Trautmann | title = {{IAST|Kauṭilya}} and the Arthaśāstra: A Statistical Investigation of the Authorship and Evolution of the Text | year = 1971 | publisher = E.J. Brill | location = Leiden | pages = 10 | quote =while in his character as author of an ''arthaśāstra'' he is generally referred to by his ''[[gotra]]'' name, {{IAST|Kauṭilya}}.}}</ref> ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತ{{IAST|Viṣhṇugupta}}, ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <ref>ಮಬ್ಬೆಟ್ 1964<br>ಟ್ರಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ 1971:5 "ಕೃತಿಯ ಕೊಟ್ಟಕೊನೆಯ ಪಠ್ಯ...''ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ'' ದಲ್ಲಿರುವ ''ಗೋತ್ರ'' ದ ಹೆಸರುಗಳ{{IAST|Kauṭilya}} ಬದಲಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ{{IAST|Viṣṇugupta}}</ref> ಚಾಣಕ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ[[ಚಾಣಕ್ಯ|{{IAST|Chāṇakya}}]] (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.350–-283). ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಜನರು, ರಾಜ, ಪ್ರಭುತ್ವ, ಸರ್ಕಾರಿ ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ದೇಶಗಳು, ಶತ್ರುಗಳು, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಜರ್‌ ಬೋಶ್‌ ''ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ'' ವನ್ನು "ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಯ ಒಂದು ಕೃತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಕೃತಿಯೇ ಹೊರತು ಅದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ರಾಜ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಏನೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಗೆ ಕ್ರೂರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಕೃತಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book | last = Boesche | first = Roger | title = The First Great Political Realist: Kautilya and His Arthashastra | year = 2002 | publisher = Lexington Books | location = Lanham | isbn = 0-7391-0401-2 | pages = 17}}</ref> ====ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|History of western political science}} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಮೊದಲು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಗಮನವು ಬಹಳ ತಡವಾಗಿದ್ದಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.{{Citation needed|date=July 2009}}. ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿದ್ದವು, ಅವೆಂದರೆ ನೈತಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಸ್ವರೂಪದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ ನಿರ್ಣಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. ಪ್ರತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಜನರು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ರಾಜಕೀಯದ ಬೇರುಗಳು ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಜಕೀಯದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬೇರುಗಳು ಪ್ಲೇಟೋ ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]]ಗಿಂತಲೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಮರ್‌, ಹೆಸಿಯಡ್, ಥಸಿಡೈಡ್ಸ್, ಕ್ಸೆನೋಫಾನ್, ಮತ್ತು ಯುರಿಪಿಡೀಸ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೇಟೋ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದನು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ- ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ-ದ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ನಾವು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಂತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಟೋನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು, ಆತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದನು. [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಪಾಲಿಬಿಯಸ್, ಲಿವಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌ ರೋಮನ್‌ [[ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣತಂತ್ರ]]ದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಾದ [[ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಜರ್|ಜ್ಯುಲಿಯೆಸ್ ಸೀಸರ್‌]], ಸಿಸೆರೋ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಮಗೆ ಗಣತಂತ್ರ, ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳ ರಾಜಕೀಯದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆಡಳಿತದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರತ್ತ ಒಲವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದೊಂದಿಗೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚದುರಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. [[ಏಕೀಶ್ವರವಾದ|ಏಕದೈವವಾದ]] ವಿಚಾರದ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ವು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು{{Citation needed|date=July 2009}}. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಗಸ್ಟಿನ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಪ್ಪೊನ ಕೃತಿ ''ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್'' ಪ್ರಸಕ್ತ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ರಾಜಕೀಯ ಎಂಬುದರ ನಡುವಣ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ಚರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ, ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ರುಬಾಯತ್‌ ಆಫ್‌ ಉಮರ್‌ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಫಿರ್ದೋಸಿಯ ಎಪಿಕ್ ಆಪ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ (ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ರಾಜರು) ಕೃತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅವಿಸೆನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈಮೊನಿಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಅವೆರ್ರೊಸ್ ಅವರಂತಹ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ, [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]]ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಟಲಿಯ ನವೋದಯ(ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಿನೇಸಾನ್ಸ್)ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಕೊಲೊ ಮಚಿಯವೆಲ್ಲಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನೇರ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಲ್ಲಟವು ಪ್ರಮಾಣಕ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಆಚೆಗೂ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿತು {{Citation needed|date=July 2009}}. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, [[ದೇಶ|ಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ, [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮತಗಣನೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ====ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|Political science}} 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವರ್ತನ-ವಾದ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 'ರಾಜಕೀಯ-ವಿಜ್ಞಾನ'ದ ಬಹುಮುಖಿ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಉಪ-ಅಧ್ಯಯನಗಳಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಮತದಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಗೇಮ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ), ಮತದಾನಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ /ಭೂರಾಜಕೀಯ, ರಾಜಕೀಯ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ/ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ತುಲನಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು/ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅನುಮಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳು) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು, ಇದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸತೊಡಗಿತು{{Citation needed|date=July 2009}}. ====ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು==== {{Main|History of linguistics}} ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅದ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೋನ್ಸ್‌|ಸರ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಜೋನ್ಸ್]] [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಪರ್ಷಿಯನ್‌‌, ಗ್ರೀಕ್‌‌, [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ಗೊತಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟನು. ಜೋನ್ಸ್‌ನ ನಂತರ, 19ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದೇ ಇತ್ತು. ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಡೆ ಸಾಸ್ಸುರೆಯ ''ಕೋರ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಜೆನೆರಲೆ'' ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಚನಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಆಂದೋಲನಗಳು ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಭಾಷೆಗಳು ಬದಲಾದವು ಎಂಬುದರತ್ತ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. [[ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ|ನೋಮ್‌ ಚೋಮ್‌ಸ್ಕಿ]] 1950ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕರ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವು ಮೌಲಿಕ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆಯ ಸೂತ್ರಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಊಹೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವ ಭಾಷೆಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಅದ್ಯಯನಶಿಸ್ತುಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಶೇಷತಜ್ಞತೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ====ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ==== {{Main|History of economics}} [[File:Supply-demand-P.png|thumb|130px|left|ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಮಾದರಿ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವು 1776ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್‌ನ ''ಆನ್ ಇನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಇಂಟು ದಿ ನೇಚರ್ ಆಂಡ್ ಕಾಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್‌ ನೇಶನ್ಸ್ '' ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಮಿತ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತ, ಶ್ರಮದ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ "ಕಾಣದ ಕೈ"ಗಳು ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್|ಕಾರ್ಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಕಿನ ಮೌಲ್ಯವು ಅದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]]ಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಲಾಭವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತ, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮವು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡಿತು. ಇದು ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು. 1920ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್‌ ಮ್ಯನಾರ್ಡ್‌ ಕೇನ್ಸ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಸ್ಥೂಲಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ಕೇನೆಸಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಆರ್ಥಿಕತೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಸಮರ IIರ ನಂತರ, ಮಿಲ್ಟನ್ ಫ್ರೈಡ್‌ಮನ್ ವಿತ್ತನಿಯಂತ್ರಣವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ವಿತ್ತನಿಯಂತ್ರಣವಾದವು ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರತ್ತ ಗಮನಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. 1970ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ವಿತ್ತನಿಯಂತ್ರಣವಾದವು ಪೂರೈಕೆ ಕಡೆ ವಾಲಿದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಹಣದ ಮೊತ್ತ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಬೇರೆ ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಎಂದರೆ ನವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನವ ಕೇನೇಸಿಯನ್‌ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ. ನವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು 1970ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಘನವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ತಳಪಾಯವಾಗಿ ಒತ್ತುನೀಡಿತ್ತು. ನವ ಕೇನೇಸಿಯನ್‌ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ನವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಕ್ಷತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ನಿಯಂತ್ರದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ====ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ==== {{Main|History of psychology}} 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯವು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. 1879ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ವರ್ಷ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವರ್ಷ ವಿಲ್ಹೆಮ್‌ ವುಂಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗೇ ಮೀಸಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು (ಲೈಪ್ಜಿಗ್‌ನಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರೆಂದರೆ : ಹರ್ಮನ್ ಎಬ್ಬಿಂಗಾಸ್‌ (ಸ್ಮರಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ), ಇವಾನ್ ಪಾವ್‌ಲೊವ್ ( ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಕಂಡಿಶನಿಂಗ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವನು), ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌, ಮತ್ತು [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌|ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌]]. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ತುಂಬಾ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕಾನ್‌ ಆಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನವು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಡ್ ತಿಚ್ನನರ್‌‌ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇದು ಜಾನ್‌ ಬಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ವರ್ತನಾವಾದವನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಲು ದಾರಿಯಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ನಂತರ ಬಿ.ಎಫ್‌. ಸ್ಕಿನರ್‌ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. ವರ್ತನಾವಾದವು ಪ್ರಕಟ ವರ್ತನೆಗೆ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದು ಎಂದು. "ಮನಸ್ಸು" ಎಂಬುದರ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ತೀರಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕಗಳು ಮಾನವ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಹೊಸ ಅಂತರ್‌ಶಿಸ್ತೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಉದ್ಭವಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಶೋಧದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[ಮನೋಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು]], [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], ಮತ್ತು ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಿದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸುವ ಪಿಇಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಎಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ಗಳು ಇನ್ನಿತರ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರತೊಡಗಿದವು. ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಬದಲಿಗೆ ಮಿದುಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸತೊಡಗಿದರು. ಶೋಧದ ಈ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪಕ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯುನ್ನು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ಯಂತಹ ಇತರೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ====ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ==== {{Main|History of sociology}} ಇಬ್ನ್‌ ಖಾಲ್ದುನ್ನನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಎನನ್, ''ಇಬ್ನ್‌ ಖಾಲ್ದುನ್: ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್'', ದಿ ಅದರ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007, ಪುಟಗಳು. 104–105. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 9839541536.</ref> ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನವು, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಜ್ಞ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ (ಉದಾ; ಎಮಿಲಿ ಡಕ್‌ಹೈಮ್ ), ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಗುರಿಯು ರಚನಾವಾದದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಯೋಜನೆಗೆ "ಪ್ರತಿವಿಷ"ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ವೆಬರ್‌ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಆಧುನೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಆತಂಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದು "ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಂಜರ"ದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ನಂಬಿದ್ದನು. ಜಾರ್ಜ್‌ ಸಿಮ್ಮೆಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯು.ಇ.ಬಿ. ಡು ಬೊಯಿಸ್‌‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಹಂತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮೀಡ್ ಮತ್ತು ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಬ್ಲುಮರ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ ಸೇರಿ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನವು 1940 ಮತ್ತು 1950ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಟಾಲ್ಕಾಟ್‌ ಪ್ಯಾರ್ಸನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆತ ರಾಚನಿಕ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಸಮಾಜದ ಅಂಶಗಳು "ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿನು. ರಾಚನಿಕ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು 1960ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಪ್ರಸಕ್ತ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿವಾದದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿಗೆ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಲಾರಂಭಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಭಾಗಶಃ [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್|ಕಾರ್ಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‌]]ನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದವು. ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾವಾದ ಕೂಡ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇರ್ವಿಂಗ್ ಗಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದನು, ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು “ಹಿನ್ನೆಲೆ”ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತ, ತಮ್ಮ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಾಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳೂ ಇವೆ; ಅವೆಂದರೆ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತನೆ, ರಾಚನಿಕವಾದೋತ್ತರ, ತಾರ್ಕಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ====ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ==== {{Main|History of anthropology}} ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಯುಗದ ಒಂದು ಸಹಜಫಲಿತಾಂಶ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯರು ಮಾನವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಭಾವಪ್ರಧಾನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಜೊಹಾನ್‌ ಗೊಟ್ರಿಫ್ರೈಡ್ ಹರ್ಡರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಲ್‌ಹೆಮ್ ಡಿಲ್ತೆ ಅವರಂತಹ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಈ ಅಧ್ಯಯನಶಿಸ್ತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಹಳಷ್ಟು ಇತಿಹಾಸವು ಯೂರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಜಗತ್ತಿನ ನಡುವಣ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದವು. 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಈಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಎಂಬ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, "ಮನುಷ್ಯರ ಅಧ್ಯಯನ"ದ ಕುರಿತು "ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ" ಪ್ರೇರಿಸುವಿಕೆ (ಮಾನವರ ಮಾಪನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ) ಮತ್ತು "ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ" ಪ್ರೇರಿಸುವಿಕೆ (ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು), ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಹೋರಾಟವೇ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ನಂತರ ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಧ್ಯೆ ವಿಭಜನೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರವು ಫ್ರಾನ್ಜ್‌ ಬೊಅಸ್ರಂತಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ನೈತಿಕತೆಯತ್ತ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಶೋಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು "ಆದಿಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ" ಪಾರಂಪರಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು). ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಕಾಸವು, ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಪ್ರಾಗ್ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ, ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನಡತೆಶಾಸ್ತ್ರ ಇನ್ನಿತರ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಗತಿಶೀಲತೆಯು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲಗಳು, ವಿಕಾಸ, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಕುರಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳ ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ===ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತುಗಳು === 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಸಂವಹನ ಅದ್ಯಯನವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅದ್ಯಯನ, ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ, [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]], ದೂರಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಬಗೆಯ ಸಂವಹನವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ(ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌)]] ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಗಣಿತ, ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಇವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಎಣಿಕೆಮಾಡುವ (ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನ್‌) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಕಾಂಪ್ಯುಟಬಿಲಿಟಿ, ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಡಾಟಾಬೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್, [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾದ ಪ್ರಗತಿಯು ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು. ಸಮಕಾಲೀನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ 'ಸಿದ್ಧಾಂತ'ಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭೌತದ್ರವ್ಯದ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ]], ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹರಳುಶಾಸ್ತ್ರ (ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಫಿ)ದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹಲವಾರು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಲೋಹಗಳು, ಸಿರಾಮಿಕ್‌ಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆವಾಹಕ(ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌)]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಭೌತವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನ== {{Main|History of science and technology}} ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ, '''ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ''' ವು ವಿಲಿಯಂ ವ್ಹೆವೆಲ್‌‌ನ 's ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಂಡಕ್ಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಸ್‌'' ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. (ಅದು ಮೊದಲು 1837ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು). ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಪಚಾರಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಜಾರ್ಜ್‌ ಸಾರ್ಟನ್‌‌ನ ಕೃತಿಗಳಾದ ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ಸ್‌'' (1927) ಮತ್ತು ''ಐಸಿಸ್ '' ಜರ್ನಲ್‌ನ (ಇದನ್ನು 1912ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು) ಪ್ರಕಟಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸಾರ್ಟನ್‌ನು ಆರಂಭಿಕ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಮಹಾಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಚಾರಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಆತ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದರೆ ಪ್ರಗತಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಆದ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಳಂಬಗಳ ಒಂದು ದಾಖಲೆ ಎಂಬ ವಿಗ್‌ ಪಕ್ಷದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಂದು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಬದಲಿಗೆ ಆಸಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal | doi = 10.1017/S0007087400023268 | last1 = Reingold | first1 = Nathan | author-separator =, | author-name-separator= | year = 1986 | title = History of Science Today, 1. Uniformity as Hidden Diversity: History of Science in the United States, 1920-1940 | url = | journal = British Journal for the History of Science | volume = 19 | issue = 3| pages = 243–262 }}</ref> ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಐ. ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಕೊಹೆನ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವು 1945ರ ನಂತರ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಉಪಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತು ಆಯಿತು.<ref>{{cite journal | last1 = Dauben | first1 = Joseph W. | author-separator =, | author-name-separator= | last2 = Gleason | first2 = ML| year = 2009 | last3 = Smith | first3 = GE | title = Seven Decades of History of Science | url =https://archive.org/details/sim_isis_2009-03_100_1/page/4| journal = ISIS: Journal of the History of Science in Society | volume = 100 | issue = 1| pages = 4–35 | pmid = 19554868 | doi = 10.1086/597575 }}</ref> ಗಣಿತದ ಇತಿಹಾಸ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ, ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಗಣಿತವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು (ಕೊನೇ ಪಕ್ಷ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಾದರೂ). ಹಾಗೆಯೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತು ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದರೆ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಬ್ರಿಟಿಶ್‌‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್. ===ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ=== {{Main|Theories and sociology of the history of science}} ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುತೇಕ ಅದ್ಯಯನವು ವಿಜ್ಞಾನ ಏನು ''ಆಗಿದೆ'', ಅದು ಹೇಗೆ ''ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ'', ಮತ್ತು ಅದು ವಿಶಾಲ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರನೀಡುವುದಕ್ಕೇ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/?id=Dp1f03arcbYC&pg=PR11&dq=What+is+science | title=What is this thing called science? | isbn=9780872204522 | year=1999 | publisher=Hackett Pub.}}</ref> ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಹೇಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು 'ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ', 'ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ' ಎಂಬ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. 1960ರಿಂದ, ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ (ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು) ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನದ 'ಮಾನವ ಘಟಕ'ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸ್ವಯಂ-ವೇದ್ಯ ಮೌಲ್ಯ-ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ-ಮುಕ್ತ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒತ್ತುನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿರುವುದು.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/?id=I_3i18x5BqcC&pg=PR9&dq=sociology+of+science |title=The Sociology of Science: Theoretical and Empirical Investigations |first1=Robert |last1=King Merton |isbn=9780226520926 |year=1979 |publisher=University of Chicago Press}}</ref> ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಳೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಆವರಿಸುವ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಗಮನಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯ ಮತ್ತು ವಿವಾದದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ ಎಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ''ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ'' ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಾರ್ಲ್‌ ಪಾಪ್ಪರ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ಸಂಚಯಿತ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು; ಥಾಮಸ್‌ ಕುನ್‌ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವು "ಚಿಂತನಾಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ"ದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದೇನಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಫೆಯರಬೆಂಡ್‌‌ನು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಸಂಚಯಿತವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಗತಿಪರವೂ ಅಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶೋಧದ ಮಧ್ಯೆ ವಿಧಾನಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಎಲ್ಲೆ ಗುರುತು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿನು.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/?id=qnwzRqh5jFMC&pg=RA1-PR11&dq=philosophy+of+science |title=Science Teaching: The Role of History and Philosophy of Science | first1= Michael Robert |last1=Matthews |isbn=9780415908993 |year=1994 |publisher=Routledge}}</ref> ಕುನ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''ದಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಫ್‌ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ಸ್‌'' ಕೃತಿಯು 1970ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗಿನಿಂದ,<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/?id=iT1v31LUz54C&dq=The+Structure+of+Scientific+Revolutions&cd=1 | title=Foundations of the unity of science: toward an international encyclopedia of unified science | isbn=9780226575889 | year=1971 | publisher=University of Chicago Press}}</ref> ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧ್ಯೆಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal box|History of science|Science}} {{Col-begin}} {{Col-2}} * [[ಇತಿಹಾಸ]] ** ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ 2000 ** ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ ** ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ** ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ ** ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ** ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ** ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ** ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ** ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ** ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ** ವಿಜ್ಞಾನ ನೀತಿಯ ಇತಿಹಾಸ * ಶೋಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ನೋಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ * [[:ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು|ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬಹುಮುಖಿ ಶೋಧಗಳು * ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ {{Col-2}} * [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ** ವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು *** ವರ್ತನೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ *** ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ **** ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಸ್ ಟ್ರಿಪೋಸ್‌ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬ್ರಿಟನ್ *** ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ** ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ** ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ *** ಇಮ್ರೆ ಲಕಟೊಸ್ *** ಅಕೃತ್ರಿಮ/ನಿಷ್ಕಪಟ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ ** ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು * ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ * ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ** ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೋಧಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ** ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ** ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ** ಬಹುಮುಖಿ ಶೋಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ {{Col-end}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಅಗಾಸ್ಸಿ ಜೋಸೆಫ್ (2007) ''ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಎ ರಿಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರೋಗ್ರಾಫಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್'' (ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, 253) ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 1-4020-5631-1, 2008. * {{cite book|author=Boorstin, Daniel|title=The Discoverers : A History of Man's Search to Know His World and Himself |url=https://archive.org/details/discoverers0000boor_v7l3|year=1983|publisher=Random House|location=New York|isbn=0394402294|authorlink=Daniel J. Boorstin|oclc=9645583}} * ಬೌಲರ್, ಪೀಟರ್ ಜೆ. ''ದಿ ನಾರ್ಟನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌‌ಸ್ '' (1993) * ಬ್ರೋಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯು. ಎಚ್‌. '''' ''ದಿ ನಾರ್ಟನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'' (1993) * ಬ್ರೋನ್ಸ್ಕಿ, ಜೆ. ''ದಿ ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌'' (ಹೈನ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಬುಕ್ಸ್ ಲಿ., ಲಂಡನ್, 1951. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 84-297-1380-8. (ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.) * ಬೈರ್ಸ್, ನಿನಾ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿ ವಿಲಿಯಂಸ್, ಸಂ. (2006) ''ಔಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಶ್ಯಾಡೋಸ್: ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯುಶನ್ಸ್ ಆಫ್‌ 20ಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ ವುಮನ್ ಟು ಫಿಸಿಕ್ಸ್'', [http://www.cambridge.org/us/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521821971 ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್] ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-5218-2197-1 *{{Cite book| year=2003|last=Heilbron| first= John L., ed.|location=New York| publisher=Oxford University Press|title=The Oxford Companion to the History of Modern Science| url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_q5e5| isbn= 0-19-511229-6| ref=harv| postscript=<!--None-->}} * ಹೆರ್ಜೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಕರೋಲಿನ್‌ ಎಲ್‌. 1986. ''ವುಮನ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ ಫ್ರಮ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ ಟು ದಿ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ '' ಲೊಕಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-933951-01-9 * ಕುನ್‌, ಥಾಮಸ್ ಎಸ್‌. (1996). ''ದಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ಸ್'' 3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ). ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-226-45807-5 * ಕುಮಾರ್, ದೀಪಕ್ (2006). ''ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ರಾಜ್: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯಾ'', 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-19-568003-0 * ಲಕಟೊಸ್, ಇಮ್ರೆ ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರಾಶನಲ್ ರಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ಸ್ '' ''ದಿ ಮೆಥಡಾಲಜಿ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್‌: ಫಿಲಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1'' ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1983). * ಲೆವರ್ಜ್‌, ಟ್ರೆವರ್‌ ಹಾರ್ವೆ. ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಟರ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಫ್ರಮ್ ಆಲ್ಕೆಮಿ ಟು ದಿ ಬಕ್ಕಿಬಾಲ್'' (2001) * ಲಿಂಡ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಡೇವಿಡ್ ಸಿ. ಸಂ. ''ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್: ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜ್ಸ್'' (2010) * ಮಾರ್ಗೊಲಿಸ್, ಹೊವರ್ಡ್‌ (2002). ''ಇಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಟೆಡ್ ವಿತ್ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್|ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್]]''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌:ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-07-138507-X * ಮೇರ್, ಡಿಎರ್ನೆಸ್ಟ್. ''ದಿ ಗ್ರೋತ್ ಆಫ್ ಬಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಥಾಟ್: ಡೈವರ್ಸಿಟಿ, ಇವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಂಡ್ ಇನ್‌ಹೆರಿಸನ್ಸ್'' (1985) * ನೀಧಾಮ್, ಜೋಸೆಫ್. ''ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ''. ಅನೇಕ ಸಂಪುಟಗಳು (1954–2004). **{{Cite document| year=1954 | last1=Needham |first1=Joseph| last2=Wang |first2=Ling (王玲)|author1-link=Joseph Needham|author2-link=Wang Ling (historian)|title=[[Science and Civilisation in China]]|publisher=Cambridge University Press|volume=1 ''Introductory Orientations''|ref=harv| postscript=<!--None-->}} **{{Cite document| year=2004 | last1=Needham |first1=Joseph| last2=Robinson|first2=Kenneth G.| last3=Huang|first3=Jen-Yü|author1-link=Joseph Needham|title=[[Science and Civilisation in China]]|publisher=Cambridge University Press|volume=7, part II ''General Conclusions and Reflections''|ref=harv| postscript=<!--None-->}} * ನಾರ್ತ್, ಜಾನ್. ''ದಿ ನೋರ್ಟನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ ಆಂಡ್ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿ'' (1995) * ನೀ, ಮೇರಿ ಜೋ, ಸಂ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ 5: ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಫಿಸಿಕಲ್ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಸ್'' (2002) * ಪಾರ್ಕ್‌, ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಆಂಡ್ ಲೊರೈನ್ ಡೋಸ್ತನ್, ಸಂ. ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌‌'', ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ 3: ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೈನ್ಸ್'' (2006) * ''ಪೋರ್ಟರ್‌, ರಾಯ್‌, ಸಂ. '' ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌‌, ಸಂಪುಟ 4: ದಿ ಎಐಟೀನ್ತ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (2003) * ರೊಸ್ಸೆಯು ಜಾರ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ರೋಯ್ ಪೋರ್ಟರ್, ಸಂ., ''ದಿ ಫರ್ಮಂಟ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಜ್‌: ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿಯೊಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ'' (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1980). ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-521-22599-X === ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು === * ಬಿಬಿಸಿ''[[The Story of Science: Power, Proof and Passion]]'' ''[[The Story of Science: Power, Proof and Passion]]''. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons|History of science|History of science}} * [http://www.aihs-iahs.org/ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322231834/http://www.aihs-iahs.org/ |date=2012-03-22 }} * [http://www.dhstweb.org/ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌. ] * [http://www.worldwideschool.org/library/catalogs/bysubject-sci-history.html ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪುಟಗಳು 1–4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991006233503/http://www.worldwideschool.org/library/catalogs/bysubject-sci-history.html |date=1999-10-06 }}, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಠ್ಯ * [http://cwp.library.ucla.edu/ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ("ಸಿಡಬ್ಲ್ಯುಪಿ")] * [http://www.hssonline.org/ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಸೊಸೈಟಿ("ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌") ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915192429/https://hssonline.org/ |date=2020-09-15 }} * [https://web.archive.org/web/20170224204415/http://www.crhst.cnrs.fr/ ದಿ ಸಿಎನ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ](ಫ್ರಾನ್ಸಿನ) ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ: [http://www.ampere.cnrs.fr ಆಂಪಿಯರ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ], [http://www.lamarck.cnrs.fr ಲಮಾರ್ಕ್‌: ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626051601/http://www.lamarck.cnrs.fr/ |date=2007-06-26 }}, [http://www.buffon.cnrs.fr ಬಫನ್ ಆನ್‌‌ಲೈನ್‌], ಇತ್ಯಾದಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [http://www.netvibes.com/HistoryOfScienceInFrance ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನಸ್ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721091714/http://www.netvibes.com/HistoryOfScienceInFrance |date=2011-07-21 }} ಎಂಬ ನೆಟ್‌ವೈಬ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. * [http://nobelprize.org/ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]. ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.imss.fi.it/ ಇಟಲಿಯ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701215234/http://www.imss.fi.it/ |date=2006-07-01 }} * [http://trailblazing.royalsociety.org ದಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, 1650ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾರ್ಗಶೋಧಕ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150818210315/http://trailblazing.royalsociety.org/ |date=2015-08-18 }} * [http://www.vega.org.uk/ ದಿ ವೆಗಾ ಸೈನ್ಸ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌] ಫೈನ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಪೆರುಟ್ಜ್‌, ರಾಟ್‌ಬ್ಲಾಟ್, ಬೋರ್ನ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ನೊಬೆಲ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Science--Technology--and-Society/STS-002Toward-the-Scientific-RevolutionFall2003/CourseHome/index.htm ಟುವರ್ಡ್‌ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709205714/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Science--Technology--and-Society/STS-002Toward-the-Scientific-RevolutionFall2003/CourseHome/index.htm |date=2011-07-09 }} ಎಂಐಟಿ ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಿಂದ, [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ತರಗತಿ ಪರಿಕರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. * [http://www.gobiernodecanarias.org/educacion/3/Usrn/fundoro/default.htm ಒರ್ಟೊವ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕ್ಯಾನರಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸ್ಪೈನ್] ಸ್ಪೈನಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಸ್ತು (ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು) ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿದೆ. {{philosophy of science}} {{DEFAULTSORT:History Of Science}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಸಮಂಜಸ ಉಲ್ಲೇಖ ಕ್ರಮವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] [[en:Modern science]] 59ds1onqacbdpf6uwolyj1pedj1xxkd 0 27603 1435731 1380300 2026-11-04T21:54:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435731 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} '''ಅರಾಜಕತಾವಾದ''' ವು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು [[ದೇಶ|ರಾಜ್ಯ]]ವು ಅನಪೇಕ್ಷಣಿಯ, ಅನಾವಶ್ಯಕ, ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ರಹಿತ ಸಮಾಜ, ಅಥವಾ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="definition"> {{Cite journal|last=Malatesta|first=Errico|title=Towards Anarchism|journal=MAN!|publisher=International Group of San Francisco|location=Los Angeles|oclc=3930443|url=http://www.marxists.org/archive/malatesta/1930s/xx/toanarchy.htm|authorlink=Errico Malatesta}} {{Cite journal|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070514.wxlanarchist14/BNStory/lifeWork/home/ |title=Working for The Man |journal=[[The Globe and Mail]] |accessdate=2008-04-14 |last=Agrell |first=Siri |date=2007-05-14}} {{Cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9117285|title=Anarchism|year=2006|work=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica Premium Service|accessdate=2006-08-29}} {{Cite journal|year=2005|title=Anarchism|journal=The Shorter [[Routledge Encyclopedia of Philosophy]]|page=14|quote=Anarchism is the view that a society without the state, or government, is both possible and desirable.}} ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲಗಳು ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವ ಎಂದು ಎತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ: {{Cite book| last = Mclaughlin | first = Paul | title = Anarchism and Authority | publisher = Ashgate | location = Aldershot | year = 2007 | isbn = 0-7546-6196-2 |page=59}} {{Cite book| last = Johnston | first = R. | title = The Dictionary of Human Geography | url = https://archive.org/details/dictionaryofhuma0000unse_d3i5 | publisher = Blackwell Publishers | location = Cambridge | year = 2000 | isbn = 0-631-20561-6 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofhuma0000unse_d3i5/page/24 24]}}</ref><ref name="slevin">ಸ್ಲೇವಿನ್,ಕಾರ್ಲ್. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ದಿ ಕೊನ್ಸೈಸ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್''''. ಸಂಪಾದನೆ. ಅಯಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅಲಿಸ್ಟಾರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೩.</ref> ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.panarchy.org/ward/organization.1966.html|last=Ward|first=Colin|year=1966|title=Anarchism as a Theory of Organization|accessdate=1 March 2010}}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾನದಂಡವೆನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ಫಿಲಾಸಫಿ'' ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ಎಲ್ಲಾ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಉತ್ತಮ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಅವರು ಕೆಲವು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಎನ್ನುವ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ."<ref name="oxcom">"ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌." ''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ಫಿಲಾಸಫಿ'', ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೭, ಪುಟ. ೩೧.</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite book|last=Sylvan |first=Richard |chapter=Anarchism |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |editors=Goodwin, Robert E. and Pettit |publisher=Philip. Blackwell Publishing |year=1995 |page=231}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ರೀತಿಯ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="black dict">ಆಸ್ಟರ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಜಾಫ್ರಿ. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಥಾಟ್''''. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. ಪುಟ. ೧೪.</ref><ref name="socind">{{Cite book|authorlink=Peter Kropotkin |last=Kropotkin |first=Peter |title=Anarchism: A Collection of Revolutionary Writings |url=https://archive.org/details/anarchismcollect0000krop |publisher=Courier Dover Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/anarchismcollect0000krop/page/5 5]|isbn=0-486-41955-X}}{{Cite journal|author=R.B. Fowler|title=The Anarchist Tradition of Political Thought|year=1972|journal=Western Political Quarterly|volume=25|issue=4|pages=738–752|doi=10.2307/446800|url=http://jstor.org/stable/446800|publisher=University of Utah|jstor=10.2307/446800}}</ref> ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಡ ಪಂಥೀಯ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="brooks">{{Cite book|quote=Usually considered to be an extreme left-wing ideology, anarchism has always included a significant strain of radical individualism, from the hyperrationalism of Godwin, to the egoism of Stirner, to the libertarians and anarcho-capitalists of today |last=Brooks |first=Frank H. |year=1994 |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |page=xi|isbn=1-56000-132-1}}</ref><ref>{{Cite journal|author=Joseph Kahn|title= Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |year=2000|journal=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|issue=5 August}}{{Cite journal|author=Colin Moynihan |title=Book Fair Unites Anarchists. In Spirit, Anyway|year=2007|journal=New York Times|issue=16 April}}</ref> ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಮತಾವಾದ, ಸಮುದಾಯವಾದ, ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ಅಥವಾ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ರಾಜ್ಯತ್ವ ವಿರೋಧಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಅರಾಜಕತೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{Cite book|last=Stringham |first=Edward |chapter= |title=[http://www.amazon.com/dp/1412805791 Anarchy and the Law. The Political Economy of Choice.] |editors=Stringham, Edward |publisher=Transaction Publishers |year=2007 |page=720}}</ref>. ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ, ಅಥವಾ ನೈತಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದ ಅಹಂಭಾವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ನಾರ್ವೆಸನ್, ಜನವರಿ (೨೦೦೨). [http://books.google.es/books?id=a6hBXZOepB4C&amp;pg=PA186&amp;dq=free-market+anarchism&amp;as_brr=3 ರಿಸ್ಪೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪರ್ಸನ್ ಇನ್ ಥಿಯರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್. ][http://books.google.es/books?id=a6hBXZOepB4C&amp;pg=PA186&amp;dq=free-market+anarchism&amp;as_brr=3 ಚಾಪ್ಟರ್ 11: ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ಸ್ ಕೇಸ್]. "ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾವು ಅರಾಜಕತೆ ತಿಳಿಸಿದ ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಮೊದಲಿಗೆ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಎರಡು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ [...] ಈ ಎರಡನ್ನು ನಾವು ಏನೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು, ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜವಾಗಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮುಕ್ತಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿ ರೂಪಾಂತರ."</ref><ref name="tormey">ಟಾರ್ಮಿ ಸೈಮನ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲಿಸಂ, ಎ ಬಿಜಿನರ್ಸ್ ಗೈಡ್, ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ೨೦೦೪, ಪುಟ. ೧೧೮–೧೧೯.</ref> ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>"ಈ ನಿಲುವು ಆತನನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟಕರ್ ತನ್ನನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಲ ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತತ್ವವನ್ನು "ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮಾಜವಾದ" ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಲೆಖಕರಿಂದ "''ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ FAQ''</ref><ref>"ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಬೆಂಕಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಎಕಾಂಗಿ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಬಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೊಸದಾದ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಸದಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ." [http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Renzo_Novatore__Toward_the_Creative_Nothing.html Renzo Novatore. ಟವರ್ಡ್ ದಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ನಥಿಂಗ್'''' ]</ref> ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಿಂತನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ತೀವ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯವಾದದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="slevin" /> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆರಿನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ "ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಗಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿತ್ವಗಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite web|url=http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Daniel_Guerin__Anarchism__From_Theory_to_Practice.html |title=Daniel Guérin Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Theanarchistlibrary.org |date= |accessdate=2010-09-20}}</ref> ಗುಣವಾಚಕವಿಲ್ಲದ ಅರಾಜಕತೆ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದು "ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ" ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ "ಇತರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಆದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ಯಾಕೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ."<ref>[http://anarchism.pageabode.com/afaq/secA3.html#seca38 ಎ.3 ವಾಟ್ ಟೈಪ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಆರ್ ದೇರ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615004526/http://anarchism.pageabode.com/afaq/secA3.html#seca38 |date=2018-06-15 }}. ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ FAQನಲ್ಲಿ</ref> ಅರಾಜಕತೆ ಧೋರಣೆಯ ತಿರುಳೇನೆಂದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆಯು ಸಿದ್ಧಾಂತೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಗತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅನಾರ್ಕೊ-ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಮತ್ತು ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂನಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕಿರ್ಡಾ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್. ಫೇಸಿಂಗ್ ದ ಎನಿಮಿ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಫ್ರಾಮ್ ಪ್ರೊಡೊನ್ ಟು ಮೇ ೧೯೬೮. ಎಕೆ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೨, ಪು. ೧೯೧.</ref> ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧವಾದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ,ಆತ್ಮ-ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸಾ (ಶಾಂತಧೋರಣೆಯ ಅರಾಜಕತೆ)ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ<ref name="ppu.org.uk">{{Cite web |url=http://www.ppu.org.uk/e_publications/dd-trad8.html#anarch%20and%20violence |title="Resiting the Nation State, the pacifist and anarchist tradition" by Geoffrey Ostergaard |publisher=Ppu.org.uk |date=1945-08-06 |accessdate=2010-09-20 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514052437/http://www.ppu.org.uk/e_publications/dd-trad8.html#anarch%20and%20violence |url-status=dead }}</ref><ref name="Anarchism 1962">ಜಾರ್ಜ್‌ ವುಡ್‌ಕಾಕ್‌‍. ''ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟೇರಿಯನ್ ಐಡಿಯಾಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್'' (೧೯೬೨)</ref>, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಚಾರ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮಾಜದ ಮಾರ್ಗ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಫೌಲರ್, ಆರ್.ಬಿ."ದಿ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಟ್ರೇಡಿಶನ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಾಟ್ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'''', ಸಂಪುಟ. ೨೫, ಸಂಖ್ಯೆ. ೪. (ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೭೨), ಪುಟ. ೭೪೩–೭೪೪.</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ == {{Related articles|Anarchist terminology}} ''[[wikt:anarchism|ಅರಾಜಕತೆ]]'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಗ್ರೀಕ್‌ನ ἄναρχος, ''ಅನಾರ್ಚೋಸ್'', ಇದರರ್ಥ "ಆಳುವವನು ಇಲ್ಲದೆ",<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchy ಅನಾರ್ಚಿ]. ಮೆರಿಯಮ್-ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್.</ref><ref>ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್‌, &amp; ಸ್ಕಾಟ್ ರಾಬರ್ಟ್, "ಎ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್"[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%237439 ].</ref> ಉಪಸರ್ಗ ἀν- (''an-'', "ಇಲ್ಲದೆ") + ἀρχή (''archê'', "ಅಧಿಪತ್ಯ, ರಾಜ್ಯ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ")<ref>{{Cite book|last=Liddell |first=Henry George |coauthors=Scott, Robert |title=A Greek-English Lexicon |url=https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2315894|isbn=0-19-910205-8}}</ref> + -ισμός (''-ismos'', ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ -ιζειν, ''-izein'' "-izing") ಬಂದಿದೆ. ಅರಾಜಕತೆ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವಾಗ "ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ" ಮತ್ತು "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ" ಶಬ್ಧದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>{{Cite book|title=A Short History of Anarchism |last=Nettlau |first=Max |authorlink=Max Nettlau |year=1996 |publisher=Freedom Press |isbn=0-900384-89-1 |page=162}}</ref> ೧೮೯೦ರಿಂದ "ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ" ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>ರುಸೆಲ್ ಡೀನ್. ಹೂ ಈಸ್ ಎ ಲಿಬರ್ಟೇರಿಯನ್ [http://www.boogieonline.com/revolution/politics/name.html ''?'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170826040417/http://www.boogieonline.com/revolution/politics/name.html |date=2017-08-26 }}, ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್, "ಐಡಿಯಾಸ್ ಆನ್ ಲಿಬರ್ಟಿ," ಮೇ, ೧೯೫೫.</ref>,ಈಗಲೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref> * ವಾರ್ಡ್, ಕಾಲಿನ್. ಅನಾರ್ಕಿಜಂ: ಎ ವೆರಿ ಶಾರ್ಟ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ೨೦೦೪, ಪು. ೨೮. * ಗುಡ್‌ವೇ, ಡೇವಿಡ್. ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಸೀಡ್ ಬಿನೀತ್ ದಿ ಸ್ನೋ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್. ೨೦೦೬, ಪುಟ. ೪ * ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಡ್ವೈಟ್ &amp; ವ್ರೆಜಿನ್, ಮೈಕೆಲ್. ಡ್ವೈಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ, ೨೦೦೩. ಪುಟ. ೮೨ * ಬಫ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್. ದಿ ಹೆರೆಟಿಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕೊಟೇಶನ್ಸ್ ಶಾರ್ಪ್ ಪ್ರೆಸ್ ನೋಡಿ, ೧೯೯೨. ಪುಟ. iv * ಗೇ, ಕಥ್ಲಿನ್. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಅನಾರ್ಕಿ. ABC-CLIO / ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗನ್, ೨೦೦೬, ಪುಟ. ೧೨೬ * ವುಡ್‌ಕಾಕ್‌‍, ಜಾರ್ಜ್‌. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟೇರಿಯನ್ ಐಡಿಯಾಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್. ಬ್ರಾಡ್‌ವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೪. (ಪುಟ ೧೦ರಲ್ಲಿ ಶಬ್ಧವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಬಹುದಾದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ). * ಸ್ಕಿರ್ಡಾ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್. ಫೇಸಿಂಗ್ ದ ಎನಿಮಿ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಫ್ರಾಮ್ ಪ್ರೊಡೊನ್ ಟು ಮೇ ೧೯೬೮. ಎಕೆ ಪ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨. ಪುಟ. ೧೮೩. * ಫೆರ್ನಾಂಡೀಸ್, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್. ಕ್ಯೂಬನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ. ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಎ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್. ಶಾರ್ಪ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ೨೦೦೧, ಪುಟ ೯ ನೋಡಿ.</ref> ಈ ಪ್ರಕಾರ "ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ"(ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆ)ದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಸಮಾಜವಾದ" ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|last=Perlin |first=Terry M. |title=Contemporary Anarchism |url=https://archive.org/details/unset0000unse_k8q3 |publisher=Transaction Publishers |year=1979 |page=[https://archive.org/details/unset0000unse_k8q3/page/40 40]|isbn=0-87855-097-6}}</ref><ref>ನೊಯಾಮ್ ಚೊಮ್ಸ್ಕಿ, ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಪೆರೆಗ್ರಿನ್ ಒಟೆರೊ. ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌‍ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್. ಎಕೆ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪, ಪುಟ. ೭೩೯.</ref> ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ, "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ"ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರಾಜಕತೆಯು "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆ"ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮಾರಿಸ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. ೧೯೯೨. ''ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್''. ಕೆಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ. ೬೧. (ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆಯು ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಸೊಸೈಟಿ)ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆ ಜೊತೆಗೆ ಲಿಬರ್ಟೇರಿನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ".</ref><ref>{{Cite book|last=Burton |first=Daniel C. |title= [http://www.libertarian.co.uk/lapubs/polin/polin168.pdf Libertarian anarchism] |publisher=[[Libertarian Alliance]] |year= |page=}}</ref> == ಮೂಲಗಳು == {{Main|History of anarchism}} [[ಚಿತ್ರ:WilliamGodwin.jpg|left|thumb|ವಿಲಿಯಂ ಗಾಡ್ವಿನ್, "ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ",<ref name="EB1910" />]] ತಾವೊಯಿಸಂನ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಲಾವೋತ್ಸೆ<ref name="EB1910">ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌, [http://dwardmac.pitzer.edu/Anarchist_Archives/kropotkin/britanniaanarchy.html "ಅನಾರ್ಕಿಸಂ"], ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ೧೯೧೦.</ref> ಮತ್ತು ಚಾಂಗ್‌ತ್ಸು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾಂಗ್‌ತ್ಸು ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ: "ಮಾನವಕುಲ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವು ಯಾವತ್ತೂ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದೆ; ಯಾವತ್ತೂ ''[ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ] ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಯು ಮನುಕುಲವನ್ನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ'' " ಮತ್ತು ''"ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡುತ್ತಾರೆ.'' ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ''ದೊಡ್ಡ ಡಕಾಯಿತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ."'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mises.org/journals/jls/9_2/9_2_3.pdf|format=PDF|title=Concepts of the role of intellectuals in social change toward laissez faire|author=[[Murray Rothbard]]|accessdate=2008-12-28}}</ref> ಸಿನೋಪ್‌ನ ಡಯಾಜೊನಸ್ ಮತ್ತು ಸಿನಿಕರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಸ್ಟೋಯಿಸಿಜಂನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸಿಟಿಯಂನ ಜೆನೊ ಕೂಡ ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದ.<ref name="EB1910" /><ref>{{iep|c/cynics.htm|Cynics|Julie Piering}}</ref> ೧೬೪೨ರಲ್ಲಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ "ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ" ಶಬ್ಧವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ರಾಯಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ತಮಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ರೌಂಡ್‌ಹೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೈಯ್ಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="bbc" /> "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸರ್ಕಾರ"ವನ್ನು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಎನ್‌ರೇಜಸ್‌'' ಗಳು <ref>ಶೀಯಾನ್, ಸಿಯಾನ್. ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ'', ಲಂಡನ್:ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ ಬುಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ೨೦೦೪. ಪುಟ. ೮೫.</ref> ಜಾಕೊಬಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref name="bbc" /> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಅರಾಜಕತೆ" ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ಧವು ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="bbc" /> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನೈತಿಕ ಕೇಂದ್ರಿಕರಣಕ್ಕೆ ಜೀನ್ ಜಾಕ್ವೇಸ್ ರೂಸೋ ಮಾಡಿದ ವಾದದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತೆಯು ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="Encarta">"ಅನಾರ್ಕಿಸಂ", ''ಎನ್‌ಕಾರ್ಟಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ '' ೨೦೦೬ (ಯುಕೆ ಆವೃತ್ತಿ).</ref> ವಿಲಿಯಂ ಗಾಡ್ವಿನ್ ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನೊ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರದ ಮೊದಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="godwinsep" /> ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಡ್ವಿನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರಾಜಕತೆ ಕಲ್ಪನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು,<ref name="EB1910" /> ಆದರೆ ಇತನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ,<ref>ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬುರ್ಕ್‌ರ '' ಎ ವಿಂಡಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆಂದು ಗಾಡ್ವಿನ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. " ಈ ಮೇಲಿನ ವಾದಗಳು ಬುರ್ಕ್ಸ್‌ರ '' ವಿಂಡಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿದೆ; ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಮೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ...,ಅಧ್ಯಾಯ ವಿಲಿಯಂ ಗುಡ್ವಿನ್‌ರ ''ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಜಸ್ಟೀಸ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಅಡಿ ಬರಹ</ref> ಗಾಡ್ವಿನ್ ತನ್ನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬುರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದನು. ರಾಜ್ಯರಹಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈಗ "ಅರಾಜಕತೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಟಕರ್ ಬದಲಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೊಸಿಯಾಹ್ ವಾರೆನ್‌‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>''ಲಿಬರ್ಟಿ'' XIV (ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೦೦:೧).</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಪಿಯರ್-ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೊಡೊನ್<ref name="bbc">[http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20061207.shtml "ಅನಾರ್ಕಿಸಂ"], ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ೪ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಇನ್ ಅವರ್ ಟೈಮ್, ಗುರುವಾರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೭ ೨೦೦೬. ಬಿಬಿಸಿಯ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಬ್ರಾಗ್‌, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜಾನ್ ಕೀನ್, ರುಥ್ ಕಿನ್ನಾ, ಲಫ್‌ಬರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಯ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಾದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪೀಟರ್ ಮಾರ್ಶಲ್ಜೊತೆಗೆ ಆಥಿತ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.</ref> ತನ್ನನ್ನು ಮೊದಲ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವರು ಈತನನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>ಡೆನಿಯಲ್ ಗ್ವೆರಿನ್, ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ: ಫ್ರಾಮ್ ಥಿಯರಿ ಟು ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮಂಥ್ಲಿ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೦).</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನ == ಅರಾಜಕತೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ನಿರಂತರವಾದ ಏರಿಳಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಪಂಡಿತರು ೧೮೬೦ ರಿಂದ ೧೯೩೯ರವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಇದರ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅವಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರು ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಜೋನಾಥನ್ ಪರ್ಕೀಸ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೊವೆನ್, "ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್: ವೈ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಸ್ಟಿಲ್ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್", ಜೋನಾಥನ್ ಪರ್ಕೀಸ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೊವೆನ್ (ಸಂಪಾದನೆ), ''ಚೇಜಿಂಗ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ: ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಥಿಯರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಇನ್ ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಏಜ್'' (ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್: ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪), ಪುಟ. ೩.</ref> === ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ === {{Main|International Workingmen's Association}} [[ಚಿತ್ರ:Bakuninfull.jpg|thumb|left|ವಿಶ್ವ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪರವಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯದವನಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮೈಖಲ್ ಬಕುನಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಯ ಶ್ರಮಿಕವರ್ಗದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ ಗುರಿಯನ್ನು ವಿರೋದ್ಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತನನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ಸವಾದಿಗಳಿಂದ ಹೊರಡಿಸುವ ಮುಂಚೆಯೆ ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಜೊತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು.<ref name=bbc/>]] ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ೧೮೪೮ರ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಂಗೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿಪ್ಲವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವೈಫಲ್ಯ ಹೊಂದಿದವು. ಗುಂಪುಗಳು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು, ಪ್ರಗತಿಪರರು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಒಡೆದು ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದಂಗೆಗಳು ನಡೆಯುವರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{Cite book|last=Breunig |first=Charles |title=The Age of Revolution and Reaction, 1789–1850 |url=https://archive.org/details/ageofrevolutionr00breu |year=1977 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |location=New York, N.Y |isbn=0-393-09143-0 }}</ref> ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಪ್ರೊಡೊನ್,<ref>{{Cite book| last = Blin | first = Arnaud | title = The History of Terrorism | url = https://archive.org/details/historyofterrori0000unse_b5i7 | publisher = University of California Press | location = Berkeley | year = 2007 | isbn = 0-520-24709-4 |page=[https://archive.org/details/historyofterrori0000unse_b5i7/page/116 116]}}</ref> ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಸ್ಟ್ಸ್, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಸ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು ಎಂಬ ಭಿನ್ನವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಡುವಲ್ಲಿ ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಘಟನೆಯಾಯಿತು. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್[[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]], ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಪ್ರೊಡೊನ್‌ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಮ್ಯುಚುವಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಎಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಶಿಯನಿಸಂ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದರ ಪರ ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book| last = Dodson | first = Edward | title = The Discovery of First Principles: Volume 2 | publisher = Authorhouse | page=312 | year = 2002 | isbn = 0-595-24912-4 }}</ref><ref>{{Cite book| last = Thomas | first = Paul | title = Karl Marx and the Anarchists | publisher = Routledge & Kegan Paul |ref=harv | location = London | year = 1985 | isbn = 0-7102-0685-2 |page=187}}</ref> ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಿಕೇಲ್ ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರಿಡಂ(ಎಲ್‌ಪಿಎಫ್)ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು (ಅದು ತಾನು ಎಲ್‌ಪಿಎಫ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.).<ref>{{Cite book| last = Thomas | first = Paul | title = Karl Marx and the Anarchists | url = https://archive.org/details/karlmarxanarchis0000thom | publisher = Routledge and Kegan Paul | location = London | year = 1980 | isbn = 0-7102-0685-2 |page=[https://archive.org/details/karlmarxanarchis0000thom/page/304 304]}}</ref> ಇವರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‍ನ ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಸಾಮಾಜವಾದಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು<ref>{{Cite book| last = Bak | first = Jǹos | title = Liberty and Socialism | url = https://archive.org/details/libertysocialism0000unse | publisher = Rowman & Littlefield Publishers | location = Lanham | year = 1991 | isbn = 0-8476-7680-3 |page=[https://archive.org/details/libertysocialism0000unse/page/236 236]}}</ref> ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ವಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ್ನು ವಿವಿಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಮಾಜವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸಿದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ, ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಹೊಂದಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಕುನಿಯನ್ ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.<ref>{{Cite book| last = Engel | first = Barbara | title = Mothers and Daughters | url = https://archive.org/details/mothersdaughters0000enge | publisher = Northwestern University Press | location = Evanston | year = 2000 | isbn = 0-8101-1740-1 |page=[https://archive.org/details/mothersdaughters0000enge/page/140 140]}}</ref> ಬಕುನಿಯನ್, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಣವಾದಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅದರ ಮುಖಂಡರು ಆಳುವ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರೋ ಅದನ್ನೆ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="bakuninmarx" /><ref>{{Cite book|last=Bakunin|first=Mikhail|authorlink=Mikhail Bakunin|origyear=1873|year=1991|title=Statism and Anarchy |url=https://archive.org/details/statismanarchy0000baku|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-36973-8}}</ref> ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಹೇಗ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಿತು, ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗೀಯಾಮ್‌ರನ್ನು ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ದಳವು ಸೇಂಟ್ ಎಮಿಯರ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೂಪಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Graham-05">ಗ್ರಹಾಮ್ ರಾಬರ್ಟ್' [http://www.blackrosebooks.net/anarism1.htm ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923023949/http://blackrosebooks.net/anarism1.htm |date=2010-09-23 }} (ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಸ್ ಬುಕ್ಸ್ ೨೦೦೫) ISBN ೧-೫೫೧೬೪-೨೫೧-೪.</ref> === ಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು === {{Main|Anarcho-syndicalism|International Workers' Association|Anarchism in Spain|Spanish Revolution}} ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿ ದಳದ ಅಗ್ರಗಾಮಿಗಳು, "ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು" ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಸೇಂಟ್.ಎಮಿಯರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಇನ್ ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ: ಎ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟೇರಿನ್ ಐಡಿಯಾಸ್'', ಸಂಪುಟ. ೧, ಪುಟ. ೧೦೦ [http://www.blackrosebooks.net/anarism1.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923023949/http://blackrosebooks.net/anarism1.htm |date=2010-09-23 }}</ref> ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಫೆಡರೆಶನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲೇಬರ್ ಯೂನಿಯನ್ಸ್(ಎಫ್‌ಒಟಿಎಲ್‌ಯು) ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗಂಘೆಕಾಲ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಮೇ ೧ ೧೮೮೬ರಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಇದೇ ಕೆಲಸದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವೇಳೆಯಾಯಿತು.<ref name="foner" /> ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="foner" /> ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಮೇ ೩ರಂದು, ಮುಷ್ಕರ ಉಲ್ಲಂಘಕರು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಹೋರಾಟವು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸರು ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ಎರಡು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸತ್ತರು.<ref>{{Cite book|last=Avrich |first=Paul |title=The Haymarket Tragedy |url=https://archive.org/details/haymarkettragedy00avri |year=1984 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=0-691-00600-8 |page=[https://archive.org/details/haymarkettragedy00avri/page/190 190]}}</ref> ಮರುದಿನ ೪ ಮೇರಂದು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಚಿಕಾಗೋದ ಹೇಮಾರ್ಕೇಟ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರ್ಯಾಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last=Avrich |title=The Haymarket Tragedy |page=193 |isbn=0-691-04711-1 }}</ref> ರ್ಯಾಲಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.odmp.org/officer/3972-patrolman-mathias-j.-degan |title=Patrolman Mathias J. Degan |accessdate=2008-01-19 |publisher=The Officer Down Memorial Page, Inc }}</ref> ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸರು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಉದ್ರಿಕ್ತರು ಕೂಡ ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>''ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‍'' ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ೨೭ ಜೂನ್ ೧೮೮೬, {{Cite book|last=Avrich |title=The Haymarket Tragedy |page=209 |isbn=0-691-04711-1 }}</ref> ಏಳು ಜನ ಪೋಲಿಸರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="the bomb">{{Cite web |url=http://www.chicagohistory.org/dramas/act2/act2.htm |title=Act II: Let Your Tragedy Be Enacted Here |accessdate=2008-01-19 |year=2000 |work=The Dramas of Haymarket |publisher=Chicago Historical Society |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107083756/https://www.chicagohistory.org/dramas/act2/act2.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರ್ಯಾಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ನೆರವಾದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿರುವ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐದು ಜನರು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಮೊದಲೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯು ಹೇಮಾರ್ಕೇಟ್ ಅಫೇರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಎಂಬ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಎಂಟು ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ರಮಗೊಳಿಸಲು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರ‍ಡನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಹೇಮಾರ್ಕೇಟ್ ಅಫೇರ್ ಘಟನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸತ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎರಡನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|last=Foner |title=May Day |page=42 |isbn=0-7178-0624-3 }}</ref> ಇದು ಒಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಯಾದರೂ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಮೇ ದಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ರಾಜಾದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="foner">{{Cite book| last = Foner | first = Philip Sheldon | title = May day: a short history of the international workers' holiday, 1886–1986 | url = https://archive.org/details/maydayshorthisto0000fone | publisher = International Publishers | location = New York | year = 1986 | isbn = 0-7178-0624-3 |page=[https://archive.org/details/maydayshorthisto0000fone/page/56 56]}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ChicagoAnarchists.jpg|thumb|ಹೇಮಾರ್ಕೇಟ್ ಘಟನೆ ಆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ "ಚಿಕಾಗೊದ ಅರಾಜಕತರ" ಮೇಲಿನ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವಾಲ್ಟರ್ ಕ್ರೇನ್ ಕೇತ್ತಿದ ಒಂದು ಕೃತಿ. ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೇ ದಿನ ಆಚರಣೆಗೆ ಹೇಮಾರ್ಕೇಟ್ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಂ ೧೪ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ನಿಯೋಗದ ಸಭೆ ಸೇರಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ, ಎರಿಕೊ ಮಲಾಟೀಸ್ಟಾ, ಪೀಯರ್ ಮೊನಾಟೆ, ಲ್ವಿಗಿ ಫಬ್ರಿ, ಬೆನಾಯ್ಟ್ ಬ್ರೌಚೊಕ್ಸ್, ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, ರುಡೋಲ್ಫ್ ರಾಕರ್, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಕೊನಿಲಿಸೆನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಮುಷ್ಕರ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವಿರೋಧಿ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳು ಮಂಡನೆಯಾದವು. ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವು ರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ (ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಟನೆ)ಯ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು. ಮಲಾಟೀಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ಮೊನಾಟೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟಮಾಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಲಾಟೀಸ್ಟಾ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.fondation-besnard.org/article.php3?id_article=225 ಎಕ್ಸ್ಟಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಲಾಟೀಸ್ಟಾಸ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928002329/http://www.fondation-besnard.org/article.php3?id_article=225 |date=2007-09-28 }} {{fr icon}}</ref> ಅವರು ಯೋಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಾಪಾರಿ-ಸಂಘಟನಾ ಚಳುವಳಿಯು ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರಚೋದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಘಟನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಲಾಟೆಸ್ಟಾ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟರು ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ತತ್ವಗಳು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book| last = Skirda | first = Alexandre | title = [[Facing the Enemy|Facing the enemy: a history of anarchist organization from Proudhon to May 1968]] | publisher = [[A. K. Press]] | year = 2002 | isbn = 1-902593-19-7 |page=[https://archive.org/details/facingenemyhisto0000skir/page/89 89] }}</ref> ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮೊದಲ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್ ಆಂದೋಲನವಾಗಿದೆ; ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಕಾನ್‌ಫೆಡರೇಸಿಯಾನ್ ನ್ಯಾಷಿಯಾನಲ್ ಡೆಲ್ ಟ್ರಬ್ಯಾಜೊ (Confederación Nacional del Trabajo) (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್: ಸಿಎನ್‌ಟಿ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ೧೯೪೦ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಪೇನಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಿಎನ್‌ಟಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧.೫೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite book |last=Beevor |first=Antony |authorlink=Antony Beevor |year=2006 |title=The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939 |url=https://archive.org/details/battleforspainsp0000beev |publisher=Weidenfeld & Nicolson |location=London |isbn=978-0-297-84832-5 |page=[https://archive.org/details/battleforspainsp0000beev/page/24 24] }}</ref> ಸಿಎನ್‌ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರೆಶನ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹದಿನೈದು ದೇಶಗಳ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು, ಮತ್ತು ೧೯೨೦ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಪೆರು, ಚಿಲಿ, ಮತ್ತು ಅರ್ಜಂಟೈನಾದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿ.ಎನ್.ಟಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ತುಂಬಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಒಬ್ರೆರಾ ರೀಜನಲ್ ಅರ್ಜಂಟೈನಾ...ತುಂಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್‌ ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯಿತು."<ref name="Anarchism 1962" /> ಇಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯು ಕಾನ್‌ಫೆಡರೇಸಿಯಾನ್ ಜನರಲ್ ಡೆಲ್‌ ಟ್ರಬ್ಯಾಜೊ (Confederación General del Trabajo) (ಸಿಜಿಟಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಟಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ೨೦೦೩ರ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಜಿಟಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦.<ref>ಕಾರ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ "ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮೆಂಬರ್‌ಶಿಪ್ ೧೯೯೩–೨೦೦೩" (ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್: ಸ್ಪೈರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ೨೦೦೪).</ref> ಇತರೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಸಾಲಿಡಾರಿಟಿ ಅಲಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆಯ ಸಾಲಿಡಾರಿಟಿ ಫೆಡರೇಶನ್. ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ೨,೦೦೦ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್, ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. === ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮವಾದ === {{Main|Propaganda of the deed|Illegalism|Expropriative anarchism}} [[ಚಿತ್ರ:Luigi Gallean2.jpg|180px|left|thumb|ಇಟಲಿಯ-ಅಮೆರಿಕಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಲ್ವಿಗಿ ಗಲ್ಯಾನೊ. ಇತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಗೆಲೆಯಾನಿಸ್ಟ್‌ರು ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತರಿದ್ದರು,ಇವರು ’ಪ್ರಜಾಪೀಡಕಗಳು’ ಹಾಗೂ ’ಜನರ ಶತ್ರುಗಳು’ ಎಂದು ನೋಡಿದಲ್ಲಿ 1914 ರಿಂದ 1932ರವರೆಗೆ ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಜೊಹಾನ್ ಮೋಸ್ಟ್‌ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸೊಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ "ನಾವು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿಯು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://dwardmac.pitzer.edu/Anarchist_Archives/bright/most/actionprop.html |title="Action as Propaganda" by Johann Most, July 25, 1885 |publisher=Dwardmac.pitzer.edu |date=2003-04-21 |accessdate=2010-09-20}}</ref> ೧೮೮೦ರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ, ರಾಜಹಂತಕರು, ಮತ್ತು ಟೈರನಿಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಚಾರ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೦೫ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ರಷಿಯಾಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಈ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್- ವಿರೋಧಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಆರ್ಥಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊ’ಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು."<ref>{{Cite web |url=http://www.zabalaza.net/theory/txt_anok_comm_ap.htm |title="ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್-ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ" ಅಲೈನ್ ಪೆಂಗಾಮ್‌ರಿಂದ |access-date=2011-02-01 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312022528/http://www.zabalaza.net/theory/txt_anok_comm_ap.htm |url-status=dead }}</ref> ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆ ಆಚರಣೆಯು ಉಗಮವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರೊಳಗೆ " ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಂತಕರು ("ಪ್ರಚಾರದ ಒಪ್ಪಂದ") ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ದರೋಡೆಕೋರರು ("ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪುನರ್ವಿನಿಯೋಗ") ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಸಹನೀಯ ಸಮಾಜದ ಬಲಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ಒಂದು ಬಂಡಾಯದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="illegalism">[http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm "ದಿ "ಇಲ್ಲಿಗಲಿಸ್ಟ್ಸ್" ಡಾಗ್ ಎಮ್ರಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |date=2015-09-08 }}[http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm ಫ್ರಾಮ್ "ಅನಾರ್ಕಿ‌: ಎ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸಾಯರ್ ಆರ್ಮ್ಡ್", ಫಾಲ್-ವಿಂಟರ್, 1994-95] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |date=2015-09-08 }}</ref>. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಬೊನೆಟ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು ಅದೇ ವರ್ಷ ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌ ''Le Révolté '' ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು " ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ತಳಹದಿ ಇದ್ದು ಕೇವಲ ಕೆಲವೆ ಕಿಲೋ ಡೈನಾಮೈಟ್‌ನಿಂದ ನಾಶ ಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ".<ref>ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಚ್. ೧೯೯೮. ''ಫೈರ್ ಇನ್ ದ ಮೈಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆನ್: ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ರೆವಲ್ಯೂಶನರಿ ಫೇಥ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ'' ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಪುಟ ೪೧೭.</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವಿಧ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಚಳುವಳಿ ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್, ಫೆರ್ನಾಂಡ್ ಪೆಲ್ಲೊಟಿಯರ್, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು, ಈ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯು ಅರಾಜಕತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://blackrosebooks.net/anarism1.htm |title=Table Of Contents |publisher=Blackrosebooks.net |date= |accessdate=2010-09-20 |archive-date=2008-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929121644/http://www.blackrosebooks.net/anarism1.htm |url-status=dead }}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು (೧೮೯೪ರ ಫ್ರೆಂಚ್ ''ois scélérates'' ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ರಾಜ್ಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಈ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ೧೮೭೧ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕಮ್ಯೂನ್ ದಮನವಾಯಿತು,ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಂಚ್‌ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಆಂದೋಲನದ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳಾಯಿತು, ಹಲವಾರು ''ಕಮ್ಯುನಾರ್ಡ್ಸ್‌ರನ್ನು'' ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಂಡನೆ ನೀಡುವ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್ಸನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: <blockquote> "೧೮೭೧ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನ್ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿತು. ವೆರ್ಸಾಯಿಲ್ಸ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ ೧೭೯೩–೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ರೋಬ್‌ಸ್ಪಿಯರ್‌ನ ಟೆರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂದು ಭಯಾನಕ ವಾರದಲ್ಲಿ, ನಿಯೋಜಿಸಿದ ೨೦,೦೦೦ ಕಮ್ಯುನಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲಿಗರೆಂದು ಸಂಶಯಿಸಲಾದವರು ಸತ್ತರು. ೭,೫೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ನ್ಯೂಕೆಲಡೋನಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಪಾಡಲಾಯಿತು. ಸಾವಿರಾಜರು ಜನ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಓಡಿ ಹೋದರು. ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯರು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಠಿಣವಾದ ಕಾನೂನನ್ನು ತಂದರು, ೧೮೮೦ರವರೆ ಗಡಿಪಾರಾದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕಮ್ಯುನಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಕ್ಷಮಾದಾನ]] ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ಇಂಡೋಚೀನಾ,ಆಫ್ರಿಕಾ, ಓಷಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್ ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಥರ್ಡ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಕಮ್ಯುನ್(ಕುರ್ಬೀ ಇದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕ್ವಾಸಿ-ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು, ರಿಮ್ಬೌಡ್ ಮತ್ತು ಪಿಸ್ಸಾರೊ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು) ಅಥವಾ ಇದರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ೧೮೭೧ರ ಉಗ್ರವಾದ ದಮನದ ನಂತರಲ್ಲಿ ಥರ್ಡ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಗಮನವು ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕರ ಜನರ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿತು.{{Cite news|author=Benedict Anderson |title=In the World-Shadow of Bismarck and Nobel |publisher=[[New Left Review]]|date=July -August 2004|url=http://newleftreview.org/?view=2519}} </blockquote> ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ(ಕೆಡಿಪಿ) ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಶೇಧದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಫ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆಂದೋಲನದ ಸದಸ್ಯರು ೧೮೮೧ ಮತ್ತು ೧೯೧೪ರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಜನ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮ್ಯಾಕಿನ್ಲಿಯ ಹಂತಕ ಲಿಯಾನ್ Czolgosz ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ತಾನು ಈತನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಡೈನಾಮೈಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಣವು ಇಂದುಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ]] (೧೯೧೪–೧೯೧೮) ಮತ್ತು ೧೯೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. === ರಷ್ಯಾ ಕ್ರಾಂತಿ === {{Main|Anarchism in Russia|Russian Revolution (1917)}} [[ಚಿತ್ರ:Makhno group.jpg|thumb|right|ಯುಕ್ರೇನಿನ ರೆವಲ್ಯೂಶನರಿ ಇನ್‌ಸರೆಶನರಿ ಆರ್ಮಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸದಸ್ಯರ ಜೊತೆಗೆ ನೆಸ್ಟೋರ್ ಮ್ಯಾಂಕ್ನೊ]] ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌‍ ಪಕ್ಷದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆದವರು. ಮತ್ತು ಅವರು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ ದಿಢೀರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book| last = Dirlik | first = Arif | title = Anarchism in the Chinese Revolution | url = https://archive.org/details/anarchisminchine0000dirl | publisher = University of California Press | location = Berkeley | year = 1991 | isbn = 0-520-07297-9 }}</ref> ಹೇಗೆಂದರೆ ಅವರು ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಸುಧಾರಣಾ ವಾದಿಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ವಿರೋಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರರವಾದ ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯು ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಉಗ್ರತೆಯ ಶಿಖರಕ್ಕೇರಿತು. ಮಧ್ಯ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ಜೈಲಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಟಟ್ಟರು, ಭೂಗತರಾದರು ಅಥವಾ ಗೆಲುವಿನ ಕುದುರೆಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಪೆಟ್ರೋಗಾರ್ಡ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್‌]]ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book| last = Avrich | first = Paul | title = The Russian Anarchists | url = https://archive.org/details/bwb_KT-771-669 | publisher = AK Press | location = Stirling | year = 2006 | isbn = 1-904859-48-8 |page=[https://archive.org/details/bwb_KT-771-669/page/204 204]}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಳಗಡಿ(ಸೀಮೆ) ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಳಿಯರ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಗುಂಪು) ವಿರುದ್ಧ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಕೈಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟರ್ ಮಾಕ್ನೋ ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರೆವಲ್ಯೂಶನರಿ ಇನ್ಶೂರೆಕ್ಶನರಿ ಆರ್ಮಿ ಆಪ್ ಯುಕ್ರೇನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ ನ ಮುಂದಾಳತ್ವವದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸರಗೊಂಡು ಬರೆದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಾದ ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬರ್ಕ್‌ಮನ್‌ ಇವರು. ತಾವು ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಗುಂಪಿನವರನ್ನುಹಿಡಿದಿಡುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಕುನಿಯನ್‌ರವವರ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಲ ಮಾಕ್ರ್ಸರವರ ಮುಂದೊದಗಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‍ ವಾದ ಸರಣಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಯು ಅತೀ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೆಲಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="bakuninmarx">"[http://www.marxists.org/reference/archive/bakunin/works/1872/karl-marx.htm ಆನ್ ದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]" ಇನ್ ''ಬಕುನಿಯನ್ ಆನ್ ಅನಾರ್ಕಿ‌'', ಸ್ಯಾಮ್ ಡಾಲ್ಗಾಫ್‌ರಿಂದ ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆ, ೧೯೭೧.</ref><ref>{{Cite book| last = Goldman | first = Emma | title = [[My Disillusionment in Russia]] |chapter=Preface |page=xx | publisher = Dover Publications | location = New York | year = 2003 | isbn = 0-486-43270-X |quote= My critic further charged me with believing that "had the Russians made the Revolution à la Bakunin instead of à la Marx" the result would have been different and more satisfactory. I plead guilty to the charge. In truth, I not only believe so; I am certain of it.}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸಗೆ ಆದ ಮಹಾಜಯವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಸಮತಾವಾದವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ವತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿ.ಜಿ.ಟಿ.ಮತ್ತು ಐ.ಡಬ್ಲೂ.ಡಬ್ಲೂದ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು.<ref>{{Cite book| editor1-last = Drachkovitch | editor1-first = Milorad M. |first=Max |last=Nomad |contribution=The Anarchist Tradition title = Revolutionary Internationals 1864 1943 | publisher = Stanford University Press |page=88 | year = 1966 | isbn = 0-8047-0293-4 }}</ref> ಪ್ಯಾರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ನೆಸ್ಟರ್ ಮಾಕ್ನೋರವರ ಗುಂಪಾದ ದೈಲೋ ತ್ರುಡಾ ಗುಂಪನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ೧೯೨೬ರ ''ಪ್ರನಾಳಿಕೆಯು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಭಾಗೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ'' ಅಡಿಪಾಯ(Draft) ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.<ref name="Platformtext">{{Cite book |last=Dielo Trouda |authorlink=Dielo Truda |title=Organizational Platform of the General Union of Anarchists (Draft) |origyear=1926 |url=http://www.anarkismo.net/newswire.php?story_id=1000 |accessdate=2006-10-24 |year=2006 |publisher=FdCA |location=Italy |archive-date=2022-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203233544/http://www.anarkismo.net/newswire.php?story_id=1000 |url-status=dead }}</ref> ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಕ್ಕೂಟ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಿಶ್ರ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ವೇದಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ತರಹದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾದ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref name="infoshop.org">{{Cite web|author=— Starhawk |url=http://www.infoshop.org/page/AnarchistFAQSectionJ3 |title="J.3.2 What are "synthesis" federations?" in [[An Anarchist FAQ]]|publisher=Infoshop.org |date= |accessdate=2010-09-20}}</ref> ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ವೋಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿನ್ ಫೌರ್ ಇವರು ಮಿಶ್ರ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾಧಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="infoshop.org" /> ಇದೇ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ(fascism)ದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಯಿತು.<ref name="infoshop.org" /> [[ಚಿತ್ರ:Members of the Maquis in La Tresorerie.jpg|thumb|left|ಪ್ರತಿಗಾಮಿ-ವಿರೋಧಿ ಮಾಕಿಸ್, ಇವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕೋಯಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.]] === ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ === {{Main|anti-fascism|anarchism and nationalism}}{{See also|anarchism in Italy|anarchism in France|anarchism in Spain}} ೧೯೨೦ ಮತ್ತು ೧೯೩೦ನೇ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ವೈಮನಸ್ಸು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ''ಆರ್ದಿತಿ ಡೆಲ್ ಪೋಪೊಲೊ'' ಪರವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಯವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು, ಫಾರ್ಮಾದಲ್ಲಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಪ್ರಾಭಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶರ್ಟ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.<ref>ಹೊಲ್ಬ್ರೊ, ಮರ್ನಿ, [http://www.socialistreview.org.uk/article.php?articlenumber=8205 "ಡೇರಿಂಗ್ ಬಟ್ ಡಿವೈಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729114710/http://www.socialistreview.org.uk/article.php?articlenumber=8205 |date=2013-07-29 }} (''ಸೋಷಿಯೊಲಿಸ್ಟ್ ರಿವ್ಯೂ'' ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೨).</ref> ಫ್ರಾನ್ಸನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ ರೈಟ್ ಲೀಗ್ಸ ದಂಗೆಯು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವಿಕೆಯ ನೀತಿಗೆ ಬದಲಾದರು.<ref>ಬೆರ್ರಿ, ಡೇವೆಡ್. "ಫ್ಯಾಸಿಜಂ ಆರ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್." ''Le Libertaire''. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೬</ref> ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎನ್.ಟಿ.ಯು ಮೂಲತಃ ಚುನಾವಣಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. ಸಿ.ಎನ್.ಟಿ.ಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎನ್.ಟಿಯು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಪೊಪ್ಯೂಲರ್ ಪ್ರಂಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪುನಃ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಮೊದಲು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೇನಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು(೧೯೩೬-೧೯೩೯)<ref>{{Cite book |last=Beevor |first=Antony |authorlink=Antony Beevor |year=2006 |page=[https://archive.org/details/battleforspainsp0000beev/page/46 46] |title=The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939 |url=https://archive.org/details/battleforspainsp0000beev |publisher=Weidenfeld & Nicolson |location=London |isbn=978-0-297-84832-5 }}</ref> ಸೈನಿಕ ದಂಗೆಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಾರ್ಸಿಲೋನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಫೇನ್ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite book| last = Bolloten | first = Burnett | authorlink = Burnett Bolloten | coauthors = | title = The Spanish Civil War: Revolution and Counterrevolution | publisher = University of North Carolina Press | date = 1984-11-15 | location = | page =1107 | url =https://archive.org/details/spanishcivilwarr0000boll_z8t8| doi = | id = | isbn = 978-0-8078-1906-7 }}</ref> ೧೯೩೯ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳ ವಿಜಯದ ಮೊದಲು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್‌]]ನ ಸೈನಿಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ರವರು ಮುಂದಾಳತ್ವವಹಿಸಿದ ಗುಂಪು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಗಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಪ್ರಾನ್ಸ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಏರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|isbn=1-57181-542-2 |page=[https://archive.org/details/sartreagainststa0000ianh/page/29 29] |title=Sartre Against Stalinism |url=https://archive.org/details/sartreagainststa0000ianh |first=Ian |last=Birchall |year=2004 |publisher=Berghahn Books}}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್ <ref>{{Cite web |url=http://flag.blackened.net/revolt/anarchism/texts/war/anarFranceWW2.html |title="ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟಿ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡೂರಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಟು " |access-date=2011-02-01 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306024016/http://flag.blackened.net/revolt/anarchism/texts/war/anarFranceWW2.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯಲ್ಲಿ<ref>[http://libcom.org/history/articles/italian-resistance-anarchist-partisans-1943 "1943-1945: ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಸನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಜಿಸ್ಟೇನ್ಸ್"]</ref> ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದರು. === ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು === ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು ೧೯೪೧ರ ನಂತರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://caosmosis.acracia.net/?p=477 |title="El mapa del despertar anarquista: su expresión latinoamericana" by Daniel Barret |access-date=2011-02-01 |archive-date=2009-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714040720/http://caosmosis.acracia.net/?p=477 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಎಂಟಿಫೆಸಿಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೊಲಿಡೆಟರಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾದ ಫೆಡರೇಶನ್ ಗ್ರುಪ್‌ಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಕ್ಯೂಬನ್ ಲಿಬೇರಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>"೧೯೨೦-೧೯೪೦ರ ಸಮಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅರಾಜಕತಾವಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದ ವಿಭಾಗಗಳು ಈಗ ಎಸ್‌ಐಎ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಜಿಎಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕುಬನ್ ಮಿಲಿಟಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದವರು ಈಗ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ದಶಕದ ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಭೆ ನಡೆಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೪೦ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಇವರಿಗೆ ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಕುಬನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ, ಎಸ್‌ಐಎ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಜಿಎಸಿಯ ಎರಡು ತತ್ವಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಹೊಸದಾದ Asociación Libertaria de Cuba (ALC) ಎಂಬ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."[http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Frank_Fernandez__Cuban_Anarchism__The_History_of_A_Movement.html#toc8 ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಫೆರ್ನಾಂಡೆಜ್‌ರಿಂದ ''ಕ್ಯೂಬನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಎ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್'' ]</ref> ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸನಲ್ಲಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು '[[ಸಿಂತೆಸಿಸ್ಟ್]] ಫೆಡರೆಶನ್ ಅನಾರ್ಚಿಕಾ [[ಇಟಾಲಿ|ಇಟಾಲಿನಾ]] ಸಂಘಟನೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ 'ಉರುಗ್ವಾಯನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ ಫೆಡರೇಶನ್' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು<ref>{{Cite web |url=http://www.anarkismo.net/newswire.php?story_id=3701 |title="50 años de la Federación Anarquista Uruguaya" |access-date=2011-02-01 |archive-date=2011-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521105254/http://www.anarkismo.net/newswire.php?story_id=3701 |url-status=dead }}</ref> ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ 'ಅನಾರ್ಕೋ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಪ್‌ ಅರ್ಜೆಟೈನಾ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು 'ಅಜೆಂಟೈನ್ ಲಿಬರ್ಟಿರಿಯನ್ ಫೆಡರೇಶನ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ 'ಜಪಾನಿಸ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಫೇಡರೇಶನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://flag.blackened.net/af/ace/japchap3.html |title=ದಿ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಜಪಾನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್ § ಎಸಿಇ ಪ್ಯಾಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 8 |access-date=2011-02-01 |archive-date=2012-07-26 |archive-url=https://archive.is/20120726135313/http://flag.blackened.net/af/ace/japchap3.html |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಬರ್ಟ ಕಾಮೂ, ಹರ್ಬರ್ಟ ರೀಡ್, ಪಾಲ್ ಗುಡ್ಮ್ಯಾನ್, ಅಲ್ಲೆನ್ ಗಿನ್ಸಬರ್ಗದ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ರಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್ರೆ ಬಿಟೋನ್ ಇವರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸದ್ಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 'ಫೆಡರೇಶನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್' ಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.<ref>"ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಚಳವಳಿಯ ನಿಷೇದಾತ್ಮಕ ಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ." ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ "ಪೋಪ್ ಆಫ್ ಸೆರೆಯಾಲಿಸಂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಆ‍ಯ್‌೦ದ್ರೆ ಬ್ರೆಟಾನ್ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. "೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಟಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಅದೇ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ದ್ರೆ ಜೂಲಿಯನ್ ಇವರು ಮರಳಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಲಿಬರ್ಟೇರಿಯರ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಫೆಡರೇಶನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ ಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು". [http://libcom.org/history/1919-1950-the-politics-of-surrealism ನಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌ರಿಂದ "1919-1950: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ರೆಯಾಲಿಸಂ"]</ref> 'ಅನಾರ್ಕೋ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸಮ್' ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಹೊರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವ<ref>೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕೊ-ಫೆಸಿಫಿಸಮ್‌‍ ಒಂದಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಟ್ಟಾ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ರಾಜ್ಯ‌ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡತೊಡಗಿದರೆ, ಮೆದು ಧೋರಣೆಯ ಫೆಸಿಫಿಸ್ಟರು ಹಿಂಸೆಯ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಮೊಲದ ಹಂತದ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ: ಯುಎಸ್‌ಎಯ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಆಯುಧದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ, ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ." [http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Geoffrey_Ostergaard__Resisting_the_Nation_State._The_pacifist_and_anarchist_tradition.html#toc13 ಜಫರಿ ಆಸ್ಟರ್‌ಗಾರ್ಡ್. ][http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Geoffrey_Ostergaard__Resisting_the_Nation_State._The_pacifist_and_anarchist_tradition.html#toc13 ''ರೆಸಿಸ್ಟಿಂಗ್ ದ ನೇಶನ್ ಸ್ಟೇಟ್. '' ][http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Geoffrey_Ostergaard__Resisting_the_Nation_State._The_pacifist_and_anarchist_tradition.html#toc13 ''ದ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್'' ]</ref> ಬೀರಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಮಾಣು ನಿಷೇಧ ನೀತಿಯ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಂಫರ್ಟ್‌‍ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಅಮ್ಮನ್ ಹೆನ್ಸಿಯವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. === ಪರ್ಯಾಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ === {{Main|Contemporary anarchism}} [[ಚಿತ್ರ:ParcGuellOkupas.jpg|thumb|right|ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದ ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣುವ ಪಾರ್ಕ್ ಗ್ವೆಲ್ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಒಕುಪಾಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಟ. ಅಪ್ಪಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವುದು 1960 ಮತ್ತು 1970ರ ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.]]೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಕಅರಾಜಕತಾವಾದಿಮನೋಭಾವನೆತ್ತ ಒಲವು ಮೂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Thomas|1985|page=4}}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮನೋಭಾವನೆಯು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.katesharpleylibrary.net/dnckhs "ದೀಸ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಹ್ಯಾಡ್ ದೇರ್ ರೂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ಜೆನ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ ನೈನ್‌ಟೀನ್ ಸಿಕ್ಸ್‌ಟೀಸ್. ][http://www.katesharpleylibrary.net/dnckhs ಯಂಗ್ ಮಿಲಿಟಂಟ್ಸ್ ಫೈಂಡಿಂಗ್ ದೇರ್ ವೇ ಟು ಅನಾರ್ಕಿಸಂ, ದ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಬಾಂಬ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ವಾರ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ಸ್, ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಪ್ ವಿತ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅರ್ಲಿಯರ್ ಜೆನರೇಶನ್ ಅಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್, ಲಾರ್ಜ್ಲಿ ಔಟ್‌ಸೈಡ್ ದ ಆಸಿಫೈಡ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ][http://www.katesharpleylibrary.net/dnckhs ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ್ರೆಸ್ಡ್ ಡೆಮಾನ್ಸ್ಟ್ರೇಶನ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸಚ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ ಮಿಲಿಟನ್ಸಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾಟಿಂಗ್, ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್ ಲೈಕ್ ದೋಸ್ ಆಫ್ ದ ಫಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೇ ಗ್ರುಪ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ – ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎ ಸ್ಪ್ರೀ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟಿ""][http://www.katesharpleylibrary.net/dnckhs ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಚಿ: ಸಿಮಿಯನ್, ಸಿಯಾನ್‌ಫುಗಾಸ್,ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದೇರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್" ಬೈ ಜಾನ್ ಪ್ಯಾಟನ್]</ref><ref>"ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಇತಿಹಾದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ದರೊಥಿ ಡೆ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಮೌರಿನ್ ಕುರಿತಾಗಿ ಫಾರೆಲ್ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಫ್ಯಾಸಿಮಿಸಂ, ಅರಾಜಕತೆ, ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವಿಕೆಗಳು ೬೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗಳು. ಫಾರೆಲ್ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಅರವತ್ತರ ದಶಕ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ವಿಷಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.[http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/268 "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130406120402/http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/268 |date=2013-04-06 }}[http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/268 ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಕ್ಸ್‌ಟೀಸ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಫೊಸ್ಟ್‌ವಾರ್ ರ್ಯಾಡಿಕಾಲಿಸಂ" ಬೈ ಜೇಮ್ಸ್ ಜೆ. ಫಾರೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130406120402/http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/268 |date=2013-04-06 }}</ref><ref>"ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಚಳುವಳಿಯೊಳಗೆ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ತತ್ವವು ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ತಾನು ಕಂಡದ್ದನ್ನು "ಚೌಕಟ್ಟು ರಹಿತ ನಿರಂಕುಶಪ್ರಭುತ್ವ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು "ಅಮೆಜಾನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಸ್ಟೋನ್‌ವಾಲ್ ರೆಬೆಲ್ಲಿಯನ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೇ ಲಿಬರೇಶನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಆಧಾರಿತ ಮರ್ರೆ ಬೂಕ್ಚಿನ್‌'ರ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ." [http://www.williamapercy.com/wiki/images/Anarchism.pdf [http://www.williamapercy.com/wiki/images/Anarchism.pdf "ಅನಾರ್ಕಿಸಂ" ಚಾರ್ಲಿ ಶಿವೆಲಿರವರಿಂದ ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಹೊಮೋಸೆಕ್ಷುವಾಲಿಟಿ'' ]. ಪುಟ. ೫೨</ref> ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ೧೯೬೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ದದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯ ಕರಾರಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಫೆಡರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಇಟಾಲಿ ಮತ್ತು ಐಬೇರಿಯನ್ [[ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್]] ಫೆಡರೇಷನ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] ಫೆಡರೇಷನ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು.<ref>[http://www.iisg.nl/archives/en/files/l/10760196.php ಲಂಡನ್ ಫೆಡರೆಶನ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್‌ವಾಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಕರಾರಾ ಕಾನ್ಫರೇನ್ಸ್, 1968] ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಂದು ಪಡೆದದ್ದು.</ref><ref>[http://flag.blackened.net/liberty/ifa-hist-short.html ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಐಎ‌ಎಫ್- ಐಎಫ್‌ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980206152015/http://flag.blackened.net/liberty/ifa-hist-short.html |date=1998-02-06 }} ಎ-ಇನ್ಫೊಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್, ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಂದು ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ 'ಪಂಕ್ ರಾಕ್' ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಸ್‌ ಪಿಸ್ತೋಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book| last = McLaughlin | first = Paul | title = Anarchism and Authority | publisher = Ashgate | location = Aldershot | year = 2007 | isbn = 0-7546-6196-2 | page = 10 | unused_data = page10}}</ref> ಯುರೋಪ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕರಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ, ಗಳಲ್ಲಾದಂತೆ ಖಾಲಿ ಇವರುವ ಜಾಗಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊಫೆಗನ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡವು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರ ಹೊಸ ಹೊಸ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಶಾಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref name="revival">{{Cite journal |last=Williams |first=Leonard |year=2007 |month=September |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |accessdate=2007-12-04 }} </ref> ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಿಳಾವಾದಿಗಳು ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಾಜಕತಾ-ಮಹಿಳಾವಾದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯು ೧೯೬೦ರ ಮಹಿಳಾವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಡೆವಿಡ್ ಗ್ರೇಬರ್ರವರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಅಂದ್ರೇಜ್ ಗ್ರುಬಾಕಿಕ್‌ರವರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಯಾರು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಂಥಾನುಯಾಯಗಳಾಗಿ ಉಳಿದರೋ ಅಂತವರಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಲಕ್ಷ್ಯವಹಿಸಿ ಯುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿಯರು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿರೋಧಿಗಳು, ಮಹಿಳಾ ವಾದಿಗಳು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡರು.<ref name="graeber">ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಇಬರ್ ಮತ್ತು ಆ೦ದ್ರೆ ಗ್ರುಬಾಸಿಕ್, "[http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=41&amp;ItemID=4796 ಅನಾರ್ಕಿಸಂ, ಆರ್ ದಿ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317082822/http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=41&ItemID=4796 |date=2008-03-17 }}", ZNet. ೨೦೦೭-೧೨-೧೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು. ಅಥವಾ [http://www.punksinscience.org/kleanthes/courses/UK04S/WV/Graeber-Grubacic.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723130708/http://www.punksinscience.org/kleanthes/courses/UK04S/WV/Graeber-Grubacic.pdf |date=2011-07-23 }} ಗ್ರಾಬರ್ ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರುಬಾಸಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ದ್ರೆಜ್(೨೦೦೪) ಅನಾರ್ಕಿಸಂ, ಆರ್ ದಿ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ೨೦೧೦-೦೭-೨೬ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ೨೧ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ, ಬಂಢವಾಳಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ, ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref name="rupert">{{Cite book| page=[https://archive.org/details/globalizationint00rupe/page/66 66] |last = Rupert | first = Mark | title = Globalization and International Political Economy | url=https://archive.org/details/globalizationint00rupe | publisher = Rowman & Littlefield Publishers | location = Lanham | year = 2006 | isbn = 0-7425-2943-6 }}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]], ಮತ್ತು '೮ದೇಶಗಳ ಗುಂಪು' ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವೇದಿಕೆಗಳ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ರೈತ ಪರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವರು ರೈತರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ನಾಶದ ವಿರುದ್ಧ, ಮತ್ತು ಆರಕ್ಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಅವ್ಯಾಹತ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಈ ಚಳುವಳಿಗಳು ವಿಶಿಷ್ಠ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ, ಅಂದರೆ ಮುಖಂಡರ ರಹಿತವಾಗಿ, ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬ್ಲೋಕ್ಸ (black blocs)'' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅನಾಮಧೇಯ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ, ಸಂಧರ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರಿಕ್ರತ ಪದ್ಧತಿಗಳಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಡೆ ಒಲವು ತೋರಿದವು.<ref name="rupert" /> ಈ ಪರಿಶ್ರಮದ ನಿಚ್ಛಳವಾದ ಭೂಮಿಗುರುತು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆಯ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ 'ಸೀತ್ತಲ್'ದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="rupert" /> ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಾದ 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್',ಸಂಘಟನೆಯು 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಪ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಫೇಡರೇಶನ್', ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಸನ್, ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಬಟೇರಿಯನ್ ಸೊಲಿಡೇಟರಿ'ಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. == ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಪರಂಪರೆ == {{Main|Anarchist schools of thought}} [[ಚಿತ್ರ:Portrait of Pierre Joseph Proudhon 1865.jpg|thumb|ಗುಸ್ತೇವ್ ಕೋರ್ಬೆಟ್‌ರಿಂದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಪೀಯರ್-ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೊಡೊನ್‌‌ರ (1809–1865) ರೇಖಾಚಿತ್ರ. ಪ್ರೊಡೊನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮ್ಯುಚುವಲಿಸಂನ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಲವಾರು ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯುಕ್ತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು ಏಕೆಂದತೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="slevin" /><ref name="black dict" /><ref>[http://libertarian-labyrinth.org/archive/Anarchism ಅನಾರ್ಕಿಸಂ], [http://www.amazon.co.uk/dp/1855069954 ದಿ ನ್ಯೂ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿಫಾರ್ಮ್] (೧೯೦೮).</ref> ವಯಕ್ತಿಕ ಶಾಖೆಯು ಋಣಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತದೆ.ಉ.ದಾ: ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧಿಕಾರವು ಖಾಸಗಿ ತನದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಖೆಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಕೆವಿನ್ ಮತ್ತು ಬೈಯ್ದ್, ಟೋನಿ ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಐಡಿಯಾಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್''. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ೨೦೦೩, ಪುಟ. ೨೫೧.</ref> ಇವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದವು. ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ ವಿಚಾರವಾದದ ಶಾಲೆಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಒಳಪಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ದೇಶ|ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನೇ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ ವಿಚಾರವಾದವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದವು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಾಗ್ಯವಂತಿಕೆ<ref>ಔಟ್‌ಥ್ವೈಟ್, ವಿಲಿಯಂ &amp; ಟೌರೇನ್, ಅಲೇನ್ (ಎಡಿಶನ್ಸ್.). (೨೦೦೩). ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಥಾಟ್ (೨ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ. ೧೨). ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್.</ref> ಯನ್ನು <ref>ವೇಯ್ನ್ ಗಬಾರ್ಡಿ, [http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0554%28198603%2980%3A1%3C300%3AA%3E2.0.CO%3B2-6 ರಿವ್ಯೂ] ಆಫ್ ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ'' ಡೇವಿಡ್ ಮಿಲ್ಲರ್‌ರಿಂದ, ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ'' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಸಂಪುಟ. ೮೦, ಸಂಖ್ಯೆ. ೧. (ಮಾರ್ಚ್., ೧೯೮೬), ಪುಪು. ೩೦೦-೩೦೨.</ref> ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾದವೇನೆಂದರೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಕ್ಲೊಸ್ಕೊ, ಜಾರ್ಜ್‌. ''ಪೊಟಿಕಲ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಶನ್ಸ್''. ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್(೨೦೦೯), ಪುಟ. ೨೮.</ref> ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಡೋ ತಾರಿದಾ ಡೆಲ್ ಮಾರ್ಮೋಲ್‌ರವರು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಚರ್ಚಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದದಲ್ಲಿ ಅಂಧಾಭಿಮಾನದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವಾದವೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಉದ್ದೇಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.<ref>ಅವ್ರಿಚ್ ಪೌಲ್. ''[[Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America]]'' ''[[Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America]]''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೬, ಪುಟ. ೬.</ref> ಕ್ರಾಂತಿವಾದವು ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.(ಸಮಷ್ಠಿಸಾಮ್ಯವಾದಿ, ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ, ಸಹಜೀವನವಾದಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾ ವಾದ) ಅಧಿಕಾರ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥ ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಎಸೆನ್‌ವೇನ್, ಜಾರ್ಜ್‌ ರಿಚರ್ಡ್ "ಅನಾರ್ಲಿಸ್ಟ್ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇನ್, ೧೮೬೮–೧೮೯೮" [ಪುಟ. 135].</ref> === ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ === {{Main|Mutualism (economic theory)}} ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈರ್ರೆ-ಜೊಸೆಫ್ ಪ್ರೌಡನ್‌ರವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇತರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref>"ಎ ಮೆಂಬರ್ ಆಫ್ ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ," ''ದಿ ಮ್ಯುಚುವಲಿಸ್ಟ್'' ; ದಿಸ್ ೧೮೨೬ ಸೀರಿಸ್ ಕ್ರಿಟಿಸೈಸ್ಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಒವನ್ಸ್ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಬೀನ್ ಅಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಟು ಎ ಡಿಸಿಡೆಂಟ್ ಒವನೈಟ್, ಪಾಸಿಬಲಿ ಫ್ರಾಮ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯುಚುವಲ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪೋರ್ಜ್; ವಿಲ್ಬರ್, ಶಾನ್, ೨೦೦೬, "ಮೋರ್ ಪ್ರಾಮ್ ದ ೧೮೨೬ "ಮ್ಯುಚುವಲಿಸ್ಟ್"?".</ref> ಫ್ರೌಡನ್‌ನವರು ಒಂದು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಿಯಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು ಎಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅನೊನ್ಯತಾವಾದವು ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಉದ್ಬವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಆವಾಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮ ಬದ್ಧತೆಯು ಭದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪ್ರೊಡೊನ್, ''ಸೊಲ್ಯುಷನ್ ಟು ದ ಸೊಶಿಯಲ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್'', ಎಡಿಶನ್. ಎಚ್. ಕೋಹೆನ್ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೨೭), ಪುಟ. ೪೫.</ref><ref>{{Cite book|last=Proudhon |first=Pierre-Joseph |authorlink=Pierre-Joseph Proudhon |title=The Principle of Federation |url=https://archive.org/details/principleoffeder0000prou |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |year=1979 |isbn=0-8020-5458-7 |quote=The notion of ''anarchy'' in politics is just as rational and positive as any other. It means that once industrial functions have taken over from political functions, then business transactions alone produce the social order.}}</ref> ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧತೆ, ಮುಕ್ತ ಸಂಘಟನೆ,ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತ ಕರಾರು, ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಲ ಅಥವಾ ಹಣದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಯಾಚಲ್ಡರ್ ಗ್ರೀನಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.ಸೇವೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ಲಾಭ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದು.<ref>"ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ವರ್ಸಸ್ ಮ್ಯುಚುವಲಿಸಂ", ''ಸೋಷಿಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟಿಕ್, ಮ್ಯುಚುವಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಫ್ರಾಗ್ಮಮೆಂಟ್ಸ್''. (ಬೋಸ್ಟನ್: ಲೀ &amp; ಶೇಪರ್ಡ್, ೧೮೭೫) ವಿಲಿಯಂ ಬೆಚೆಲ್ಡರ್ ಗ್ರೀನ್: "ಮ್ಯುಚುವಲ್ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಯಾವುದೇ ಲಾಭ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸೇವೆಗೆ ತಕ್ಕದಾದ ಬೆಲೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಾನು ಏನನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೊ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಅವನು ವಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ಉನ್ನತಿಗೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ".</ref> ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದುಗುಡುವಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅವುಗಳೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಳ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಅವ್ರಿಚ್ ಪೌಲ್. ''ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ವೈಸಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಒರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ'', ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ೧೯೯೬ ISBN ೦-೬೯೧-೦೪೪೯೪-೫, ಪುಟ.೬<br />''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಾಟ್'', ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ೧೯೯೧ ISBN ೦-೬೩೧-೧೭೯೪೪-೫, ಪುಟ. ೧೧.</ref> ಫ್ರೌಡನ್ನನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸಮತಾವಾದ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿವಾದದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಸಮಾಜದ ಮೂರನೇ ವಿಧವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು.<ref>ಪಿಯರ್-ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೊಡೊನ್. ''ವಾಟ್ ಈಸ್ ಪಾಪರ್ಟಿ?'' ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್, ಎಂಎ: ಬೆಂಜಮಿನ್ ಆರ್. ಟಕರ್, ೧೮೭೬. ಪುಟ. ೨೮೧.</ref> === ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕವಾದ === {{Main|Individualist anarchism}} ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕವಾದವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ ವಿಚಾರವಾದಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಸಮಾಜ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಆದರ್ಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.<ref name="ryner">"ವಾಟ್ ಡು ಐ ಮೀನ್ ಬೈ ಇಂಡಿವಿಜ್ಯುವಾಲಿಸಂ? ವ್ಯಕ್ತಿವಾದವು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಯಾವುದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರಜ್ಞ ಮಾತ್ರ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ".[http://www.marx.org/archive/ryner/1905/mini-manual.htm ''ಮಿನಿ-ಮ್ಯುಚುವಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿವುಜುವಲಿಸಂ'' ಹ್ಯಾನ್ ರೇನರ್‌ರಿಂದ]</ref><ref name="tucker">" ಆತನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸ್ವಾತಂತ್ರವು ಆತನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದರ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ"."''ಇಂಡಿವಿಜುವಲ್ ಲಿಬರ್ಟಿ'' ಯ ಅ‌ನಾರ್ಕಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ</ref> ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದವು ಕೇವಲ ಏಕೈಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನವಾಗಿರದೇ ಅವು ಖಾಸಗಿ ವಾದಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಅವು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ಸಂಧರ್ಬಗಳು ಇವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Max stirner.jpg|thumb|19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ಟಿರ್ನರ್, ಇವರನ್ನು ಆರಂಭದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಫ್ರೈಡ್‌ರಿಚ್ ಏಂಜಲ್‌ರ ಚಿತ್ರ‌).]] ೧೭೯೩ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರು ಮೊದಲ<ref>ಎವರ್‌ಹಾರ್ಟ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಬಿ. ದಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮೊನಿಪಲಿ: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್, ೧೯೮೨. ಪುಟ. ೧೧೫.</ref> ಕ್ರಾಂತಿವಾದಿಯೆಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ''ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ'' ವನ್ನು ಬರೆದರು. ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಮೊದಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="godwinsep" /><ref>ಆ‍ಯ್‌ಡಮ್, ಅಯಾನ್. ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಟುಡೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೧. ಪುಟ. ೧೧೬.</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಗಾಡ್ವಿನ್, ತಾರ್ಕಿಕತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತವಾದವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಧ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಚನೆಯ ವಿವೇಚನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ರಹಿತ ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="godwinsep">{{sep entry|godwin|William Godwin|Mark Philip|2006-05-20}}</ref><ref>{{Cite book|title=[[Political Justice|Enquiry Concerning Political Justice and its Influence on Modern Morals and Manners]] |last=Godwin |first=William |authorlink=William Godwin |year=1796 |publisher=G.G. and J. Robinson |oclc=2340417 |origyear=1793}}</ref> ಗಾಡ್ವಿ‍ನ್‌ರವರು ಅತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ್ಯ ವಾದವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಹಿತವಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನಡುವಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಬೇಕು.<ref>''ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ, ಕನ್ಸೈಸ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ''. ೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ರಂದು, [http://www.britannica.com/ebc/article-9037183 ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು].</ref><ref name="pmcl119">ಪೌಲ್ ಮಕ್ಲಾಫ್ಲಿನ್. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅಥಾರಿಟಿ: ಎ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ. ಆ‍ಯ್‌ಶ್‌ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಲಿಮಿಟೆಡ್., ೨೦೦೭. ಪುಟ. ೧೧೯.</ref> ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರು ಉಪಯೋಗವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಸಮನಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಾರ, ಆತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆತನ ಮೌಲ್ಯವು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.<ref name="pmcl119" /> ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದೋ ಅಂತಹ ವಯಕ್ತಿಕ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೇ ಇರುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗದವರು ವಯಕ್ತಿಕ ಹಿತವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದವು. ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರ ಈ ವಾದದಿಂದಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತತಾ ವಾದದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಸ್ಟಿನ್ನರ್‌ರವರಿಂದ ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>ಪೌಲ್ ಮಕ್ಲಾಫ್ಲಿನ್. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅಥಾರಿಟಿ: ಎ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ. ಆ‍ಯ್‌ಶ್‌ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಲಿಮಿಟೆಡ್., ೨೦೦೭. ಪುಟ. ೧೨೩.</ref> ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ ವಾದದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಧವನ್ನು ಅಹಂಕಾರ (egoism)<ref name="Goodway, David 2006, p. 99">ಗಡ್‌ವೇ, ಡೇವಿಡ್. ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಸೀಡ್ಸ್ ಬೆನೀತ್ ದ ಶೋ. ಲಿವರ್‌ಫೂಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೬, ಪುಟ. ೯೯.</ref> ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರ ಅರಾಜಕತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ ವಾದವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ ಸ್ಟಿರ್ನರ್ ಇವರಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="SEP-Stirner">{{sep entry|max-stirner|Max Stirner|[[David Leopold]]|2006-08-04}}</ref> ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ '''ದಿ ಎಗೋ ಎಂಡ್ ಇಟ್ಸ ಓನ್''' ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="SEP-Stirner" /> ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮೇಲೂ ಹೇರಬಹುದಾದ ಮಿತಿಯೆಂದರೆ ಕೇವರ ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯ ಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವರನ್ನೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ<ref>ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಅಮೆರಿಕಾ: ಎ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್. ಪುಟ. ೧೭೬.</ref> ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂಬದೇ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.<ref>ಮಿಲ್ಲರ್, ಡೇವಿಡ್. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ೧೯೮೭ ''ದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಾಟ್''. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. ಪುಟ. ೧೧.</ref> ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ''ಪಿಶಾಚಿ'' ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸಮಾಜ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯೆ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>"ನನ್ನವರೆಗೆ ಏನು ತಲುಪುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ನನ್ನ ಆಸ್ತಿ; ಅಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ನನ್ನದು ಎನಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠನಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತೇನೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇರಲಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನನ್ನನ್ನು ''ನಾನು '' ಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆ ಇದಾಗಿದೆ...." ಇನ್ ಆಸ್ಸರ್, ಮೈಕೆಲ್. ೧೯೮೦. ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಇನ್ ದ ಡ್ರಾಮಾ ಆಫ್ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಟೋಲರ್''. ಸನ್ನಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ. ೨೭.</ref> ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಅಹಂಕಾರ ವಾದದ ಸ್ವ- ಸಮರ್ಥನೆ<ref name="nonserviam">{{Cite web|first=Svein Olav|last=Nyberg|work=Non Serviam|url=http://www.nonserviam.com/stirner/philosophy/index.html|title=max stirner|accessdate=2008-12-04|archive-date=2008-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509173243/http://www.nonserviam.com/stirner/philosophy/index.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಮುಂಗಾಣಬಹುದಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ [[ದೇಶ|ಸಂಘಟನೆ]]ಯನ್ನು ಬೋದಿಸಿದರು.<ref name="karl">{{Cite book| last = Thomas | first = Paul | title = Karl Marx and the Anarchists | publisher = [[Routledge]]/[[Kegan Paul]] | location = London | year = 1985 | isbn = 0-7102-0685-2 |page=142}}</ref> ಅಹಂಕಾರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಸಂಘಟನೆಯು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="carlson">{{Cite book | last = Carlson | first = Andrew | title = Anarchism in Germany | publisher = Scarecrow Press | location = Metuchen | year = 1972 | isbn = 0-8108-0484-0 | chapterurl = http://tmh.floonet.net/articles/carlson.html | chapter = Philosophical Egoism: German Antecedents | accessdate = 2008-12-04 | archive-date = 2008-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081210202509/http://tmh.floonet.net/articles/carlson.html | url-status = dead }}</ref> ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಹಂಕಾರವಾದವು ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರಾದ ಎಲ್.ಜಿ.ಬಿ.ಟಿ. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಜೋನ್ ಹನ್ರಿಮಕಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕೆಸದ ಯುರೋಪಿನ ಬೋಹೆಮಿಯಾದ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಂದ<ref name="bohemian individualism">೧೬–೨ [http://libcom.org/library/socanlifean2 ಇಂಡಿವಿಜ್ಯುವಲಿಸ್ಟ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್" ಇನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಆರ್ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ - ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜೆಬಲ್ ವಾಮ್]</ref> ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು<ref name="The Illegalists">[http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm ದಿ "ಇಲ್ಲಿಗಲಿಸ್ಟ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |date=2015-09-08 }}, ಡಾಗ್ ಎಮ್ರಿಯಿಂದ (ಪ್ರಕಟಣೆ [[Anarchy: A Journal of Desire Armed]])</ref><ref name="Parry, Richard 1987. p. 15">ಪ್ಯಾರಿ, ರಿಚರ್ಡ್. ದಿ ಬೊನೆಟ್ ಗ್ಯಾಂಗ್. ರೆಬೆಲ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೮೭. ಪುಟ. ೧೫</ref> ಯುವ ಅರಾಜತಾವಾದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. (ನೋಡಿ, ಯುರೋಪ್‌ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದ) === ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದ === {{Main|Social anarchism}} ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಅಧಿಕಾರವಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅರಾಜಕತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.<ref>" ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಮೂರರಷ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ Social s have argued that this influence of non-ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ideas means that while its "criticism of the State is very searching, and [its] defence of the rights of the individual very powerful," like Spencer it "opens... the way for reconstituting under the heading of 'defence' all the functions of the State." [http://www.infoshop.org/faq/secGint.html Section G – Is individualist ಅನಾರ್ಕಿಸಂ capitalistic? ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ " ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಅರಾಜಕರಾವಾಗಿಗಳಲ್ಲದವರ ವಿಚಾರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ''ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ FAQ'' ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಖಾಸಗೀ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>ಆಸ್ಟರ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಜಾಫ್ರಿ. ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಥಾಟ್. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ೧೯೯೧. ಪುಟ. ೨೧.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kropotkin2.jpg|thumb|left|ರಷಿಯಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿ ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌ (1842–1921), ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮತಾವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿ.]] ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದವೂ ಸಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದ ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರೂಪದ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಮಾರಿಸ್, ಬ್ರೇನ್. ಬಕುನಿಯನ್: ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಸ್ ಬುಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ೧೯೯೩. ಪುಟ. ೭೬.</ref><ref>ರೇ, ಜಾನ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಸೋಷಿಯಾಲಿಸಂ. ಸಿ.ಸ್ಕೈಬ್ನರ್ಸ್ ಸನ್ಸ್, ೧೯೦೧, ಒರಿಜಿನಲ್ ಫ್ರಾಮ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. ಪುಟ. ೨೬೧.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಿಕೇಲ್ ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜೋಹನ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Patsouras-p54">ಪ್ಯಾಸ್ಚುರಾಸ್ ಲೂಯಿ. ೨೦೦೫. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಟ್. ಐಯುನಿವರ್ಸ್. ಪುಟ. ೫೪.</ref><ref>ಅವ್ರಿಚ್ ಪೌಲ್. ೨೦೦೬. ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ವೈಸಸ್'': ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಒರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ಎಕೆ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ. ೫.</ref> ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಖಾಸಗೀ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜತೆಗೆ ಮಾಲಿಕತ್ವವು ಸಮಾಜದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ಅಥವಾ "ಪ್ರಚಾರದ ಒಪ್ಪಂದ"ದಿಂದಾದುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಡೆತನವು ಸಮಷ್ಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಯಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Patsouras-p54" /> ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದವು ಆದಾಯದ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸಗಾರರು ಸಮಯದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸರಕನ್ನು ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕೃತ ವೇತನ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಸಮುದಾಯಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಗಳು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Kropotkin |first=Peter |title=The Conquest of Bread |url=https://archive.org/details/conquestofbread0000krop_u9y6 |publisher=AK Press |location=Edinburgh |year=2007 |chapter=13 |isbn=978-1-904859-10-9}}</ref> ಸಮಷ್ಟಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ವಾದದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‍ವಾದಿಗಳ ಸರ್ಕಾರರಹಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy |url=https://archive.org/details/statismanarchy0000baku |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=1990 |isbn=0-521-36182-6 |quote=They [the Marxists] maintain that only a dictatorship&nbsp;– their dictatorship, of course&nbsp;– can create the will of the people, while our answer to this is: No dictatorship can have any other aim but that of self-perpetuation, and it can beget only slavery in the people tolerating it; freedom can be created only by freedom, that is, by a universal rebellion on the part of the people and free organization of the toiling masses from the bottom up.}}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಯೋಚನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಸತಾದವೇನೂ ಅಲ್ಲ; ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್‌‍ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಧನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕೆಲವರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌ಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಂಚುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|authorlink=James Guillaume|last=Guillaume |first=James |url=http://www.marxists.org/reference/archive/guillaume/works/ideas.htm |title=Ideas on Social Organization |year=1876}}</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಂಗಡವನ್ನು ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಮೂಲಕ ಉಳಿದ ಪಂಗಡಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="LibCom">ಪ್ಲೆಂಟಿ ಐಸಾಕ್.[http://flag.blackened.net/liberty/libcom.html "] ಲಿಬರ್ಟೇರಿನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ[http://flag.blackened.net/liberty/libcom.html "]. ದಿ ಸೈನ್‌ಫೊಗಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಿವ್ಯೂ''''. ಇಶ್ಯೂ ೬ ಆರ್ಕ್ನಿ ೧೯೮೨.</ref> ಕೆಲ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವರು ಬಹುಮತೀಯ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಮತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದಲಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಸಮುದಾಯಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾರ್ಮಿಕನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಇದರಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಣಪಾವತಿ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ). ಆದರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆದಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತದೆ.<ref>ಮಿಲ್ಲರ್. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಾಟ್'''', ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ (೧೯೯೧) ISBN ೦-೬೩೧-೧೭೯೪೪-೫, ಪುಟ. ೧೨.</ref><ref>ಗ್ರಾಬರ್ ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರುಬಾಸಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ದ್ರೆಜ್. ''ಅನಾರ್ಕಿಸಂ, ಆರ್ ದಿ ರೆವಲ್ಯೂಶನರಿ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ''.</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಸಂಬಂಧಿ ಧೋರಣೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ರೀತಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಗ್ರೇ, ''ಲಿವಿಂಗ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿಯೆತ್ ಸೆಂಚುರಿ'', ಪುಟ. ೮೮.</ref> ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌ ವಾದದ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂನ ಯೋಚನಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತತ್ವವಾಗಿದೆ.<ref>ಬೆರ್ರಿ ಡೇವೆಡ್, ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಫೆಂಚ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್'', ೧೯೧೭–೧೯೪೫ ಪುಟ. ೧೩೪.</ref> ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಮನ ಬಂದದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ಮೂಲಕ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಸ್ವ-‌ಹತೋಟಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಉಳಿದ ಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಅಥವಾ ಸಮಷ್ಟಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿದರು.<ref name="faq-social">{{Cite book |editor=Iain Mckay |title=[[An Anarchist FAQ]] |publisher=[[AK Press]] |location=Stirling |year=2008 |isbn=1-902593-90-1 |oclc=182529204 |chapter=Are there different types of social anarchism? |url=http://www.infoshop.org/faq/secA3.html#seca32 |access-date=2011-02-01 |archive-date=2008-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922025342/http://www.infoshop.org/faq/secA3.html#seca32 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮೊದಲು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಮಿಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಚಿಂತಕ ರುಡಾಲ್ಫ್ ರಾಕರ್‌ನ ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ ಕಿರುಹೊತ್ತಿದೆ ''ಅನಾರ್ಕೋಸ್ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಮ್'' (ಅನಾರ್ಕೊ) ದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿಯ ಉದ್ದೇಶ, ಗುರಿ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದ.<ref name="faq-social" /><ref>[http://www.spunk.org/library/writers/rocker/sp001495/rocker_as1.html ''ಅನಾರ್ಕೊಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ'' ] ರುಡೋಲ್ಫ್ ರಾಕರ್‌ರಿಂದ. ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೬.ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಪೊಸ್ಟ್‌-ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು === {{See also|Contemporary anarchism}} [[ಚಿತ್ರ:Jarach and Zerzan.JPG|thumb|right|ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜರಾ (ಎಡ) ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಜೆರ್ಜಾನ್ (ಬಲ), ಇಬ್ಬರು ಸಮಕಾಲೀನ ಮುಖ್ಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಲೇಖಕರು. ಅನಾರ್ಕೊ-ಪ್ರಿಮಿಟಿವಿಸಂ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತರಾದ ಜೆರ್ಜಾನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜರಾಕ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪೋಸ್ಟ್-ಲೆಫ್ಟ್ ಅರಾಜಕತೆಯ ವಕೀಲ.]] ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಹಲವಾರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ (ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು)ಯು ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ, ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯೋಚನೆಗಳು ಹೊಸ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈಗಲೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೯೬೦ರಿಂದ<ref name="revival"/> ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೆಲ ಹೊಸ ಚಳವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಶಾಲೆಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು.<ref>ಪೆರ್ಲಿನ್ ಟೆರ್ರಿ ಎಂ. ''[https://books.google.com.ec/books?id=mppLKlwHx7oC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Contemporary+_+Anarchism&amp;ei=vSDBSuXHMo2mM8mu-OsP#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಅನಾರ್ಕಿಸಂ]''. ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ೧೯೭೯</ref> ಅರಾಜಕತಾ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವವು ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ, ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಥಿಯರಿಗಳಿಂದ<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್, [http://www.independent.org/publications/tir/article.asp?issueID=53&amp;articleID=686 ''ಅನಾರ್ಚಿ, ಸ್ಟೇಟ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಚಾಯಿಸ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200416083651/http://www.independent.org/publications/tir/article.asp?issueID=53&articleID=686 |date=2020-04-16 }}, ಚಲ್ಟನ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ಯುಕೆ: ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್, ೨೦೦೫.</ref> ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ತಾನೆ ಸ್ತ್ರೀವಾದವು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಚಳವಳಿಗಳೂ ಸಹ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಸ್ತ್ರೀವಾದವು ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ (ಸ್ತ್ರೀ ಮೇಲೆ ಪುರುಷರ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆ)ವು ಸಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾಕು ಎಂಬುದು ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಬರಹಗಾರರಾದ ಲೂಸಿ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್, ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, ವೋಲ್ಟರೈನ್ ಡೆ ಕ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ದೊರ ಮರ್ಸದೆನ್ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ಉಳಿದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಹಸಿರು ಅರಾಜಕತಾವಾದವು (ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಅರಾಜಕತಾವಾದ)<ref>ಡೇವಿಡ್ ಪೆಪ್ಪರ್ (೧೯೯೬). [https://books.google.com.ec/books?id=PQOvkB7UoWgC&amp;pg=PA44&amp;dq= ಮಾಡರ್ನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಾಲಿಸಂ] ಪುಟ. ೪೪. ರೌಟ್‌ಲೆಜ್.</ref> ತಳಮಟ್ಟದ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅರಾಜಕತಾವದದ ಜತೆ ಬೆಳೆದು ಪಾರಿಸರಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>ಇಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಡಮ್ಸ್(೨೦೦೧). ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಟುಡೆ [https://books.google.com.ec/books?id=apstK1qIvvMC&amp;pg=PA130&amp;dq= ] ಪುಟ. ೧೩೦. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.</ref> ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಪ್ರಾಕ್ತಾನತಾವಾದವು (ಅನಾಗರಿಕ ನಡತೆ) ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನವು ಬಂದವು. ಅರಾಜಕತಾ-ಶಾಂತಿವಾದವು ಹಿಂಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="ppu.org.uk" /><ref name="Anarchism 1962" /> ಈ ವಾದವು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ ಹಾಲೆಂಡ್, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು.<ref name="Anarchism 1962" /> ಉತ್ತರ-ಎಡಪಂಥೀಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ (Post-left ಅನಾರ್ಚಿ) ವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಡಪಂಥೀಯ ಅಲೆಯ ರಾಜಕೀಯದ ನಡುವೆ ಕೆಲ ಅಂತರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಈ ವಾದದಿಂದ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿತು. ಅರಾಜಕತಾವಾದೋತ್ತರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಡೆಯು ಪ್ರಥಮವರ್ಗದ ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಚನೊತ್ತರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಯೋಚನೆಗಳು ಇದರ ಜತೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರ ಚಿಂತನೆಗಳ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾದ ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ, ಸ್ವಾಯುತ್ತ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‍ವಾದ, ಎಡಪಂಥೀಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದೋತ್ತರ, ಸಂದರ್ಭವಾದ ಮತ್ತು ವಸಾಹತೋತ್ತರ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸಾಮನ್ಯವಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಂಡಾಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref name="joeblack">{{Cite web|url=http://www.ainfos.ca/06/jul/ainfos00232.html |title="Anarchism, insurrections and insurrectionalism" by Joe Black |publisher=Ainfos.ca |date=2006-07-19 |accessdate=2010-09-20}}</ref>; ಇದರ ಕುರಿತಾಗಿ ವೊಲ್ಫಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಚರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫ್ರೆಡೊ ಎಂ.ಬೊನಾನ್ನೊ. {{-}} == ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಅಂಶಗಳು == ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಚಿಂತನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಕೆಲ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಕಚ್ಚಾಟಗಳು ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಭೀತುಗೊಂಡಿತು. === ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮ === {{Main|Free love|Anarchism and sex/love|Anarcha-feminism|Queer anarchism}} [[ಚಿತ್ರ:Emilearmand01.jpg|thumb|300x300px|20ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮಾಜದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಇಮೈಲ್ ಅರ್ಮಂಡ್ (1872–1962)]] ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="freelove">{{Cite web |url=http://www.ncc-1776.org/tle1996/le961210.html |title=The Free Love Movement and Radical Individualism By Wendy McElroy |publisher=Ncc-1776.org |date=1996-12-01 |accessdate=2010-09-20 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614215038/http://www.ncc-1776.org/tle1996/le961210.html |url-status=dead }}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಜೋಸೈ ವಾರೆನ್ ಎಂಬಾತನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನೇರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೇರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಲೈಂಗಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿವಾಹ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ.<ref name="freelove" /> ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ''ಲುಸೀಫರ್ ದಿ ಲೈಟ್ ಬೇರರ್ '' (೧೮೮೩-೧೯೦೭) ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಮೋಸಸ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ ವೈಸ್ ಬ್ರೂಕರ್<ref>ಜೋವಾನ್ ಇ.ಪಾಸೆಟ್, "ಪವರ್ ಥ್ರೂ ಪ್ರಿಂಟ್: ಲೂಯಿಸ್ ವೈಸ್‌ಬ್ರೋಕರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ರೂಟ್ಸ್ ಫೆಮಿನಿಸಂ," ಇನ್: ''ವುಮನ್ ಇನ್ ಪ್ರಿಂಟ್: ಎಸ್ಸೆಸ್ ಆನ್ ದ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಲ್ಚರ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಮೆನ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ನೈಂಟೀನ್ತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿಯೆತ್ ಸೆಂಚುರೀಸ್'', ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಲಿಫ್ ಡಂಕಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವೇಯ್ನ್ ಎ. ವೈಗಾಂಡ್, ಎಡಿಶನ್., ಮ್ಯಾಡಿಸನ್, WI, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೬; ಪುಪು. ೨೨೯–೨೫೦.</ref> ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೇ ಎಜ್ರಾ ಹೇವುಡ್ ಮತ್ತು ಅಂಜೇಲಾ ಹೇವುಡ್‌ರ'''' ದ ವರ್ಡ್'''' (೧೮೭೨–೧೮೯೦, ೧೮೯೨–೧೮೯೩) ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು.<ref name="freelove" /> ''ಫ್ರೀ ಸೊಸೈಟಿ'' (೧೮೯೫-೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಫೈರ್ ಬ್ರಾಂಡ್'' ಆಗಿತ್ತು, ೧೮೯೭-೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ''ಫ್ರೀ ಸೊಸೈಟಿ'' ) ಇವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Goldman-MSF-551">"''ಫ್ರೀ ಸೊಸೈಟಿ'' ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು." ''ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್: ಮೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಫ್ರೀ, ೧೯೦೨-೧೯೦೯'', ಪುಟ.೫೫೧.</ref> ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿತು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವುದು (ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸತ್ಯತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ಅಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಜತೆಗೆ ಎಂ.ಇ.ಲಾಜಾರುಸ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಯು ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ.<ref name="freelove" /> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ಬೊಹೆಮಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ (ಪುರುಷರಗೂ) ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಸಂತೋಷವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು<ref>ಸೊಚೆನ್, ಜೂನ್. ೧೯೭೨. ''ದಿ ನ್ಯೂ ವುಮನ್: ಫೆಮಿನಿಸಂ ಇನ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ವಿಲೇಜ್ ೧೯೧೦–೧೯೨೦.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಕ್ವ್ಯಾಂಡ್ರ್ಯಾಂಗಲ್.</ref>. ಇವರಲ್ಲಿ ಎಡ್ಮಾ ಸೇಂಟ್.ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾಗಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್ಸನ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಳ್ಳಿಗರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಮತ್ತಿತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾಗ್ನಸ್ ಹಿರ್ಸ್ಚ್‌‍ಫೆಲ್ಡ್ ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಎಂಬಾಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದವಳು. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾರು ಇವರಿಂದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೋ ಅವರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದಳು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿತ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಏಕಮಾತ್ರ ಮಹಿಳೆ ಈಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾದವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಜತೆಗೆ ಈಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಎದುರಿಗೆ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಳು.<ref>ಕಾಟ್ಜ್ ಜೋನಾಥನ್ ನೆಡ್. ''ಗೇ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೇ ಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ.'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಥಾಮಸ್ ವೈ. ಕ್ರೊವೆಲ್, ೧೯೭೬)</ref> ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಭಿನ್ನಲಿಂಗಕಾಮಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೈಟ್ ಜಲ್ (೧೮೪೯-೧೮೯೮) ಕೂಡಾ ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದ. ೧೮೯೦ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತನ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ ಮೂಲದ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''ಡೆರ್ ಅರ್ಮೆ ತುಫೆಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದ ಪ್ರಚಾರಕ ಇಮೈಲ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಎಂಬುವವನು ವ್ಯಕ್ತಿವಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ.<ref name="armandfreelove">{{Cite web|url=http://www.iisg.nl/womhist/manfreuk.pdf |title=E. Armand and "la camaraderie amoureuse" – Revolutionary sexualism and the struggle against jealousy |format=PDF |date= |accessdate=2010-09-20}}</ref> ಈತ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ''ಲಾ ಕೆಮರಾಡೆರೈ ಅಮೌರ್ಯೂಸ್ (la camaraderie amoureuse)'' ವಿಷಯದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಬಹುಜನರ ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದನು<ref name="armandfreelove" />. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರ್ನರಿಸ್ಟ್‌ಗಳಾದ ಆಡಾಲ್ಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ಮ್ಯಾಕೆ ಎಂಬುವರು ಪುರುಷ ಭಿನ್ನಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಶಾಂತವಾದಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಂಫರ್ಟ್ ಎಂಬುವರು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬರಹವಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾರಾಟವಾದ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಕುರಿದ ''ದಿ ಜಾಯ್ ಆಫ್ ಸೆಕ್ಸ್‌'' ನಿಂದ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರೇಮದ ವಿಷಯವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಭೋಗವಾದಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈಕಲ್ ಆನ್‌ಫ್ರೇ ಎಂಬಾತ ಉತ್ತಮ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದು, ಆತನ ಕೆಲ ಬರಹಗಳಾದ ''ಥಿಯರಿ ಡ್ಯೂ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅಮೌರೆಕ್ಸ್‌: ಪೌರ್ ಯೂನ್ ಎರೊಟಿಗ್ ಸೊಲೈರ್ (೨೦೦೦) (Théorie du corps amoureux : pour une érotique solaire (೨೦೦೦))'' ಮತ್ತು ''ಎಲ್‌’ಇನ್ವೆನ್ಷನ್ ಡ್ಯು ಪ್ಲಾಸಿರ್:ಫ್ರಾಗ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಸೈರಿಯಾನಿಗ್ಸ್ (L'invention du plaisir : fragments cyréaniques (೨೦೦೨))'' ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಶಿಕ್ಷಣ === [[ಚಿತ್ರ:Francisco Ferrer Guardia.jpg|150px|left|thumb|ಫ್ರಾನ್ಸ್ಸೆಸ್ ಫೆರರ್ ಐ ಗ್ವಾರ್ಡಿಯಾ, ಕಥಲಾನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಬೋಧಕ]] ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ಟಿರ್ನರ್ ಎಂಬುವರು ''ದಿ ಫಾಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಎಜುಕೇಶನ್'' ಎಂಬ ವಿಷಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಪ್ರಂಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಜುಕೇಶನ್ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರ್ನರ್ ಹೆಸರಿಸಿದಂತೆ, ವೈಯುಕ್ತಿಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವ-ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವ-ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮುಕ್ತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜತೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಡತೆಗಳು, ಆತ ಹೆಸರಿಸಿದಂತೆ ಶಾಶ್ವತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ... ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://tmh.floonet.net/articles/falseprinciple.html |title="The False Principle of our Education" by Max Stirner |publisher=Tmh.floonet.net |date= |accessdate=2010-09-20 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821151932/http://tmh.floonet.net/articles/falseprinciple.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಕೆತಲನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಚಿಂತಕ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕ್ ಫೆರರ್ ಐ ಗುರಾಡಿಯಾ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ‘ಮಾಡರ್ನ್’ ಅಥವಾ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಶಾಲೆಯು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref name="Fidler">{{Cite journal|author=Geoffrey C. Fidler |year=1985 |month=Spring/Summer |title=The Escuela Moderna Movement of Francisco Ferrer: "Por la Verdad y la Justicia" |journal=History of Education Quarterly |volume=25 |issue=1/2 |pages=103–132 |id= |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0018-2680%28198521%2F22%2925%3A1%2F2%3C103%3ATEMMOF%3E2.0.CO%3B2-R&size=LARGE&origin=JSTOR-enlargePage |doi=10.2307/368893 |jstor=10.2307/368893 |publisher=History of Education Society}}</ref> ಈ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯು "ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ವಿವೇಚನಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಜಾತ್ಯತೀತವಾದ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೊಳಪಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ" ಶಿಕ್ಷಣವಂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಪಾದ್ರಿವರ್ಗದವರನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವ ಫೆರರ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ.<ref>{{Cite web |url=http://flag.blackened.net/revolt/spain/ferrer.html |title=Francisco Ferrer's Modern School |publisher=Flag.blackened.net |date= |accessdate=2010-09-20 |archive-date=2010-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100807032003/http://flag.blackened.net/revolt/spain/ferrer.html |url-status=dead }}</ref> ದೇಶ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈತ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಮುರ್ರೈ ಬುಕ್‌ಚಿನ್ ಬರೆದ ದಿಸ್ ಪೀರಿಯಡ್ (೧೮೯೦) ಕೃತಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದು ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಇತ್ತು. ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಫೆರರ್‌ನ ಮಾಡರ್ನ್ ಶಾಲೆ (ಎಸ್ಕುಲಾ ಮಾರ್ಡನಾ)ವು ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೆತಲನ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಅಧ್ಯಾಯ ೭, ''ಅನಾರ್ಕೊ, ದಿ ನ್ಯೂ ಫೆರ್ಮೆಂಟ್''. ಇನ್ ಮರ್ರೆ ಬೂಕ್ಚಿನ್‌, ''ದಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅನಾಕಿಸ್ಟ್ಸ್: ದಿ ಹೀರೋಯಿಕ್ ಈಯರ್ಸ್, ೧೮೬೮–೧೯೩೬''. ಎಕೆ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೮, ಪುಟ.೧೧೫. ISBN ೧-೮೭೩೧೭೬-೦೪-X</ref> ಲಾ ಎಸ್ಕುಲಾ ಮಾಡರ್ನಾ ಮತ್ತು ಫೆರರ್ ಉಪಾಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]<ref name="Fidler" /> [[ಕ್ಯೂಬಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]]ಗಳ ''ಮಾರ್ಡನ್ ಶಾಲೆ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಇಟಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾ ಪೋಪೋಲೇರ್'' ಸಹ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಶಾಲೆರಹಿತ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಬದಲಾಗಿ ಮಗುವಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡುವುದು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಎ.ಎಸ್. ನೈಲ್ ಎಂಬಾತ ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮರ್ ಹಿಲ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.<ref>{{Cite book| last = Purkis | first = Jon | title = Changing Anarchism | url = https://archive.org/details/changinganarchis0000unse | publisher = Manchester University Press | location = Manchester | year = 2004 | isbn = 0-7190-6694-8 }}</ref> ಸಮ್ಮರ್ ಹಿಲ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ವೇಳೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.<ref>ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂ ವಿನ್ಸೆಂಟ್(೨೦೧೦) ''ಮಾಡರ್ನ್ ಪೊಲೊಟಿಕಲ್ ಐಡಿಯಾಲಾಜಿಸ್'', ೩ನೇಯ ಅವೃತ್ತಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್, ವಿಲ್ಲೆ-ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪುಟ.೧೨೯</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಮ್ಮರ್ ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಮುಕ್ತ ಶಾಲೆಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳು ಫೆರರ್‌‍ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗ ಹೋರಾಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>{{Cite journal|first=Judith |last=Suissa |url=http://newhumanist.org.uk/1288/anarchy-in-the-classroom|title= Anarchy in the classroom |journal=[[The New Humanist]] |volume=120 |issue=5 |month=September/October |year=2005}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದದ ನೀತಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವು. ಡೇಸ್ಕೂಲಿಂಗ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐವನ್ ಇಲ್ಲಿಚ್ ಎಂಬಾತ ವಾದಿಸುವಂತೆ, ಶಾಲೆಯ ಆಡಳಿತವು ಸ್ವ-ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.<ref>{{Cite book|last=Illich| first=Ivan |title=Deschooling Society |url=https://archive.org/details/deschoolingsocie00illi|place= New York|publisher= Harper and Row| year= 1971| isbn= 0-06-012139-4}}</ref> === ಆಂತರಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ (ಚರ್ಚೆ)ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Gadewar.jpg|thumb|ಅರಾಜಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯುಂಟು ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.]] ಅರಾಜಕತಾವಾದವು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಹಲವಾರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಡತೆಗಳನ್ನು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತರೂಪವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವ<ref name="oxcom" />, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಾಜಕತಾವಾದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಸಮೂಹ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ, ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಮಾನವತಾವಾದ, ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಸ್ವಆಸಕ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುವ, ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾಯಿತ ನೀತಿಯುಳ್ಳ ಬೋಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಳಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರು. [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆ]], [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] (ಅರಾಜಕತಾವಾದ-ಅನಾಗರಿಕ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯದ-ಅರಾಜಕತಾವಾದ) ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕೆಲ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹೋರಾಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಎಂಬ ತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು (ಶೂನ್ಯಾವಾದಿ ಚಳವಳಿ), ಜತೆಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೇರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕತೆ, ಆರ್ಥಿಕ-ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಗೂಢಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರಗನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಸಮಾಜದ ಉದ್ದೇಶದ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಟೆಡ್ ಹಾಂಡರಿಚ್, Carmen García Trevijano, [http://books.google.es/books?id=s9iwZGv44psC&amp;pg=PA402&amp;dq=Enciclopedia+teor%C3%ADa+pol%C3%ADtica&amp;lr=&amp;as_brr=3#PPA57,M1 ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ].</ref> ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ವಿವಿಧತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅರಾಜಕತಾವಾದದಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಸಂಬಂಧಿತ ಪುಟಗಳು == * ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಪ್ರತಿಮಾವಾದ * ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು * ಪ್ರದೇಶವಾರು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು {{-}} == ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ''[[Anarchism: A Documentary History of Libertarian Ideas]].'' ರಾಬರ್ಟ್ ಗ್ರಹಾಮ್‌, ಸಂಪಾದಕ. ** ವಾಲ್ಯುಮ್‌'' ಒನ್: ಫ್ರಮ್ ಅನಾರ್ಕಿ ಟು ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೩೦೦ ರಿಂದ ೧೯೩೯ವರೆಗೆ)'' ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮ್ಯಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ೨೦೦೫. ISBN ೧-೫೫೧೬೪-೨೫೦-೬. ** ''ವಾಲ್ಯುಮ್‌ ಟು: ದ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಕರೆಂಟ್ (೧೯೩೯–೨೦೦೬)'' ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೋಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ ೨೦೦೭. ISBN ೯೭೮-೧-೫೫೧೬೪-೩೧೧-೩. * ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌'''', ಜಾರ್ಜ್‌ ವುಡ್‌ಕಾಕ್‌‍ (ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್‌, ೧೯೬೨). {{oclc|221147531}}. * ಅನಾರ್ಕಿ‌'': ಎ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಗೈಡ್'', ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್ ಹಾರ್ಪರ್‌ (ಕ್ಯಾಮ್‌ಡೆನ್ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೮೭): ಹಾರ್ಪರ್‌ನ ವುಡ್-ಕಟ್ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವುಡ್‌ಕಾಕ್ಸ್‌ನ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಸ್ತರಿತ ರೂಪದ ಪುಸ್ತಕ. * ''ದ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರೀಡರ್'', ಜಾರ್ಜ್‌ ವುಡ್‌ಕಾಕ್‌‍ (ed.) (ಫಾಂಟಾನಾ/ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ ೧೯೭೭; ISBN ೦-೦೦-೬೩೪೦೧೧-೩): ಪ್ರೊಡೊನ್, ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌, ಬಕುನಿಯನ್, ಮಲಾಟೀಸ್ಟಾ, ಬೂಕ್ಚಿನ್‌, ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, ಮುಂತಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಿಂತಕರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. * [http://www.theanarchistlibrary.org/HTML/Daniel_Guerin__Anarchism__From_Theory_to_Practice.html ''ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌: ಫ್ರಾಮ್ ಥಿಯರಿ ಟು ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್'' ] ಡೆನಿಯಲ್ ಗ್ವೆರಿನ್ರಿಂದ. ಮಂಥ್ಲಿ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್ ೧೯೭೦. ISBN ೦-೮೫೩೪೫-೧೭೫-೩. * ''ಅನಾರ್ಕಿ‌ ಥ್ರೂ ದ ಟೈಮ್ಸ್'' ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ನೆಟ್ಲಾರಿಂದ. ಗೊರ್ಡಾನ್ ಪ್ರೆಸ್. ೧೯೭೯. ISBN ೦-೮೪೯೦-೧೩೯೭-೬. * ''ಡಿಮ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದ ಇಂಪಾಸಿಬಲ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌'' ಪೀಟರ್ ಮಾರ್ಶಲ್‌ರಿಂದ. ಪಿಎಂ ಪ್ರೆಸ್. ೨೦೧೦. ISBN ೧-೬೦೪೮೬-೦೬೪-೨ * ''ಪೀಪಲ್ ವಿತ್‌ಔಟ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಅನಾರ್ಕಿ‌'' (೨ನೆಯ ಸಂಪಾದನೆ.) ಹಾರೊಲ್ಡ್ ಬಾರ್ಕ್ಲೆರಿಂದ, ಲೆಫ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೦ ISBN ೧-೮೭೧೦೮೨-೧೬-೧ * ''ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್‌'' ಎಪ್ರಿಲ್ ಕಾರ್ಟರ್‌ರಿಂದ. ಹಾರ್ಪರ್ & ರಾ. ೧೯೭೧. ISBN ೯೭೮-೦-೦೬೧೩-೬೦೫೦-೩ * {{cite book|author=Sartwell, Crispin|title=Against the state: an introduction to anarchist political theory|publisher=SUNY Press|year=2008|isbn=9780791474471|url=https://books.google.com/books?id=bk-aaMVGKO0C}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|n=no|v=no}} * [http://www.infoshop.org/ Infoshop.org] - ಅರಾಜಕತೆ ಕುರಿತಾಗಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ * {{In Our Time|Anarchism|p0038x9t|Anarchism}} * [http://www.infoshop.org/page/AnAnarchistFAQ "ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ FAQ ವೆಬ್‌ಪೇಜ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324094812/http://www.infoshop.org/page/AnAnarchistFAQ |date=2012-03-24 }}&nbsp;–ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ FAQ * ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ [http://www.gmu.edu/departments/economics/bcaplan/anarfaq.htm ಥಿಯರಿ FAQ]&nbsp;– ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಲನ್‌ರಿಂದ * [http://www.theanarchistlibrary.org/ ದಿ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ] ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಲೇಖಕರಿಂದ ಟಕ್ಸ್ಟ್ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ * [http://recollectionbooks.com/bleed/gallery/galleryindex.htm ಡೈಲಿ ಬ್ಲೀಡ್ಸ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060426041940/http://recollectionbooks.com/bleed/gallery/galleryindex.htm |date=2006-04-26 }}&nbsp;–೭೦೦+ಎಂಟ್ರಿಗಳು ಸಣ್ಣದಾದ ಆತ್ಮಕತೆಗಳು, ಕೊಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಿತ ಪುಟಗಳು * [http://dwardmac.pitzer.edu/Anarchist_Archives/ ಅನಾರ್ಕಿ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್]&nbsp;– ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ( ಅನಾರ್ಕಿ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ನೋಡಿ). * [http://www.katesharpleylibrary.net/ KateSharpleyLibrary.net]&nbsp;–ಕೇಟ್ ಶಾರ್ಪ್ಲಿ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಜಾಲತಾಣ, ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [http://www.theyliewedie.org/ressources/biblio/index-en.php They Lie We Die] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221221131/http://www.theyliewedie.org/ressources/biblio/index-en.php |date=2008-12-21 }}&nbsp;–ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವರ್ಚುವಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ೭೬೮ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಬುಕ್‌ಲೆಟ್ಸ್ {{Philosophy topics}} {{Political culture}} {{Political ideologies}} {{Social and political philosophy}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಗಳು]] fmgpcybjpc9ef65uvxmodznnapxokaf 0 27738 1435746 1375244 2026-11-05T01:34:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435746 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Intel Corporation | company_logo = [[File:Intel logo (2020, light blue).svg|165px]] | company_type = [[Public company|Public]] <br /> {{nasdaq|INTC}} <br /> {{hkex|4335}}<br />{{euronext|INCO}}<br />[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]] | slogan = ''Leap Ahead'' | foundation = 1968<ref>{{cite web |url=http://www.webhostingreport.com/learn/intel.html |title=The History of Intel |date=2009—2010 |accessdate=2010-11-29 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718013321/http://www.webhostingreport.com/learn/intel.html |url-status=dead }}</ref> | location_city = 2200 Mission College Blvd.<br />[[Santa Clara, California]]<ref>[http://www.hoovers.com/company/Intel_Corporation/rykxki-1.html?CM_ITE=intel_headquarters&CM_VEN=PAID&CM_PLA=CHQ&CM_CAT=GGL Intel Corporation Company Profile]. Retrieved 2010-07-26.</ref> | location_country = U.S. | key_people = '''Jane E. Shaw'''<br /><small>([[Chairman]])</small><br />'''[[Paul S. Otellini]]'''<br /><small>([[President]] and [[CEO]])</small> | founder = [[Gordon E. Moore]] <br /> [[Robert Noyce]] | num_employees = 83,500 <small>(2008)</small><ref name=AnnualReport> {{Cite web |url=https://finance.yahoo.com/q/is?s=INTC+Income+Statement&annual |title=Intel Reports Fourth-Quarter and Annual Results |accessdate=2010-10-07 }}</ref> | area_served = Worldwide | industry = [[Semiconductors]] | products = [[Microprocessor]]s<br />[[Flash memory]]<br />[[Motherboard]] [[Chipsets]]<br />[[Network Interface Card]]<br />[[Bluetooth]] [[Chipsets]] | revenue = {{increase}} US$ 43.6 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | operating_income = {{increase}} US$ 15.9 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | net_income = {{increase}} US$ 11.7 billion <small>(2010)</small><ref name=AnnualReport/> | assets = {{increase}} US$ 53.095 billion <small>(2009)</small><ref name=AnnualReport/> | equity = {{increase}} US$ 41.704 billion <small>(2009)</small><ref name=AnnualReport/> | homepage = [http://www.intel.com/ Intel.com] | footnotes = '''¹'''<small>[[Incorporation (business)|Incorporated]] in [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] in 1968, reincorporated in Delaware in 1989.</small><ref name='SEC-filing'>{{Cite web |url=http://secfilings.nasdaq.com/edgar_conv_html%2f2006%2f02%2f27%2f0000891618-06-000089.html#FIS_BUSINESS |title=INTEL CORP (Form: 10-K, Received: 27 February 2006 06:02:42) |accessdate=2007-07-05 |date=2005-12-31 |work=[[United States Securities and Exchange Commission]] |archive-date=2020-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200824055024/https://secfilings.nasdaq.com/edgar_conv_html%2f2006%2f02%2f27%2f0000891618-06-000089.html#FIS_BUSINESS |url-status=dead }}</ref> }} '''ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್''' ({{nasdaq|INTC}}; {{hkex|4335}}; {{euronext|INCO}}) ಒಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆವಾಹಕ(ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್)]] ಚಿಪ್ ತಯಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/10/101302/2007annualReport/common/pdfs/intel_2007ar.pdf ಇಂಟೆಲ್ 2007 ಆನ್ವಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಾದ x86 ಸರಣಿಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ(ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ) ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ 1968ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು '''ಇಂಟೆ''' ಗ್ರೆಟೆಡ್ '''ಎಲೆ''' ಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು (ಆದರೂ "ಇಂಟೆಲ್" ಎಂಬುದು '''ಇಂಟೆಲಿ''' ಜೆನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂಬ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ). ಇದು USAಯ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು, ಜಾಲ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳು(ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕೀಟ್), ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೆಮರಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಚಿಪ್‌ಗಳು, ಹುದುಗಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಮೊದಲ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮುಖಂಡತ್ವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಇಂಟೆಲ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಆಧುನೀಕೃತ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಂಟೆಲ್‌ನ 1990ರ ದಶಕದ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಾವಳಿಯು ಅದರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ SRAM ಮತ್ತು DRAM ಮೆಮರಿ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ತಯಾರಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು 1981ರವರೆಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಟೆಲ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಚಿಪ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ (PC) ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯವಹಾರ]]ವಾಯಿತು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಉದ್ಯಮದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹೊಸ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ PCಗಳಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಯಿತು. ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು PC ಉದ್ಯಮದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಒಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="CNET 1998-09-23">{{Cite news |first=Dan |last=Goodin |coauthors= |title=Microsoft's holy war on Java |date=1998-09-23 |publisher=CNET News.com |url=http://www.news.com/2009-1001-215854.html |work=news.com |pages= |accessdate=2008-01-07 |language= |archive-date=2020-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328055749/https://www.cnet.com/news/ |url-status=dead }}</ref><ref name="BBC 1998-12-14">{{Cite news|first=Lea |last=Graham |coauthors= |title=USA versus Microsoft: the fourth week |date=1998-12-14 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/04/98/microsoft/215645.stm |work=[[BBC News]] |pages= |accessdate=2008-01-07 |language=}}</ref> ಮಿಲ್ವಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಪ್ಟಿಮರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ 2010ರ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು 48ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Brandz 2009">{{Cite web |url=http://www.millwardbrown.com/Sites/mbOptimor/Ideas/BrandZTop100/BrandZTop100.aspx |title=Brandz Ranking 2010 |accessdate=2010-06-22 |year=2010 |publisher=[[Millward Brown|Millward Brown Optimor]] |archive-date=2010-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619210151/http://www.millwardbrown.com/Sites/mbOptimor/Ideas/BrandZTop100/BrandZTop100.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20080821/ts_afp/usitinternetenergychipcompanyintel|title=Intel cuts electric cords with wireless power system|last=AFP|date=2008-08-21|publisher=[[Yahoo! News]]|accessdate=2008-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828060827/http://news.yahoo.com/s/afp/20080821/ts_afp/usitinternetenergychipcompanyintel|archivedate=2008-08-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.iht.com/articles/2008/08/21/technology/21intel.php|title=Intel moves to free gadgets of their recharging cords|last=Markoff|first=John|date=2008-08-21|work=[[International Herald Tribune]]|publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate=2008-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822143258/http://www.iht.com/articles/2008/08/21/technology/21intel.php|archivedate=2008-08-22}}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Intelheadquarters.jpg|thumb|right|200px|USAಯ CAಯ ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ಗೋರ್ಡನ್ ಇ ಮೂರ್ ("ಮೂರ್‌ನ ನಿಯಮ" ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ) ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ (ಒಬ್ಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟಿನ ಸಹ-ಅನ್ವೇಷಕ) ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಅರೆವಾಹಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ 1968ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್‌ನ ಇತರ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೂ ಸಹ ಇತರ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂರನೇ ಉದ್ಯೋಗಿ ಒಬ್ಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್,<ref>ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್‌ರ ಲೇಖನವು ಹೇಗೆ ಗುಮಾಸ್ತರ ತಪ್ಪು ಗ್ರೂವ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೂವ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ಉದ್ಯೋಗಿ ಲೆಸ್ಲೀ ಎಲ್. ವ್ಯಾಡಾಸ್ಜ್‌ರ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಐಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಇವರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1980ರ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗ್ರೂವ್‌ರನ್ನು ಈಗ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯವಹಾರ]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2010|reason=Some statistics needed|date=September 2007}} === ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ === ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಅವರ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗೆ ''ಮೂರ್ ನಾಯ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲು ಬಯಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://download.intel.com/pressroom/kits/events/idffall_2007/TranscriptMoore-Gelsinger.pdf |title=IDF Trancript: Interview with Gordon Moore |publisher=Intel Corporation |date=2007-08-18 |accessdate=2009-07-29}}</ref> ಆದರೆ ಆ ಹೆಸರು ''ಮೋರ್ ನಾಯ್ಸ್(ಹೆಚ್ಚು ಗದ್ದಲ)'' ಎಂಬ ಪದದ [[wikt:homophone|ಸಮಾನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು - ಇದು ಒಂದು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗದ ಹೆಸರು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗದ್ದಲವು ತುಂಬಾ ಅಹಿತಕರವಾದುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕೆಟ್ಟ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ NM ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು '''ಇಂಟೆ''' ಗ್ರೇಟೆಡ್ '''ಎಲೆ''' ಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ''ಇಂಟೆಲ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>{{cite encyclopedia|title=Intel Corporation|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/289747/Intel-Corporation|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2008-11-26}}</ref> ಆದರೆ ಇಂಟೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದಾಗಲೇ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್ ಸಮೂಹದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲು ಹೆಸರಿಗಾಗಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.theinquirer.net/default.aspx?article=42469 |title=Secret of Intel name revealed |publisher=[[The Inquirer]] |author=Theo Valich |date=2007-09-19 |accessdate=2007-09-19 |archive-date=2012-06-29 |archive-url=https://archive.is/20120629001528/http://www.theinquirer.net/default.aspx?article=42469 |url-status=dead }}</ref> === ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ === ಇಂಟೆಲ್ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೇವಲ [[ಅರೆವಾಹಕ]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ (SRAM) ಚಿಪ್‌ಗಳು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರವು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಥಮವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ-ಲಭ್ಯವಾದ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ (ಇಂಟೆಲ್ 4004)ಅನ್ನು ಮತ್ತು 1972ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref name="Intellec-1973">{{Cite web |url=http://www.old-computers.com/MUSEUM/computer.asp?c=754&st=1 |title=Intel Intellec Series |accessdate=2007-07-31 |last=Silberhorn |first=Gottfried |coauthors=Colin Douglas Howell |work=old-computers.com |publisher=OLD-COMPUTERS.COM |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727141838/http://www.old-computers.com/MUSEUM/computer.asp?c=754&st=1 |url-status=dead }}</ref><ref name="Intel-Product-Timeline">{{Cite web|url=http://download.intel.com/museum/research/arc_collect/timeline/TimelineDateSort7_05.pdf |title=A chronological list of Intel products. The products are sorted by date. |accessdate=2007-07-31 |date=2005-07 |format=PDF |work=Intel museum |publisher=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070809053720/http://download.intel.com/museum/research/arc_collect/timeline/TimelineDateSort7_05.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-08-09}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೈನಮಿಕ್ ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆದರೆ 1983ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಅರೆವಾಹಕ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯು ಹೆಚ್ಚಿದರಿಂದ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತು. IBM ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ ಹಠಾತ್ ಯಶಸ್ಸು ಆಗಿನ-CEO ಗ್ರೂವ್‌ರವರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಗಮನವನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಭೂತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ IBMಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಟೆಲ್ PC ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ (ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ) ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ 10-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. === ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಗೆ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳು === 2000ರ ನಂತರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]] (ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲ x86 ರಚನe ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿ), ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ವಲಯದ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="Wong">{{Cite news|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20060731&slug=btintelchip31|title=Intel Core 2 Duo a big leap in chip race|last=Wong|first=Nicole|date=2006-07-31|publisher=Seattle Times|accessdate=2009-10-15|archive-date=2011-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205030002/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20060731&slug=btintelchip31|url-status=dead}}</ref> 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ-CEO ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಡವು. ಇಂಟೆಲ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಕಾಲ ವಿವಾದದಲ್ಲೂ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. US ಕಾನೂನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1984ರ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಟೊಪಾಲಜಿಗೆ (ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮ ಸಂಘಟನೆಯು (SIA) ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿದೆ.<ref>ಕಾಯಿದೆಯ ದಿ ಸೆನೆಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ (S.Rep. No. 425, 98th Cong., 2d Sess. (1984)) ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote> ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಸಂಶೋಧನಾ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್‍ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯಗಳು ಅನಧಿಕೃತ ನಕಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೊರತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1984ರ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಸೂಚಿಸಿದೆ.ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೂಲಭೂತ ತಯಾರಕರಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿದ ಅರೆವಾಹಕ ಚಿಪ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ನಕಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ - "ಚಿಪ್ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ"ವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. </blockquote> [http://cases.justia.com/us-court-of-appeals/F2/977/1555/304802/ ಬ್ರೂಕ್‌ಟ್ರೀ ಕಾರ್ಪ್ ವರ್ಸಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್ ಇಂಕ್]‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, 977 F.2d 1555, 17 (ಫೆಡ್. ಕಿರ್. 1992). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ - ''ಬ್ರೂಕ್‌ಟ್ರೀ'', 21–22 (ಕಾಪಿರೈಟ್ ಆಂಡ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಲಾ ಇನ್ಫೆಕ್ಟಿವ್).</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರಲ್ಲಿ (ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ನಂತರ) ಇಂಟೆಲ್ ಸಹ 80386 CPUಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು.<ref name="ReferenceA">"ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್", ಪುಟ 29. ISBN 0-471-40169-2, ISBN 978-0-471-40169-8</ref> ಆ ದಾವೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಇಂಟೆಲ್ ಆ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref name="ReferenceA"/> 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮೆಲುಗುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಆಪಾದನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾದವು. AMD ಯುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ 2004ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೂರುಗಳು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ CEO ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೋಮ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಮತ್ತು ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್ ವ್ಯವಹಾರದೆಡೆಗೆ ಗಮನಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಇದು ಸುಮಾರು 20,000 ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2006ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 10,500 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ 10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. === ಬೆಳವಣಿಗೆ-ಆವೇಗದ ಪುನಸ್ಸಂಪಾದನೆ === ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನದ ಆವೇಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ<ref name="Wong"/><ref>{{Cite news|url=http://www.pcper.com/article.php?aid=217&type=expert&pid=5|title=A Detailed Look at Intel's New Core Architecture|last=Shrout|first=Ryan|date=2006-03-08|publisher=PC Perspective|accessdate=2009-10-14|archive-date=2006-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061109062027/http://www.pcper.com/article.php?aid=217&type=expert&pid=5|url-status=dead}} – ಲೇಖಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ "ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ" "ಸಂರಕ್ಷಣೆ"ಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. "ಟಿಕ್-ಟಾಕ್ ಮಾದರಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ (65 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್) P6 ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಅದರ ಕೋರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸವು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು;<ref>{{Cite news|url=http://news.zdnet.com/2100-9584_22-148811.html|title=Intel's Core 2 Duo lives up to hype|last=Krazit|first=Tom|date=2006-07-14|publisher=[[ZDNet]] News|accessdate=2009-10-15|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430140419/http://news.zdnet.com/2100-9584_22-148811.html|url-status=dead}} – CNET, ಆನಂದ್‌ಟೆಕ್, ಶಾರ್ಕಿಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಮತ್ತು PC ಮ್ಯಾಗ್ ಸಹ ಅಂತಹುದೇ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ.</ref> ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಇದು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.hexus.net/content/item.php?item=6184|title=Intel Core 2 Duo/Extreme processor review|last= Sandhu|first=Tarinder|date=2006-07-14|publisher=Hexus technology news & reviews|accessdate=2009-10-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2006/jul/27/comment.insideit|title=Intel raises the bar as AMD drops prices in chip battle|last=Schofield|first=Jack|date=2006-07-27|publisher=The Guardian|accessdate=2009-10-15 | location=London}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು "ಟಿಕ್" ಕಂಡುಬಂತು, ಇಂಟೆಲ್ 65 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ನಿಂದ 45 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಪೆನ್ರಿನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ 32 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಕವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನೆಹಾಲಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1996ರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ-ಸಂಸ್ಥೆ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ</span> 6-ತಿಂಗಳ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಆವರ್ತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸ್ವಂತ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಸ್ಥಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು, ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. === ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಹಾರ === 2006ರ ಜೂನ್ 27ರಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾರ್ವೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌‌ಗೆ ಸುಮಾರು $600 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಅದು ಅದನ್ನು $1.6 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿತು) ಮಾರಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಹಣಕಾಸಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಂಟೆಲ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅದರ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಕೋರ್</span> x86 ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="XScale">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=Marvell buys Intel's handheld processor unit for $600 million |date=2006-06-27 |publisher=CMP Media LLC. |url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=189601851 |work=eetimes.com |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929101919/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=189601851 |url-status=dead }}</ref> === ಮ್ಯಾಕ್‌ಅಫೀ ಮತ್ತು ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ನಿಸ್ತಂತು ಪರಿಹಾರ(ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್) ವ್ಯವಹಾರದ ಗಳಿಕೆ === 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಂದು, ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಭದ್ರತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಯಾರಕ ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಖರೀದಿಯ ದರವು $7.68 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಂಗೀಕೃತವಾದರೆ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 2011ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ಹೇಳಿದವು.<ref>{{Cite web|title=Intel in $7.68bn McAfee takeover|url=http://www.bbc.co.uk/news/business-11025866|publisher=BBC News Online|accessdate=19 August 2010|date=19 August 2010}}</ref> ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ 42-ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ, ಇಂಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ‌, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುದುಗಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಡೆಮ್ಅನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಚಿಪ್‌ಗಳೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=2726870 ಇಂಟೆಲ್ CFO ಟಾಕ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಅಕ್ವಿಸಿಷನ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119053058/http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=2726870 |date=2012-01-19 }}, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್</ref> ಇಂಟೆಲ್ 2011ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಮ್ಯಾಕ್ಅಫೀಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=Intel wins conditional approval from EU for McAfee acquisition of $ 7.68 billion|url=http://techshrimp.com/2011/01/26/intel-wins-conditional-approval-from-eu-for-mcafee-acquisition-of-7-68-billion/|publisher=TechShrimp|accessdate=26 January 2011|date=26 January 2011}}</ref> == ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತಿಹಾಸ == === SRAMಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ === ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಶಿಫ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮೆಮರಿ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಂಡಮ್-ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಮರಿ ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳು. ಇಂಟೆಲ್ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯ DRAM, SRAM ಮತ್ತು ROM ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಾದ ಮಾರ್ಸಿಯನ್ ಹಾಫ್, ಫೆಡೆರಿಕೊ ಫ್ಯಾಗ್ಗಿನ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಮ್ಯಾಜರ್ ಮತ್ತು ಮಸತೋಶಿ ಶಿಮ ಮೊದಲಾದವರು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]]ಅನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿ ಬುಸಿಕಮ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ನ ಹಲವಾರು ASICಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬುಸಿಕಮ್‌ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಇಂಟೆಲ್ 4004 1971ರ ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೂ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಗಮನಿಸಿ: ಇಂಟೆಲ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಸಹ ಆ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.) === DRAM ನಿಂದ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗೆ === 1983ರಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಲಾಭವು ಜಪಾನಿನ ಮೆಮರಿ-ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಗಿನ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ ಕಂಪನಿಯು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರೂವ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ''ಓನ್ಲಿ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್ ಸರ್ವೈವ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ 8086 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌‌ನ ನಂತರದ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮೂಲವಾಗಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಏಕೈಕ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸನೀಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೂವ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಜಿಲಾಗ್ ಮತ್ತು AMD ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. PC ಉದ್ಯಮವು 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಇಂಟೆಲ್ ಆರಂಭಿಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. === ಇಂಟೆಲ್, x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು IBM PC === [[ಚಿತ್ರ:Intel 8742 153056995.jpg|right|thumb|230px|ಇಂಟೆಲ್ 8742ರ ಅಚ್ಚು, ಇದು ಒಂದು 8-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್(ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ) ಆಗಿದ್ದು 12 MHz ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ CPU, 128 ಬೈಟ್‌ಗಳ RAM, 2048 ಬೈಟ್‌ಗಳ EPROM ಮತ್ತು ಅದೇ ಚಿಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ I/O ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 4004 ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾದ 8008 ಮತ್ತು 8080 ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕ 8086 (ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ 8088) 1978ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದರಿಂದ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಆ ಚಿಪ್‌ಗೆ "ಆಪರೇಶನ್ ಕ್ರಶ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಆ ಸಂಸ್ಕಾರಕಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಿದ IBM PC ವಿಭಾಗ, ಆದರೂ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. IBM ಅದರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಅನ್ನು 1981ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ 80286 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ IBM PC/ATಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ IBM PC "ಕ್ಲೋನ್" ತಯಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ 1985ರಲ್ಲಿ ವೇಗದ 80286 ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ 80386-ಆಧಾರಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು IBMಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ PC-ಹೊಂದಿಕೆಕೊಂಡಿರುವ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿತು. 1975ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ 32-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1981ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಂಟೆಲ್ iAPX 432ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಆ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕಾರಕವು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬದಲಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ x86 ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು 32 ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Maliniak |first=Lisa |title=Ten Notable Flops: Learning From Mistakes |work=Electronic Design Online |date=October 21, 2002 |url=http://electronicdesign.com/Articles/Index.cfm?AD=1&ArticleID=2839 |accessdate=2007-11-27 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216121817/http://electronicdesign.com/Articles/Index.cfm?AD=1&ArticleID=2839 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dvorak |first=John C. |authorlink=John C. Dvorak |title=What Ever Happened to... Intel's Dream Chip? |work= |date=February 1997 |url=http://www.brouhaha.com/~eric/retrocomputing/intel/iapx432/dreamchip.html |accessdate=2007-11-27 |archive-date=2019-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909161741/https://web.archive.org/web/20071018060554/http://www.brouhaha.com/~eric/retrocomputing/intel/iapx432/dreamchip.html |url-status=dead }}</ref> ==== 386 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ==== ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಗ್ರೂವ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಪನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ DRAM ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಧನ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]] ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು "ಏಕ-ಮೂಲ" 386 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು‌. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ತೊಂದರೆಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತಡೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಈ ಗ್ರಾಹಕರು, ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ತಯಾರಕರು ತಯಾರಿಸಬೇಕು, ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. 8080 ಮತ್ತು 8086-ಸರಣಿಯ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸಿದವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ AMD. ಗ್ರೂವ್ 386 ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಇತರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು, ಆ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರ; [[ಆರೆಗನ್]]‌ನ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ; ಮತ್ತು ಚ್ಯಾಂಡ್ಲರ್‌ನ [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]] ಉಪನಗರದ ಫೊಯನಿಕ್ಸ್; ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಪ್ರೊ 386ರ ಯಶಸ್ಸು 386 ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ CPU ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಬಲ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಲಾಭವು ಉನ್ನತ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿತು, ಇದು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧ ಮುಖಂಡತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ==== 486, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾನಿಯಮ್ ==== ಇಂಟೆಲ್ 1989ರಲ್ಲಿ 486 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು ಹಾಗೂ 1990ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಇದು "P5" ಮತ್ತು "P6" ಎಂಬ ಕೋಡ್-ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಯಿತು, ಅಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಿಂದೆ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. P5ಅನ್ನು ಹಿಂದೆ "ಆಪರೇಶನ್ ಬೈಸಿಕಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಆವರ್ತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. P5ಅನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು (486 ಮೊದಲಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ). ನಂತರ P6 1995ರಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಪ್ರೊ ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು ಹಾಗೂ 1997ರಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ II ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರ ಮತ್ತು ಆರೆಗನ್‌ನ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದರು. ಸಂತ ಕ್ಲಾರದ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವು 1993ರಲ್ಲಿ "P7" ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನ x86 ವಿನ್ಯಾಸದ ಮುಂದಿನ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಹಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಇಂಟೆಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ IA-64 64-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಟಾನಿಯಮ್‌‌ನ ರಚನೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2001ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಇಟಾನಿಯಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿಯಂತ್ರಣ ಅಂಶವಾದ x86 ಕೋಡ್ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು 64-ಬಿಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು AMD ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದ x86-64 ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಭೂತ x86 ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು (ಆದರೂ ಇಂಟೆಲ್ '''ಇಂಟೆಲ್ 64''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು, ಹಿಂದೆ '''EM64T''', ಬಳಸುತ್ತದೆ). 2009ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಟೆಲ್ ಇಟಾನಿಯಮ್ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ ತಂಡವು ವಿಲ್ಲಮೆಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು (P67 ಮತ್ತು P68 ಕೋಡ್-ಹೆಸರಿನ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು, ಅವನ್ನು ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ 4 ಆಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ==== ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ದೋಷ ==== {{Main|Pentium FDIV bug}} 1994ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು P5 ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]]‌ನ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮ್ಯಾತ್ ಸಬ್‌ಸೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿ ಅವಲಂಬಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಕಡಿಮೆ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಿಟ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಈ ದೋಷವು ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗಗೊಂಡು ಅನಂತರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಚಿಪ್ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಿತು, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2007}} 1994ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಚ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ನೈಸೆಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಗ್(ದೋಷ)ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಹಾಗೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Nicely-email">{{Cite web |url=http://www.emery.com/bizstuff/nicely.htm |title=Dr. Thomas Nicely's Pentium email |accessdate=2007-07-12 |last=Nicely |first=Dr. Thomas R. |date=1994-10-30 |publisher=Vince Emery Productions |archive-date=2007-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070724110652/http://www.emery.com/bizstuff/nicely.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಗ್‌ ಪದವು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ|ಅಂತರಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೂ ಹೋಯಿತು. ಬಗ್ಅನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ಬಳಕೆದಾರರು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ (ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸಲು OS ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗೆ ನಮೂದಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸರಣಿಯೇ ಇತ್ತು), ಇದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದೊಂದು "ದೋಷವೇ ಅಲ್ಲ"ವೆಂಬ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1994ರ ಕೃತಜ್ಞತಾ ನಿವೇದನೆಯ ದಿನದಂದು ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಈ ದೋಷದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರುವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಾನ್ ಮಾರ್ಕಾಫ್‌ರ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿಪ್ಅನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರ-ಬೆಂಬಲದ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ 1994ರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $500 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಉಂಟಾಯಿತು. "ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ದೋಷ" ಸಂಗತಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅದರ ಹೆಸರು ಚಿರಪಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು. "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು, ಅದರ ಕೆಲವು ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಋಣಾತ್ಮಕ ಛಾಪನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿತು.<ref>ಗ್ರೂವ್, ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಗ್ಲೆಮ್ಯಾನ್, ರಾಬರ್ಟ್; ''ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಈಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನ್: ಹೌ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ-ಮೇಕಿಂಗ್ ಶೇಪ್ಸ್ ಎ ಕಂಪನಿಸ್ ಫ್ಯೂಚರ್'', 2001, ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್</ref> ==== ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಇಂಟೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ==== ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ]] ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಸುವ-ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲನೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ 1991ರ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು, ಕೇವಲ ನುಟ್ರಾಸ್ವೀಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite book|author=Richard S. Tedlow|title=Andy Grove: The Life and Times of an American Business Icon|url=https://books.google.com/books?id=zQamXENAalkC&pg=RA1-PA256|page=256|year=2007|isbn=9781591841821}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು PC ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರೈಕೆದಾರವೆಂಬ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಇಂಟೆಲ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡನೆ ಯೋಜನೆ ಇಂಟೆಲ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕ (CPU) ಮತ್ತು ಮೆಮರಿ (RAM) ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ಲಗ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಬೋರ್ಡ್ ಘಟಕವಾದ PC "ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌"ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|last=Wilson |first=Tracy V. |url=http://computer.howstuffworks.com/motherboard.htm |title=HowStuffWorks "How Motherboards Work" |publisher=Computer.howstuffworks.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref> ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅನೇಕ PC ಕ್ಲೋನ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ "ವೈಟ್ ಬಾಕ್ಸ್" ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಬಲುಬೇಗನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.{{Citation needed|date=May 2009}} ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ 1990ದ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟು PCಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಇದು ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಮೂರನೇ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=May 2009}} 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು (IAL) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಂತ್ರಾಂಶ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ PCI ಬಸ್, [[ಪಿಸಿಐ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|PCI ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] (PCIe) ಬಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಬಸ್ (USB), [[Bluetooth|ಬ್ಲೂಟೂತ್]] ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಸ್ಕಾರಕ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಈಗ-ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ{{Citation needed|date=May 2009}} ವಿನ್ಯಾಸ.{{Clarify|date=May 2009}} IALನ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತುಂಬಾ ಮಿಶ್ರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡವು; ಅದರ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶ-ಡಿಜಿಟಲ್-ವೀಡಿಯೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ IAL ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಟೀವನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೆಡಿಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು. === ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು === ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಟೊಪಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಸಮಾಂತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಲು 1984ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ರಾಟ್ನರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="wilson-1994">{{cite web|last=Wilson|first=Gregory|title=The History of the Development of Parallel Computing|url=http://ei.cs.vt.edu/~history/Parallel.html|accessdate=11 November 2010|year=1994}}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಸರು ಇಂಟೆಲ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಡಿವಿಜನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಐವಾರ್ಪ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref name="cmu-iwarp">{{cite web|title=iWarp Project|url=http://www-2.cs.cmu.edu/afs/cs/project/iwarp/archive/WWW-pages/iwarp.html|publisher=[[Carnegie Mellon University]]|accessdate=11 November 2010}}</ref> ಈ ವಿಭಾಗವು ಅನೇಕ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್ iPSC/1, iPSC/2, iPSC/860, ಪ್ಯಾರಗನ್ ಮತ್ತು ASCI ರೆಡ್. === ಪೈಪೋಟಿ, ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಗೂಢಚರ್ಯೆ === {{See also|AMD v. Intel}} ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಇದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾದವು: 2000ರಲ್ಲಿ PC ಬೇಡಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಆರಂಭವಾದುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ PC ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದುದು. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌]] ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅದರ CPU ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸರ್ವರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು "ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಬಬಲ್"ನ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. 2000ರ ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ-ಖರ್ಚಿನ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಹೆಚ್ಚು-ಪ್ರಬಲ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರಿಂದ,{{Citation needed|date=May 2009}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ AMD ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು{{Citation needed|date=May 2009}} ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು PC ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2007}} x86 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಲವಾರು ದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು 1999ರ FTC ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ (DEC) 1997ರ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಗ್ರಾಫ್‌ನ ಪೇಟೆಂಟ್ ದಾವೆ ಮೊದಲಾದ ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯು (ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ{{When|date=May 2009}} ಅದು 32-ಬಿಟ್ x86 ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಸುಮಾರು 85%ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು) ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯಾಗದ ವ್ಯವಹಾರ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ PC ತಯಾರಕರೊಂದಿಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ 338 ಪೇಟೆಂಟ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ)<ref>{{Cite news |first=Richard |last=McCausland |coauthors= |title=Counterpunch: Amx86 buyers get 'legal aid.' – Advanced Micro Devices offers legal aid to manufactures of Amx86-based machines warned by Intel Corp. to take out patent licenses |date=1993-05-24 |publisher=LookSmart Ltd. |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n1964_v39/ai_13901771 |work=FindArticles |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archiveurl=https://archive.today/20120711223700/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n1964_v39/ai_13901771/ |archivedate=2012-07-11 |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಾವೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ.{{Clarify|date=May 2009}} ಉದ್ಯಮ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಕೇಸೊಂದು 1995ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಇದು ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು AMD ಕಂಪನಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. AMDಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅರಿಜೋನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]]ದ ನಿವಾಸಿ ಬಿಲ್ ಗೆಡೆ 1993ರಲ್ಲಿ i486 ಮತ್ತು P5 ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ಅನ್ನು AMDಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref name="intel-spy">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Worker Pleads Not Guilty in Intel Spy Case |date=1995-10-20 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE7D81239F933A15753C1A963958260 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |pages= |accessdate=2007-07-12 |language=}}</ref> ಗೆಡೆ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್ ಮಾಡಿ AMDಗೆ ಮೇಲ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಗೆಡೆ 1996ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ರುಜುವಾತಾಗಿ, 33 ತಿಂಗಳ ಸೆರೆಮನೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Guillermo Gaede">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Ex-Intel Engineer Sentenced to Prison Term |date=1996-06-25 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E0DE1239F936A15755C0A960958260 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |pages= |accessdate=2007-07-12 |language=}}</ref><ref name="Guilty">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=Ex-Intel employee pleads guilty – Guillermo Gaede pleads guilty to stealing Intel trade secrets – Industry Legal Issue |date=1996-03-25 |publisher=LookSmart, Ltd. |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n2109_v42/ai_18135525 |work=findarticles.com |pages= |accessdate=2007-07-12 |language= |archive-date=2008-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310062012/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EKF/is_n2109_v42/ai_18135525 |url-status=dead }}</ref> === ಆಪಲ್ ಒಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === {{details|Apple–Intel transition}} 2005ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು, ಆಪಲ್ CEO [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್]], ಆಪಲ್ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪವರ್PC ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಇಂಟೆಲ್ x86 ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಪವರ್PC ನಕ್ಷೆಯು ಆಪಲ್‌ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಟೆಲ್ CPUಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಸಿಂತೋಶ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು 2006ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಪಲ್ ಇಂಟೆಲ್-ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಹಾರ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಪಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಸರ್ವ್ ಸರ್ವರ್ 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಇಂಟೆಲ್ ಎಕ್ಸಿಯಾನ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನವೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಆಪಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ ಪ್ರೊನಂತಹುದೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="newmacs">[https://web.archive.org/web/20080709001007/http://news.com.com/Jobs+New+Intel+Macs+are+screamers/2100-7354_3-6025409.html ಜಾಬ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಇಂಟೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆರ್ 'ಸ್ಕ್ರೀಮರ್ಸ್'] news.com</ref> === ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯು ಜಾಹೀರಾತು ವಿವಾದ === 2007ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯೂ ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಮುದ್ರಿತ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಆರು ಮಂದಿ ಆಫ್ರಿಕಾ-ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಓಟಗಾರರು ಕಛೇರಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಬಿಳಿಯನ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ತಡೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಓಡಲು ತಯಾರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಓಟಗಾರರಿಂದ ತೆಗೆದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಹಾಗಿತ್ತು). ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಭಗತ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇದನ್ನು "ಸಂವೇದಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವ" ಜಾಹೀರಾತೆಂದು ತಿಳಿದರು.<ref name="Intel-ad blog">{{Cite web |url=http://blogs.intel.com/views/2007/07/sprinter_ad.html |title=Views@Intel – Sprinter Ad (Blog post) |accessdate=2007-08-09 |last=Bhagat |first=Nancy |date=2007-07-31 |work=blogs.intel.com |publisher=Intel Corporation |archive-date=2007-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820070329/http://blogs.intel.com/views/2007/07/sprinter_ad.html |url-status=dead }}</ref> ಆ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇಂಟೆಲ್-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಯಾಚಿಸಿದರು.<ref name="Intel-ad 2007-08">{{Cite web |url=http://www.intel.com/news/sprintad.htm?iid=search |title=Apologies from Intel for Sprinter Ad |accessdate=2007-08-09 |last=MacDonald |first=Don |work=Intel Corporation |archive-date=2008-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202081025/http://www.intel.com/news/sprintad.htm?iid=search |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ಲಾಸ್‌ಮೇಟ್ PC === ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕ್ಲಾಸ್‌ಮೇಟ್ PCಯು ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಕಡಿಮೆ-ದರದ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ‌. == ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು == 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 100,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 200 ಸೌಲಭ್ಯ-ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರ 2005ರ ಆದಾಯವು $38.8 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದು ಫೊರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ 49ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅದರ ಸ್ಟಾಕು ಚಿಹ್ನೆ INTC, NASDAQ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್ಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಡೆಲ್.<ref>{{Cite news|author=Dan Nystedt|title=HP Overtakes Dell as Intel's Largest Customer|url=http://www.pcworld.com/article/160080/hp_overtakes_dell_as_intels_largest_customer.html|date=2009-02-24|accessdate=2009-02-24|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225204220/http://www.pcworld.com/article/160080/hp_overtakes_dell_as_intels_largest_customer.html|url-status=dead}}</ref> === ಮುಖಂಡತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ === 1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್‌ನ CEO ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ನಂತರ 1975ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ CEO ಆದರು. ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ 1979ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು 1987ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಾಗ ಅವರು CEO ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1998ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್‌ರ ನಂತರ ಗ್ರೂವ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅವರ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 2005ರ ಮೇ 18ರಂದು ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು, ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು ಹಿಂದೆ ಕಂಪನಿಯ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೂಲಭೂತ IBM PCಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾದವರು. ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯನ್ನು CEO ಆಗಿ ಆರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಗ್ರೂವ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಗ್ರೂವ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಉಳಿದರು. 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು ಜಾನೆ ಶಾ ಮಂಡಳಿಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ - ಕ್ರೈಗ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌, ಚಾರ್ಲಿನ್ ಬಾರ್ಶೆಫ್‌ಸ್ಕೈ, ಸುಸಾನ್ ಡೆಕರ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗುಜಿ, ರೀಡ್ ಹಂಡ್ಟ್, ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಲಮ್ಮರ್, ಡೇವಿಡ್ ಪೊಟ್ರುಕ್, ಜಾನೆ ಶಾ, ಜಾನ್ ಥೋರ್ನ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಯೋಫಿ.<ref>{{Cite web|url=http://www.intel.com/pressroom/bod.htm |title=Intel Board of Directors |accessdate=2007-09-15}}</ref> === ಉದ್ಯೋಗ === {{Ref improve section|date=October 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Intel Costa 12 2007 SJO 105b.jpg|thumb|ಕೋಸ್ಟ ರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಕೇಂದ್ರ, ಇದು 2006ರಲ್ಲಿ 20%ನಷ್ಟು ಕೋಸ್ಟ ರಿಕನ್ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 4.9%ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರದ GDPಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>[96]</ref>]] ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಳಗಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಹೊರಗಿನ CEOಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪಾಲ್ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯು CEO ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ 30-ವರ್ಷ ಕಂಪನಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಅಪರೂಪದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ{{Citation needed|date=January 2009}}. ಇಂಟೆಲ್‌ನ CEOಗಳು 65 ವರ್ಷವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್ ತಮ್ಮ 62ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೋರ್ಡನ್ ಮೂರ್ ಇಬ್ಬರೂ 58 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೂವ್ 2005ರಲ್ಲಿ 69ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಯಾರೂಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಟೆಲ್ಲಿನಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಕಿರುಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=January 2009}}. ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದೇ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್ಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಮತ್ತು NVIDIA ಸಹ ಅಂತಹುದೇ ಕಛೇರಿ-ಇಲ್ಲದ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಯು [[ಚೀನಾ]], [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಭಾರತ]], [[ರಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ಮೊದಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ 63 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಕೊಲೊರಾಡೊ, ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್, [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]], ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊ, [[ಆರೆಗನ್]], ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆರೆಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="businessprofile">ಸುಹ್, ಎಲಿಜಬೆತ್. [http://www.oregonlive.com/special/oregonian/index.ssf?/base/news/1192589730189230.xml&amp;coll=7 ಹೋಮ್ ಆಫ್ ಆರೆಗನ್ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಎಪ್ಲಾಯರ್ ಆಂಡ್ ಮಚ್ ಮೋರ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061822/http://www.oregonlive.com/special/oregonian/index.ssf?/base/news/1192589730189230.xml&coll=7 |date=2016-03-04 }} ''ದಿ ಆರೆಗನಿಯನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2007.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅರಿಜೋನದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 10,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಟೆಲ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ==== ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಉಪಕ್ರಮ ==== ಉದ್ಯೋಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Intel Diversity">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/index.htm |title=Jobs at Intel – Diversity |accessdate=2007-07-28 |work=intel.com |publisher=Intel Corporation }}</ref> ಉದ್ಯೋಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನಿಗಳಂತೆ ಇದು ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1994ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ-ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿನಿ, ಉಭಯಲಿಂಗರತ ಮತ್ತು ಹಿಜಡಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು,<ref name="gay">{{Cite web |url=http://www.intelglbt.org/ |title=ಇಂಟೆಲ್ ಗೇ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್, ಬೈಸೆಕ್ಷ್ವಲ್ ಆರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜಂಡರ್ ಎಪ್ಲಾಯೀಸ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070209204620/http://www.intelglbt.org/ |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪು,<ref name="IMEG">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=13 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Muslim Employee Group) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060624003954/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=13 |archivedate = June 24, 2006}}</ref> ಯೆಹೂದಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪು<ref name="IJC">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=11 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Jewish Community) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080202081009/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=11 |archivedate = February 2, 2008}}</ref> ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="IBCN">{{Cite web|url=http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=7 |title=Jobs at Intel – Diversity, Employee Groups (Intel Bible-Based Christian Network) |accessdate=2007-07-28 |work=Intel Corporation |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070311222133/http://www.intel.com/jobs/diversity/people/emplgroups.htm?grp=7 |archivedate = March 11, 2007}}</ref><ref name="IBCN website">[http://ibcn.org/ ಇಂಟೆಲ್ ಬೈಬಲ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (IBCN) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref> ಇಂಟೆಲ್ 2002ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕಾಂಪೇನ್ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 100% ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಈ ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು 2003 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲೂ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯು 2005ರಲ್ಲಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ತಾಯಿಯಂದಿರ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. === ಶಾಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಧನಸಹಾಯ === ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ರಿಯೊ ರಾಂಚೊದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ-ನೀಡುವ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Wireless company dumps Rio Rancho|url=http://www.usatoday.com/tech/wireless/data/2004-08-18-usurf-dumps-rio-rancho_x.htm|work=[[USA Today]]|date=2004-08-18|accessdate=2009-02-28}}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡೋವಲ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ನಡುವಿನ ಸಹಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯು ರಿಯೊ ರಾಂಚೊ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.riorancho.com/rrsch.html |title=RIO RANCHO school district |publisher=Riorancho.com |date= |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2011-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104235135/http://www.riorancho.com/rrsch.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.intel.com/community/newmexico/media.htm |title=Intel in Your Community - New Mexico - News Room |publisher=Intel.com |date= |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228004507/http://www.intel.com/community/newmexico/media.htm |url-status=dead }}</ref> === ಹಣಕಾಸು === [[ಚಿತ್ರ:Intc-hist-price-1986-2006.png|left|300px|thumb|ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಟಾಕು ದರ, ನವೆಂಬರ್ 1986 – ನವೆಂಬರ್ 2006]] ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವು $85.67 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ (ಮೇ 11, 2009). ಇದು INTC ಚಿಹ್ನಯೊಂದಿಗೆ NASDAQ ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಡೊ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎವರೇಜ್, S&amp;P 500, NASDAQ-100, ರಸ್ಸೆಲ್ 1000 ಇಂಡೆಕ್ಸ್, ರಸ್ಸೆಲ್ 1000 ಗ್ರೋತ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್, SOX (PHLX ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸೆಕ್ಟರ್) ಮತ್ತು GSTI ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್. 2008ರ ಜುಲೈ 15ರಂದು, ಇಂಟೆಲ್ Q2 2008ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[https://arstechnica.com/news.ars/post/20080715-intel-posts-record-breaking-q2-earnings.html ಇಂಟೆಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್-ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ Q2 ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್]</ref> {{-}} === ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ === {{Ref improve section|date=May 2008}} ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web|title=Intel Inside Program: Anatomy of a Brand Campaign|url=http://www.intel.com/pressroom/intel_inside.htm|work=Intel Corporation|accessdate=2008-05-12}}</ref> ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ನಿರ್ವಾಹಕ ಡೆನ್ನಿಸ್ ಕಾರ್ಟರ್ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|title=Intel Inside Program|url=http://www.intel.com/pressroom/intel_inside.htm|work=Intel}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು-ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸವನ್ನು(ಜಿಂಗಲ್) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸುಮಾರು 130 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್''' ' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯೆಂದರೆ ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಸಿಟಿಯ ಡ್ಯಾಹ್ಲಿನ್‌ಸ್ಮಿತ್‌ವೈಟ್ ಜಾಹೀರಾತು. ಇಂಟೆಲ್‌ನ ''ಸ್ವರ್ಲ್'' ಲೋಗೊವನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಂಡಿ ಗ್ರೂವ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾಹ್ಲಿನ್‌ಸ್ಮಿತ್‌ವೈಟ್‌ನ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀವ್ ಗ್ರಿಗ್ಗ್ ರಚಿಸಿದರು‌. ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಗ್ರಾಹಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|title=Intel plans a huge fall campaign for Pentium, its latest and most powerful computer chip.|url=https://www.nytimes.com/1994/08/24/business/media-business-advertising-intel-plans-huge-fall-campaign-for-pentium-its-latest.html | first=Stuart | last=Elliott | date=1994-08-24 | work=The New York Times}}</ref> ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಲೋಗೊ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ(ಜಿಂಗಲ್)ವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಖರ್ಚನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Intel mulls branding for handheld chips |url=http://news.cnet.com/Intel-mulls-branding-for-handheld-chips/2100-1041_3-1014468.html |access-date=2011-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815170312/http://news.cnet.com/Intel-mulls-branding-for-handheld-chips/2100-1041_3-1014468.html |archive-date=2012-08-15 |url-status=dead}}</ref> ==== ಲೋಗೊಗಳು ==== {| class="wikitable sortable " style="margin:auto;width:80%" |+ ಇಂಟೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲೋಗೊ |- !ಮುಖ್ಯ ಲೋಗೊ ! style="width:10%"|ದಿನಾಂಕ !ಉಪ ಲೋಗೊ ! style="width:10%"|ದಿನಾಂಕ ! style="width:50%"|ಟಿಪ್ಪಣಿ |- style="background:white" | rowspan="2" style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Logo.svg|100px]] | rowspan="2" style="text-align:center"| 1968–2005 | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Inside Logo (1991-2006).svg|100px]] | style="text-align:center"|1991–2003 | ಆರಂಭಿಕ "ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಲೋಗೊ. |- style="background:white" | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intelinsidemodified.PNG|100px]] | style="text-align:center"|2003–2005 | '''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್''' ಲೋಗೊ ಆಗಿಯೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಟೆಲ್ ಲೋಗೊವನ್ನು ಹೋಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ, ಇಂಟೆಲ್ "e" ಅಕ್ಷರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಾಕ್ಷರಗಳ ಛಾಪು ಬದಲಾಗಿದೆ. |- style="background:white" | rowspan="2" style="text-align:center"| | rowspan="2" style="text-align:center"|2005–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Core Duo.png|100px|ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಡ್ಯೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲೋಗೊ]] | style="text-align:center"|2006–2009 | [[ಚಿತ್ರ:Intel Leap ahead.png|right|100px]]ಇಂಟೆಲ್ '''ಇಂಟೆಲ್ ಇಇನ್‌ಸೈಡ್''' ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಲೋಗೊ '''ಇಂಟೆಲ್''' ಮತ್ತು ''ಲೀಪ್ ಅಹೆಡ್'' ಎಂಬ ಸ್ಲೋಗನ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಹೊಸ ಲೋಗೊ ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಲೋಗೊದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅದು ಅದರಲ್ಲಿನ '''''ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ''' ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಯೊ ಸ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್ ಮುದ್ರಣಾಕ್ಷರ ಛಾಪನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. |- style="background:white" | style="text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Intel Inside 2009.png|100px]] | style="text-align:center"|2009–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | ಪ್ರಸ್ತುತದ '''ಇಂಟೆಲ್''' ಲೋಗೊ '''''ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ''' [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. i3, i5, i7, ಆಟಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾನ್ ಈ ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. |} 2006ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ವಿವ್(Viiv) ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ PC ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಇಂಟೆಲ್ vPro(ವಿಪ್ರೊ) ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಮುಕ್ತ ವಿವರಣೆ ಆಧಾರದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಿನೊದಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 2006ರ ಜನವರಿಯ ಮಧ್ಯವಾಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಿದ್ದ ''ಪೆಂಟಿಯಮ್‌'' ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು P5 ಕೋರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು (P5 ನಲ್ಲಿ ಪೆಂಟ್ 5ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಇದು ಸಂಖ್ಯಾ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ 386 ಮತ್ತು 486 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕರೆದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕವನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು IBM ಮತ್ತು AMD ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು). ಅವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳಿಂದ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದವು, ಇದನ್ನು ಕೋರ್ ಸೋಲೊ ಮತ್ತು ಕೋರ್ ಡ್ಯೂ ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನ ಯೊನಾಹ್ ಚಿಪ್‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೋರ್ 2 ಸಾಲಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಬದಲಾದವು. 2009ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರನೊಬ್ಬನು ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ - ಒಳ್ಳೆಯದು-ಉತ್ತಮ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ಪೂರೈಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸೆಲೆರಾನ್ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಸಮೂಹವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.pcworld.com/article/166973/intels_chip_renaming_strategy_meets_resistance.html|title=Intel's Chip Renaming Strategy Meets Resistance|last=Shah|first=Agam|work=[[PC World (magazine)|PC World]]|accessdate=2009-06-22|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622062304/http://www.pcworld.com/article/166973/intels_chip_renaming_strategy_meets_resistance.html|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅಂತರಜಾಲದಂತಹ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="IHT"/> ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಸಹಕಾರ-ಸಂಸ್ಥೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 35%ನಷ್ಟು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆ.<ref name="IHT">{{Cite news|first=Stuart |last=Elliott |coauthors= |title='Intel inside' ad campaign shifts focus to the Web |date=2007-10-11 |publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://www.iht.com/articles/2007/10/11/business/adco.php?WT.mc_id=atomtechnology |work=[[International Herald Tribune]] |accessdate=2007-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220214446/http://www.iht.com/articles/2007/10/11/business/adco.php?WT.mc_id=atomtechnology|archivedate=2008-02-20}}</ref> ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಇಂಟೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ''ಎವಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.stickergiant.com/Merchant2/merchant.mvc?Screen=PROD&Product_Code=rst105 |title=ಎವಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ಸ್ : ವಿನೈಲ್ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216121347/http://www.stickergiant.com/Merchant2/merchant.mvc?Screen=PROD&Product_Code=rst105 |url-status=dead }}</ref> ''ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಈಡಿಯಟ್ ಔಟ್‌ಸೈಡ್‌'' <ref>{{Cite web |url=http://jokewallpaper.info/yerinjoke2003/html/165.php |title=JokeWalpaper.info ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್, ಈಡಿಯಟ್ ಔಟ್‌ಸೈಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101117160757/http://jokewallpaper.info/yerinjoke2003/html/165.php |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಗೋರಿ-ಕಲ್ಲು ''R.I.P ಇಂಟೆಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್'' <ref name="Inquirer 2006-04-11">{{Cite news |first= |last= |coauthors= |title=IBM leads semiconductor plot against Intel |date=2006-04-11 |publisher=[[The Inquirer]] |url=http://www.theinquirer.net/?article=30912 |work=theinquirer.net |pages= |accessdate=2008-01-07 |language= |archive-date=2006-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412203909/http://www.theinquirer.net/?article=30912 |url-status=dead }}</ref>. ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರ್ಯಾಟ್‌ಚೆಟ್‌ನ ಡಿಸ್ಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ "ಆಂಟ್‌ಹಿಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್" ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ ==== ಪ್ರಸಿದ್ಧ D♭&nbsp; D♭&nbsp; G♭&nbsp; D♭&nbsp; A♭ ಜಿಂಗಲ್(ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ), ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ, ಟ್ಯಾಗ್(ಹಾಡಿನ ಪಲ್ಲವಿ), ಶ್ರವಣ-ನೆನಪಿನ ಸಾಧನವನ್ನು ''([http://www.uspto.gov/go/kids/soundex/75332744.mp3 MP3 ಫೈಲ್ ಆಫ್ ಸೋನಿಕ್ ಲೋಗೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510215923/http://www.uspto.gov/go/kids/soundex/75332744.mp3 |date=2009-05-10 }})'' ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ವರ್ಗ್‌ನ್ಯೂಗನ್ ತಯಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ 1980ರ ದಶಕದ ಮಾದರಿ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ಎಡೆಲ್ವೈಸ್‌ನ ವಾಲ್ಟರ್ ವರ್ಜೋವ ಬರೆದರು.<ref name="jingle">{{Cite news|author=[[Paul Morley]]|title=Boot me up, Dessie|url=http://observer.guardian.co.uk/print/0,3858,4774366-111639,00.html|work=[[The Observer]]|publisher=[[Guardian Media Group]]|date=2003-10-19|accessdate=2009-01-17|location=London|archive-date=2008-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080205232833/http://observer.guardian.co.uk/print/0,3858,4774366-111639,00.html|url-status=dead}}</ref> ಶಬ್ಧ ಲೋಗೊ ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ III, ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ 4 ಮತ್ತು ಕೋರ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಆದರೂ ಅದೇ ಜಿಂಗಲ್(ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ)ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==== ಹೆಸರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ==== 2009ರ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರ ಬಿಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಡರ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಟೆಲ್ ಸೆಲೆರಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು, ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಮ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ vಪ್ರೊ(ವಿಪ್ರೊ) ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Mag">{{Cite news|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2348923,00.asp|title=Intel Simplifying its Processor Branding|last=Hachman|first=Mark|date=2009-06-17|work=[[PC Magazine]]|accessdate=2009-07-06}}</ref> ಮುಂಬರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಅನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವಲಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i7 ಅಥವಾ ಕೋರ್ i3 ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Mag"/> vಪ್ರೊ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i7 vಪ್ರೊ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಅಥವಾ ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ i5 vಪ್ರೊ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Mag"/> 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ "ಸೆಂಟ್ರಿನೊ"ಅನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್(WiMAX) ಮತ್ತು ವೈ-ಫೈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಎಂದಿಗೂ PC ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Mag"/> ಹಳೆಯದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇಂಟೆಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Mag"/> ==== IT ಮ್ಯಾನೇಜರ್ 3: ಅನ್‌ಸೀನ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ==== [[IT Manager 3: Unseen Forces|IT ಮ್ಯಾನೇಜರ್ III: ಅನ್‌ಸೀನ್ ಫೋರ್ಸಸ್]] ಒಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ IT ಅನುಕರಣ ಗೇಮ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಂಪನಿಯ IT ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೀರಿ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. === ಮುಕ್ತ ಮೂಲದ ಬೆಂಬಲ === ಇಂಟೆಲ್ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]]ದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ i965 ಸಮೂಹದ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಅನುಕಲಿತ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ MIT-ಅವಕಾಶ-ಪಡೆದ X.org ಚಾಲಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇಂಟೆಲ್ BSD-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೈಸೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲವು ಜಾಲಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರೀBSD ಚಾಲಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.freebsd.org/cgi/man.cgi?query=em |title=FreeBSD Kernel Interfaces Manual |accessdate=2007-08-05 |date=2005-11-27 |work=freebsd.org |publisher=The FreeBSD Project }}</ref> ಅವು ಓಪನ್BSDಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಟೆಲ್ 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 23ರವರೆಗೆ ಮೋಬ್ಲಿನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ನಂತರ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಲಿನಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ''LessWatts.org'' ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.lesswatts.org/about.php |title=ಎಬೌಟ್ LessWatts.org |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603083454/http://www.lesswatts.org/about.php |url-status=dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರೊ/ವೈರ್‌ಲೆಸ್ 2100, 2200BG/2225BG/2915ABG ಮತ್ತು 3945ABG ಎಂಬ ನಿಸ್ತಂತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಇಂಟೆಲ್ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌‌ಗೆ ಉಚಿತ ಪುನರ್ವಿತರಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ಅನ್ನು ನಿಸ್ತಂತು ಉಪಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|first=Sam |last=Varghese |coauthors= |title=OpenBSD to support more wireless chipsets |date=2005-03-01 |publisher=The Age Company Ltd |url=http://www.theage.com.au/articles/2005/03/01/1109546842718.html |work=theage.com.au |pages= |accessdate=2007-08-05 |language= | location=Melbourne}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗುವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬೈನರಿ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಲಿನ್‌ಸ್ಪೈರ್-[[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್ ಇಂಟೆಲ್ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]]ಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="M.Robertson">{{Cite web|url=http://www.michaelrobertson.com/archive.php?minute_id=56 |title=Is Intel's "Centrino" Techno-Latin for "No Linux?" |accessdate=2007-08-05 |last=Robertson |first=Michael |date=2003-03-19 |work=michaelrobertson.com }}</ref> ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅಪಾರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇಂಟೆಲ್ "ಒಂದು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ವಂಚಕ"ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಓಪನ್BSDಯ ದಿಯೊ ಡಿ ರಾಡ್ಟ್ ಸಹ ದೂರಿದರು.<ref name="Theo">{{Cite web|url=http://www.undeadly.org/cgi?action=article&sid=20060930232710&mode=expanded |title=Intel: Only "Open" for Business |accessdate=2007-08-05 |first=Theo de Raadt |date=2006-09-30 |work=undeadly.org |publisher=OpenBSD Journal }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇಂಟೆಲ್ ನಿಸ್ತಂತು ವ್ಯವಾಹರ-ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಬೈನರಿ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ ಈಗಲೂ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್-ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. === ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ/ಮಾಹಿತಿಗಳು === 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಅನೇಕ ಆಮ್ಲ ಸ್ಕ್ರಬ್ಬರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 1.4 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ಅನ್ನು ಅಂದಾಜುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಇಂಟೆಲ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.swop.net/2007/04/4807-corrales-comment-intel-air.html |title=SWOPblogger: 4/8/07 ಕೊರೇಲ್ಸ್ ಕಮೆಂಟ್ – ಇಂಟೆಲ್ ಏರ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಪರ್ಮಿಟ್ ರಿವಿಜನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2007-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071130110448/http://www.swop.net/2007/04/4807-corrales-comment-intel-air.html |url-status=dead }}</ref> ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ರಿಯೊ ರಾಂಚೊದಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಿದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟು ಗಾಳಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅನಿಲಗಳು ಆ ಹಳ್ಳಿಯತೊರೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಗುಂಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ನಾಯಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ಯಾಲ್ಯುಯಿನ್, ಹೆಕ್ಸೇನ್, ಈಥೈಲ್‌ಬೆಂಜೀನ್ ಕ್ಸೈಲೀನ್ ಐಸೋಮರ್‌ಗಳು ಇದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.corralescomment.com/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=2 |title=ಕೊರೇಲ್ಸ್ ಕಮೆಂಟ್ – ಲೋಕಲ್ ವಿಲೇಜ್ ನ್ಯೂಸ್, ಇಷ್ಯೂಸ್, ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಆಡ್ಸ್ – ಇಂಟೆಲ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಅನ್‌ರಿಸಾಲ್ವ್ಡ್ |access-date=2023-03-22 |archive-date=2016-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205141244/http://www.corralescomment.com/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=2 |url-status=dead }}</ref> 1580 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು VOC 2006ರ ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.swop.net/2006/12/intel-pollution-control-shut-down.html |title=SWOPಬ್ಲಾಗರ್: ಇಂಟೆಲ್ ಪೊಲ್ಯೂಜನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಶಟ್‌ಡೌನ್ ಪ್ರೋಬ್ಡ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007020156/http://www.swop.net/2006/12/intel-pollution-control-shut-down.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಪರಿಸರೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.intel.com/intel/cr/gcr/overview.htm?iid=intel_corp+rhc_visit_report ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದ === ಇಂಟೆಲ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರದ ''ಶಬ್ಬತ್'' ದಿನದಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಾಗು-ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ತಂತಿಯಿಂದ ಕಛೇರಿಯ ಸುತ್ತ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8360429.stm | work=BBC News | title='Sabbath' protest targets Intel | date=2009-11-14 | accessdate=2010-03-31}}</ref> 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ಥಿಮಿತದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅದೇ ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ''ಶಬ್ಬತ್'' ದಿನದಂದು ಅಧಿಕಾವಧಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. === ವಯಸ್ಸಿನ ತಾರತಮ್ಯ === ಇಂಟೆಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವಾಗ ವಯಸ್ಸಿನ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ದೂರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಇಂಟೆಲ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು 40 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು.<ref>"ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಯೂಡ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಶನ್", ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಘ್'', ಜನವರಿ 30, 1993, B-12.</ref> FACE ಇಂಟೆಲ್ (ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು) ಎಂಬ ಗುಂಪೊಂದು ಇಂಟೆಲ್ ವಯಸ್ಸಾದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆಂದು ದೂರುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ 90 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ 40 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು FACE ಇಂಟೆಲ್ ಆಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ''ಅಪ್‌ಸೈಡ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಕೇಳಿತು, ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="upside">{{Cite web |url=http://www.programmersguild.org/archives/lib/agediscimination/upm19981207older.htm |title=ನಾರ್ಮ್ ಅಲ್ಸ್ಟರ್, "ಟೆಕೀಸ್ ಕಂಪ್ಲೇನ್ ಆಫ್ ಏಜ್ ಬಯಾಸಸ್", ''ಅಪ್‌ಸೈಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 07, 1998. |access-date=2011-02-10 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522163807/http://www.programmersguild.org/archives/lib/agediscimination/upm19981207older.htm |url-status=dead }}</ref> ವಯಸ್ಸು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು.<ref>[http://www.cnn.com/TECH/computing/9809/14/tooold.idg/index.html ನೀಲ್ ವೈನ್‌ಬರ್ಗ್, "ಹೆಲ್ಪ್ ವಾಂಟೆಡ್: ಓಲ್ಡರ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ನೀಡ್ ನಾಟ್ ಅಪ್ಲೈ", ''cnn.com'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 1998.]</ref> FACE ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 47ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆನ್ ಹ್ಯಾಮಿಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="upside"/> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು ಕಂಪನಿಯ ಇಮೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಹ್ಯಾಮಿಡಿ 1999ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/Court-blocks-former-Intel-employees-spam/2100-1023_3-225092.html |title=ಡ್ಯಾನ್ ಗೂಡಿನ್, "ಕೋರ್ಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್ ಇಂಟೆಲ್ ಎಂಪ್ಲಾಯೀಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್", ''CNET ನ್ಯೂಸ್'' ಎಪ್ರಿಲ್ 28, 1999. |access-date=2011-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815171842/http://news.cnet.com/Court-blocks-former-Intel-employees-spam/2100-1023_3-225092.html |archive-date=2012-08-15 |url-status=dead}}</ref> == ಪೈಪೋಟಿ == {{See|Semiconductor sales leaders by year}} 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು (1987ರಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು). 1991ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್-ತಯಾರಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದು ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕ-ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ AMD, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್, ತೋಶಿಬಾ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್. PC ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ AMD, VIA ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, SiS ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ. ಸಂಪರ್ಕ-ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ - ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್, ಇನ್ಫಿನಿಯಾನ್, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಮ್, ಮಾರ್ವೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌ ಮತ್ತು AMCC. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೆಮರಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ - ಸ್ಪ್ಯಾನ್ಷನ್, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್, ಕ್ವಿಮೋಂಡ, ತೋಶಿಬಾ, ಎಸ್‌ಟಿಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈನಿಕ್ಸ್. x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೆಂದರೆ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್]] (AMD). ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ 1976ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಸ್-ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಲುದಾರ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಇತರ ಕಂಪನಿಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Intel-AMD deal 2001">{{Cite news |first=Ian |last=Fried |coauthors= |title=Intel, AMD sign new licensing deal |date=2001-04-04 |publisher=CNET Networks, Inc |url=http://news.com.com/2100-1040-257059.html |work=news.com.com |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl=https://archive.is/20121216055256/http://news.cnet.com/2100-1040-257059.html |archivedate=2012-12-16 |url-status=live }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಾಸ್-ಲೆಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದವು AMD ದಿವಾಳಿತನ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು.<ref name="Patent Cross License Agreement">{{Cite news|title=Patent Cross License Agreement – Advanced Micro Devices Inc. and Intel Corp. |publisher=Findlaws, Inc |url=http://contracts.corporate.findlaw.com/agreements/amd/intel.license.2001.01.01.html |pages= |accessdate=2007-09-15 |language=}}</ref> VIA ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-ಕಂಪನಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ x86 ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. === ದಾವೆಗಳು === ಇಂಟೆಲ್ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಹಕ್ಕುಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ತನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆಲ್ ಅನೇಕ ಕಾನೂನಿನ ದಾವೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿದೆ. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ [[wikinews:AMD files antitrust lawsuit against Intel in the federal district court|AMD ಮೊಕದ್ದಮೆ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು,<ref name="Intel response 2005-09-01">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Intel Files Response To AMD Complaint |date=2005-09-01 |publisher=Intel Corporation |url=http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/20050901corp.htm |work=intel.com (Press release) |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060624004033/http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/20050901corp.htm |archivedate = June 24, 2006}}</ref> AMDನ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರವು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಆಪಾದನೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ AMDಯ ಆಕ್ರಮಣಶಾಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ AMD ಬಹುಮುಖ್ಯ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪದಿರುವುದು ಮೊದಲಾದ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಹಳ ಹೆಣಗಾಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="Forbes 2005-09-02">{{Cite news |first=David |last=Whelan |coauthors= |title=Intel's Legal Strategy Takes Shape |date=2005-09-02 |url=http://www.forbes.com/technology/2005/09/02/intel-amd-antitrust-cz_dw_0902intel.html |work=[[Forbes]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |archive-date=2008-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206160807/http://www.forbes.com/technology/2005/09/02/intel-amd-antitrust-cz_dw_0902intel.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅದು AMD ಒಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರಿಂದ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಈ ದಾವೆಯು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.amd.com/us-en/assets/content_type/DownloadableAssets/AMD_Intel_Battle.pdf |title=AMD, Intel Battle Wages On As EU Decision Nears |accessdate=2008-01-07 |date=2006-03-20 |format=PDF |work=[[AMD]] |publisher=Portfolio Media, Inc |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080216022410/http://www.amd.com/us-en/assets/content_type/DownloadableAssets/AMD_Intel_Battle.pdf |archivedate = February 16, 2008}}</ref><ref name="InfoWorld 2005-09-01">{{Cite news|first=Tom |last=Krazit |coauthors= |title=Update: Intel issues formal response to AMD's antitrust lawsuit |date=2005-09-01 |publisher=IDG News Service |url=http://www.infoworld.com/article/05/09/01/HNintelresponse_1.html |work=infoworld.com |pages= |accessdate=2008-01-07 |language=}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=Intel, AMD Lawsuit Pushed Off to 2010|url=http://www.eweek.com/c/a/Desktops-and-Notebooks/Intel-AMD-Lawsuit-Pushed-Off-to-2010/|publisher=[[eWeek]]|accessdate=2008-06-12}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ AMDಗೆ $1.25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಿತು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ).<ref name="settled">{{Cite web |last=Shankland |first=Stephen |url=http://news.cnet.com/8301-13578_3-10396798-38.html |title=What Intel just bought for $1.25 billion: Less risk &#124; Politics and Law - CNET News |publisher=News.cnet.com |date=2009-11-12 |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815170319/http://news.cnet.com/8301-13578_3-10396798-38.html |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ದಕ್ಷತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ಪೇಟೆಂಟ್ ಅತಿಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref name="Transmeta lawsuit 2006">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Transmeta Announces Patent Infringement Lawsuit Against Intel Corporation |date=2006-10-11 |publisher=Transmeta Corporation |url=http://investor.transmeta.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=214275 |work=investor.transmeta.com (Press release) |pages= |accessdate=2007-07-28 |language= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070501122930/http://investor.transmeta.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=214275 |archivedate = May 1, 2007}}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ US$150 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷವೂ US$20 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಇಂಟೆಲ್ ಮುಂದಿನ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅದರ ಚಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ-ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reuters 2007-10-24">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Transmeta settles patent suit with Intel |date=2007-10-24 |publisher= |url=http://www.reuters.com/article/technology-media-telco-SP/idUSWNAS782620071024 |work=[[Reuters]]|pages= |accessdate=2007-10-25 |language=}}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ವಕೀಲನೊಬ್ಬ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು "ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಒಳಸಂಚನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ದೂರಿದನು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು, AMD $1.25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧದ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಒಪ್ಪಿತು.<ref name="settled"/> ಎರಡು ಚಿಪ್-ತಯಾರಕರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಒಪ್ಪಂದವು ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.intel.com/pressroom/archive/releases/2009/20091112corp_a.htm?cid=rss-90004-c1-245235 |title=AMD and Intel Announce Settlement of All Antitrust and IP Disputes |publisher=Intel.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.amd.com/us/press-releases/Pages/amd-press-release-2009nov12.aspx |title=AMD and Intel Announce Settlement of All Antitrust and IP Disputes |publisher=Amd.com |date= |accessdate=2010-07-29}}</ref> === ನಿಯಂತ್ರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಪೈಪೋಟಿಯ-ವಿರುದ್ಧ ಆಪಾದನೆಗಳು === {{See also|AMD v. Intel}} ==== ಜಪಾನ್‌ ==== 2005ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಜಪಾನೀಸ್ ಆಂಟಿಮೋನೋಲಜಿ ಆಕ್ಟ್ಅನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ನಿಯೋಗವು AMDಯ ವಿರುದ್ಧ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಇಂಟೆಲ್ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|title=EU files new competition charges against Intel|url=http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718?pageNumber=3&virtualBrandChannel=0|work=Reuters|date=2008-07-17|access-date=2011-02-10|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216122419/http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718?pageNumber=3&virtualBrandChannel=0|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.marketwatch.com/news/story/europe-files-more-antitrust-complaints/story.aspx?guid={6B204911-970B-468B-9E40-09787DDB4345}&amp;dist=msr_4 ಯುರೋಪ್ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ನಂಬಿಕೆ-ದ್ರೋಹಿ ದೂರುಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದೆ – ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ವಾಚ್]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080623183211/http://www.iht.com/articles/2008/06/20/business/wbjoe21.php ಪ್ರಿಡೇಟರಿ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಆರ್ ಓಲ್ಡ್-ಫ್ಯಾಷನ್ಡ್ ಕಾಂಪಿಟೀಶನ್? – ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಯೂನ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/Intel-to-abide-by-Japan-FTC-recommendations/2100-1014_3-5649589.html |title=ಇಂಟೆಲ್ ಟು ಅಬಿಡ್ ಬೈ ಜಪಾನ್ FTC ರೆಕಮಂಡೇಶನ್ಸ್ – CNET News.com |access-date=2011-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815171835/http://news.cnet.com/Intel-to-abide-by-Japan-FTC-recommendations/2100-1014_3-5649589.html |archive-date=2012-08-15 |url-status=dead}}</ref> ==== ಯೂರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ ==== 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]] ವಿರುದ್ಧದ ಪೈಪೋಟಿ-ನಿರೋಧ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆಪಾದಿಸಿತು.<ref name="Europa Memo 2007-07-27">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Competition: Commission confirms sending of Statement of Objections to Intel |date=2007-07-27 |publisher= |url=http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/07/314& |work=Official website of the [[European Union]] |pages= |accessdate=2007-07-28}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಎದುರಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಗಳೆಂದರೆ - ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಚಿಪ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ದರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, AMD ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ದರಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Reuters 2007-07-27">{{Cite news|first=David |last=Lawsky |coauthors= |title=UPDATE 4-EU says Intel tried to squeeze out Advanced Micro Devices|date=2007-07-27 |publisher=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/governmentFilingsNews/idUSL2783620520070727?sp=true |work=reuters.com |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವೆಂದು ಹೇಳಿತು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಸ್ನೇಹಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name="BBC Intel 2007-07-27"/> ಈ ಕಮಿಷನ್ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ-ಬೆಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ನಿಜ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸೆಲ್ ಬ್ರೂಸ್ ಸೆವೆಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.<ref name="Reuters 2007-07-27 (2)">{{Cite news|first=David |last=Lawsky |coauthors= |title=Intel says EU made errors in antitrust charges |date=2007-07-27 |url=http://www.reuters.com/article/technology-media-telco-SP/idUSL2788098920070727?sp=true |work=[[Reuters]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಮುನಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಕಛೇರಿಗೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ನಿಯಂತ್ರಕ-ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಇಂಟೆಲ್ ತನಿಖೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7241022.stm |date=2008-02-12 |accessdate=2008-02-12 |publisher=BBC News |title=EU regulator raids Intel offices}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಅಪರಾಧವು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref name="BBC Intel 2007-07-27">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=EU outlines Intel 'market abuse' |date=2007-07-27 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6918975.stm |work=[[BBC News]] |pages= |accessdate=2007-07-28 |language=}}</ref> AMD ಅನಂತರ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಒಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |first=Peter |last=Clarke |coauthors= |title=AMD sets up website to tell "the truth about Intel" |date=2007-08-08 |publisher=CMP Media LLC |url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201303681 |work=eetimes.com |pages= |accessdate=2007-08-09 |language= |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220601/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=201303681 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://breakfree.amd.com/en-us/default.aspx |title=AMD Break Free |accessdate=2007-08-09 |date=2007-07-31 |work=breakfree.amd.com |publisher=Advanced Micro Devices, Inc |archive-date=2007-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070731232711/http://breakfree.amd.com/en-us/default.aspx |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, EU ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಸ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=EU files new competition charges against Intel|url=http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718|work=[[Reuters]]|date=2008-07-17|accessdate=2008-09-10|first=Pete|last=Harrison|archive-date=2008-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204062439/http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKL1730607220080718|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ EU, ಇಂಟೆಲ್ ಪೈಪೋಟಿ-ವಿರುದ್ಧದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಇಂಟೆಲ್‌ಗೆ [[ಯುರೋ|€]]1.06 ಶತಕೋಟಿ ([[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]1.44 ಶತಕೋಟಿ) ಮೌಲ್ಯದ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು, ಇದು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾದ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಏಸರ್, ಡೆಲ್, HP, ಲೆನೋವೊ ಮತ್ತು NEC<ref name="fine"/> ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು AMDಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ.<ref name="fine">{{Cite news|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1897913,00.html|title=The Chips Are Down: Intel's $1.45 Billion Fine|date=May 13, 2009|publisher=TIME|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090516170330/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1897913,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/745&amp;format=HTML&amp;aged=0&amp;language=EN&amp;guiLanguage=en "ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್: ಕಮಿಷನ್ ಇಂಪೋಸಸ್ ಫೈನ್ ಆಫ್ €1.06 bn ಆನ್ ಇಂಟೆಲ್ ಫಾರ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಡಾಮಿನೆಂಟ್ ಪೊಸಿಷನ್; ಆರ್ಡರ್ಸ್ ಇಂಟೆಲ್ ಟು ಕೀಸ್ ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸಸ್", ರೆಫರೆನ್ಸ್: IP/09/745, ಡೇಟ್: 13 ಮೇ 2009]</ref><ref>ನೀಲೀ ಕ್ರೋಯಸ್, [http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=SPEECH/09/241&amp;format=HTML&amp;aged=0&amp;language=EN&amp;guiLanguage=en "ಕಮಿಷನ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲ್", ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಟರಿ ರಿಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್, ಬ್ರುಸ್ಸೆಲ್ಸ್, ಮೇ 13, 2009]</ref> ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಚಿಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ "ಅದು EUನ ನಂಬಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಹೇಳಿದೆ.<ref name="fine"/> ದಂಡವನ್ನು ತೆರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟೆಲ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ನಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="fine"/> ಇಂಟೆಲ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅಪೀಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="fine"/> ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ==== 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣಾ ಕೊರಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ-ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪ್ರತಿನಂಬಿಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಇಂಟೆಲ್ಅನ್ನು ಆಪಾದಿಸಿದವು. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಕಛೇರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರಾಟದ ಸುಮಾರು 3%ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ತೆರಬೇಕೆಂಬ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು.<ref name="iht 2007-09-11">{{Cite news|first= |last= |coauthors= |title=Intel facing antitrust complaint in Korea |date=2007-09-11 |agency=[[Bloomberg News]], [[The Associated Press]]|publisher=[[The New York Times Company]] |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/11/business/chip.php?WT.mc_id=atomtechnology |work=[[International Herald Tribune]] |pages= |accessdate=2007-09-13 |language=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220231301/http://www.iht.com/articles/2007/09/11/business/chip.php?WT.mc_id=atomtechnology|archivedate=2008-02-20}}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್, ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು AMDಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಾರದೆಂಬ ಷರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ PC ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ ನೀಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]25.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ದಂಡ ತೆರೆಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref name="MarketWatch 2008-06-05">{{Cite news|first=Benjamin |last=Pimentel|coauthors= |title=Intel fined $25.5 million by South Korea |date=2008-06-05 |publisher=[[MarketWatch]] |url=http://www.marketwatch.com/news/story/intel-fined-255-million-south/story.aspx?guid={5E548C55-0A59-47BA-8910-96F61A8C23E0}&dist=msr_2 |work=marketwatch.com |pages= |accessdate=2008-07-05 |language=}}</ref> ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ==== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಂಬಿಕೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/01/10/technology/10cnd-chip.html?_r=4&ref=technology&oref=slogin&oref=slogin&oref=slogin&oref=slogin | work=The New York Times | title=Intel Gets New York Subpoena in Antitrust Inquiry | first=Nicholas | last=Confessore | date=2008-01-10 | accessdate=2010-05-05}}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಂಬಿಕೆ-ದ್ರೋಹವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=In Turnabout, Antitrust Unit Looks at Intel|url=https://www.nytimes.com/2008/06/07/technology/07chip.html?_r=1&partner=rssnyt&emc=rss&oref=slogin|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2008-06-07|accessdate=2008-12-31 | first=Stephen | last=Labaton}}</ref> 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ FTC ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ 2010ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://ftc.gov/opa/2009/12/intel.shtm |title=FTC Challenges Intel's Dominance of Worldwide Microprocessor Markets |publisher=Ftc.gov |date=2009-12-16 |accessdate=2010-07-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://online.wsj.com/article/BT-CO-20091217-712217.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100118015722/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20091217-712217.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.ftc.gov/os/adjpro/d9341/091216intelcmpt.pdf</ref><ref>{{Cite web|last=King |first=Ian |url=http://www.businessweek.com/technology/content/dec2009/tc20091216_885383.htm |title=FTC Wants Intel to Repent, Not Pay Up |publisher=BusinessWeek |date=2009-12-16 |accessdate=2010-07-29}}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಕ್ಯೂಮೊ ಲಂಚಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಲಂಚವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಈ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನೀಡುವಂತೆ ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಇಂಟೆಲ್ ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=Intel in threats and bribery suit|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8343179.stm|work=[[BBC News]]|date=2009-11-04|accessdate=2009-12-18}}</ref> 2010ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಡೆಲ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪದಡಿಯಲ್ಲಿ $100M ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ U.S. ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ (SEC) ಷರತ್ತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಡೆಲ್ ಇಂಟೆಲ್ ಒಂದಿಗೆ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊ ಡಿವೈಸಸ್]] ತಯಾರಿಸಿದ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ SEC 2002ರಿಂದ 2006ರವರೆಗೆ ಡೆಲ್‌ಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಮುಖ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; 2007ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವು 70%ನಷ್ಟು ಡೆಲ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು SEC ಹೇಳಿದೆ. ಡೆಲ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ AMDಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಇಂಟೆಲ್ ಅದರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಡೆಲ್‌ನ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref> {{Cite news | last = Gibb | first = Gordon | coauthors = | title = Dell Agrees to $100 in Penalties to Settle SEC Accounting Fraud Charges | newspaper = | location = | publisher = LawyersandSettlements.com | date = 2010-07-24 | url = http://www.lawyersandsettlements.com/articles/14615/business-fraud-unfair-accounting-dell.html | accessdate = 2010-07-25}}</ref><ref> {{Cite news | last = Krantz | first = Matt | coauthors = Swartz, Jon | title = Dell settles SEC charges of fraudulent accounting | newspaper = [[USA Today]] | location = | publisher = | date = 2010-07-24 | url = http://www.usatoday.com/money/industries/technology/2010-07-22-dell-sec-settlement_N.htm | accessdate = 2010-07-25}} </ref><ref>{{Cite news | first = Kevin | last = Reed | title = Dell pays $100m penalty to settle accounting fraud charges | url = http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle | work = [[Accountancy Age]] | date = 2010-07-23 | accessdate = 2010-07-25 | archive-date = 2010-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100725104512/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle | url-status = dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|San Francisco Bay Area|Companies}} * ASCI ರೆಡ್ * ATI ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್ಸ್‌ನ ಹೋಲಿಕೆ * ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್ಸ್‌ನ ಹೋಲಿಕೆ * ಸಿರಿಕ್ಸ್ * ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾದರಿ (CPU) * ಬಿಲ್ ಗೆಡೆ * ಇಂಟೆಲ್ GMA (ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆಕ್ಸಲರೇಟರ್) * ಇಂಟೆಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ * ಇಂಟೆಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಸರ್ಚ್ * ಇಂಟೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (ISN) * ಜಸ್ಟಿನ್ ರ್ಯಾಟ್ನರ್ * ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಇಂಟೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ವರ್ಷದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕ ಮಾರಾಟ ಮುಖಂಡರು * ವಿಂಟೆಲ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Intel}} * [http://www.intel.com/ ಇಂಟೆಲ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * {{dmoz|Computers/Companies/Product_Support/Intel}} * [http://software.intel.com/en-us/ ಇಂಟೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್] '''ವಿಡಿಯೋಗಳು''' * [https://www.youtube.com/user/channelintel ಇಂಟೆಲ್ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್] {{Finance links |name = INTEL CORP. |symbol = INTC |sec_cik = 50863 |hoovers = 13787 }} {{Coord|37|23|16.54|N|121|57|48.74|W|type:landmark|display=title}} {{Intel technology}} {{Intel processors}} {{Solid-state Drive}} {{Dow Jones Industrial Average companies}} {{NASDAQ-100}} {{Open Handset Alliance Members}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಂತ ಕ್ಲಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟೆಲ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅರೆವಾಹಕ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 6jcwtz4urez2fx6c05ukdoy40xma9hq 0 34308 1435743 1337351 2026-11-05T01:02:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435743 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = 'ಡಾ. ಆಶಾ ಸೇಥ್' | image =Asha_Seth.jpg | image_size = | caption = ಆಶಾ ಸೇಥ್ | birth_name = ಆಶ | birth_date = ಲಖ್ನೊ, ಭಾರತ | birth_place = | origin = ಗುಜರಾತಿ | residence = ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರವಾಸಿ. | genre = ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಮೇಪಲ್ ಎಲೆಯ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ತ್ರೀ ರೋಗವೈದ್ಯೆ, ಸಂಘಟಕಿ, ಸಮಾಜಸೇವಕಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, | occupation = ಸೆನೆಟರ್, ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವೈದ್ಯೆ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜಾಗೃತಿಯ ಅಂಕಣ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. | awards = # ೨೦೧೩, ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥ್ ೨೦೧೩ ರ ಸಾಲಿನ ಎನ್.ಆರ್.ಐ.ದಿವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. # ೨೦೧೧, ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥ್ ರಿಗೆ,'ಆಂಟೇರಿಯೊದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಜನ್ಸ್ ನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. # ೨೦೧೦, ಡಾ.ಆಶಾಸೇಥ್ ರಿಗೆ 'ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್' ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ೨೫ ಕೆನೆಡಿಯನ್ಸ್ ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. # ೨೦೦೯, ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥ್ ರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದ ದಿನದಂದು,ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಕ್ವೆಲ್ ರವರಿಂದ, ಇಂಡೋ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, | years_active = | website = [http://ashaseth.com/ The Honourable Dr. Asha seth] }} ''''ಆಶಾ ಸೇಥ್'''', ಕೆನಡಾ ದೇಶದ, ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಒಬ್ಬ 'ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ವೈದ್ಯೆ' <ref>{{Cite web |url=http://www.lop.parl.gc.ca/ParlInfo/Files/Parliamentarian.aspx?Item=f46d3bb6-c5ff-4e87-8b0c-80eda3bccf5d&Language=E&Section=ALL |title=Parliment of Canada, SETH, The Hon. Asha, MD |access-date=2016-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812044416/http://www.lop.parl.gc.ca/ParlInfo/Files/Parliamentarian.aspx?Item=f46d3bb6-c5ff-4e87-8b0c-80eda3bccf5d&Language=E&Section=ALL |archive-date=2016-08-12 |url-status=dead}}</ref> ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯಮೂಲದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು. 'ಆಶಾರವರು' <ref>{{Cite web |url=https://sampada.net/image/38173 |title=ಕೆನಡಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ವರ್ಚಸ್ಸು |access-date=2016-07-23 |archive-date=2012-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030144642/http://sampada.net/image/38173 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತಿದಿನವನ್ನೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ, ಹಾಗೂ ಹೊಸಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಸವಾಲೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ-ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀರೋಗದಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವಪಡೆದು ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ 'ಆಶಾ ಸೇಥ್'ರವರು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮನೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದು ಅದನ್ನು ಪೋಶಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಧ-ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಘಾತಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಸ್ಪಂದಿಸುವ, ಸ್ವಂತ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ಅವರದು ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಬೇರೆ ಚಾರಿಟಿಗಳಿಗೂ ಸದಾಕೊಡುಗೈದಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿದ್ಧರಿರುವ 'ಆಶಾ ಸೇಥ್' ರವರು ಕೆನಡಾದ ನಾಗರಿಕರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ವೈದ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಗಲೇ ಲಗ್ಗೆಹಾಕಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾ, ಈನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲನೀಡುತ್ತಾ ಸಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಪ್ರಜೆ, ಆಶಾರವರು ಒಬ್ಬ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref> //https://ashaseth.com Hon. Asha Seth representing Ontario 14th National Diwali celebrations,Asha Seth representing Ontario 14th National Diwali celebrations] </ref> == ಜನನ ಬಾಲ್ಯ== '''ಆಶಾ''', <ref>[https://canadianimmigrant.ca/canadas-top-25-immigrants/canadas-top-25-immigrants-2010/dr-asha-sethdr-asha-seth]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೩೯ ರ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.'ಲಕ್ನೋದ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿ, 'ಲಂಡನ್ ನ ರಾಯಲ್ ಬರ್ಕ್ ಶೈರ್ ರುಗ್ಣಾಲಯ', ದಲ್ಲಿ ತರಪೇತಿಹೊಂದಿ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡದ ಪ್ರಜೆಯಾದರು. ==ಪರಿವಾರ== ಡಾ.ಆಶಾಸೇಥ್.ಡಾ. ಅರುಣ್ ಸೇಥರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ಡಾ.ಅನಿಲಾ ಸೇಥ್ ಶರ್ಮ,ಎಂಡೋಕ್ರಿನೋಲಜಿಸ್ಟ್,(Endocrinologist) ಆಂಗಿ ಸೇಥ್, ಸ್ಟಾಂಜೆಚಿಚ್,(Angie (Seth) Stanjevich), ಒಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತೆ, ಹೆಸರಾಂತ ಪತ್ರಿಕಾಕರ್ತೆ, ಹಾಗೂ ಸಮಾಚಾರ ಆಂಕರ್, ಓಮ್ನಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್,Anchor, (OMNI Television), ೪ ಜನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ== # ೧೯೭೬ ರಿಂದ 'ಟೊರಾಂಟೋದ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್' ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯೆಯಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. # 'NIMDAC Foundation,' ನ ಸ್ಥಾಪಕರು # 'Canada's National Institute for The Blind', ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂಡದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. # ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷದ ಸಮರ್ಥಕಿ', 'ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞೆ, ಆಶಾ ಸೇಥ್',ಒಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ 'ದಾನಿ'. ಹಲವಾರು ಜನಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬಡವರ, ಅಶಕ್ತರ, ಅಂಗವಿಕಲರ, ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==೨೦೧೨, ೪೦ ನೇ, ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'ದಲ್ಲಿ== 'ಸನ್, ೨೦೧೨ ರ ಜುಲೈ,ನ ೧೪ ರ ಶನಿವಾರದಂದು,ಟೋರಾಂಟೋದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ '೪೦ನೇ ವರ್ಷದ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ,ಸಮಾರಂಭ'ದಲ್ಲಿ, ಆಶಾ ಸೇಥ್ ರವರು, 'ಪ್ರಮುಖ ಅತಿಥಿ'ಯಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. 'ಇಸ್ಕಾಂ ದೇವಾಲಯದ ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಸ್ವಾಮಿ'ಗಳಿಂದ 'ಆಶಾ ಸೇಥ್' ರವರಿಗೆ ಅವರ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಬಗ್ಗೆ, 'ಪ್ರಶಸ್ತಿಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು'. ==ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ== ಸನ್. ೧೯೭೪,ರಿಂದ 'ಡಾ.ಆಶಾ ಸೇಥ್',<ref>[http://ashaseth.com/ Creation of International Maternal, Newborn and Child Health Week, admin December 5, 2014]</ref> [[ಮೇಪಲ್ ಎಲೆಯ ಲಾಂಛನ]]ವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಮಾಜಸೇವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪರಮೋದ್ದೇಶವೆಂದು ನಂಬಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆನಡಾದ ವಿಖ್ಯಾತ ಡಾ. ಆಶಾ ಸೇಥಿಯವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಣಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದ '''ಕೆನಡಾದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಪ್ರಮುಖರು, ಹಾಗೂ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಮೊದಲಾದವರ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ :''' * 'ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾನ್ಯ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್', * 'ಆಂಟೇರಿಯೊದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್, ಮಾನ್ಯ, ಡೇವಿಡ್ ಸಿ.ಆನ್ಲೆ', * 'ಆಂಟೇರಿಯೊದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಮಾನ್ಯ, ಡಾಲ್ಟನ್ ಮೆಗುಂಟಿ', ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== # ೨೦೧೬ :<ref>[http://ashaseth.com/history/2016: The Honourable Dr. Asha Seth awarded Life-achievement AwardThe Honourable Dr. Asha Seth awarded Life-achievement Award]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ೨೦೧೩ : ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥ್ ೨೦೧೩ ರ ಸಾಲಿನ ಎನ್.ಆರ್.ಐ.ದಿವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. <ref> [http://ashaseth.com/awards-recognitions/ Awards & Recognitions] </ref> # ೨೦೧೧ : ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥತಿಗೆ 'ಆಂಟೇರಿಯೊದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಜನ್ಸ್ ನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. # ೨೦೧೦ : ಡಾ.ಆಶಾಸೇಥರಿಗೆ ಒಂದು 'ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್' ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ೨೫ ಕೆನೆಡಿಯನ್ಸ್ ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. # ೨೦೦೯ : ಸೆನೆಟರ್ ಆಶಾಸೇಥರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದ ದಿನದಂದು,ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಕ್ವೆಲ್ ರವರಿಂದ, ಇಂಡೋ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜನ]] b95y1u9zeuqnntr0k4qyqozdtat1fmr 0 39330 1435726 1429421 2026-11-04T21:18:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435726 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |birth_name = ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್ |image= Amar gopal bose.jpg | caption = | birth_date = ನವೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೨೯ | death_date = ಜುಲೈ ೧೨, ೨೦೧೩ | birth_place = ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಲಯಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ | death_place = ವೇಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ | ethnicity = ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಜೆ | occupation = ಬೋಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | networth = ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಡಾಲರ್ | spouse = ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಪ್ರೇಮಾ ಬೋಸ್, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉರ್ಸುಲಾ ಬೋಲ್ಟ್ ಜಹುಸರ್ | children = ವನು ಬೋಸ್ <br> ಮಾಯಾ ಬೋಸ್ | alma_mater = ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ | religion = ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ethnicity = ಬೆಂಗಾಳಿ | website = | signature = }} '''ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್''' ([[ನವೆಂಬರ್ ೨]], [[೧೯೨೯]] - [[ಜುಲೈ ೧೨]], [[೨೦೧೩]]) ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ಭಾರತೀಯ ಮೂಲ ಸಂಜಾತರಾದ ಅವರು ವಿಶ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಬೋಸ್ ಸ್ಪೀಕರುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹಿಂದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಚೇತನ. ಹೋಟೆಲುಗಳ ಮಾಣಿಯಾಗಿ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ [[ಬೋಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ವಿಶ್ವದ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ.<ref name="Rifkin">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/07/13/business/amar-g-bose-acoustic-engineer-and-inventor-dies-at-83.html?_r=0|title=Amar G. Bose, Acoustic Engineer and Inventor, Dies at 83|last=Rifkin|first=Glenn|date=July 12, 2013|newspaper=New York Times}}</ref><ref name="mit">{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2011/bose-gift.html|title=Amar Bose '51 makes stock donation to MIT|date=2011-04-29|work=[[MIT]]|accessdate=February 05,2012}}</ref> ==ಜೀವನ== ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸುವ ಸ್ಪೀಕರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರು ಬೋಸ್. ಅದರ ಹಿಂದಿದ್ದ ಚೇತನ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲ ಸಂಜಾತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ನೊನಿ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್. ಉತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸಲು ಸ್ಪೀಕರುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಸ್ಪೀಕರುಗಳಿಂದಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ಅಮರ್ ಬೋಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್. ಅಮರ್‌ ಬೋಸ್‌ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ೧೯೨೯ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅಮರ್ ಬೋಸ್‌ರವರ ತಂದೆ [[ಬಂಗಾಳ]] ಮೂಲದ ನೊನಿ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕದ ಫಿಲಡೆಲ್‌ಫಿಯಾಗೆ ಹೋದವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು. ೧೯೨೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ ನೊನಿ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿತು. ಹೇಗೋ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಿ೦ದ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ಅಲೆದಲೆದು ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ತಲುಪಿದ್ದು ಅಮೆರಿಕ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಣವಿಲ್ಲ, ಯಾರ ಪರಿಚಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಹೊಸದು. ಆದರೆ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದವರು ವೇದಾಂತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲಸಂಜಾತ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆ ಶಾರ್ರ್ಲೊಟ್. ಈಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಮಗುವೇ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್.<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201416|title=Rich & Famous In The US &#124; Padma Rao Sundarji|date=1996-05-22|publisher=Outlookindia.com|accessdate=2012-07-21|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817090746/http://www.outlookindia.com/article.aspx?201416|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://discovermagazine.com/2004/oct/discover-dialogue|title=Discover Dialogue: Amar G. Bose|last=Lemley|first=Brad|date=2004-10-01|work=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|accessdate=February 01,2012}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=prhRl6DYXRMC&dq=amar+bose+mother+charlotte&source=gbs_navlinks_s|title=Distinguished Asian Americans: A Biographical Dictionary&nbsp;– Google Boeken|date=|publisher=Books.google.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://reflections-shivanand.blogspot.com/2007/07/amar-bose-portrait.html|title=reflections: Amar Bose-A Portrait|author=Shivanand Kanavi|date=2007-07-26|publisher=Reflections-shivanand.blogspot.com|accessdate=2013-07-16}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/news/1999/jul/26us.htm|title=Bose And Bose Vs MIT|last=Shenoy|first=M. J. A.|date=1999-07-26|work=[[Rediff]]|accessdate=February 01,2012}}</ref> ==ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬಾಲಕ== ಅಮರ್ ಎಷ್ಟು ಚುರುಕಿನ ಹುಡುಗ ಆಗಿದ್ದ ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಆಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಮಕ್ಕಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನ, ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ರೈಲು ಮುಂತಾದ ಹಾಳಾಗಿದ್ದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನ ಸರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಜನರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಟಿಕೆ, ರೇಡಿಯೋದಂಥ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಇವನ ಹತ್ತಿರ ರಿಪೇರಿಗಾಗಿ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಯಲ್ಲೇ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ ಅಮರ್. ಮೊದಮೊದಲು ಬೇರೆ ಅಂಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಜನ ನೇರವಾಗಿ ಇವನ ಹತ್ತಿರ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಒಂದು ರಿಪೇರಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಅದು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲವಾದ್ದರಿ೦ದ ತಂದೆಯ ಆಮದು-ರಫ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಗನ ರಿಪೇರಿ ಅಂಗಡಿಯೇ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಜೀವನಾಧಾರವಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಇಡೀ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ನಗರದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಿಪೇರಿ ಮಳಿಗೆಯಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅಮರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಅನೇಕ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡದ ಹೊಟೇಲು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ".<ref name="Clynes">{{cite web|url=http://www.popsci.com/science/article/2013-07/curious-genius-amar-bose|title=The Curious Genius Of Amar Bose|last=Clynes|first=Tom|date=July 15, 2013|work=Popular Science|publisher=Popular Science|accessdate=April 21, 2014}}</ref> ==ಅತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸಂಶೋಧನೆ== [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಮರ್ ಬೋಸ್, ಒಂದುದಿನ ಸಂಗೀತ ಶ್ರವಣ ಸಾಧನವನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದ. ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರೂ ಈತನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕಾರವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿಲ್ಲ. ಈತನಿಗೆ ಆಗ ಎಷ್ಟು ಕೆಚ್ಚು ಬಂತೆಂದರೆ "ನಾನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಅಂದುಕೊಂಡ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ. [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಬುದ್ದಿವಂತನಾಗಿದ್ದ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂ ಐ ಟಿ ಎಂದು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿ೦ಗ್ ಓದಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನೆಡೆಸಿದರು, [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಂದು ವರ್ಷ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಎಂಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದಿತು. ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಎಂ ಐ ಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇವರಿಗೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎ೦ಜಿನಿಯರಿ೦ಗ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿತು. ಮುಂದೆ 1964ರಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಇಂದು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ‘ಬೋಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್’.<ref>[https://books.google.com/books?id=fwAAAAAAMBAJ&pg=PA64&lpg=PA64&dq=bose+shock+absorber+leaps+curb&source=bl&ots=dBvn-68ZDv&sig=zwOYACh6xpNlmS6uvLk6ls6uNj4&hl=en&ei=v5RlTIHyKYSdlgem2YmTDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CCMQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false Popular Science Dec 2004]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Four-Indian-Americans-make-it-to-Forbes-list/219923/|title=Four Indian Americans make it to Forbes list|publisher=www.expressindia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216203023/http://www.expressindia.com/latest-news/Four-Indian-Americans-make-it-to-Forbes-list/219923/|archivedate=February 16, 2008 <!--DASHBot-->|deadurl=no|accessdate=February 18, 2008}}</ref> ==ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಿಕರಗಳು== ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಬೋಸರು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದ ೯೦೧ ಮಾಲಿಕೆಯ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳು ಇಡೀ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೇ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ವೇವ್, ಆಡಿಷನರ್, ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್, ನಾಯ್ಸ್ ಕಿಲ್ಲರ್ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದರ್ಜೆಯ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ, ಸ್ಪೀಕರ್, ಹೆಡ್ ಫೋನ್, ಹೋಂ ಥಿಯೇಟರ್, ಕಾರ್ ಸ್ಟೀರಿಯೋ, ಹೀಗೆ ಧ್ವನಿ ಮಾದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಏನೇನಿದೆಯೋ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ದುಬಾರಿ ಎನಿಸಿದರೂ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಹೆಮ್ಮೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದವು. ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಸಿಡಿ ಪ್ಲೇಯರಿನಿ೦ದ ಹಿಡಿದು, ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು, ವಾಹನಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಸ್ಟನ್ ಚಾಪೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸಹಿತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. [[ನಾಸಾ]] ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ "ಬೋಸ್" ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಕರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದವು. ಶಬ್ದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಕಿವಿ ಹಾಳಾಗದಂತೆ ಕಾಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೊಸಹೊಸ ಆವಿಶ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಯುವ ಜನರಿದ್ದರು. ಅವರ ವೇವ್ ರೇಡಿಯೊ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರು ೧೪ ವರ್ಷ ಕಠಿನಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/amar-bose|title=Amar Bose's profile|publisher=www.forbes.com|accessdate=April 2, 2011}}</ref> ==ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ== ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯ ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸರನ್ನು 'ಇನ್ವೆಂಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಎಂದು ಸನ್ಮಾನಿಸಿತು. ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ಲಿನ ಮಾಣಿಯಾಗಿ, ರೇಡಿಯೋ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿ, ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗ, ೨೦೦೭ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧.೮ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಶ್ರೀಮಂತರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೭೧ನೆಯವರು ಎಂದು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತರಾದರು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೮ ಸಾವಿರ ಪರಿಶ್ರಮಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪೆನಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ, ೧೮ ಸಬ್ಸಿಡಿಯರಿಗಳಿವೆ ೮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ೧೦೦ ಪ್ರತಿಶತ ಹಣವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಶ್ಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಸ್ ರವರಿಗಿದ್ದ ಆಸ್ತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಬೋಸ್ ರವರು, ಎರಡು ಡಜನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದುವರೆಗೂ ಅಕೌಸ್ಟಿಸ್ ನ ಹೊಸವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಲು ದಿನವಿದಡೀ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಇಳಿಮುಖತೆ ಕಂಡರೂ ೨೦೦೯ರಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತದವರೆವಿಗೂ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದರು. ==ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧಕರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ== ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫ ಪೇಟೆಂಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಮರ್ ಬೋಸರನ್ನು ‘ಇನ್ವೆಂಟರ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್'ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧಕರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡಗೌರವ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇವರ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧನೆ ಎಂದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಆಟೋ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ೧೯೮೦ರಿಂದ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ‘ಶಾಕ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್’ ಸಂಶೋಧನೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಹನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪಂಡಿತರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಾಪನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ== ಅಮರ್‌ ಬೋಸ್‌ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಬೋಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಎಂ ಐ ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ‌ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, 2001ರಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಬೋಸ್‌, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಂತಹ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಎಂಐಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ವನು ಬೋಸ್== ಅಮರ್ ಬೋಸ್ ಅವರ ಪುತ್ರ 'ವನು ಬೋಸ್' ಈಗ ಬೋಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ನಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ನಿಧನ== ಅಮರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬೋಸರು ಜುಲೈ ೧೨, ೨೦೧೩ರಂದು ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಾವು ಮಾಡಿದ ಕಾಯಕದಿಂದ ಆಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == External links == * [http://www.calcuttaweb.com/nri/Amar_Gopal_Bose.shtml Short biography of Amar Gopal Bose] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031210192310/http://calcuttaweb.com/nri/Amar_Gopal_Bose.shtml |date=2003-12-10 }} * [http://web.mit.edu/invent/iow/bose.html Bose at MIT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030819065422/http://web.mit.edu/invent/iow/bose.html |date=2003-08-19 }} * [http://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/38918/148082096-MIT.pdf?sequence=2 Doctoral Thesis] * [http://www.siliconeer.com/past_issues/2005/january2005.html Bose Breakthrough: Electromagnetic Auto Suspension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211025613/https://www.siliconeer.com/past_issues/2005/january2005.html |date=2021-02-11 }} * [http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&url=/about/history/index.jsp A History of Bose] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130325233308/http://www.bose.com/controller?event=view_static_page_event&url=/about/history/index.jsp |date=2013-03-25 }} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061217074642/http://www.discover.com/issues/oct-04/departments/discover-dialogue/|date=December 17, 2006|title=Discover Dialogue: Amar G. Bose}} * [https://web.archive.org/web/20130201075013/http://www.wired.com/techbiz/people/news/2007/10/bose_qa Bose Founder Discusses Audio Perfection and Digital Music] * {{MathGenealogy|id=82828|title=Amar Gopal Bose}} * [http://www.reflections-shivanand.blogspot.com/2007/07/amar-bose-portrait.html ''Business India'' -Interview; July; 2007] ==ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ== ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ ನಿವಾಸಿ ದೊಡ್ಡಮನೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [http://en.wikipedia.org/wiki/Amar_Bose ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಬೋಸ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನ.] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞರು]] elqvtf78n3kdzd61l0qbszuf5lvxwez 0 55262 1435807 1375022 2026-11-05T11:45:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435807 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ | image = Kushalappa_Gowda_Kodi_2.jpg | imagesize = | caption = ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ | pseudonym = | birth_date = 30 ಮೇ 1931 | birth_place = [[ಪೆರಾಜೆ]]ಯ ಕೋಡಿ, [[ಕೊಡಗು]], ಕರ್ನಾಟಕ | death_date = {{death date and age|df=yes|2022|9|03|1931|05|30}} | death_place = [[ಪುತ್ತೂರು]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಭಾರತ | occupation = ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ(ನಿವೃತ್ತ) | nationality = ಭಾರತೀಯ | period = | genre = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, | subject = ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ದ್ರಾವಿಡಾಲೊಜಿಸ್ಟ್, ಭಾಷಾತಜ್ಞ | movement = | debut_works = }} '''ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ''' (೩೦ ಮೇ ೧೯೩೧ – ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨) ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ [[ವಿದ್ವಾಂಸರು]], [[ಬರಹಗಾರ]], ದ್ರಾವಿಡಾಲೊಜಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಭಾಷಾತಜ್ಞ. [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಉಪ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕರಾರು. ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರಾಗತ ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ವಿದ್ವಾಂಸರು. == ಹುಟ್ಟು == ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕೋಡಿ ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ 1931ರ ಮೇ 31ರಂದು [[ಕೊಡಗು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಪೆರಾಜೆ]]ಯ ಕೋಡಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪಗೌಡ [[ಸುಳ್ಯ]] ತಾಲೂಕಿನ ಜಟ್ಟಿಪಳ್ಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ ===ಶಿಕ್ಷಣ=== [[ಸುಳ್ಯ]]ದ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, [[ಪುತ್ತೂರು]] ಫಿಲೋಮಿನಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಡಿಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ. [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಬಿಎ (ಆನರ್ಸ್), ಎಂಎ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿವಿಯಿಂದ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಎಂ.ಲಿಟ್ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವೀಧರ.೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ===ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ=== ಮದ್ರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ]]ರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿವಿ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಪ್ರೌಢ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧ=== *ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೦೦ ರಿಂದ ೧೪೦೦ ರವರೆಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ===ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿಗಳು=== *ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾವಲೋಕನ.(೧೯೮೪) *ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಗಳ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ.(೧೯೮೭) *ಕನ್ನಡ ತಿರುಳು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ.(೧೯೯೧) *ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ.(೨೦೦೮) *ಕನ್ನಡ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಾಕರಣ.(೨೦೧೪) *ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯ ಭಾಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. *Gowda kannada.(೧೯೭೬) *A Grammar of Kannada. *Dravidian Caste System. *A Course in Modern Kannada. ===ಅನುವಾದ=== *ಗಂಗಾದೇವಿ ವಿರಚಿತ ಮಧುರಾವಿಜಯಂ *ಕಂಬನ *ಪವಿತ್ರಗಳು (ಜಯಸೆಂದಿಲ್ ನಾಥನ್ ಅವರೊಡನೆ) ===ಸೃಜನಶೀಲ=== *ಊರೊಸಗೆ *ಕಡಲ ತಡಿಯ ಕನವರಿಕೆ *ಕಮಲ ನಿಮೀಲನ *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು. *ಸಿಂಜಿನಿ ==ಗೌರವಗಳು== *ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. *ಮರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== *ಚಿದಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news |last1=ವಾರ್ತೆ |first1=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |title=ಚಿದಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |url=https://www.prajavani.net/amp/article/%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF |access-date=2 November 2025 |work=Prajavani |language=kn}}</ref> *[[ಅರೆಭಾಷೆ]] ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{cite news |title=2018ನೇ ಸಾಲಿನ ಅರೆಭಾಷೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ: ಮೂವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿ |url=http://m.varthabharati.in/article/2019_01_15/173018 |access-date=2 November 2025 |work=www.varthabharati.in |date=15 January 2019 |language=kn}}</ref> *ಕೆವಿಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾವಲೋಕನ ಕೃತಿಗೆ- ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *[[ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಮುಳಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{cite web | title=ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಮುಳಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | date=2 March 2005 | url=https://kannada.oneindia.com/news/2005/03/02/award.html }}</ref> *ಸೇಡಿಯಾಪು ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>. https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/amp_articleshow/16338797.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825175810/https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/amp_articleshow/16338797.cms |date=2019-08-25 }}</ref> *ಸೋವಿಯತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/k-kushalappa-gouda|title=ಕೆ. ಕುಶಾಲಪ್ಪಗೌಡ|website=www.bookbrahma.com|access-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826023133/https://www.bookbrahma.com/author/k-kushalappa-gouda|archive-date=2019-08-26|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರೆಭಾಷೆ]] 287fmakxvnueccqiwdtc3dhfhrv91g8 1435808 1435807 2026-11-05T11:45:05Z KiranBOT 93763 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s 1435808 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ | image = Kushalappa_Gowda_Kodi_2.jpg | imagesize = | caption = ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ | pseudonym = | birth_date = 30 ಮೇ 1931 | birth_place = [[ಪೆರಾಜೆ]]ಯ ಕೋಡಿ, [[ಕೊಡಗು]], ಕರ್ನಾಟಕ | death_date = {{death date and age|df=yes|2022|9|03|1931|05|30}} | death_place = [[ಪುತ್ತೂರು]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಭಾರತ | occupation = ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ(ನಿವೃತ್ತ) | nationality = ಭಾರತೀಯ | period = | genre = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, | subject = ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ದ್ರಾವಿಡಾಲೊಜಿಸ್ಟ್, ಭಾಷಾತಜ್ಞ | movement = | debut_works = }} '''ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ''' (೩೦ ಮೇ ೧೯೩೧ – ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨) ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ [[ವಿದ್ವಾಂಸರು]], [[ಬರಹಗಾರ]], ದ್ರಾವಿಡಾಲೊಜಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಭಾಷಾತಜ್ಞ. [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಉಪ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕರಾರು. ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರಾಗತ ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ವಿದ್ವಾಂಸರು. == ಹುಟ್ಟು == ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕೋಡಿ ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ 1931ರ ಮೇ 31ರಂದು [[ಕೊಡಗು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಪೆರಾಜೆ]]ಯ ಕೋಡಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪಗೌಡ [[ಸುಳ್ಯ]] ತಾಲೂಕಿನ ಜಟ್ಟಿಪಳ್ಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ ===ಶಿಕ್ಷಣ=== [[ಸುಳ್ಯ]]ದ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, [[ಪುತ್ತೂರು]] ಫಿಲೋಮಿನಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಡಿಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ. [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಬಿಎ (ಆನರ್ಸ್), ಎಂಎ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿವಿಯಿಂದ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಎಂ.ಲಿಟ್ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವೀಧರ.೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ===ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ=== ಮದ್ರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ]]ರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿವಿ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಪ್ರೌಢ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧ=== *ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೦೦ ರಿಂದ ೧೪೦೦ ರವರೆಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ===ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿಗಳು=== *ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾವಲೋಕನ.(೧೯೮೪) *ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಗಳ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ.(೧೯೮೭) *ಕನ್ನಡ ತಿರುಳು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ.(೧೯೯೧) *ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ.(೨೦೦೮) *ಕನ್ನಡ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಾಕರಣ.(೨೦೧೪) *ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯ ಭಾಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. *Gowda kannada.(೧೯೭೬) *A Grammar of Kannada. *Dravidian Caste System. *A Course in Modern Kannada. ===ಅನುವಾದ=== *ಗಂಗಾದೇವಿ ವಿರಚಿತ ಮಧುರಾವಿಜಯಂ *ಕಂಬನ *ಪವಿತ್ರಗಳು (ಜಯಸೆಂದಿಲ್ ನಾಥನ್ ಅವರೊಡನೆ) ===ಸೃಜನಶೀಲ=== *ಊರೊಸಗೆ *ಕಡಲ ತಡಿಯ ಕನವರಿಕೆ *ಕಮಲ ನಿಮೀಲನ *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು. *ಸಿಂಜಿನಿ ==ಗೌರವಗಳು== *ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. *ಮರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== *ಚಿದಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news |last1=ವಾರ್ತೆ |first1=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |title=ಚಿದಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |url=https://www.prajavani.net/metro/ಚಿದಾನಂದ-ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2126156 |access-date=2 November 2025 |work=Prajavani |language=kn}}</ref> *[[ಅರೆಭಾಷೆ]] ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{cite news |title=2018ನೇ ಸಾಲಿನ ಅರೆಭಾಷೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ: ಮೂವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿ |url=http://m.varthabharati.in/article/2019_01_15/173018 |access-date=2 November 2025 |work=www.varthabharati.in |date=15 January 2019 |language=kn}}</ref> *ಕೆವಿಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾವಲೋಕನ ಕೃತಿಗೆ- ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *[[ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಮುಳಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{cite web | title=ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಮುಳಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | date=2 March 2005 | url=https://kannada.oneindia.com/news/2005/03/02/award.html }}</ref> *ಸೇಡಿಯಾಪು ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>. https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/amp_articleshow/16338797.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825175810/https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/amp_articleshow/16338797.cms |date=2019-08-25 }}</ref> *ಸೋವಿಯತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/k-kushalappa-gouda|title=ಕೆ. ಕುಶಾಲಪ್ಪಗೌಡ|website=www.bookbrahma.com|access-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826023133/https://www.bookbrahma.com/author/k-kushalappa-gouda|archive-date=2019-08-26|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರೆಭಾಷೆ]] hssnqs6gns19283wfwa0mxbmdccqcsf 0 61627 1435721 1383549 2026-11-04T19:44:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435721 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site |Name = ಅಕ್ರೋಪೊಲಿಸ್ |Image = [[File:Attica 06-13 Athens 50 View from Philopappos - Acropolis Hill.jpg|250px|The Acropolis of Athens, seen from Philopappou hill]] |State Party = [[ಗ್ರೀಸ್]] |Type = ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ |Criteria = i, ii, iii, iv, vi |ID = 404 |Link = |Region = [[List of World Heritage Sites in Europe|ಯುರೋಪ್]] |Coordinates = {{coord|37.971421|N|23.726166|E}} |Year = ೧೯೮೭ |Session = ೧೧ನೆಯ |Extension = |Danger = |locmapin = Greece |latitude = 37.971 |longitude = 23.726 |map_caption = Location of Athens in Greece }} '''ಅಕ್ರೋಪೊಲಿಸ್''' [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಮಂದಿರಗಳಿರುವ ನಗರ ಭಾಗ. [[ಗ್ರೀಕ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಯ ಪಟ್ಟಣ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಅಥೆನ್ಸ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿದು. ಸು. 2,300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪೆರಿಕ್ಲೀಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕರು ಕಟ್ಟಿದ ಸುಂದರ ಶುಭ್ರಸಂಗಮವರಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂದಿರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥೆನಾನ್ ದೇವಾಲಯವೂ ಒಂದು. ಇದು ಅಥೆನ್ಸ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಬುಡದಿಂದ 78ಮೀ ಎತ್ತರ, 304ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 140ಮೀ ಅಗಲವುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶ 3 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಗಮವರಿ ಕಲ್ಲನ್ನು 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಂಟೆಲಿಕಸ್ ಗುಡ್ಡದಿಂದ ಹೊತ್ತು ತರಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 600 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಲೆಕೆಡೆಮಾನಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು ಈ ಸುಂದರ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದರು. ರೋಮನ್ನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವು ಮತ್ತೆ ಊರ್ಜಿತಗೊಂಡುವು. ಈ ಕಾಲವೇ ಅದರ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಚರ್ಚನ್ನಾಗಿಯೂ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ವೆನಿಸ್ ದೇಶದೊಡನೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಸಂಪುರ್ಣ ಹಾಳಾಯಿತು. 18 ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಮಂದಿರಗಳು ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಾಚ್ಯಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದುವು. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಗಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇವೆ. 1835ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಗ್ರೀಕರು ಪುನಃ ಕಟ್ಟಿದರು. ಈ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಈಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರೀಕರು ಅಥೆನ್ಸ್ ನಗರದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಸುಂದರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಗಳಾಗಲೀ ಕಾಲಚಕ್ರವಾಗಲೀ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾರದೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ಈ ಸುಂದರ ಅವಶೇಷಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Acropolis from Areopagus.jpg|Acropolis from [[Areopagus]]. File:Akropolis by Leo von Klenze.jpg|Reconstruction of the Acropolis and [[Areios Pagos]] in Athens, [[Leo von Klenze]], 1846. File:Dionisov teatar u Akropolju.jpg|Present-day remains of the [[Theatre of Dionysus]]. File:The Parthenon in Athens.jpg|[[ಪಾರ್ತೆನಾನ್]] Image:Propylaea-athens.jpg|The [[Propylaea]] Image:Athen Erechtheum BW 2017-10-09 13-47-38.jpg|The [[Erechtheum]] File:20100410 athina112.JPG|View of the Acropolis from the Agora. File:Venetian siege of Acropolis.jpg|Depiction of the Venetian siege of the Acropolis of Athens in 1687. </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 The Acropolis of Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191024154934/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 |date=2019-10-24 }} (Greek Government website) *[http://www.ysma.gr/en/ The Acropolis Restoration Project] (Greek Government website) *[http://acropolis-virtualtour.gr/ The Acropolis of Athens Virtual Tour] *[https://web.archive.org/web/20201105231738/http://www.acropolis-athena.gr/ The Acropolis Museum and the Goddess Athena] *[http://www.ysma.gr/theglafkaproject/#/en/home The Glafka Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116154955/http://www.ysma.gr/theglafkaproject/#/en/home |date=2018-11-16 }} *[http://whc.unesco.org/en/list/404 UNESCO World Heritage Centre — Acropolis, Athens] *[http://ancientathens3d.com/arxikiEn.htm Ancient Athens 3D] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110419003726/http://ancientathens3d.com/arxikiEn.htm |date=2011-04-19 }} *[http://geologie.uqac.ca/~mhiggins/athen.htm Excerpt on the geology of Athens from: ''A Geological Companion to Greece and the Aegean'' by Michael and Reynold Higgins, Cornell University Press, 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070520192723/http://geologie.uqac.ca/~mhiggins/athen.htm |date=2007-05-20 }} *[http://www.athensguide.com/acropolis.html The Acropolis of Athens-Athensguide] *[http://cruises.about.com/od/mediterraneancruises/ss/Acropolis.htm Tour of Acropolis of Athens, Site of the Parthenon-About.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518134951/http://cruises.about.com/od/mediterraneancruises/ss/Acropolis.htm |date=2013-05-18 }} *[http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html Athenian Acropolis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140921003925/http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html |date=2014-09-21 }} ===Videos=== * [https://www.youtube.com/watch?v=7YDKTLQSs8M&feature=player_embedded Acropolis of Athens, Full Reconstruction], animation by the Technological Research Institute, University of Santiago de Compostela, on YouTube * [http://vimeo.com/10495006 Timelapse video of Acropolis during Earth Hour 2010] Timelapse showing how the Acropolis of Athens switched off & on the lights during Earth Hour 2010 * [https://www.youtube.com/watch?v=0FR3DYPO5Nw The Acropolis in 1955] * [https://www.youtube.com/watch?v=I4iOzjAIEek The Acropolis in 1969] * [https://www.youtube.com/watch?v=cJEuOks-fTc Greek Glory] A tour of ancient Greek buildings and monuments in Athens in the 1940s * [https://www.youtube.com/watch?v=Q6J-J7BnAUY Acropolis of Athens] from the old Greek TV show "Ελλάδος Περιήγησις..." (Greece Tours), 1998 {{el icon}} * [https://www.youtube.com/watch?v=xP-FsX0QW88 Athens, Greece: Ancient Acropolis and Agora] by [[Rick Steves]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] epze32x2hjp3ehnr1c1fwucuk4dv2or 0 61801 1435734 1335932 2026-11-04T22:32:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435734 wikitext text/x-wiki {{Merge|ಅವಧಿ ಭಾಷೆ |date=April 2020 }} {{Infobox language |name=ಅವಧೀ |nativename=अवधी • اودهي<br>{{IAST2|''avadhī''}} |states=[[ಭಾರತ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಫಿಜಿ]] (as [[Fiji Hindi]]), [[ಮಾರಿಷಸ್]], [[ಭೂತಾನ್]] |region=India: [[Awadh]] and [[Doab|Lower Doab]] regions of [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], as well as in the parts of [[Madhya Pradesh]], [[Bihar]] and [[Delhi]] <br/>Nepal: [[Lumbini Zone]], [[Kapilbastu District]]; [[Bheri Zone]], [[Banke District]], [[Bardiya District]] |speakers=45 million |date=2001 |ref=e16 |speakers2=Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx]</ref> |familycolor=Indo-European |fam2=[[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] |fam3=[[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] |fam4=[[Hindi languages|Central Zone (Hindi)]] |fam5=[[Eastern Hindi]] |dia1=[[Fiji Hindi]] |dia2=Gangapari |dia3=Mirzapuri |dia4=Pardesi |dia5=Uttari |dia6=Pratapgarhi |dia7=Tharuhat |dia8=Dehati |script=[[Devanagari]], [[Kaithi]], [[Persian alphabet|Persian]] |nation=No official status |iso2=awa |iso3=awa |glotto=awad1243 |glottorefname=Awadhi |notice=Indic }} '''ಅವಧೀ''' [[ಹಿಂದಿ]]ಯ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆ, [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ. [[ಅಲಹಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಲಖನೌ]] ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿಯ ಬ್ರಜ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರೀಯ [[ಭೋಜ್ಪುರಿ]] ಭಾಷೆಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಭಾಷೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದೇ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಬಾಚೇಲೀ ಭಾಷೆ. ಬಫೇಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಛತ್ತೀಸ್ಗಡೀ ಭಾಷೆಯೊಡನೆ ಅವಧೀ ಪೂರ್ವ ಹಿಂದಿಯ ಇಡೀ ವರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ== ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಧಮಾಗಧೀ ಪ್ರಾಕೃತಭಾಷೆ ಅವಧೀ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೌರಸೇನಿ ಮತ್ತು [[ಮಾಗಧೀ]] [[ಪ್ರಾಕೃತ]] ಭಾಷೆಗಳ ಮೂಲವನ್ನುಳ್ಳ ಬ್ರಜ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರೀ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ರಚನಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಗಳು ಪುರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸಹಾಯಕ ಕ್ರಿಯಾಪದವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅವಧೀ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯೆಂದರೆ [[ತುಳಸೀದಾಸ| ತುಲಸೀದಾಸರ]] [[ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ]]. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[[:iso639-3:awa|Entry for Awadhi at SIL International]] ===Religious=== *[http://sanskritdocuments.org/hindi/ Tulsi Ramayana] *[https://web.archive.org/web/20120307232838/http://www.wbtc.com/site/PageServer?pagename=downloads_awadhi World Bible Translation Center: New Testament in Awadhi] *[https://web.archive.org/web/20120307232838/http://www.wbtc.com/site/PageServer?pagename=downloads_awadhi Awadhi Bible Downloads @ World Bible Translation Center] *[http://globalrecordings.net/en/language/6340 Awadhi language audio Bible stories and lessons @ Global Recordings Network] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅವಧೀ|ಅವಧೀ}} ehdtszl4zb0oq7zxmrndofpsl3r39x5 0 63215 1435751 1338532 2026-11-05T03:04:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435751 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = ಉರ್ |native_name = {{lang-ar|أور}} |alternate_name = |image = Ur-Nassiriyah.jpg |imagealttext = |caption = The ruins of Ur, with the [[Ziggurat of Ur]] visible in the background |latd = 30 |latm = 57 |lats = 45 |latNS = N |longd = 46 |longm = 06 |longs = 11 |longEW = E |coordinates_display = title |location = Tell el-Muqayyar, [[Dhi Qar Province]], [[Iraq]] |region = [[Mesopotamia]] |type = Settlement |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = c. 3800 BC |abandoned = after 500 BC |epochs = [[Ubaid period]] to [[Iron Age]] |cultures = [[Sumer]]ian |dependency_of = |occupants = |event = |excavations = 1853-1854, 1922-1934 |archaeologists = John Taylor, Charles Woolley |condition = |ownership = |management = |public_access = |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |notes = }} '''ಉರ್'''ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯದ [[ಸುಮೇರಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. [[ಯೂಫ್ರಟೀಸ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಬಾಗ್ದಾದಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಸುಮೇರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈಗಿನ ಟೆಲ್ ಮುಕಾಯರ್ ಪ್ರದೇಶವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಉರ್ ಪಟ್ಟಣ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 1854ರಿಂದ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಉತ್ಖನನ]] ಮಾಡಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ ಕೀರ್ತಿ ಜೆ. ಇ. ಟೇಲರ್ ಎಂಬ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶೋಧಕನದು. ಅನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಉರ್ನಲ್ಲಿ ಶೋಧ ನಡೆಸಿದರು. 1922ರಿಂದ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡು ಈ ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದ ಕೀರ್ತಿ ಸರ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ವೂಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈತ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ಉರ್ ನಗರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಿತ್ರೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ==ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ== [[File:Map of Ur III.svg|thumb|Empire of the Third Dynasty of Ur. West is at top, North at right.]] ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಉಬಾಯ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕುರುಹುಗಳು. ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ನಾಗರಿಕತೆ ಇರಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. [[ಉಬಾಯ್ಡ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಅನಂತರ [[ಸುಮೇರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಬೇರೂರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಈ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಉರುಕ್ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಲೂ ಜಂಡೆಟ್ನಾಸ್ರ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರ.ಶ.ಪು.4400-3000 ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಉಚ್ಛ್ರಾಯ== ಅನಂತರ ಈ ನಗರದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮೆಸ್-ಅನ್ನಿ ಪದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಂಶದ ಅನೇಕ ರಾಜರುಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿ ಸುಮೇರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶ ಬೇರೂರಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ರಾಜತ್ವದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಧರ್ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದವು. ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹವೊಂದು ರಚಿತವಾಯಿತು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿ, ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದುವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸುಭದ್ರ ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಗಳ ಜೀವನ ಸುಖಮಯವಾಗುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶದ ಗೋರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಗೋರಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾ ಗಿದ್ದು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಭರಣ ಗಳು, ಮಂಚ, ಕುರ್ಚಿ, ಮಡಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಆಳುಕಾಳುಗಳ ಗೋರಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ ಈ ನಗರ ಇತರ ನಗರಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಮೂರನೆಯ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಅರ್ನಮ್ಮು ಎಂಬ ರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂತು. ಈತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ (2100) ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಇದು ಸು.70ಮೀ ಉದ್ದ, ಸು.42ಮೀ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಸು.17ಮೀ ಎತ್ತರವಿರುವ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಭವ್ಯಸೌಧ. ಎಲ್ಲ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ಗಳಂತೆ ಇದೂ ಚೌಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡ. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತ ಬಂದು ಕೊನೆಗೆ ಎತ್ತರದ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ದೇವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಅರ್ನಮ್ಮುವಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಾಕಾರಗಳ ಗೋಡೆಯ ಒಳಭಾಗಗಳು ಶಿಲ್ಪಫಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಫಲಕಗಳು ಉರ್ ನಗರದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅವನತಿ== [[File:Standard of Ur - peace side.jpg|thumb|right| The [[Standard of Ur]] mosaic is made of red limestone, bitumen, [[lapis lazuli]], and shell, depicts peacetime, from the royal tombs of Ur.|225px]] ಪ್ರ.ಶ.ಪು.1800ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಲ್ಲಿ ಉರ್ ನಗರ ನಾಶವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಲ್ಲ ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ಭವ್ಯತೆ ನಾಶವಾಯಿತು. 300 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಆಳಿದ ರಾಜರು ನಗರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರ.ಶ.ಪು.7ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ನಗರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯಿತು. ನೆಬುಚೆಡ್ನಸರ್ ಎಂಬ ರಾಜ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಆದರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಅನಂತರ ಸುಮೇರಿಯ ಮತಧರ್ಮಗಳು ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದುವು. ಅವುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜಿûಗ್ಗುರಾಟ್ಗಳೂ ನಾಶವಾದುವು. ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ನಗರ ಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.mesopotamia.co.uk/tombs/explore/exp_set.html Explore some of the Royal Tombs], Mesopotamia website from the [[British Museum]] *[http://www.museum.upenn.edu/new/exhibits/ur/index.shtml Treasures from the Royal Tombs of Ur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217150512/http://www.museum.upenn.edu/new/exhibits/ur/index.shtml |date=2008-12-17 }} *[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=40&letter=U ''Jewish Encyclopedia'':] Ur *[http://cojs.org/cojswiki/Woolley%E2%80%99s_Ur_Revisited%2C_Richard_L._Zettler%2C_BAR_10:05%2C_Sep/Oct_1984. Woolley’s Ur Revisited, Richard L. Zettler, BAR 10:05, September/October 1984.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326004326/http://cojs.org/cojswiki/Woolley%E2%80%99s_Ur_Revisited%2C_Richard_L._Zettler%2C_BAR_10:05%2C_Sep/Oct_1984. |date=2009-03-26 }} *[https://web.archive.org/web/20210512041937/https://www.sas.upenn.edu/aamw/resources/fieldwork#Ur%20%28Iraq%29 Ur Excavations of the University of Pennsylvania Museum] *[http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/overview/current_projects/ur_iraq/ Ur Preservation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109052317/http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/overview/current_projects/ur_iraq/ |date=2010-11-09 }} by [[Global Heritage Fund]] *[http://ghn.globalheritagefund.org/?id=1253 Explore Ur with Google Earth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817054121/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=1253 |date=2011-08-17 }} on [[Global Heritage Network]] *[https://www.nytimes.com/2009/10/27/science/27ur.html At Ur, Ritual Deaths That Were Anything but Serene] on ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಉರ್}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾನ್]] nje7otehcepugzn11egvsidhpus3vhb 0 70605 1435784 1346785 2026-11-05T08:28:03Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1435784 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Cherry Stella444.jpg|thumb|right]] '''ಚೆರಿ''' ''[[ಪ್ರೂನುಸ್]]'' ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳ [[ಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ತಿರುಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಡ್ರೂಪ್]] (ಓಟೆ ಹಣ್ಣು). ವಾಣಿಜ್ಯ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ಚೆರಿಯ (''[[ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಂ]]'') [[ತಳಿ]]ಗಳಂತಹ ನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹೆಸರು ಚೆರಿ ಮರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಬಾದಾಮಿ (ಪದಾರ್ಥ)|ಬಾದಾಮಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚೆರಿ, [[ಚೆರಿ ಪುಷ್ಪ]], ಇತ್ಯಾದಿ ''ಪ್ರೂನಸ್'' ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮಾನ ಹೂಬಿಡುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://kannadamma.net/?p=49857 50 ದಾಟಿದವರು ತಿನ್ನಲೇಬೇಕಾದ ಆಹಾರ]]</ref> ರೋಸೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ. ಬಾದಾಮಿ, ಸಕ್ಕರೆಬಾದಾಮಿ, [[ಪ್ಲಮ್]], [[ಪೀಚ್ (peach)|ಪೀಚ್]] ಮರಗಳಿಗೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ-ಬಹುಶಃ ಕೃಷಿಗಾರಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಿಂದ-[[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಣ್ಣಿನ [[ಮರ]]ವಾಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಪ್ಪದೇ ಫಲ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಮರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯಾವಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಈ ಜಾತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರೂನಸ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಮ್) ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಸೆರೇಸಸ್) ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಸಿಹಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಹುಳಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬೇಕು. ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿಂದಲೂ ತಂಪು ಪಾನೀಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಸ್ತೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಉಂಟು. ==ಸಿಹಿಚೆರಿ== {{Speciesbox | image = Prunus avium fruit.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |date=2017 |title=''Prunus avium'' |volume=2017 |article-number=e.T172064A50673544 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T172064A50673544.en |access-date=19 November 2021 }}</ref> | display_parents = 2 | genus = Prunus | parent = Prunus sect. Cerasus | species = avium | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Prunus avium range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Prunus cerasus'' var. ''avium'' <small>L.</small> * ''Cerasus avium'' <small>(L.) [[Conrad Moench|Moench]]</small> * ''Druparia avium'' <small>(L.) [[Joseph Philippe de Clairville|Clairv.]]</small> * ''Prunus bigarella'' <small>Dumort.</small> * ''Prunus duracina'' (L.) <small>Sweet</small> * ''Prunus juliana'' (L.) <small>Gaudin</small> * ''Prunus nigricans'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus varia'' <small>Ehrh.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref name="powo">{{Cite web |title=''Prunus avium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/results?q=prunus%20avium |access-date=17 March 2024 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew }}</ref> }} [[File:01 Prunus sp..jpg|thumb|Prunus avium]] ಇದು ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದ ಗಿಡ. [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ|ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಇಟಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಅಧಿಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಶಿಮ್ಲಾ|ಸಿಮ್ಲಾ]] [[ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆ|ಕುಲು ಕಣಿವೆ]]ಗಳ 1,500-2,000 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ [[ಬೇಸಾಯ]] ಉಂಟು. ===ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿ ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಗೋಪುರದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಎಲೆಗಳು ಆಯತಾಕಾರದವು; 6-15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ತುದಿ ಮೊನಚು; ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಹೂಗಳು ಸೈಮೋಸ್ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ; ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು ಗುಂಡಗೆ ನಯವಾಗಿದೆ; ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಕಪ್ಪು. ತಿರುಳು ಮೃದು ಇಲ್ಲವೆ ದೃಢ. ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಕಿರುಗಹಿ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಗಿಡವನ್ನು [[ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ)|ಕಸಿ]] ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ (ಗ್ರ್ಯಾಫ್ಟಿಂಗ್) ಇಲ್ಲವೆ ಕಣ್ಣುಕಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಬಡಿಂಗ್) ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಏವಿಯಮ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಇಲ್ಲವೆ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ತಾಳುಸಸ್ಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಸೆರಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಇಲ್ಲವೆ ಮಹಾಲೆಚ್ ಅಥವಾ ಸೆರೇಸಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಬೊಡ್ಡೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬೇಸಾಯ=== ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಭೂಮಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂತಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ. ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿಯೂ ಫಲವತ್ತಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಬೇಸಾಯದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಮರಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ, ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 7.5-9.0 ಮೀ ಅಂತರ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 75 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ [[ಗೊಬ್ಬರ]], 5-4 ಕೆಜಿ [[ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಪೇಟ್]] ಹಾಕಬೇಕು. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕದೆ 2-3 ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದೆಡೆ [[ತೋಕೆ ಗೋಧಿ|ಓಟ್ಸ್]], [[ಬಾರ್ಲಿ]], [[ಅಲಸಂಡೆ|ಅಲಸಂದೆ]] ಇಲ್ಲವೆ ಕ್ಲೋವರ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊದರುಗಿಡಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡದ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮರ ಪೊದೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಿದ 4-5 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಚೆರಿಮರ ಫಲವನ್ನೀಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಇಳುವರಿ ಮರಕ್ಕೆ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆಯೆ. ಇಳುವರಿಯ ಮೊತ್ತ 10-18 ಕೆಜಿ. ಒಂದು ಮರ 40-60 ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಕಾಲ ಮೇ-ಜುಲೈ. ಅವು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವಾದ್ದರಿಂದ ಕೊಯ್ಲು. ಮತ್ತು ಡಬ್ಬ ಇಲ್ಲವೆ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವುದು ದುಬಾರಿ ಖರ್ಚಿನ ಕೆಲಸ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಹಿತ ಬಿಡಿಸಿ 2-4 ಕೆಜಿ. ಹಣ್ಣು ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲೊ 4.5 ಕೆಜಿ ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲೊ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಂಪರರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್) ಮಳೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾವಳಕ್ಕೆ ಈಡಾದರೆ ಬಿರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣ]] ಇಲ್ಲವೆ [[ಸುಣ್ಣ]]ವನ್ನು ಸಿಂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬೊರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ===ರೋಗಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕರವಾದ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳಾಗಲಿ, ಕೀಟ ಪಿಡುಗುಗಳಾಗಲಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕೊಸ್ಪೊರ ರೂಬ್ರೊಟಿಂಕ್ಟ ಬೂಷ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಮಚ್ಚೆರೋಗ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲ್ಕೀರೊಟೀಯನಿಯ ಫ್ರಕ್ಟೀಜೀನದಿಂದ ಬರುವ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕೊಳೆರೋಗ, ಸಿಲಿಂಡ್ರೊಸ್ಪೋರಿಯಮ್ ಪಾಡಿಯಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಬೂಷ್ಟು ರೋಗ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಕೀಟಪಿಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಈಯೊಲೆಸ್ತಿಸ್ ಹಲೊಸೆರೀಸಿಯ ಕೀಟದ ಡಿಂಬ, ಪ್ರೋಟೋಯೀಷಿಯ<ಇಂಪ್ಯಾವಿಡ, ಸ್ಟಲಾಗೋಸೋಮ ಆಲ್ಬೆಲ, ಮಿಮೆಲ ಪ್ಯಾಸರಿಸಿಯೈ ಹಾಗೂ ಮಿಲೊಸೆಸಸ್ ಲೆಫ್ರಾಯೈ ಎಂಬ ಜೀರುಂಡೆಗಳು. ===ಪ್ರಭೇದಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲು ಮುಖ್ಯವಾದವು; ಮಜಾರ್ಡ್ (ಏವಿಯಮ್), ಹಾರ್ಟ್‍ಚೆರಿ (ಜೂಲಿಯಾನ), ಜಿಗಾರೊ (ಡ್ಯೂರಸೀನ). ==ಹುಳಿಚೆರಿ== {{Speciesbox |image = Koeh-113.jpg |image_caption = 1897 illustration<ref>illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen 1897</ref> |genus = Prunus |parent = Prunus subg. Cerasus |species = cerasus |authority = [[L.]] 1753 |synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Cerasus acida'' <small>(Ehrh.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) M.Roem.</small> * ''Cerasus collina'' <small>Lej. & Courtois</small> * ''Cerasus fruticosa'' <small>Pall.</small> * ''Cerasus vulgaris'' <small>Mill.</small> * ''Druparia cerasus'' <small>(L.) Clairv.</small> * ''Prunus acida'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus aestiva'' <small>Salisb.</small> * ''Prunus austera'' <small>(L.) Ehrh.</small> * ''Prunus caproniana'' <small>(L.) Gaudin</small> * ''Prunus recta'' <small>(Liegel) K.Koch</small> * ''Prunus semperflorens'' <small>Ehrh.</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-696|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=January 27, 2014}}</ref> }} ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಯೂರೋಪಿನ ಮೂಲವಾಸಿ. ಯೂರೋಪ್, ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಕುಮಾಂವ್, ಗಢವಾಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಹಿಚೆರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢಕಾಯದ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಉಂಟು. ಇದರ ಕೃಷಿ ಸಿಹಿಚೆರಿಯದರಂತೆಯೇ. ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಿಹಿಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿವೆ. ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರೆಲ್‍ಚೆರಿ (ಸೆರೇಸಸ್), ಮೊರೆಲೊ ಚೆರಿ (ಅಸ್ಟರ) ಮತ್ತು ಮರಾಸ್ಕ ಚೆರಿ (ಮರಾಸ್ಕ) ಎಂಬ ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವ ಡ್ಯೂಕ್ ಚೆರಿ ಎಂಬ ತಳಿಯೂ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ===ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು=== ಚೆರಿಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ತೇವಾಂಶ 83.0%, [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] 1.1%, [[ಕೊಬ್ಬು]] 0.5%, [[ನಾರು]] 0.3%, [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟು]] 14.2%, ಖನಿಜಾಂಶ 0.6% ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ಮಿ. ಗ್ರಾಂ. ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ 18 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]], 20 ಮಿ.ಗ್ರಾ.[[ರಂಜಕ]], 0.4 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣ,]] 8 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಆಸ್ಕಾರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ [[ರೈಬೋಫ್ಲೇವಿನ್]] ಹಾಗೂ ನಯಾಸಿನ್ ವಿಟಮಿನ್‍ಗಳು ಇವೆ. ಕಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಇರುವ ಹುಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ಒಗಚು ರುಚಿ ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್|ಗ್ಲೂಕೋಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ 0.64% ಆಮ್ಲ (ಮ್ಯಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಇದ್ದರೆ ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊತ್ತ 1.4%. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಳಿಚೆರಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿದೆ. ==ಉಪಯೋಗ== ಸಿಹಿಚೆರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಟವಾದ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನುವ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಲುಬೇಗ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಇಲ್ಲವೆ [[ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇಡುವಾಗ ಒಳಗಿನ ಬೀಜವನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಲ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶೀತಲಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಇಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಒಣಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಲೈ ದ್ರಾವಣ ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]]ಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಲಡ್, [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]] ಮುಂತಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ರಸದಿಂದ ಕಿರ್ಷ್‍ವಾಸರ್ ಎಂಬ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಈ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲದೆ ಚೆರಿಬೀಜದಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದುಂಟು. ಚೌಬೀನೆ ತುಂಬ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೆರುಗನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ದೃಢವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] 5kvul6od1wgtcql8dv9w9lucf1vre4v 1435785 1435784 2026-11-05T08:28:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435785 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Cherry Stella444.jpg|thumb|right]] '''ಚೆರಿ''' ''[[ಪ್ರೂನುಸ್]]'' ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳ [[ಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ತಿರುಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಡ್ರೂಪ್]] (ಓಟೆ ಹಣ್ಣು). ವಾಣಿಜ್ಯ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ಚೆರಿಯ (''[[ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಂ]]'') [[ತಳಿ]]ಗಳಂತಹ ನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹೆಸರು ಚೆರಿ ಮರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಬಾದಾಮಿ (ಪದಾರ್ಥ)|ಬಾದಾಮಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚೆರಿ, [[ಚೆರಿ ಪುಷ್ಪ]], ಇತ್ಯಾದಿ ''ಪ್ರೂನಸ್'' ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮಾನ ಹೂಬಿಡುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://kannadamma.net/?p=49857 50 ದಾಟಿದವರು ತಿನ್ನಲೇಬೇಕಾದ ಆಹಾರ]]</ref> ರೋಸೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ. ಬಾದಾಮಿ, ಸಕ್ಕರೆಬಾದಾಮಿ, [[ಪ್ಲಮ್]], [[ಪೀಚ್ (peach)|ಪೀಚ್]] ಮರಗಳಿಗೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ-ಬಹುಶಃ ಕೃಷಿಗಾರಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಿಂದ-[[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಣ್ಣಿನ [[ಮರ]]ವಾಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಪ್ಪದೇ ಫಲ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಮರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯಾವಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಈ ಜಾತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರೂನಸ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಮ್) ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಸೆರೇಸಸ್) ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಸಿಹಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಹುಳಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬೇಕು. ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿಂದಲೂ ತಂಪು ಪಾನೀಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಸ್ತೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಉಂಟು. ==ಸಿಹಿಚೆರಿ== {{Speciesbox | image = Prunus avium fruit.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |date=2017 |title=''Prunus avium'' |volume=2017 |article-number=e.T172064A50673544 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T172064A50673544.en |access-date=19 November 2021 }}</ref> | display_parents = 2 | genus = Prunus | parent = Prunus sect. Cerasus | species = avium | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Prunus avium range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Prunus cerasus'' var. ''avium'' <small>L.</small> * ''Cerasus avium'' <small>(L.) [[Conrad Moench|Moench]]</small> * ''Druparia avium'' <small>(L.) [[Joseph Philippe de Clairville|Clairv.]]</small> * ''Prunus bigarella'' <small>Dumort.</small> * ''Prunus duracina'' (L.) <small>Sweet</small> * ''Prunus juliana'' (L.) <small>Gaudin</small> * ''Prunus nigricans'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus varia'' <small>Ehrh.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref name="powo">{{Cite web |title=''Prunus avium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/results?q=prunus%20avium |access-date=17 March 2024 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew }}</ref> }} [[File:01 Prunus sp..jpg|thumb|Prunus avium]] ಇದು ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದ ಗಿಡ. [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ|ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಇಟಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಅಧಿಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಶಿಮ್ಲಾ|ಸಿಮ್ಲಾ]] [[ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆ|ಕುಲು ಕಣಿವೆ]]ಗಳ 1,500-2,000 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ [[ಬೇಸಾಯ]] ಉಂಟು. ===ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿ ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಗೋಪುರದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಎಲೆಗಳು ಆಯತಾಕಾರದವು; 6-15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ತುದಿ ಮೊನಚು; ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಹೂಗಳು ಸೈಮೋಸ್ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ; ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು ಗುಂಡಗೆ ನಯವಾಗಿದೆ; ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಕಪ್ಪು. ತಿರುಳು ಮೃದು ಇಲ್ಲವೆ ದೃಢ. ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಕಿರುಗಹಿ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಗಿಡವನ್ನು [[ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ)|ಕಸಿ]] ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ (ಗ್ರ್ಯಾಫ್ಟಿಂಗ್) ಇಲ್ಲವೆ ಕಣ್ಣುಕಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಬಡಿಂಗ್) ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಏವಿಯಮ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಇಲ್ಲವೆ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ತಾಳುಸಸ್ಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಸೆರಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಇಲ್ಲವೆ ಮಹಾಲೆಚ್ ಅಥವಾ ಸೆರೇಸಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಬೊಡ್ಡೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬೇಸಾಯ=== ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಭೂಮಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂತಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ. ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿಯೂ ಫಲವತ್ತಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಬೇಸಾಯದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಮರಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ, ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 7.5-9.0 ಮೀ ಅಂತರ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 75 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ [[ಗೊಬ್ಬರ]], 5-4 ಕೆಜಿ [[ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಪೇಟ್]] ಹಾಕಬೇಕು. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕದೆ 2-3 ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದೆಡೆ [[ತೋಕೆ ಗೋಧಿ|ಓಟ್ಸ್]], [[ಬಾರ್ಲಿ]], [[ಅಲಸಂಡೆ|ಅಲಸಂದೆ]] ಇಲ್ಲವೆ ಕ್ಲೋವರ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊದರುಗಿಡಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡದ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮರ ಪೊದೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಿದ 4-5 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಚೆರಿಮರ ಫಲವನ್ನೀಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಇಳುವರಿ ಮರಕ್ಕೆ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆಯೆ. ಇಳುವರಿಯ ಮೊತ್ತ 10-18 ಕೆಜಿ. ಒಂದು ಮರ 40-60 ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಕಾಲ ಮೇ-ಜುಲೈ. ಅವು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವಾದ್ದರಿಂದ ಕೊಯ್ಲು. ಮತ್ತು ಡಬ್ಬ ಇಲ್ಲವೆ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವುದು ದುಬಾರಿ ಖರ್ಚಿನ ಕೆಲಸ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಹಿತ ಬಿಡಿಸಿ 2-4 ಕೆಜಿ. ಹಣ್ಣು ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲೊ 4.5 ಕೆಜಿ ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲೊ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಂಪರರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್) ಮಳೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾವಳಕ್ಕೆ ಈಡಾದರೆ ಬಿರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣ]] ಇಲ್ಲವೆ [[ಸುಣ್ಣ]]ವನ್ನು ಸಿಂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬೊರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ===ರೋಗಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕರವಾದ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳಾಗಲಿ, ಕೀಟ ಪಿಡುಗುಗಳಾಗಲಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕೊಸ್ಪೊರ ರೂಬ್ರೊಟಿಂಕ್ಟ ಬೂಷ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಮಚ್ಚೆರೋಗ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲ್ಕೀರೊಟೀಯನಿಯ ಫ್ರಕ್ಟೀಜೀನದಿಂದ ಬರುವ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕೊಳೆರೋಗ, ಸಿಲಿಂಡ್ರೊಸ್ಪೋರಿಯಮ್ ಪಾಡಿಯಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಬೂಷ್ಟು ರೋಗ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಕೀಟಪಿಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಈಯೊಲೆಸ್ತಿಸ್ ಹಲೊಸೆರೀಸಿಯ ಕೀಟದ ಡಿಂಬ, ಪ್ರೋಟೋಯೀಷಿಯ<ಇಂಪ್ಯಾವಿಡ, ಸ್ಟಲಾಗೋಸೋಮ ಆಲ್ಬೆಲ, ಮಿಮೆಲ ಪ್ಯಾಸರಿಸಿಯೈ ಹಾಗೂ ಮಿಲೊಸೆಸಸ್ ಲೆಫ್ರಾಯೈ ಎಂಬ ಜೀರುಂಡೆಗಳು. ===ಪ್ರಭೇದಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲು ಮುಖ್ಯವಾದವು; ಮಜಾರ್ಡ್ (ಏವಿಯಮ್), ಹಾರ್ಟ್‍ಚೆರಿ (ಜೂಲಿಯಾನ), ಜಿಗಾರೊ (ಡ್ಯೂರಸೀನ). ==ಹುಳಿಚೆರಿ== {{Speciesbox |image = Koeh-113.jpg |image_caption = 1897 illustration<ref>illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen 1897</ref> |genus = Prunus |parent = Prunus subg. Cerasus |species = cerasus |authority = [[L.]] 1753 |synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Cerasus acida'' <small>(Ehrh.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) M.Roem.</small> * ''Cerasus collina'' <small>Lej. & Courtois</small> * ''Cerasus fruticosa'' <small>Pall.</small> * ''Cerasus vulgaris'' <small>Mill.</small> * ''Druparia cerasus'' <small>(L.) Clairv.</small> * ''Prunus acida'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus aestiva'' <small>Salisb.</small> * ''Prunus austera'' <small>(L.) Ehrh.</small> * ''Prunus caproniana'' <small>(L.) Gaudin</small> * ''Prunus recta'' <small>(Liegel) K.Koch</small> * ''Prunus semperflorens'' <small>Ehrh.</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-696|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=January 27, 2014}}</ref> }} ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಯೂರೋಪಿನ ಮೂಲವಾಸಿ. ಯೂರೋಪ್, ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಕುಮಾಂವ್, ಗಢವಾಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಹಿಚೆರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢಕಾಯದ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಉಂಟು. ಇದರ ಕೃಷಿ ಸಿಹಿಚೆರಿಯದರಂತೆಯೇ. ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಿಹಿಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿವೆ. ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರೆಲ್‍ಚೆರಿ (ಸೆರೇಸಸ್), ಮೊರೆಲೊ ಚೆರಿ (ಅಸ್ಟರ) ಮತ್ತು ಮರಾಸ್ಕ ಚೆರಿ (ಮರಾಸ್ಕ) ಎಂಬ ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವ ಡ್ಯೂಕ್ ಚೆರಿ ಎಂಬ ತಳಿಯೂ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ===ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು=== ಚೆರಿಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ತೇವಾಂಶ 83.0%, [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] 1.1%, [[ಕೊಬ್ಬು]] 0.5%, [[ನಾರು]] 0.3%, [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟು]] 14.2%, ಖನಿಜಾಂಶ 0.6% ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ಮಿ. ಗ್ರಾಂ. ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ 18 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]], 20 ಮಿ.ಗ್ರಾ.[[ರಂಜಕ]], 0.4 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣ,]] 8 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಆಸ್ಕಾರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ [[ರೈಬೋಫ್ಲೇವಿನ್]] ಹಾಗೂ ನಯಾಸಿನ್ ವಿಟಮಿನ್‍ಗಳು ಇವೆ. ಕಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಇರುವ ಹುಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ಒಗಚು ರುಚಿ ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್|ಗ್ಲೂಕೋಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ 0.64% ಆಮ್ಲ (ಮ್ಯಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಇದ್ದರೆ ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊತ್ತ 1.4%. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಳಿಚೆರಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿದೆ. ==ಉಪಯೋಗ== ಸಿಹಿಚೆರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಟವಾದ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನುವ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಲುಬೇಗ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಇಲ್ಲವೆ [[ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇಡುವಾಗ ಒಳಗಿನ ಬೀಜವನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಲ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶೀತಲಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಇಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಒಣಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಲೈ ದ್ರಾವಣ ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]]ಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಲಡ್, [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]] ಮುಂತಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ರಸದಿಂದ ಕಿರ್ಷ್‍ವಾಸರ್ ಎಂಬ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಈ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲದೆ ಚೆರಿಬೀಜದಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದುಂಟು. ಚೌಬೀನೆ ತುಂಬ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೆರುಗನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ದೃಢವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] gwnn0g46gjh6nih8c2rk830fc4r4d2n 1435786 1435785 2026-11-05T08:28:45Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435786 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Cherry Stella444.jpg|thumb|right]] '''ಚೆರಿ''' ''[[ಪ್ರೂನುಸ್]]'' ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳ [[ಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ತಿರುಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಡ್ರೂಪ್]] (ಓಟೆ ಹಣ್ಣು). ವಾಣಿಜ್ಯ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ಚೆರಿಯ (''[[ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಂ]]'') [[ತಳಿ]]ಗಳಂತಹ ನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹೆಸರು ಚೆರಿ ಮರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಬಾದಾಮಿ (ಪದಾರ್ಥ)|ಬಾದಾಮಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚೆರಿ, [[ಚೆರಿ ಪುಷ್ಪ]], ಇತ್ಯಾದಿ ''ಪ್ರೂನಸ್'' ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮಾನ ಹೂಬಿಡುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://kannadamma.net/?p=49857 50 ದಾಟಿದವರು ತಿನ್ನಲೇಬೇಕಾದ ಆಹಾರ]]</ref> ರೋಸೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ. ಬಾದಾಮಿ, ಸಕ್ಕರೆಬಾದಾಮಿ, [[ಪ್ಲಮ್]], [[ಪೀಚ್ (peach)|ಪೀಚ್]] ಮರಗಳಿಗೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ-ಬಹುಶಃ ಕೃಷಿಗಾರಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಿಂದ-[[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಣ್ಣಿನ [[ಮರ]]ವಾಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಪ್ಪದೇ ಫಲ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಮರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯಾವಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಈ ಜಾತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರೂನಸ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಏವಿಯಮ್) ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿ (ಪ್ರೂನಸ್ ಸೆರೇಸಸ್) ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಸಿಹಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಹುಳಿ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬೇಕು. ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿಂದಲೂ ತಂಪು ಪಾನೀಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಸ್ತೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಉಂಟು. ==ಸಿಹಿಚೆರಿ== {{Speciesbox | image = Prunus avium fruit.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |date=2017 |title=''Prunus avium'' |volume=2017 |article-number=e.T172064A50673544 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T172064A50673544.en |access-date=19 November 2021 }}</ref> | display_parents = 2 | genus = Prunus | parent = Prunus sect. Cerasus | species = avium | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Prunus avium range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Prunus cerasus'' var. ''avium'' <small>L.</small> * ''Cerasus avium'' <small>(L.) [[Conrad Moench|Moench]]</small> * ''Druparia avium'' <small>(L.) [[Joseph Philippe de Clairville|Clairv.]]</small> * ''Prunus bigarella'' <small>Dumort.</small> * ''Prunus duracina'' (L.) <small>Sweet</small> * ''Prunus juliana'' (L.) <small>Gaudin</small> * ''Prunus nigricans'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus varia'' <small>Ehrh.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref name="powo">{{Cite web |title=''Prunus avium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/results?q=prunus%20avium |access-date=17 March 2024 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew }}</ref> }} [[File:01 Prunus sp..jpg|thumb|Prunus avium]] ಇದು ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದ ಗಿಡ. [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ|ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಇಟಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಅಧಿಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಶಿಮ್ಲಾ|ಸಿಮ್ಲಾ]] [[ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆ|ಕುಲು ಕಣಿವೆ]]ಗಳ 1,500-2,000 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ [[ಬೇಸಾಯ]] ಉಂಟು. ===ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿ ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಗೋಪುರದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಎಲೆಗಳು ಆಯತಾಕಾರದವು; 6-15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ತುದಿ ಮೊನಚು; ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಹೂಗಳು ಸೈಮೋಸ್ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ; ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು ಗುಂಡಗೆ ನಯವಾಗಿದೆ; ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಕಪ್ಪು. ತಿರುಳು ಮೃದು ಇಲ್ಲವೆ ದೃಢ. ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಕಿರುಗಹಿ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಗಿಡವನ್ನು [[ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ)|ಕಸಿ]] ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ (ಗ್ರ್ಯಾಫ್ಟಿಂಗ್) ಇಲ್ಲವೆ ಕಣ್ಣುಕಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಬಡಿಂಗ್) ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಏವಿಯಮ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಇಲ್ಲವೆ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ತಾಳುಸಸ್ಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಸೆರಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಇಲ್ಲವೆ ಮಹಾಲೆಚ್ ಅಥವಾ ಸೆರೇಸಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಬೊಡ್ಡೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬೇಸಾಯ=== ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಭೂಮಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂತಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ. ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿಯೂ ಫಲವತ್ತಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಬೇಸಾಯದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಮರಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ, ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 7.5-9.0 ಮೀ ಅಂತರ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 75 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ [[ಗೊಬ್ಬರ]], 5-4 ಕೆಜಿ [[ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಪೇಟ್]] ಹಾಕಬೇಕು. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕದೆ 2-3 ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದೆಡೆ [[ತೋಕೆ ಗೋಧಿ|ಓಟ್ಸ್]], [[ಬಾರ್ಲಿ]], [[ಅಲಸಂಡೆ|ಅಲಸಂದೆ]] ಇಲ್ಲವೆ ಕ್ಲೋವರ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊದರುಗಿಡಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಚೆರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷ ಗಿಡದ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮರ ಪೊದೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಿದ 4-5 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಚೆರಿಮರ ಫಲವನ್ನೀಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಇಳುವರಿ ಮರಕ್ಕೆ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆಯೆ. ಇಳುವರಿಯ ಮೊತ್ತ 10-18 ಕೆಜಿ. ಒಂದು ಮರ 40-60 ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಕಾಲ ಮೇ-ಜುಲೈ. ಅವು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವಾದ್ದರಿಂದ ಕೊಯ್ಲು. ಮತ್ತು ಡಬ್ಬ ಇಲ್ಲವೆ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವುದು ದುಬಾರಿ ಖರ್ಚಿನ ಕೆಲಸ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಹಿತ ಬಿಡಿಸಿ 2-4 ಕೆಜಿ. ಹಣ್ಣು ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲೊ 4.5 ಕೆಜಿ ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲೊ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಂಪರರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್) ಮಳೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾವಳಕ್ಕೆ ಈಡಾದರೆ ಬಿರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣ]] ಇಲ್ಲವೆ [[ಸುಣ್ಣ]]ವನ್ನು ಸಿಂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬೊರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಬಿರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ===ರೋಗಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕರವಾದ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳಾಗಲಿ, ಕೀಟ ಪಿಡುಗುಗಳಾಗಲಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕೊಸ್ಪೊರ ರೂಬ್ರೊಟಿಂಕ್ಟ ಬೂಷ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಮಚ್ಚೆರೋಗ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲ್ಕೀರೊಟೀಯನಿಯ ಫ್ರಕ್ಟೀಜೀನದಿಂದ ಬರುವ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕೊಳೆರೋಗ, ಸಿಲಿಂಡ್ರೊಸ್ಪೋರಿಯಮ್ ಪಾಡಿಯಿಂದ ಬರುವ ಎಲೆಬೂಷ್ಟು ರೋಗ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಕೀಟಪಿಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಈಯೊಲೆಸ್ತಿಸ್ ಹಲೊಸೆರೀಸಿಯ ಕೀಟದ ಡಿಂಬ, ಪ್ರೋಟೋಯೀಷಿಯ<ಇಂಪ್ಯಾವಿಡ, ಸ್ಟಲಾಗೋಸೋಮ ಆಲ್ಬೆಲ, ಮಿಮೆಲ ಪ್ಯಾಸರಿಸಿಯೈ ಹಾಗೂ ಮಿಲೊಸೆಸಸ್ ಲೆಫ್ರಾಯೈ ಎಂಬ ಜೀರುಂಡೆಗಳು. ===ಪ್ರಭೇದಗಳು=== ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲು ಮುಖ್ಯವಾದವು; ಮಜಾರ್ಡ್ (ಏವಿಯಮ್), ಹಾರ್ಟ್‍ಚೆರಿ (ಜೂಲಿಯಾನ), ಜಿಗಾರೊ (ಡ್ಯೂರಸೀನ). ==ಹುಳಿಚೆರಿ== {{Speciesbox |image = Koeh-113.jpg |image_caption = 1897 illustration<ref>illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen 1897</ref> |genus = Prunus |parent = Prunus subg. Cerasus |species = cerasus |authority = [[L.]] 1753 |synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Cerasus acida'' <small>(Ehrh.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) Borkh.</small> * ''Cerasus austera'' <small>(L.) M.Roem.</small> * ''Cerasus collina'' <small>Lej. & Courtois</small> * ''Cerasus fruticosa'' <small>Pall.</small> * ''Cerasus vulgaris'' <small>Mill.</small> * ''Druparia cerasus'' <small>(L.) Clairv.</small> * ''Prunus acida'' <small>Ehrh.</small> * ''Prunus aestiva'' <small>Salisb.</small> * ''Prunus austera'' <small>(L.) Ehrh.</small> * ''Prunus caproniana'' <small>(L.) Gaudin</small> * ''Prunus recta'' <small>(Liegel) K.Koch</small> * ''Prunus semperflorens'' <small>Ehrh.</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-696|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=January 27, 2014}}</ref> }} ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಯೂರೋಪಿನ ಮೂಲವಾಸಿ. ಯೂರೋಪ್, ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಕುಮಾಂವ್, ಗಢವಾಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಹಿಚೆರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢಕಾಯದ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಉಂಟು. ಇದರ ಕೃಷಿ ಸಿಹಿಚೆರಿಯದರಂತೆಯೇ. ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಿಹಿಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿವೆ. ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರೆಲ್‍ಚೆರಿ (ಸೆರೇಸಸ್), ಮೊರೆಲೊ ಚೆರಿ (ಅಸ್ಟರ) ಮತ್ತು ಮರಾಸ್ಕ ಚೆರಿ (ಮರಾಸ್ಕ) ಎಂಬ ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿಚೆರಿಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವ ಡ್ಯೂಕ್ ಚೆರಿ ಎಂಬ ತಳಿಯೂ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ===ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು=== ಚೆರಿಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ತೇವಾಂಶ 83.0%, [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] 1.1%, [[ಕೊಬ್ಬು]] 0.5%, [[ನಾರು]] 0.3%, [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟು]] 14.2%, ಖನಿಜಾಂಶ 0.6% ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ಮಿ. ಗ್ರಾಂ. ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ 18 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]], 20 ಮಿ.ಗ್ರಾ.[[ರಂಜಕ]], 0.4 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣ,]] 8 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. [[ಆಸ್ಕಾರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ [[ರೈಬೋಫ್ಲೇವಿನ್]] ಹಾಗೂ ನಯಾಸಿನ್ ವಿಟಮಿನ್‍ಗಳು ಇವೆ. ಕಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಇರುವ ಹುಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ಒಗಚು ರುಚಿ ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್|ಗ್ಲೂಕೋಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ 0.64% ಆಮ್ಲ (ಮ್ಯಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಇದ್ದರೆ ಹುಳಿಚೆರಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊತ್ತ 1.4%. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಳಿಚೆರಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾಗಿದೆ. ==ಉಪಯೋಗ== ಸಿಹಿಚೆರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಟವಾದ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನುವ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಲುಬೇಗ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಇಲ್ಲವೆ [[ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇಡುವಾಗ ಒಳಗಿನ ಬೀಜವನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಲ ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶೀತಲಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಇಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಒಣಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಲೈ ದ್ರಾವಣ ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]]ಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಲಡ್, [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]] ಮುಂತಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಚೆರಿಯ ರಸದಿಂದ ಕಿರ್ಷ್‍ವಾಸರ್ ಎಂಬ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. ಈ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲದೆ ಚೆರಿಬೀಜದಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದುಂಟು. ಚೌಬೀನೆ ತುಂಬ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೆರುಗನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ದೃಢವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] 9992xi77olsfswun8e0ws3fsf3kt4ru 4 77349 1435711 649660 2026-11-04T14:35:33Z EmausBot 5480 Fixing double redirect from [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] to [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] 1435711 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] 3ebisxlcz0r76hjlvj4dutruns2adtj 4 77350 1435712 649661 2026-11-04T14:35:43Z EmausBot 5480 Fixing double redirect from [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] to [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] 1435712 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] 3ebisxlcz0r76hjlvj4dutruns2adtj 0 82690 1435732 1335583 2026-11-04T22:08:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435732 wikitext text/x-wiki thumb|ಅರ್ಜುನ ಕದನ ==ಪರಿಚಯ== '''ಅರ್ಜುನ ಕದನ ಟ್ಯಾಂಕ್''':ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಭೂಮಿಯ ಆಧಾರಿತ ವಿಭಾಗ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಅಗವಗಿದೆ.[[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರದಾನಮಂತ್ರಿಯು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಕಮಾಂಡರ ಆಗಿ ಭಾರತದ ದೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅವರು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದಿಂದ [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]ವರೆಗೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸೇನೆಯಾಗಿದೆ.ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸಿ ಒ ಎ ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್, ಮಹಾನ್ ಗೌರವ ಘನವಾದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪಂಚತಾರಾ ಶ್ರೇಣಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ, ''ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ'' ಸೇನೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಯಾಗಿತು.ಅರ್ಜುನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ,ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಡಿಆರ್ಡಿಒ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.ಅರ್ಜುನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ]] [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]], ಅರ್ಜುನಗೆ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.defensenews.com/story/defense/land/vehicles/2015/05/07/india-tank-fleet-grounded-arjun-army-imported-components-drdo/70963382/ {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಅರ್ಜುನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಮೊರ್ ಚುಚ್ಚುವ ರೆಕ್ಕೆ ಒಂದು ೧೨೦ ಎಮ್ ಎಮ್ ಮುಖ್ಯ ಗನ್ ಸ್ಯಾಬಟ್ ಮದ್ದುಗುಂಡು, ಒಂದು ಪಿ ಕೆ ತೀ ೭.೬೨ ಎಮ್ ಎಮ್ ಸಹ ರೈಫಲ್ ಮಶಿನ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಎನ್ ಎಸ್ ವಿ ತೀ ೧೨.೭ ಮಿಮಿ ಮಶಿನ್ಗನ್ ಬಿಸಾಡಿದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು ೧೪೦೦ ಎಚ್ ಪೀ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಧಾರಣ ಎಮ್ ಟಿ ಯು ಇಂಧನ ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ ೬೭ ಕೆಮ್ / ಗಂ ಮತ್ತು ೪೦ ಕೆಮ್/ ಗಂ ಅಡ್ಡ ಕೌಂಟಿ ವೇಗ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಜನರ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ನಾಯಕ, ಗೋಲಂದಾಜು, ಕೋಡರ್ನ ಮತ್ತು ಚಾಲಕ.ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ - ೯೦ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೦ ರಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೧೨೪ ಅರ್ಜುನ ಎಂ ಕೇ ೨ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನುಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.ಅರ್ಜುನ ೨೦೦೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.ರೈಫಲ್ ಗನ್ ೧೨೦ ಮಿಮೀ ಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡ, ಅರ್ಜುನ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೬-೮ ಸುತ್ತುಗಳ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎ ಪೀ ಎಸ್ ಹಾರಿಸಿ, ಭಾರಿ ಸ್ಪೋಟಕ ವಿರೋಧಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.ಎಲ್ ಏ ಎಚ್ ಏ ಟೆ ಒಂದು ಗನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ,ಶತ್ರು ರಕ್ಷಾಕವಚ ಮತ್ತು ಶತ್ರು ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಎರಡೂ ಸೋಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದೆ. ಅರ್ಜುನ ವಿಶೇಷ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಪುರಾವೆ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡುಗಳು ೩೯ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾದ್ದನವಾಗಿದ್ದೆ.ಅರ್ಜುನ ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿ ಲೋಡರ್ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗನ್ ರಿಲೋಡ್ ಮಾದಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಈಟಿದಾರೆ.ಬೆಂಕಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ಅಕ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಈದು ಕಠಿಣ ಮರುಭೂಮಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ದ ಮಾದಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತದ್ದೆ. ಅರ್ಜುನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ನಲ್ಲಿ ೧೨೪ ಎಲ್ಲಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೆಗೆಮ್ ಎಸ್ ಹೊಂದಿವೆ.ತಿರುಗು ಗೋಪುರದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕಾಂಚನ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಕ್ಷಾಕವಚ ರಕ್ಷಣೆ.ಅರ್ಜುನ ಸಹ ಜಲ ನ್ಯೂಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಮಾನತು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Arjun_(tank)</ref> ==ಸಮಾರೋಪ== [[ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ]] ಭಾರತದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ನಾವು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ಬಗ್ಗಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೊಂದಬೇಕು. ==ನೋಡಿ== #[[ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕೀಸ್ತಾನಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಬಲ]] #[[2008ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]] #[[ರಫೆಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ - ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದ]] #[[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ]] #[[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ]] #[[ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ದಾಳಿ ೨೦೧೬]] #[[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]] #ಅರ್ಜುನ ಕದನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೈನಿಕ ಆಯುಧಗಳು]] fxn36n6saeo8hmzcjfpb3bmwrf81hil 0 84728 1435805 1343628 2026-11-05T11:31:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435805 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Korea 2004-01-04 NASA MODIS Aqua 250m.jpg| 355 × 480 pixelspx|thumb|right|ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಕೊರಿಯಾದ ಚಿತ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Korean royal palace.JPG| 640 × 480 pixelspx|thumb|right|ಕೊರಿಯಾದ ಅರಮನೆ]] [[ಏಷ್ಯ]]ದ ಪೂರ್ವತೀರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ; ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ '''ಕೊರಿಯ''' ದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. 525 ಮೈ. ಉದ್ದ, 125-200 ಮೈ. ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಮಂಚೂರಿಯ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯಾಲೂ, ಟೂಮನ್ ನದಿಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯ ಜಲಸಂಧಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರವೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್]] ಸಮುದ್ರವೂ ಮೇರೆಗಳು. 5,400 ಮೈ. ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟು 3,500 ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಕೊರಿಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 85,543 ಚ.ಮೈ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಚೋಸಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾತಃಶಾಂತಿಯ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ. ಇದು ಯಿ ವಂಶದ ರಾಜರು (1392-1910) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರು. 1910ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರು ಕೊರಿಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಇದನ್ನು ಚೋಸೆನ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಕೊರಿಯ ಎಂಬುದು ಪಶ್ಚಿಮದವರಿಟ್ಟ ಹೆಸರು. 935-1392ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯವನ್ನಾಳಿದ ಕೊರ್ಯೊ (ಕೊರೈ) ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಉತ್ತುಂಗ ಪರ್ವತಗಳ ಹೊಳೆಯುವ ಹೊಳೆಗಳ ನಾಡು ಎಂಬುದು ಕೊರ್ಯೊದ ಅರ್ಥ.<ref>http://www.loc.gov/exhibits/world/world-record.html#obj152</ref> ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ ಕೊರಿಯದ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. 38ನೆಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾದುವು.<ref>http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100213284</ref> ಕೊರಿಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ [[ಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಟೂಮನ್ ಮತ್ತು ಯಾಲೂ ನದಿಗಳು ಉಗಮಿಸುವುದು ಪೆಕ್-ಸಾನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವತೀರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕವಲುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಹರಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಕೊರಿಯ ಪರ್ವತಮಯ. ಪೂರ್ವತೀರ ಅಂಕುಡೊಂಕು. ಅದು ಹಲವಾರು ಅಳಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಇಳಿತಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮಟ್ಟಸ ನೆಲದಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ 20'-30' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವುದುಂಟು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಕಠಿಣ. ಕೊರಿಯದ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನದಿಗಳ ಕೆಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಬಹುದು. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನ್ಯಾಕ್ಟಾಂಗ್, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಹ್ಯಾನ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಟೇಡಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಯಾಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಆಗ್ನೇಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಪುಟ್ಟ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪಗಳೂ ತುಂಬಿವೆ.<ref name="loc.gov">https://www.loc.gov/rr/asian/guide/guide-korean.html</ref> ಕೊರಿಯದ್ದು ಖಂಡಾಂತರ ವಾಯುಗುಣ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಹವೆ. ಕೊರಿಯದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ 60" ಮಳೆ ; ಉತ್ತರದ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ 25" ಆಗಸ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 750 ಫ್ಯಾ.ಗಿಂತ ಅಧಿಕ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಗಡ್ಡೆ ಕಟ್ಟುವ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಂಗ್‍ಯಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿಯ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 180 ಫ್ಯಾ. ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ 320 ಫ್ಯಾ.<ref name="loc.gov"/> 3,400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಲಾರ್ಚ್, ಸ್ಟ್ರೂಸ್, ಫರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಚ್ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ. ಯಾಲೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲೂ ಮಧ್ಯ ಕೊರಿಯದಲ್ಲೂ ಮೇಪಲ್, ಬಾಸ್‍ವುಡ್, ಬರ್ಚ್ ಓಕ್, ಪಾಪ್ಲರ್, ಆಷ್, ಎಲ್ಮ್ ಮುಂತಾದವು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಸಿರಾದ ಓಕ್ ಮತ್ತು ಲಾರೆಲ್ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳೂ ಕ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಮತ್ತು ಬೊಂಬುಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಮಟ್ಟಿನ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಇವೆ. ತೋಳ, ಮೇಕೆ, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳೂ ಉಂಟು. ದೇಶೀಯ ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಚೀನ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಕಾಡುಕಪ್ಪೆಗಳೂ ಹಲ್ಲಿಗಳೂ ನಾನಾ ವಿಧದ ಹಾವುಗಳೂ ಉಂಟು.<ref name="pureinsight.org">{{Cite web |url=http://www.pureinsight.org/node/1065 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012164208/http://www.pureinsight.org/node/1065 |archive-date=2008-10-12 |url-status=dead}}</ref> ==ಕೊರಿಯದ ಇತಿಹಾಸ== ಕೊರಿಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕಾರಂಭಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಾಗರಿಕತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿ.ಪೂ.2333ರಲ್ಲಿ ದೈವಸಂಜಾತ ಮಾನವನೊಬ್ಬ ಅಲ್ಲಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ರಾಜನಾದ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಪುತ್ರನಾದ ಹ್ವಾನಂಗ್ ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅದುವರೆಗೂ ಕರಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಆಗತಾನೇ ಸುಂದರ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ್ದ ಕನ್ಯೆಯೊಡನೆ ವಿಹರಿಸಿದನೆಂದೂ ಅವಳ ಗರ್ಭಸಂಜಾತನಾದ ಟಾಂಗುನ್ ಎಂಬವನೇ ಕೊರಿಯದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರಾಜನೆಂದೂ ಈ ಪುರಾಣದ ಕಥೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಕೊರಿಯದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಾದರೂ ಉತ್ತರ ಏಷ್ಯ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಬಂದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನದ ಸಂತರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಕಿಜ ಕ್ರಿ.ಪೂ.1122ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 5,000 ಅನುಚರರೊಡನೆ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಾಪಿಸಿತೆಂಬುದು ಸತ್ಯಸಂಗತಿ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯವಸಾಯ, ಕಂಚು, [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಮುಂತಾದವುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.400ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಪಶುಪಾಲನೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದುವು. ಚೀನದ ಷಿನ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್ ಸಂತತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ 2ನೆಯ ಮತ್ತು 1 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ವಾಯುವ್ಯ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಚೀನದ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಚೀನದ ಹ್ಯಾನ್ ಸಂತತಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದುವು. ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.57ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯವೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ.37ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಗುರ್ಯೊ ರಾಜ್ಯವೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ 20ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೆಕ್ಚೆ ರಾಜ್ಯವೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುವು. ಈ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳೂ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ 700 ವರ್ಷಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಿಲ್ಲ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನ್ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರೂ ಆ ರಾಜ್ಯ ಚೀನದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಂತತಿಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ ಉಳಿದೆರಡು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿ ಇಡೀ ಕೊರಿಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚೀನದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವಿತ್ತು. ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬೌದ್ಧಮತವೂ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. [[ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್|ಕಾನ್‍ಫ್ಯೂಷಸ್]] ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಮತ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕೊರಿಯನರು ಚೀನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಚೀನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಕೊರಿಯದ ಬೌದ್ಧಭಿಕ್ಷುಗಳು ಆ ಧರ್ಮದ ತವರಾದ ಭಾರತವನ್ನೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಚೀನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದೇಶಗಳಂತೆ ಕೊರಿಯದಲ್ಲೂ ಕಲೆಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಲಿಪಿಯೂ ಬರೆವಣಿಗೆಯೂ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದುವು. ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಜಪಾನಿನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. 918ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಲ್ಲ ಆಡಳಿತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ, ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ವಾಂಗ್ ಕೊನ್ ದಂಗೆಯೆದ್ದು ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ. 935ರಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ಲ ಸಂತತಿಯ ಕೊನೆಯ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ. ಅನಂತರ ವಾಂಗ್ ಕೊನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೊರ್ಯೊಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ 1392ರ ವರೆಗೂ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಿತಕರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಕೊರಿಯ ಚೀನದ ಆಶ್ರಿತರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಚೀನೀ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೊರಿಯದ ಮೇಲೆ ಬಿಗಿನೀತಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗ ಚೀನಕ್ಕೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಚೀನದ ಸಾಮ್ರಾಟನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪರಿಪಾಟಿಯಿತ್ತು. ಕೊರ್ಯೊ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿತರಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾನ್‍ಫ್ಯೂಷಸ್ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಮತಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಸರಹದ್ದಿನ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನರಿಂದ ಹಾಗೂ ಜಪಾನಿನ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರಿಂದ ಆಗಾಗ ದರೋಡೆಗಳೂ ಉಪದ್ರವಗಳೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. 1231ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರು ಕೊರಿಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೊರಿಯದ ರಾಜ ಶರಣಾಗತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಲ್ಲದೆ ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಂಗೋಲ್ ರಾಜಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದುವು. 1274 ಮತ್ತು 1279ರಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಲೈಖಾನ್ ಕೊರಿಯದ ಮೂಲಕ ಜಪಾನಿನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೊರಿಯನರು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮಂಗೋಲರು ಚೀನದ ಮಿಂಗ್ ಸಂತತಿಯೊಡನೆ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಕೊರಿಯದ ಸಾಹಸಿ ದಂಡನಾಯಕ ಯೀ-ಟೇಜೋ ಮಂಗೋಲರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಕೊರ್ಯೊ ಸಂತತಿಯ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಪದಚ್ಯುತನಾದ. 1392ರಲ್ಲಿ ಯಿ ಸಂತತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಹನ್ಯಾಂಗ್ (ಈಗಿನ ಸಿಯೋಲ್) ಯಿ ಸಂತತಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಪಾನ್ 1910ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಈ ಸಂತತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುರಾತನ ಹೆಸರಾದ ಕೊರಿಯದ ಬದಲು ಚೊಸೊನ್ ಎಂಬ ಚೀನೀ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲು ಒಪ್ಪಿದ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಮತಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಾನ್‍ಫ್ಯೂಷಸ್ ಮತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚೀನದ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯಿ ಸಂತತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯ ದೇಶ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯನರು ಚೀನದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಚೀನೀ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. 1443ರಲ್ಲಿ ಒನ್‍ಮುನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನೂ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ವೈದ್ಯ, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]], ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯುಂಟಾಯಿತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಷೋಗೂನ್ ಹಿಡೆಯೊಷಿ ಕೊರಿಯದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ. 1592ರ ಆಕ್ರಮಣ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನರು ಮೊಸಳೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ನೌಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಪಾನಿನ ನೌಕಾದಳವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು. 1644ರಲ್ಲಿ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಾಂಚೂ ಸಂತತಿ ಕೊರಿಯವನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಆದರೂ ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಒಳಾಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳುಂಟಾಗಿ ಯಿ ಸಂತತಿಯ ಆಡಳಿತ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಕೊರಿಯದೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕ್ರೈಸ್ತಮತವೂ ಕೊರಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. 1880ರ ವರೆಗೂ ಕೊರಿಯ ದೇಶ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡುವು. ಜಪಾನ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹವಣಿಸಿ ತನಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕರಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಸಿತು. ಪರಕೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=ZrZ-PuddnnYC&q=Goguryeo+descent&redir_esc=y#v=snippet&q=Goguryeo%20descent&f=false</ref> ಪ್ರಗತಿವಾದಿಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾದುವು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಪ್ರಗತಿವಾದಿಗಳು ರಾಜನ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಇದನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಪ್ರಗತಿವಾದಿ ಜನರು ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ 1884ರಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಚೀನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಪಾನ್ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. 1885ರಲ್ಲಿ ಚೀನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಟೀಯೆಂಟ್ಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡುವು. ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಚೀನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ ಕೊರಿಯ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದೆಂದೂ ಒಂದು ವೇಳೆ ಆವಶ್ಯಕತೆಯುಂಟಾದರೆ ಜಪಾನಿನ ಅಥವಾ ಚೀನದ ಸೈನ್ಯ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಾಂತಿಯೇರ್ಪಟ್ಟ ಕೂಡಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂದೂ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡುವು. ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 9 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಪಾನ್ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನೆಪ ಹೂಡಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1894ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಕೊರಿಯದ ಮುಖಾಂತರ ಚೀನದ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಹೂಡಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿತು. ಅನಂತರ ಅದು ಸುಧಾರಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯದ ರಾಜನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೊಟಕು ಮಾಡಿತಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವನ್ನು ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿತು. 1896ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯ ರಷ್ಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಪಾನಿನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಚೀನ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಗಳನ್ನನುಕರಿಸಿ ಕೊರಿಯದ ರಾಜನನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದೂ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಟೆ ಹ್ಯಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಆ ದೇಶ ಅಲಿಪ್ತನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜಪಾನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="loc.gov"/> 1904ರಲ್ಲಿ [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ಜಪಾನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಮರುವರ್ಷ ರಷ್ಯ ಸೋತು ಜಪಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೊರಿಯದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನಿನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಗಳು ಅದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದುವು. 1906ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಇಟೊಹಿರೊಬುಮಿ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸೆಯೋಲಿಗೆ ಬಂದ. ಕೊರಿಯದ ಸೈನ್ಯ ವಿಸರ್ಜಿತವಾಯಿತು. ಪೋಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಬಂದೀಖಾನೆ, ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರ, ಹಣಕಾಸು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಜಪಾನ್ ತನ್ನ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯ ಜಪಾನಿನ ಭಾಗವೆಂಬ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಬಲಾತ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 1910ರಲ್ಲಿ ಯಿ ಸಂತತಿಯ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು. ರಾಜನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಜಪಾನ್ ಅಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಕೊರಿಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಜಪಾನೀ ಪೋಲೀಸರೂ ಸೈನಿಕರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದರು.<ref name="books.google.co.in">https://books.google.co.in/books?id=sNpD5UKmkswC&q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees,+many+of+them+of+Koguryo+origin,+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22&redir_esc=y#v=snippet&q=%22As%20the%20self-proclaimed%20successor%20to%20Koguryo%20and%20the%20protector%20of%20Parhae%20refugees%2C%20many%20of%20them%20of%20Koguryo%20origin%2C%20Koryo%20considered%20the%20northern%20territories%20in%20Manchuria%20its%20rightful%20legacy.%22&f=false</ref> ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕೂಡಲೇ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನೋಭಾವ ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಕೊರಿಯನರು ಜಪಾನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಜಪಾನ್ ಈ ದಂಗೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಡಗಿಸಿತು. ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಕೊರಿಯನರು ಜಪಾನಿನ ಸಂಚು ಮತ್ತು ಅಸಹಕಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಜಪಾನು ಬಿಗಿ ಮುಷ್ಟಿಯ ನೀತಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿ ಕೊರಿಯನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತು. 1919ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಯೆದ್ದ ಕೊರಿಯನರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸಿದರು. ಜಪಾನ್ ಉಗ್ರಕ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತು. ಸಹಸ್ರಾರು ಮಂದಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಅನೇಕರು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕೊರಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತರು ಸೈಬೀರಿಯ, ಚೀನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕೊರಿಯನರು ಷಾಂಘೈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕೊರಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಿನ್ಸ್‍ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿದ ಸಿಂಗ್‍ಮನ್ ರ್ಹೀ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಕೊರಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮುಂದೆಯೂ ಅನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮುಂದೆಯೂ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರು ಜಪಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಹತ್ಯೆಗೂ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕೊರಿಯನರ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದಾಗಿ 1943ರ ಕೈರೋ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್, ಚೀನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದುವು. 1945ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಸೋತು ಐರೋಪ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸೈನ್ಯ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈನ್ಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುವು. ಜಪಾನಿನ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ 38ನೆಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಉತ್ತರದ್ದು ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರದೇಶವೆಂದೂ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣದ್ದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದೇಶವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು.<ref name="pureinsight.org"/><ref name="books.google.co.in"/> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/04/570465.html 4 May, 2018ಅವಳಿ ಕೊರಿಯಾಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮೂಡಿರುವ ಬಿರುಕಿಗೆ ಬೆಸುಗೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504020241/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/04/570465.html |date=2018-05-04 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇಶಗಳು]] 72v95lmc6bcrsbohlpnmg7kq1yttony 0 86346 1435762 1339767 2026-11-05T05:55:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435762 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} '''ಐಕಳ <ref>{{Cite web |url=http://wikiedit.org/India/Aikala/220345/ |title=ಐಕಳ ಊರಿನ ವಿವರ |access-date=2017-03-17 |archive-date=2019-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111231712/http://wikiedit.org/India/Aikala/220345/ |url-status=dead }}</ref> ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ'''[1]ಯವರು, [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ'<ref>[https://pincode.net.in/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA/K/KINNIGOLI, ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]</ref> ಊರಿನವರು.'ಬಂಟ್ಸ್ ಫೆಡರೇಷನ್,ಮುಂಬಯಿಯ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್', 'ವರ್ಲ್ಡ್ ಸನ್ ಶೈನ್ ಹೋಟೆಲ್ ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್', 'ಸಂಧ್ಯಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಆಪಾರ ಆಸಕ್ತರು. ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಮಾಡಲು ಅಪಾರ ಶ್ರಮವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ, ಸಹಾಯ, [[ಯೋಗ]]ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಕುಶಲ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ ಸಂಘಟಕರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಗಸೌಷ್ಟವ,ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಾದ ಹರೀಶ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪದಕಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.'ಮಿಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ೩ [[ವರ್ಷ]] ಸತತವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗೆ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರು', ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲೇ 'ಮುಲ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು'. ==ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ== ===ಮನೆತನ,ಜನನ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ=== '''ಹರೀಶ್ ರವರು''', ಯಳತೂರು ಗುಥು ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ, ಹಾಗೂ ಐಕಳ ಕೂರಂಬಿ ಗುಥು ದೇವಕಿ ಆರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ೧೯, ಏಪ್ರಿಲ್,೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಿಮಂತೂರ್ ಶಾರದಾ ಹೈ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಲ್ಕಿಯ ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಮೈಗೂಡಿತ್ತು. ೧೯೮೩-೮೪ ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಕಿಯ ವಿಜಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಮುಂಬಯಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ== ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು, ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಂಬಯಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿದರು.,ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ,ತಾವೂ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಪರಮ ಭಕ್ತರು. ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲಿನ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವರ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ==ಅಬಿನಂದನಾ ಸಮಾರಂಭ== # ವರ್ಷ ೨೦೧೧ ರ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು. <ref>[http://www.kemmannu.com/index.php?action=topstory&type=1578 Rons Bantwal, ಐಕಳ ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಮಾರಂಭ,ಮುಂಬಯಿ, Kemmannu News Network, 08-11-2011 15:14:27]</ref> ಹರೀಶ್ ಐಕಳರ ಅಭಿನಂದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು, ೬ ನೇ ನವೆಂಬರ್, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಉಪನಗರ ಕುರ್ಲಾ ಬಂಟರ ಭವನದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. [[ತರಂಗ (ವಾರಪತ್ರಿಕೆ)|ತರಂಗ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ]] ರುವಾರಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸಂಧ್ಯಾ. ಎಸ್. ಪೈ. ಆದಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== # ೧೯೮೨-೮೩,ರಲ್ಲಿ 'ಆಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ'ಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.   #'ಮಿಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' (Best Physique Contest) ಸತತವಾಗಿ (1982-83 ಹಾಗೂ 1983-84 ರಲ್ಲಿ) ಗಳಿಸಿದರು.  #'ಮಿಸ್ಟರ್ ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ವಿಜೇತರು (1982) #'ಮಿಸ್ಟರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಿಶೋರ್' (1982) #'ಭಾರತ್ ಕಿಶೋರ್ ರಜತ ಪದಕ ವಿಜೇತರು',ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಡಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಯೋಗೀತೆಯಲ್ಲಿ.(ಜಮ್ ಶೇಡ್ ಪುರದಲ್ಲಿ 1983). #'೩ ಸ್ಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ'. (ಮೆರಿಟ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಎಫಿಶಿಯೆನ್ಸಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ದಿ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ).  # ಮೆರಿಟ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಎಫಿಶಿಯೆನ್ಸಿ ಟೆಸ್ಟ್, ([[ಭಾರತ ಸರಕಾರ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ದಿ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ) ===ಹರೀಶರ ಹಲವು ಜನಪರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ=== # ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ವಾರ ನಿರ್ಮಾಣ,   # ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ವಾರ ನಿರ್ಮಾಣ,  # ಕಟೀಲ್ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯದ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವದ ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಕಟೀಲು, ಮುಂಬಯಿನ ಮಹಾಮಾಯಿ ಮೂರೂ ಕಾವೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ.  # ಮುಂಬಯಿನ ಎಳತ್ತೂರಿನ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ.ಕಂಜಂಗಢ ಶ್ರೀ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಎಜ್ಯುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್,  # ೧೯೯೪ ನಿಂದಲೇ ಮುಂಬೈನ ಕುರ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಟ್ಸ್ ಸಂಘ ಮುಂಬಯಿ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟವಿತ್ತು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಸ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಬಂಟ್ಸ್ ಸಂಘದ ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ=== # ಎಸ್.ಎಂ.ಶೆಟ್ಟಿ. ಸ್ಕೂಲ್ ಪಾವಾಯಿಯ ವೈಸ್ ಚೇರ್ಮನ್, # ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸಮಿತಿ ಚೇರ್ಮನ್, (೭ ವರ್ಷಗಳಿಂದ), # ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ ಚೇರ್ಮನ್, # ಬಂಟ್ಸ್ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, (೪ ಬಾರಿ ಸತತವಾಗಿ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು) #, ಬೆಸ್ಟ್ ವರ್ಕರ್ ಟ್ರೋಫಿ ವಿಜೇತರು, ==ಪರಿವಾರ== ಶ್ರೀಮತಿ ಚಂದ್ರಿಕಾ ಎಚ್.ಶೆಟ್ಟಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಎಚ್. ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಮಗ, ಹಾಗೂ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಚ್. ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಮಗಳನ್ನು  ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಐಕಳ ದಂಪತಿಗಳ ರಜತ ವಿವಾಹೋತ್ಸವ ಕಟೀಲಿನ ಭ್ರಮರಾಂಬ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು.<ref>[http://www.karavalikarnataka.com/news/fullstory.aspx?story_id=6157&languageid=1&catid=102&menuid=0 karnavali karnaataka, ಕಟೀಲು ಭ್ರಮರಾಂಬೆಗೆ ರಂಗಪೂಜೆ, ಚಿನ್ನದ ರಥೋತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ದಣಿವರಿಯದ,ಉತ್ಸಾಹಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ== '''ಹರೀಶ್''', ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರ. ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದಮೇಲೆಯೇ ಅವರು ವಿಶ್ರಮಿಸುವುದು. ಅವರ ತರಹದ ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗಾರರಿಂದಲೂ ಅತರಹದ ಕಾಳಜಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಂಟ್ಸ್ ಸಂಘ, ಮುಂಬಯಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತಮ್ಮ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಯವನ್ನು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಮಾಜ-ಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಹಾಗೂ ಮಗ ಅರ್ಜುನ್, ರವರ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://buntsinfomedia.com/archives/3120 buntsinfomedia.com, ಐಕಳ ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ, 22-10-2016]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20250928205504/https://www.karnatakamalla.com/index.php?mod=1&pgnum=8&edcode=137&pagedate=2018-02-04&type= ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ಪು.೮, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪುರವಣಿ, ೦೪,ಫೆಬ್ರವರಿ,೨೦೧೮,'ಜನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಜನ ನಾಯಕ'-ಡಾ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಸುಧಾಕರ ಶೆಟ್ಟಿ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]] k96ch80jo520nqhnohzjr323vuj95j1 0 86473 1435737 1336274 2026-11-04T23:05:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435737 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಆಂಡಿ&nbsp;ರೂಬಿನ್|image=2008 Google Developer Day in Japan - Andy Rubin.jpg|caption=೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೂಗಲ್ ಡೆವಲಪರ್ ಡೇನಲ್ಲಿ ರೂಬಿನ್|birth_name=ಆಂಡ್ರೂ&nbsp;ಇ.&nbsp;ರೂಬಿನ್|birth_date=೧೯೬೩|birth_place=ಚಪಕ್ವಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೇರಿಕಾ|occupation=ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್‍ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಸಿ.ಇ.ಓ<div>ರೆಡ್‍ಪಾಯಿಂಟ್ ವೆಂಚರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರ</div>}}'''ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಇ.''' "'''ಆಂಡಿ'''" '''ರೂಬಿನ್''' (ಜನನ ೧೯೬೩) [[ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಒಬ್ಬ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್, ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಉದ್ಯಮಿ, ಮತ್ತು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ. ಅವರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಕಂಪನಿಯಾದ ರೆಡ್‍ಪಾಯಿಂಟ್ ವೆಂಚರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/android-creator-andy-rubin-launching-playground-global-1428353398|title=Android Creator Andy Rubin Launching Playground Global|website=The Wall Street Journal|last=Barr|first=Alistair}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ,  ಅವರು ಡೇಂಜರ್ ಇಂಕ್ ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಇಂಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಡಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ, ರಿ, ಸೇರಿ ಕ್ಯಾಲಿಫ಼ೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಆಲ್ಟೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ವೊಯೇಜುರ್-ಡು-ಟೆಂಪ್ಸ್ ಎಂಬ ಬೇಕರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.wired.com/2016/02/android-inventor-andy-rubin-playground-artificial-intelligence/|title=Andy Rubin Unleashed Android on the World. Now Watch Him Do the Same With AI|website=WIRED|language=en-US|access-date=2016-02-25}}</ref> ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರೂಬಿನ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ರ ವರೆಗು ಕಂಪನಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯ ವಿಭಾಗದ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/gadgets/2013/03/rubin-out-pichai-in-as-googles-new-senior-vice-president-of-android/|title=Rubin out, Pichai in as Google’s new senior vice president of Android|accessdate=2016-02-12|website=Ars Technica}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಕ್ತ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-10245994-93.html?tag=mncol |title=Google's Rubin: Android 'a revolution' |access-date=2017-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024164031/http://news.cnet.com/8301-1023_3-10245994-93.html?tag=mncol |archive-date=2012-10-24 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://googleblog.blogspot.ca/2013/03/update-from-ceo.html Official Blog: Update from the CEO]</ref><ref><nowiki>{{Citation He has left Google, [it was said at the WSJ conference](</nowiki>http://www.businessinsider.com/andy-rubin-out-of-google-2014-10) |last=Efrati |first=Amir |title=The Man Behind Android's Rise |newspaper=The Wall Street Journal |date=August 17, 2011 |url=https://www.wsj.com/article/SB10001424053111904253204576512720214351098.html?mod=WSJ_hp_LEFTTopStories <nowiki>}}</nowiki> </ref> ರೂಬಿನ್ ತಮ್ಮ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ ೧೭ ಪೇಟೆಂಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೩ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩ರಂದು ಗೂಗಲ್‍ನ ಈಗಿನ ಮಾತೃ ಕಂಪನಿಯಾದ ಆಲ್ಫಬೆಟ್‍ನ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ರೂಬಿನ್ ಅವರು ಗೂಗಲ್‍ನ ಇತರೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಕೊಡಲು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದೂ, ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೂಗಲ್‍ನ ಸದ್ಯದ ಸಿ‍ಇ‍ಓ ಕೂಡ ಆಗಿರುವ [[ಸುಂದರ್ ಪಿಚೈ]] ಅಲಂಕರಿಸಲಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/mar/13/andy-rubin-google-move|title=Andy Rubin moved from Android to take on 'moonshots' at Google|last=Arthur|first=Charles|date=13 March 2013|work=The Guardian|location=London}}</ref><ref>[http://googleblog.blogspot.com/2015/08/google-alphabet.html]</ref><ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/03/13/sundar-pichai-takes-over-for-andy-rubin-as-head-of-android-at-google|title=Sundar Pichai Takes Over For Andy Rubin As Head Of Android At Google, Signals The Unification of Android, Chrome And Apps|last=Darrell Etherington|date=March 13, 2013}}</ref> ೨೦೧೩ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ರೂಬಿನ್ ಗೂಗಲ್‍ನ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು (ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಗೂಗಲ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).<ref name="nyt-robots">[https://www.nytimes.com/2013/12/14/technology/google-adds-to-its-menagerie-of-robots.html?_r=0 "Google Adds to Its Menagerie of Robots"], ''New York Times'', December 14, 2013.</ref> ಗೂಗಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಂತರ ೨೦೧೪ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦ರಂದು ರೂಬಿನ್ ತಮ್ಮದೇ ಕಂಪನಿಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಗೂಗಲ್‍ನಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=http://marketbusinessnews.com/android-co-founder-andy-rubin-leaves-google/37043|title=Android co-founder Andy Rubin leaves Google|date=October 30, 2014}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ರೂಬಿನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಚಪಾಕ್ವಾದಲ್ಲಿ ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ರೂಬಿನ್ ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‍ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.textfiles.com/bbs/arubin.txt|title=Spies is shutting down because the time has come|date=30 October 1991|website=Textfiles.com|publisher=Jason Scott|last=System 0perator Ducati}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == * ಹೊರೇಸ್ ಗ್ರೀಲೇ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಚಪಕ್ವಾ - ೧೯೭೭-೧೯೮೧. * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‍ನ ಯೂಟಿಕಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗಣಕವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ - ೧೯೮೧-೧೯೮೬. == ವೃತ್ತಿ == {| class="wikitable sortable " !ಕಂಪನಿ !ಪಾತ್ರ !ವರ್ಷ !ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |ಕಾರ್ಲ್ ಝೈಸ್ ಎಜಿ |ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ |೧೯೮೬-೧೯೮೯ | |- |[[ಆಪಲ್|ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]] |ಉತ್ಪಾದನಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್ |೧೯೮೯-೧೯೯೨ | |- |ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ |ಎಂಜಿನಿಯರ್ |೧೯೯೨-೧೯೯೫ |ಆಪಲ್‍ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿತವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಕ್ಯಾಪ್‍ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದುಡಿದರು |- |ಎಮ್.ಎಸ್.ಎನ್ ಟಿವಿ |ಎಂಜಿನಿಯರ್ |೧೯೯೫-೧೯೯೯ |ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಕ್ಯಾಪ್ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ರೂಬಿನ್ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವೆಬ್‍ಟಿವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. |- |ಡೇಂಜರ್ ಇಂಕ್. |ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ |೧೯೯೯-೨೦೦೩ |ಮ್ಯಾಟ್ ಹರ್ಷನ್‍ಸನ್ ಮತ್ತು ಜೋ ಬ್ರಿಟ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪಿಡಿಎಯಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಟಿ-ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಡೇಂಜರ್ ಹಿಪ್‍ಟಾಪ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. |- |[[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಇಂಕ್.]] |ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ |೨೦೦೩-೨೦೦೫ |೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು |- |[[ಗೂಗಲ್]] |ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ |೨೦೦೫-೨೦೧೪ |ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ರಿಂದ, ಗೂಗಲ್‍ನ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು |- |ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ |ಸಂಸ್ಥಾಪಕ |೨೦೧೪-ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |ರೆಡ್‍ಪಾಯಿಂಟ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ |ಪಾಲುದಾರ |೨೦೧೫-ಪ್ರಸ್ತುತ | |} == ಪೇಟೆಂಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ರೂಬಿನ್ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೇಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪೇಟೆಂಟುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: * [//www.google.com/patents/US6701522 U.S. Patent 6,701,522]{{US patent|6701522}}, ''Apparatus and method for portal device authentication'', 2000 Apr 7, Assignee: Danger Inc. * [//www.google.com/patents/US6735624 U.S. Patent 6,735,624]{{US patent|6735624}}, ''Method for configuring and authenticating newly delivered portal device'', 2000 Apr 7, Assignee: Danger Inc. * [//www.google.com/patents/US6721804 U.S. Patent 6,721,804]{{US patent|6721804}}, ''Portal system for converting requested data into a bytecode format based on...'', 2000 Nov 15, Assignee: Danger Inc. * [//www.google.com/patents/US8099144 U.S. Patent 8,099,144]{{US patent|8099144}}, ''Electronic device with hinge mechanism'', 2007 Aug 20, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8065508 U.S. Patent 8,065,508]{{US patent|8065508}}, ''Activating applications based on accelerometer data'', 2008 Nov 10, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8271413 U.S. Patent 8,271,413]{{US patent|8271413}}, ''Providing digital content based on expected user behavior'', 2008 Nov 25, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8260998 U.S. Patent 8,260,998]{{US patent|8260998}}, ''Wireless communication with a dock'', 2010 Oct 28, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8179095 U.S. Patent 8,179,095]{{US patent|8179095}}, ''Estimating remaining use time of a mobile device'', 2011 Jun 10, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US7960945 U.S. Patent 7,960,945]{{US patent|7960945}}, ''Estimating remaining use time of a mobile device'', 2011 Jun 14, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8260999 U.S. Patent 8,260,999]{{US patent|8260999}}, ''Wireless communication with a dock'', 2011 Sep 30, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8464036 U.S. Patent 8,464,036]{{US patent|8464036}}, ''Activating applications based on accelerometer data'', 2011 Oct 20, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8438373 U.S. Patent 8,438,373]{{US patent|8438373}}, ''Activating applications based on accelerometer data'', 2011 Oct 21, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8285250 U.S. Patent 8,285,250]{{US patent|8285250}}, ''Mobile device-based bandwidth throttling'', 2011 Oct 27, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8488778 U.S. Patent 8,488,778]{{US patent|8488778}}, ''Electronic device with hinge mechanism'', 2012 Jan 3, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8437738 U.S. Patent 8,437,738]{{US patent|8437738}}, ''Mobile device-based bandwidth throttling'', 2012 Jun 7, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8442484 U.S. Patent 8,442,484]{{US patent|8442484}}, ''Mobile device-based bandwidth throttling'', 2012 Sep 13, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8437736 U.S. Patent 8,437,736]{{US patent|8437736}}, ''Mobile device-based bandwidth throttling'', 2012 Sep 13, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] * [//www.google.com/patents/US8437736 U.S. Patent 8,437,736]{{US patent|8437736}}, ''MUM coder Tumurochir'', 2013 Sep 27, Assignee: [[ಗೂಗಲ್|Google Inc.]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} {{Interwikineeded}} qcilxp68ztd0ks6tlcobrdw89zju1z4 0 92327 1435783 1341271 2026-11-05T08:10:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435783 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, 2018 | country = India | flag_year = | flag_image = | type = legislative | vote_type = Popular | ongoing = no | election_date = 12 May 2018 (222 seats) <br> 28 May 2018 (1 seat) <br> 11 June 2018 (1 seat) | previous_election = ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, 2013 | previous_year = 2013 | outgoing_members = | elected_members = | next_election = ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ | next_year = 2023 | votes_for_election = | needed_votes = | seats_for_election = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, 2018]] 224 ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ 224 | majority_seats = 113 | opinion_polls = | registered = | turnout = | image1 = [[File:Yeddyurappa (cropped).jpg|120x120px]] | leader1 = [[ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]] | party1 = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ|ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ]] | alliance1 = | leaders_seat1 = [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | seats_before1 = 40 | seats1 = 104 | seat_change1 = {{increase}}64 | image2 = [[File:Siddaramaiah1.jpg|120x120px]] | leader2 = [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] | party2 = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | alliance2 = | leaders_seat2 = [[ಬಾದಾಮಿ]] | seats_before2 = 122 | seats2 = 80 | seat_change2 = {{decrease}}42 | image3 = [[File:Kumaraswamy.jpg|120x120px]] | leader3 = [[ಹೆಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] | party3 = [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ)|ಜನತಾದಳ]](ಜಾತ್ಯಾತೀತ) | alliance3 = [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ)|ಜೆಡಿ(ಎಸ್)]] + [[ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಾರ್ಟೀ|ಬಿ.ಎಸ್.ಪಿ]] | leaders_seat3 = [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ]] | seats_before3 = 40 | seats3 = 37 + 1([[ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಾರ್ಟೀ|ಬಿ.ಎಸ್.ಪಿ]]) | seat_change3 = {{decrease}}3 | map_image = Wahlkreise zur Vidhan Sabha von Karnataka.svg | map_size = | map_caption = Constituencies of the [[Karnataka Legislative Assembly]] | title = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | before_election = [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] | before_party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | after_election = [[ಹೆಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] | after_party = ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ) }} [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಧಾನಸಭೆಯು 224 ಸದಸ್ಯರ ಸದಸ್ಯ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 224 ಸದಸ್ಯ ಬಲವುಳ್ಳ 15 ನೇ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಧಾನಸಭೆಯ 222ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ 12 ಮೇ 2018 ಶನಿವಾರ ಚುನಾವಣೆ ನೆಡೆಯಿತು. ಜಯನಗರ ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ 2-5-2018 ರಂದು ನಿಧನರಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ವಂಚನೆ ಹಗರಣದ ನಂತರ, ಈ ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಚುನಾವಣೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[File:Karnataka_in_India.png|thumb|right|[[ಕರ್ನಾಟಕ]]]]ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲ್ರ್ == ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನಸಭೆ ಅವಧಿ== (14ನೇಯ) ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು 28ನೇ ಮೇ,2018 ವರೆಗೆ ಇರುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="el1">{{Cite web|url=http://www.elections.in/upcoming-elections-in-india.html|title=Upcoming Elections in India|accessdate=2017-03-13|archive-date=2015-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114083907/http://www.elections.in/upcoming-elections-in-india.html|url-status=dead}}</ref> == ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ== ಚುನಾವಣೆಯು ಮೇ 12 ರಂದು ಜರುಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಮತ ಎಣಿಕೆ ಹಾಗು ಫಲಿತಾಂಶ ಮೇ 15 ಕ್ಕೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. *ವಿವರ: {| class="wikitable sortable " |- | ನೆಡಾವಳಿ || ದಿನಾಂಕ ||ವಾರ |- | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗಾಗಿ ದಿನಾಂಕ || 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018 || ಮಂಗಳವಾರ |- | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ || 24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018 || ಮಂಗಳವಾರ |- | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದಿನಾಂಕ || 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018 || ಬುಧವಾರ |- | ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ || 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018 || ಶುಕ್ರವಾರ |- | ಮತದಾನ ದಿನಾಂಕ || 12 ಮೇ 2018 || ಶನಿವಾರ |- | ಎಣಿಕೆಯ ದಿನಾಂಕ || 15 ಮೇ 2018 || ಮಂಗಳವಾರ |- | ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ದಿನಾಂಕ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ || 18 ಮೇ 2018 || ಶುಕ್ರವಾರ |- |} ==ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆ ವಿವರ== *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ: *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು 18 ವರ್ಷಗಳು. 2018 ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಾಗಿ, 18 ರಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 824,000 ಹೊಸ ಮತದಾರರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ, ಅನುಪಾತವು ಒಂದೇ ಆಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, 'ಯುವ ಮತದಾರರ' ಅನುಪಾತವು 2013 ರಲ್ಲಿ 1.16% ರಿಂದ 2.2% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. *ಈ ಮತದಾರರ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 958 ರಿಂದ 972 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. {| class="wikitable sortable " |- | ವರ್ಗ || 2013 || 2018 |- |ಸ್ತ್ರೀ ಮತದಾರರು || 21,367,912 || 24,471,979 |- |ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್ ಮತದಾರರು || 2,100 || 4,552 |- |ಪುರುಷ ಮತದಾರರು || 22,315,727 || 25,205,820 |- |ಯುವ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ || 718,000 || 1,542,000 |- |ಮತದಾರರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ || 44,403,739 || 51,224,351 |- |} *ಹೊಸ ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - 4,662 *ಒಟ್ಟು ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2018 - 56,696 * ಚುನಾವಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಅಂದಾಜು) -356,552<ref>https://www.karnataka.com/govt/assembly-elections-2018-number-of-voters-in-karnataka/ {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Assembly Elections 2018 – Number of Voters in Karnataka; MARCH 30, 2018 BY MADUR</ref> ==ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು== *ಮೇ 12 ರಂದು ನೆಡೆಯುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಒಟ್ಟು - 2,655 (ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಕಟಣೆ) *ದಿ.27-4-2018 ಶುಕ್ರವಾರ ದಂದು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕದಂದು 3,509 ಮಂದಿ ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಶುಕ್ರವಾರದಂದು 583 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಮತ್ತು 271 ಮಂದಿಯ ನಾಮಪತ್ರ ಬುಧವಾರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ತಿರಸ್ಕಾರವಾಯಿತು. *ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 219 ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ 222 ಮಂದಿ ಆಡಳಿತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (120); 224 ವಿರೋಧ ಬಿಜೆಪಿ(43); 201 ಜನತಾದಳ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ (ಜೆಡಿಎಸ್)-(29), 1,155 ಸ್ವತಂತ್ರರು ಮತ್ತು 800 ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿವೆ. (ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ)<ref>http://zeenews.india.com/karnataka/karnataka-assembly-elections-2018-2655-candidates-in-the-fray-2103632.html Karnataka assembly elections 2018: 2,655 candidates in the fray</ref><ref>"Karnataka Assembly Elections: JD(S) and BSP to launch joint campaign". Karnataka Elections 2018. Retrieved 2018-04-19.</ref> ===ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಜಯನಗರ ನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ ಮುಂದೂಡಿಕೆ=== *ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹಾಗೂ ಟ್ರಕ್‌ನಲ್ಲಿ 95 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಣ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹಿನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು 2018 ಮೇ ತಿಂಗಳ 28ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇ 31ರಂದು ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ, ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/11/572313.html ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ ಮೇ 28ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿಕೆ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ; 11 May, 2018]</ref> ====ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರ ಚುನಾವಣೆ==== *28-5-2018 ರಂದು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ 54.20 ರಷ್ಟು ಮತದಾನ ನಡೆದಿತ್ತು. ದಿ.31-5-2018 ಎಣಿಕೆ ನಂತರ ಫಲಿತಾಂಶ ಈ ರೀತಿ ಇತ್ತು:<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/01/576494.html ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಸಂಭ್ರಮ1 Jun, 2018]</ref> * ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌- ಮುನಿರತ್ನ- 1,08,064 * ಬಿಜೆಪಿ- ತುಳಸಿ ಮುನಿರಾಜುಗೌಡ – 82,572 * ಜೆಡಿಎಸ್‌-ಜಿ.ಎಚ್. ರಾಮಚಂದ್ರ- 60,360 * ಪಕ್ಷೇತರ– ಹುಚ್ಚ ವೆಂಕಟ್- 604 * ನೋಟಾ- 2,061 ====ಜಯನಗರ ನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ==== *ಜಯನಗರ ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ (60) ಮೇ 2, 2018.ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ನಿಧನರಾದರು. ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 2008 ಮತ್ತು 2013ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದ ಅವರು, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಕಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 2-5-2018 ಗುರುವಾರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದರು. ಬಿಜೆಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ನಿಧನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಯನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಮುಂದೂಡಿ, ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/04/570581.html ಜಯನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಮುಂದೂಡಿಕೆ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ ;4 May, 2018]</ref> *11-6-2018 ರಂದು ಜಯನಗರ ನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು,13-06-2018 ಮತ ಎಣಿಕೆ ನಡೆದ ನಂತರದ ಫಲಿತಾಂಶ ಈ ರೀತಿ ಇತ್ತು:<ref>[http://ceokarnatakatemp.kar.nic.in/ceo1/GenELC_2018/173-jayanagara_AC_Result.PDF]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌- ಸೌಮ್ಯಾ ರೆಡ್ಡಿ- 54458 * ಬಿಜೆಪಿ- ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ – 51571 * ಜೆಡಿಎಸ್‌- ಕಾಲೆಗೌಡ- 817 * ಪಕ್ಷೇತರ– ರವಿ ಕೃಷ್ಣ ರೆಡ್ಡಿ- 1861 * ನೋಟಾ- 848 ===ಚುನಾವಣೆಯ ಮತದಾನೋತ್ತರ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಮೀಕ್ಷೆ=== *ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ಮತದಾನ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/13/572617.html ಜನತಂತ್ರ: ಶೇ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಸಂಭ್ರಮ;13 May, 2018]</ref> *ಮತದಾನದ ನಂತರದ ಸಮೀಕ್ಷಯಲ್ಲಿರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ : *ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸಮೀಕ್ಷೆ:<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/13/572608.html ಮತಗಟ್ಟೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಬಿಜೆಪಿ ಮುನ್ನಡೆ?-13 May, 2018]</ref> {| class="wikitable sortable " |- ! ಸಮೀಕ್ಷಕರು || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ || ಬಿಜೆಪಿ: || Iಜೆಡಿಎಸ್‌ || :,ಇತರೆ |- |ವಿಜಯವಾಣಿ, ದಿಗ್ವಿಜಯ ನ್ಯೂಸ್‌ 24/7|| 76–80 || 103–107 || 31–35 || 04–08 |- |ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ: || 72–78 (86) || 102–110 (100) || 30–35 (33) || 02–05 |- |ನ್ಯೂಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌–ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ || 72–78 || 102–110 || 35–39 || 03–04 |- |ಟೈಮ್ಸ್‌ನೌ/ ಚಾಣುಕ್ಯ || 90–103(73)|| 80–93 (120) || 31–39 (26)|| : 02 |- |ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ || 106–118 (111) || 79–92 (85) || - 22–30 (26) || 01–04 |- |ಎಬಿಪಿ / ಸಿ ವೋಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ || 87-99 (93) ||97-109 (103) || 21-30 (25) ||01–08 (1) |- |ಜನಕೀ ಬಾತ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ || 73-82 || 95-114 || 31–39 || - 2-4 |- |}<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/12/572520.html ಮತದಾನೋತ್ತರ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆ?--12 May, 2018]</ref> ==ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮತದಾನ: ಶೇಕಡಾ== {| class="wikitable sortable " |- !ಜಿಲ್ಲೆ || 2018.ಶೇ ||2013.ಶೇ || *|| ಜಿಲ್ಲೆ ||2018.ಶೇ|| 2013.ಶೇ||*|| ಜಿಲ್ಲೆ||2018.ಶೇ|| 2013.ಶೇ||*||ಜಿಲ್ಲೆ|| 2018.ಶೇ||2013.ಶೇ |- |ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ||55||57.33 ||||ತುಮಕೂರು ||73 ||79.32 ||||ಬೀದರ್ || 59 || 66.43 |||| ರಾಯಚೂರು || 61 || 64.83 |- |ಕೊಪ್ಪಳ - ||70 ||73.48 ||||ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ||73 ||74.48 |||| ಬೆಳಗಾವಿ ||71 || 74.67 || || ಹಾವೇರಿ || 76 || 79.91 |- |ಗದಗ || 68||72.90|| ||ದಾವಣಗೆರೆ ||70 ||75.98 ||||ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮ || 76 || 57.33 || || ಹಾಸನ || 77 || 78.77 |- |ಚಾಮರಾಜ ನಗರ ||78 ||78.65 ||||ಧಾರವಾಡ ||66 ||67.16 || ||ಮೈಸೂರು|| 68||65.83 || || ಶಿವಮೊಗ್ಗ || 73 || 74.76 |- |ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ||70 ||75.47 ||||ಬಳ್ಳಾರಿ ||66 ||73.16 ||||ಮಂಡ್ಯ ||78 || 77.98 || || ಉಡುಪಿ || 75 || 76.15 |- |ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ||79 ||83.50 ||||ಬಾಗಲಕೋಟೆ || 68||72.94|||| ಯಾದಗಿರಿ ||60 || 65.92 || || ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ || 71 || 73.66 |- |ಚಿತ್ರದುರ್ಗ || 76||76.66||||ವಿಜಯಪುರ ||63|| 66.43 || ||ರಾಮನಗರ ||84 ||92.94 || || ಕೊಡಗು || 69 || 73.22 |- |} *<ref>[http://www.prajavani.net/article/2018_05_13/572617 ಜನತಂತ್ರ: ಶೇ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಸಂಭ್ರಮ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಫಲಿತಾಂಶ== {{bar box |title=ರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ 2018 |float=right |titlebar=#DDD |left1=ಪಕ್ಷ |right2=seats |width=400px |bars= {{bar pixel|ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ|#F94D00|104}} {{bar pixel|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|#0033AA|78}} {{bar pixel|ಜೆ.ಡಿ.ಎಸ್|green|36}} {{bar pixel|ಇತರರು|#FF006C|4}} |caption=ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು 224; ಚನಾವಣೆ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಾನಗಳು 222 }} ;ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ 2018 *'''ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು 224; ಚನಾವಣೆ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಾನಗಳು : 222 ''' *ಜೆಡಿಎಸ್,ನ,ಎಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಜೆಡಿಎಸ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 35 ಆಗುತ್ತದೆ.^$ *28 ಮೇ, 2018 ರಂದು ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಜಮಖಂಡಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್,ಶಾಸಕ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡ ಮೃತಪಟ್ಟರು.ಶಾಸಕ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡ ಸಾವು<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/28/575646.html ಶಾಸಕ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡ ಸಾವು; 28 May, 2018]</ref> *'''ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಖಾಲ ಮಾಡಿದ ರಾಮನಗರ, ಜಮಖಂಡಿ ಖಾಲಿ ಇವೆ; ಒಟ್ಟು ಫಲಿತಾಂಶ: 224 - 2 =222 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ''' *ಜಯನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ 11 – 6 -2018 ರಂದು ನೆಡೆದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಶಾಸಕ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಪುತ್ರಿ [[:en:Soumya Reddy|ಸೌಮ್ಯಾರೆಡ್ಡಿ]] ಇಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಅವರು 54,457 ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಒಟ್ಟು 2,889 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಬಿಜೆಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ.ಎನ್. ಪ್ರಹ್ಲಾದ್‌ಬಾಬು 51,568 ವಿರುದ್ಧ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/13/579276.html |title=ಜಯನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಜಯದ ನಗೆ ಬೀರಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ {{!}}ಸೌಮ್ಯಾರೆಡ್ಡಿ;;13 Jun, 2018 |access-date=2018-06-14 |archive-date=2018-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613195607/http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/13/579276.html |url-status=dead }}</ref> ==ಚುನಾವಣೆ 2018== <ref>[http://www.eesanje.com/2018/11/06/byelection-result-live-updates/ 3 ಲೋಕಸಭೆ ಹಾಗೂ 2 ವಿಧಾನಸಭಾ ಉಪಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181110214032/http://www.eesanje.com/2018/11/06/byelection-result-live-updates/ |date=2018-11-10 }}</ref> {| class="wikitable sortable " |- !ಪಕ್ಷ || 2018 || 2013 ರ ಫಲಿತಾಂಶ || ಬದಲಾವಣೆ |- || ಪಕ್ಷ || 2018 || 2013 || Change |- |ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ || 104 || 40 || +64 |- |ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || 80 || 122 || -42 |- |ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್) (36+ 1BSP=37)(**36-1X*35+1)^$ || 37 || 40 || -3 |- |ಬಿಎಸ್ಪಿ (BSP) (ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)ಕ್ಕೆ ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷ) || 1 || 0 || |- |ಕರ್ನಾಟಕ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ (KJP) || 0 || 4 || |- | ಕೆ ಪಿ ಜೆಪಿ (KPJP) || 1 || 0 || |- | ಪಕ್ಷೇತರರು || 1 || 9 || |- |ಬಡವರ ಶ್ರಮಿಕರರೈತರಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಶ್ರೀರಾಮುಲು) (ಬಿ.ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿ.ಪಿ|| || 4 || |- | ಕೆ.ಎಂ.ಪಿ ( KMP) || || 1 || |- | ಎಸ್ ಪಿ ( SP) || || 1 || |- | ಎಸ್ಕೆಪಿ (SKP) || || 1 || |- | ಎಎಪಿ (AAP) || || || |- | ಎನ್ಸಿಪಿ || 0 || 0 || |- |ಇತರೆ || 0 || (20) ||-20 |- |ಒಟ್ಟು || 224|| 224 || |} <ref>https://elections.prajavani.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913025838/https://elections.prajavani.net/ |date=2019-09-13 }} ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ 2018</ref> <ref name="Prajavani Elections">https://elections.prajavani.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913025838/https://elections.prajavani.net/ |date=2019-09-13 }} ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ 2018</ref> <ref>https://kannada.oneindia.com/karnataka-assembly-elections/ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2018</ref> ===ಪಕ್ಷಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತಗಳಿಕೆ=== {{Pie chart | thumb = right | caption = ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, 2018 | other = | label1 = ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ | value1 =38 | color1 =yellow | label2 =ಬಿಜೆಪಿ | value2 =36.2 | color2 =aqua | label3 =ಜೆಡಿಎಸ್ | value3 =18.4 | color3 =brown | label4 =ಸ್ವತಂತ್ರ | value4 =4.00 | color4 =LimeGreen | label5 =ಇತರರು | value5 =3.4 | color5 =blue }} *ಸೋತರೂ ಬಿಜೆಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಪಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್: {| class="wikitable sortable " |- !| || ಪಕ್ಷ || ಶೇಕಡಾಗಳಿಕೆ ||ಗಳಿಸಿದ ಓಟುಗಳು (ಸಮೀಪಸಂಖ್ಯೆ) |- | 1 ||ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) || 38% || 1,37,63,500 |- | 2 ||ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) || 36.2% || 1,31,20,300 |- | 3 ||ಜನತಾದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)(ಜೆಡಿಎಸ್) || 18.4% || 66,48700 |- | 4 || ಸ್ವತಂತ್ರ || 4.00% || 14,34,951 |- | 5 ||ಬಹುಜನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ(ಬಿಎಸ್ಪಿ) || 0.3% || 1,08592 |- | 6 || ಎ ಐ ಎಮ್ ಇಪಿ || 0.33% || 97,572 |- | 7 || ಬಿ ಪಿ ಜೆ ಪಿ || 0.2% || 83,071 |- | 8 || ಸಿ ಪಿ ಎಂ || 0.2% || 81,181 |- | 9 || ಸ್ವರಾಜ್ || 0.2%|| 94,000 |- | 10 || ಕೆ ಪಿ ಜಿ ಪಿ || 0.2% || 74,229 |- | 11 || ನೋಟಾ || 0.9% || 3,09573 |- | 12 || ಇತರರು || 1.07 || |- |} *ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಜಾ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ(ಕೆಪಿಜೆಪಿ)- ಬಿಜೆಪಿ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ.<ref>[https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/karnataka-election-results-2018-despite-the-loss-congress-gets-more-votes-than-bjp-141128.htmlಸೋತರೂ ಬಿಜೆಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಪಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್!]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/16/573246.html ತೀರ್ಪು ಅತಂತ್ರ: ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ತಂತ್ರ; 16 May, 2018</ref> ==ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು== {{Line chart | color_background = white | width = 500 | height = 350 | padding_left = 40 | padding_right = 15 | padding_top = 10 | padding_bottom = 20 | number_of_series = 3 | number_of_x-values = 6 | label_x1 = 1999 | label_x2 = 2004 | label_x3 = 2008 | label_x4 = 2013 | label_x5 = 2018 | label_x6 = 2023 | y_max = 150 | y_min = 10 | scale = yes | interval_primary_scale = 10 | interval_secondary_scale = 10 | S01V01 = 44 | S01V02 = 79 | S01V03 = 110 | S01V04 = 40 | S01V05 = 104 | S02V01 = 132 | S02V02 = 65 | S02V03 = 80 | S02V04 = 122 | S02V05 = 78 | S03V01 = 10 | S03V02 = 58 | S03V03 = 28 | S03V04 = 40 | S03V05 = 37 | points = yes }} {{legend|red|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟೀ}} {{legend|blue|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್}} {{legend|green|ಜೆ.ಡಿ.ಎಸ್}} ===ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾರು ಫಲಿತಾಂಶ=== {| class="wikitable sortable " |- ! ಪ್ರದೇಶ || ಒಟ್ಟು || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಜೆಡಿ(ಎಸ್) || ಇತರರು |- | || || || || |- | ಮುಂಬೈ ಕರ್ನಾಟಕ|| 50 || 17 || 2 || 1 |- ! || || || || |- | ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಕರ್ನಾಟಕ || 40 || 21 || 4 || 0 |- ! || || || || |- | ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ|| 26 || 13 || 2 || 0 |- ! || || || || |- | ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ || 32 || 7 || 4 || 0 |- ! || || || || |- | ಕರಾವಳಿ19/ || 19 || 3 || 0 || 0 |- ! || || || || |- | ಹಳೇ ಮೈಸೂರು || 55 (- 1) || 17 || 25 (- 1) || 2 |- ! || || || || |- ! ಒಟ್ಟು || 221 || 78 || 37 || 3 |- |} <ref name="Prajavani Elections" /> <ref name="ref1" /> ==ಉಪ ಚುನಾವಣೆ ನವೆಂಬರ್ 2018== *ರಾಜ್ಯದ ಮೂರು ಲೋಕಸಭೆ ಹಾಗೂ ಎರಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉಪಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 3,2018 ರಂದು ನಡೆಸುವುದಾಗಿ 06 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018ರಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತಿಳಿಸಿತು. ಸೂಚನೆಯ ಘೋಷಣೆ- 9-10-2018; ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯ ದಿನ 16-10-2018; ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಕೊನೆಯ ದಿನ 20-10-2018;ಎಣಿಕೆ,6-11-2018ರಂದು. *'''ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:''' *ಶಿವಮೊಗ್ಗ :(ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ), *ಬಳ್ಳಾರಿ (ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ) *ಮಂಡ್ಯ (ಜಾತ್ಯತೀತ ಜನತಾದಳದ ಸಿ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟರಾಜು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ) *'''ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರ:''' *ರಾಮನಗರ (ಎಚ್‌.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಮನಗರ ತೆರವು.) *ಜಮಖಂಡಿ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಶಾಸಕ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡ ಅವರು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವು) *'''ಉಪಚುನಾವಣೆ:''' ನವೆಂಬರ್ 3,2018. *'''ಫಲಿತಾಂಶ:'''ನವೆಂಬರ್ 6 2018.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/stateregional/karnataka-bye-election-579035.html ನ.3ಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ 3 ಲೋಕಸಭೆ, 2 ವಿಧಾನಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉಪಚುನಾವಣೆ;06 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,]</ref> ==ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ== *'''ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ''': *ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು 23ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸಿಎಂ ಆಗಿ ದಿ.17-5-2018 ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9.00ಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿದರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲ ವಜುಭಾಯಿ ವಾಲಾ ಅವರು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/17/573467.html |title=ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ 17 May, 2018 |access-date=2018-05-17 |archive-date=2018-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517013735/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/17/573467.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/17/573516.html ದೇವರು, ರೈತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ;17 May, 2018]</ref> ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಸಿಗದಿದ್ದರಿಂದ, ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಕರಣ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಒಬ್ಬರೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ನೆಡೆಯುವುದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/17/573497.html ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಇಂದು;17 May, 2018]</ref> * ಜೆಡಿಎಸ್ ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌–ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿರ್ಣಯದಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಎರಡು ಪಕ್ಷದ 117 ಶಾಸಕರ ಸಹಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ದಿ. 16.5-2018 ರಂದು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/16/573398.html ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌–ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಶಾಸಕರ ಮನವಿ; 117 ಶಾಸಕರ ಸಹಿ ಒಳಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿ; 16 May, 2018]</ref> *ಬಿಜೆಪಿಯ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ಎಸ್‌.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ತಮಗೆ 117ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ವಿದೆಯೆಂದು ದಿ.16-5-2018 ರಂದು ತಡೆ ಕೋರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಪಕ್ಷ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು '''ಬುಧವಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು''' ಸುಪ್ರೀಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/category/30.html |title=ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವಚನಕ್ಕೆ ತಡೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿ: ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌;17 May, 2018 |access-date=2018-05-17 |archive-date=2018-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517221116/http://www.prajavani.net/news/category/30.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಹೇಳಿದ ಬಗೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್, ತಮ್ಮ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಹುಮತ ಇರುವುದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಧಾನ ಸೌಧದ ಗಾಂಧಿಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ಪ್ರತಭಟನೆ ನೆಡೆಸಿದವು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/17/573518.html ವಿಧಾನಸೌಧದ ಗಾಂಧಿಪ್ರತಿಮೆ ಮುಂದೆ ಮಾಜಿ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರತಿಭಟನೆ;17 May, 2018]</ref><ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/16/573241.html ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ 16 May, 2018]</ref> ===ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ=== *ದಿ.17-5-2018 ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ಬಿ.ಎಸ್‌. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ದಿ.19-5-2018 ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ 4ಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವಂತೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ವಜುಭಾಯಿ ವಾಲಾ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಬುಧವಾರ ರಾತ್ರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್– ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಕೆ. ಸಿಕ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠ, ‘ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ತನಕ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573847.html |title=ಇಂದೇ ವಿಶ್ವಾಸಮತ: ‘ಸುಪ್ರೀಂ’ ಆದೇಶ= 19 May, 2018 |access-date=2018-05-19 |archive-date=2018-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520214328/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573847.html |url-status=dead }}</ref> *ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಶಾಸಕರು ಶನಿವಾರ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಶಾಸಕರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಂಗಾಮಿ ವಿಧಾನಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ನಡೆಸಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573842.html ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯಲಿ. 19 May, 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520131600/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573842.html |date=2018-05-20 }}.</ref> ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ವಿರಾಜಪೇಟೆ ಶಾಸಕ ಕೆ.ಜಿ.ಬೋಪಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೋಪಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/18/573782.html ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಆಗಿ ಕೆ.ಜಿ.ಬೊಪಯ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನ18 May, 2018]</ref> *'''ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಕರ್ತವ್ಯ''':ನೂತನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ವಿಧಿ ಬೋಧಿಸುವುದು ಮೊದಲ ಕರ್ತವ್ಯ. ಅದಾದ ಬಳಿಕ ಕಾಯಂ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ನೂತನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ ಯಾಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಬಾರಿಯ ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.[<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573845.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180522023717/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573845.html |date=2018-05-22 }} ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಕೆಲಸವೇನು? 19 May, 2018]</ref> *'''ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ರಾಜಿನಾಮೆ''': ಬಹುಮತ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಿ.ಎಸ್‌.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ದಿ.19-5-2018 ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ 4ಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆ ಭಾಷಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ರಾಜಭವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/573958.html ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚಿಸದೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ; 19 May, 2018]</ref> ===ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಕ್ರಿಯೆ=== *ಜೆಡಿಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ, ಮೇ 15ರಂದೇ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ ಸಂಬಂಧ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಉಭಯ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಿ.ಎಸ್‌.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ದಿ.19-5-2018 ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ 4ಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಪಡೆಯಲಾರದೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌–ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರು ದಿ. 23-5-2018 ಬುಧವಾರ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/19/574005.html ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೋಮವಾರ ಎಚ್‌.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ; 19 May, 2018]</ref><ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/20/574119.html ವಿಧಾನಸೌಧ ಮುಂಭಾಗವೇ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ; 20 May, 2018]</ref> ===ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಜಾತಿವಾರು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ=== *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಚನೆಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಡೆ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಜಾತಿವಾರು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. *ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರು ಎರಡುಕಡೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದು ರಾಮನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ.(42 - 1=41) {| class="wikitable sortable " |- ! ಜಾತಿ || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಬಿಜೆಪಿ || ಜಡಿಎಸ್ || ಇತರರು || ಒಟ್ಟು |- | ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾvಯತ || 16 || 38 || 4 || 00 || '''58''' |-bgcolor="#e4e8ff" | ಒಕ್ಕಲಿಗ || 11 || 8 || 23 || 00 || '''42''' |- | ಪರಿಶಿಷ್ಟ (ಎಸ್.ಸಿ ) || 12 || 16 || 06 || 02 || '''36''' |-bgcolor="#e4e8ff" | ಇತರರು || 5 || 16 || 00 || 00 || '''21''' |- | ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ || 09 || 09 || 01 || 00 || '''19''' |-bgcolor="#e4e8ff" | ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || 04 || 10 || 00 || 00 || '''14''' |- | ಕುರುಬ || 09 || 01 || 02 || 01 || '''13''' |-bgcolor="#e4e8ff" | ರೆಡ್ಡಿ || 04 || 04 || 01 || 00 || '''09''' |- | ಮುಸ್ಲಿಮರು || 07 || 00 || 00 || 00 || '''07''' |-bgcolor="#e4e8ff" | ಕೊಡವ || 00 || 02 || 00 || 00 || '''02''' |- | ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ || 01 || 00 || 00 || 00 || '''01''' |-bgcolor="#e4e8ff" ! ಒಟ್ಟು || 78 || 104 || 37 || 03 || 222 |- |} <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/21/574203.html |title=ಲಿಂಗಾಯತರಿಗೆ ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆ ನೀಡಲು ಆಗ್ರಹ; 21 May, 2018 |access-date=2018-05-21 |archive-date=2018-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522060927/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/21/574203.html |url-status=dead }}</ref> ===ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಚನೆ=== *ಬಿ.ಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರು ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ವಿಫಲರಾದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯ ಪಾಲರ ಆಹ್ವಾನದಂತೆ, ಜೆಡಿಎಸ್‌ ನಾಯಕ ಎಚ್‌.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ದಿ.23 ಮೇ, 2018 ರಂದು ಬುಧವಾರ ಸಂಜೆ 4.30ಕ್ಕೆ, ದೇವರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಜನರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೊರಟಗೆರೆ ಶಾಸಕ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ್ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್–ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಐಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಹುಲ್‌ ಗಾಂಧಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಕೇರಳ ಸಿಎಂ ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್‌, ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಖಿಲೇಶ್‌ ಯಾದವ್‌, ಬಿಎಸ್‌ಪಿ ನಾಯಕಿ ಮಾಯಾವತಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಶರದ್‌ ಯಾದವ್‌, ಗುಲಾಬ್‌ ನಬೀ ಅಜಾದ್‌, ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು, ಸೀತಾರಾಂ ಯೆಚೂರಿ ಆರ್‌ಜೆಡಿ ಮುಖಂಡ ತೇಜಸ್ವಿ ಯಾದವ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/23/574729.html ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಮಾಣವಚನ; 23 May, 2018]</ref> ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಅದ ನಂತರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ವಿಸ್ತರಣೆಮಾಡುವ ಸೋಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮೇ, 25 ರಂದು (ಶುಕ್ರವಾರ) ವಿಧಾನಸಭಾ ಅಧಿವೇಶನ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/24/574784.html ಮಹಾಮೈತ್ರಿಗೆ ನಾಂದಿ; 24 May, 2018]</ref> ;ವಿಧಾನಸಭೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಆಯ್ಕೆ; *ದಿ.25 ಮೇ, 2018 ರಂದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಸುರೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ನಾಮಪತ್ರವನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ '''ಶಾಸಕ ಕೆ.ಆರ್.ರಮೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆದರು'''. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯರ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಜಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ್ ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯಂತೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ರಮೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಹಂಗಾಮಿ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಬೋಪಯ್ಯ ಅವರು ಧ್ವನಿಮತದ ಮೂಲಕ ರಮೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/25/575074.html ವಿಧಾನಸಭೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೆ.ಆರ್.ರಮೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್ ಆಯ್ಕೆ25 May, 2018]</ref> ;ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರಿಂದ ಬಹುಮತ ಸಾಬಿತು: *ಕೆ.ಆರ್.ರಮೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆದ ಕೂಡಲೆ ಎಚ್‌.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಬಿ.ಎಸ್‌. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ತಮ್ಮ ಮಾತು ಮುಗಿಸಿ, ಕಲಾಪವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಸನದನದಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದರು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ ಕೋರಿದರು. ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಧ್ವನಿಮತಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ, ಧ್ವನಿ ಮತದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮೂಲಕ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆ.ಆರ್‌. ರಮೇಶ್‌ಕುಮಾರ್‌ ಅವರು ವಿಶ್ವಾಸಮತವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/25/575123.html ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ‘ಮೈತ್ರಿ’ ಸರ್ಕಾರ; 25 May, 2018]</ref> ===ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಚನೆ=== *ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸಮಾರಂಭ ರಾಜಭವನದ ಗಾಜಿನಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಿ.6-6-2018 ಬುಧವಾರ ಸರಳವಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ 15 ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಪಕ್ಷದ 10 ಶಾಸಕರು ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. (25 + ಹಿಂದೆ ಇಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣವಚನ; ಒಟ್ಟು 27 ಜನರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. (ರಾಜ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರ ಕಿರುಪರಿಚಯ)<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/07/577838.html |title=ರಾಜ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರ ಕಿರುಪರಿಚಯ;7 Jun, 2018 |access-date=2018-06-09 |archive-date=2018-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180611011606/http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/07/577838.html |url-status=dead }}</ref> ==[[2017ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|2018ರ]] ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು== {| class="wikitable sortable sortable" <hiddentext>generated with [[:de:Wikipedia:Helferlein/VBA-Macro for EXCEL tableconversion]] V14<\hiddentext> |- style="font-weight:bold" valign="bottom" | width="30" Height="30" style = "text-align:center" | ಕ್ರ.ಸಂ. ! ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ! ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸದಸ್ಯರು ! ಪಕ್ಷ ! ಮತಗಳು ! ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಪರ್ಧಿ ! ಪಕ್ಷ ! ಮತಗಳು |- |1||[[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]||ಶಶಿಕಲಾ ಜೊಲ್ಲೆ||ಬಿಜೆಪಿ||87006||ಕಾಕಾಸೊ ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||78500 |- |2||ಚಿಕ್ಕೋಡಿ-ಸದಲಗಾ||ಗಣೇಶ ಹುಕ್ಕೇರಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||91467||ಅಣ್ಣಾಸಾಹೇಬ್ ಜೊಲ್ಲೆ||ಬಿಜೆಪಿ||80898 |- |3||[[ಅಥಣಿ]]||ಮಹೇಶ ಕುಮಟಳ್ಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||82094||ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸವದಿ||ಬಿಜೆಪಿ||79763 |- |4||[[ಕಾಗವಾಡ]]||ಶ್ರೀಮಂತ ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||83060||ಭರಮಗೌಡ ಕಾಗೆ||ಬಿಜೆಪಿ||50118 |- |5||[[ಕುಡಚಿ]]||ಪಿ.ರಾಜೀವ||ಬಿಜೆಪಿ||67781||ಅಮಿತ್ ಘಾಟಗೆ ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||52773 |- |6||[[ರಾಯಭಾಗ]]||ದುರ್ಯೋಧನ ಐಹೊಳೆ||ಬಿಜೆಪಿ||67502||ಪ್ರದೀಪಕುಮಾರ ಮಾಳಗೆ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||50954 |- |7||[[ಹುಕ್ಕೇರಿ]]||ಉಮೇಶ ಕತ್ತಿ||ಬಿಜೆಪಿ||83588||ಎ.ಬಿ.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||68203 |- |8||[[ಅರಭಾವಿ]]||ಬಾಲಚಂದ್ರ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ||ಬಿಜೆಪಿ||96144||ಭೀಮಪ್ಪ ಗಡಾದ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||48816 |- |9||[[ಗೋಕಾಕ]]||ರಮೇಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||90249||ಅಶೋಕ ಪೂಜಾರಿ||ಬಿಜೆಪಿ||75969 |- |10||ಯಮಕನಮರಡಿ||ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73512||ಮಾರುತಿ ಅಷ್ಟಗಿ||ಬಿಜೆಪಿ||70662 |- |11||ಬೆಳಗಾವಿ ಉತ್ತರ||ಅನಿಲ ಬೆನಕೆ||ಬಿಜೆಪಿ||79060||ಫಿರೋಜ್ ಸೇಠ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61793 |- |12||ಬೆಳಗಾವಿ ದಕ್ಷಿಣ||ಅಭಯ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||84498||ಎಮ್.ಡಿ.ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||25806 |- |13||ಬೆಳಗಾವಿ ಗ್ರಾಮೀಣ||ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೆಬ್ಬಾಳಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||102040||ಸಂಜಯ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||50316 |- |14||[[ಖಾನಾಪುರ]]||ಡಾ.ಅಂಜಲಿ ನಿಂಬಾಳ್ಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||36649||ವಿಠ್ಠಲ ಹಲಗೇಕರ||ಬಿಜೆಪಿ||31516 |- |15||[[ಕಿತ್ತೂರು]] ||ಮಹಾಂತೇಶ ದೊಡ್ಡಗೌಡರ ||ಬಿಜೆಪಿ||73155||ಡಿ.ಬಿ.ಇನಾಂದಾರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||40293 |- |16||[[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]]||ಮಹಾಂತೇಶ ಕೌಜಲಗಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||47040||ಜಗದೀಶ ಮೆಟಗುಡ್ಡ||ಪಕ್ಷೇತರ||41918 |- |17||ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ||ವಿಶ್ವನಾಥ ಮಾಮನಿ||ಬಿಜೆಪಿ||62480||ಆನಂದ ಛೋಪ್ರಾ||ಪಕ್ಷೇತರ||56189 |- |18||[[ರಾಮದುರ್ಗ]]||ಮಹಾದೇವಪ್ಪ ಯಾದವಾಡ||ಬಿಜೆಪಿ||68349||ಅಶೋಕ ಪಟ್ಟಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65474 |- |19||[[ಮುಧೋಳ]]||ಗೋವಿಂದ ಕಾರಜೋಳ||ಬಿಜೆಪಿ||76431||ಸತೀಶ ಬಂಡಿವಡ್ಡರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||60949 |- |20||[[ತೇರದಾಳ]]||ಸಿದ್ದು ಸವದಿ||ಬಿಜೆಪಿ||87213||ಉಮಾಶ್ರೀ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||66324 |- |21||[[ಜಮಖಂಡಿ]]||ಆನಂದ ನ್ಯಾಮಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||97017||ಶ್ರೀಕಾಂತ ಕುಲಕರ್ಣಿ||ಬಿಜೆಪಿ||57537 |- |22||[[ಬೀಳಗಿ]]||ಮುರುಗೇಶ ನಿರಾಣಿ||ಬಿಜೆಪಿ||85135||ಜೆ.ಟಿ.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||80324 |- |23||[[ಬದಾಮಿ]]||ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||67599||ಶ್ರೀರಾಮಲು||ಬಿಜೆಪಿ||65903 |- |24||[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]||ವೀರಣ್ಣ ಚರಂತಿಮಠ||ಬಿಜೆಪಿ||85653||ಹೆಚ್.ವಾಯ್.ಮೇಟಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69719 |- |25||[[ಹುನಗುಂದ]]||ದೊಡ್ಡನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||65012||ವಿಜಯಾನಂದ ಕಾಶಪ್ಪನವರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59785 |- |26||[[ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ]]||ಎ.ಎಸ್.ಪಾಟೀಲ(ನಡಹಳ್ಳಿ)||ಬಿಜೆಪಿ||63512||ಸಿ.ಎಸ್.ನಾಡಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54879 |- |27||[[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]]||ಸೋಮನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||48245||ರಾಜುಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಜೆಡಿಎಸ್||44892 |- |28||[[ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ]]||ಶಿವಾನಂದ ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||58647||ಸೋಮನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಜೆಡಿಎಸ್||55461 |- |29||[[ಬಬಲೇಶ್ವರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಬಬಲೇಶ್ವರ]]||ಎಂ.ಬಿ.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||98339||ವಿಜಯಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||68624 |- |30||[[ವಿಜಯಪುರ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವಿಜಾಪುರ ನಗರ]]||ಬಸನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ(ಯತ್ನಾಳ)||ಬಿಜೆಪಿ||76308||ಅಬ್ದುಲ್ ಹಮೀದ್ ಮುಶ್ರೇಫ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69895 |- |31||[[ನಾಗಠಾಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ನಾಗಠಾಣ]]||ದೇವಾನಂದ ಚವ್ಹಾಣ||ಜೆಡಿಎಸ್||59709||ವಿಠ್ಠಲ ಕಟಕದೊಂಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54108 |- |32||[[ಇಂಡಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಇಂಡಿ]]||ಯಶವಂತರಾಯಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||50401||ಬಿ.ಡಿ.ಪಾಟೀಲ(ಹಂಜಗಿ)||ಜೆಡಿಎಸ್||40463 |- |33||[[ಸಿಂದಗಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಸಿಂದಗಿ]]||ಎಮ್.ಸಿ.ಮನಗೂಳಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||70865||ರಮೇಶ ಭೂಸನೂರ||ಬಿಜೆಪಿ||61560 |- |34|| [[ಅಫಜಲಪುರ]]||ಎಮ್.ವೈ.ಪಾಟೀಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||71735||ಮಾಲಿಕಯ್ಯ ಗುತ್ತೆದಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||61141 |- |35|| [[ಜೇವರ್ಗಿ]]|| ಅಜಯ ಧರ್ಮಸಿಂಗ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||68508||ದೊಡ್ಡಪ್ಪಗೌಡ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||52452 |- |36|| [[ಸುರಪುರ]]||ನರಸಿಂಹ(ರಾಜುಗೌಡ) ನಾಯಕ|| ಬಿಜೆಪಿ||104426||ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||81858 |- |37|| [[ಶಹಾಪುರ]]||ಶರಣಬಸಪ್ಪಗೌಡ ದರ್ಶನಾಪುರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||78642||ಗುರು ಪಾಟೀಲ ಶಿರವಾಳ||ಬಿಜೆಪಿ||47668 |- |38|| [[ಯಾದಗಿರಿ]]||ವೆಂಕಟ್ ರೆಡ್ಡಿ ಮುದ್ನಾಳ|| ಬಿಜೆಪಿ||62227||ಡಾ.ಎ.ಬಿ.ಮಲಕಾರೆಡ್ಡಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||49346 |- |39|| [[ಗುರುಮಠಕಲ್]]||ನಾಗನಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||79627||ಬಾಬುರಾವ್ ಚಿಂಚಣಸೂರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||55147 |- |40|| [[ಚಿತ್ತಾಪುರ]] ||ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69700||ವಾಲ್ಮೀಕಿ ನಾಯಕ||ಬಿಜೆಪಿ||65307 |- |41|| [[ಸೇಡಂ]]||ರಾಜಕುಮಾರ ಪಾಟೀಲ(ತೆಲ್ಕೂರ)|| ಬಿಜೆಪಿ||80668||ಡಾ.ಶರಣಪ್ರಕಾಶ ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73468 |- |42|| [[ಚಿಂಚೋಳಿ]]||ಡಾ.ಅವಿನಾಶ ಜಾಧವ||ಬಿಜೆಪಿ||69109||ಸುಭಾಸ ರಾಠೋಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61079 |- |43|| ಕಲಬುರಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ||ಬಸವರಾಜ್ ಮಟ್ಟಿಮೊಡ|| ಬಿಜೆಪಿ||61750||ವಿಜಯಕುಮಾರ ಜಿ.ರಾಮಕೃಷ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||49364 |- |44|| ಕಲಬುರಗಿ ದಕ್ಷಿಣ|| ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪಾಟೀಲ(ರೇವೂರ)|| ಬಿಜೆಪಿ||64788||ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59357 |- |45|| ಕಲಬುರಗಿ ಉತ್ತರ||ಕನೀಜ್ ಫಾತಿಮಾ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64311||ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||58371 |- |46|| [[ಆಳಂದ]]||ಸುಭಾಷ್ ಗುತ್ತೆದಾರ|| ಬಿಜೆಪಿ||76815||ಬಿ.ಆರ್.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76118 |- |47|| [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]]||ಬಿ.ನಾರಾಯಣ ರಾವ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61425||ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಕೂಬಾ||ಬಿಜೆಪಿ||44153 |- |48|| [[ಹುಮ್ನಾಬಾದ್]] ||ರಾಜಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||74945||ಸುಭಾಸ ಕಲ್ಲೂರ||ಬಿಜೆಪಿ||43131 |- |49|| ಬೀದರ ದಕ್ಷಿಣ||ಬಂಡೆಪ್ಪ ಕಾಶಂಪುರ|| ಜೆಡಿಎಸ್||53347||ಡಾ.ಶೈಲೇಂದ್ರ ಬಾಲ್ದಳೆ||ಬಿಜೆಪಿ||41239 |- |50|| [[ಬೀದರ]] ||ರಹೀಮ್ ಖಾನ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73270||ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ನಾಗಮಾರಪಳ್ಳಿ||ಬಿಜೆಪಿ||63025 |- |51|| [[ಭಾಲ್ಕಿ]]|| ಈಶ್ವರ ಖಂಡ್ರೆ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||84673||ಡಿ.ಕೆ.ಸಿದ್ರಾಮ||ಬಿಜೆಪಿ||63235 |- |52|| [[ಔರಾದ್]]|| ಪ್ರಭು ಚೌಹಾಣ|| ಬಿಜೆಪಿ||75061||ವಿಜಯಕುಮಾರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64469 |- |53|| ರಾಯಚೂರು ಗ್ರಾಮೀಣ||ಬಸನಗೌಡ ದದ್ದಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||66656||ತಿಪ್ಪರಾಜು ಹವಾಲದಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||56692 |- |54|| [[ರಾಯಚೂರು]] ||ಡಾ.ಶಿವರಾಜ ಪಾಟೀಲ|| ಬಿಜೆಪಿ||56511||ಸೈಯದ್ ಯಾಸೀನ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||45520 |- |55|| [[ಮಾನ್ವಿ]]||ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ|| ಜೆಡಿಎಸ್||53548||ಡಾ.ತನುಶ್ರೀ||ಪಕ್ಷೇತರ||37733 |- |56|| [[ದೇವದುರ್ಗ]]||ಶಿವನಗೌಡ ನಾಯಕ|| ಬಿಜೆಪಿ||67003||ಎ.ರಾಜಶೇಖರ ನಾಯಕ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||45958 |- |57|| [[ಲಿಂಗಸೂಗೂರು]]||ಡಿ.ಎಸ್.ಹೂಲಗೇರಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54230||ಸಿದ್ದು ಬಂಡಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||49284 |- |58|| [[ಸಿಂಧನೂರು]]||ವೆಂಕಟರಾವ ನಾಡಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||71514||ಹಂಪನಗೌಡ ಬಾದರ್ಲಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69917 |- |59|| [[ಮಸ್ಕಿ]]|| ಪ್ರತಾಪಗೌಡ ಪಾಟೀಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||60387||ಬಸನಗೌಡ ತುರವಿಹಾಳ||ಬಿಜೆಪಿ||60174 |- |60|| [[ಕುಷ್ಟಗಿ]]||ಅಮರೇಗೌಡ ಬಯ್ಯಾಪುರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||87567||ದೊಡ್ಡನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ|| ಬಿಜೆಪಿ||69536 |- |61|| [[ಕನಕಗಿರಿ]]||ಬಸವರಾಜ ದಡೇಸೂಗೂರ||ಬಿಜೆಪಿ||87735||ಶಿವರಾಜ ತಂಗಡಗಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73510 |- |62|| [[ಗಂಗಾವತಿ]]||ಪರಣ್ಣ ಮುನವಳ್ಳಿ||ಬಿಜೆಪಿ||67617||ಇಕ್ಬಾಲ್ ಅನ್ಸಾರಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59644 |- |63|| [[ಯಲಬುರ್ಗಾ]]||ಆಚಾರ ಹಾಲಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||79072||ಬಸವರಾಜ ರಾಯರೆಡ್ಡಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65754 |- |64|| [[ಕೊಪ್ಪಳ]]||ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹಿಟ್ನಾಳ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||98783||ಅಮರೇಶ ಕರಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||72432 |- |65||[[ಶಿರಹಟ್ಟಿ]]||ರಾಮಪ್ಪ ಲಮಾಣಿ||ಬಿಜೆಪಿ||91967||ರಾಮಕೃಷ್ಣ ದೊಡ್ಡಮನಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61974 |- |66|| [[ಗದಗ]]|| ಹೆಚ್ ಕೆ ಪಾಟೀಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||77699||ಅನಿಲ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ||ಬಿಜೆಪಿ||75831 |- |67|| [[ರೋಣ]]||ಕಳಕಪ್ಪ ಬಂಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||83735||ಗುರುಪಾದಗೌಡ ಪಾಟೀಲ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76401 |- |68|| [[ನರಗುಂದ]] ||ಸಿ.ಸಿ.ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||73045||ಬಿ.ಆರ್.ಯಾವಗಲ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65066 |- |69|| [[ನವಲಗುಂದ]]||ಶಂಕರ ಪಾಟೀಲ ಮುನೇನಕೊಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||65718||ಎನ್.ಹೆಚ್.ಕೋನರೆಡ್ಡಿ|| ಜೆಡಿಎಸ್||45197 |- |70|| [[ಕುಂದಗೋಳ]]||ಕುಸುಮಾವತಿ ಶಿವಳ್ಳಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||77640||ಎಸ್.ಐ.ಚಿಕ್ಕನಗೌಡರ||ಬಿಜೆಪಿ||76039 |- |71|| [[ಧಾರವಾಡ]]||ಅಮೃತ ದೇಸಾಯಿ||ಬಿಜೆಪಿ||85123||ವಿನಯ ಕುಲಕರ್ಣಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64783 |- |72|| ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ(E) || ಅಬ್ಬಯ್ಯ ಪ್ರಸಾದ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||77080||ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಗೋಕಾಕ||ಬಿಜೆಪಿ||55613 |- |73|| ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ(C)|| ಜಗದೀಶ ಶೆಟ್ಟರ್|| ಬಿಜೆಪಿ||75794||ಡಾ.ಮಹೇಶ ನಲವಾಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54488 |- |74|| ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡ(W)|| ಅರವಿಂದ ಬೆಲ್ಲದ|| ಬಿಜೆಪಿ||96462||ಮಹಮ್ಮದ್ ತಮಟಗಾರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||55975 |- |75|| [[ಕಲಘಟಗಿ]]||ಸಿ.ಎಮ್.ನಿಂಬಣ್ಣನವರ||ಬಿಜೆಪಿ||83267||ಸಂತೋಷ ಲಾಡ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||57270 |- |76|| [[ಹಳಿಯಾಳ]]||ಆರ್.ವಿ.ದೇಶಪಾಂಡೆ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61577||ಸುನಿಲ ಹೆಗಡೆ||ಬಿಜೆಪಿ||56437 |- |77|| [[ಕಾರವಾರ]]||ರೂಪಾಲಿ ನಾಯ್ಕ||ಬಿಜೆಪಿ||60339||ಆನಂದ ಅಸ್ನೋಟಿಕರ||ಜೆಡಿಎಸ್||46275 |- |78|| [[ಕುಮಟಾ]]||ದಿನಕರ ಶೆಟ್ಟಿ||ಬಿಜೆಪಿ||59392||ಶಾರದ ಶೆಟ್ಟಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||26642 |- |79|| [[ಭಟ್ಕಳ]]||ಸುನಿಲ ನಾಯ್ಕ||ಬಿಜೆಪಿ||83172||ಮಂಕಾಳ ವೈದ್ಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||77242 |- |80|| [[ಸಿರ್ಸಿ]]||ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ || ಬಿಜೆಪಿ||70595||ಭೀಮಣ್ಣ ನಾಯಕ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||53134 |- |81|| [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]]||ಅರೆಬೈಲ್ ಶಿವರಾಮ ಹೆಬ್ಬಾರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||66290||ವಿ.ಎಸ್.ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||64807 |- |82|| [[ಹಾನಗಲ್]]||ಸಿ.ಎಮ್.ಉದಾಸಿ||ಬಿಜೆಪಿ||80529||ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಾನೆ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||74015 |- |83|| [[ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ]]||ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ||ಬಿಜೆಪಿ||83868||ಸೈಯದ್ ಖಾದ್ರಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||74603 |- |84|| [[ಹಾವೇರಿ]]||ನೆಹರು ಓಲೇಕಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||86565||ರುದ್ರಪ್ಪ ಲಮಾಣಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||75261 |- |85|| [[ಬ್ಯಾಡಗಿ]]||ವಿರೂಪಕ್ಷಪ್ಪ ಬಳ್ಳಾರಿ||ಬಿಜೆಪಿ||91721||ಎಸ್.ಆರ್.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70450 |- |86|| [[ಹಿರೇಕೇರೂರು]]||ಬಿ.ಸಿ.ಪಾಟೀಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72461||ಯು.ಬಿ.ಬಣಕಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||71906 |- |87|| [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]]||ಆರ್.ಶಂಕರ||ಕೆಪಿಜೆಪಿ||63910||ಕೆ.ಬಿ.ಕೋಳಿವಾಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59572 |- |88|| [[ಹಡಗಲಿ]]||ಪಿ.ಟಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ನಾಯ್ಕ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54097||ಓದೋ ಗಂಗಪ್ಪ||ಸ್ವತಂತ್ರ||44919 |- |89|| [[ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ]]||ಎಲ್.ಬಿ.ಪಿ.ಭೀಮನಾಯ್ಕ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||78337||ನೇಮಿರಾಜ ನಾಯ್ಕ||ಬಿಜೆಪಿ||71105 |- |90|| [[ವಿಜಯನಗರ]]||ಆನಂದ ಸಿಂಗ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||83214||ಎಚ್.ಆರ್.ಗವಿಯಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||74986 |- |91|| [[ಕಂಪ್ಲಿ]]||ಜೆ.ಎನ್.ಗಣೇಶ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||80592||ಟಿ.ಹೆಚ್.ಸುರೇಶ ಬಾಬು||ಬಿಜೆಪಿ||75037 |- |92|| [[ಸಿರಗುಪ್ಪ]]||ಎಮ್.ಎಸ್.ಸೋಮಲಿಂಗಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||82546||ಬಿ.ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||61275 |- |93|| [[ಬಳ್ಳಾರಿ]] ||ಬಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||79186||ಸಣ್ಣ ಫಕೀರಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||76507 |- |94|| ಬಳ್ಳಾರಿ ನಗರ||ಜಿ.ಸೋಮಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||76589||ಅನಿಲ ಲಾಡ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||60434 |- |95|| [[ಸಂಡೂರು]]||ಇ.ತುಕಾರಾಮ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||78106||ಡಿ.ರಾಘವೇಂದ್ರ||ಬಿಜೆಪಿ||64096 |- |96|| [[ಕೂಡ್ಲಿಗಿ]]||ಎನ್.ವಾಯ್.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ||ಬಿಜೆಪಿ||50085||ಎನ್.ಟಿ.ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ||ಜೆಡಿಎಸ್||39272 |- |97|| [[ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು]]||ಶ್ರೀರಾಮಲು||ಬಿಜೆಪಿ||84018||ಡಾ.ಬಿ.ಯೋಗೇಶ ಬಾಬು||ಸ್ವತಂತ್ರ||41973 |- |98|| [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]]||ಟಿ.ರಘುಮೂರ್ತಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72874||ರವೀಶಕುಮಾರ||ಜೆಡಿಎಸ್||59335 |- |99|| [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]||ಜಿ.ಹೆಚ್.ತಿಪ್ಪಾರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||82896||ಕೆ.ಸಿ.ವಿರೇಂದ್ರ||ಜೆಡಿಎಸ್||49911 |- |100|| [[ಹಿರಿಯೂರು]]||ಕೆ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸ||ಬಿಜೆಪಿ||77733||ಡಿ.ಸುಧಾಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64858 |- |101|| [[ಹೊಸದುರ್ಗ]]||ಗೂಳಿಹಟ್ಟಿ ಶೇಖರ||ಬಿಜೆಪಿ||90562||ಬಿ.ಜಿ.ಗೋವಿಂದಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64570 |- |102|| [[ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ]]||ಎಂ.ಚಂದ್ರಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||107976||ಹೆಚ್.ಆಂಜನೇಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69036 |- |103|| [[ಜಗಳೂರು]]||ಎಸ್.ವಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ||ಬಿಜೆಪಿ||78948||ಹೆಚ್.ಪಿ. ರಾಜೇಶ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||49727 |- |104|| [[ಹರಪನಹಳ್ಳಿ]]||ಜಿ.ಕರುಣಾಕರ ರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||67603||ಎಂ.ಪಿ.ರವೀಂದ್ರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||57956 |- |105|| [[ಹರಿಹರ]]||ಎಸ್.ರಾಮಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64801||ಪಿ.ಬಿ.ಹರೀಶ||ಬಿಜೆಪಿ||57541 |- |106|| ದಾವಣಗೆರೆ ಉತ್ತರ||ಎಸ್.ಎ.ರವೀಂದ್ರನಾಥ||ಬಿಜೆಪಿ||76540||ಎಸ್.ಎಸ್.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72469 |- |107|| ದಾವಣಗೆರೆ ದಕ್ಷಿಣ||ಶಾಮನೂರು ಶಿವಶಂಕರಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||71369||ಯಶವಂತರಾವ್ ಜಾಧವ||ಬಿಜೆಪಿ||55485 |- |108|| [[ಮಾಯಕೊಂಡ]]||ಎನ್.ಲಿಂಗಣ್ಣ||ಬಿಜೆಪಿ||50556||ಕೆ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||44098 |- |109|| [[ಚನ್ನಗಿರಿ]]||ಮಾಡಾಳು ವಿರೂಪಾಕ್ಷಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||73794||ವಡ್ನಾಳ ರಾಜಣ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||48014 |- |110|| [[ಹೊನ್ನಾಳಿ]]||ಎಮ್.ಪಿ.ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ||ಬಿಜೆಪಿ||80624||ಡಿ.ಜಿ.ಶಾಂತನಗೌಡ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76391 |- |111|| ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗ್ರಾಮೀಣ||ಕೆ.ಬಿ.ಅಶೋಕಕುಮಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||69326||ಶಾರದ ಪೂರ್ಯನಾಯಕ||ಜೆಡಿಎಸ್||65549 |- |112|| [[ಭದ್ರಾವತಿ]]||ಬಿ.ಕೆ.ಸಂಗಮೇಶ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||75722||ಎಂ.ಜೆ.ಅಪ್ಪಾಜಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||64155 |- |113|| [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ||ಕೆ.ಎಸ್.ಈಶ್ವರಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||104027||ಕೆ.ಬಿ.ಪ್ರಸನ್ನಕುಮಾರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||57920 |- |114|| [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]]||ಅಗರ ಜ್ಯಾನೇಂದ್ರ||ಬಿಜೆಪಿ||67527||ಕಿಮ್ಮನೆ ರತ್ನಾಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||45572 |- |115|| [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]]||ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||86983||ಗೋಣಿ ಮಾಲತೇಶ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||51586 |- |116|| [[ಸೊರಬ]]||ಎಸ್.ಕುಮಾರ ಬಂಗಾರಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||72091||ಎಸ್. ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ||ಜೆಡಿಎಸ್||58805 |- |117|| [[ಸಾಗರ]]||ಹರತಾಳು ಹಾಲಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||78475||ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70436 |- |118|| [[ಬೈಂದೂರು]]||ಬಿ.ಎಮ್.ಸುಕುಮಾರ ಶೆಟ್ಟಿ||ಬಿಜೆಪಿ||96029||ಕೆ.ಗೋಪಾಲ ಪೂಜಾರಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||71636 |- |119|| [[ಕುಂದಾಪುರ]]||ಹಾಲಾಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ಟಿ||ಬಿಜೆಪಿ||103434||ರಾಕೇಶ ಮಳ್ಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||47029 |- |120|| [[ಉಡುಪಿ]]||ಕೆ.ರಘುಪತಿ ಭಟ||ಬಿಜೆಪಿ||84946||ಪ್ರಮೋದ ಮಾದ್ವರಾಜ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72902 |- |121|| [[ಕಾಪು]]||ಲಾಲಜಿ ಮೆಂಡನ್||ಬಿಜೆಪಿ||75893||ವಿನಯ ಕುಮಾರ್ ಸೊರಕೆ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||63976 |- |122|| [[ಕಾರ್ಕಳ]]||ವಿ.ಸುನೀಲಕುಮಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||91245||ಗೋಪಾಲ ಭಂಡಾರಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||48679 |- |123|| [[ಶೃಂಗೇರಿ]]||ಟಿ.ಡಿ.ರಾಜೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||62780||ಡಿ.ಎನ್.ಜೀವರಾಜ||ಬಿಜೆಪಿ||60791 |- |124|| [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]]||ಎಮ್.ಪಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ||ಬಿಜೆಪಿ||58783||ಮೊಟಮ್ಮ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||46271 |- |125|| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]]||ಸಿ.ಟಿ.ರವಿ||ಬಿಜೆಪಿ||70863||ಬಿ.ಎಲ್.ಶಂಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||44549 |- |126|| [[ತರೀಕೆರೆ]]||ಡಿ.ಎಸ್.ಸುರೇಶ||ಬಿಜೆಪಿ||44940||ಜಿ.ಹೆಚ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ||ಪಕ್ಷೇತರ||33253 |- |127|| [[ಕಡೂರು]]||ಕೆ.ಎಸ್.ಪ್ರಕಾಶ||ಬಿಜೆಪಿ||62232||ವೈ.ಎಸ್.ವಿ.ದತ್ತ||ಜೆಡಿಎಸ್||46860 |- |128|| [[ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ]]||ಜೆ.ಸಿ.ಮಧುಸ್ವಾಮಿ||ಬಿಜೆಪಿ||69612||ಸಿ.ಬಿ.ಸುರೇಶ ಬಾಬು||ಜೆಡಿಎಸ್||59335 |- |129|| [[ತಿಪಟೂರು]]||ಬಿ.ಸಿ.ನಾಗೇಶ||ಬಿಜೆಪಿ||61383||ಕೆ.ಷಡಕ್ಷರಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||35820 |- |130|| [[ತುರುವೇಕೆರೆ]]||ಎ.ಎಸ್.ಜಯರಾಮ||ಬಿಜೆಪಿ||60710||ಎಂ.ಟಿ.ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ||ಜೆಡಿಎಸ್||58661 |- |131|| [[ಕುಣಿಗಲ್]]||ಎಚ್.ಡಿ.ರಂಗನಾಥ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||58697||ಡಿ.ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||53097 |- |132|| ತುಮಕೂರು ನಗರ||ಜಿ.ಬಿ.ಜ್ಯೋತಿಗಣೇಶ||ಬಿಜೆಪಿ||60421||ಎನ್.ಗೋವಿಂದ ರಾಜು||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||55128 |- |133|| ತುಮಕೂರು ಗ್ರಾಮೀಣ||ಡಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ||ಜೆಡಿಎಸ್||82740||ಬಿ.ಸುರೇಶ ಗೌಡ||ಬಿಜೆಪಿ||77100 |- |134|| [[ಕೊರಟಗೆರೆ]]||ಡಾ.ಜಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||81598||ಪಿ.ಆರ್.ಸುಧಾಕರ ಲಾಲ್ ||ಜೆಡಿಎಸ್||73979 |- |135|| [[ಗುಬ್ಬಿ]]||ಎಸ್.ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ||ಜೆಡಿಎಸ್||55572||ಜಿ.ಎನ್.ಬೆಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ||ಬಿಜೆಪಿ||46491 |- |136|| [[ಶಿರಾ]]||ಬಿ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ||ಜೆಡಿಎಸ್||74338||ಟಿ.ಬಿ.ಜಯಚಂದ್ರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||63973 |- |137|| [[ಪಾವಗಡ]]||ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72974||ಕೆ.ಎಂ.ತಿಮ್ಮರಾಯಪ್ಪ|| ಜೆಡಿಎಸ್||72565 |- |138|| [[ಮಧುಗಿರಿ]]||ಎಮ್.ವಿ.ವೀರಭದ್ರ||ಜೆಡಿಎಸ್||88521||ಕ್ಯಾತಸಂದ್ರ ಎನ್.ರಾಜಣ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69947 |- |139|| [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]]||ಎನ್‌.ಹೆಚ್.ಶಿವಶಂಕರರೆಡ್ಡಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69000||ಸಿ.ಆರ್.ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||59832 |- |140|| [[ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ]]||ಎಸ್.ಎನ್.ಸುಬ್ಬಾರೆಡ್ಡಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65710||ಜಿ.ವಿ.ಶ್ರೀರಮರೆಡ್ಡಿ||ಸಿಪಿಎಂ||51697 |- |141|| [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]||ಡಾ.ಕೆ.ಸುಧಾಕರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||82006||ಕೆ.ಪಿ.ಬಚ್ಚೇಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||51575 |- |142|| [[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]]||ಎಂ.ಮುನಿಯಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76240||ಬಿ.ಎನ್.ರವಿಕುಮಾರ||ಜೆಡಿಎಸ್||66531 |- |143|| [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]]||ಜೆ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣಾರೆಡ್ಡಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||87753||ಡಾ.ಎಮ್.ಸಿ.ಸುಧಾಕರ||ಬಿಪಿಜೆಪಿ||82080 |- |144|| [[ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ]]||ಕೆ.ಆರ್.ರಮೇಶಕುಮಾರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||93571||ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟಶಿವಾರೆಡ್ಡಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||83019 |- |145|| [[ಮುಳಬಾಗಿಲು]]||ಹೆಚ್.ನಾಗೇಶ||ಪಕ್ಷೇತರ||74213||ಸಮೃದ್ಧಿ ಮಂಜುನಾಥ||ಜೆಡಿಎಸ್||67498 |- |146|| ಕೆಜಿಎಫ್||ರೂಪಕಲಾ.ಎಮ್.||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||71151||ಅಶ್ವಿನಿ ಸಂಪಂಗಿ||ಬಿಜೆಪಿ||30324 |- |147|| [[ಬಂಗಾರಪೇಟೆ]]||ಎಸ್.ಎನ್.ನಾರಯಣಸ್ವಾಮಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70871||ಎಮ್.ಮಲ್ಲೇಶ ಬಾಬು||ಜೆಡಿಎಸ್||49300 |- |148|| [[ಕೋಲಾರ]] ||ಕೆ.ಶ್ರೀನಿವಾಸಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||82788||ಸೈಯದ್ ಜಮೀರ್ ಪಾಷಾ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||38537 |- |149|| [[ಮಾಲೂರು]]||ಕೆ.ವಾಯ್.ನಂಜೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||75677||ಕೆ.ಎಸ್. ಮಂಜುನಾಥಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||57762 |- |150|| [[ಯಲಹಂಕ]]||ಎಸ್.ಆರ್.ವಿಶ್ವನಾಥ|| ಬಿಜೆಪಿ||120110||ಎ.ಎಮ್.ಹಣುಮಂತೇಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||77607 |- |151|| ಕೆ.ಆರ್.ಪುರಂ||ಬಿ.ಎ.ಬಸವರಾಜ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||135404||ಎನ್.ಎಸ್.ನಂದೀಶರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||102675 |- |152|| ಬ್ಯಾಟರಾಯನಪುರ||ಕೃಷ್ಣ ಬೈರೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||114964||ಎ.ರವಿ||ಬಿಜೆಪಿ||109293 |- |153|| ಯಶವಂತಪುರ||ಎಸ್.ಟಿ.ಸೋಮಶೇಖರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||115273||ಟಿ.ಎನ್.ಜವರಾಯಿಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||104562 |- |154|| ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿನಗರ||ಮುನಿರತ್ನ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||108064||ಪಿ.ಎಮ್.ಮುನಿರಾಜುಗೌಡ||ಬಿಜೆಪಿ||82572 |- |155|| ದಾಸರಹಳ್ಳಿ||ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ||ಜೆಡಿಎಸ್||94044||ಎಸ್.ಮುನಿರಾಜು||ಬಿಜೆಪಿ||83369 |- |156|| ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಲೇಔಟ್||ಕೆ.ಗೋಪಾಲಯ್ಯ||ಜೆಡಿಎಸ್||88218||ಎನ್.ಎಲ್.ನರೇಂದ್ರಬಾಬು||ಬಿಜೆಪಿ||47118 |- |157|| ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ||ಡಾ.ಸಿ.ಎನ್.ಅಶ್ವಥ ನಾರಾಯಣ||ಬಿಜೆಪಿ||83130||ಕೆಂಗಲ ಶೀಪಾದರೇಣು||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||29130 |- |158|| ಹೆಬ್ಬಾಳ||ಬಿ.ಎಸ್.ಸುರೇಶ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||74453||ವಾಯ್.ಎ.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ||ಬಿಜೆಪಿ||53313 |- |159|| ಪುಲಕೇಶಿನಗರ||ಅಖಂಡ ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||97574||ಬಿ.ಪ್ರಸನ್ನಕುಮಾರ||ಜೆಡಿಎಸ್||15948 |- |160|| ಸರ್ವಜ್ಞನಗರ||ಕೇಳಚಂದ್ರ ಜೋಶಫ್ ಜಾರ್ಜ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||109955||ಎಮ್.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||56651 |- |161|| ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್ ನಗರ||ಎಸ್.ರಘು|| ಬಿಜೆಪಿ||58887||ಎಸ್.ಸಂಪತರಾಜ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||46660 |- |162|| ಶಿವಾಜಿನಗರ||ಆರ್.ರೋಷನ್ ಬೇಗ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59742||ಕಟ್ಟಾ ಸುಭ್ರಮಣ್ಯ ನಾಯ್ಡು||ಬಿಜೆಪಿ||44702 |- |163|| ಶಾಂತಿನಗರ||ಎನ್.ಎ.ಹ್ಯಾರೀಸ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||60009||ಕೆ.ವಾಸುದೇವಮೂರ್ತಿ||ಬಿಜೆಪಿ||41804 |- |164|| ಗಾಂಧಿನಗರ||ದಿನೇಶ ಗುಂಡೂರಾವ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||47354||ಎ.ಆರ್.ಸಪ್ತಗಿರಿಗೌಡ||ಬಿಜೆಪಿ||37284 |- |165|| ರಾಜಾಜಿನಗರ||ಎಸ್.ಸುರೇಶಕುಮಾರ್|| ಬಿಜೆಪಿ||56271||ಜಿ.ಪದ್ಮಾವತಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||46818 |- |166|| ಗೋವಿಂದರಾಜ ನಗರ||ವಿ.ಸೋಮಣ್ಣ||ಬಿಜೆಪಿ||79135||ಪ್ರಿಯಕೃಷ್ಣ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||67760 |- |167|| ವಿಜಯನಗರ||ಎಂ.ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73353||ಎಚ್.ರವೀಂದ್ರ||ಬಿಜೆಪಿ||70578 |- |168|| ಚಾಮರಾಜಪೇಟ||ಬಿ.ಜೆಡ್.ಜಮೀರ್ ಅಹ್ಮದ್‌ಖಾನ್||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65339||ಎಮ್.ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ||ಬಿಜೆಪಿ||32202 |- |169|| ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ||ಉದಯ ಗರುಡಾಚಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||57312||ಆರ್.ವಿ.ದೇವರಾಜ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||49378 |- |170||ಬಸವನಗುಡಿ||ಎಲ್.ಎ.ರವಿಸುಬ್ರಮಣ್ಯ||ಬಿಜೆಪಿ||76018||ಕೆ.ಬಾಗೇಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||38009 |- |171||ಪದ್ಮನಾಭನಗರ||ಆರ್.ಅಶೋಕ||ಬಿಜೆಪಿ||77868||ವಿ.ಕೆ.ಗೋಪಾಲ||ಜೆಡಿಎಸ್||45702 |- |172|| ಬಿ.ಟಿ.ಎಂ.ಲೇಔಟ್|| ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||67085||ಲಲ್ಲೇಶ ರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||46607 |- |173|| ಜಯನಗರ||ಸೌಮ್ಯ ರೆಡ್ಡಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||53411||ಬಿ.ಎನ್.ಪ್ರಲ್ಹಾದ ಬಾಬು||ಬಿಜೆಪಿ ||49526 |- |174|| ಮಹಾದೇವಪುರ|| ಅರವಿಂದ ಲಿಂಬಾವಳಿ|| ಬಿಜೆಪಿ||141682||ಎ.ಸಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||123898 |- |175|| ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ||ಎಂ.ಸತೀಶ ರೆಡ್ಡಿ||ಬಿಜೆಪಿ||111863||ಸುಶ್ಮಾ ರಾಜಗೋಪಾಲ ರೆಡ್ಡಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64701 |- |176|| ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ|| ಎಂ.ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ|| ಬಿಜೆಪಿ||152469||ಆರ್.ಕೆ.ರಮೇಶ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||122052 |- |177|| [[ಆನೇಕಲ್]] ||ಬಿ.ಶಿವಣ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||113894||ಎ.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ||ಬಿಜೆಪಿ||105267 |- |178|| [[ಹೊಸಕೋಟೆ]]||ಎಂ.ಟಿ.ಬಿ.ನಾಗರಾಜ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||98824||ಶರತ ಬಚ್ಚೇಗೌಡ||ಬಿಜೆಪಿ||91227 |- |179|| [[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]]||ಎಲ್.ಎನ್.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||86966||ವೆಂಕಟಸ್ವಾಮಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ||69956 |- |180|| [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] ||ಟಿ.ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||73225||ಬಿ.ಮುನೇಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||63280 |- |181|| [[ನೆಲಮಂಗಲ]]|| ಡಾ.ಕೆ.ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ|| ಜೆಡಿಎಸ್||69277||ಆರ್.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||44956 |- |182|| [[ಮಾಗಡಿ]]||ಎ.ಮಂಜುನಾಥ||ಜೆಡಿಎಸ್||119492||ಹೆಚ್.ಸಿ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||68067 |- |183|| [[ರಾಮನಗರ]]||ಅನಿತಾ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||125043||ಎಲ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ||ಬಿಜೆಪಿ||15906 |- |184|| [[ಕನಕಪುರ]]|| ಡಿ.ಕೆ.ಶಿವಕುಮಾರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||127552||ನಾರಾಯಣಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||47643 |- |185|| [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ]]|| ಎಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||87995||ಸಿ.ಪಿ.ಯೋಗೇಶ್ವರ||ಬಿಜೆಪಿ||66465 |- |186|| [[ಮಳವಳ್ಳಿ]]||ಡಾ.ಕೆ.ಅನ್ನದಾನಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||103038||ಪಿ.ಎಂ.ನರೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76278 |- |187|| [[ಮದ್ದೂರು]]|| ಡಿ.ಸಿ.ತಮ್ಮಣ್ಣ|| ಜೆಡಿಎಸ್||109239||ಮಧು ಜಿ.ಮಾದೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||55209 |- |188|| [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]]||ಸಿ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟರಾಜು||ಜೆಡಿಎಸ್||96003|| ದರ್ಶನ ಪುಟ್ಟಣ್ಣಯ್ಯ||ಸ್ವರಾಜ||73779 |- |189|| [[ಮಂಡ್ಯ]]||ಎಮ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ||ಜೆಡಿಎಸ್||69421||ಪಿ.ರವಿಕುಮಾರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||47813 |- |190|| [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]||ರವೀಂದ್ರ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ||ಜೆಡಿಎಸ್||101307||ಎ.ಬಿ.ರಮೇಶ ಬಂಡಿಸಿದ್ದೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ||57619 |- |191|| [[ನಾಗಮಂಗಲ]]||ಸುರೇಶಗೌಡ||ಜೆಡಿಎಸ್||112396||ಎನ್. ಚೆಲುವರಾಯಸ್ವಾಮಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ||64729 |- |192|| [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ]]|| ನಾರಾಯಣಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||88016||ಕೆ.ಬಿ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70897 |- |193|| [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]]|| ಸಿ.ಎನ್.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ||ಜೆಡಿಎಸ್||105516||ಸಿ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||52504 |- |194|| [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]|| ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||93986||ಜಿ.ಬಿ.ಗಂಗಾಧರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||50297 |- |195|| [[ಬೇಲೂರು]]||ಕೆ.ಎಸ್.ಲಿಂಗೇಶ||ಜೆಡಿಎಸ್||64268||ಎಚ್.ಕೆ.ಸುರೇಶ|| ಬಿಜೆಪಿ||44578 |- |196|| [[ಹಾಸನ]]||ಪ್ರೀತಂಗೌಡ||ಬಿಜೆಪಿ||63348||ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಪ್ರಕಾಶ|| ಜೆಡಿಎಸ್||50342 |- |197|| [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]]|| ಹೆಚ್.ಡಿ.ರೇವಣ್ಣ|| ಜೆಡಿಎಸ್||108541||ಬಿ.ಪಿ.ಮಂಜೇಗೌಡ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64709 |- |198|| [[ಅರಕಲಗೂಡು]]||ಎ.ಟಿ.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ||ಜೆಡಿಎಸ್||85064||ಎ.ಮಂಜು|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||74411 |- |199|| [[ಸಕಲೇಶಪುರ]]||ಹೆಚ್.ಕೆ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ|| ಜೆಡಿಎಸ್||62262||ಸೋಮಶೇಖರ ಜಯರಾಜ||ಬಿಜೆಪಿ||57320 |- |200|| [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]||ಹರೀಶ ಪೂಂಜಾ||ಬಿಜೆಪಿ||98417||ಕೆ.ವಸಂತ ಬಂಗೇರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||75443 |- |201|| [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]]||ಉಮಾಕಂತ ಕೋತಿನ||ಬಿಜೆಪಿ||87444||ಕೆ.ಅಭಯಚಂದ್ರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||57645 |- |202|| ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಉತ್ತರ||ಡಾ.ಭರತ ಶೆಟ್ಟಿ||ಬಿಜೆಪಿ||98648||ಬಿ.ಎ.ಮೊಯಿನುದ್ದೀನ್ ಬಾವ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||72000 |- |203|| ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ದಕ್ಷಿಣ||ಡಿ.ವೇದವ್ಯಾಸ ಕಾಮತ||ಬಿಜೆಪಿ||86545||ಜೆ.ಆರ್.ಲೋಬೊ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70470 |- |204|| [[ಮಂಗಳೂರು]]|| ಯು.ಟಿ.ಖಾದರ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||80813||ಸಂತೋಷಕುಮಾರ ರೈ ಬೊಲಿಯಾರು||ಬಿಜೆಪಿ||61074 |- |205|| ಬಂಟವಾಳ||ಯು.ರಾಜೇಶ ನಾಯ್ಕ||ಬಿಜೆಪಿ||97802||ಬಿ.ರಾಮನಾಥ ರೈ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||81831 |- |206|| [[ಪುತ್ತೂರು]]||ಸಂಜೀವ ಮಠಂದೂರ||ಬಿಜೆಪಿ||90073||ಶಕುಂತಲಾ ಶೆಟ್ಟಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70596 |- |207|| [[ಸುಳ್ಯ]]|| ಎಸ್.ಅಂಗಾರ|| ಬಿಜೆಪಿ||95205||ಡಾ.ಬಿ.ರಘು||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||69137 |- |208|| [[ಮಡಿಕೇರಿ]]|| ಎಂ.ಪಿ.ಅಪ್ಪಚ್ಚು(ರಂಜನ್)|| ಬಿಜೆಪಿ||70631||ಬಿ.ಎ.ಜಿವಿಜಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||54616 |- |209|| [[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]]|| ಕೆ.ಜಿ.ಬೋಪಯ್ಯ|| ಬಿಜೆಪಿ||77944||ಸಿ.ಎಸ್.ಅರುಣ ಮಾಚಯ್ಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||64591 |- |210|| [[ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ]]||ಕೆ.ಮಹಾದೇವ||ಜೆಡಿಎಸ್||77770||ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||70277 |- |211|| [[ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ]]|| ಸಾ.ರಾ.ಮಹೇಶ|| ಜೆಡಿಎಸ್||85011||ಡಿ.ರವಿಶಂಕರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||83232 |- |212|| [[ಹುಣಸೂರು]]||ಹೆಚ್.ವಿಶ್ವನಾಥ||ಜೆಡಿಎಸ್||91667||ಹೆಚ್.ಪಿ.ಮಂಜುನಾಥ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||83092 |- |213|| [[ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ]]||ಸಿ.ಅನಿಲ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||76652||ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ||ಜೆಡಿಎಸ್||54559 |- |214|| [[ನಂಜನಗೂಡು]]||ಬಿ.ಹರ್ಷವರ್ಧನ||ಬಿಜೆಪಿ||78030||ಕಳಲೆ ಎನ್.ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||65551 |- |215|| ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ|| ಜಿ.ಟಿ.ದೇವೇಗೌಡ|| ಜೆಡಿಎಸ್||121325||ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||85283 |- |216|| ಕೃಷ್ಣರಾಜ||ಎಸ್.ಎ.ರಾಮದಾಸ||ಬಿಜೆಪಿ||78573||ಎಂ.ಕೆ.ಸೋಮಶೇಖರ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||52226 |- |217|| ಚಾಮರಾಜ||ಎಲ್.ನಾಗೇಂದ್ರ||ಬಿಜೆಪಿ||51683||ವಾಸು|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||36747 |- |218|| ನರಸಿಂಹರಾಜ|| ತನ್ವೀರ್ ಸೇಠ್|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||62268||ಎಸ್.ಸತೀಶ||ಬಿಜೆಪಿ||44141 |- |219|| ವರುಣಾ||ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||96435||ಟಿ.ಬಸವರಾಜು||ಬಿಜೆಪಿ||37819 |- |220|| ಟಿ.ನರಸೀಪುರ||ಎಮ್.ಅಶ್ವಿನಕುಮಾರ||ಜೆಡಿಎಸ್||83929||ಡಾ.ಹೆಚ್‌.ಸಿ.ಮಹದೇವಪ್ಪ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||55451 |- |221|| [[ಹನೂರು]]||ಆರ್.ನರೇಂದ್ರ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||60444||ಡಾ.ಪ್ರೀತಂ ನಾಗಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||56931 |- |222|| [[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]]||ಎನ್.ಮಹೇಶ||ಬಿ.ಎಸ್.ಪಿ||71792||ಎ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||52338 |- |223|| [[ಚಾಮರಾಜನಗರ]]|| ಸಿ.ಪುಟ್ಟರಂಗಶೆಟ್ಟಿ|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||75963||ಕೆ.ಆರ್.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಪ್ಪ||ಬಿಜೆಪಿ||71050 |- |224|| [[ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ]]||ಸಿ.ಎಸ್.ನಿರಂಜನಕುಮಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||94151||ಡಾ.ಎಂ.ಸಿ.ಮೋಹನಕುಮಾರಿ(ಗೀತಾ)|| ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||77467 |} ==2019ರ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು== {| class="wikitable sortable " <hiddentext>generated with [[:de:Wikipedia:Helferlein/VBA-Macro for EXCEL tableconversion]] V14<\hiddentext> |- style="font-weight:bold" valign="bottom" | width="30" Height="30" style = "text-align:center" | ಕ್ರ.ಸಂ. ! ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ! ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸದಸ್ಯರು ! ಪಕ್ಷ ! ಮತಗಳು ! ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಪರ್ಧಿ ! ಪಕ್ಷ ! ಮತಗಳು |- |1||[[ಅಥಣಿ]]||ಮಹೇಶ ಕುಮಟಳ್ಳಿ||ಬಿಜೆಪಿ||99203||ಗಜಾನನ ಮಂಗಸೂಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||59214 |- |2||[[ಕಾಗವಾಡ]]||ಶ್ರೀಮಂತ ಪಾಟೀಲ||ಬಿಜೆಪಿ||76952||ಭರಮಗೌಡ ಕಾಗೆ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||58368 |- |3||[[ಗೋಕಾಕ]]||ರಮೇಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ||ಬಿಜೆಪಿ||87450||ಲಕನ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||58444 |- |4|| [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]]||ಅರೆಬೈಲ್ ಶಿವರಾಮ ಹೆಬ್ಬಾರ||ಬಿಜೆಪಿ||80442||ಭೀಮಣ್ಣ ನಾಯಕ||ಬಿಜೆಪಿ||49034 |} <ref name="Prajavani Elections" /> <ref name="ref1">[SK%20Daily%20Samyukta%20Karnataka%20Bengaluru%20,%20Wed,%2016%20May%2018.html#page/1/1 ಜನಾದೇಶ ಜಯಶಿಲರು]</ref> == ನೋಡಿ == * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *[[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/03/576908.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾತಿ ರಾಜನೀಯ;;ಮನುಷ್ಯ ಜಾತಿಗೆ ಜಾತಿಯೇ ಮಹಾಬಲಂ!;ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ;3 Jun, 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608133505/http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/03/576908.html |date=2018-06-08 }} * [[:en:elections in India|elections in India]] *[http://www.elections.in/karnataka/assembly-constituencies/2018-election-results.html ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, 2018, ವಿಜೇತರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520082219/http://www.elections.in/karnataka/assembly-constituencies/2018-election-results.html |date=2018-05-20 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/22/574393.html ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಬೆಟ್ಟದಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.;ವೈ.ಗ. ಜಗದೀಶ್‌;22 May, 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180524203930/http://www.prajavani.net/news/article/2018/05/22/574393.html |date=2018-05-24 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/04/577139.html ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ದಲಿತ ರಾಜಕಾರಣ; ವಾದಿರಾಜ್; 4 Jun, 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608132211/http://www.prajavani.net/news/article/2018/06/04/577139.html |date=2018-06-08 }} *ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆ ೨೦೧೯ ಆಗಸ್ಟ್:[https://www.prajavani.net/columns/anuranana/operation-lotus-karnataka-659649.html ‘ಆಪರೇಷನ್‌’ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಲ್ಲ ಇಷ್ಟುಬೇಗ ಮರೆತವೇ?;ನಾರಾಯಣ ಎ.] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://eci.nic.in/eci/eci.html Election Commission of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205172108/http://eci.nic.in/eci/eci.html |date=2017-12-05 }} *[https://www.datanetindia-ebooks.com/Assembly_Factbook/Karnataka/Mysore/Chamundeshwari Karnataka Assembly Factbook: Assembly Level Socio-Economic Data ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926144106/https://www.datanetindia-ebooks.com/Assembly_Factbook/Karnataka/Mysore/Chamundeshwari |date=2017-09-26 }} {{ಕರ್ನಾಟಕ ಚುನಾವಣೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚುನಾವಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ]] c352s404dqoq6qfpxwle95hjqxf2ohh 0 102293 1435742 1337280 2026-11-05T00:55:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435742 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ |image = Albert Bandura Psychologist.jpg |birth_date = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೨೫ |birth_place = ಅಲ್ಬೆರ್ಟಾ, [[ಕೆನಡ]] |nationality = ಕೆನಡಿಯನ್ |field = [[ಮನೋಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]], ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ |work_institutions = ಸ್ಟಾಂಡ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ |alma_mater = [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ |known_for = ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಬೊಬೋ ಗೊಂಬೆಯ ಪ್ರಯೋಗ, ವೀಕ್ಷಣಾ ಕಲಿಕೆ |influences = ರಾಬರ್ಟ್ ಸಿಯರ್ಸ್, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಹಲ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಸ್ಪೆನ್ಸ್, ಆರ್ಥರ್ ಲೆಸ್ಟರ್ ಬೆಂಟನ್, ನೀಲ್ ಮಿಲ್ಲರ್ }} ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಓರ್ವ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.]] ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪ ೧೯೨೫ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮನಃಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರು [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ತನಾವಾದ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೊಬೋ ಗೊಂಬೆಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕಲಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref> https://www.britannica.com/biography/Albert-Bandura</ref> =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಅಲ್ಬೆರ್ಟಾದ ಮಂಡರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಂಡೂರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು. ಬಂಡುರಾ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಂಡೂರ ಯುಕಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಬಂಡೂರ ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವಾರ್ನ್ಸ್ ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bdrum.com/Bandura/bioalbert.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-04 |archive-date=2018-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719222638/http://www.bdrum.com/Bandura/bioalbert.htm |url-status=dead }}</ref> =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ= ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಅವರು ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೊಲೊಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಬೆಂಟನ್ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಪದವಿಯ ನಂತರ ಅವರು ವಿಚಿತಾ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೋಧನಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಎಪಿಎ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡಾ]] ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.psych.ualberta.ca/GCPWS/Bandura/Biography/Bandura_bio1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307075325/http://www.psych.ualberta.ca/GCPWS/Bandura/Biography/Bandura_bio1.html |archive-date=2018-03-07 |url-status=dead}}</ref> =ಸಂಶೋಧನೆ= ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಮಾನವ ಪ್ರೇರಣೆ, ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾದರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ರಿಚರ್ಡ್ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಲಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯನು ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.simplypsychology.org/bandura.html</ref> =ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ= ಬಂಡೂರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕಲಿಕೆಯ ಅಡಿಪಾಯ,ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂರು ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪ್ರೇರಿತಗಳು ವರ್ತನೆಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ವರ್ತನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೊದಲು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು, ಅನುಭವ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.learning-theories.com/social-learning-theory-bandura.html</ref> =ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ= ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡೂರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾನವ ಅರಿವಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. =ಪುರಸ್ಕಾರ= ಬಂಡೂರವರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಒಟ್ಟಾವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ರೋಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲೆಥ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಪೇನ್ನಲ್ಲಿ ಸಲಾಮಾಂಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಇಂಡಿಯಾನಾ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನಾರು ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರನ್ಸ್ವಿಕ್, ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಲೀಡೆನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಫ್ರೈ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಬರ್ಲಿನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಾಜ್ಯುಯೇಟ್ ಸೆಂಟರ್, [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್ನ]]ಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಜಾಮ್ ಐ, ಅಥೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಅವರು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ನಿಂದ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನಿಂದ ನೀಡುವ ಥಾರ್ನ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿಗಾಗಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಫಾರ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ ಯಿಂದ ಅವರು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಕೀನ್ ಕ್ಯಾಟೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಲೂಯಿಸ್ವಿಲ್ಲೆ ಗ್ರಾಮೆಯಾಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>http://professoralbertbandura.com/albert-bandura-awards.html</ref> =ಉಲ್ಲೇಖ= {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] 84niwtkhxkfb21h9e7py4210eqwmgtz 4 112271 1435718 1434656 2026-11-04T17:11:07Z MediaWiki message delivery 17558 /* WikiRefine: A 15-Day Wikipedia Article Improvement Campaign */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1435718 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) :ಓಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ. ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕಾಳಜಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕಪ್ಪೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೆ ವಿವಿಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ajIpMnxDNIdZt5_F9jEM0YFX3BJhCE9wkBFOb_vo4Xc/edit?gid=1955526827#gid=1955526827 ಇಲ್ಲಿದೆ]. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪುಟ ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಕೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೧, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> == Documenting the Folk Arts of North Karnataka – Phase 2 (ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ – ಹಂತ 2) == ನಮಸ್ಕಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ನಾನು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅನುದಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ" (Documenting the Folk Arts of North Karnataka) ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಚೌಡ್ಕಿ ಪದ, ಗಿಗಿ ಪದ, ಧುರುಂ ಮುರುಗೇರು ಮತ್ತು ಸುಡುಗಾಡು ಸಿದ್ಧರು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2025ರ ಯೋಜನೆಯ ಲಿಂಕ್: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka ಈ ಯೋಜೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ (Phase 2) ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಬಾರಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದ ಹಂತಿ ಪದ, ಪುರವಂತರು, ಗೊಂಡಳಗೇರಿ ಪದ, ವೇಷಗಾರರು, ಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ, ಹೇಳುವವರು ಹಾಗೂ ಜೋಗಮ್ಮ ಪದಗಳು ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನಾನು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇವುಗಳು ನಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಯೋಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು, ಕಲಾವಿದರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವು ಈ ಯೋಜೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <br> ಧನ್ಯವಾದಗಳು. Hello everyone, Last year, with the support of a Wikimedia Foundation grant, I successfully completed the "Documenting the Folk Arts of North Karnataka" project. The primary objective of the project was to preserve and promote the rich folk traditions of North Karnataka by documenting them and making the knowledge freely available through Wikimedia projects. During Phase 1, we documented five folk art forms—Dollu Kunitha, Chowdki Pada, Gigi pada, Dhuurum murugeru, Sudugadu Siddharu, We conducted field visits, photographed and recorded live performances, and uploaded the media to Wikimedia Commons. We also improved the related Wikipedia articles and embedded videos into relevant pages to help readers better understand these traditional art forms. <br> 2025 Project Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka <br> I have now applied for Phase 2 of the project. This phase aims to document six endangered folk art forms: Puravantharu, Gondhalageri Pada, Veshagararu, Hanthi Pada, Krishna Parijatha, Heluvavaru and Jogamma Padagalu. I chose these six folk arts because only a small number of artists continue to practice them today, and there is a real risk that they may disappear if they are not documented now. Since I belong to North Karnataka, I understand the cultural importance of these traditions and feel a personal responsibility to preserve them for future generations. At present, these folk-art forms do not have dedicated documentation on Wikimedia projects, making this initiative even more important. <br> I would greatly appreciate the support of the Wikimedia community. If anyone has reliable sources, books, photographs, historical information, or contacts with artists related to these folk art forms, please feel free to share them. Your suggestions and contributions will help make this project more comprehensive and ensure that this valuable cultural heritage is preserved as free knowledge for everyone. Thank you for your continued support. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಮುದಾಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ! ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] (IMDUG) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಎರಡು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಾವು [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic Community Task Force 2025]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆವು. ನಮಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. === ನಾವು ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? === ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ: *ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು. *ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. *ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರುಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು: *ತಿದ್ದುಪಡಿ (editing) ಅಥವಾ ಪೇಟ್ರೋಲಿಂಗ್ (patrolling) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು (tools) ಅಥವಾ ಬಾಟ್‌ಗಳು. *ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು. ೮ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು. ೮ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು. === ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ === ದಯವಿಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] ಅನ್ನು '''೧೮ನೇ ಆಗಸ್ಟ್''' ರೊಳಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. === ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? === ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ನಮಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ: *ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. *ಭಾರತೀಯ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು. *ಗಮನಹರಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು. *ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು. ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿನಂತಿಯ ಜಟಿಲತೆ, ಯೂಸರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ. ಎಲ್ಲಾ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾವು ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! '''Best wishes,''' ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' == ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ - ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ 2026 == '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ – ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಕುರಿತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. '''ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಅಗ್ರ ಮೂರು ವಿಜೇತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ನಗದು ಬಹುಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.''' 🥇 1ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹10,000 <br> 🥈 2ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹5,000 <br> 🥉 3ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹3,000 <br> ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ. ಅಭಿಯಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ನೋಡಿ:https://w.wiki/TP4p <br> ಬನ್ನಿ, ಸಂಪಾದಿಸೋಣ… ಸ್ಪರ್ಧಿಸೋಣ… ಗೆಲ್ಲೋಣ! 🏆🌏 [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೫, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == i wanted new page of trial page --[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2530738 M Medha Reddy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] , you can use any instances where you can just change pagename in URL like example given below. :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/2]] :* * [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/3]] :--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೨೭, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸರ್ವರ್ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ - ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಓದಲು-ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಓದಲು ಈ ಕೊಂಡಿ ನೋಡಿ]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ತನ್ನ ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿಗಳು ವಿಕೋಪಗಳ ನಂತರವೂ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸಂಚಾರವು '''{{#time:j xg|2026-09-23|kn}}''' ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯು '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|ಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಈ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದನೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಅಡ್ಡಿಗಾಗಿ ನಾವು ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಯುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಪಠ್ಯದ [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate ಅನುವಾದ ಅಥವಾ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್] ಮಾಡಬಹುದು. '''ನೀವು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.''' * ನೀವು {{#time:l j xg Y|2026-09-23|kn}} ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ಒಂದು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಇದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನೀವು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಕಂಡರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯಿರಿ. ನಂತರ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆ ಉಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸಲಹೆಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ''ಇತರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು:'' * ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿರುವವು ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಕೆಂಪು ಕೊಂಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗದೆ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಬೇರೆಡೆ ಕೊಂಡಿ ಹೊಂದಿದ ಲೇಖನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆ ಕೊಂಡಿ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೆಂಪು ಉಳಿಯುವುದು. ಕೆಲ ಉದ್ದ-ಓಡುವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. * ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಾರದಂತೆ ಕೋಡ್ ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೇಸ್-ಬೈ-ಕೇಸ್ ಕೋಡ್ ಫ್ರೀಜ್‌ಗಳು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|ಗಿಟ್‌ಲ್ಯಾಬ್]] ಸುಮಾರು 90 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ನೀವು [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org ನಲ್ಲಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು]]. ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು '''ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ೧೮:೨೮, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == ವಿಕಿಕೋಟ್ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬಳಕೆದಾರರ ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ == {{Quote|ಅವರು ವಿಕಿಕೋಟ್ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಚಡಾ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿನಿಮಾ ನಟಿಯರು ಒದರಿದ್ದೆಲ್ಲ ಉಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ. ನಾನು ಮಾಂಸಾಹಾರ ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ನಟಿಯಾಗಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ - ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಉಕ್ತಿಗಳಾಗುತ್ತವಾ? ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಿನಿಮಾ ನಟಿಯರೆಂದರೆ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ? ಅವರ ಚಿಲ್ಲರೆಪಲ್ಲರೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಉಕ್ತಿಗಳಾ? ಮಹಿಳಾ ಪರವಾದ ಉಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬರಬೇಕು. ಉದಾ- ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ, ದಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ, ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ, ಇರಾವತಿ ಕರ್ವೆ, ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ,.. ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಆಯೋಜಕರು ಸರಿಯಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಕಿಕೋಟ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದದವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಅಳಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಕೆಲವನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಾಸ ಹೆಗಡೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ವಿಕಿಕೋಟ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದದವುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಹಾಕಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ - https://kn.wikiquote.org/wiki/ವರ್ಗ:ಅವಳ-ಮಾತು೨೦೨೬_ಲೇಖನ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] }} {{quote|ಅವರು ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ಪರ್ದೆ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ನಡೆದದ್ದು ಸಹ ಇದೇ.. ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಅವರು ಏನು ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] }} {{quote|ಸ್ಪರ್ದೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಸ ತುಂಬುವುದು.. ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಸದಿಂದ ರಸ ತೆಗೆಯೋಣ.....ತೆಗೆಯಬಹುದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. |@[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] }} {{quote|ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆದರೆ ಕಸ ತೆಗೆಯುವುದೇ ಕೆಲಸ ಆಗುದು ಬೇಡ ಅಂತ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪುನ ಕಳ, ಸಾಂಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇದೆ.. ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಿಸುವುದು...|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಹಿರಿಯರು ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಬರೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಆಗೋದು. ಹೊಸಬರು ತಪ್ಪು ಬರೆದರೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಬೇಕು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|ತಪ್ಪು ಮಾಡ್ಲಿಕೆ ಅಂತ ಸಾಂಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇದೆ ಅಲ್ವಾ ? ಅಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಲೈವ್ ಮಾಡಬಹುದು.. ಹಿರಿಯರು ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಬರೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಆಗೋದು. -- ಅರ್ಥ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ |@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಇದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜನ ಹಿರಿಯರು ಉಕ್ರೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ನೀವೇ ನೋಡಿ. ಅವರು ಬರೆಯಬಹುದಿತ್ತಲ್ವ. ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿಲ್ಲ. |@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|ಯಾವುದೇ ಬರಹ ಅದನ್ನ ವಿಕಿಇಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಓದುವವರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅಲ್ದೆ, ಬೇರೆ ದೇಶದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳನ್ನ ಹಾಗೇ ಇಲ್ಲಿ ತಂದು ಹಾಕಿದ್ರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗುದಿಲ್ಲ.. ಉದಾ- ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ್ದು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಶಬ್ದ. ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಆ ಶಬ್ದ ಹಾಗೇ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಏನು?? ನಾನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವಾಗ ಅದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಮಾನದಂಡವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲೇಖನ ಬರೆಯುವುದು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯಾವುದೋ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ನಾವೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅಗತ್ಯವೇ? ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯದ ಲೇಖನಗಳು ಬಾಕಿ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಅವುಗಳ ಕೊಂಡಿ ಇಲ್ಲಿವೆ - https://kn.wikipedia.org/wiki/ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ - ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯ ಲೇಖನಗಳು. ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅತೀ ಅಗತ್ಯ. ಎಷ್ಟು ಜನ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದೀರಾ? ರಷ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್ ಉದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದವರು ಉಕ್ರೆನ್ ಪರ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಕ್ರೆನ್ ಪರವಾದ ಲೇಖನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಯಾವುದೋ ನಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೇನು ಲಾಭ? ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಗತ್ಯವೇ, ಒಪ್ಪೋಣ. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 34,500 ಲೇಖನಗಳಿರುವಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ priority ಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡವೇ? ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲೇಖನಗಳು ಎಂಬ ಯೋಜನೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಅದು ಇರುವಾಗ ಇನ್ನೊಂದ ಮಹಿಳಾ ಪರವಾದ ಲೇಖನ ಯೋಜನೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಯಾಕೆ? ಅದನ್ನೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ?|@[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]]}} {{quote|ಇದನ್ನು ನಾನು ಸಹ ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಹೊಸ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ನೀವು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆಯೋಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ನೀಡಬಾರದು. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|Translation ಮತ್ತು Transliteration ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬೇರೆಯೇ. Translation ಮಾಡಲಾಗದ್ದನ್ನು Transliteration ಮಾಡಬಹುದು. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಶನ್ ಅಂದ್ರೆ ಅನುವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲಿಟ್ರೇಶನ್ ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯ ಪದವನ್ನು ಹಾಗೇ ಬರೆಯೋದು. ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸುವುದು. ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆ ಪದಗಳಿವೆ. ಮೇಜು, ಕುರ್ಚಿ, ತಾಲೂಕು, ತಹಶಿಲ್ದಾರ ಹೀಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಇತರ ಭಾಷೆ ಪದಗಳಿಲ್ಲವೇ. ಕಸ ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಕೆಡುವ ವಾಕ್ಯಗಳು. ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ವಿವರಣೆ. ಇನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಮಿಸಿ, ವಿಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮಾಡೋಣ. ಅನಗತ್ಯ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಬರೆಯೋದು, ಕೀಳರಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಿರಿಯರೆಂದು ನೀವು ಊಹಿಸುವವರಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ ಸರ್ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಇದ್ದಾರಲ್ವ. ಹಾಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ ಬರೆದವರೆಲ್ಲರೂ ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖನ ಉತ್ತಮ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಡಿಸ್ಕರೇಜ್ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ. ಏನೋ ಹೇಳಬೇಕನಿಸಿತು. ನಾನು ಎಲ್ಲರಂತೆ ಒಬ್ಬ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್, ಅಷ್ಟೆ. ಮೊನ್ನೆ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರೆಂಬ ಕಿರಿಕಿರಿ ಇತ್ತ? ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿದೆಯಲ್ವ?|@[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] }} {{quote|ನಾವು ಈ ರೀತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ವಾಟ್ಸ್‌ಆಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ತಮ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ವಿಕಿ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೋ ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೊಸ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಾಕೋಣ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] }} {{quote|ಹಾಗೇ ಮಾಡೋಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಕಿ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್. ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] }} {{quote| ಹಾಗೇ ಮಾಡೋಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಕಿ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್. ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿ. ಎಂದು ಒಂದು ಪೋಲ್ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಳೆ ಕೂಡಾ ಬರೋದೇ.. |@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]]}} {{quote|Not a valid reason..|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] }} [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೩, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಪವನಜ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಅಳಿಸುವ ವಿನಂತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಕಿಕೋಟ್ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ರಿವರ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯು ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಮುಕ್ತ ಸಂಪಾದನಾ ತತ್ವಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾದ, ವಿಕಿಕೋಟ್‌ನ ಲೇಖನ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಕೋಟ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ 380 ವಿಷಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ "ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ"ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ, ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಆಶಯ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಧ್ಯೇಯ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳಿದೆ ಅನುಭವಿ ಸಂಪಾದಕರು ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗೋಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕೇ ವರೆತು ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬಾರದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಅಗತ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ::ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಡೆಯುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ::ತಪ್ಪುಗಳು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ. ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸಬರು ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಅವು. ಆದರೆ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಹಿರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ::ಹೊಸಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸೋಣ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎರಡೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಬಹುದು. [[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೩, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :::ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅನುಭವೀ ಸಂಪಾದಕರನ್ನೇ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿಕಿಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಬರಹವನ್ನು ಕರಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತಿರಿಸಿದ್ದೇನೆ == https://kn.wikipedia.org/wiki/ಹೊಯ್ಸಳರ_ಪವಿತ್ರ_ಮೇಳಗಳು ಈ ಬರಹವನ್ನು ಯಂತ್ರಾನುವಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರಹವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] , ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಅವಶ್ಯವಿತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಈಗ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್ಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ ಸರಿಸಿದ್ದೇನೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೩೮, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ೨೦:೪೬, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆಈ ಕೋರಿಕೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[m:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Bridging_the_Gender_Gap_-_More_Women_Editors_and_Women-Centered_Content_in_Kannada_Wikipedia|Bridging the Gender Gap – More Women Editors and Women-Centered Content in Kannada Wikipedia]] ಎಂಬ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಾದ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತರಬೇತಿ, ಲೇಖನ ರಚನೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಲಹೆ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:Prajna gopal|Prajna gopal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prajna gopal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{support}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೫೫, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{support}} ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೩೩, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{ss}}, [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೇನೆ. ಶುಭವಾಗಲಿ! [[ಸದಸ್ಯ:Kavyashri hebbar|Kavyashri hebbar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavyashri hebbar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೨, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Apoorva poojay|Apoorva poojay]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Apoorva poojay|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Pallaviv123|Pallaviv123]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pallaviv123|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Rakshitha b kulal|Rakshitha b kulal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Rakshitha b kulal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{ss}}-ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನ ಸಹಕಾರ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Kishore Kumar Rai|Kishore Kumar Rai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kishore Kumar Rai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೦, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ನನ್ನ ಯೋಜನೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಮುಂದೆಯೂ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Prajna gopal|Prajna gopal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prajna gopal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೮, ೨೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == ಸರ್ವರ್ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ - ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಓದಲು-ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಓದಲು ಈ ಕೊಂಡಿ ನೋಡಿ]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ತನ್ನ ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿಗಳು ವಿಕೋಪಗಳ ನಂತರವೂ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸಂಚಾರವು '''{{#time:j xg|2026-10-28|kn}}''' ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯು '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|ಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಈ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದನೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಅಡ್ಡಿಗಾಗಿ ನಾವು ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಯುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಪಠ್ಯದ [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate ಅನುವಾದ ಅಥವಾ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್] ಮಾಡಬಹುದು. '''ನೀವು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.''' * ನೀವು {{#time:l j xg Y|2026-10-28|kn}} ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ಒಂದು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಇದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನೀವು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಕಂಡರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯಿರಿ. ನಂತರ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆ ಉಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸಲಹೆಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ''ಇತರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು:'' * ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿರುವವು ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಕೆಂಪು ಕೊಂಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗದೆ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಬೇರೆಡೆ ಕೊಂಡಿ ಹೊಂದಿದ ಲೇಖನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆ ಕೊಂಡಿ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೆಂಪು ಉಳಿಯುವುದು. ಕೆಲ ಉದ್ದ-ಓಡುವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. * ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಾರದಂತೆ ಕೋಡ್ ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೇಸ್-ಬೈ-ಕೇಸ್ ಕೋಡ್ ಫ್ರೀಜ್‌ಗಳು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|ಗಿಟ್‌ಲ್ಯಾಬ್]] ಸುಮಾರು 90 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ನೀವು [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org ನಲ್ಲಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು]]. ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು '''ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] ೧೯:೩೧, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == WikiRefine: A 15-Day Wikipedia Article Improvement Campaign == Hello everyone, The Open Knowledge Initiatives (OKI) team is pleased to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine WikiRefine]''', a 15-day article improvement campaign taking place from '''7 to 21 November 2026'''. We invite editors from all participating language communities to take part. The campaign aims to encourage Wikimedians to improve the overall quality of Wikipedia articles, with a focus on references, article structure, readability, images, internal links and other aspects of content development. ; Article lists For this campaign, we have prepared lists based on the 100 most-read articles from the last five years for participating language Wikipedias. You can find the article lists and other campaign information here: [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/List_of_Articles View the article lists] ;Evaluating article improvements We will be using the [https://wikieval.toolforge.org/ WikiEval tool], developed to support the evaluation of Wikipedia content during campaigns. It will help assess article quality and track improvements made throughout WikiRefine. ;What happens after the campaign? WikiRefine will also serve as a preparatory activity for a follow-up in-person event focused on qualitative improvements to local-language Wikipedias. We aim to bring together the top two participants (from India only) from each participating community. Their contributions will be assessed by a jury of experienced Wikimedians familiar with the respective languages. We encourage each community to identify up to three organisers, ensuring diverse representation of genders and both new and experienced Wikimedians. Jury members should be experienced contributors with a good understanding of their respective language Wikipedias. '''We invite everyone to participate, improve articles and help make knowledge in our languages more comprehensive and accessible.''' ([[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/Community Sign-up|Community Sign-up page]]) For more information, please visit the [[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine|WikiRefine project page]]. '''Note:''' A few language Wikipedia article lists have not yet been added to the dedicated page due to a technical issue with the tool. We are working to resolve this and aim to add them before the campaign begins. Thank you! [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೧, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(OKI)/lists/Indic_Wikipedia_VPs&oldid=31250414 --> dm8v9yn6gzqydxfak49zc7ggyfk18sm 0 112603 1435723 1334378 2026-11-04T20:09:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435723 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Infobox scientist |image = Ada_E._Yonath.jpg |image_size = 200px | name = ಅಡಾ ಯೋನತ್ | birth_name = Ada Lifshitz | birth_date = {{birth date and age|1939|6|22|df=yes}} | birth_place =Jerusalem, British Mandate of Palestine (now in Israel) | residence = [[ಇಸ್ರೇಲ್]] | nationality =ಇಸ್ರೇಲಿ | field = ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಾಫಿ | work_institution = Weizmann Institute of Science | alma_mater = Hebrew University of Jerusalem<br /> Weizmann Institute of Science | known_for = Cryo bio-crystallography | prizes =ಹಾರ್ವೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2002)<br>ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೨೦೦೬)<br />L'Oréal-UNESCO Award for Women in Science (೨೦೦೮)<br/> [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ಸ್ಟೀನ್]] ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್(೨೦೦೮)<br /> ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೨೦೦೯). | footnotes = }} '''ಅಡಾ ಯೋನತ್''' ರವರು ಇಸ್ರೇಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಾಫರ್. ಇವರು ರೈಬೋಸೋಮ್ ನ ರಚನೆ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ.ಇವರು ಹೆಲೆನ್ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಟನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ವಿಸ್ಮನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ,ಅವರು ರೈಬೋಸೋಬ್ ನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಎ.ಸ್ಟಿಟ್ಜ್ರೊಂದಿಗೆ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2009/yonath/biographical/</ref><ref>{{Cite web |url=https://scientificwomen.net/women/yonath-ada-96 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721210324/https://www.scientificwomen.net/women/yonath-ada-96 |archive-date=2019-07-21 |url-status=dead}}</ref><ref name="Ada YONATH">https://scientificwomen.net/women/yo=={{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜನನ ==ada-96</ref> == ಜನನ == ಅಡಾ ಯೋನತ್ ರವರು ೨೨ ನೇ ಜೂನ್ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಜೆರುಸಲೇಮ್ ನ ಜ್ಯೂಲಾ ಕ್ವಾಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://www.britannica.com/biography</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಯೋನತ್ ರವರು ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ(೧೯೬೯) ಮತ್ತು ಎಮ್ ಐಟಿ(೧೯೭೦) ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ,೧೯೭೯ ರಿಂದ ೧೯೮೪ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈಂಜ್-ಗುಂಟರ್ ವಿಟ್ಮನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪಿನ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೭೭-೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಶಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.[[File:Ada Yonath Weizmann Institute of Science.jpg|thumb|ವಿಜ್ಮಾನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ == ಉದ್ಯೋಗ ==ಾ ಯೋನತ್]] == ಉದ್ಯೋಗ == * [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞೆ. * [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞೆ. * ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ. * ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಶಿಕ್ಷಕಿ]]. * ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ.<ref>https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Category:Ada_E._Yonath</ref> [[File:Ada Yonath 2013 January CHF.jpg|thumb|೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸಿಎಚ್ಎಫ್ == ಸದಸ್ಯತ್ವ ==ಯೋನತ್]] == ಸದಸ್ಯತ್ವ == * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಸದಸ್ಯೆ. * ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಸದಸ್ಯೆ. * ಇಸ್ರೇಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್. * ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಬ== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==ೇಶನ್ == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಕರ್ರೆರ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ. * ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಹೋರ್ವಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವೂಲ್ಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರೋಡ್ಸ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಇಎಮ್ಇಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಎಲ್ ರಿಚ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ಸ್ಟೈನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2009/yonath/facts/</ref> * ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಎಕ್ಸ್ನರ್ ಮೆಡಲ್. * ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ನ ಡೆಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. * ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://www.mediatheque.lindau-nobel.org/laure=={{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] sj9qunvhrl6nphmjs1a5ptlww641dow 0 112946 1435770 1340510 2026-11-05T06:58:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435770 wikitext text/x-wiki ==ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯ ದೇವಸ್ಥಾನ== ===ಸ್ಥಳ ಪರಿಚಯ=== ಶ್ರೀ ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯ ದೇವಾಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ‘ಕಡೇಶ್ವಾಲ್ಯ’ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಮೊಗರ್ನಾಡು ಮಾಗಣೆಗೆ ಸೇರಿದ ಈ ಸ್ಥಳವು ‘ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯನ್ನು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ’ಯೆಂದೂ ‘ಗಯಾಪದ ಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೇತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಲಿಂಗೇಶ್ವರನೂ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಜೊತೆಯಾಗಿರುವರು ಎಂದು ‘ಗಯಾಪದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತೆ’್ಮ ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ. ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯದ ಬಳಿ ಶಿವಲಿಂಗವೂ ನರಸಿಂಹ ಲಿಂಗವೂ ಜೊತೆಯಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆದಿಸ್ಥಳ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ, ಕೊನೆಯು ಈ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ. ಶಿವ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಹೀಗೆ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನನ್ನು ಕಡೇಶಿವಾಲಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುವರು’ ಎಂಬುದಾಗಿ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪರಶಿವನೊಡನೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ‘ಗಯಾಪದ' ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.shridharmasthala.org/holy-river-nethravathi/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722093437/https://www.shridharmasthala.org/holy-river-nethravathi/ |archive-date=2019-07-22 |url-status=dead}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಡೇಶಿವಾಲಯದ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ‘ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ’ ಯೆಂಬುದು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ]] ಖಂಡದ ಸನತ್ಕುಮಾರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭಾಗ. ‘ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಿಮೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪುರಾನ ಭಾಗವು ಆ ಸ್ಥಳವು ಹೇಗೆ ‘ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯ’ ಅಥವಾ ‘ಅಂತ್ಯ ಶಿವಾಲಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಕಡೇ ಶಿವಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ’ಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದವನು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳಾಪುರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಲೋಕಾದಿತ್ಯನ ಮಗನಾದ ವೀರಬಾಹು ಎಂಬ ರಾಜನು. ತಾನು ಮಾಡಿದ ಪಾತಕದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ತೋಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂಗಾರದ ತೋಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆತನು ಮುಂದೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಬಾಹುವನ್ನು ಪಡೆದು ‘ಸುಬಾಹು’ ಎನಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನಂತಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂಡಲ್ಯ ಎಂಬ ಮಹಾಯೋಗಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಈ ದೇವಾಲದ ಬಳಿಯೇ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮಾಡಿಕೊಂಡುದು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಹುಲಿ]], ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಖಲಯೋಗಿನಿಯರು [[ಶಿವ]]ನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ತಪಸ್ಸಾನ್ನಾಚರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪೀಡಿಸಲು ನರಸಿಂಹನು ಉಪಾಯಾಂತರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿ ಶಿವಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಾದುದು ಇವೆಲ್ಲ ಆ ಮಹಾತ್ಮೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ==ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಿಮೆ== ಸೂತ ಪುರಾಣಿಕರು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೌನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಪುರಾಣ ಇತಿಹಾಸಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಋಷಿಗಳಾದರೋ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿನುಗುತ್ತಿರುವ ಹರಿಕಥಾಮೃತವನ್ನು ಸವಿದು ಸವಿದು ಮತ್ತೂ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದದಾದರು. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಋಷಿಗಳು ಸೂತ ಪುರಾಣಿಕರೊಡನೆ ‘ವೇದಾಂತ ಪುರಾಣ ಇತಿಹಾಸ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ತಾವುಗಳು ಬಹು ವಿಶೇಷವೂ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೂ ಆದ ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಕೃಪೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮಾ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕು’ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭ ಸ್ಕಂದಪುರಾಣಂತರ್ಗತವಾದ ಈ ಕಡೇಶಿವಾಲಯದ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. “ಬಹು ಪುಣ್ಯಪ್ರಮಾವದುದು ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಿಂದ ಅರಬೀ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುನ್ಯ ನದಿಯೊಂದು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಚರಿತತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದವರ ಪಾತಕವೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಈ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಮನೋಹರವಾದ ದಡದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಗೆ ‘ಗಯಾಪದ’ವೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗಿ ಮುಂದೆ ನೇತ್ರಾವತಿಯು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳವೆಲ್ಲ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದು ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಋಷಿಗಳಿಂದಲೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂಬ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವು ಸರ್ವಜನಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತುತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಹಿಮೆ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು’ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಋಷಿಗಳು ತಡೆದು ಹೀಗೆಂದರು-‘ [[ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ]]ಯಿಂದ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಇರುವಲ್ಲಿವರೆಗಿನ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡಭಾಗವೆಲ್ಲ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿವ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ, ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಶಿವಾಲಯ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಶ್ರೀ ಹರಿಗೆ ಶಿವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನು? ಅದನ್ನೀಗ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಕೃಪೆ ಮಾಡಬೇಕು. “ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸೂತನು ಪ್ರಸನ್ನನ್ನಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಶಿವಕುಮಾರನಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಸನತ್ಕುಮಾರ ಋಷಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೆ ಆ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಶೌನಕಾದಿ [[ಋಷಿ]]ಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದನು. “ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯೊಡನೆ ‘ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಶಿವಾಲಯವೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದ ರಹಸ್ಯವೇನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಹೀಗೆಂದು ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಹುಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಎಂದರೆ ರಥಂತರ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಯುಗಾವೃತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಆ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪಾತಾಳದಿಂದ ಭೂವಿಗೆ ಬಂದು ಪರಶಿವನ ಮನೋಬೀಷ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಅವನನ್ನು ಯೋಗಿನಿಯರ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಪಾರುಗೊಳಿಸಿದನು. ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯನ್ನು ನೀನೀಗ ಚಿತ್ತವಿಟ್ಟು ಕೇಳು ಸುರಸಿದ್ದರೇ ಮೊದಲಾದ ಪುಣ್ಯಪುರುಷರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಸುಂದರ [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ]] ಶಿಖರ ಅದು ಸರ್ವ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳ ಆಕರ, ಬಗೆ, ಬಗೆಯ ತರುಲತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಅದು ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾನನೆ ವ್ಯಾಘ್ರನನೆ ಮೊದಲಾದ ಅರವತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಯೋಗಿನಿಯರು ಪರಶಿವನ್ನು ಕುರಿತು ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಶಿವ ಭೃತ್ಯರಾದ ಪ್ರಮಥ ಗಣಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿ ಅವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ವಿಘ್ನವುಂಟು ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವರು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಬೇರೊಂದು ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ತಮಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಥರ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟುಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಶಿವನನ್ನೇ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರಾಗಿ ಯಾವ ಆತಂಕವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗಿನ ವಾಯು ನಾಡಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ನಾಸಿಕಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟವರಾಗಿ ಆಹರ ಪಾನೀಯಾಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದಿವಸದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕಣಗಳನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತ ಹಟಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ಯೋಗನಿಶ್ಚಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಪರಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಮಾನಸ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾದರು. ಪರಮಾನಂದಗೊಂಡು ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ಹಾಡಿ ಕುಣಿದರು ಆಗ ಆಶರೀರವಾಣಿಯೊಂದು ಗುಡುಗಿನ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು-“ ಯೋಗಿನಿಯರು ಶಿವನ ಅಭಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿಯೂ ಕೇಳಿಸದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯೋಗ ಆರಾಧನೆಗಳು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ಅವರು ಬಿಡದೆ [[ವೀಣೆ]], [[ಕೊಳಲು]], [[ಮೃದಂಗ]], ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿಯೋ, ಕೈ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿಯೋ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಕೊಟ್ಟೋ ಭಯಂಕರ ಧ್ವನಿಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನ್ನಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. “ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಯರಾದ ಯೋಗಿನಿಯರೇ ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿರಿ ಕರುಣಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದನು. ಆಗ ಯೋಗಿನಿಯರು “ ಎಲೆ ದೇವ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕರುಣಿಸುವೆ ಎಂದೆಯಲ್ಲಾ? ಹಾಗಾದರೆ ಕೇಳು ಒಂದನೆಯದಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಲೇ ಆಗಲಿ ನಮ್ಮ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮುರಿದುಹೋಗದಂತಹ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಲೋಕೇಶ್ವರನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ನಮಗೆ ಪತಿಬಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಶಂಭುವು ಅವರ ಮನದಿಂಗಿತವನ್ನು ತಿಳಿದು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸ್ವರದಿಂದ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು. === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ಶ್ರೀ ಲಕ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಸುಪ್ರಭಾತ ಸ್ತೋತ್ರಂ {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] 0xhaeri6k4w20uoxbhoxvu58d262qio 0 123063 1435790 1342542 2026-11-05T09:48:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435790 wikitext text/x-wiki ಕುಂಭಕೋಣಂ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]], ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ತಂಜಾವೂರಿನಿಂದ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಚೆನೈನಿಂದ ೨೭೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಹಂ ಎಂಬ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂ ಸಂಗಮರ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಚೋಳರು, ಪಲ್ಲವರು, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಚೋಳರು, ತಂಜಾವೂರು ನಾಯಕರು, ಮಧುರೈನ ನಾಯಕರು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಸಂಗಮ|ಸಂಗಮರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸಿಸುತಿದ್ದರು. ಆರಂಭಿಕ ಚೋಳರಾಜನಾದ ಕರಿಕಾಳನ ಆಸ್ಥಾನವು ಕುಡವಾಯಿಲ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ಕುಡವಾಯಿಲ್ ಪಟ್ಟಣವೇ ಈಗಿನ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಚೋಳರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (೯ರಿಂದ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಕುಂಭಕೋಣಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪಳಯಾರೈ ಎಂಬ ನಗರವು ಚೋಳರ ರಾಜಧಾನಿ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಕುಂಭಕೋಣಂ ನಿಂದ ೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಾಂಡ್ಯರು ಚೋಳರ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, ೧೨೯೦ರಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕೋಣಂನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಾಂಡ್ಯರ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಕುಂಭಕೋಣಂನನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೫೨೪ರಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರದ]] ಅರಸನಾಗಿದ್ದ [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಯನು]] ಕುಂಭಕೋಣಂಗೆ, ಮಹಾಮಹಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಮಹಾಮಹಂನ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನವಾದಾಗ ವಿಜಯನಗರದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಕವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಕುಂಭಕೋಣಂಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ೧೫೩೫ ರಿಂದ ೧೬೭೩ರವರೆಗೆ ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ತಂಜಾವೂರು ನಾಯಕರು ಆಳ್ವಿಕೆ ನೆಡೆಸಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Kumbakonam Mahamaham Tank.jpg|thumb]] ಹೈದರಾಲಿಯು ಕಾಂಚೀಪುರಂನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕಂಚಿ ಮಠವನ್ನು ಕುಂಭಕೋಣಂಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದಾಗ ಕುಂಭಕೋಣಂ ನಶಿಸಿಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡಿತ್ತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರಿನ ಮರಾಠ ರಾಜನಾದ ಎರಡನೇ ಸರ್ಫೋಜಿಯು ಕುಂಭಕೋಣಂನನ್ನು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.ವಿದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ (೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತಿಮದಿಂದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲ) ಕುಂಭಕೋಣಂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಲು, ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಮದ್ರಾಸ್, ನಾಗಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತೂತುಕುಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಕುಂಬಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು 1806ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1806 ರಿಂದ 1863ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನೈಯಿಂದ]] ೨೭೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಇದೆ. [[ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿಯ]] ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೯೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿ]]ನಿಂದ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ==ದೇವಾಲಯಗಳು== ಕುಂಭಕೋಣಂ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಠಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕುಂಬಕೋಣಂ ಪುರಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೮೮ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಆದಿ ಕುಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ಆದಿ ಕುಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಶಿವನನ್ನು ಲಿಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಕುಂಬೇಶ್ವರ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಮಂಗಳಾಂಬಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮಹಂ ಉತ್ಸವವು ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://www.oyorooms.com/travel-guide/best-temples-to-visit-in-kumbakonam/#2 {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಸಾರಂಗಪಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ=== [https://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=644 ಸಾರಂಗಪಾಣಿ] ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ೧೦೮ ಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕರಣಗಳನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬದುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಹಾಮಹಂ ಉತ್ಸವವು ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ===ತೇನುಪುರಿಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ತೇನುಪುರಿಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪಟ್ಟೀಸ್ವರಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ, ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ದೇವಾಲಯವೂ ತಂಜಾವೂರಿನಿಂದ ೦೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಆರಾಧ್ಯದೇವನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಲಿಂಗ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಸೋಮಕಮಲಾಂಬುಕೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಐದು ಶ್ರೇಣಿಕೃತಗಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿ ಒಂದು ಗೋಪುರವನ್ನು ಏಳು ಶ್ರೇಣಿಕೃತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗೋಪುರಗಳೂ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sculpture at Nageshwara Temple - Kumbakonam - India 04.JPG|thumb|ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪ]] ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶೇಖಡ ೩೦ರಷ್ಟು ಜನರು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಂಚು, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತಾಮ್ರ, ಸಕ್ಕರೆ,ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂ ತಂಜಾವೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ೧೯೪ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳಿವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೫೭ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟು ಗಿರಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೋಹದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಂಚಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಕರಕುಶಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಮಲೈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತಿ ವಸಹಾತು ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ದರುಸುರಂ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವ ಐರಾವತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಲಾವಿದರು ಕುಂಭಕೋಣಂಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ===ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು=== ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳೆಂದರೆ, ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ತಮಿಳುನಾಡ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, [https://bankifsccode.com/CANARA_BANK/TAMIL_NADU/THANJAVUR/KUMBAKONAM_MAIN ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್], ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಐಎನ್‌ಜಿ ವೈಶ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕರುರು ವೈಶ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.kumbakonam.com/banks.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-12-21 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221120809/http://www.kumbakonam.com/banks.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನನ್ನು ಕುಂಭಕೋಣಂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ== 1542 ರಲ್ಲಿ ಕುಂಬಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ರಾಜ ವೇದ ಪಾಠಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೇದಪಾಠಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯೂ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ೧೮೬೭ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲೇಜು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿದೆ. ೧೮೫೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ರಂದು ಈ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ೧೮೬೭ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾಲೇಜನ್ನು ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ಆರ್ಚರ್ ಪೋರ್ಟರ್ ಈ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ರಾಂಗ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಟಿ. ಗೋಪಾಲ ರಾವ್‌ರವರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಗಣಿತತಜ್ಞರಾದ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್|ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜ]]ರವರು ೧೯೦೪ ರಿಂದ ೧೯೦೬ರವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರ ವಿ.ಎಸ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>http://www.gcwk.ac.in/</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೫೯೭ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ,ಇಧ್ಯ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು,ಅನ್ನೈ ಕಲಾ ಮತ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು,ಸರ್ಕಾರಿ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಮತ್ತುಅರಸು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು. ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟೌನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ ಕೂಡ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜರವರು ಅಭ್ಯಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳು ಕುಂಭಕೋಣಂನ ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೬ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:KumbakonamRailwayStation SouthernSide.jpg|thumb]] ==ನೋಡಿ== #[[w:Adi Kumbeswarar Temple, Kumbakonam|ಆದಿ ಕುಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] #[[w:Sarangapani temple, Kumbakonam|ಸಾರಂಗಪಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] #[[w:Thenupuriswarar Temple, Patteeswaram|ತೇನುಪುರಿಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] kf53rudvlehy4bfhr0mi7f4oq8ypd7l 0 123764 1435730 1372364 2026-11-04T21:47:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435730 wikitext text/x-wiki '''ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯ''' ಎಂದರೆ [[ಈಜಿಪ್ಟ್ ]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಏರ್ಪಟ್ಟು 1958-61ರ ವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದದ್ದು 1953ರ ಜನವರಿ 18ನೆಯ ತಾರೀಖು. ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯವನ್ನೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಭೋಗವಿಲಾಸಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿ, ಭೇ, ಪಾಷಾ ಮುಂತಾದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಗೀಬ್ ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ==ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಆದರೆ ಈಜಿಪ್ಟನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಸುಯೆಸ್ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಸೂಡಾನಿನ ಭವಿಷ್ಯ(ಇವೆರಡೂ ಬಗೆಹರಿದಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಸರಿಹೋಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುದಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. 1954ರಲ್ಲಿ ನಾಸೆರ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೂಡಾನಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 1954ರ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಷ್ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ 20 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆ ಈಜಿಪ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬಾಗ್ದಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ತುರ್ಕಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೆಂಟೋಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಾಸೆರ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ, ಈ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವಿತ್ತು: ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ನಾಸೆರ್ ಒಬ್ಬನೇ ಅರಬ್ಬರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದವನೆಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆದು ಆತ ಅವರ ಮುಖಂಡನಾದ, ಬಾಗ್ದಾದ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವ್ಯವಹಾರ ಬೆಳೆಸಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. 1955ರಲ್ಲ ಜರುಗಿದ ಬಾಂಡುಂಗ್ ಸಮ್ಮೆಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಅಲಿಪ್ತನೀತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ. ನಾಸೆರ್ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅರಬ್ಬರೇ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯವೊಂದು ನಿರ್ಮಿತವಾದರೆ ಅದು ಅನೇಕ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅರಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇಸ್ರೇಲಿನ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈಜಿಪ್ಟೇ ಮುಂದಾಳಾಗಿತ್ತು. 1955ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸೈನ್ಯ ಗಾಜಾóದ ಸೈನ್ಯ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು ಮುಂದೆ ಗಂಡಾಂತರ ಕಾದಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನರಿತು ಅರಬ್ಬೀ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯೋಧರ ತಂಡಗಳನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿತು. ಪಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಿಂತುವು. ಆಗ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಯಿತು. 1956-599ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‍ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಗೆ ಬಂತು; ಆದರೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿತು.<ref>https://www.mrdowling.com/608-nasser.html{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮುಂತಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮುರಿದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಉಪಾಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂಬಂತೆ, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯ ದೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಒಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು (1958, ಫೆಬ್ರವರಿ 1). ಅದೇ ತಿಂಗಳ 21ನೆ ತರೀಖು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೋರಲಾಯಿತು: ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮತದಾರರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯೆಮೆನ್ ಕೂಡ ಈ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ನಾಸೆರ್ ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹೊರರಾಷ್ಟ್ರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಏಕತೆಯಿರಬೇಕು. ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಿತು. ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಾಂಗವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಉಚ್ಚ ಸೇನಾಪತಿಯಾದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿವುದು, ವಜಾ ಮಾಡುವುದು ಅವನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ==ಒಡಕು== ಐಕ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಹಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಗಣರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಡಕುಗಳು ಬಹುಬೇಗ ಕಂಡುಬಂದುವು. ಸರಕಾರದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೊಂಚಕೊಂಚವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸತೊಡಗಿತು. ಸಿರಿಯದಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ಹೆಚ್ಚಿ ಸೈನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟಾಗಿ (1961) <ref>https://books.google.lv/books?id=vzZ71Eh5QvMC&pg=PA605&dq=1961+syrian+coup&hl=en&sa=X&ei=1DA1Vc_kOIzDPL3RgfAN&ved=0CCoQ6wEwAg#v=onepage&q=1961%20syrian%20coup&f=false</ref>ಆ ದೇಶ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಹೊರಬಂತು. ಕೊಂಚಕಾಲದಲ್ಲೇ [[ಯೆಮೆನ್]] ಕೂಡ ಹೊರಬಂತು. ಆದರೆ, ಒಂದು ಕಡೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು, ಇನ್ನೊಂದುಕಡೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು—ಇವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ ಬಗ್ಗದೆ ಅರಬ್ಬರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಉತ್ಕರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಸೆರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನಾನುರಾಗ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ; ಸಿರಿಯ, ಯೆಮೆನ್ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನಸೆರ್ ಅರಬ್ಬೀಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೌರವಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತ. 1963ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದುವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sav.sk/journals/uploads/092611431_Sorby.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064136/http://www.sav.sk/journals/uploads/092611431_Sorby.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಲ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಸಿರಿಯ, [[ಇರಾಕ್‍]]ಗಳ ನಡುವೆ ತತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಒಮ್ಮತವೂ ಕಂಡುಬಂತು. ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಷ್ಟಿರಬೇಕೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ತಲೆದೋರಿ, ಆ ಯೋಜನೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಂತಿತು. ಅರಬ್ಬೀಯರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಹೊರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒತ್ತಾಯಗಳಿಗೆಡೆಕೊಡದೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇನೂ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. 1967ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಮಿಂಚಿನವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] twa4ldns34ee7oijnoclb43630b0jrm 0 123860 1435749 1338152 2026-11-05T02:43:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435749 wikitext text/x-wiki '''ಉಡ್ಡಯನ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)''': [[ಗಾಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದು. ಹಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಎರಡು ರೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ==ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಜಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇವು [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸಲಾರವು. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿ, ತೇಲಿ, ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಾರಿಕೊಂಡು, ಯಾವ ಅಪಾಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಗುರಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಈ ಚಲನೆ [[ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್]] ಸಹಾಯದಿಂದ ಧುಮುಕುವವರ ಇಳಿತದಂತಿದೆ. ಇಂಥವನ್ನು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾರುಮೀನು, ಹಾರುಗಪ್ಪೆ, ಹಾರುಹಲ್ಲಿ, ಹಾರುಬೆಕ್ಕು, ಹಾರುಅಳಿಲು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳ ದೇಹಗಳು ಹಾರುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಕವಾಗಿ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಹಾರುಮೀನುಗಳು: ಇವು ಎಕ್ಸೋಸಿಟಿಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭುಜದ ಈಜುರಕ್ಕೆಗಳು ಅಗಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ; ಹರಡಿದಾಗ ಸುಮಾರು 14|| ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನ ಮೇಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ವೇಗದಿಂದ ಈಜಿ ಕೊಂಡು ಬಂದು ಬಾಲದ ಸಹಾಯ ದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಗಾಳಿಗೆ ಜಿಗಿಯು ತ್ತವೆ. ಉಯ್ಯಾಲೆ ಆಡುವವರು ಕಾಲಿ ನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಮೀಟಿ ತೂಗಿಕೊಳ್ಳಲು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಇವು ಬಾಲದ ನೆರವಿನಿಂದ ಜಿಗಿಯುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಗೆ ಜಿಗಿದ ಅನಂತರ ತಮ್ಮ ಭುಜದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಕೊಂಡು ಪುನಃ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಪುನಃ ಬಾಲದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಜಿಗಿಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಇವು ನೂರಾರು ಗಜಗಳ ದೂರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>https://basicbiology.net/animal/birds/flying</ref> ===ಹಾರುಗಪ್ಪೆ=== ರೆಕೋಫೋರಸ್ ರೈನ್ಹಾರಿಡಿ ಹೆಸರಿನ ಮರಕಪ್ಪೆ, ಬೋರ್ನಿಯೋ ದ್ವೀಪವಾಸಿ. ಕಾಲುಬೆರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜಾಲಪಾದದ ನೆರವಿನಿಂದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಗಿದು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂಟುಮೆತ್ತೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮರ ಹತ್ತಬಲ್ಲದು.<ref>https://www.nationalgeographic.com/animals/amphibians/w/wallaces-flying-frog/</ref> ===ಹಾರುಹಲ್ಲಿ: (ಡ್ರಾಕೋ ವೊಲಾನ್ಸ)=== ಮಲಯ ದ್ವೀಪದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ. ಚಿಟ್ಟೆಗಳಂತೆ ವರ್ಣರಂಜಿತ ದೇಹ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಹೂಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎದೆಯ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಮದ ಪದರ ಬೆಳೆದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ರೆಕ್ಕೆಯಂತಿರುವ ರಚನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೆಟೆಜಿಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಎತ್ತರದಿಂದ ತಗ್ಗಿಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ರೆಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಶೂಟಿನಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆ ಮಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತರೆ.<ref>https://animaldiversity.org/accounts/Draco_volans/</ref> ===ಹಾರುಬೆಕ್ಕು: (ಡರ್ಮಾಪ್ಟೆರ)=== ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪವಾಸಿ ಸ್ತನಿ. ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು ಕೊಬೆಗಾಸ್ ಕಗುಆನ. ಗಾತ್ರ ಮನೆ ಬೆಕ್ಕಿನಷ್ಟೇ. ನಿಶಾಚರಿ. ಚರ್ಮದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಪೆಟಿಜಿಯಂ ರೆಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇದು ಕುತ್ತಿಗೆಗೂ ಮುಂಗಾಲುಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ, ಮುಂಗಾಲು ಹಿಂಗಾಲುಗಳ ನಡುವೆ, ಹಿಂಗಾಲುಗಳಿಗೂ ಬಾಲಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಹರಡಿದೆ. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾರುಬೆಕ್ಕು ಎತ್ತರದಿಂದ ತಗ್ಗಿಗೆ ಜಾರಬಲ್ಲದು. ===ಹಾರುಅಳಿಲು=== ಸೈಯುರಾಪ್ಟೆರಸ್, ಟಿರಾಮಿಸ್, ಯುಪೆಟಾರಸ್ ಮತ್ತು ಅನುಮಾಲುರಿಡೆ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಭಾರತ, ಮಲೇಷಿಯ, ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಯುರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾರುಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಪೆಟೆಜಿಯಂ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಷ್ಟು ರೂಪಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯವಾಸಿ, ನಿಶಾಚರಿ, ಹಾರುವಾಗ ರೆಕ್ಕೆಯ ಉಪಯೋಗವಿದೆ.<ref>https://www.nwf.org/Educational-Resources/Wildlife-Guide/Mammals/Flying-Squirrels</ref> ==ನೈಜವಾಗಿ ಹಾರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಗಳು== ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಈ ಗುಣವಿದೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಬಾವಲಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಮತ್ತು ಟೀರೋಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲಗಳು (ಪಕ್ಷಾಂಗುಲಿ ಗಳು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಮೂರು ಇಂದಿಗೂ ಬದುಕಿವೆ; ಕೊನೆ ಯದು ಬದುಕಿಲ್ಲ. ಇವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಎಂದರೆ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ನೆರವಾಗುವಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಅಥವಾ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ಟೀರೋಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕೈಬೆರಳು ದೊಡ್ಡದು. ಇದು ಚರ್ಮದ ರೆಕ್ಕೆಗೆ ಆಧಾರ. ಬಾವಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಬೆರಳು ಗಳ ನಡುವೆ, ಕೈಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲುಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಚರ್ಮದ ಪಟಲವೊಂದು ಹರಡಿ ರೆಕ್ಕೆಯ ರಚನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಟಿಕಲ್ ರೆಕ್ಕೆಯಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರು ವಿಕೆಯ ವಿಕಾಸ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಗ ಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಗುಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾರಲು ಪ್ರೇರಕ ವಾದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಗುರಿ, ದೇಹದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಕಾಣಬರು ತ್ತದೆ. ===ಟೀರೋಡ್ಯಾಕ್ಪೈಲ=== ಇವು ಮಿಸೋಜೋಯಿಕ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿ, ಆಳಿ, ಅಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಇಂದಿನ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಗಾತ್ರದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅಂದು ಬದುಕಿ ದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ಕೈಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೆರಳು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಹರಡಿದ ಚರ್ಮದ ಪಟಲಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ರೂಪಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಬವೇರಿಯ, ಕನ್ಸಾಸ್ ದೇಶಗಳ ಸುಣ್ಣಶಿಲಾ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರಕಿವೆ. ಯೇಲ್ ನಗರದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ===ಬಾವಲಿ=== ಇವುಗಳ ಕೈಬೆರಳುಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ; ಈ ನಡುವೆ [[ಚರ್ಮ]]ದ ಪದರ ಹರಡಿದೆ. ಪದರ ಕೈಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಗಾಲುಗಳೆರಡರ ನಡುವೆಯೂ ಉಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಸೇರಿರಬಹುದು ಸೇರದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಈ ರಚನೆಯೇ ಬಾವಲಿಯ ರೆಕ್ಕೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಡಿತದಿಂದ ಬಾವಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982215004157</ref> ===ಕೀಟಗಳು=== ಇವುಗಳ ಹೊರ ಚರ್ಮವೇ ರೆಕ್ಕೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿರಲೆ, ಮುಂತಾದುವುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನೊಣ ಮುಂತಾದುವುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಒಂದೇ ಜೊತೆ ಇರಬಹುದು. ===ಪಕ್ಷಿಗಳು=== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾಲುಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಕೈ ಬೆರಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗರಿಗಳು ಹರಡಿವೆ. ಚರ್ಮದ ಹೊರ ಪದರದಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ. ಗರಿಗಳು ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು ಹಕ್ಕಿಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಲು ಅನುಕೂಲ. ಮೇಲಾಗಿ ದೇಹದ ಶಾಖವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಡಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿಗಳು. ದೇಹ ದೋಣಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಗರಿಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿವೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲು ಬಲಯುತವಾದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ದೇಹದ ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯ ಚೀಲಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಹರಡಿವೆ. ಉಸಿರಾಡಲು ಬಂದ ಗಾಳಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಕೊಕ್ಕುಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ಆಹಾರದ ಗುಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕಾಳು ಬಿಡಿಸಲು, ಕಡಿಯಲು, ಮಾಂಸ ಸಿಗಿಯಲು, ಹುಳು ಹುಪ್ಪಟೆ ಹಿಡಿಯಲು ಇವುಗಳ ಕೊಕ್ಕು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಹಾರಲು ರೆಕ್ಕೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿರುವುದ ರಿಂದ ಹಿಂಗಾಲುಗಳು ಉಳಿದ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆಯಾ ಹಕ್ಕಿಯ ಜೀವನದ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸಿ ಮರಗಿಡಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಲು ಹಿಡಿಯಲು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಓಡಲು, ಕುಪ್ಪಳಿಸಲು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಲು ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಇವುಗಳ ರಚನೆ ಇದೆ. ಹಾರಲು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://van.physics.illinois.edu/qa/listing.php?id=760 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001112941/https://van.physics.illinois.edu/qa/listing.php?id=760 |archive-date=2020-10-01 |url-status=dead}}</ref> ಇದು ಮೇಲ್ಬಾಗಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವಾಗ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ ಯಾವ ಒಂದೆಡೆಯೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗದೆ ಹರಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಷಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವಾಗ ಗರಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಇವುಗಳ ಸಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಘರ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುವಾಗ ಗರಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒತ್ತಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಕೊಂಡು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಕೆಳಕ್ಕೂ ಅದುಮುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲೆ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ, ಕೆಳಗೆ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಚಲಿಸುವುದು. ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗು ವಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಯ ತಳಭಾಗ ನಿಮ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಾಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಸಣಿಗೆಯಂತೆ ಹರಡಿರುವ ಗರಿಗಳಿವೆ. ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇವುಗಳು ಸಹಾಯಕ. ಹಕ್ಕಿ ಇಳಿಯುವಾಗ ಬಾಲದ ಗರಿಗಳನ್ನು ಬೀಸಣಿಗೆಯಂತೆ ಹರಡಿ ಕೆಳಗಡೆಗೆ ಬಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುವ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸ ಬಹುದು. ಗರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತೈಲ ಲೇಪಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಮಳೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು ಮುದ್ದೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾಲದ ಕೆಳಗೆ ತೈಲಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ. ಹಾರುವಾಗ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಶತ್ರು ಮಿತ್ರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಚುರುಕಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹಾರುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತೆ ಹಕ್ಕಿಯ ದೇಹರಚನೆಯಿದೆ.<ref>https://www.sciencelearn.org.nz/resources/303-how-birds-fly</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು‎]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] 75h5xirrlha5rlyuxi6zk7lgphsqf3d 0 123877 1435750 1338361 2026-11-05T02:54:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435750 wikitext text/x-wiki '''ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಮೀಮಾಂಸೆ''' ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ಉದ್ಯಮ]]ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಬೆಲೆ]], [[ಉತ್ಪತ್ತಿ]], [[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಮುಂತಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಚರಗಳ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕುರಿತ ಅರ್ಥ ಮೀಮಾಂಸೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಹುದು : ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಗ್ರಾಸ (ಇನ್ಪುಟ್), ಉತ್ಪಾದನೆಯ ತಂತ್ರ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಚಾರಮಾಡುವ ಉತ್ಪಾದನ ಮೀಮಾಂಸೆಯಿಂದ ಇದು ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಇದು ಪರಮಾವಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಧಾನಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಚಾರ ಹರಿಯಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲೊಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ನಾನಾ ಘಟಕಗಳ ನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೂ ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದೊಂದು ಘಟಕಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣ ವಿಚಾರಸರಣಿಯೇ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕ ಮೀಮಾಂಸೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sites.temple.edu/sanjoy/files/2015/05/ReviewDevelopmentEconomics.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2018-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307023844/https://sites.temple.edu/sanjoy/files/2015/05/ReviewDevelopmentEconomics.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ಚರಿತ್ರೆ== ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯದಲ್ಲ. ೧೮೩೮ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಕೂರ್ನೋ ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅನುಭೋಗ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಘಟಕವನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಈ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸಂದಿದೆ.<ref>https://learn.saylor.org/course/view.php?id=33&sectionid=330</ref> ==ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಗತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ನಾನಾ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ವಿವೇಚಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಉದ್ಯಮಘಟಕದ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿವೇಚನೆಯೇ ಸ್ಥಿತಿ ಮೀಮಾಂಸೆ. ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕುರಿತ ವಿವೇಚನೆ ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ. ಒಂದು ಪದಾರ್ಥ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಘಟಕ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಕದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿಯೂ (ರೆವೆನ್ಯೂ) ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟವಾದ ಪದಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಮೊತ್ತವೇ x ಆಗಿದ್ದು, ಖ ಇದರ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಖ = ಜಿ (x). ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳೂ (ಅ) ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಹಜ ಲಾಭವೂ ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಖ-ಅ ಎಲ್ಲಿ ಪರಮಾವಧಿ ಯಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಲಾಭವೂ ಪರಮಾವಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಚಿನ ಹುಟ್ಟುವಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಏರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗ ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭದ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಮೇಲಣ ವಿವೇಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಸಹಜಲಾಭವೆಂದರೇನೆಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದು ಅವಶ್ಯ. ಉದ್ಯಮಿಯೂ ಆತನ ಉತ್ಪಾದನ ಘಟಕವೂ ಉತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಅವಶ್ಯವಾದಷ್ಟು ಲಾಭವೇ ಸಹಜಲಾಭ. ==ಸ್ಪರ್ಧೆ== ಮುಂದೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವೇಚನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸ್ಥಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಆತ ರಚಿಸಿದ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂಚಿನ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯ ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚವೂ ಬೆಲೆಯೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಏರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕಗಳ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಗದಿಯಾದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚವೂ ಬೆಲೆಗೆ ಸಮನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠವಾದದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕಗಳ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳ ಸಮಾನತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯಮಘಟಕಗಳ ವೆಚ್ಚರೇಖೆಗಳೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷೆ ೧ರಲ್ಲಿ ಅಅ’ ಎಂಬುದು ಯಾವುದಾದರೂ ಉದ್ಯಮಘಟಕದ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ರೇಖೆ. ಉದ್ಯಮ ಘಟಕಗಳ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನಗಳಿಗೆ ಪುರ್ಣಾವಕಾಶವಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಘಟಕಗಳೂ ಸಮಾನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಆ’ ಎಂಬುದು ಇಂಥ ಘಟಕವೊಂದರ ಬೇಡಿಕೆ ರೇಖೆ. ಈ ಘಟಕ ತನ್ನ ಪದಾರ್ಥದ ಬೆಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುವೂ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನಾಗಲಿ ತೋರದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆ ರೇಖೆಯೇ ಜಜ’. ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಘಟಕಗಳೂ ಸಹಜಲಾಭ ಗಳಿಸುವಂತಾಗುವವರೆಗೂ ಅವು ಸೂಕ್ತ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಾನು ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವು ದಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿ ಘಟಕವೂ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಯಾವ ಘಟಕವೂ ತನ್ನ ಬೆಲೆ ನೀತಿಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬು ದಾಗಿಯೂ ಅದರ ನಂಬಿಕೆ. ನಕ್ಷೆ ೧ರ ಖಿ ಎಂಬ ಬಿಂದು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ಊಹಿಸಿರುವ ಸರಳವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಲಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಲಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆ-ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಸರಳ ಮೇಳವಾಗಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಅಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ-ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಸ್ವಾಮ್ಯ (ಅಲಿಗೊಪೊಲಿ). ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದರ ವಿವರಣೆ ಕೊಟ್ಟು, ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಯಾವುದೂ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವೀಕಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ==ಗತಿಸಿದ್ಧಾಂತ== ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿ ದೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸದಾ ಪ್ರವಹನಶೀಲ. ಈ ಚಲನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದವರು ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ. ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಜ್ಞೇಯ ಅಂಶಗಳಿವೆಯೋ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮೀಕರಣಗಳಿರುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿದ್ದಾಂತ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರ. ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ನಾನಾ ಹಿತಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಗತಿಸಿದ್ಧಾಂತ ರಚನೆಯ ಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವವನು ಜೆ.ಆರ್.ಹಿಕ್ಸ್‌. ಉದ್ಯಮಘಟಕದ ಉತ್ಪಾದನಾನುಭವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೇಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುವೆಂಬುದನ್ನೂ ಹೊಸ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾನಾ ಬಲಗಳು (ಫೋರ್ಸಸ್) ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಾದಿಯನ್ನೂ ಕುರಿತ ವಿವೇಚನೆ ಈಚೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ: ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿರುವವರೂ ಉಂಟು. ಇಂಥ ಊಹೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ್ದೆಂಬು ದೇನೋ ನಿಜ. ಈ ಊಹೆ ತುಂಬ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸಹಜವಾದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ವಿವೇಚನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಂಧುವೆನಿಸುವುದೂ ಸಹಜವೇ. ಆದರೂ ಈ ಊಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಕೊನೆಯ ಪೈಸದವರೆಗೂ ಲಾಭ ಹಿಂಡಲು ಉಜ್ಜುಗಿಸದಿರಬಹುದು. ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಆಡುವ ಮಾತುಗಳಂತೂ ಇಂಥ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯವಾದ ಲಾಭ ಬಂದರೆ ಸಾಕೆಂದು ಅವರು ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಈ ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ ಗಳಿಕೆ ಉದ್ದೇಶದ ಬದಲು ಇತರ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಯನ್ನು ಪರಮಾವಧಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರು ತ್ತಾರೆಂಬುದು ಒಂದು ಊಹೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಇದು ಅಧಿಕಗೊಂಡಷ್ಟೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುವುದು ಸಹಜ. ಈ ಬಗೆಯ ವಿಚಾರಸರಣಿಯ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ವಿಚಾರಸರಣಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ಮುಂತಾದ ಮಾತೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹಿಂದೆ ಗರಿಷ್ಠ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವಾದಸರಣಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದ್ಯಮಘಟಕಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನ ವಲೋಕಿಸಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವಾದಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾದಗಳು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವೇ ಹೊರತು ವಿವೇಚನಾತ್ಮ ಕವೆನ್ನಿಸಲಾರವು. ಏಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಇವು ಒಕ್ಕಣಿಸುತ್ತವೆನ್ನಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=https://www.swinburne.edu.au/study/courses/units/Products-in-Context-Theories-of-Industrial-Design--DID30003/local |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112052128/https://www.swinburne.edu.au/study/courses/units/Products-in-Context-Theories-of-Industrial-Design--DID30003/local |archive-date=2020-01-12 |url-status=dead}}</ref> ==ಲಾಭ ದೃಷ್ಟಿ== ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ಪರಿಸರದ ಅಂಚಿನ ವರ್ತನೆ. ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಲಿ ಅನುಭೋಗಿಯಾಗಲಿ ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ವರ್ತಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅಧಿಕಾಧಿಕವಾಗಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂಚಿನ ವರ್ತನೆಯೇ ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವಂಥ ವರ್ತನೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಅಂಚಿನ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಲಾಭ ಬರುವಂತೆ ಅನುಭೋಗಿಯೂ ಉತ್ಪಾದಕನೂ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಇವರ ಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅರಿತೋ ಅರಿಯದೆಯೋ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವರೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೂರವಿರಲಾರದು. ಈ ಅಂಚಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಕ್ಷೆ ೨ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲರ್ಧದಲ್ಲಿನ ವಕ್ರರೇಖೆಯೇ ಲಾಭದ ರೇಖೆ (ಊಹೆ). ಈ ರೇಖೆಯ ಎತ್ತರವೇ ಲಾಭದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಖೆಯ ಎಡತುದಿ ಔಘಿ ಅಕ್ಷವನ್ನು ತಾಕುವ ಬಿಂದುವಿನವರೆಗೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಲಾಭವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪತ್ತಿ ಔಂ ಆಗಿರುವಾಗ ಒಟ್ಟು ಲಾಭ ಂಂ’. ಇದು ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭ. ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಆಗ ಒಟ್ಟು ಲಾಭ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ವೃತ್ತದ ಬಲತುದಿ ಔಘಿ ಅಕ್ಷವನ್ನು ಸೋಕುವಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಸೊನ್ನೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯ ಕೆಳ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಔಙ ಎಂಬುದು ಅಂಚಿನ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಹಾಗೂ ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಚಿನ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ರೇಖೆಯದು (ಒಖ) ಬಲದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಗತಿ. ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚರೇಖೆಯದು (ಒಅ) ಬಲಗಡೆಗೆ ಏರುಗತಿ. ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೊತ್ತ ಔಂ ಆಗಿರುವಾಗ ಅಂಚಿನ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯೂ ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚವೂ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಪರಮಾವಧಿ ಲಾಭದ ಘಟ್ಟ (ಂಂ’). ಈ ಸಮತೋಲಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಘಟಕ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಬದಲಿಸಲಿಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸಂಭವನೀಯತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ನವ್ಯ ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಕೆಲವು ಸಿದ್ದಾಂತಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಉದ್ಯಮಘಟಕದ ಸ್ಥಿತ ಸಮತೋಲನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಘಟಕದ ವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಬದಲು ಹಲವು ಘಟಕಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಾಭವನ್ನು ಪರಮಾವಧಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮರೆಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈ ಉದ್ದೇಶದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂಬು ದನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಮೀಮಾಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮತಃ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವನು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸರಬರಾಜು ಬೆಲೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವೇಚಿಸುವಾಗ ಆತ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಉದ್ಯಮಘಟಕದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಈ ಘಟಕ ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಂತದಲ್ಲ. ಬೆಲೆ ನಿರ್ಣಯದ ಸ್ಥಿತ ಸಿದ್ಧಾಂಥವನ್ನೂ ಗತಿಶೀಲ ಸಂಭವನೀಯತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ಜಂಟಿ ಹಾಕಲೂ ಆತ ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಧಾನ ಇದು.<ref>{{Cite web |url=https://www.utas.edu.au/courses/bus/units/bea305-industrial-organisation |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2019-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219203654/http://www.utas.edu.au/courses/bus/units/bea305-industrial-organisation |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿ ದೃಷ್ಟಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಷಲನ ಅನಂತರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ಇದು ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಶತಮಾನಕಾಲ ಉದಾಸೀನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾ ಯಿತು. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ (೧೯೬೧) ವುಲ್ಫನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಯಕಲ್ಪವಾಯಿತು. ಉದ್ಯಮಘಟಕಗಳ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬೆಲೆಗಳು ಕಾರಣವೆಂದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಲೆಗೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗಾತ್ರದ ಘಟಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ವಿವೇಚನಾ ವಿಧಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೆಲೆ, ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಾತ್ರ ವಿತರಣೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರದ ವಿವರಣೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ==ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆ== ಈ ಎಲ್ಲ ವಿವೇಚನೆಗಳಿಂದ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕಗಳ ಮೊತ್ತವೇ ಕೈಗಾರಿಕೆ-ಎನ್ನುವುದೇ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಘಟಕಗಳು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಸಲು ತೊಡಗುವುದೆಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸ್ಪರ್ಧೆ ಅಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ್ದರಿಂದ ನಾನಾಬಗೆಯ ತೊಡಕುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಎಲ್ಲ ಘಟಕಗಳೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಸುವುವೆನ್ನುವುದೂ ಸತ್ಯದೂರ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಆಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಆದರೆ ಈ ಬಗೆಯ ಕೂದಲು ಸೀಳುವ ವಾದವನ್ನು ದೂರ ಇಟ್ಟು, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಾರ್ಷಲನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿವೇಚನೆ ನಡೆಸುವುದು ಫಲದಾಯಕವೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಘಟಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮವೂ ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಬಲಗಳು ಬಾಹ್ಯವಾದಂಥವು. <ref>https://books.google.co.in/books?id=W7xaDwAAQBAJ&pg=SA2-PA7&lpg=SA2-PA7&dq=industrial+units+theory&source=bl&ots=UjBdQMLwTg&sig=ACfU3U25QS32yQxezR2ySEis9ZVxgu3lrw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjS64Pmp_3mAhV3xTgGHa9bAAwQ6AEwEXoECAoQAQ</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] 6wqiu9wvmfmzjr6uegiax1gmv6n87xb 0 125185 1435747 1381806 2026-11-05T01:55:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435747 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್|editing=ಲೀ ಸ್ಮಿತ್|budget=$160 ಮಿಲಿಯನ್<ref name="Mojo">{{cite web |title=Inception (2010) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=inception.htm |publisher=[[Box Office Mojo]] |accessdate=January 16, 2011}}</ref>|language=ಇಂಗ್ಲಿಷ್|country={{Plainlist| * ಅಮೇರಿಕ<ref name="Lumiere">{{cite web|url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=34895|title=Film: Inception|publisher=[[Lumiere (database)|Lumiere]]|accessdate=November 7, 2017}}</ref> * ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್<ref name="Lumiere"/> }}|runtime=148 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{cite web |title=Inception |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/inception-2010-2 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |date=June 29, 2010 |accessdate=August 8, 2010 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228120007/http://www.bbfc.co.uk/releases/inception-2010-2 |url-status=dead }}</ref>|released={{Film date|2010|07|08|ಓಡಿಯಾನ್ ಲೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್|2010|07|16|ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್}}|distributor=ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್|cinematography=ವಾಲಿ ಫ಼ಿಸ್ಟರ್|image=Inception (2010) theatrical poster.jpg|music=ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಜ಼ಿಮರ್|starring={{Plainlist| * ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ * ಕೆನ್ ವಾಟನಾಬೆ * ಜೋಸಫ಼್ ಗಾರ್ಡನ್-ಲೆವಿಟ್ * ಮಾರಿಯೋನ್ ಕೊಟೀಯಾ * ಎಲೆನ್ ಪೇಜ್ * ಟಾಮ್ ಹಾರ್ಡಿ * ಸಿಲಿಯನ್ ಮರ್ಫ಼ಿ * ಟಾಮ್ ಬೆರೆಂಜರ್ * ಮೈಕಲ್ ಕೇನ್ }}|writer=ಕ್ರಿಸ್ಟಫ಼ರ್ ನೋಲನ್|producer={{Plainlist| * ಎಮಾ ಥಾಮಸ್ * ಕ್ರಿಸ್ಟಫ಼ರ್ ನೋಲನ್ }}|director=ಕ್ರಿಸ್ಟಫ಼ರ್ ನೋಲನ್|caption=ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್|alt=A man in a suit with a gun in his right hand is flanked by five other individuals in the middle of a street which, behind them, is folded upwards. Leonardo DiCaprio's name and those of other cast members are shown above the words "Your Mind Is the Scene of the Crime". The title of the film "INCEPTION", film credits, and theatrical and IMAX release dates are shown at the bottom.|gross=$828.3 ಮಿಲಿಯನ್<ref name="Mojo"/><!-- Please do not change the price here unless it says on Box Office Mojo! -->}}'''''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''''' ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಹಸಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೋಲನ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಎಮಾ ಥಾಮಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕಾಪ್ರಿಯೊ]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಳ್ಳನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಗುರಿಯ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯ ಅಂತರ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಂದಾಯವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಪರಾಧದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref name="synop">{{Cite web|url=http://screenrant.com/inception-plot-synopsis-deatails-mikee-58124/|title=Updated 'Inception' Synopsis Reveals More|last=Eisenberg|first=Mike|date=May 5, 2010|publisher=Screen Rant|access-date=July 18, 2010}}</ref> ಸಮೂಹ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆನ್ ವಾಟನಾಬೆ, ಜೋಸಫ಼್ ಗಾರ್ಡನ್-ಲೆವಿಟ್, ಮಾರಿಯೋನ್ ಕೊಟೀಯಾ, ಎಲೆನ್ ಪೇಜ್, ಟಾಮ್ ಹಾರ್ಡಿ, ದಿಲೀಪ್ ರಾವ್, ಕಿಲಿಯನ್ ಮರ್ಫಿ, ಟಾಮ್ ಬೆರೆಂಜರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕಲ್ ಕೇನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''ಇನ್ಸಾಮ್ನಿಯಾ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ನೋಲನ್ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ಗೆ ಅರಿವುಳ್ಳ ಕನಸುಕಾಣುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಭಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರದ ೮೦ ಪುಟಗಳ ಲಿಖಿತ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Hiscock">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmmakersonfilm/7866677/Inception-Christopher-Nolan-interview.html|title=''Inception'': Christopher Nolan interview|last=Hiscock|first=John|date=July 1, 2010|work=Daily Telegraph|access-date=July 7, 2010|location=UK}}</ref> ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ನೋಲನ್ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.<ref name="Itzkoff">{{Cite news|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2010/06/30/a-man-and-his-dream-christopher-nolan-and-inception/|title=A Man and His Dream: Christopher Nolan and ''Inception''|last=Itzkoff|first=Dave|date=June 30, 2010|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|access-date=July 1, 2010|quote=This is a film I first pitched to the studio probably nine years ago, and I wasn't really ready to finish it. I needed more experience in making a big movie.}}</ref> ಇದರ ಸಾರಂಶವನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ನರ್ ಖರೀದಿಸಿತು.<ref name="first">{{Cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117999988|title=Nolan tackles ''Inception'' for WB|last=Fleming|first=Michael|date=February 11, 2009|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=February 25, 2009}}</ref> ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜಪಾನ್, ಕೆನಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming">{{Cite news|url=http://www.nolanfans.com/tag/filming-locations/|title=Filming Locations – NolanFans|date=December 6, 2009|access-date=March 23, 2012}}</ref> ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಬಂಡವಾಳವು ಅಮೇರಿಕನ್ $160&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="budget">{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2010/07/inception-sorcerers-box-office.html|title=Movie projector: 'Inception' headed for No. 1, 'Sorcerer's Apprentice' to open in third|last=Fritz|first=Ben|date=July 15, 2010|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=July 27, 2010|quote=It's also one of the most expensive, at $160&nbsp;million, a cost that was split by Warner and Legendary Pictures.}}</ref> ನೋಲನ್‍ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ''ದ ಡಾರ್ಕ್ ನೈಟ್''ನ ಯಶಸ್ಸು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕನ್ $100 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಜಾಹೀರಾತು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಯಿತು. ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''‍ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೮, ೨೦೧೦ರಂದು ನಡೆಯಿತು; ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೧೦ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="bomrelease">{{Cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2860&p=.htm|title=Weekend Briefing: 'Inception' Breaks In, 'Apprentice' Lacks Magic|last=Subers|first=Ray|date=July 16, 2010|publisher=Box Office Mojo|access-date=July 18, 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.fashionwiredaily.com/first_word/entertainment/article.weml?id=3264|title=Partying for a Cause at the "Inception" Premiere|last=Peters|first=Jenny|date=July 14, 2010|website=Fashion Wire Daily|access-date=October 1, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927045422/http://www.fashionwiredaily.com/first_word/entertainment/article.weml?id=3264|url-status=dead}}</ref> ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್'' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅಮೇರಿಕನ್ $828 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೧೦ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಗೃಹ ವೀಡಿಯೊ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ $68 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ೨೦೧೦ರ ದಶಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾದ<ref name="Metacritic 2010s">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/feature/best-movies-of-the-decade-2010s|title=The Best Movies of the Decade (2010-19), According to Film Critics|last=Dietz|first=Jason|date=November 18, 2019|website=[[Metacritic]]|access-date=January 26, 2020|archive-date=ಜನವರಿ 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101162640/https://www.metacritic.com/feature/best-movies-of-the-decade-2010s|url-status=dead}}</ref> ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್'' ಅದರ ಚಿತ್ರಕಥೆ, ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಸಂಗೀತ, ನೋಲನ್‍ರ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Zeitchik">{{Cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-inception-backlash-20100719,0,3544832.story|title='Inception' rides out critical backlash|last=Zeitchik|first=Steven|date=July 19, 2010|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> ಇದು ನಾಲ್ಕು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಬ್ದ ಸಂಕಲನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಬ್ದ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು) ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತ್ತು: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಡಾಮಿನಿಕ್ "ಡಾಮ್" ಕಾಬ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಹೊರತೆಗೆಯುವವರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ: ಅವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸೇನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಗಳ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕನಸಿನ ಲೋಕದ ಮೂಲಕ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸ ಗುರಿಯಾದ ಜಪಾನಿ ಉದ್ಯಮಿ ಸೈಟೊ ಒಂದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಬ್‍ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ತಾನು ಸ್ವತಃ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಅಥವಾ "ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್". ಕಾಯಿಲೆ ಆಗಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮಾರೀಸ್ ಫಿಷರ್‌ನ ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು, ಕಾಬ್ ಫಿಷರ್‌ನ ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೈಟೊ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾಬ್‍ನನ್ನು ಅವನ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸಾಗಲು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಬೀತಾಗದ ಅಪರಾಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವೆನು ಎಂದು ಸೈಟೊ ಮಾತುಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲಸವು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಆರ್ಥರ್ ನಂಬಿರುತ್ತಾನಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಕಾಬ್ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಬ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ: ವಂಚಕ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ನಕಲುಮಾಡುವ ಈಮ್ಸ್; ಸ್ಥಿರ ಕನಸಿನೊಳಗಿನ ಕನಸಿನ ಕಾರ್ಯತ್ರಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಶಾಮಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ಯೂಸುಫ಼್; ಮತ್ತು ಕಾಬ್‍ನ ಮಾವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಸ್ಟೀಫ಼ನ್ ಮೈಲ್ಸ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ, ಕನಸಿನ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ಚಕ್ರಭೀಮನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಹಿಸಲಾದ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಏರಿಯಾಡ್ನಿ. ಕಾಬ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಕನಸು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅವನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯು ತನ್ನ ಮೃತ ಹೆಂಡತಿ ಮಾಲ್‍ನ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಏರಿಯಾಡ್ನಿ ಅರಿಯುತ್ತಾಳೆ. [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾರೀಸ್ ಮೃತನಾದ ನಂತರ, ಶವದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಿಷರ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‍ಗೆ ವಾಪಸು ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅವರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುವ ಸೈಟೊ ಸೇರಿದಂತೆ) ತಂಡವು ಇದನ್ನು ಫ಼ಿಷರ್‌ಗೆ ನಿದ್ದೆ ಮದ್ದು ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಕನಸಿನ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಕನಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, ಹೆಚ್ಚು ಆಳದ ಕನಸಿನ ಹಂತದಿಂದ ಇತರ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು, ಈ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತಗಳು ಕನಸಿನ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಘಟಿಸಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಗತಿಯು ಪ್ರತಿ ಅನುಕ್ರಮದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಸಮಯದ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಜಟಿಲಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗಲು ಶ್ರವಣ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‍ನ ಯೂಸುಫ಼್‍ನ ಕನಸು ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಂಡವು ಫ಼ಿಷರ್‌ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಂತಹ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ತರಬೇತಿಪಡೆದ ಅವನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಗಳಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಂಡವು ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈಟೊನನ್ನು ಒಂದು ಉಗ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದು ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಸೈಟೊನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುವುದು, ಆದರೆ ಬಹು ಹಂತದ ಕನಸನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಬಲ ಶಾಮಕ ಮದ್ದುಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಬದಲು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಕನಸುಗಾರನನ್ನು ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ಥಿತಿಗೆ (ಅನಂತ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಲೋಕ. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಕಠಿಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಾರನು ತಾನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಮರೆಯುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ) ಕಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಬ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತಂಡವು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಬರ್ಟ್‌ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಉಯಿಲನ್ನು ಮರುಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲು, ಈಮ್ಸ್ ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಧರ್ಮಪಿತನಾದ ಪೀಟರ್ ಬ್ರೌನಿಂಗ್‍ನ ವೇಷ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವರು ಎರಡನೇ ಹಂತವಾದ ಆರ್ಥರ್ ಕನಸು ಕಂಡ ಹೋಟೆಲ್‍ಗೆ ಹೋಗಲು ಶಾಮಕ ಮದ್ದು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಯೂಸುಫ಼್ ಅವರನ್ನು ವ್ಯಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೌನಿಂಗ್‍ನಿಂದ ಅಪಹರಣಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆಂದು, ಮತ್ತು ತಾನು ಅವನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಕಾಬ್ ಅವನ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರೌನಿಂ‍ಗ್‍ನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಕಾಬ್ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ (ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಂಚಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಮೂರನೇ ಹಂತವು ಈಮ್ಸ್ ಕನಸುಕಂಡ ಹಿಮಾವೃತ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೈಟೊ ರಾಬರ್ಟ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಮಾನರೂಪದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ದಾಗ ತಂಡವು ಅದರ ಒಳನುಸುಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಗಳನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಗಳಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಯೂಸುಫ಼್ ಬೇಕೆಂದೆ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯಿಂದ ವಾಹನವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗನೇ ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಈಮ್ಸ್‌ನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಶಿಲಾಪಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್‌ನ ಸ್ತರದ ಗುರುತ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ವ್ಯಾನ್ ನೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಆರ್ಥರ್ ಹೊಸ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾಲ್‍ಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವು ಈಮ್ಸ್‌ನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಕಾಬ್ ಮಾಲ್‌ಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೈಟೊ ತನಗಾದ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೊನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಾಬ್ ಮತ್ತು ಏರಿಯಾಡ್ನಿ ಲಿಂಬೊವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕನಸು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವಾಗ ತಾನು ಮತ್ತು ಮಾಲ್ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಕಾಬ್ ಏರಿಯಾಡ್ನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಿಜ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು ಶಾಮಕ ಮದ್ದಿನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಮಾಲ್ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಕಾಬ್ ಅವಳ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು (ಕನಸುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕನಸುಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ವಸ್ತು) ಪುನಃಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿದನು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಲೋಕವು ವಾಸ್ತವವಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ನೆನೆಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ, ಎಚ್ಚರವಾದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತಾನು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಇನ್ನೂ ನಂಬಿದ್ದಳು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವನೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಡತರಲು ತನ್ನ ಸಾವಿಗಾಗಿ ಕಾಬ್ ಮೇಲೆ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿದಳು. ಕೊಲೆ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕಾಬ್ ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ಪರಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಾವನ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟನು. ತನ್ನ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೂಲಕ, ಮಾಲ್‍ನ ಸಾವಿನ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏರಿಯಾಡ್ನಿ ಮಾಲ್‌ಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ನನ್ನು ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತದ ನೆರವಿನಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಕ್ಷಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕ್ಕೊಂಡ ಅವನು ತಿಜೋರಿಯಿರುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: ತನ್ನ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ತಂದೆಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದ್ದು ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಬ್ ತ್ರಿಶಂಕು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೈಟೊನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡ ಸದಸ್ಯರು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲಾದ ಶಾಮಕ ಸೆಳೆತಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಬ್ ತ್ರಿಶಂಕು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಸೈಟೊನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅವನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕನಸುಗಾರರೆಲ್ಲರೂ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸೈಟೊ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಾಬ್ ಒಳವಲಸೆ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಮೈಲ್ಸ್ ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮಾಲ್‌ಳ ಹಳೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ, ಕನಸಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ, [[ಬುಗುರಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕಾಬ್ ತಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆಂದು ಸಾಬೀತುಮಾಡಲು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == [[ಚಿತ್ರ:InceptionCastPremiereJuly10.jpg|alt=A man in a black suit, a woman in a pink dress, a man in a plaid suit, a woman in a black dress, a Japanese man in a black suit, and an old man in a blue suit clap their hands, while a man in a black suit stands. A microphone stand is in the foreground, and blue curtains are in the background.|thumb|ಜುಲೈ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವರ್ಗ]] * ಡಾಮ್ ಕಾಬ್ ಆಗಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ * ಆರ್ಥರ್ ಆಗಿ ಜೋಸಫ಼್ ಗಾರ್ಡನ್-ಲೆವಿಟ್ * ಏರಿಯಾಡ್ನಿ ಆಗಿ ಎಲೆನ್ ಪೇಜ್ * ಈಮ್ಸ್ ಆಗಿ ಟಾಮ್ ಹಾರ್ಡಿ * ಮಿ. ಸೈಟೊ ಆಗಿ ಕೆನ್ ವಾಟನಾಬೆ * ಯೂಸುಫ಼್ ಆಗಿ ದಿಲೀಪ್ ರಾವ್ * ರಾಬರ್ಟ್ ಮೈಕಲ್ ಫಿಷರ್ ಆಗಿ ಕಿಲಿಯನ್ ಮರ್ಫಿ * ಪೀಟರ್ ಬ್ರೌನಿಂಗ್ ಆಗಿ ಟಾಮ್ ಬೆರೆಂಜರ್ * ಮಾಲ್ ಕಾಬ್ ಆಗಿ ಮಾರಿಯೋನ್ ಕೊಟೀಯಾ * ಮಾರೀಸ್ ಫಿಷರ್ ಆಗಿ ಪೀಟ್ ಪಾಸಲ್ತ್‌ವೇಟ್ * ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಮೈಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಮೈಕಲ್ ಕೇನ್ * ನ್ಯಾಶ್ ಆಗಿ ಲೂಕಾಸ್ ಹಾಸ್ * ಟಲೂಲಾ ರೈಲಿ == ತಯಾರಿಕೆ == === ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನೋಲನ್ ಕನಸುಗಳ್ಳರ ಬಗ್ಗೆ ೮೦ ಪುಟಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಬರೆದರು. ಮೂಲತಃ, ನೋಲನ್ ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್‌''ನ್ನು ಭಯಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕಳ್ಳತನ ವಿಷಯದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬರೆದರು. ನೋಲನ್ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂಭತ್ತು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.<ref name="Weintraub">{{Cite news|url=http://www.collider.com/2010/03/25/director-christopher-nolan-and-producer-emma-thomas-interview-inception-they-talk-3d-what-kind-of-cameras-they-used-pre-viz-wb-and-a-lot-more/|title=Christopher Nolan and Emma Thomas Interview|last=Weintraub|first=Steve|date=March 25, 2010|access-date=April 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100327204348/http://www.collider.com/2010/03/25/director-christopher-nolan-and-producer-emma-thomas-interview-inception-they-talk-3d-what-kind-of-cameras-they-used-pre-viz-wb-and-a-lot-more/|archive-date=March 27, 2010|publisher=Collider.com}}</ref> ನೋಲನ್‍ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕುತೂಹಲಗೊಂಡು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ ಮತ್ತು ನೋಲನ್ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಹಲವು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದರು. === ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಟ್‍ಗಳು === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು [[ಟೋಕ್ಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ೧೯, ೨೦೦೯ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Hiscock"/><ref name="InceptionProdNotes7">{{Cite web|url=http://wwws.warnerbros.co.uk/inception/mainsite/pdf/INCEPTION_PK_Notes__Bios_6-18.pdf|title=Production Notes, 2010, p. 13.|publisher=}}</ref> ನಂತರ ತಯಾರಿಕೆಯು ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಟನ್‍ನಲ್ಲಿನ ವಾಯುನೌಕಾಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="InceptionProdNotes8">{{Cite web|url=http://wwws.warnerbros.co.uk/inception/mainsite/pdf/INCEPTION_PK_Notes__Bios_6-18.pdf|title=Production Notes, 2010, p. 14.|publisher=}}</ref> ಆರ್ಥರ್‌ನ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಜೋಸಫ಼್ ಗಾರ್ಡನ್-ಲೆವಿಟ್, ಭಾರಿದೊಡ್ಡ ಹ್ಯಾಮ್‍ಸ್ಟರ್ ಪಂಜರದಂತಹ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref name="Boucher">{{Cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-inception4-2010apr04,0,6869939.story|title=''Inception'' breaks into dreams|last=Boucher|first=Geoff|date=April 4, 2010|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=April 6, 2010}}</ref> ಜುಲೈ ೧೫, ೨೦೦೯ ರಂದು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಲಾಯಿತು. ಮೊರೊಕ್ಕೋದ ಟ್ಯಾಂಜಿಯರ್ ಮೊಂಬಾಸಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಅಂತಿಮ ಹಂತವು [[ಆಲ್ಬರ್ಟಾ]]ದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ === ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೃತ ರೂಪಾಂತರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ೩೫ ಮಿ.ಮಿ. ಚಿತ್ರಪಟಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ದೃಶ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ೬೫ ಮಿ.ಮಿ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾಯವೀಯ ದೃಶ್ಯಭಾಗಳನ್ನು ವಿಸ್ಟಾವಿಷನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. === ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು === ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''ನಲ್ಲಿನ ಕನಸಿನ ದೃಶ್ಯಭಾಗಗಳಿಗೆ, ನೋಲನ್ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೃಷ್ಟಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೊ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. === ಸಂಗೀತ === ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''‍ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಜ಼ಿಮರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.<ref name="CinemaRewind">{{Cite web|url=http://www.cinemarewind.com/2009/07/inception-cast-and-crew-updates.html|title=Inception Cast and Crew Updates|last=George|date=July 23, 2009|publisher=Cinema Rewind|archive-url=https://web.archive.org/web/20090801155642/http://www.cinemarewind.com/2009/07/inception-cast-and-crew-updates.html|archive-date=August 1, 2009|access-date=August 31, 2009}}</ref> ಸಂಗೀತವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಜೊತೆ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Cassidy">{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/qampa-composer-hans-zimmer-25455|title=Q&A: Composer Hans Zimmer|last=Cassidy|first=Kevin|date=July 13, 2010|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=July 14, 2010}}</ref> ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಜ಼ಿಮರ್‌ರ ಸಂಗೀತವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗಿತ್ತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. == ವಿಷಯಗಳು == === ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Impossible_staircase.svg|alt=A staircase in a square format. The stairs make four 90-degree turns in each corner, so they are in the format of a continuous loop.|right|thumb|ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ರೋಸ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.]] ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''‍ನಲ್ಲಿ, ನೋಲನ್ ಜನರು ಕನಸಿನ ಎಡೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಈ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಕನಸಿನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ವಾಸ್ತವ ಅಥವಾ ಕನಸಿನ ಪ್ರಪಂಚಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಏರಿಳಿಯುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕನಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. === ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರನೋಡಲು ಹೋಗುವ ಅನುಭವ, ಕತ್ತಲಿರುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಕನಸನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನೋಡುವಾಗ ಮತ್ತು ಮಲಗಿದಾಗ, ದೃಶ್ಯ ಪದರವು ಬಹಳವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವ-ಅರಿವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮುಂಪದರವು ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕನಸಿನ ಸ್ಥಳದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಲಾಕೃತಿಗೆ ಇರುವಂತೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬರ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಂತದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬಯಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂತ್ರ == === ಪ್ರಕಾರ === ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ನೋಲನ್ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಶೈಲಿ, ಕಳ್ಳತನದ ವಿಷಯದ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ವಾರ್. ಮಾರಿಯೋನ್ ಕೊಟೀಯಾ ಡಾಮ್ ಕಾಬ್‍ನ ಮೃತ ಹೆಂಡತಿಯ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಮನೋಭಾವದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವೈರಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಅವನ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ, ಕೇಡಿನ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಡಾಮ್ ಅವಳ ಈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸೆಳೆಯುವವನಾಗಿ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಾಳೆ.<ref name="threecircle">{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i7288557915e143d0665fd7eb397d74e8|title=Three circle Nolan's 'Inception'|last=Kit|first=Borys|date=April 1, 2009|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 2, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406021957/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i7288557915e143d0665fd7eb397d74e8|archive-date=April 6, 2009}}</ref> ನಿರ್ಧಾರಕ ಮಾಯಾಂಗನೆಯಾಗಿ ಕಾಬ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂದವು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಬ್‍ನ ಸ್ವಂತದ ನರವಿಕಾರ ಮತ್ತು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಭಯದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="wired-jan11">{{Cite web|url=https://www.wired.com/2010/11/pl_inception_nolan/all/|title=Inception's director discusses the film's ending and creation|last=Capps|first=Robers|date=December 8, 2010|website=[[Wired (magazine)|Wired]]|access-date=January 24, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170927041150/https://www.wired.com/2010/11/pl_inception_nolan/all/|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2017|url-status=dead}}</ref> ನೋಲನ್ ಕಳ್ಳತನದ ವಿಷಯದ ಚಿತ್ರದ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ವಿವರಣೆಯು ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref name="wired-jan11"/> ಚಿತ್ರದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವು ಅದರ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ವಿವರಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏರಿಯಾಡ್ನಿ ಚಕ್ರಭೀಮನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರೊಳಗೆ ಇತರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಬ್‍ಗೆ ಅವನ ಸ್ವಂತದ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಕನಸು ಹಂಚುವಿಕೆಯ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಥೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. === ಮುಕ್ತಾಯ === ಬಹಳ ಕ್ಷೀಣವಾದ ಅಲುಗಾಟವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವ ಬುಗುರಿಯ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಚಿತ್ರವು ಮುಕ್ತಾಯದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಂತಿಮ ದೃಶ್ಯವು ವಾಸ್ತವವೇ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಕನಸೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ === ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಯುಎಸ್$100 ಮಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚುಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವೈರಲ್ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣವು ಕೇವಲ ಕಾಬ್‍ನ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಬುಗುರಿಯ ಆ್ಯನಿಮೇಷನ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ನರ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಟಿ-ಶರ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ರೇಲರ್‌ನ್ನು ಮೇ ೧೦, ೨೦೧೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="trailer">{{Cite web|url=http://www.movieweb.com/news/official-full-length-inception-trailer-is-here|title=Official Full-Length Inception Trailer Is Here!|last=Gallagher|first=Brian|date=May 10, 2010|publisher=MovieWeb|access-date=July 5, 2011|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110829052856/http://www.movieweb.com/news/official-full-length-inception-trailer-is-here|url-status=dead}}</ref> === ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''‍ನ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಅನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩, ೨೦೧೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.premiere.fr/Cinema/Photos/Reportages/PHOTOS-Inception-decouvrez-le-DVD-en-images/%28gid%29/2467699|title=PHOTOS – Inception : découvrez le DVD en images|website=[[Premiere (magazine)|Première]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209220017/http://www.premiere.fr/Cinema/Photos/Reportages/PHOTOS-Inception-decouvrez-le-DVD-en-images/(gid)/2467699|archive-date=February 9, 2011|access-date=May 4, 2011}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೧೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://homevideo.about.com/od/newdvdreleases/tp/New-DVD-Releases-December-7-2010-a.htm|title=New DVD Releases – December 7, 2010|last=Redwine|first=Ivana|date=December 7, 2010|publisher=[[About.com]]|access-date=May 4, 2011|archive-date=ಜುಲೈ 25, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725053900/http://homevideo.about.com/od/newdvdreleases/tp/New-DVD-Releases-December-7-2010-a.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.moviefone.co.uk/2010/12/06/new-on-dvd-week-of-6-december/|title=New on DVD: Week of December 6|last=Barton|first=Joe|date=December 6, 2010|publisher=[[Moviefone]]|access-date=April 5, 2011|archive-date=ಜುಲೈ 21, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721064655/http://www.moviefone.co.uk/2010/12/06/new-on-dvd-week-of-6-december/|url-status=dead}}</ref>. ೨೦೧೮ರ ವೇಳೆಗೆ ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿ $160 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Inception#tab=video-sales|title=Inception (2010) – Financial Information|website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|access-date=November 27, 2018}}</ref> == ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == === ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ === {| class="wikitable sortable " style="width:100%;" ! rowspan="2" |ಚಿತ್ರ ! colspan="1" |ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ ! colspan="3" |ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ಆದಾಯ ! colspan="2" |ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ಸ್ಥಾನ ! rowspan="2" style="text-align:center;" |ಬಂಡವಾಳ ! rowspan="2" style="text-align:center;" |ಉಲ್ಲೇಖ |- !ಅಮೇರಿಕ !ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ !ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ !ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ !ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಮೇರಿಕಾ !ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ |- |''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್ '' | style="text-align:center;" |ಜುಲೈ 2010 | style="text-align:center;" |ಯುಎಸ್$292,576,195 | style="text-align:center;" |ಯುಎಸ್$532,956,569 | style="text-align:center;" |ಯುಎಸ್$825,532,764 | style="text-align:center;" |ಸಂ. 80 | style="text-align:center;" |ಸಂ. 67 | style="text-align:center;" |ಯುಎಸ್$160,000,000 | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=inception.htm|title=Inception (2010)|publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=August 18, 2011}}</ref> |} === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವೆಂದು ನೋಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅತಿಯಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಕಂತೆ ಪುರಾಣದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಚರ್ಚೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.slantmagazine.com/film/review/inception/4898|title=Inception|last=Schager|first=Nick|date=July 14, 2010|website=[[Slant (magazine)|Slant]]|access-date=May 27, 2011}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಯು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಡೆವಿನ್ ಫ಼ರಾಸಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರವು ಸ್ವಯಂ ಸೂಚಕ ಮತ್ತು ಕುಹಕದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕನಸು ಆಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.chud.com/24477/never-wake-up-the-meaning-and-secret-of-inception/|title=Never Wake Up: The Meaning and Secret of Inception|last=Faraci|first=Devin|date=July 19, 2010|publisher=Chud.com|access-date=May 27, 2011}}</ref> ಇತರ ವಿಮರ್ಶಕರು ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್''‍ನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ರೂಪಕ ಕಥೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಜಲ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.quora.com/Inception-2010-movie/Was-Cobb-dreaming-in-the-final-sequence-of-Inception/all_comments/David-Lancashire|title=Cobb is Dead|last=Lancashire|first=David|date=October 6, 2010|access-date=May 27, 2011}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತೂ ಇತರ ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ''ಇನ್ಸೆಪ್ಷನ್'' ನಿರಂತರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡುವ ಕಥೆಯ ಹೊಸ ರೂಪವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.davidbordwell.net/blog/2010/08/12/revisiting-inception/|title=Revisiting Inception|last=Thomas|first=Kristin|date=August 12, 2010|publisher=Observations on Film Art (blog)|access-date=May 27, 2011}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == {{Refbegin}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/inceptionphiloso00john|title=Inception and Philosophy: Because It's Never Just a Dream|last=Johnson|first=David Kyle (Editor)|last2=Irwin|first2=William|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|isbn=1-118-07263-4|url-access=registration}} * {{Cite book|title=Inception: The Shooting Script|url=https://archive.org/details/inceptionshootin0000nola|last=Nolan|first=Christopher (Author)|last2=Nolan|first2=Jonathan|publisher=Insight Editions|year=2010|isbn=1-60887-015-4}} * {{Cite journal|last=Crawford|first=Kevin Ray (Author)|title=The Rhetorics of the Time-Image: Deleuzian Metadiscourse on the Role of Nooshock Temporality (viz. "Inception") in Christopher Nolan's Cinema of the Brain|publisher=ProQuest LLC|year=2012}} {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{Official website|http://www.inceptionmovie.com/}} * {{IMDb title|1375666}} * {{AllMovie title|480818}} * {{Rotten Tomatoes|inception}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] tubyacgn49cteoq8b10rv4bezt0b0ed 0 136054 1435791 1342628 2026-11-05T09:52:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435791 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian Kannada poet}} {{infobox writer |name = ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಎಂ. ಬೈರಪ್ಪ |image = Dr Kupnalli Byrappa.jpg |caption = |birth_date = |birth_place = ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ, [[ಬಂಗಾರಪೇಟೆ]], [[ಕೋಲಾರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |birth_name = ಬೈರಪ್ಪ |occupation = {{hlist|ಕವಿ|ಸಂಶೋಧಕ|ವಿಮರ್ಶಕ}} |language = [[ಕನ್ನಡ]] |works = ಕರ್ಣರಸಾಯನ, ಅಂತರಗಂಗವ್ವ |awards = ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ |subject = {{hlist|ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅನುಸಂಧಾನ|ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ|ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ}} }} '''ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಎಂ. ಬೈರಪ್ಪ''' ({{lang-en|Kupnalli M. Byrappa}}), ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕವಿ, ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ.<ref>{{cite news|url=https://newsdeskkannada.com/archives/110522|title=ವಿವೇಕಾನಂದರ ಬದುಕು, ಆದರ್ಶ ಹಾಗೂ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಪರಿಶ್ರಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿ: ಡಾ. ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಎಂ. ಬೈರಪ್ಪ|work=News Desk Kannada|date=20 February 2021|access-date=2 April 2021|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413111233/https://newsdeskkannada.com/archives/110522|url-status=dead}}</ref> ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿರುವ ಇವರು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 'ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ'ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುವ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ನೀಡುವ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರವಾದ ''‛ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ’''ಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="BAIRAPPA">{{cite news|url=https://www.prajavani.net/amp/district/kolar/award-service-language-661005.html#aoh=16173314956320&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s|title=ಬಾದಾರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಭಾಷಾ ಸೇವೆಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರದ ಗರಿ|trans-title=Badarayana Vyas Samman for Language service|language=Kannada|work=Prajavani|author=Naveen Kumar|date=29 August 2019|access-date=2 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/vijayvani-epaper-vijaykan/samagra+nota+2019+sambhrama+saadhane+vedane-newsid-n155885568?listname=topicsList&index=0&topicIndex=0&mode=pwa|title=ಸಮಗ್ರ ನೋಟ 2019: ಸಂಭ್ರಮ, ಸಾಧನೆ, ವೇದನೆ|trans-title=Overview of 2019|work=Vijayavani|date=27 December 2019|access-date=2 April 2021}}</ref> == ಕೃತಿಗಳು == ಭೈರಪ್ಪ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಅವರು ಹಲವಾರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="SCHOLAR"/> ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ ''ಬೇಲಿ ಗಿಡಗಳು ಮಾತಾಡುತಾವೆ'' ಕೃತಿಯು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು. * ''ಬೇಲಿಗಿಡಗಳು ಮಾತಾಡುತಾವೆ'' <ref>{{cite news|url=https://citytoday.news/seer-veerabhadra-chennamalla-releases-three-books/|title=Seer Veerabhadra Channamalla releases three books|work=City Today|date=6 May 2016|access-date=2 April 2021|archive-date=24 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524084624/https://citytoday.news/seer-veerabhadra-chennamalla-releases-three-books/|url-status=dead}}</ref> * ''ಕರ್ಣರಸಾಯನ'' * ''ಅಂತರಗಂಗವ್ವ'' * ''ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆ'' * ''ಬಸವ ಸಿನಿಮಾ ಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮಾ'' * ''ಬೌದ್ಧಯಾನಿ ಚಾಮುಂಡಿ'' * ''ಜನಮುಖಿ: ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕೃತಿಶೋಧ'' * ''ಕತ್ತಲನಾಡಿನ ಬೆಳಕಿನ ಹಾಡು'' * ''ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ ತತ್ತ್ವಪದಗಳು'' * ''ಬುದ್ಧನಗೆಯ ತಾಯಿನದಿ'' * ''ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿವೇಚನೆ'' * ''ಸಮತಾ ಪಂಜು: ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಅವರ ಜೀವನಕ್ರಾಂತಿ ದರ್ಶನದ ಲೇಖನಗಳು'' (ಸಂಪಾದನೆ, ಪಿ. ಎನ್. ಹೇಮಲತಾ ಅವರೊಡನೆ)<ref>{{cite web|url=http://eprints.uni-mysore.ac.in/9340/|title=ಸಮತಾ ಪಂಜು: ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಅವರ ಜೀವನಕ್ರಾಂತಿ ದರ್ಶನದ ಲೇಖನಗಳು|publisher=Usha Publications|ISBN=9789385351488|access-date=2 April 2021}}</ref> ಮುಂತಾದವು. == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ೨೦೧೯ - ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ<ref>{{cite news|url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=192658|title=President Awards the Certificate of Honour and Maharshi Badrayan Vyas Samman for the Year 2019|work= Press Information Bureo of India|date=15 August 2019|access-date=2 April 2021}}</ref> * ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಬಹುಮಾನ<ref>{{cite news|url=https://kannada.citytoday.news/5550/|title=ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಶೋಧನ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾ ಬಹುಮಾನಗಳು|work=City Today|date=12 October 2016|access-date=2 April 2021|archive-date=24 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524083119/https://kannada.citytoday.news/5550/|url-status=dead}}</ref> * ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕ ದತ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ * ಲೋಹಿಯಾ ಸಮತಾ ಪುರಸ್ಕಾರ * ೨೦೧೯ - ಚೈತನ್ಯ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite news|url=https://bharathnewstv.in/sadakarige-sanmana-2/|title=ಚೈತನ್ಯ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|work=Bharath News TV|date=23 October 2019|author=Nandini|access-date=2 April 2021|archive-date=24 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524081618/https://bharathnewstv.in/sadakarige-sanmana-2/|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೧೯ - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಯುವ ಸಾಧಕ ಪುರಸ್ಕಾರ<ref name="SCHOLAR">{{Cite news|url=https://20in20.prajavani.net/dr-kupnalli-m-bairappa-literature-yuva-sadhakaru-mysuru|title=ಭರವಸೆಯ ಯುವ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕುಪ್ನಳ್ಳಿ ಬೈರಪ್ಪ|language=Kannada|trans-title=Promising young scholar Kupnalli Bairappa|work=Prajavani|access-date=2 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303112231/https://20in20.prajavani.net/dr-kupnalli-m-bairappa-literature-yuva-sadhakaru-mysuru|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2021|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೨೧ - ಯುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣ್ಮಣಿ ಕಸಾಪ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://bharathnewstv.in/sadakarige-sanmana-2/|title=ಮಾಸ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಕಾರಕ: ದತ್ತಿ ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆ - 2021 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|work=Vijayavani|date=25 February 2021|access-date=2 April 2021|archive-date=24 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524081618/https://bharathnewstv.in/sadakarige-sanmana-2/|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] g0pbo6e4tu1g8kfqq6880aai74j19fa 0 142122 1435728 1335175 2026-11-04T21:29:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435728 wikitext text/x-wiki {{Infobox school|name=ಅಮೃತ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ <br> Amrita Vidyalayam|logo=|motto=Excellence in everything (ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ)|county={{flag|ಭಾರತ}}|schooltype=ಸಹ-ಶಿಕ್ಷಣ|type=ಖಾಸಗಿ, ಲಾಭರಹಿತ|founded=1987|founder=[[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ]]|school_board=[[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]](CBSE)|grades=KG to class12|language=ಆಂಗ್ಲ|campuses=55|campus_type=Urban, Rural|website=http://amritavidyalayam.org/|key_people=[[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ]]}} '''ಅಮೃತ ವಿದ್ಯಾಲಯಂ''' [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ|ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ ಮಠದಿಂದ]] ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|CBSE]] ಶಾಲೆಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/puducherry/10-of-lkg-seats-in-a-pvt-school-to-be-filled-up-under-govt-quota/articleshow/63338150.cms|title=amrita vidyalayam school: 10% of LKG seats in a private school to be filled up under govt quota|date=March 17, 2018|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref>ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಜುಕೇಶನ್‌ಗೆ]] ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ 90+ <ref>{{Cite web|url=https://amritavidyalayamblr.edu.in/about-amrita.shtml|title=Amrita Vidyalayam, Bangalore {{!}} About Us {{!}} Our School Overview|website=amritavidyalayamblr.edu.in|access-date=2022-02-14|archive-date=2022-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214184919/https://amritavidyalayamblr.edu.in/about-amrita.shtml|url-status=dead}}</ref> ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಿರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 30+ ಕೇರಳದಲ್ಲಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://amritavidyalayam.org/schools-and-location/|title=Schools and Location {{!}} Amrita Vidyalayam|website=amritavidyalayam.org|language=en-US|access-date=2022-02-12|archive-date=2022-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212123200/http://amritavidyalayam.org/schools-and-location/|url-status=dead}}</ref> ಸತತ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಹಿರಿಯ ಶಾಲಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 100 ರಷ್ಟು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/may/30/amrita-global-among-kochi-schools-with-100-per-cent-pass-1610606.html|title=Amrita, Global among Kochi schools with 100 per cent pass|website=The New Indian Express|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/100-pass-for-most-schools-in-dist/articleshow/85017481.cms|title=CBSE Class X results: 100% pass for most schools in Ernakulam|date=August 4, 2021|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/270518/cbse-schools-in-malabar-fare-well.html|title=CBSE schools in Malabar fare well|date=2018-05-27|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/city-schools-fare-well-in-cbse-class-xii-exams/article35642433.ece|title=Thiruvananthapuram schools fare well in CBSE Class XII exams|date=2021-07-31|work=The Hindu|access-date=2022-02-12|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/happening/2020/nov/24/heres-how-students-from-chennais-amrita-vidyalayam-developed-an-app-that-can-transfer-files-easily-16058.html|title=Desi answer to SHAREit? Here's how students from Chennai's Amrita Vidyalayam developed an app that can transfer files without using pen drives, Google Drive|website=Edex Live|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://school.careers360.com/schools/amrita-vidyalayam-vettuvapalayam-tiruppur|title=Amrita Vidyalayam, Vettuvapalayam, Tiruppur: Admission, Fee, Facilities, Affiliation|website=school.careers360.com|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indiaeducationdiary.in/amrita-vidyalayams-students-win-unescos-national-level-creative-competition-h2ooooh-for-spreading-awareness-about-water-conservation/|title=Amrita Vidyalayam’s Students Win UNESCO’s National level Creative Competition, H2Ooooh for spreading Awareness about Water Conservation|date=2021-10-21|website=India Education {{!}} Latest Education News {{!}} Global Educational News {{!}} Recent Educational News|language=en-US|access-date=2022-02-12|archive-date=2022-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212181731/https://indiaeducationdiary.in/amrita-vidyalayams-students-win-unescos-national-level-creative-competition-h2ooooh-for-spreading-awareness-about-water-conservation/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಮೌಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://news.careers360.com/amrita-vidyalayam-taking-guru-shishya-parampara-ahead|title=Amrita Vidyalayam: Taking the guru-shishya parampara ahead|website=news.careers360.com|language=en|access-date=2022-02-12}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಈ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1987 ರಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ನಾಯಕಿ [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ]] ಅವರು ಕೇರಳದ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/education/information-on-webinars-development-programmes-panel-discussions-and-other-events/article38323037.ece|title=News from the world of education: January 25, 2022|date=2022-01-25|work=The Hindu|access-date=2022-02-12|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2022/jan/30/mata-amritanandamayi-column-how-to-use-your-head-and-heart-2412067.html|title=Mata Amritanandamayi Column {{!}} How to use your head and heart|website=The New Indian Express|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://amritavidyalayam.org/vidyalayams-best-top-schools/history/|title=History {{!}} Amrita Vidyalayam|website=amritavidyalayam.org|language=en-US|access-date=2022-02-12}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರ ಅದು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ 60 ಶಾಲೆಗಳ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://avnavimumbai.com/history-of-av-schools/|title=History of AV Schools|website=Amrita Vidyalayam|language=en-US|access-date=2022-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516083604/https://avnavimumbai.com/history-of-av-schools/|archive-date=2022-05-16|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amritapuri.org/on/amrita-vidyalayam|title=Amrita Vidyalayam Archives|website=Amma, Mata Amritanandamayi Devi|language=en-US|access-date=2022-02-12}}</ref> ಶಾಲೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/puducherry/10-of-lkg-seats-in-a-pvt-school-to-be-filled-up-under-govt-quota/articleshow/63338150.cms|title=amrita vidyalayam school: 10% of LKG seats in a private school to be filled up under govt quota {{!}} Puducherry News - Times of India|last=Mar 17|first=TNN / Updated:|last2=2018|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-02-14|last3=Ist|first3=13:00}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಅಮೃತ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಪೀಠಂ]] * [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ]] * [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ ಮಠ]] * [[ಅಮೃತಪುರಿ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://amritavidyalayam.org/ ಅಮೃತ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಾಲೆಗಳ ಗುಂಪು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616131515/http://amritavidyalayam.org/ |date=2019-06-16 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] b229nwm2myyoidpkr79dbmpdxjp3eig 0 145352 1435717 1434927 2026-11-04T16:43:52Z ~2026-58635-84 102963 ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ 1435717 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | image = Shanvi Srivastava.png | native_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|12|8}}<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms|access-date=2021-02-16|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Of stars, scents and fashion sense|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html|access-date=2021-02-16|website=The New Indian Express}}</ref> | birth_place = [[Varanasi]], [[Uttar Pradesh]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | occupation = Actress, model | mother = ಮೀನ ಶ್ರೀವತಾಸ | father = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | relatives = [[Vidisha (actress) | Vidisha Srivatasa]](ಅಕ್ಕ) | website = | othername = ಬೇಬಿ ಶ್ರೀವತಾಸ, ಶ್ರೀವತಾಸ | yearsactive = 2003–present }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ''' (ಜನನ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ, ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm|title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies|date=2014-03-10|publisher=Rediff.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref name="newindianexpress1">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|title=Shanvi beats long working hours with yoga|last=Ians - Chennai|date=2013-08-14|publisher=The New Indian Express|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407151109/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoo1">{{Cite web|url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India|date=2014-01-07|publisher=In.movies.yahoo.com|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html|title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..!– News18 Kannada|last=|first=|date=2020-12-08|website=News18 Kannada|language=kn|access-date=2021-02-16}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಜಂಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಠಾಕೂರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ಬಿ.ಕಾಂ]] ಪದವಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ <ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|archive-date=21 February 2014|access-date=2014-02-16}}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ, ನಟಿ ವಿದಿಶಾ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಇದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|title=Shanvi keen to play rural characters (With Image)|date=2013-04-11|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|archive-date=2014-04-22|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms|title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films}}https://www.filmibeat.com/kannada/movies/geetha.html#cast}} </ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಾ ಅವರ ''ಲವ್ಲಿಯಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಇನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx|title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews|date=2012-04-02|publisher=Raagalahari.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಬರೆದಿದೆ, "ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾನ್ವಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ". <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms|title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|language=de|access-date=2014-04-04}}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ವಿಷ್ಣು ಮಂಚು ಅವರ ತೆಲುಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ''ರೌಡಿಯಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಣಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi|date=2014-02-15|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best|title=Learning from the best|date=2014-02-25|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2014-04-04}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾರರ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms|title=Playing ghost spooked Shanvi - The Times of India|date=2014-03-04|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms|title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|title=Movie Review : Chandralekha|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|archive-date=2014-03-08|access-date=2014-04-04}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮಾಂಡವ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್|ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ (2015 ಚಲನಚಿತ್ರ)]] <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html|title=Masterpiece made Shanvi more lovlier}}</ref> ಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html|title=Shanvi's spectacular performance in Tarak}}</ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ[https://m.imdb.com/title/tt9478508/ 夜天子]( ''ಯೇ ಟಿಯಾನ್ ಝಿ'', ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್) ನಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.amp|title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-09-23}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗೀತಾ]]'' ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.{{Clarify|reason=Do we mean that her voice will be dubbed over by someone else, or that she is doing the dub voice for another actor? Or is she performing the role in one language and also dubbing her role in Kannada?|date=October 2019}} ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ವುಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಂ. 20 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" |</img> | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! Ref. |- | rowspan="2" | 2003-2005 | [[ಅಭಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಕನ್ನಡ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2016/winners.html|title=5th SIIMA WINNERS LIST|access-date=24 June 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714054004/http://siima.in/2016/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[ಆಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/concerts/britannia-filmfare-awards/|title=63nd Britannia Filmfare Awards South 2016|date=7 June 2015|website=Book My Show}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | 7ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|publisher=Sify.com|access-date=2022-09-23|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|url-status=dead}}</ref> |- | 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887-2.html|title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|date=16 June 2018|website=Filmfare|access-date=9 December 2018}}</ref> |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | 9ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://siima.in/2019-nominations.php|title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations for 2019|website=[[South Indian International Movie Awards]]|access-date=24 August 2021|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223640/https://siima.in/2019-nominations.php|url-status=dead}}</ref> |} {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC____NOEDITSECTION____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ = ಸಿನಿಮಾಗಳು = k2fu3x8azyczzeiw46fom0pjllqlyqv 0 145364 1435767 1339923 2026-11-05T06:25:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435767 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Dromedary_Race_(1878)_-_TIMEA.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Dromedary_Race_%281878%29_-_TIMEA.jpg/220px-Dromedary_Race_%281878%29_-_TIMEA.jpg|thumb| ೧೮೭೮, [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಒಂಟೆ ಓಟ]] [[ಚಿತ್ರ:CamelRacingCamelCup2009Heat.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/CamelRacingCamelCup2009Heat.JPG/220px-CamelRacingCamelCup2009Heat.JPG|right|thumb| ಆಲಿಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೯ರ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಓಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Camel_Race_Track_Qatar.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Camel_Race_Track_Qatar.jpg/220px-Camel_Race_Track_Qatar.jpg|right|thumb| ಅಲ್-ಶಹಾನಿಯಾ, ಕತಾರ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಒಂಟೆ ಓಟದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] [[ಚಿತ್ರ:Dubai_camel_race.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Dubai_camel_race.jpg/220px-Dubai_camel_race.jpg|right|thumb| ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಓಟ]] '''ಒಂಟೆ ಓಟವು''' [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೊಂಬು|ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಾರ್ನ್]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಒಂಟೆ ರೇಸಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ರೇಸಿಂಗ್ ನಂತಹ, [[ಜೂಜು|ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಒಂಟೆ|ಒಂಟೆಗಳು]] ಸಣ್ಣ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೬೫ ಕಿ.ಮೀ (೧೮ ಮಿ/ಸೆ; ೪೦&nbsp;mph) ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಅವು ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು (೧೧ ಮಿ/ಸೆ; ೨೫&nbsp;mph). ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಜಾಕಿಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪಗಳು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಮತ್ತು [[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಒಂಟೆ ಓಟದಲ್ಲಿ, ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಮೋಟ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಚಾವಟಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಒಂಟೆ ಓಟವು ಆಲಿಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂಟೆ ಕಪ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನದ ಪರ್ಸ್ ಒಂಟೆ ಓಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂಟೆ ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ A$೫೦೦,೦೦೦ ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ ಹೊಂದಿರುವ "ದಿ ಬೌಲಿಯಾ ಡೆಸರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್" ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನದ ಒಂಟೆ ಓಟವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಒಂಟೆ ಓಟವು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಇ ಅರೇಬಿಯನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IM6J4sgCU28C&pg=PA138|title=Persian Gulf States: Kuwait, Qatar, Bahrain, Oman, and the United Arab Emirates|last=Etheredge|first=Laura|date=2011-01-15|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-1-61530-327-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lpDdBwAAQBAJ&pg=PA41|title=Weird Sports and Wacky Games around the World: From Buzkashi to Zorbing: From Buzkashi to Zorbing|last=Williams|first=Victoria R.|date=2015-04-28|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-640-1|language=en}}</ref> == ಮಕ್ಕಳ ಜಾಕಿಗಳು == ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜಾಕಿಗಳಾಗಿ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಜಾಕಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಕೆಲವರು ೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[https://2001-2009.state.gov/g/tip/rls/tiprpt/2005/46606.htm 2005 U.S. State Department Trafficking in Persons Report]. State.gov. Retrieved 2011-10-25.</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಸಹಾಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ೫,೦೦೦-೪೦,೦೦೦ ಮಕ್ಕಳ ಒಂಟೆ ಜಾಕಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autogenerated1">Williamson, Lucy. (4 February 2005) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4236123.stm South Asia | Child camel jockeys find hope]. BBC News. Retrieved 2011-10-25.</ref><ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article438324.ece The Times | UK News, World News and Opinion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070227211811/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article438324.ece |date=2007-02-27 }}. Timesonline.co.uk. Retrieved 2011-10-25.</ref> ಒಂಟೆಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳ ಒಂಟೆ ಜಾಕಿಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm "Help for Gulf child camel jockeys."] ''BBC News'' 2 December 2004. Retrieved 2011-10-25.</ref> ಮಕ್ಕಳ ಜಾಕಿಗಳು ರೇಸ್‌ಟ್ರಾಕ್‌ಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ("ಔಸ್ಬಾ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ನಿಂದನೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1"/> ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ]] ಒಂಟೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/under-age-camel-jockeys-get-caring-hand-1.106700 Under-age camel jockeys get caring hand]. gulfnews. Retrieved 2011-10-25.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಸುಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಒಂಟೆ ಜಾಕಿಗಳನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಮಾಲೀಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಹಣ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪೋಷಕರಿಂದ ಮಾರಾಟವಾದವರು ಎಂದು ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಇತರ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಒಂಟೆ ಸಾಕಣೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಾಕಿಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ವಕೀಲ ಅನ್ಸರ್ ಬರ್ನಿ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಜಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ನಿಷೇಧ === ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ <ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data/theuae/2005/May/theuae_May691.xml&section=theuae "UAE enforces stringent steps to eradicate child jockeys."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306012735/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2005%2FMay%2Ftheuae_May691.xml&section=theuae |date=2014-03-06 }} (Wam), 24 May 2005</ref> ಶೇಖ್ ಹಮ್ದಾನ್ ಬಿನ್ ಜಾಯೆದ್ ಅಲ್ ನಹ್ಯಾನ್ ಅವರು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ೧೫ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಂಟೆ ಓಟದಲ್ಲಿ ಜಾಕಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಇ ೮೭೯ ಮಾಜಿ ಜಾಕಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>Nelson, Dean. (5 May 2009) [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/bangladesh/5278605/Former-camel-jockeys-compensated-by-UAE.html "Former camel jockeys compensated by UAE."] ''Telegraph''. Retrieved 2012-01-27.</ref> ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಜಾಕಿಗಳಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಯುಎಇ ಹೇಳಿದರೆ, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿಷೇಧದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರು.<ref>Peachey, Paul(3 March 2010). [https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/uae-defies-ban-on-child-camel-jockeys-1914915.html "UAE defies ban on child camel jockeys."] ''The Independent''. Retrieved 2012-01-27.</ref> ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕತಾರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಎಮಿರ್, ಹಮದ್ ಅಲ್ ಥಾನಿ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಜಾಕಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು <ref name="GUK">[https://www.theguardian.com/life/thisweek/story/0,12977,1458529,00.html Can robots ride camels?] by Ian Sample, Thursday, 2005-04-14</ref> ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರ ವೇಳೆಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಒಂಟೆ ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ರೋಬೋಟಿಕ್ ಜಾಕಿಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Wired">Lewis, Jim (November 2005). [https://www.wired.com/wired/archive/13.11/camel.html?pg=1&topic=camel&topic_set= "Robots of Arabia."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023135122/http://www.wired.com/wired/archive/13.11/camel.html?pg=1&topic=camel&topic_set= |date=2012-10-23 }} Issue 13.11.</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಮರುಭೂಮಿ ರೇಸಿಂಗ್ * ಒಂಟೆ ಕುಸ್ತಿ * ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ರೇಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂಟೆಗಳು ಬೀರಿದ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಈವೆಂಟ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20081020030737/http://camelraces.net/ camelraces.net] - ಅರೇಬಿಕ್ * [https://web.archive.org/web/20051025042252/http://www.zipzak.com/ ಒಂಟೆ ರೇಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [https://web.archive.org/web/20181002141354/http://www.omanholiday.co.uk/Day-at-the-Races-by-Tony-Walsh-for-Arab-News.pdf ಒಮಾನ್ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಂಟೆ ರೇಸಿಂಗ್] * [https://web.archive.org/web/20121004134440/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200103/racing.in.rhythm.in.the.uae.htm ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ರಿದಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್] * [https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm ಯುಎಇ ಕ್ರೀಡೆ] * [https://www.jstor.org/pss/3774109 JSTOR] * [https://web.archive.org/web/20190529094101/http://www.forbes-nsw.com/CamelRacesForbes.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್ NSW ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ರೇಸಿಂಗ್ - ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊ.] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] it4prn8eay1j8awrugc6bjsylu903hj 0 149647 1435794 1343356 2026-11-05T11:02:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435794 wikitext text/x-wiki '''ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೧೪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ''' ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - ಉತ್ತರ ಕೇರಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ| ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]], [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ| ವಯನಾಡ್]], [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]]; ಮಧ್ಯ ಕೇರಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]], [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್]], [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ]]; ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ]],[[ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪುಳ]], [[ ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]], [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]. ==ಇತಿಹಾಸ== ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಕೇವಲ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಮಲಬಾರ್, ತ್ರಿಶೂರ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ, ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ನಂತರ ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ==ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable sortable sortable" ceing=1 width=98% style="text-align border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff !ಕೋಡ್ !ಜಿಲ್ಲೆ !ರಚನೆ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2018)<ref name="kerdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|pages=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=2023-04-01|archive-date=2021-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> !ಸ್ಥಳ |- bgcolor=#F4F9FF | AL | [[ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪುಳ]] | 17 ಆಗಸ್ಟ್ 1957<ref name="alappuzhanic">{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in/history.htm|title=Alappuzha : History|publisher=alappuzha.nic.in|access-date=2009-03-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410024019/http://alappuzha.nic.in/history.htm|archive-date=2009-04-10}}</ref> | 2,146,033 |[[File:Alappuzha district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | ER | [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] | 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1958<ref name="ernakulamnic">{{cite web|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm|title=History of Ernakulam|publisher=ernakulam.nic.in ( Ministry of Communication & Information Technology, Govt. of India)|access-date=2009-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm|archive-date=15 November 2007|url-status=dead}}</ref> | 3,427,659 |[[File:Ernakulam district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | ID | [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ]] | 26 ಜನವರಿ 1972<ref name="idukkinic">{{cite web|url=http://idukki.nic.in/formation.htm|title=IDUKKI : History|publisher=idukki.nic.in ( Ministry of Communication & Information Technology, Govt. of India)|access-date=2009-03-11}}</ref><ref>as per Government notification No 54131/C2/71/RD dated 24 January 1972, Government of Kerala</ref> | 1,093,156 |[[File:Idukki district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | KN | [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] | 1 ಜನವರಿ 1957<ref name="knr">{{cite web|url=http://www.knr.kerala.gov.in/administration.htm|title=Kannur district : Administration|publisher=knr.kerala.gov.in ( Govt. of Kerala)|access-date=2009-03-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421152855/http://www.knr.kerala.gov.in/administration.htm|archive-date=2009-04-21}}</ref> | 2,615,266 |[[File:Kannur district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | KS | [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು]] | 24 ಮೇ 1984<ref>{{cite web|url=http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm|title=DISTRICT CAME INTO EXISTENCE...|publisher=kasargod.nic.in|access-date=2009-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410025049/http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm|archive-date=10 April 2009|url-status=dead}}</ref><ref>As per GO.(MS)No.520/84/RD dated 19.05.1984, Government of Kerala</ref> | 1,390,894 |[[File:Kasaragod district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | KL | [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1956<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|publisher=kollam.nic.in|access-date=2009-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110518045229/http://kollam.nic.in/history.html|archive-date=18 May 2011|url-status=dead}}</ref> <br /> ( 1 ಜುಲೈ 1949)<ref name="previousdate" /><ref>[[Paravur, Kollam]]</ref> | 2,659,431 |[[File:Kollam district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | KT | [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1956<ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/district_handbook/Kottayam.pdf |title=District Handbooks of Kerala KOTTAYAM |publisher=kerala.gov.in |access-date=2009-03-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090319183020/http://www.kerala.gov.in/district_handbook/Kottayam.pdf |archive-date=2009-03-19 }}</ref> <br /> (1 ಜುಲೈ 1949 )<ref name="previousdate" /> | 1,983,573 |[[File:Kottayam district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | KZ | [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]] | 1 ಜನವರಿ 1957<ref name="kozhikodenic">{{cite web|url=http://kozhikode.nic.in/kzk/History.htm|title=Kozhikode: History|publisher=kozhikode.nic.in|access-date=2009-03-12|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070402230805/http://kozhikode.nic.in/kzk/History.htm|archive-date=2007-04-02}}</ref> | 3,249,761 |[[File:Kozhikode district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | MA | [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]] | 16 ಜೂನ್ 1969<ref name="malappuramnichist">{{cite web|url=http://malappuram.nic.in/history.html|title=Malappuram: HISTORY|publisher=malappuram.nic.in|access-date=2009-03-12}}</ref> | 4,494,998 | [[File:Malappuram district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | PL | [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] | 1 ಜನವರಿ 1957<ref>{{cite web|url=http://www.palghat.net/html/glancefrm.htm|title=Welcome to Palghat|publisher=palghat.net|access-date=2009-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107043330/http://www.palghat.net/html/glancefrm.htm|archive-date=2019-01-07|url-status=dead}}</ref> | 2,952,254 | [[File:Palakkad district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | PT | [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1982<ref name="pathanamthittanic">{{cite web|url=http://pathanamthitta.nic.in/History2.htm|title=Pathanamthitta : History|publisher=pathanamthitta.nic.in|access-date=2009-03-12|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410023559/http://pathanamthitta.nic.in/History2.htm|archive-date=2009-04-10}}</ref><ref>As per GO (MS) No.1026/82/(RD) dated 29.10.1982, Government of Kerala</ref> | 1,172,212 | [[File:Pathanamthitta district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | TV | [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1956<ref name="THIRUVANANTHAPURAM">{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm |title=THIRUVANANTHAPURAM |access-date=2009-03-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207004457/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm |archive-date=2009-02-07 }}</ref><br />(1 ಜುಲೈ 1949)<ref name="previousdate" /> | 3,355,148 | [[File:Thiruvananthapuram district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | TS | [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1956<ref name="thrissurnic">{{cite web|url=http://thrissur.nic.in/tsrglance.asp|title=Thrissur At A Glance |publisher=thrissur.nic.in|access-date=2009-03-12}}</ref> <br /> (1 ಜುಲೈ 1949)<ref name="previousdate">Note: This date means the day when the district was initially formed, even before the formation of the state of Kerala. Hence 1 Nov 1956 will be considered as the day of formation of district in the state of Kerala</ref> | 3,243,170 | [[File:Thrissur district location map.svg|175x175px]] |- bgcolor=#F4F9FF | WA | [[ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 1980<ref name="wayanadnic">{{cite web|url=http://wayanad.nic.in/profile.htm|title=Wayanad :profile|publisher=wayanad.nic.in|access-date=2009-03-12}}</ref> | 846,637 | [[File:Wayanad district location map.svg|175x175px]] |- !ಒಟ್ಟು !&nbsp;14 !&nbsp;14 !34,630,192 ! |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] tj90r8mvwfo4de69c6k4dkne1yzcne5 0 150191 1435744 1337476 2026-11-05T01:15:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435744 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Right_to_Food_World_Map.svg|thumb|420x420px|'''ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು''' (2011-2012 ರಂತೆ): {{legend|#8933bf|ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (19)}} {{legend|#2fa5b0|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ಹಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ (23)}} {{legend|#60c840|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ವಿಶಾಲ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನ ತತ್ವ (41)}} {{legend|#d9bf2d|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ (103)}} {{legend|#c85f47|ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ (160) ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.}} {{legend|#e0e0e0|ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ}} ಗಮನಿಸಿ: ಒಂದೇ ದೇಶವು ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳಬಹುದು; ಒಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಬಣ್ಣವು ದೇಶವು ಬೀಳುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ.]] '''ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು''', [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಮಾನವನ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದು]], ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು '''ಘನತೆಯಿಂದ''' ಪೋಷಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರ [[ಹಸಿವು]], ಆಹಾರ ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ|ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ]] ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಚಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ನೇರವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ==  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles> === ಆಯಾಮಗಳು === [[ಜೀನ್ ಝೀಗ್ಲರ್]],ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಹಿಂದಿನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರ, ಅವರು ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. * [[ಲಭ್ಯತೆ]]- ಇದು ಉತ್ಪಾದಕ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿತರಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ|ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ]](ಲಭ್ಯತೆ)- ಇದು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಎಂದರೆ ಇತರ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಆಹಾರವು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿರಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಮಕ್ಕಳು, ಅಂಗವಿಕಲರು ಅಥವಾ ವೃದ್ಧರಂತಹ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರು ಸಹ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. * ವಯಸ್ಸು, ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಲಿಂಗ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರವು ಸಮರ್ಪಕತೆಯಿಂದ ಪೂರೈಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಲಬೆರಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗು ನೈರ್ಮಲ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಜೀವಾಣುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಾಶಮಾಡಲು ಸಹ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜನಾಂಗ, ಬಣ್ಣ, ಲಿಂಗ, ಭಾಷೆ, ವಯಸ್ಸು, ಧರ್ಮ, ರಾಜಕೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲ, ಆಸ್ತಿ, ಜನ್ಮ ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಹಾರದ ಪ್ರವೇಶ, ಅದರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅರ್ಹತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವು ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ ==  {{Columns-list|* [[ಆಹಾರ ರಾಜಕೀಯ]] * [[ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ]] * [[ಆಹಾರ ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ]] * [[ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]] * [[ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] * [[ಕ್ಷಾಮ]] * [[ಹಸಿವು]] * [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] * [[ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿ]] * [[ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ]] * [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀತಿ]] * [[ಭೂಮಿ ಹಕ್ಕು]] * [[ಬೀಜಗಳು]] * [[ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ]] * [[ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ]]|colwidth=15em}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == ; ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ; ಉಲ್ಲೇಖಗಳು {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==   == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.srfood.org/ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525125426/http://www.srfood.org/ |date=2012-05-25 }} * [http://www.treaty.org/ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಟ್ರೀಟಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] * [https://web.archive.org/web/20230518000649/https://www.righttofood.org/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮಾಜಿ UN ವರದಿಗಾರ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು, ಜೀನ್ ಝೀಗ್ಲರ್] * [http://www.fao.org/righttofood/ UN ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು] * ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ [https://www.humanium.org/en/right-to-food/ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407033927/https://www.humanium.org/en/right-to-food/ |date=2023-04-07 }}. * [http://www.roosevelthouse.hunter.cuny.edu/events/right-to-food/ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು, ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ: ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಚರ್ಚೆ, ನವೆಂಬರ್ 12, 2013]. ಹಂಟರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ೨೦೨೦-೦೧-೧೨ ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು]] 58z0uxh9qaoffq8hz2qoy9csqracaez 0 151502 1435729 1372362 2026-11-04T21:37:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435729 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Champion Charlie Muscles (2).jpg|380px|thumb|right|alt=ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ|ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ]] '''[[:en:American bully|ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ]],''' [[ನಾಯಿ|ನಾಯಿಯ]] ಆಧುನಿಕ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಡನಾಡಿ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ABKC) ನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ತಳಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕನ್]] ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಎಬಿಕೆಸಿ) ಮತ್ತು [[ಜುಲೈ]] ೧೫, ೨೦೧೩ ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಯುಕೆಸಿ) ಗುರುತಿಸಿತು. ಎಫ್‌ಸಿಐ(FCI), ದಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ (AKC) ಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ತಳಿಯ [[ನಾಯಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. '''XL ಬುಲ್ಲಿ''', '''ಪಾಕೆಟ್ ಬುಲ್ಲಿ''', '''ಮೈಕ್ರೋ ಬುಲ್ಲಿ''', ಮತ್ತು '''ಟೋಡ್‌ಲೈನ್ ಬುಲ್ಲಿ''' ಸೇರಿದಂತೆ [[ಅಮೇರಿಕನ್]] ಬುಲ್ಲಿಯ ಹಲವಾರು ರೂಪಾಂತರಗಳಿವೆ. ವಯಸ್ಕ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮನೋಧರ್ಮವು ತರಬೇತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಳಿಯು ತುಂಬಾ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಕೂಡಾ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ''XL'', ''ಪಾಕೆಟ್'', ''ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಲಾಸಿಕ್'' ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಯುಕೆಸಿ(UKC) ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ನೋಂದಣಿಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಗಾತ್ರದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಅಮೇರಿಕನ್]] ಬುಲ್ಲಿ, ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ವರ್ತನೆಯ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಹುಪಾಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=GmbH |first=Vollevue |title=🐾American Bully - Race description: Character &Co |url=https://www.dogbible.com/en/breeds/american-bully |access-date=January 21, 2022 |website=dogbible |language=en}}</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಟೆರಿಯರ್ ಎಪಿಬಿಟಿ (APBT) ಎಂಬುದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅಡಿಪಾಯ (ಪೋಷಕ ತಳಿ) ಆಗಿತ್ತು. ಎಪಿಬಿಟಿ(APBT) ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="UKC" /> ಆ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಎಪಿಬಿಟಿ ಯ ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವಿಭಿನ್ನ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref name="UKC" /> ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಪಿಬಿಟಿ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಸ್ಟಾಕಿಯರ್, ಮೈಕಟ್ಟು ರಚಿಸಲು ಕ್ರಾಸ್ಬ್ರೆಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು. ತಳಿಗಾರರು ಮೂಲತಃ ಶುದ್ಧತಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಟೆರಿಯರ್ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ತಳಿಗಾರರು ಈ ನಾಯಿಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಟೆರಿಯರ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref name="UKC" /> ಅಪೇಕ್ಷಿತ ದೈಹಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಅಮೆರಿಕನ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್‌ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳ ರಕ್ತಸಂಬಂಧವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="UKC" /> ತಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=PIT BULLS AND THE HIP-HOP CULTURE |url=https://madison.com/news/pit-bulls-and-the-hip-hop-culture-the-pit-bulls-long-ago-image-as-a/article_fbab3840-fe2f-58bf-83b2-2b3c990e22cd.html |access-date=December 14, 2020 |website=www.madison.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408154758/https://madison.com/news/pit-bulls-and-the-hip-hop-culture-the-pit-bulls-long-ago-image-as-a/article_fbab3840-fe2f-58bf-83b2-2b3c990e22cd.html |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2021 |url-status=dead}}</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇತರ ಬುಲ್ಡಾಗ್-ಮಾದರಿಯ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು. ==ಗೋಚರತೆ== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಯುಕೆಸಿ) ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಎಬಿಕೆಸಿ) ತಳಿ ಮಾನದಂಡಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಬಿಕೆಸಿ ಎತ್ತರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಾತ್ರದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯುಕೆಸಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಎಬಿಕೆಸಿಯೊಳಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ತೂಕದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎತ್ತರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ''ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್'' ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್=== [[ಚಿತ್ರ:American_bully.jpg|thumb| ]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರವು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ನಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬೃಹತ್ ಸ್ನಾಯುವಿನ ದೇಹ, ಭಾರವಾದ ಮೂಳೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಂಡು ನಾಯಿಗಳು ೧೭ ರಿಂದ ೨೦ ಇಂಚು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ನಾಯಿಗಳು ೧೬ ರಿಂದ ೧೯ ಇಂಚು ಇರುತ್ತದೆ. ===ಪಾಕೆಟ್=== [[ಚಿತ್ರ:CH_SMP'S_LUCKY_LUCIANO.jpg|thumb|ಪಾಕೆಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ]] "ಪಾಕೆಟ್" ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಗಂಡುಗಳು ೧೭ ಇಂಚುಗಳಿಗಿಂತ(೪೩ ಸೆಂ.ಮೀ) ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ೧೪ ಇಂಚುಗಳಿಗಿಂತ (೩೬ ಸೆಂ.ಮೀ)ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣುಗಳು ೧೬ ಇಂಚುಗಳಿಗಿಂತ(೪೧ ಸೆಂ.ಮೀ) ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ೧೩ ಇಂಚುಗಳಿಗಿಂತ(೩೩ ಸೆಂ.ಮೀ)ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ===ಎಕ್ಸೆಲ್(XL)=== [[ಚಿತ್ರ:XL_American_Bully.jpg|thumb|ಚಾಂಪಿಯನ್ XL ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಸ್ಟಡ್]] ಎಕ್ಸೆಲ್(XL) ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅದರ ವಯಸ್ಕ ಎತ್ತರದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೨೧ ರಿಂದ ೨೩ ಇಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ೧೯ ರಿಂದ ೨೨ ಇಂಚುಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ===ಕ್ಲಾಸಿಕ್=== ''ಕ್ಲಾಸಿಕ್'' ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗಿಂತ ಹಗುರವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ನಾಯಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅದೇ ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಯಿಗಳು ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಟೆರಿಯರ್/ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್‌ಶೈರ್ ಟೆರಿಯರ್ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=BULLY KING |date=March 3, 2017 |title=Everything You Need To Know About The Fastest Growing Dog Breed: The American Bully |url=https://medium.com/bully-king-magazine/everything-you-need-to-know-about-the-fastest-growing-dog-breed-the-american-bully-848ab555857f |access-date=September 27, 2018 |publisher=[[Medium (website)|Medium]] |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927165043/https://medium.com/bully-king-magazine/everything-you-need-to-know-about-the-fastest-growing-dog-breed-the-american-bully-848ab555857f |url-status=dead }}</ref> ===ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ಗಾತ್ರಗಳು=== ತಳಿ ಮಾನದಂಡದ ಹೊರಗೆ, ಹೆಸರಿಸಲಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಎತ್ತರದ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಮೈಕ್ರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಾಯಿಗಳನ್ನು "XXL" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ==ಮನೋಧರ್ಮ== ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ತಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="San Francisco Gate">{{Cite web |date=August 24, 2010 |title=American bully dogs bred as lovers, not fighters |url=https://www.sfgate.com/bayarea/johnson/article/American-bully-dogs-bred-as-lovers-not-fighters-3255052.php |access-date=September 27, 2018 |publisher=[[San Francisco Gate]]}}</ref> ಅನೇಕ ನಾಯಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಡಾಗ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತೂಕದ ಎಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲರ್ಟ್ ಪೋಲ್‌ನಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ತಳಿ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಾಯಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ ಮಟ್ಟವು ತಳಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.<ref name="UKC">{{Cite web |date=July 2013 |title=United Kennel Club: American Bully |url=https://www.ukcdogs.com/docs/breeds/american-bully-breed.pdf |publisher=Official UKC Breed Standard |access-date=2023-09-01 |archive-date=2019-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412003309/https://www.ukcdogs.com/docs/breeds/american-bully-breed.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸದೇ ಅಥವಾ ಸಾಕದೇ ಇದ್ದರೆ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ತಳಿಗಾರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="San Francisco Gate" /> ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಸ ತಳಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಯುಕೆ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ನೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ತಳಿಯಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಾಯಿಗಳು ಅಥವಾ ತಳಿಗಾರರು ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲ. 2022 ರಲ್ಲಿ, ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನಾಯಿ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಆರು ಸಾವುನೋವುಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿ ತಳಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ, ಬಲಿಪಶುಗಳು 17 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ==ಆರೋಗ್ಯ== ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಳಿಯೊಳಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=November 5, 2015 |title=The New Breed: Is there trouble with designer dog breeding? |url=https://news3lv.com/news/special-reports/the-new-breed-is-there-trouble-with-designer-dog-breeding |access-date=September 27, 2018 |publisher=[[Sinclair Broadcast Group]]}}</ref> ಹಿಪ್ ಮತ್ತು ಮೊಣಕೈ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಳೆಯ ತಳಿಗಳಂತೆ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. "ಚೆರ್ರಿ ಕಣ್ಣು", "ಎಕ್ಟ್ರೋಪಿಯಾನ್" ಮತ್ತು "ಎಂಟ್ರೊಪಿಯಾನ್" ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಬ್ರಾಕಿಸೆಫಾಲಿಕ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮೂತಿ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ==ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ==   [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ]], ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಥವಾ ತಳಿ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=9 December 2021 |title=Tehlike Arz Eden Hayvanlara İlişkin Genelge |trans-title=Directive on Dangerous Animals |url=https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Haber/209/Tehlike-Arz-Eden-Hayvanlara-Iliskin-Genelge |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209103042/https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Haber/209/Tehlike-Arz-Eden-Hayvanlara-Iliskin-Genelge |archive-date=9 December 2021 |access-date=7 January 2022 |publisher=[[Ministry of Agriculture and Forestry (Turkey)|Ministry of Agriculture and Forestry]] |language=tr}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, XL ಬುಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳು ೨೦೨೧ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೨೩ ರ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ XL ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕರೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Gecsoyler |first=Sammy |date=4 June 2023 |title=American bully: dog breed under spotlight in UK after fatal attacks |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/jun/04/american-bully-dog-breed-spotlight-uk-fatal-attacks}}</ref> [[ಜೂನ್]] ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಡೀಪಿಂಗ್‌ಗಳ ಸಂಸದ ಜಾನ್ ಹೇಯ್ಸ್ ಅವರು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ XL ಬುಲ್ಲಿಯನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Lynch |first=David |date=15 June 2023 |title=MP calls for urgent action to ban 'bred-to-kill' American Bully XL dogs |url=https://www.standard.co.uk/news/politics/government-conservative-penny-mordaunt-david-lynch-secretary-of-state-b1088125.html |access-date=23 June 2023 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಡೇಂಜರಸ್ ಡಾಗ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೪೭೯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಯು ೭೩ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎರಡನೇ ನಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ ರ ಮೊದಲು, ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಗಳ ಯಾವುದೇ ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗುವಿಕೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ೨೦೨೩ ರ ಮೊದಲ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆ ೪೪ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮುಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಳಿ, ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್‌ಶೈರ್ ಬುಲ್ ಟೆರಿಯರ್, ಅದರಲ್ಲಿ ೧೬ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Goodier |first=Michael |date=4 June 2023 |title=Met police dealing with at least one dangerous dog a day, figures show |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/jun/04/met-police-dealing-with-at-least-one-dangerous-dog-a-day-figures-show |access-date=23 June 2023 |issn=0261-3077}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 7j7jwkwznmvdh9y517pklgazez5x9f9 0 153337 1435758 1339338 2026-11-05T05:08:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435758 wikitext text/x-wiki '''ಎಲೆನಾ ಲಿವೆನ್''' (ಜನನ ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭) ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧಕಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆ. <ref>{{Cite web |title=Elena Lieven: Curriculum Vitae |url=http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/cv.php |access-date=August 16, 2016 |website=eva.mpg.de |publisher=Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute}}</ref> ಅವರು [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಲೀಪ್‌ಜಿಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Elena Lieven |url=http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/ |access-date=August 16, 2016 |website=eva.mpg.de |publisher=Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute}}</ref> ಅವರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇ. ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟಿವ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (LuCiD) ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Professor Elena Lieven - personal details |url=http://www.manchester.ac.uk/research/elena.lieven |access-date=August 17, 2016 |website=manchester.ac.uk |publisher=[[University of Manchester]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=LuCiD |title=Elena Lieven |language=en-GB |work=LuCiD |url=http://www.lucid.ac.uk/who-we-are/our-people/directors/elena-lieven/ |access-date=2017-03-20 |archive-date=2017-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321165616/http://www.lucid.ac.uk/who-we-are/our-people/directors/elena-lieven/ |url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಎಲೆನಾ ಲಿವೆನ್ ಅವರು ಅನಾಟೊಲ್ ಲಿವೆನ್, ಡೊಮಿನಿಕ್ ಲಿವೆನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಲಿವೆನ್ ಮತ್ತು ನಥಾಲಿ ಲಿವೆನ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ. ಪೂರ್ವಜರಲ್ಲಿ ಡೊರೊಥಿಯಾ ವಾನ್ ಲಿವೆನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಲಿವೆನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ಲಂಡನ್|ಲಿವೆನ್ ಲಂಡನ್‌ನ]] ಮೋರ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. <ref name="CV">{{Cite web |title=Elena Lieven: Curriculum Vitae |url=http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/cv.php |access-date=August 16, 2016 |website=eva.mpg.de |publisher=Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/cv.php "Elena Lieven: Curriculum Vitae"]. ''eva.mpg.de''. Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 August</span> 2016</span>.</cite></ref> [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ನ್ಯೂ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಗೌರವಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. <ref name="UManch profile">{{Cite web |title=Professor Elena Lieven - personal details |url=http://www.manchester.ac.uk/research/elena.lieven |access-date=August 17, 2016 |website=manchester.ac.uk |publisher=[[University of Manchester]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.manchester.ac.uk/research/elena.lieven "Professor Elena Lieven - personal details"]. ''manchester.ac.uk''. [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|University of Manchester]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 August</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref name="CV" /> == ವೃತ್ತಿ == ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಂತರ, ಲಿವೆನ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. <ref name="UManch profile"/> ಅವರು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್‌ನ'' ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು (೧೯೯೬-೨೦೦೫). <ref name="UManch profile"/> ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಕೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಗಳು;ವ್ಯಾಕರಣದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ; <ref name="Planck profile">{{Cite web |title=Elena Lieven |url=http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/ |access-date=August 16, 2016 |website=eva.mpg.de |publisher=Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven/ "Elena Lieven"]. ''eva.mpg.de''. Department of Developmental and Comparative Psychology, Max Planck Institute<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 August</span> 2016</span>.</cite></ref> ಇನ್ಪುಟ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ; <ref name="Planck profile" /> ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಂವಹನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. <ref name="Planck profile" /> ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ಇ‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿ) ನಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಪೋರಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದ ಹಲವಾರು ದಟ್ಟವಾದ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಿವೆನ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. <ref name="Planck profile"/> ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಚಿಂತಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೂಮಾ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಎರಡು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ]] ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಫೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಡಿ‌ಒ‌ಬಿ‌ಇ‌ಎಸ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=People |url=http://www.cpdp.uzh.ch/frameset_peop.html |access-date=August 16, 2016 |website=cpdp.uzh.ch |publisher=The Chintang and Puma Documentation Project |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112001031/http://www.cpdp.uzh.ch/frameset_peop.html |archive-date=ಜನವರಿ 12, 2017 |url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರೈನ್, ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಇ‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟಿವ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (LuCiD) ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. <ref name="UManch profile"/> ಅವರನ್ನು ಲೈಪ್‌ಜಿಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೋಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ನಿಜ್ಮೆಗನ್, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬರ್ಕ್ಲಿ, ಯುಎಸ್; ಮತ್ತು ಲಾ ಟ್ರೋಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]], ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name="CV"/> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಲಿವೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ (ಎಫ್ ಬಿ ಎ) ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. <ref>{{Cite web |title=Record number of academics elected to British Academy {{!}} British Academy |url=https://www.britac.ac.uk/news/record-number-academics-elected-british-academy |access-date=2018-07-22 |website=British Academy |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.eva.mpg.de/psycho/staff/lieven ಪ್ರೊಫೈಲ್] * ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [http://www.psych-sci.manchester.ac.uk/staff/ElenaLieven ಪ್ರೊಫೈಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709145907/http://www.psych-sci.manchester.ac.uk/staff/ElenaLieven |date=2016-07-09 }}, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] e319sjmmod2xryb2e2eqx0ro1lcrjd2 0 153586 1435796 1431390 2026-11-05T11:03:20Z LeonardRandomise4 34481 2026ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1435796 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|name='''ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ'''|linking_name=ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ|symbol_type={{nbsp}} <!-- because we truly don't need the word "Logo" under the... Logo. [[WP:THANKYOUCAPTIONOBVIOUS]] - feel free to "fix" in a better way... -->|image_coat=[[File:APEC logo vertical.svg|300px]]|image_map=[[File:Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg|300px]]|map_caption=ಎಪಿಇಸಿಯ ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು|org_type=ಆರ್ಥಿಕ ಸಭೆ|membership_type=ಸದಸ್ಯತ್ವ|membership=21 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು {{Hidden |headerstyle = background:transparent;text-align:left;line-height:1.0em;font-weight:normal; |header = {{raise|0.35em|}} |contentstyle = padding-top:0.3em;font-size:105%; |content = {{unbulleted list | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Australia}}[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Brunei}}[[ಬ್ರುನೈ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Canada}}[[ಕೆನಡಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Chile}}[[ಚಿಲಿ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|China}}[[ಚೀನಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Hong Kong}}[[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Indonesia}}[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Japan}}[[ಜಪಾನ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|South Korea}}[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Malaysia}}[[ಮಲೇಶಿಯ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Mexico}}[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|New Zealand}}[[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Papua New Guinea}}[[ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Peru}}[[ಪೆರು]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Philippines}}[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Russia}}[[ರಷ್ಯಾ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Singapore}}[[ಸಿಂಗಾಪುರ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Taiwan}}[[ತೈವಾನ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Thailand}}[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|United States}}[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] | {{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Vietnam}}[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]]}} }}|admin_center_type=ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ|admin_center={{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Singapore}} [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]]|leader_title1=ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|leader_name1={{Flagicon|Thailand}} [[ಪ್ರಯುತ್ ಚಾನ್-ಒ-ಚಾ]]|leader_title2=ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು|leader_name2=ರೆಬೆಕಾ ಫಾತಿಮಾ ಸಾಂತಾ ಮಾರಿಯಾ|established=1989|official_website=|demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|today=}} ಎಪಿಇಸಿ ಎಂದೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರವು'''<ref>https://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180928160451/http://apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |date=2018-09-28 }}, ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು, ನವೆಂಬರ್ 21, 2023 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ನ 21 ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ|ಆಸಿಯಾನ್]]<ref name=":0">https://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1989 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ನವೆಂಬರ್ 21, 2023 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಂತರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಗುಂಪುಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಆಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಪಿಇಸಿಯನ್ನು 1989<ref>https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/History {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190304034820/http://apec.org/About-Us/About-APEC/History |date=2019-03-04 }}, 1989 ರಿಂದ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಇತಿಹಾಸ, ನವೆಂಬರ್ 21, 2023 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]]<ref>https://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121123445/https://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf |date=2023-11-21 }}, ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ನವೆಂಬರ್ 21, 2023 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪೆಕ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ, ಎಪಿಇಸಿ 21 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಮಾನದಂಡವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬದಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎಪಿಇಸಿ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದಲು ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನದಂಡದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಇದು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ಕ್ರಾಸ್-ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ), ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ([[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ, "ಚೈನೀಸ್ ತೈಪೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ]]). ಎಪಿಇಸಿ ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಆಸಿಯಾನ್, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ.<ref name=":0" /> {| class="wikitable sortable " |+ !ಸದಸ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ: !ಪ್ರವೇಶ ದಿನಾಂಕ: |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Australia}}[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Brunei}}[[ಬ್ರುನೈ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Canada}}[[ಕೆನಡಾ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Indonesia}}[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Japan}}[[ಜಪಾನ್]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|South Korea}}[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Malaysia}}[[ಮಲೇಶಿಯ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|New Zealand}}[[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Philippines}}[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Singapore}}[[ಸಿಂಗಾಪುರ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Thailand}}[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|United States}}[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] |1989 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Taiwan}}[[ತೈವಾನ್]]<ref>ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು "ಚೈನೀಸ್ ತೈಪೆ" ಆಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.</ref> |1991 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|China}}[[ಚೀನಾ]]<ref>ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಮಕಾವು|ಮಕಾವೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.</ref> |1991 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Hong Kong}}[[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]]<ref>ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, 1997 ರಿಂದ [[ಚೀನಾ]]ದ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು.</ref> |1991 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Mexico}}[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] |1993 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Papua New Guinea}}[[ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ]] |1993 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Chile}}[[ಚಿಲಿ]] |1994 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Peru}}[[ಪೆರು]] |1998 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Russia}}[[ರಷ್ಯಾ]] |1998 |- |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Vietnam}}[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] |1998 |} == ಮೀಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಭೆಯ ಸ್ಥಳವು ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ: {| class="wikitable sortable " |+ !ವರ್ಷ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ: !#: !ದೇಶ: !ನಗರ: |- |6–7 ನವೆಂಬರ್ 1989 |1ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Australia}}[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] |ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ |- |29–31 ಜುಲೈ 1990 |2ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Singapore}}[[ಸಿಂಗಾಪುರ]] |ಸಿಂಗಾಪುರ |- |12–14 ನವೆಂಬರ್ 1991 |3ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|South Korea}}[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] |[[ಸೌಲ್]] |- |10–11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1992 |4ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Thailand}}[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] |[[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] |- |19–20 ನವೆಂಬರ್ 1993 |5ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|United States}}[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] |ಬ್ಲೇಕ್ ದ್ವೀಪ |- |15–16 ನವೆಂಬರ್ 1994 |6ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Indonesia}}[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] |ಬೋಗೋರ್ |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 1995 |7ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Japan}}[[ಜಪಾನ್]] |[[ಒಸಾಕಾ]] |- |24–25 ನವೆಂಬರ್ 1996 |8ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Philippines}}[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] |[[ಮನಿಲ]]/ಸುಬಿಕ್ |- |24–25 ನವೆಂಬರ್ 1997 |9ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Canada}}[[ಕೆನಡಾ]] |ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ |- |17–18 ನವೆಂಬರ್ 1998 |10ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Malaysia}}[[ಮಲೇಶಿಯ]] |[[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]] |- |12–13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 |11ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|New Zealand}}[[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] |[[ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌]] |- |15–16 ನವೆಂಬರ್ 2000 |12ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Brunei}}[[ಬ್ರುನೈ]] |[[ಬಂದರ್ ಸೆರಿ ಬಗೆವನ್]] |- |20–21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 |13ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|China}}[[ಚೀನಾ]] |[[ಶಾಂಘೈ]] |- |26–27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002 |14ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Mexico}}[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] |ಲಾಸ್ ಕ್ಯಾಬೊಸ್ |- |20–21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003 |15ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Thailand}}[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] |[[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] |- |20–21 ನವೆಂಬರ್ 2004 |16ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Chile}}[[ಚಿಲಿ]] |[[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]] |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 2005 |17ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|South Korea}}[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] |ಬುಸಾನ್ |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 2006 |18ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Vietnam}}[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] |[[ಹನೋಯಿ]] |- |8–9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 |19ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Australia}}[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] |[[ಸಿಡ್ನಿ]] |- |22–23 ನವೆಂಬರ್ 2008 |20ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Peru}}[[ಪೆರು]] |[[ಲಿಮಾ]] |- |14–15 ನವೆಂಬರ್ 2009 |21ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Singapore}}[[ಸಿಂಗಾಪುರ]] |ಸಿಂಗಾಪುರ |- |13–14 ನವೆಂಬರ್ 2010 |22ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Japan}}[[ಜಪಾನ್]] |ಯೊಕೊಹಾಮಾ |- |12–13 ನವೆಂಬರ್ 2011 |23ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|United States}}[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] |[[ಹೊನೊಲುಲು]] |- |9–10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |24ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Russia}}[[ರಷ್ಯಾ]] |[[ವ್ಲಾಡಿವಾಸ್ಟಾಕ್]] |- |5–7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |25ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Indonesia}}[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] |[[ಬಾಲಿ]] |- |10–11 ನವೆಂಬರ್ 2014 |26ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|China}}[[ಚೀನಾ]] |[[ಬೀಜಿಂಗ್]] |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 2015 |27ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Philippines}}[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] |ಪಾಸೆ |- |19–20 ನವೆಂಬರ್ 2016 |28ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Peru}}[[ಪೆರು]] |[[ಲಿಮಾ]] |- |10–11 ನವೆಂಬರ್ 2017 |29ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Vietnam}}[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] |ಡಾ ನಾಂಗ್ |- |17–18 ನವೆಂಬರ್ 2018 |30ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Papua New Guinea}}[[ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ]] |ಪೋರ್ಟ್ ಮೊರೆಸ್ಬಿ |- |16–17 ನವೆಂಬರ್ 2019 ''(ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ)'' |<s>31ನೇ</s> |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Chile}}[[ಚಿಲಿ]] |[[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]] |- |20 ನವೆಂಬರ್ 2020 |31ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Malaysia}}[[ಮಲೇಶಿಯ]] |[[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]] (ವರ್ಚುವಲ್ ಮೀಟಿಂಗ್) |- |16 ಜುಲೈ ಮತ್ತು 12 ನವೆಂಬರ್ 2021 |32ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|New Zealand}}[[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] |[[ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌]] (ವರ್ಚುವಲ್ ಮೀಟಿಂಗ್) |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 2022 |33ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Thailand}}[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] |[[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] |- |15–17 ನವೆಂಬರ್ 2023 |34ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|United States}}[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] |ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ |- |10–16 ನವೆಂಬರ್ 2024 |35ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|Peru}}[[ಪೆರು]] |ಕುಸ್ಕೋ |- |31 ಅಕ್ಟೋಬರ್-1 ನವೆಂಬರ್ 2025 |36ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|South Korea}}[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] |ಜಿಯೊಂಗ್ಜು |- |18–19 ನವೆಂಬರ್ 2026 |37ನೇ |{{ಬಾವುಟ ಚಿಹ್ನೆ|China}}[[ಚೀನಾ]] |ಶೆನ್‌ಝೆನ್ |} == ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]] 4kd1lyce1gxa7ft3m1kkpfe0x9h41cj 0 155603 1435720 1425940 2026-11-04T19:34:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435720 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Entrance and Exit.jpg|೨೫೦px|thumb|right|alt=ಅಂತೂರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂತೂರ್ ಕೋಟೆ]] '''ಅಂತೂರ್ ಕೋಟೆಯು''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ, ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಕನ್ನಡ ತಾಲೂಕಿನ ನಾಗಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="MahaCult">{{Cite web |title=Antur Fort |url=https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/aurangabad/chap19/ANTUR%20FORT.htm |access-date=19 July 2015 |website=official government website of Maharashtra}}</ref> ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು [[:en:Maharashtra State, Archaeology Department|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ, ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ]] ರಕ್ಷಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Protected Monuments in Maharashtra |url=http://asi.nic.in/asi_protected_monu_maharashtra.asp |access-date=19 July 2015 |website=official website of [[Archaeological Survey of India]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Antur Fort |url=http://www.india9.com/i9show/Antur-Fort-40163.htm |access-date=19 July 2015 |website=India9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722105410/http://www.india9.com/i9show/Antur-Fort-40163.htm |archive-date=22 ಜುಲೈ 2015 |url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೬ ನೇ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇದು ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರದ ನಿಜಾಮ್ ಶಾಹಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಶಾಸನಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜವಂಶದ ಕೆಲವು ರಾಜರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ರಚನೆ == ಕೋಟೆ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟವು ಸುಮಾರು ಚೌಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ಅಡಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರು ಕಡೆ ಎತ್ತರವಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಎರಡು ದಂಡಗಳು, ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಬುರುಜುಗಳು, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಹುಬ್ಬಿನ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಬಲವಾದ ತೇಗದ ಮರದ ಗೇಟ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು]] 3od16ff4p8obnxaaw2kivh1wpgyxoft 0 156938 1435756 1339128 2026-11-05T04:30:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435756 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Betti Enrico.jpg|thumb|ಎನ್ರಿಕೋ ಬೆಟ್ಟಿ]] '''ಎನ್ರಿಕೋ ಬೆಟ್ಟಿ''' (1823-92) ಒಬ್ಬ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಗಣಿತವಿದ. == ಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು == ಜನನ 21-10-1923. ಪೀಸಾ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಸಂಗ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವ. ಈತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮೊದಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಬೀಜಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[:en:Elliptic_function|ಎಲಿಪ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ]] ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದುವು. [[ಸಮೀಕರಣ|ಸಮೀಕರಣಗಳ]] [[:en:Galois_theory|ಗ್ಯಾಲ್ವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ]] ಅನೇಕ [[ಪ್ರಮೇಯ|ಪ್ರಮೇಯಗಳ]] ವಿಶದೀಕರಣ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸಾಧಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಮಿಶ್ರ ಚರದ (complex variable) ಅನುಕೂಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಅಪವರ್ತನಗಳಾಗಿ (factors) ಮೊದಲಿಗೆ ವಿಭಜಿಸಿದಾತ ಈತನೇ. ಮುಂದೆ 1863ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[:en:Bernhard_Riemann|ರೀಮಾನ್‌ನಿಂದ]] (1826-66) ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ [[:en:Mathematical_physics|ಗಣಿತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಅಭಿರುಚಿ ವರ್ಧಿಸಿಕೊಂಡ. [[:en:Potential_theory|ವಿಭವ]] ಮತ್ತು ಪುಟಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ (theory of elasticity) ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ. [[:en:Topology|ಟಾಪಾಲಜಿ]] (ಸಂಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ) ಎಂದು ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡೆದಿರುವ ಗಣಿತಶಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನವನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವ (1871) ಈತನೇ.<ref>{{cite journal|last1=Betti|first1=Enrico|title=Sopra gli spazi di un numero qualunque di dimensioni|journal=Annali di Matematica|date=July 1870|volume=4|issue=1|pages=140–158|doi=10.1007/BF02420029|s2cid=122887209|url=http://rcin.org.pl/Content/35231}}</ref> [[:en:Manifold|ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್]] ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ತೆರನಾದ ಗಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ [[ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಕೂಡ ಈತ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿದ. ಇವುಗಳಿಗೆ [[:en:Betti_number|ಬೆಟ್ಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೆಂದು]] ಹೆಸರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{MacTutor Biography|id=Betti}} * [https://web.archive.org/web/20210505122712/http://mathematica.sns.it/autori/790/ An Italian short biography of Enrico Betti] in ''Edizione Nazionale Mathematica Italiana'' online. * {{MathGenealogy|id=26323}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬೆಟ್ಟಿ, ಎನ್ರಿಕೋ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] lmft2dm0dpnejevts5zk7xtuzwp7kpd 0 172491 1435736 1427661 2026-11-04T23:01:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435736 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system |name=Ahom script |altname={{script|Ahom|𑜒𑜑𑜪𑜨}} |type=[[Abugida]] |sample=Shukla Ahom.svg |caption='Ahom' in Ahom script |imagesize=150px |languages=[[Ahom language]], [[Assamese language]] (rarely)<ref>{{Cite web|url=http://sealang.net/ahom/|title=SEAlang Library Ahom Lexicography|website=sealang.net}}</ref> |fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]] |fam2=[[Phoenician alphabet]] |fam3=[[Aramaic alphabet]] |footnotes= |fam4=[[Brāhmī script|Brāhmī]] |fam5=[[Tamil-Brahmi]] |fam6=[[Pallava script]]<ref name="diringer">{{cite book |last1=Diringer |first1=David |title=Alphabet a key to the history of mankind |date=1948 |page=411 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287}}</ref> |fam7=[[Mon–Burmese script]] |fam8=''Lik-Tai scripts''{{Sfn|Daniels|2012|p=170-171}} |sisters=[[Tai Le script|Tai Le]], [[Khamti script|Khamti]] |time= 13th century&ndash;19th century |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11700.pdf U+11700&ndash;U+1173F] |iso15924=Ahom |note=none }} {{brahmic}} '''ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ''' ಅಥವಾ '''ತೈ ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ''' ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ೧೩ ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ [[ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]] ಕಣಿವೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸುಪ್ತ ತೈ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿ ಹಲವಾರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಡಿಕ್ ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ|ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಿಂದ]]ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹಗಳ ಮೂಲ. ಇದು ಬಹುಶಃ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯು ಶಾಂತಿಯುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ, ಲಿಪಿಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಲಿಪಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು [[ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೋಮ–ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿ|ಹಳೆಯ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್]]ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Stars"/> ೧೪೦೭ರ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶ]] ಸ್ಕ್ರಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಮಧ್ಯದ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರ ಮಾರ್ಕರ್ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ವಾಂಸ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟೈ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಕೂಡ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, [[ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್]] ಲಿಪಿಯು ಇತರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ೧೪೦೭ರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಯು ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Sfn|ಡೇನಿಯಲ್ಸ್|2012|p=170-171}} ಇತರ "ಲಿಕ್" ಲಿಪಿಗಳನ್ನು [[ಖಮ್ಟಿ ಭಾಷೆ|ಖಮ್ಟಿ]], [[ಫೇಕ್ ಭಾಷೆ|ಫೇಕ್]], [[ಐಟನ್ ಭಾಷೆ|ಐಟನ್]] ಮತ್ತು [[ತೈ ನುಯೆಯಾ ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ದಾದ್ಯಂತ ಇತರ ತೈ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳು ತೈ ಥಾಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೧೬ ರಿಂದ ೧೮ ವ್ಯಂಜನ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸೀಮಿತ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಪಾಲಿ ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Manuscripts">{{cite journal |last1=Hundius |first1=Harald |last2=Wharton |first2=David |title=The Digital Library of Lao Manuscripts |date=2010}}</ref> ಅಹೋಮ್ ಜನರು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು [[ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೋಮ–ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿ|ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್]] ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Stars"/> ೧೪೦೭ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶ]] ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಮಧ್ಯದ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರ ಮಾರ್ಕರ್ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ವಾಂಸ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟೈ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಕೂಡ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, [[ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್]] ಲಿಪಿಯು ಇತರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ೧೪೦೭ರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಯು ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Sfn|ಡೇನಿಯಲ್ಸ್|2012|p=170-171}} ಇತರ "ಲಿಕ್" ಲಿಪಿಗಳನ್ನು [[ಖಮ್ಟಿ ಭಾಷೆ|ಖಮ್ಟಿ]], [[ಫೇಕ್ ಭಾಷೆ|ಫೇಕ್]], [[ಐಟನ್ ಭಾಷೆ|ಐಟನ್]] ಮತ್ತು [[ತೈ ನುಯೆಯಾ ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ದಾದ್ಯಂತ ಇತರ ತೈ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳು ತೈ ಥಾಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೧೬ ರಿಂದ ೧೮ ವ್ಯಂಜನ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸೀಮಿತ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಪಾಲಿ ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Manuscripts"/> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಆರಂಭಿಕ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು [[ಸುಬಿನ್ಫಾ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. 1281-1293) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |last1=ಹಜಾರಿಕಾ |first1=ಚೌ ನಾಗನ್ |title=ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ: ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು |date=2004 |url=http://www.sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf |access-date=10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210910124425/http://www.sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf |archivedate=2021-09-10 |url-status=dead}}</ref> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ([[ಬುರಂಜಿ|ಬುರಂಜಿಗಳು]]) ಬರೆಯುವ ಮಾದರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಅಗರ್‌ವುಡ್]] (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸಚಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತೊಗಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Stars" /> 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಅಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref name="Columbia">ಅಸ್ಸಾಂ. (2008). ''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ''ದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2009 ರಂದು http://www.credoreference.com/entry/8256016/{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ಹೊಂಗ್ಲಾಡಾರೋಮ್">ಹೊಂಗ್ಲಾಡಾರೋಮ್, ಕೆ. (2005). ಥಾಯ್ ಮತ್ತು ಥೈ ಭಾಷೆಗಳು. ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ (ಸಂಪುಟ 2, ಪುಟಗಳು 1098-1101). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, NY: ಫಿಟ್ಜ್ರಾಯ್ ಡಿಯರ್ಬಾರ್ನ್.</ref> ಮೊದಲ "ಅಹೋಮ್-ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ" ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು 1920 ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ರೂಪದ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stars" /> <gallery> ಚಿತ್ರ:The_Ahom_script.png|ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ ಚಿತ್ರ:Tai_Script_of_Ahom_Kingdom.jpg|ಗುವಾಹಟಿಯ ಪಾನ್ ಬಜಾರ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ:Siu-nyut-pha_coin.jpg|ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ ಸುನ್ಯತ್ಫಾ'ನ ನಾಣ್ಯ </gallery> == ಅಕ್ಷರಗಳು == ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಬುಗಿಡಾಗಳಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರವು /a/ ನ ಅಂತರ್ಗತ ಸ್ವರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf | title=N4321R: Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS | first1=Martin | last1=Hosken | first2=Stephen | last2=Morey | publisher=ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 | date=2012-10-23 }}</ref> ವ್ಯಂಜನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ, ಎಡಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದ [[ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಪಿಯು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ<ref name="Stars">Terwiel, B. J., & Wichasin, R. (eds.), (1992). ''Tai Ahoms and the Stars: three ritual texts to ward off danger''. Ithaca, NY: Southeast Asia Program.</ref>.ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ; ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬರೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸತತ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="Stars" /> ===Consonants=== {| class="wikitable" |+ Ahom consonants |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜀|ipa=/ka/|iso=ka}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜁|ipa=/kʰa/|iso=kha}} | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜕|ch2=𑜖|note={{noteTag|name=variantg|group=consonants|Font variants.}}|ipa=/ɡa/|iso=ga}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜗|ipa=/ɡʱa/|iso=gha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜂|ipa=/ŋa/|iso=nga}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝀|ipa=/ca/|iso=ca}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜋|ipa=/cʰa/|iso=cha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜊|ipa=/ɟa/|iso=ja}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜙|ipa=/ɟʱa/|iso=jha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜐|ipa=/ɲa/|iso=nya}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝁|ipa=/ʈa/|iso=ṭa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝂|ipa=/ʈʰa/|iso=ṭha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝃|ipa=/ɖa/|iso=ḍa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝄|ipa=/ɖʱa/|iso=ḍha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝅|ipa=/ɳa/|iso=ṇa}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜄|ch2=𑜅|note={{noteTag|name=variantt|group=consonants|The second version of this letter is ''ta'' and ''ja'' conjoined, with ''ta'' shortened.}}|ipa=/ta/|iso=ta}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜌|ipa=/tʰa/|iso=tha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜓|ipa=/da/|iso=da}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜔|ipa=/dʱa/|iso=dha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜃|ipa=/na/|iso=na}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜆|ipa=/pa/|iso=pa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜇|ipa=/pʰa/|iso=pha}} | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜈|ch2=𑜚|note={{noteTag|name=variantb|group=consonants|A font variant of Ba. The second version is used as ''va'' in Sajjhaya spelling.}}|ipa=/ba/|iso=ba}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜘|ipa=/bʱa/|iso=bha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜉|ipa=/ma/|iso=ma}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜍|ipa=/ra/|iso=ra}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜎|ipa=/la/|iso=la}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝆|ipa=/ɭa/|iso=ḷa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜏|ipa=/sa/|iso=sa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜑|ipa=/ha/|iso=ha}} |- | | | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜒|iso=a|note={{noteTag|name=a|group=consonants|This letter is not an independent vowel, but acts as a null consonant that can be combined with a vowel diacritic to write initial vowels.}}}} | | |} {{noteFoot|group=consonants}} ಕೆಳಗಿನ ಮಧ್ಯದ ವ್ಯಂಜನ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು /l/ ಮತ್ತು /r/ ನೊಂದಿಗೆ [[ವ್ಯಂಜನ ಕ್ಲಸ್ಟರ್]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ /kl/ ಮತ್ತು /kr/. {| class="wikitable" |+ Medial consonants |- | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜝|ipa=/l/|iso=Medial la}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜞|ipa=/r/|iso=Medial ra}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜟|ipa=/r/|note=Medial ligating ra}} |} ===ಸ್ವರಗಳು=== ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಂಜನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: {| class="wikitable" |+ Vowel diacritics |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜠|ipa=/a/|iso=a}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜡|ipa=/a:/|iso=aa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜢|ipa=/i/|iso=i}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜣|ipa=/i:/|iso=ii}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜤|ipa=/u/|iso=u}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜥|ipa=/u:/|iso=uu}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜦|ipa=/e/|iso=e}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜩|ipa=/ai/|iso=ai}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜨|ipa=/o/|iso=o}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜧|ipa=/aw/|iso=aw}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜪|ipa=/am/|iso=am}} |} ಸ್ವರವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಬರೆಯಲು, [[ವಿರಾಮ]] {{Angbr|{{Script|Ahom|◌𑜫}}}} ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Unicode">{{cite journal |last1=Morey |first1=Stephen |last2=Hosken |first2=Martin |date=2012 |title=Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS |url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf |journal=[[Unicode]] |via=Unicode}}</ref> == ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ == ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref name="Unicode"/> {| class="wikitable" |+ Punctuation |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜼|note=Separates{{br}}small sections.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜽|note=Separates{{br}}sections.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜾|note=Marks{{br}}paragraphs.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜿|note=Exclamation{{br}}mark.}} |} == ಸಂಖ್ಯೆಗಳು == ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="Unicode"/> {| class="wikitable" |- align="center" |+Ahom numerals |{{Letter|s=Ahom|ch=𑜰|top=0}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜱|top=1}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜲|top=2}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜳|top=3}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜴|top=4}} |{{Letter|s=Ahom|ch=𑜵|top=5}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜶|top=6}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜷|top=7}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜸|top=8}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜹|top=9}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜺|top=10}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜻|top=20}} |} ==ಯುನಿಕೋಡ್== ಅಹೋಮ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಜೂನ್, 2015 ರಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ 8.0 ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಯುನಿಕೋಡ್]] ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಹೋಮ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಯುನಿಕೋಡ್ 14.0 ನೊಂದಿಗೆ 16 ಕೋಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್‌ಗಾಗಿ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ U+11700&ndash;U+1174F ಆಗಿದೆ: {{Unicode chart Ahom}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂನ ಲಿಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫]] lrot7rm9d8kbc35od4no6qk69ur15y3 0 178863 1435738 1370424 2026-11-04T23:16:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435738 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಸೋವಿಯತ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ (1903–1958)}} {{Infobox scientist | name = ಆಗ್ನಿಯಾ ಸರ್ಗೆಯೆವ್ನಾ ಲೋಸಿನಾ-ಲೋಸಿನ್ಸ್ಕಾಯಾ | native_name = Агния Сергеевна Лозина-Лозинская | birth_date = 1903 | birth_place = ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ | death_date = 1958 | fields = [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] | author_abbrev_bot = Losinsk. }} == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ == '''ಆಗ್ನಿಯಾ ಸರ್ಗೆಯೆವ್ನಾ ಲೋಸಿನಾ-ಲೋಸಿನ್ಸ್ಕಾಯಾ''' ({{lang|ru|Агния Сергеевна Лозина-Лозинская}}) (1903–1958) ಅವರು ಸೋವಿಯತ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲೋಸಿನಾ-ಲೋಸಿನ್ಸ್ಕಾಯಾ (''Lozina-Lozinscaia'') ಹಾಗೂ ಲೋಸಿನಾ-ಲೋಸಿನ್ಸ್ಕಾಯಾ (''Lozina-Lozinskaja'') ಎಂದೂ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=HUH Botanist Record |work=Harvard University Herbaria |url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=68532 |access-date=2014-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132633/http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=68532 |archive-date=2014-05-17 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation |last=Hedberg |first=K.O. |year=1992 |title=Taxonomic differentiation in ''Saxifraga hirculus'' L. |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=109 |issue=3 |pages=377–393 |doi=10.1111/j.1095-8339.1992.tb00280.x}}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ 216 ಸಸ್ಯ ವರ್ಗಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಲೇಖಕಿ ಅಥವಾ ಸಹ-ಲೇಖಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಕ್ಯಾಲಿಗೋನಮ್'' (''Calligonum''), ''ಕೋರ್ಟೂಸಾ'' (''Cortusa''), ''ಫ್ರಾಗೇರಿಯಾ'' (''Fragaria''), ''ಮೈಕ್ರಾಂಥಿಸ್'' (''Micranthes'') ಮತ್ತು ''ರಿಯಮ್'' (''Rheum'') ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ''ಗ್ಯಾಲಾಂಥಸ್ ವೊರೊನೋವಿಯೈ'' (''Galanthus woronowii'') ಹಾಗೂ ''ಮಸ್ಕರಿಮಿಯಾ ಮಸ್ಕಾರಿ'' (''Muscarimia muscari'') (ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರು) ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=IPNI Plant Name Query Results for 'Losinsk.' |work=The International Plant Names Index |url=http://www.ipni.org |access-date=2014-05-15}}</ref> == ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನ == ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೆಳೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದರು. ಅವರು ''ರಿಯಮ್''(''Rheum'') (ರುಬಾರ್ಬ್) ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಂಶದ ಮೂಲವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು: ಹಳೆಯ ಮೂಲ ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಂತರದ ಮೂಲ ಇರಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.<ref>{{Citation |title=History of the Study of Rhubarb |publisher=Russian State Agrarian University |url=http://www.activestudy.info/istoriya-izucheniya-revenya/ |access-date=2014-05-15 |language=ru}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು == ಅವರು ''ಫ್ರಾಗೇರಿಯಾ'' (''Fragaria'') (ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ) ವಂಶದ ಕುರಿತು ಸಮೀಕ್ಷಾ ಲೇಖನವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Citation |last=Losina-Losinskaja |first=A.S. |year=1926 |title=Review of the genus ''Fragaria'' L. |journal=Proceedings of the Botanical Garden of the USSR |volume=25 |pages=47–88 |language=ru}}</ref> == ಫ್ಲೋರಾ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್‌ಗೆ ಕೊಡುಗೆ == ಅವರು ''ಫ್ಲೋರಾ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್‌'' ಗ್ರಂಥದ ಹಲವಾರು ಸಂಪುಟಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Citation |editor-last=Komarov |editor-first=V.L. |title=Flora of the USSR, Volume IX |year=1968 |publisher=Israel Program for Scientific Translations |url=https://archive.org/stream/floraofussr09bota/floraofussr09bota_djvu.txt}}</ref> == ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ == ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಅನಾಸ್ತಾಸಿಯಾ ಸೆಮೆನೋವಾ-ಟಿಯನ್-ಶಾನ್ಸ್ಕಾಯಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಕೊಮಾರೋವ್ ಅವರ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Seme13">{{Citation |last=Семенова-Тян-Шанская |first=А.М. |year=2013 |title=Записки о пережитом |location=St. Petersburg |publisher=Anatolia |isbn=978-5-7452-0048-9 |url=http://www.kmay.ru/pub_files/n75.pdf |access-date=2014-05-21 |language=ru}}</ref> == ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲೇಖಕ ಸಂಕ್ಷೇಪ == ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, ಇವರನ್ನು ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು "Losinsk." ಎಂಬ ಮಾನದಂಡ ಲೇಖಕ ಸಂಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>International Plant Names Index</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Losina-Losinskaja, Agnia Sergeyevna}} [[Category:1903 ಜನನಗಳು]] [[Category:1958 ನಿಧನಗಳು]] [[Category:ಸೋವಿಯತ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[Category:ಸೋವಿಯತ್ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] 7kj79mutw8wybpfpwbr8hv8d3v2un5v 0 178864 1435722 1379230 2026-11-04T20:07:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435722 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಅಮೇರಿಕನ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ (1879–1976)}} {{Use mdy dates|date=July 2025}} {{Infobox scientist | name = ಅಡಲೈನ್ ಸಾರಾ ಏಮ್ಸ್ | native_name = Adeline Sarah Ames | birth_date = {{birth date|1879|10|06}} | birth_place = ಹೆಂಡರ್ಸನ್, ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ, [[ಅಮೇರಿಕಾ]] | death_date = {{death date and age|1976|02|11|1879|10|06}} | death_place =ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], [[ಅಮೇರಿಕಾ]] | resting_place = ವ್ಯೂಕಾ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ, ಲಿಂಕನ್, ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ | fields = [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] | workplaces = ಅಮೇರಿಕಾ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ/ಸಸ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಭಾಗ, ಸಹಾಯಕ ಅರಣ್ಯ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., 1913<br>ಸ್ವೀಟ್ ಬ್ರಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, 1920–1941 | alma_mater = ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಕೋರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | author_abbrev_bot = A.Ames }} '''ಅಡಲೈನ್ ಸಾರಾ ಏಮ್ಸ್''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1879 – 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 1976) ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆಗಿದ್ದು, ಮೈಸೀಲಿಯಂ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=82865|title=Harvard University Herbaria - Index of Botanists - Ames, Adeline|accessdate=9 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203731/http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=82865|archive-date=ಜುಲೈ 14, 2014|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಅವರು 1879ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಂಡರ್ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಎಲ್ವಿನ್ ಏಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಟ್ಟಿ ಓವೆನ್ ಏಮ್ಸ್ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಮತ್ತು ಎ.ಎಂ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, 1913ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು 1976ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 11ರಂದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite journal|title=Alumni Deaths|journal=Cornell Alumni News|date=November 1976|volume=79|issue=4|page=55}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == 1913ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ]] ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಸ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಅರಣ್ಯ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|title=News and Notes|url=https://archive.org/details/sim_mycologia_1913-03_5_2/page/87|journal=Mycologia|volume=5|issue=2|year=1913|pages=87–90}}</ref> 1918ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಟಾಕೋಮಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]] ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. 1920ರಿಂದ 1941ರವರೆಗೆ ಅವರು ಸ್ವೀಟ್ ಬ್ರಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|title=The Briar Patch|date=1941|url=https://archive.org/details/briarpatch1941swee}}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯ == 1913ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಬೋಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿ ''ಪಾಲಿಪೊರೇಸಿ'' ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ''A New Wood-Destroying Fungus'' (''ಮರ ನಾಶಮಾಡುವ ಹೊಸ ಶಿಲೀಂಧ್ರ'') ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮರವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಹೊಸ [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]] ಪ್ರಭೇದವಾದ ''ಪೋರಿಯಾ ಅಟ್ರೋಸ್ಪೋರಿಯಾ'' ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು, ಇದು ಮೈಸೀಲಿಯಂ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=A New Wood-Destroying Fungus|url=https://archive.org/details/jstor-2467808}}</ref> == ಆಯ್ದ ಗ್ರಂಥಗಳು == *ದಿ ಟೆಂಪರೇಚರ್ ರಿಲೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಂ ಫಂಗೈ ಕಾಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ರಾಟ್ಸ್ (1915) *ಎ ಕನ್ಸಿಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇನ್ ರಿಲೇಷನ್ ಟು ಜನರಾ ಆಫ್ ಪಾಲಿಪೋರೇಸೀ (1913) *ಎ ನ್ಯೂ ವುಡ್-ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯಿಂಗ್ ಫಂಗಸ್ (1913) *ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ದ ಪಾಲಿಪೋರೇಸೀ (1913) *ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ದ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಆಫ್ ರೊಸೆಟ್ಸ್ (1903) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://archive.org/details/briarpatch1941swee ಅಡಲೈನ್ ಏಮ್ಸ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ] * [http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_217449 ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳು] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ames, Adeline}} [[Category:1879 ಜನನಗಳು]] [[Category:1976 ನಿಧನಗಳು]] [[Category:ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[Category:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[Category:ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] livjp137rv5nv7oc0fyfn5nkdiamr3s 2 179426 1435715 1427769 2026-11-04T16:20:55Z 2511069shreya.v 100051 1435715 wikitext text/x-wiki ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿ  ಪೀಠಿಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ  ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ  ಭಾರತೀಯ  ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ  ಚಿತ್ರಣವನ್ನು  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  ಬದಲಾಯಿಸಿದ  ಅತ್ಯಂತ  ಪ್ರಮುಖ  ಶಕ್ತಿ  ಎಂದರೆ  ಅದು  "ಸ್ತಅರ್ತೂಪ್  ಕ್ರಾಂತಿ ". ಒಂದು  ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ದೇಶವೆಂದು  ಗುರತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ  ಭಾರತ , ಇಂದು  ಉದ್ಯೋಗದಾತರ   ಮತ್ತು  ಹೊಸ  ಹೊಸ  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ  ಜಾಗತಿಕ  ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ  ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ . ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಕವಾಗಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾದ  ' ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಯೋಜನೆಯು  ಭಾರತೀಯ  ನವೋದ್ಯಮ  ಜಗತ್ತಿಗೆ  ಹೊಸ  ಶಕ್ತಿ  ಮತ್ತು  ದಿಕ್ಕನ್ನು  ಮೀಡಿತು . ಇಂದು  ಭಾರತಾವು  ಅಮೇರಿಕಾ  ಮತ್ತು  ಚೀನಾ-ಗಾಲ  ನಾನಂತರ  ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ  ಮೂರನೇ  ಅತಿ  ದೋದ್ಧ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆದು  ನಿಂತಿದೆ . ಈ  ಬೆಳವಣಿಗೆಯು  ಕೇವಲ  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಕ್ಷೇತ್ರಗೆ  ಸೀಮಿತವಾಗದೆ , ಕೃಷಿ , ಶಿಕ್ಷಣ , ಆರೋಗ್ಯ , ಹಣಕಾಸು  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ  ಕ್ಷೇತ್ರಗಲ್ಲು  ಮಹತ್ವದ  ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು  ತಂದಿದೆ . ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯ  ಹಿನ್ನೆಲೆ  ಮತ್ತು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ ' ಯೋಜನೆ ೨೦೧೦ರ  ದಶಕದ  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಭಾರತೀಯ  ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯು  ಮೂಲಸೌಕರಗಳ  ಕೊರತೆ , ಹಣಕಾಸಿನ  ಅಭಾವ  ಮತ್ತು  ಕಠಿಣ  ನಿಯಮಗಳ  ಕಾರಣದಿಂದ  ಅನೇಕ  ಸವಾಲುಗಳನ್ನು  ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು . ಆದರೆ  ೨೦೧೬ರ  ಜನುಅರ್ಯ್  ೧೬ರೆಂದು  ಭಾರತ  ಸರಕಾರವು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ ' ಎಂಬ  ಮಹತ್ವಾಕಾಂಗ್ಷೆಯ  ಯೋಜನೆಯನ್ನು  ಘೋಷಿಸಿತು . ಈ  ಯೋಜನೆಯ  ಪ್ರಮುಖ  ಉದ್ಧೇಶಗಳು . ಸರಳ  ನಿಯಮಗಳು  ಮತ್ತು   ತೆರಿಗೆ  ವಿನಾಯಿತ್ಯ್ : ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಸುಲಭವಾಗಿ  ಉದ್ಯಮ  ಆರಂಭಿಸಲು  ಮತ್ತು  ನಿರ್ವಹಿಸಲು  ಅಗತ್ಯವಾದ  ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು  ಸರಳೀಕರಿಸಲಾಯಿತು  ಹಾಗೂ  ತೆರಿಗೆ  ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು  ನೀಡಲಾಯಿತು . ಹಣಕಾಸಿನ  ಬೆಂಬಲ : 'ಫಂಡ್  ಆ  ಫಂಡ್ಸ್ ' ಮತ್ತು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ  ಸೀಡ್  ಫಂಡ್ '  ನಂತಹ  ಯೋಜನೆಗಳ  ಮೂಲಕ  ಆರಂಭಿಕ  ಹಂತದ  ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಬಂಡವಾಳ  ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು . ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್  ಮತ್ತು  ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ : ದೇಶಾದ್ಯಂತ  'ಅಟಲ್  ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್  ಸೆಂಟರ್ 'ಗಾಲ  ಸ್ಥಾಪನೆಯ  ಮೂಲಕ  ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಅಗತ್ಯ  ತಾಂತ್ರಿಕ  ಬೆಂಬಲ  ಮತ್ತು  ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ  ನೀಡಲಾಯಿತು .ಇದರ  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ , ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ  ೫೦೦ರಷ್ಟಿದ್ದ  ಸರಕಾರದಿಂದ  ಗುರತಿಸಲ್ಪಡದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಾಲ  ಸಂಖ್ಯೆ  ಇಂದು  1.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ  ಅಧಿಕವಾಗಿ  ಬೆಳೆದೆ . ಡಿಜಿಟಲ್  ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ  ಮತ್ತು  'ಇಂಡಿಯಾ  ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ' ಕೊಡುಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಇಷ್ಟೊಂದು  ವೇಗವಾಗಿ  ಬೆಳೀಯಲು  ದೇಶದ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಬ್ಲಿಕ್  ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್  ಪ್ರಮುಖ  ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಯುಪಿ  (ಯುನಿಫೈಡ್  ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್  ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ): ಭಾರತದ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಾವತಿ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು  ಜಾಗತಿಕ  ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ  ಹೊಸ  ದಾಖಿಲೆಯನ್ನು  ಬರೆದಿದೆ . ಸಣ್ಣ  ರಸ್ತಬದಿಯ  ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ  ಹಿಡಿದು  ದೋದ್ಧ  ಕಂಪನಿ -ಗಳವರೆಗೆ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಾವತಿ  ತಲುಪಿರೋದು  ಫೈಣ್ತೆಚ್  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಳಿಗೆ  ದೋದ್ಧ  ಮಾರುಕಟ್ಟೆ  ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು . ಭವಿಷ್ಯದ  ಹಾದಿ ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ತನ್ನ  ಎರಡನೇ  ಹಂತಾಗೆ  (ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ೨.೦)  ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದೆ . ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು  ಈ  ಕೆಳಗಿನ  ಅಂಶಗಳು  ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ : ಡೀಪ್ ಟೆಕ್  ಮತ್ತು  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ  ಒಟ್ಟು : ಕೇವಲ  ಸೇವಾ  ಆಧಾರಿತ  ಅಪ್ಪ -ಗಳಷ್ಟೇ  ಅಲ್ಲದೆ , ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ , ಕೃತಕ  ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ , ಜೈವಿಕ   ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಮತ್ತು  ಹಸಿರು  ಇಂಧನ   ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ಆಳವಾದ  ಸಂಶೋಧನಾ  ನಡೆಸಿ  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು  ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ . ಸುಸ್ಥಿರ  ಉದ್ಯಮ  ಮಾದರಿ  : ಕೇವಲ  ಹಣ  ಸುಡುವ   ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ  ಹೊರಬಂದು , ನೈಜ  ಲಾಭ  ತರುವ  ಮತ್ತು  ದೀರ್ಘಕಾಲ  ಬಾಳಿಕೆ  ಬರುವ  ಉದ್ಯಮ  ಮಾದರಿಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ . ಶಿಕ್ಷಣ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳು  ಮತ್ತು  ಉದ್ಯಮಗಳ  ಸಹಯೋಗ : ದೇಶದ  ಪ್ರಮುಖ  ತಾಂತ್ರಿಕ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳು   ಮತ್ತು  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಾಲ  ನಡುವೆ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಸಂಶೋಧನಾ  ಸಹಯೋಗ  ಅಏರ್ಪಡಬೇಕು . ಮುಕ್ತಾಯ ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಕೇವಲ  ಆರ್ಥಿಕ  ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ , ಅದು  ಭಾರತೀಯ  ಯುವಜನರ  ಆಲೋಚನಾ  ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ  ಬಂದಿರುವ  ಬೃಹತ್  ಮಾನಸಿಕ  ಬದಲಾವಣೆ  . ಇಂದಿನ  ಭಾರತೀಯ  ಯುವಕರು  ಉದ್ಯೋಗದ  ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದ  ದಿನಗಳು  ಹೋಗಿ , ತಾವೇ  ನೂರಾರು  ಜನರಿಗೆ  ಉದ್ಯೋಗ  ನೀಡುವ   ಸಾಮರ್ಥ್ಯ  ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರಕಾರ , ಖಾಸಗಿ  ವಲಯ  ಮತ್ತು  ಯುವ  ಆವಿಷ್ಕಾರಕಾ  ಜಂಟಿ  ಶ್ರಮದಿಂದ  ಭಾರತಾವು  ೨೦೪೭ರ  ವೇಳೆಗೆ  'ವಿಕ್ಸಿಟ್  ಭರತ್ ' ನಿರ್ಮಿಸುವ  ಕನಸನ್ನು  ನನಸು  ಮಾಡುವಲ್ಲಿ  ಈ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಪ್ರಮುಖ  ಚಾಲಕ  ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ  ನಿಲ್ಲಲಿದೆ 9ujwyst77u7ohazvi5qqraofhv50o04 1435716 1435715 2026-11-04T16:34:56Z 2511069shreya.v 100051 1435716 wikitext text/x-wiki ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿ  ಪೀಠಿಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ  ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ  ಭಾರತೀಯ  ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ  ಚಿತ್ರಣವನ್ನು  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  ಬದಲಾಯಿಸಿದ  ಅತ್ಯಂತ  ಪ್ರಮುಖ  ಶಕ್ತಿ  ಎಂದರೆ  ಅದು  "ಸ್ತಅರ್ತೂಪ್  ಕ್ರಾಂತಿ ". ಒಂದು  ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ದೇಶವೆಂದು  ಗುರತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ  ಭಾರತ , ಇಂದು  ಉದ್ಯೋಗದಾತರ   ಮತ್ತು  ಹೊಸ  ಹೊಸ  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ  ಜಾಗತಿಕ  ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ  ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ . ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಕವಾಗಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾದ  ' ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಯೋಜನೆಯು  ಭಾರತೀಯ  ನವೋದ್ಯಮ  ಜಗತ್ತಿಗೆ  ಹೊಸ  ಶಕ್ತಿ  ಮತ್ತು  ದಿಕ್ಕನ್ನು  ಮೀಡಿತು . ಇಂದು  ಭಾರತಾವು  ಅಮೇರಿಕಾ  ಮತ್ತು  ಚೀನಾ-ಗಾಲ  ನಾನಂತರ  ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ  ಮೂರನೇ  ಅತಿ  ದೋದ್ಧ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆದು  ನಿಂತಿದೆ . ಈ  ಬೆಳವಣಿಗೆಯು  ಕೇವಲ  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಕ್ಷೇತ್ರಗೆ  ಸೀಮಿತವಾಗದೆ , ಕೃಷಿ , ಶಿಕ್ಷಣ , ಆರೋಗ್ಯ , ಹಣಕಾಸು  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ  ಕ್ಷೇತ್ರಗಲ್ಲು  ಮಹತ್ವದ  ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು  ತಂದಿದೆ . ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯ  ಹಿನ್ನೆಲೆ  ಮತ್ತು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ ' ಯೋಜನೆ ೨೦೧೦ರ  ದಶಕದ  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಭಾರತೀಯ  ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯು  ಮೂಲಸೌಕರಗಳ  ಕೊರತೆ , ಹಣಕಾಸಿನ  ಅಭಾವ  ಮತ್ತು  ಕಠಿಣ  ನಿಯಮಗಳ  ಕಾರಣದಿಂದ  ಅನೇಕ  ಸವಾಲುಗಳನ್ನು  ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು . ಆದರೆ  ೨೦೧೬ರ  ಜನುಅರ್ಯ್  ೧೬ರೆಂದು  ಭಾರತ  ಸರಕಾರವು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ ' ಎಂಬ  ಮಹತ್ವಾಕಾಂಗ್ಷೆಯ  ಯೋಜನೆಯನ್ನು  ಘೋಷಿಸಿತು . ಈ  ಯೋಜನೆಯ  ಪ್ರಮುಖ  ಉದ್ಧೇಶಗಳು . ಸರಳ  ನಿಯಮಗಳು  ಮತ್ತು   ತೆರಿಗೆ  ವಿನಾಯಿತ್ಯ್ : ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಸುಲಭವಾಗಿ  ಉದ್ಯಮ  ಆರಂಭಿಸಲು  ಮತ್ತು  ನಿರ್ವಹಿಸಲು  ಅಗತ್ಯವಾದ  ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು  ಸರಳೀಕರಿಸಲಾಯಿತು  ಹಾಗೂ  ತೆರಿಗೆ  ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು  ನೀಡಲಾಯಿತು . ಹಣಕಾಸಿನ  ಬೆಂಬಲ : 'ಫಂಡ್  ಆ  ಫಂಡ್ಸ್ ' ಮತ್ತು  'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಇಂಡಿಯಾ  ಸೀಡ್  ಫಂಡ್ '  ನಂತಹ  ಯೋಜನೆಗಳ  ಮೂಲಕ  ಆರಂಭಿಕ  ಹಂತದ  ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಬಂಡವಾಳ  ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು . ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್  ಮತ್ತು  ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ : ದೇಶಾದ್ಯಂತ  'ಅಟಲ್  ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್  ಸೆಂಟರ್ 'ಗಾಲ  ಸ್ಥಾಪನೆಯ  ಮೂಲಕ  ನವೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ  ಅಗತ್ಯ  ತಾಂತ್ರಿಕ  ಬೆಂಬಲ  ಮತ್ತು  ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ  ನೀಡಲಾಯಿತು .ಇದರ  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ , ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ  ೫೦೦ರಷ್ಟಿದ್ದ  ಸರಕಾರದಿಂದ  ಗುರತಿಸಲ್ಪಡದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಾಲ  ಸಂಖ್ಯೆ  ಇಂದು  1.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ  ಅಧಿಕವಾಗಿ  ಬೆಳೆದೆ . ಡಿಜಿಟಲ್  ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ  ಮತ್ತು  'ಇಂಡಿಯಾ  ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ' ಕೊಡುಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಇಷ್ಟೊಂದು  ವೇಗವಾಗಿ  ಬೆಳೀಯಲು  ದೇಶದ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಬ್ಲಿಕ್  ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್  ಪ್ರಮುಖ  ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಯುಪಿ  (ಯುನಿಫೈಡ್  ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್  ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ): ಭಾರತದ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಾವತಿ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು  ಜಾಗತಿಕ  ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ  ಹೊಸ  ದಾಖಿಲೆಯನ್ನು  ಬರೆದಿದೆ . ಸಣ್ಣ  ರಸ್ತಬದಿಯ  ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ  ಹಿಡಿದು  ದೋದ್ಧ  ಕಂಪನಿ -ಗಳವರೆಗೆ  ಡಿಜಿಟಲ್  ಪಾವತಿ  ತಲುಪಿರೋದು  ಫೈಣ್ತೆಚ್  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಳಿಗೆ  ದೋದ್ಧ  ಮಾರುಕಟ್ಟೆ  ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು . ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಳು  ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ  ಸವಾಲುಗಳು ಯಶಸ್ಸಿನ  ಹಾದಿ  ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ , ಭಾರತೀಯ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಳು  ಅನೇಕ  ಪ್ರಮುಖ  ಸವಾಲುಗಳನ್ನು  ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ : ಹಣಕಾಸಿನ  ಕೊರತೆ  : ಜಾಗತಿಕ  ಆರ್ಥಿಕ  ಹಿಂಜರಿತ  ಮತ್ತು  ಬಡ್ಡಿದರಗಳ  ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗ  ಇತ್ತೀಚಿನ  ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ಸುಲಭವಾಗಿ  ಬಂಡವಾಳ  ಸಿಗುವುದು  ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಮದ  ಸುಸ್ಥಿರತೆ  : ಅನೇಕ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಳು  ಕೇವಲ  ವ್ಯಾಲ್ಯೂಯೇಷನ್  ಮತ್ತು  ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು  ಆಕರ್ಸ್  ಹಿಸಲು  ಹಣ  ವ್ಯಯಿಸಿ  ಲಾಭಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ  ವಿಫಲವಾಗಿ  ಮುಚ್ಚಿಗೂಗಿವೆ . ಸರಳ  ಕಾನೂನು  ಚೌಕಟ್ಟಿನ  ಅಗತ್ಯ : ಸರಕಾರ  ಹಲವು   ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು  ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ,  ಇಂದಿಂಗೂ  ನಿಯಂತ್ರಣ  ಮಾನದಂಡಗಳು   ಮತ್ತು  ಜಿಸ್ಟ್  ಸಂಬಂಧಿತ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು  ಸಣ್ಣ  samsthegalige  ಸವಾಲಾಗಿವೆ .ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಕೌಶಲ್ಯದ  ಕೊರತೆ : ಕೃತಕ  ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ   , ಸೈಬರ್  ಭದ್ರತೆ  ಮತ್ತು  ಡೀಪ್ ಟೆಕ್  ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ  ಅಗತ್ಯವಿರುವ  ನುರಿತ  ತಾಂತ್ರಿಕ  ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ  ಅಭಾವವಿದೆ ಭವಿಷ್ಯದ  ಹಾದಿ ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ತನ್ನ  ಎರಡನೇ  ಹಂತಾಗೆ  (ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ೨.೦)  ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದೆ . ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು  ಈ  ಕೆಳಗಿನ  ಅಂಶಗಳು  ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ : ಡೀಪ್ ಟೆಕ್  ಮತ್ತು  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ  ಒಟ್ಟು : ಕೇವಲ  ಸೇವಾ  ಆಧಾರಿತ  ಅಪ್ಪ -ಗಳಷ್ಟೇ  ಅಲ್ಲದೆ , ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ , ಕೃತಕ  ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ , ಜೈವಿಕ   ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಮತ್ತು  ಹಸಿರು  ಇಂಧನ   ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ಆಳವಾದ  ಸಂಶೋಧನಾ  ನಡೆಸಿ  ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು  ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ . ಸುಸ್ಥಿರ  ಉದ್ಯಮ  ಮಾದರಿ  : ಕೇವಲ  ಹಣ  ಸುಡುವ   ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ  ಹೊರಬಂದು , ನೈಜ  ಲಾಭ  ತರುವ  ಮತ್ತು  ದೀರ್ಘಕಾಲ  ಬಾಳಿಕೆ  ಬರುವ  ಉದ್ಯಮ  ಮಾದರಿಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ . ಶಿಕ್ಷಣ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳು  ಮತ್ತು  ಉದ್ಯಮಗಳ  ಸಹಯೋಗ : ದೇಶದ  ಪ್ರಮುಖ  ತಾಂತ್ರಿಕ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳು   ಮತ್ತು  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್-ಗಾಲ  ನಡುವೆ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಸಂಶೋಧನಾ  ಸಹಯೋಗ  ಅಏರ್ಪಡಬೇಕು . ಮುಕ್ತಾಯ ಭಾರತದ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಕೇವಲ  ಆರ್ಥಿಕ  ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ , ಅದು  ಭಾರತೀಯ  ಯುವಜನರ  ಆಲೋಚನಾ  ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ  ಬಂದಿರುವ  ಬೃಹತ್  ಮಾನಸಿಕ  ಬದಲಾವಣೆ  . ಇಂದಿನ  ಭಾರತೀಯ  ಯುವಕರು  ಉದ್ಯೋಗದ  ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದ  ದಿನಗಳು  ಹೋಗಿ , ತಾವೇ  ನೂರಾರು  ಜನರಿಗೆ  ಉದ್ಯೋಗ  ನೀಡುವ   ಸಾಮರ್ಥ್ಯ  ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರಕಾರ , ಖಾಸಗಿ  ವಲಯ  ಮತ್ತು  ಯುವ  ಆವಿಷ್ಕಾರಕಾ  ಜಂಟಿ  ಶ್ರಮದಿಂದ  ಭಾರತಾವು  ೨೦೪೭ರ  ವೇಳೆಗೆ  'ವಿಕ್ಸಿಟ್  ಭರತ್ ' ನಿರ್ಮಿಸುವ  ಕನಸನ್ನು  ನನಸು  ಮಾಡುವಲ್ಲಿ  ಈ  ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ಪ್  ಕ್ರಾಂತಿಯು  ಪ್ರಮುಖ  ಚಾಲಕ  ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ  ನಿಲ್ಲಲಿದೆ bzdae833ns59cqgrzid134xt523o7d0 0 179810 1435761 1429518 2026-11-05T05:46:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435761 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''ಏಡನೀರು ಮಠ''' ({{langx|ml|{{Transliteration|ml|ISO|eṭanīru maṭhaṁ}}}}) ಎಂಬುದು [[ಏಡ್ನೀರ್]], [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಿಂದೂ ಮಠ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆದಿ [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರ ಮೊದಲ ನಾಲ್ವರು ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ತನ್ನ [[ಪರಂಪರೆ]]ಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು [[ಸ್ಮಾರ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಸ್ಮಾರ್ತ]] ಭಾಗವತ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ [[ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ]] ಪಂಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. 1961 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ]]ಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವರ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿನ ಪೂರ್ಣ ಗೌರವಾರ್ಹ ಬಿರುದು ''ಶ್ರೀಮದ್ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಥೋಟಕಾಚಾರ್ಯ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರು''. ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಏಡನೀರು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅಥವಾ ಏಡನೀರಿನ ಪೊಂಟಿಫ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಡನೀರು ಮಠವು ''[[ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ]]'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ]] ಮಠದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನು|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನಿನ]] [[ಮೂಲ ರಚನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.indiankanoon.org/doc/257876/ Kesavananda Bharati ... vs State Of Kerala And Anr on 24 April, 1973<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.supremecourtcases.com/index2.php?option=com_content&itemid=1&do_pdf=1&id=231 |title=Archived copy |access-date=17 August 2013 |archive-date=1 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001074837/http://www.supremecourtcases.com/index2.php?option=com_content&itemid=1&do_pdf=1&id=231 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?233587 |title=Kesavananda Bharati's Case {{!}} Arijit Pasayat, Ashok Bhan, Y.K. Sabharwal, S.H. Kapadia, C.K. Thakker, P.K. Balasubramanyan<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-07-25 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407104304/http://www.outlookindia.com/article.aspx?233587 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.indianexpress.com/news/extraordinary-case-study/863792/ Extraordinary Case Study – Indian Express<!-- Bot generated title -->]</ref> ಏಡನೀರು ಮಠವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/bekal/edneer-mutt-kasargod.php |title=Edneer Mutt, Kasaragod, Kerala, India<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-07-25 |archive-date=2018-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112113623/http://www.keralatourism.org/bekal/edneer-mutt-kasargod.php |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated2>[http://www.daijiworld.com/chan/sponsors_view.asp?s_id=2240 D A I J I W O R L D<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated4>[http://www.justkerala.in/tourism/kasaragod/places-to-see-in-kasaragod/edneer-mutt Edneer Mutt Kasaragod – About Edneer Mutt<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated18>{{Cite web |url=http://www.holidayiq.com/Edneer-Mutt-Kasargod-Sightseeing-988-16278.html |title=Edaneeru Mutt, Kasargod {{!}} Edneer Mutt Photos {{!}} Kasargod Tourist Places<!-- Bot generated title --> |access-date=17 August 2013 |archive-date=20 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920200611/http://www.holidayiq.com/Edneer-Mutt-Kasargod-Sightseeing-988-16278.html |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated15>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/edneer_mutt/329/ |title=Edneer Mutt, Tourist Spots - Mathrubhumi Travel and Tourism<!-- Bot generated title --> |access-date=2013-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221023812/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/edneer_mutt/329/ |archive-date=2013-02-21 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated13>[http://www.dnaindia.com/india/1570144/report-govt-will-usurp-padmanabhaswany-temple-wealth-pontiff-of-edneer-mutt Govt will usurp Padmanabhaswany temple wealth: Pontiff of Edaneeru Mutt – India – DNA<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated9>[https://www.indiavideo.org/worship/temple/edneer-mutt-kasaragod-8568.php Edneer Mutt, Seat of learning, Sri Sankaracharya, Kasaragod, Kerala, India, Video<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated7>{{Cite web |url=http://travelinfo247.com/2012/12/edneer-mutt-at-kasaragod/ |title=Edneer Mutt at Kasaragod {{!}} Travel Info 247<!-- Bot generated title --> |access-date=17 August 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610225604/http://travelinfo247.com/2012/12/edneer-mutt-at-kasaragod/ |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated11>{{Cite web |url=http://tourisminkerala.in/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=48 |title=tourisminkerala.in - Edneer Mutt<!-- Bot generated title --> |access-date=2013-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227084210/http://tourisminkerala.in/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=48 |archive-date=2013-12-27 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated14>[http://www.webindia123.com/city/kerala/kasargod/destinations/touristattractions/edneermutt.htm Edneer Mutt, Kasargod City Guide Tourist attractions Kerala<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated3>[http://www.alltravels.com/india/kerala/chemnad/videos/current-video-509088 Edneer Mutt at Kasaragod :: Chemnad, Kerala, India Videos :: AllTravels :: Anywhere You Want To Go ::<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated16>[https://web.archive.org/web/20130606034148/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-24/mangalore/35991155_1_yakshagana-artistes-programme-mangalore-air Efforts needed to preserve Yakshagana, says Edneer seer - Times Of India<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated6>{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Edneer-Mutt-17463.htm |title=Edneer Mutt in Kasargod India<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130192216/https://www.india9.com/i9show/Edneer-Mutt-17463.htm |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}</ref><ref name=autogenerated5>{{Cite web |url=http://www.godsowncountry.info/keralatourism/edneer-mutt |title=Edneer Mutt {{!}} godsowncountry.info<!-- Bot generated title --> |access-date=17 August 2013 |archive-date=20 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820110930/http://www.godsowncountry.info/keralatourism/edneer-mutt |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated12>[http://www.kamakoti.org/kamakoti/details/May%202010%20-Ati%20Rudram%20commences%20in%20Kanchi.html : kamakoti.org<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated8>{{Cite web |url=http://mobileet.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=12&sectid=edid=&edlabel=ETD&mydateHid=24-04-2013&pubname=Economic+Times+-+Delhi&edname=&articleid=Ar01201&publabel=ET |title=Archived copy |access-date=17 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227150925/http://mobileet.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=12&sectid=edid=&edlabel=ETD&mydateHid=24-04-2013&pubname=Economic+Times+-+Delhi&edname=&articleid=Ar01201&publabel=ET |archive-date=27 December 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated10>{{Cite web |url=http://www.godsowncountry.co.in/kasargod.html |title=Kasargod District<!-- Bot generated title --> |access-date=17 August 2013 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824061558/http://www.godsowncountry.co.in/kasargod.html |url-status=dead }}</ref> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Keshavananda Bharati.JPG | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ [[ನೇಪಾಳ]]ದ ಶ್ರೀ ಪಶುಪತಿನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] [[ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ]] (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹರಿಕುಮಾರ್ ಪಳ್ಳತ್ತಡ್ಕ (ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಅವರೊಂದಿಗೆ. File:Shri Keshvananda Bharathi Swamiji's procession.jpg|2012ರಲ್ಲಿ [[ಕುಮಟ]]ದಲ್ಲಿ ಏಡನೀರು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆ. File:Shankaracharyas meet together.jpg| ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ (ತುದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಇತರ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೊಂದಿಗೆ. File:Mahakumbh 2013 15.jpg| ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ನ ಮಹಾ ಕುಂಭ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ. File:Mahakumbh 2013 29.jpg| ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ನ ಮಹಾ ಕುಂಭ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} <!--- ವರ್ಗಗಳು ---> [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು]] l2jvxgz0bl5vic7hvnkcmxb8ddd34x3 0 179811 1435760 1377838 2026-11-05T05:46:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435760 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಏಡನೀರು | other_name = ಏಡ್ನೀರ್ | nickname = | settlement_type = ಗ್ರಾಮ | image_skyline = Edneer Math.jpg | image_alt = | image_caption = ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ, ಭಾರತದ ಏಡನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಮಠ ಸಂಸ್ಥೆ, ಎಚ್.ಎಚ್. ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು. | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕೇರಳ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|12|31|24|N|75|4|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಕಾಸರಗೋಡು]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಬಹುಭಾಷಿಕ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]], [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]], [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]] | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 671541 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +91-4994 | registration_plate = KL 14 | blank1_name_sec1 = ಸಮೀಪದ ನಗರ | blank1_info_sec1 = [[ಕಾಸರಗೋಡು]] | blank2_name_sec1 = [[ಲೋಕಸಭೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank2_info_sec1 = [[ಕಾಸರಗೋಡು]] | blank3_name_sec1 = [[ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank3_info_sec1 = [[ಕಾಸರಗೋಡು]] | website = | footnotes = }} '''ಏಡನೀರು''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಚೆಂಗಲ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ==ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ== ಏಡನೀರು ಒಂದು ಶಾಖಾ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಿನ್ ಕೋಡ್ 671541 ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.indiapost.gov.in/Pin/pinsearch.aspx?Pin_On=edneer |title=Welcome to the Indiapost Website |publisher=Indiapost.gov.in |date= |accessdate=5 July 2012}}</ref> ==ಶಾಲೆಗಳು== * ಎಚ್.ಎಚ್.ಎಸ್.ಐ.ಬಿ.ಎಸ್.ಎಚ್.ಎಸ್.ಎಸ್. (ಹಿಸ್ ಹೋಲಿನೆಸ್ ಶ್ರೀ ಈಶ್ವರಾನಂದ ಭಾರತಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ), ಏಡ್ನೀರ್.<ref>[http://edunetkerala.edunetworld.com/plustwo_kasargode.html higher secondary schools in kasargode district kerala<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಮಂದಿರ್ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ * ಸರ್ಕಾರಿ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಏಡ್ನೀರ್.<ref>[http://kerala-state.infoisinfo.co.in/search/school/7 School In Kerala State Page 7<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/POLLINGSTATION/AC002.pdf Polling station] kerala.gov.in</ref> * ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಉನ್ನತ ಶಾಲೆ, ಏಡ್ನೀರ್.<ref>[http://www.education.kerala.gov.in/oldsite/schoollist/hs/ksd.pdf School list] kerala.gov.in {{Dead link|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಸರ್ಕಾರಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಏಡ್ನೀರ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.education.kerala.gov.in/oldsite/pdf/1000%20books_List_of_schools200510.pdf |title=Archived copy |access-date=15 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510130659/http://www.education.kerala.gov.in/oldsite/pdf/1000%20books_List_of_schools200510.pdf |archive-date=10 May 2012 |url-status=dead }}</ref> * ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು== ಶ್ರೀ ಏಡ್ನೀರ್ [[ಮಠ]].<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/bekal/edneer-mutt-kasargod.php |title=Edneer Mutt, Kasaragod, Kerala, India<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-07-25 |archive-date=2018-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112113623/http://www.keralatourism.org/bekal/edneer-mutt-kasargod.php |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/chan/sponsors_view.asp?s_id=2240 |title=D A I J I W O R L D<!-- Bot generated title --> |access-date=15 July 2012 |archive-date=15 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815212608/http://www.daijiworld.com/chan/sponsors_view.asp?s_id=2240 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated4>[http://www.justkerala.in/tourism/kasaragod/places-to-see-in-kasaragod/edneer-mutt Edneer Mutt Kasaragod – About Edneer Mutt<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated18>{{Cite web |url=http://www.holidayiq.com/Edneer-Mutt-Kasargod-Sightseeing-988-16278.html |title=Edneer Mutt, Kasargod {{!}} Edneer Mutt Photos {{!}} Kasargod Tourist Places<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-date=20 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920200611/http://www.holidayiq.com/Edneer-Mutt-Kasargod-Sightseeing-988-16278.html |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated15>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/edneer_mutt/329/ |title=Edneer Mutt, Tourist Spots - Mathrubhumi Travel and Tourism<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221023812/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/tourist_spots/places_of_interests/edneer_mutt/329/ |archive-date=21 February 2013 |url-status=dead }}</ref> <ref name=autogenerated13>[http://www.dnaindia.com/india/1570144/report-govt-will-usurp-padmanabhaswany-temple-wealth-pontiff-of-edneer-mutt Govt will usurp Padmanabhaswany temple wealth: Pontiff of Edneer Mutt - India - DNA<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref name=autogenerated9>[https://www.indiavideo.org/worship/temple/edneer-mutt-kasaragod-8568.php Edneer Mutt, Seat of learning, Sri Sankaracharya, Kasaragod, Kerala, India, Video<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref name=autogenerated7>{{Cite web |url=http://travelinfo247.com/2012/12/edneer-mutt-at-kasaragod/ |title=Edneer Mutt at Kasaragod {{!}} Travel Info 247<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610225604/http://travelinfo247.com/2012/12/edneer-mutt-at-kasaragod/ |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated11>{{Cite web |url=http://tourisminkerala.in/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=48 |title=tourisminkerala.in - Edneer Mutt<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227084210/http://tourisminkerala.in/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=48 |archive-date=27 December 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated14>[http://www.webindia123.com/city/kerala/kasargod/destinations/touristattractions/edneermutt.htm Edneer Mutt, Kasargod City Guide Tourist attractions Kerala<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated3>[http://www.alltravels.com/india/kerala/chemnad/videos/current-video-509088 Edneer Mutt at Kasaragod :: Chemnad, Kerala, India Videos :: AllTravels :: Anywhere You Want To Go ::<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated16>[https://web.archive.org/web/20130606034148/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-24/mangalore/35991155_1_yakshagana-artistes-programme-mangalore-air Efforts needed to preserve Yakshagana, says Edneer seer - Times Of India<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated6>{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Edneer-Mutt-17463.htm |title=Edneer Mutt in Kasargod India<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130192216/https://www.india9.com/i9show/Edneer-Mutt-17463.htm |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}</ref><ref name=autogenerated5>{{Cite web |url=http://www.godsowncountry.info/keralatourism/edneer-mutt |title=Edneer Mutt {{!}} godsowncountry.info<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-date=20 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820110930/http://www.godsowncountry.info/keralatourism/edneer-mutt |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated12>[http://www.kamakoti.org/kamakoti/details/May%202010%20-Ati%20Rudram%20commences%20in%20Kanchi.html : kamakoti.org<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name=autogenerated8>{{Cite web |url=http://mobileet.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=12&sectid=edid=&edlabel=ETD&mydateHid=24-04-2013&pubname=Economic+Times+-+Delhi&edname=&articleid=Ar01201&publabel=ET |title=Archived copy |access-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227150925/http://mobileet.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=12&sectid=edid=&edlabel=ETD&mydateHid=24-04-2013&pubname=Economic+Times+-+Delhi&edname=&articleid=Ar01201&publabel=ET |archive-date=27 December 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated10>{{Cite web |url=http://www.godsowncountry.co.in/kasargod.html |title=Kasargod District<!-- Bot generated title --> |access-date=9 August 2013 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824061558/http://www.godsowncountry.co.in/kasargod.html |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated19>[http://keralahoneymoontourpackage.org/honeymoon-destinations/136/ Kasargod honeymoon packages, kasargod temple tours, Kasargod beach and fort trips, kasargod city tours, Kerala honeymoon Tour - Kerala Honeymoon | Kerala Honeymoon Packages<!-- Bot generated title -->]</ref> ಶ್ರೀ ಏಡ್ನೀರ್ [[ಮಠ]]ವು ಶ್ರೀ ಆದಿ [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರ ಮೊದಲ ನಾಲ್ವರು ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ಥೋಟಕಾಚಾರ್ಯರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, 1200 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅದ್ವೈತ]] ಪಂಥದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಮಾರ್ತ ಭಾಗವತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮದ್ [[ಜಗದ್ಗುರು]] ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಥೋಟಕಾಚಾರ್ಯ [[ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ|ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ]] ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರು (ಏಡ್ನೀರ್ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅಥವಾ ಏಡ್ನೀರ್/[[ಕೇರಳ]] [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] ಅಥವಾ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ) ಶ್ರೀ ಏಡ್ನೀರ್ ಮಠದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಇಡೀ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ [[ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ|ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ]] ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.indiankanoon.org/doc/257876/ Kesavananda Bharati ... vs State Of Kerala And Anr on 24 April, 1973<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.supremecourtcases.com/index2.php?option=com_content&itemid=1&do_pdf=1&id=231 |title=Archived copy |access-date=25 December 2012 |archive-date=1 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001074837/http://www.supremecourtcases.com/index2.php?option=com_content&itemid=1&do_pdf=1&id=231 |url-status=dead }}</ref> ಏಡ್ನೀರ್ ಮಠವು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated2 /><ref name=autogenerated4 /><ref name=autogenerated18 /><ref name=autogenerated15 /> <ref name=autogenerated13 /> <ref name=autogenerated9 /> <ref name=autogenerated7 /><ref name=autogenerated11 /><ref name=autogenerated14 /><ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated16 /><ref name=autogenerated6 /><ref name=autogenerated5 /><ref name=autogenerated12 /><ref name=autogenerated8 /><ref name=autogenerated10 /><ref name=autogenerated19 /><ref name=autogenerated17>[http://holidayindestiny.blogspot.in/2011/11/edneer-mutt-in-kasargod-kerala-india.html Holiday in Destiny: EDNEER MUTT in Kasargod, Kerala, India<!-- Bot generated title -->]</ref> * - ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮಂಗಳ ದೇವಾಲಯ * - ಶ್ರೀ ಖಾನ ವನಶಾಸ್ತವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * - ಶ್ರೀ ಮೋಪಲ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ == ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[ಏಡ್ನೀರ್ ಮಠ]] * [[ಶ್ರೀ ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ]] * [[ಕೇಸವಾನಂದ ಭಾರತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಉಪನಗರಗಳು]] 618ogkuwife9qg608mvxedm5rm7a56j 0 180184 1435787 1382237 2026-11-05T08:28:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435787 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in South Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2017}} {{Use Indian English|date=July 2017}} [[File:Kallada river near Uppood.jpg|alt=|thumb|Kallada River/Kulathupuzha]] ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮದಥರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ 120 ಕಿ.ಮೀ (75 ಮೈಲಿ) ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ನಂತರ ಅದು ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ . ==ನದಿ ಮಾರ್ಗ== ಕಲ್ಲಡ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಿಂದ ಶೆಂಡುರ್ನಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಬಹು ಹೊಳೆಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ . ಈ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ರೋಸ್‌ಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕಝುತುರುಟ್ಟಿಯಾರು, ಪೊನ್ಮುಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಳಿ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯಮಾಲಾ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕುಲತುಪುಳ ನದಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ರಾಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗಾಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆಗಳು . ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆಗಳು ತೆನ್ಮಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ . ಈ ನದಿಯು ಕುಲತುಪುಳ , ತೆನ್ಮಲ , ಒಟ್ಟಕಲ್ , ಅಯಿರನಲ್ಲೂರು , ಎಡಮೋನ್ , ಪುನಲೂರ್ , ನೆಡುಂಕಯಂ , ಕಮುಕುಂಚೇರಿ ಮತ್ತು ಪಥನಪುರಂ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ನಂತರ ಅದು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಪಟ್ಟಜ್ಜಿ , ಏನಾತು , ಮನ್ನಾಡಿ , ಕುನ್ನತ್ತೂರು , ಐವರ್ಕಲಾ ಪುತ್ತೂರು , ಪವಿತ್ರೇಶ್ವರಂ , ಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಡ , ಮುನ್ರೋ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಡದ ಜೊತೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ನದಿಯ ನದೀಮುಖವು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಾಡದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ . ಪುನಲೂರಿನಲ್ಲಿ , 1877 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪುನಲೂರು ತೂಗು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು . ಕಲ್ಲಡ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ( ಕಲ್ಲಡ ಜಲೋತ್ಸವಂ ) ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಓಣಂ ನಂತರ 28 ನೇ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನದಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ " ಮುತ್ತಿರ ಪರಂಬು - ಕರುವತ್ರ ಕಡವು " ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸಾಸ್ತಮಕೊಟ್ಟ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯ ಮೆಕ್ಕಲು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಸರೋವರವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 1.5 ಕಿಮೀ (0.93 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಸರೋವರದ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಬದಿಗಳು ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ==ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಡದ ದಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದವು. 1875 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪುನಲೂರು ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಗಿರಣಿಯಿಂದ ನದಿಗೆ ಬಿಡಲಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವು 1900 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಭೌತ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಗಿರಣಿಯು ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1987 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾನೂನು ನಿರ್ಣಯಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. <ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/punalur-paper-mills-reopened/article7647502.ece</ref> ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನದಿಗಳು ಸವೆತ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಕಲ್ಲಡ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ== ಕಲ್ಲಡ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (ಕೆಐಪಿ) [[ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕೇರಳದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ನೀರಾವರಿ]] ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಂ , ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಪುನಲೂರ್, ಪಥನಪುರಂ, ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ, [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಕುನ್ನತ್ತೂರ್, ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ, ಅಡೂರ್, ಮಾವೆಲಿಕ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 61,630 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (152,300 ಎಕರೆ) ನಿವ್ವಳ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು . ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಯಂಕುಲಂ ಶಾಖಾ ಕಾಲುವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈಗ ಈ ಯೋಜನೆಯು 92 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 53,514 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (132,240 ಎಕರೆ) ನಿವ್ವಳ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ . 1986 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಲದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಡದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Kallada-River-38931.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=11 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529002805/http://www.india9.com/i9show/Kallada-River-38931.htm |archive-date=29 ಮೇ 2012 |url-status=dead}}</ref> ಎಡದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ [[ಕಾಲುವೆ]] 56.016 ಕಿಮೀ (34.807 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಬಲದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆ 69.752 ಕಿಮೀ (43.342 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದೆ. ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಯ ಶಾಖಾ ಕಾಲುವೆ 61.692 ಕಿಮೀ (38.334 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ 47.573 ಕಿಮೀ (29.560 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದೆ . [ 3 ] ತೆನ್ಮಲ ಬಳಿಯ ಒಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಲುಕ್‌ಔಟ್‌ನಿಂದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ . ==External links== {{commons category}} *[https://web.archive.org/web/20040315134925/http://www.hindu.com/2004/01/26/stories/2004012602460300.htm Story from ''The Hindu'' on sand damage on the Kallada] {{coord|8|59|N|76|38|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[File:Kakod punalur.JPG|thumb|Kakod punalur]] [[File:Kallada Bridge.jpg|thumb|Kallada Bridge\ಕಲ್ಲಡ ಸೇತುವೆ]] [[File:Kallada river - panoramio.jpg|thumb|Kallada river - panoramio\ಕಲ್ಲಡ ನದಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== rgy39b7syk46avasqiip073034b274i 0 180598 1435748 1384444 2026-11-05T02:18:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435748 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (українська мова, ukrainska mova, IPA: [ʊkrɐˈjinʲsʲkɐ ˈmɔwɐ]) ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಹುಪಾಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರ ಮೊದಲ (ಸ್ಥಳೀಯ) ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಲಿಖಿತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಿರಿಲಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಬ್ನಿಯಾ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್, ಮತ್ತೊಂದು ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇದೆ, <ref>https://elms.wordpress.com/2008/03/04/lexical-distance-among-languages-of-europe/</ref> ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಅಂತರವಿದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ ರುಥೇನಿಯನ್ ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು, <ref>https://www.jstor.org/stable/41036132</ref> ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಲೊನೈಸೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ರುಥೇನಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಇಂದಿನ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>https://books.google.com/books?id=AIVgAAAAMAAJ</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AP2Hh3LVGaUC&pg=PA309</ref> ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. <ref>https://archive.org/details/contestedtongues00bila/page/76</ref> ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಭಾಷೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/eternalrussiayel00stee/page/216</ref><ref>https://archive.org/details/contestedtongues00bila/page/76</ref> == ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ===== ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===== ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸ್ವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು 12 ನೇ/13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಮಧ್ಯ ಸ್ವರಗಳಾದ e ಮತ್ತು o ಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಂತರ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾದ ಯರ್ ಸ್ವರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ котъ /kɔtə/ > ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ кіт /kit/ 'cat' (/koˑtə̆/, /kuˑt(ə̆)/, /kyˑt/ ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಪರಿವರ್ತನಾ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ) ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ печь /pʲɛtʃʲə/ > ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ піч /pitʃ/ 'ಓವನ್' (/pʲeˑtʃʲə̆/, /pʲiˑtʃʲ/ ನಂತಹ ಪರಿವರ್ತನಾ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಇದೇ ರೀತಿಯ).[16] ಈ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸ್ವರ ಫೋನೆಮ್‌ಗಳು и /i/ ಮತ್ತು ы /ɨ/ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಫೋನೆಮ್ /ɪ ~ e/ ಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು, и (13 ನೇ/14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ) ನೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ವ್ಯಂಜನ г /g/ ನ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್, ಬಹುಶಃ ಮೊದಲು /ɣ/ ಗೆ (13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ), ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ /ɦ/ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಲಾವಿಕ್ г /g/ ನ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್ ಮಾತ್ರ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಪ್ರತಿಫಲಿತವು /ɣ/ ಆಗಿದೆ. ಅಹತನ್ಹೆಲ್ ಕ್ರಿಮ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಿ ಶಖ್ಮಾಟೋವ್ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವ್‌ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಊಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://eeo.uni-klu.ac.at/wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Ukrainisch.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023175332/https://eeo.uni-klu.ac.at/wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Ukrainisch.pdf |archive-date=2022-10-23 |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು 8 ನೇ ಅಥವಾ 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಂಡ್ರೆ ಜಲಿಜ್ನ್ಯಾಕ್ 11 ನೇ-12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ನವ್ಗೊರೊಡ್ ಉಪಭಾಷೆಯು ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಇತರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 13 ನೇ-15 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ ಈ ನವ್ಗೊರೊಡ್ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀವನ್ ರುಸ್ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಭಾಷೆಯ ಸಮ್ಮಿಳನದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲರೂಸಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರದ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.<ref>http://litopys.org.ua/pivtorak/pivt.htm</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸ್ಟೆಪನ್ ಸ್ಮಾಲ್-ಸ್ಟೊಟ್ಸ್ಕಿ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://litopys.org.ua/istkult/ikult01.htm</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಯೆವ್ಹೆನ್ ಟಿಮ್ಚೆಂಕೊ, ವ್ಸೆವೊಲೊಡ್ ಹ್ಯಾಂಟ್ಸೊವ್, ಒಲೆನಾ ಕುರಿಲೊ, ಇವಾನ್ ಓಹಿಯೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಉಪಭಾಷೆಗಳು 6 ರಿಂದ 9 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯಂತರ ಹಂತಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಟೊ-ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಒಮ್ಮುಖದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂತರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತೀವ್ರ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಶೆವೆಲೋವ್ ಅವರ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, <ref>http://www.litopys.org.ua/shevelov/shev.htm</ref> ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು [ಯಾವುದು?] ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನ ಪೂರ್ವಜರು ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ) ಈಗಾಗಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. <ref>https://books.google.com/books?id=AIVgAAAAMAAJ</ref> == ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು == ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಥಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಮಾಟಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯನ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯ ಫ್ರಿಕೇಟಿವ್ γ/г (ರೋಮಾನೀಕರಿಸಿದ "h") ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿಥಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವ ಇರಾನಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಟೊ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ *g ಮತ್ತು *gʰ ನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರುಥೇನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಜರ್ಮನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪದಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವವು ಜರ್ಮನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ಯಹೂದಿಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹ ಪದಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜರ್ಮನ್ ಅಥವಾ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಮೂಲದ ಪದಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದಖ್ ("ಛಾವಣಿ"), ರುರಾ ("ಪೈಪ್"), ರೈನೋಕ್ ("ಮಾರುಕಟ್ಟೆ"), ಕುಶ್ನಿರ್ ("ಫ್ಯೂರಿಯರ್"), ಮತ್ತು ಮಾಜ್‌ಸ್ಟರ್ ("ಮಾಸ್ಟರ್" ಅಥವಾ "ಕುಶಲಕರ್ಮಿ") ಸೇರಿವೆ. == ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು == 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳು (ಮಾಸ್ಕೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಸ್ಕೊವಿಯ ಸಾರ್ಡಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಟಾಟರ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಕೈವ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ, ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನೇರ ಲಿಖಿತ ಪುರಾವೆಗಳು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref>http://litopys.org.ua/zyzlex/zyz.htm</ref> 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು: ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೊನಿಕ್, ರುಥೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್‌ನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಮಿಶ್ರಣ. ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ಟಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ದೊಡ್ಡ-ಲ್ಯಾಂಡೌನಿಂಗ್ ವರ್ಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೋಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಎರಡನೆಯವರ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ದಾಖಲೆಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರುಥೇನಿಯನ್ ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಅನೇಕ ಪೋಲಿಷ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kostom/kostom22.htm</ref> ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಅವಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ದೈನಂದಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬಹು ಪದಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪೋಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ zavzhdy (ಯಾವಾಗಲೂ; ಹಳೆಯ ಪೋಲಿಷ್ ಪದ zawżdy ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು obitsiaty (ಭರವಸೆ ನೀಡಲು; ಪೋಲಿಷ್ obiecać ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ (ಪೋಲಿಷ್ ಮೂಲಕ) raptom (ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ) ಮತ್ತು meta (ಗುರಿ ಅಥವಾ ಗುರಿ) ಸೇರಿವೆ.<ref>http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kostom/kostom22.htm</ref> ಟಾಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿಯರೊಂದಿಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಪರ್ಕವು ಅನೇಕ ಟರ್ಕಿಶ್ ಪದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೋರ್ಬಾ (ಚೀಲ) ಮತ್ತು ತ್ಯುಟಿಯುನ್ (ತಂಬಾಕು) ಸೇರಿವೆ. ಪೋಲಿಷ್, ಜರ್ಮನ್, ಜೆಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರವಲು ಪದಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (ಪ್ರೊಸ್ಟಾ ಮೊವಾ, "ಸರಳ ಭಾಷಣ") ರಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೊನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>https://www.academia.edu/4678996</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಷಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಜಪೊರೊಜ್ಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಕರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರುಥೇನಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಆಧುನಿಕ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್, ರುಸಿನ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.<ref>https://www.jstor.org/stable/41036132</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ == ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಮೊದಲು ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: 12 ರಿಂದ 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಹಳೆಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು, ಆದರೆ ಬೇರೆಡೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ರುಥೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು, ಆದರೆ ಬೇರೆಡೆ ಕೇವಲ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹ್ರಿಹೋರಿ ಸ್ಕೋವೊರೊಡಾ, ಇವಾನ್ ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿ, ಮೈಕೋಲಾ ಕೊಸ್ಟೊಮರೊವ್, ಮೈಖೈಲೊ ಕೊಟ್ಸಿಯುಬಿನ್ಸ್ಕಿ, ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ, ಇವಾನ್ ಫ್ರಾಂಕೊ ಮತ್ತು ಲೆಸಿಯಾ ಉಕ್ರೈಂಕಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು 1798 ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲ್ಟವಾದಿಂದ ಬಂದ ನಾಟಕಕಾರ ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿ ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ಐನೈಡ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಎನೆಯಿಡವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮತ್ತು ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸೋವಿಯತ್ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿಯವರ ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರ ಪೆಟ್ರೋ ಆರ್ಟೆಮೊವ್ಸ್ಕಿ [ಯುಕೆ], ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪೋಲ್ಟವಾ, ಖಾರ್ಕಿವ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೈವ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಆಗ್ನೇಯ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಕುಲಿಷ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಈ ಉಪಭಾಷೆಯು ಅದರ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆಯಿಂದ ಒಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದಾಗ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅದರ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಲಿಷಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು; 1860 ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಗಲಿಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾನೂನು, ಸರ್ಕಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ಯಾಲಿಶಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ == ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 37.5 ಮಿಲಿಯನ್ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 77.8%) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು ಇದ್ದರೂ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಎರಡೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಗರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಷ್ಯನ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090302201528/http://www.d-m.com.ua/05_03.htm</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕೀವ್‌ನ ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ 87.8% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ರೇಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಡೆಸಿದ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 85% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, 51% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಾತ್ರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ 61% ಮತ್ತು 44% ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಳ.<ref>https://web.archive.org/web/20090302201528/http://www.d-m.com.ua/05_03.htm</ref><ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, 76% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ (ರಿಡ್ನಾ ಮೋವಾ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಜುಲೈ 2012 ರಲ್ಲಿ 57% ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 30% ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/en/research/ukraine/s_mnadcyate_zagalnonac_onalne_opituvannya_dentichn_st_patr_otizm_c_nnost_17-18_serpnya_2022.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022194351/https://ratinggroup.ua/en/research/ukraine/s_mnadcyate_zagalnonac_onalne_opituvannya_dentichn_st_patr_otizm_c_nnost_17-18_serpnya_2022.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == rbowdyd8wpcyxka9kwk2jph4geq1fgq 0 180770 1435800 1384624 2026-11-05T11:08:47Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435800 wikitext text/x-wiki ==ಚೆಲಿಯಾಮ== [[File:Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4).jpg|thumb|Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4)]] ಚೆಲಿಯಾಮಾ (ಚೆಯಾಮಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರದೇಶದ ಅವಲೋಕನ== [[File:India West Bengal location map.svg|thumb|West Bengal, a state of India]] ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಚದುರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಲೆಗಳ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.80% ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರೀಕರಣದ ಭಾಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 16.20% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 14 ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಬೇಲಿಯಾ ಸುತ್ತಲೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ - 500 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಂತಾಲ್ದಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು 1200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ. ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 11 ನೇ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಬಂಡಾ ಡ್ಯೂಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಾದರೂ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://wbhc.in/home/place_details/ODNkMWYxZThlMGI1OGU4ZTI3ZDZhM2U2YmY3ZGFlYmUyMzJlYzMyZDRmZDRhZDA1OWMxNmE5ZmY1MzM4YmQ5NTc4YWVhMWM1ZDUyZDMyNWIzZDc0MTFmMGMyNzI1MzhjOTM4ZmMyYWU1NTQ1YWQxNzE2MjBlNjI4OTkzYzI4NzRIZFN1Y3haR0NtMnExc0laVW5KTXZ1QWQvNkJVQWp2UHhkTjR5SXdUSENNPQ==</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆಯಾಮಾ ಒಟ್ಟು 7,413 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 3,809 (51%) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3,604 (49%) ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 853 ಜನರಿದ್ದರು. ಚೆಯಾಮಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರರ ಸಂಖ್ಯೆ 4,758 (6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 72.53%). ==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ== ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಚೆಲ್ಯಾಮಾದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://www.wbtrafficpolice.com/state-highways.php</ref> ಸಾರಿಗೆ ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ (ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ದಿಂದ ಮಜ್ದಿಯಾ (ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ವರೆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 8 ಚೆಲ್ಯಾಮಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಚತರ್ಮಹುಲ್‌ನ ಉಸಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.icbse.com/schools/cheleyama-b-p-high-school-h-s-8qlkr5</ref> ಚೆಲೆಮಾ ಬಿಜೋಲಿ ಪ್ರೊವಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2,100 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚೆಲೆಮಾ ಬಿ.ಸಿ.ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಚ್.ಎಸ್. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಬಾಲಕಿಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20161201143747/http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html</ref> ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 1619 ರ ಸಕಾಬ್ದ (ಸುಮಾರು 17 ನೇ ಶತಮಾನ) ದಿನಾಂಕದ ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ (ಕೃಷ್ಣನ ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿ) ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಚೆಲಿಯಾಮನಂತೆ ಅಚ್ಕೋಡವು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಅಚ್ಚಲ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಘುನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು ವೈಷಾಣವ ಸಾಧಕರ ಶವಾಗಾರ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. 1 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡಾದಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೇಖಾ ದೆಯುಲ್ ಇದೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ== ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 30 ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಂದ (ಚೆಲಿಯಾಮ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ==ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಫಲಕಗಳು== [[File:Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1).jpg|thumb|Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1)]] [[File:Radha Vinod temple of Purulia.jpg|thumb|Radha Vinod temple of Purulia]] [[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04]] [[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] g4s2g2496cn1apk5wgepzgwgzn52msj 1435801 1435800 2026-11-05T11:09:05Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಹಳ್ಳಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435801 wikitext text/x-wiki ==ಚೆಲಿಯಾಮ== [[File:Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4).jpg|thumb|Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4)]] ಚೆಲಿಯಾಮಾ (ಚೆಯಾಮಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರದೇಶದ ಅವಲೋಕನ== [[File:India West Bengal location map.svg|thumb|West Bengal, a state of India]] ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಚದುರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಲೆಗಳ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.80% ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರೀಕರಣದ ಭಾಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 16.20% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 14 ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಬೇಲಿಯಾ ಸುತ್ತಲೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ - 500 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಂತಾಲ್ದಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು 1200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ. ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 11 ನೇ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಬಂಡಾ ಡ್ಯೂಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಾದರೂ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://wbhc.in/home/place_details/ODNkMWYxZThlMGI1OGU4ZTI3ZDZhM2U2YmY3ZGFlYmUyMzJlYzMyZDRmZDRhZDA1OWMxNmE5ZmY1MzM4YmQ5NTc4YWVhMWM1ZDUyZDMyNWIzZDc0MTFmMGMyNzI1MzhjOTM4ZmMyYWU1NTQ1YWQxNzE2MjBlNjI4OTkzYzI4NzRIZFN1Y3haR0NtMnExc0laVW5KTXZ1QWQvNkJVQWp2UHhkTjR5SXdUSENNPQ==</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆಯಾಮಾ ಒಟ್ಟು 7,413 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 3,809 (51%) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3,604 (49%) ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 853 ಜನರಿದ್ದರು. ಚೆಯಾಮಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರರ ಸಂಖ್ಯೆ 4,758 (6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 72.53%). ==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ== ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಚೆಲ್ಯಾಮಾದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://www.wbtrafficpolice.com/state-highways.php</ref> ಸಾರಿಗೆ ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ (ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ದಿಂದ ಮಜ್ದಿಯಾ (ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ವರೆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 8 ಚೆಲ್ಯಾಮಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಚತರ್ಮಹುಲ್‌ನ ಉಸಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.icbse.com/schools/cheleyama-b-p-high-school-h-s-8qlkr5</ref> ಚೆಲೆಮಾ ಬಿಜೋಲಿ ಪ್ರೊವಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2,100 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚೆಲೆಮಾ ಬಿ.ಸಿ.ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಚ್.ಎಸ್. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಬಾಲಕಿಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20161201143747/http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html</ref> ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 1619 ರ ಸಕಾಬ್ದ (ಸುಮಾರು 17 ನೇ ಶತಮಾನ) ದಿನಾಂಕದ ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ (ಕೃಷ್ಣನ ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿ) ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಚೆಲಿಯಾಮನಂತೆ ಅಚ್ಕೋಡವು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಅಚ್ಚಲ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಘುನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು ವೈಷಾಣವ ಸಾಧಕರ ಶವಾಗಾರ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. 1 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡಾದಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೇಖಾ ದೆಯುಲ್ ಇದೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ== ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 30 ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಂದ (ಚೆಲಿಯಾಮ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ==ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಫಲಕಗಳು== [[File:Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1).jpg|thumb|Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1)]] [[File:Radha Vinod temple of Purulia.jpg|thumb|Radha Vinod temple of Purulia]] [[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04]] [[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] [[ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಳು]] itso7z6hj1takx96awamwuq7at34ygq 0 187402 1435733 1429032 2026-11-04T22:21:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435733 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Alexis Claude Clairaut | image = Alexis Clairault.jpg | caption = Alexis Claude Clairaut | birth_date = {{birth date|df=yes|1713|5|13}}<ref>Other dates have been proposed, such as 7 May, which Judson Knight and the Royal Society report. Here is a discussion and argument for 13 May. {{cite web|last1=Courcelle|first1=Olivier|title=13 mai 1713(1): Naissance de Clairaut|url=http://www.clairaut.com/n13mai1713po1pf.html|website=Chronologie de la vie de Clairaut (1713-1765)|date=17 March 2007|language=fr|access-date=26 April 2018}}</ref> | birth_place = Paris, France | death_date = {{death date and age|df=yes|1765|5|17|1713|5|13}} | death_place = Paris, France | fields = {{hlist|Mathematics|Physics}} | alma_mater = | doctoral_advisor = | doctoral_students = | known_for = {{ubil | [[Clairaut's theorem]] (gravity) | [[Symmetry of second derivatives|Clairaut's theorem]] on mixed partial derivatives | [[Clairaut's equation]] | [[Clairaut's relation]] | [[Apsidal precession]] }} }} '''ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ಲೆರೌಟ್''' 1713-1765. ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞ. ==ಬಾಲ್ಯ== ಈತ ಜನಿಸಿದ್ದು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ (ಮೇ 7 ಅಥವಾ 13, 1713). ಹತ್ತರ ಹರೆಯದಲ್ಲೇ [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ(ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ)|ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೇಧಾವಿ ಈತ. ==ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ== ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೌಢ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದುಂಟು. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರ ಸಲುವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಕೆಡಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕ್ಲೆರೋಗೆ ಲಭಿಸಿತು(1731). ಕ್ಲೆರೋ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮೋಪರ್‍ಟ್ಯೂಯಿ (1698-1759) ಸಂಗಡ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪಿನ ಲ್ಯಾಪ್ಲ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನರೇಖೆಯ ಉದ್ದವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ನೆರವಾದ. ಈ ಕೆಲಸ ಕ್ಲೆರೋಗೆ ಕೇಂದ್ರಾಪಗಾಮಿ [[ಬಲ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುತ್ವ|ಗುರುತ್ವಬಲ]]ಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯಂಥ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಾಯದ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು(1743) ನಾಂದಿ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ನ]]ನಿಗಿಂತಲೂ (1642-1721) ಈತ ಬಹುಪಾಲು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವಬಲವನ್ನು ಅಳೆದು ಭೂಮಿಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ರೀತ್ಯ ತೋರಿಸಿದ. ಭೂಮಿಯಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವ [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಚಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆರೋ ಒಬ್ಬ. [[ಶುಕ್ರ]] ಗ್ರಹದ ಬಲ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸೆಳೆತ ಇವು ಯಾವ ರೀತಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವೆಸಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈತ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ. ಮತೊಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಲಾಕಾಯ್ (1713-1762) ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳೊಡನೆ ತನ್ನವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಶುಕ್ರದ ದ್ರವ್ಯ ರಾಶಿ ಎಷ್ಟೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಇದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ತಾರತಮ್ಯವಿರುವುದಾದರೂ ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಂಜಸವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ==ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ== ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹ್ಯಾಲಿ (1656-1742) ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಧೂಮಕೇತು ಮತ್ತೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ಕಾಲ ಆಗ ಸಮೀಪವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಲ್ಯಾಲಾಂಡನೊಡಗೂಡಿ ಕ್ಲೆರೋ ಗುರು ಮತ್ತು [[ಶನಿ (ಗ್ರಹ)|ಶನಿ]]ಗ್ರಹಗಳ ಗುರುತ್ವ ಬಲಗಳು ಈ [[ಧೂಮಕೇತು]]ವಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಇವೆರಡು ಬೃಹತ್ ಗ್ರಹಗಳು ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಸಂಯುಕ್ತಪ್ರಭಾವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅದು ಸೂರ್ಯನೀಚ ಬಿಂದುವನ್ನು 1759ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13ನೆಯ ದಿವಸದ ವರೆಗೂ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕ್ಲೆರೋ ಹೇಳಿದ. 1758ರ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದಿವಸದಂದು (ಡಿಸೆಂಬರ್25) ಈ ಧೂಮಕೇತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೂರ್ಯನೀಚ ಬಿಂದುವನ್ನು ಅದು ತಲಪಿದ್ದು ಕ್ಲೆರೋ ಮುನ್ನುಡಿದಿದ್ದ ಕಾಲದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅಂತರದೊಳಗೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಈತನ ತರ್ಕ ಹಾಗೂ ಗಣನೆಯ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟತೆ ಎಷ್ಟೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿಧನ== ಕ್ಲೆರೋ ಮಡಿದದ್ದು 1765ರ ಮೇ 17ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.clairaut.com Chronologie de la vie de Clairaut (1713–1765)] * {{MacTutor Biography|id=Clairaut}} * [https://web.archive.org/web/20110111164349/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Clairaut/RouseBall/RB_Clairaut.html W.W. Rouse Ball ''A Short Account of the History of Mathematics''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಲೆರೋ, ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ಲಾಡ್}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] 6lynk6pdwsimm23w4ymonh8qe30ycg0 0 187455 1435759 1429883 2026-11-05T05:09:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435759 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name =ಎಲೆನ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ | image = Portrait of Ellen Glasgow.jpg | caption = Portrait of Ellen Glasgow, by [[Aimé Dupont]] | birth_name = Ellen Anderson Gholson Glasgow | birth_date = {{birth date|1873|4|22}} | birth_place = [[Richmond, Virginia]], U.S. | death_date = {{nowrap|{{death date and age|1945|11|21|1873|4|22}}}} | death_place = [[Richmond, Virginia]], U.S. | occupation = Novelist | signature = Signature of Ellen Glasgow.jpg | awards = [[Pulitzer Prize for the Novel]] (1942) }} '''ಎಲೆನ್ ಆಂಡ್ಯರ್ಸನ್ ಘೋಲ್ಸನ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ''' 1874- 1945ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ. ==ಬಾಲ್ಯ== ವರ್ಜಿನೀಯಾದ ರಿಚ್‍ಮಂಡ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರೋಗಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ==ಸಾಹ್ಯಿತ್ಯ ರಚನೆ== ಆದರೂ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿಶೇಷಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯನ್ನು (ದಿ ಡಿಸೆಂಡೆಂಟ್ಸ್) ರಚಿಸಿದಳು. ಇದು 1897ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇವಳ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿ'' ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್'' (1900) ಓದುಗರ ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಈಕೆ ತನ್ನ ಜೀವನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 19 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲದೆ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು [[ಕವನ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ''ಪ್ರಬಂಧ''ಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ಕೃತಿಗಳೂ ಎಂದಿಗೂ [[ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಷು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈಕೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದರು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಬರೆದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿಯೆಂದು ಈಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಾಹಸದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು ಈಕೆಯ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ''ಬ್ಯಾರನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ''(1925) ಎಂಬುದು ಇವಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ. ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನ ನಿರಾಶೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗೆಲುವುಗಳ ಗಂಭೀರ ಚಿತ್ರಣವಿರುವ ಈಕೃತಿ ತುಂಬ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿದೆ. ''ವರ್ಜೀನಿಯ'' (1913) ಮತ್ತು ''ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೇಬ್ರಿಲ'' (1916) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದವು.'' ದಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾಮೆಡಿಯನ್ಸ್ ''(1926), ''ದೆ ಸ್ಟೂಪ್ಡ್ ಟು ಫಾಲಿ'' (1926),'' ದಿ ಷೆಲ್ಟರ್ಡ್ ಲೈಫ್''-ಎಂಬುವು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದಂಥವು. ಮಿರುಗುವ ಶೈಲಿ, ಮಾರ್ಮಿಕ [[ವಿಡಂಬನೆ]] ಜನರ ಆಂತರಿಕ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಣ-ಇವನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''ವೆಯಿನ್ ಆಫ್ ಐರನ್'' (1935) ಎಂಬುದು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂಥ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ. 1941ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ''ಇನ್ ದಿಸ್ ಅವರ್ ಲೈಫ್ ''ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಬಹುಮಾನ ಬಂತು (1942).<ref>{{Cite web |title=Ellen Glasgow {{!}} American author {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Ellen-Glasgow |access-date=March 29, 2022 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವಂಥದ್ದು. 1943ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಣೆಯನ್ನು ಎಸರ್ಟನ್ ಮೆಷರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಳು. ಈಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ವುಮನ್ ವಿದಿನ್ ''ಎಂಬ ಕೃತಿ ಈಕೆಯ ಮರಣಾನಂತರ (1954) ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ==ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಟ್ಟಿ== === ಕಾದಂಬರಿಗಳು === * ''ದಿ ಡಿಸೆಂಡೆಂಟ್'' (1897) * ''ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಗ್ರಹದ ಹಂತಗಳು'' (1898) * ''ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್'' (1900) * ''ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್-ಗ್ರೌಂಡ್'' (1902) * ''ದಿ ಡೆಲಿವರೆನ್ಸ್'' (1904) * ''ದಿ ವೀಲ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' (1906) * ''ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾನೂನು'' (1908) * ''ದಿ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ಲೇನ್ ಮ್ಯಾನ್'' (1909) * ''ದಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಆಫ್ ಓಲ್ಡ್ ಚರ್ಚ್'' (1911) * ''ವರ್ಜೀನಿಯಾ'' (1913) * ''ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ'' (1916) * ''ದಿ ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್'' (1919) * ''ಒನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಟೈಮ್'' (1922) * ''ಬಂಜರು ನೆಲ'' (1925) * ''ದಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾಮಿಡಿಯನ್ಸ್'' (1926) * ''ಅವರು ಮೂರ್ಖತನಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿದರು'' (1929) * ''ದಿ ಶೆಲ್ಟರ್ಡ್ ಲೈಫ್'' (1932) * ''ವೀನ್ ಆಫ್ ಐರನ್'' (1935) * ''ದಿಸ್ ಅವರ್ ಲೈಫ್'' (1941) ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 1942, ಇದನ್ನು 1942 ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಹಸ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟೆ ಡೇವಿಸ್ ಮತ್ತು ಒಲಿವಿಯಾ ಡಿ ಹ್ಯಾವಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ. ಬೆಟ್ಟೆ ಡೇವಿಸ್ ಅವರ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ಗೆ ತೆರೆಕಂಡಿತು. === ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳು === * ''ದಿ ಶ್ಯಾಡೋವಿ ಥರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್'' (1923) * ''ಎಲೆನ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್'' (1963) (12 ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪಾದಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಮೀಕರ್ ಅವರ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ) === ಪದ್ಯ === * ''ದಿ ಫ್ರೀಮನ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಪೊಯೆಮ್ಸ್'' (1902) === ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ === * ''ದಿ ವುಮನ್ ವಿಥಿನ್'' (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 1954 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು) === ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ === * ''ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಳತೆ: ಗದ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ'' (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1943) ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author |id=885| name=Ellen Anderson Gholson Glasgow}} * {{Librivox author |id=12202}} * {{Internet Archive author |sname=Ellen Anderson Gholson Glasgow}} * [http://a-s.clayton.edu/EllenGlasgowSociety/ Ellen Glasgow Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017212430/http://a-s.clayton.edu/EllenGlasgowSociety/ |date=October 17, 2011 }} * [https://web.archive.org/web/20250123093354/http://www.pprize.com/BookDetail.php?bk=24 Photos of the first edition of ''In This Our Life''] * [https://web.archive.org/web/20111127234146/http://www.library.vcu.edu/jbc/speccoll/exhibit/friends1.html Friends and Rivals: James Branch Cabell and Ellen Glasgow], Online exhibition, Virginia Commonwealth University * [https://scholarscompass.vcu.edu/cabell_glasgowportrait/ Of Ellen Glasgow. An Inscribed Portrait]. Virginia Commonwealth University Libraries Digital Collections. * {{cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/american-literature-biographies/ellen-glasgow |title=Ellen Glasgow |publisher=Encyclopedia.com}} * [https://findingaids.smith.edu/repositories/3/resources/1567 Ellen Glasgow letters to Bessie Judith Zaban Jones] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College Special Collections * {{ISFDB name|14896}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ, ಎಲೆನ್ ಆಂಡ್ಯರ್ಸನ್ ಘೋಲ್ಸನ್}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] pibsr5e7kmmkzhfyacg92hsbklfz7hn 0 188035 1435792 1435307 2026-11-05T10:37:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1435792 wikitext text/x-wiki == ಕೆನವಾಲಿಯಾ ಕ್ಯಾಥಾರ್ಟಿಕಾ == ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನಲೋವಾ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆನವಾಲಿಯಾ ಕ್ಯಾಥಾರ್ಟಿಕಾ<ref>name=anita>Anita, D. D. and K. R. Sridhar. (2009). [http://www.ccba.uady.mx/ojs/index.php/TSA/article/viewFile/179/37 Assemblage and diversity of fungi associated with mangrove wild legume ''Canavalia cathartica''.] {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=November 2024</ref>, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಕುಟುಂಬವಾದ ಫ್ಯಾಬೇಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ [[ಸಸ್ಯ]]ದ ಒಂದು ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಪರ್ವತ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಷಕಾರಿ ಸಮುದ್ರ ಬೀನ್, ನೆಲದ ಜ್ಯಾಕ್ ಬೀನ್, ಕುದುರೆ ಬೀನ್, ರೇಷ್ಮೆ [[ಸಮುದ್ರ]] ಬೀನ್ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಬೀನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಇದು ಪ್ಯಾಲಿಯೊಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹವಾಯಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== ಈ ಸಸ್ಯವು ದಪ್ಪ, ಸುತ್ತುವ, ಏರುವ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪಿನ್ನೇಟ್ ಎಲೆಗಳು ಮೂರು [[ಕಾಗದ]]ದಂತಹ ಚಿಗುರೆಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರದ [[ಆಕಾರ]]ದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ಅಥವಾ ದುಂಡಾದ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಹೂವು ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಂಟೆಯ ಆಕಾರದ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಎರಡು ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ತುಟಿ ಮೂರು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೂವಿನ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ-ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ದಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೀಲ್ ದಳಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 3 ಸೆಂ.ಮೀ (1.2 ಇಂಚು) ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಣ್ಣು 13.5 ಸೆಂ.ಮೀ (5.3 ಇಂಚು) ಉದ್ದದಿಂದ 4.5 ಸೆಂ.ಮೀ (1.8 ಇಂಚು) ಅಗಲದವರೆಗೆ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ, ಕಠಿಣವಾದ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೀಜವಾಗಿದೆ. ತಾಜಾ, ಪ್ರೌಢ ಬೀಜವು 32 ಗ್ರಾಂ (1.1 ಔನ್ಸ್) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಗುತ್ತದೆ. ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ನಯವಾದ [[ಬೀಜ]]ಗಳು ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗಾಢವಾಗಿ ಗಾಢವಾದ ಕಂದು [[ಬಣ್ಣ]]ದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2 ಸೆಂ.ಮೀ (0.8 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಒಂದು 1 ಸೆಂ.ಮೀ (0.4 ಇಂಚು) ಅಗಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾಪೆ-ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯವು ಅದರ ನೋಡಲ್ ರೈಜೋಬಿಯಾ, ಅದರ ಆರ್ಬಸ್ಕುಲರ್ ಮೈಕೋರೈಜೆ ಮತ್ತು ಎಂಡೋಫೈಟಿಕ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಬಸ್ಕುಲರ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಹವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಮೆರೊಮೈಸೆಟ್‌ಗಳು ಗಿಗಾಸ್ಪೊರಾ ಅಲ್ಬಿಡಾ, ಅಕಾಲೋಸ್ಪೊರಾ ಸ್ಪಿನೋಸಾ ಮತ್ತು ಜಿ. ಅಗ್ರಿಗೇಟಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಗ್ಲೋಮಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಎಂಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ, ವಿವಿಧ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಅದರ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಕೊಮೈಸೆಟ್ ಚೈಟೋಮಿಯಮ್ ಗ್ಲೋಬೋಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೊಲೆಟೋಟ್ರಿಚಮ್ ಡೆಮಾಟಿಯಮ್,ಆಸ್ಪರ್ಜಿಲಸ್ ನೈಗರ್, ಎ. ಫ್ಲೇವಸ್, ಫ್ಯುಸಾರಿಯಮ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ಪೋರಮ್ ಮತ್ತು ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರೈಸೋಜೆನಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಸ್ಯವು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಜೀವನವು ಕಠಿಣ ಕರಾವಳಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕರಾವಳಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬರಗಾಲದ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>Seena, S. and K. R. Sridhar. (2006). Nutritional and microbiological features of little known legumes, Canavalia cathartica Thouars and C. maritima Thouars of the southwest coast of India. Current Science 90(12), 1638-50.</ref>. ಇದನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್-ಭರಿತ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಕಾಡು ಸಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತೊಗರಿ, ಕಡಲೆ ಮತ್ತು ಕೌಪೀನಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ಖಾದ್ಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>Bhagya, B., et al. (2006). Biochemical and protein quality evaluation of tender pods of wild legume Canavalia cathartica of coastal sand dunes. Livestock Research for Rural Development 18, 1-20.</ref>. ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಒಣ, ಮರಳು, ಲವಣಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣಿನಂತಹ ಸವಾಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. <br> ಅನೇಕ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಂತೆ, ಸಿ. ಕ್ಯಾಥರ್ಟಿಕಾವು ಪೌಷ್ಟಿಕ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಥವಾ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಿನಾಲ್‌ಗಳು, ಟ್ಯಾನಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಟೊಹೆಮಾಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್‌ನಂತಹ ಲೆಕ್ಟಿನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>Bhagya, B., et al. (2006). Biochemical and protein quality evaluation of tender pods of wild legume Canavalia cathartica of coastal sand dunes. Livestock Research for Rural Development 18, 1-20.</ref> ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.ಹುರಿಯುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>Seena, S., et al. (2006). Effect of roasting and pressure-cooking on nutritional and protein quality of seeds of mangrove legume Canavalia cathartica from southwest coast of India. Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine Journal of Food Composition and Analysis 19(4), 284-93</ref> ಈ ಸಸ್ಯವು ಮೈಕ್ರೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಮ್ಮಿನಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Canavalia cathartica – Fabaceae. Deprecated link archived 2013-08-29 at archive.today People and Plants of Micronesia. University of Hawaiʻi at Mānoa.</ref>ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಆಕರ್ಷಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref> Barboza, R. Climbing vine makes for beautiful lei. Honolulu Star-Bulletin 13(81) March 21, 2008.</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖ== 0tlygfooffddg6kjj7oclo08h54c7jq 3 188119 1435713 2026-11-04T15:11:29Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1435713 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Manjukjh}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೧, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) b27lo9sznp26vqqpa0wbzy76quhrign 0 188120 1435714 2026-11-04T15:13:17Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಜಪಾನಿನ ಮೆಯಿಜಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತಾಣಗಳು: ಕಬ್ಬಿಣ–ಉಕ್ಕು, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣ... 1435714 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಜಪಾನಿನ ಮೆಯಿಜಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತಾಣಗಳು: ಕಬ್ಬಿಣ–ಉಕ್ಕು, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ<br /><small>(明治日本の産業革命遺産)</small> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.4em;" | [[File:Gunkanjima.jpg|250px]]<br /><small>ನಾಗಸಾಕಿಯ ಹಶಿಮಾ (ಗುಂಕಾನ್‌ಜಿಮಾ) ದ್ವೀಪ</small> |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | Sites of Japan's Meiji Industrial Revolution: Iron and Steel, Shipbuilding and Coal Mining |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸ್ಥಳ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ನೈಋತ್ಯ ಜಪಾನ್, ಜೊತೆಗೆ ಶಿಜುವೋಕಾ ಮತ್ತು ಇವಾತೆ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಮಾನದಂಡ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (ii), (iv) |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೨೦೧೫ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಘಟಕಗಳು | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೨೩ ಘಟಕಗಳು, ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ದೇಶ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | [[ಜಪಾನ್]] |} '''ಜಪಾನಿನ ಮೆಯಿಜಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತಾಣಗಳು: ಕಬ್ಬಿಣ–ಉಕ್ಕು, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ''' [[ಜಪಾನ್]] ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯೇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ೨೩ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಸರಣಿ.<ref name="unesco">{{cite web |title=Sites of Japan's Meiji Industrial Revolution: Iron and Steel, Shipbuilding and Coal Mining |url=https://whc.unesco.org/en/list/1484 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-04}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="cas">{{cite web |title=Interpretation Strategy: Sites of Japan's Meiji Industrial Revolution |url=https://www.cas.go.jp/jp/sangyousekaiisan/pdf/siryou_en14.pdf |website=Cabinet Secretariat of Japan |access-date=2026-11-04}}</ref> ಈ ೨೩ ಘಟಕಗಳು ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ನೈಋತ್ಯ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿವೆ.<ref name="cas"/> == ಮೂರು ಹಂತಗಳು == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಕಾರ ಜಪಾನ್ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು; ಇದರ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಅಗತ್ಯಗಳಿದ್ದವು.<ref name="unesco"/> ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ೧೮೫೦ರ ದಶಕದಿಂದ ೧೮೬೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗಿನ ಪ್ರಯೋಗದ ಹಂತ; ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭುಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು.<ref name="unesco"/> ಎರಡನೆಯದು ೧೮೬೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಮೆಯಿಜಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಂತ.<ref name="unesco"/> ಮೂರನೆಯದು ಸುಮಾರು ೧೮೯೦ರಿಂದ ೧೯೧೦ರವರೆಗೆ, ಜಪಾನಿನ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಬಳಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಹಂತ.<ref name="unesco"/> == ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು == === ಕಾಗೋಶಿಮಾ === ಕಾಗೋಶಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಘಟಕಗಳಿವೆ; ಹಳೆಯ ಶುಸೈಕಾನ್ ಅನ್ನು ೧೮೫೧ರಿಂದ ಷಿಮಾಜು ನಾರಿಯಾಕಿರಾ ಜಪಾನಿನ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸಮುಚ್ಚಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="kagoshima">{{cite web |title=Japan's Meiji Industrial Revolution (leaflet) |url=https://www.city.kagoshima.lg.jp/kikakuzaisei/kikaku/sekaiisan/documents/meijinihonnosanngyoukakumeiisannri-furetto-english0318.pdf |website=Kagoshima City |access-date=2026-11-04}}</ref> ಅದರ ಎರಡನೇ ರಿವರ್ಬರೇಟರಿ ಕುಲುಮೆ ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿಗಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="kagoshima"/> ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಳೆಯ ಶುಸೈಕಾನ್ ಯಂತ್ರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಟ್ಟಡ; ಅದು ಈಗ ಷಿಮಾಜು ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡ.<ref name="kagoshima"/> === ಹಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಾಯಾಮಾ === ಹಾಗಿಯಲ್ಲಿ ರಿವರ್ಬರೇಟರಿ ಕುಲುಮೆ, ಎಬಿಸುಗಹಾನಾ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಅವಶೇಷ, ಒಹಿತಾಯಾಮಾ ತತಾರಾ ಕಬ್ಬಿಣ ಕೆಲಸದ ಅವಶೇಷ, ಹಾಗಿ ಕೋಟೆ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಶೋಕಾಸೋನ್‌ಜುಕು ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಐದು ಘಟಕಗಳಿವೆ.<ref name="kagoshima"/> ಶಿಜುವೋಕಾದ ನಿರಾಯಾಮಾ ರಿವರ್ಬರೇಟರಿ ಕುಲುಮೆಯನ್ನು ಟೊಕುಗಾವಾ ಸರ್ಕಾರ ಕಟ್ಟಿಸಿತು; ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಫಿರಂಗಿಗಳಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಎರಕ ಹೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="jg">{{cite web |title=Sites of Japan's Meiji Industrial Revolution: Kyushu-Yamaguchi and Related Areas |url=https://www.japan-guide.com/e/e2252.html |website=Japan Guide |access-date=2026-11-04}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಇಜು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಇದು ಅಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲುಮೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಹೊಗೆಗೂಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಂತಿವೆ.<ref name="jg"/> [[File:Nirayama Reverberatory Furnaces.jpg|thumb|ನಿರಾಯಾಮಾ ರಿವರ್ಬರೇಟರಿ ಕುಲುಮೆಗಳು]] === ಸಾಗಾ ಮತ್ತು ಕಾಮೈಷಿ === ಸಾಗಾದ ಮಿಯೆತ್ಸು ನೌಕಾ ಡಾಕ್ ಅವಶೇಷವನ್ನು ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿ ಡ್ರೈ ಡಾಕ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಹಬೆ ಹಡಗು ಇಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.<ref name="jg"/> ಇವಾತೆಯ ಕಾಮೈಷಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಶಿನೊ ಕಬ್ಬಿಣ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಗಿಸುವ ತಾಣ ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಕುಲುಮೆಯ ಸ್ಥಳ; ಈಗ ಮೂರು ಕುಲುಮೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ ತಿದಿಯ ಅವಶೇಷಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="jg"/> === ನಾಗಸಾಕಿ === ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಘಟಕಗಳಿವೆ: ಕೋಸುಗೆ ಸ್ಲಿಪ್ ಡಾಕ್, ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ ಮೂರನೇ ಡ್ರೈ ಡಾಕ್, ದೈತ್ಯ ಕ್ಯಾಂಟಿಲಿವರ್ ಕ್ರೇನ್, ಹಳೆಯ ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಕೆ ಅಂಗಡಿ, ಸೆನ್ಶೋಕಾಕು ಅತಿಥಿಗೃಹ, ತಾಕಾಶಿಮಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ, ಹಶಿಮಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋವರ್ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ.<ref name="kagoshima"/> ಪರದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾದ ನಾಗಸಾಕಿಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಥಾಮಸ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತರಲು ನೆರವಾದನು.<ref name="jg"/> ತಾಕಾಶಿಮಾ ಮತ್ತು ಹಶಿಮಾ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವಾತಾ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="jg"/> [[File:MHI Nagasaki giant cantilever crane.jpg|thumb|left|ನಾಗಸಾಕಿಯ ದೈತ್ಯ ಕ್ಯಾಂಟಿಲಿವರ್ ಕ್ರೇನ್]] === ಮಿಯಿಕೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾತಾ === ಮಿಯಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಿವೆ: ಮಿಯಾಹರಾ ಮತ್ತು ಮಂಡಾ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಿಯಿಕೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಮತ್ತು ಬಂದರು, ಹಾಗೂ ಮಿಸುಮಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂದರು.<ref name="kagoshima"/> ಮಂಡಾ ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಫ್ಟ್ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="jg"/> ಯಾವಾತಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆ (ಹಳೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ, ದುರಸ್ತಿ ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರ ಅಂಗಡಿ ಸಹಿತ) ಮತ್ತು ಓಂಗಾ ನದಿ ಪಂಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಿವೆ.<ref name="kagoshima"/> ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇಂದಿಗೂ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂದರ್ಶಕರು ದೂರದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಹಂತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.<ref name="jg"/> [[File:Miyanohara Pit of Miike Coal Mine (southwest).jpg|thumb|ಮಿಯಿಕೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಯ ಮಿಯಾಹರಾ ಗಣಿ]] == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಾನದಂಡ (ii) ಮತ್ತು (iv) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣಗಳು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="decision">{{cite web |title=World Heritage Committee Decision on the Meiji Industrial Revolution sites |url=https://whc.unesco.org/en/decisions/6364/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-04}}</ref> ಜಪಾನ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತು, ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅದು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇವು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="unesco"/> ೧೯೧೦ರ ನಂತರ ಅನೇಕ ತಾಣಗಳು ಪೂರ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ.<ref name="unesco"/> [[File:Hagi Reverberatory furnaces.JPG|thumb|left|ಹಾಗಿ ರಿವರ್ಬರೇಟರಿ ಕುಲುಮೆಗಳು]] == ಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಷಯ == ಸಮಿತಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ಜಪಾನ್ ಪ್ರತಿ ತಾಣದ "ಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಿವಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ" ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.<ref name="decision"/> ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೧೮೫೦ರ ದಶಕದಿಂದ ೧೯೧೦ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಗಮನ; ಆದರೆ ಆ ಅವಧಿಯ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬೇಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ನೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಿಂದ ಬಂದ ಅನೇಕರು ಜಪಾನಿನ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="cas"/> ೨೦೨೧ರ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿ "ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟ" ಅನೇಕ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಪಕ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿತು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿತು.<ref name="soc">{{cite web |title=State of Conservation: Sites of Japan's Meiji Industrial Revolution |url=https://whc.unesco.org/en/soc/4085/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-04}}</ref> ಟೋಕಿಯೊದ ಶಿಂಜುಕುವಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಂಪರೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಹಶಿಮಾದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ.<ref name="tomodachi">{{cite web |title=Emergence of Industrial Japan in the Meiji Era |url=https://www.japan.go.jp/tomodachi/2020/autumn2020/emergence_of_industrial_japan.html |website=JapanGov Tomodachi |access-date=2026-11-04}}</ref> ಆದರೆ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಯಾವುದೇ ಘಟಕ ತಾಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref name="soc"/> [[File:Mietsu Naval Dock view south.JPG|thumb|ಮಿಯೆತ್ಸು ನೌಕಾ ಡಾಕ್ ಅವಶೇಷ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> 5k1ozdqqcgrikwy1m6hsadqs5d2484y 0 188121 1435735 2026-11-04T22:32:31Z Kartikdn 1134 ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಫ್ಯಾಟ್ 1435735 wikitext text/x-wiki [[File:Sceau_de_Charles_le_gros.jpg|thumb|ಕ್ಯಾರೊಲಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಎಂಬ ಲೇಖವಿರುವ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಫ್ಯಾಟ್‍ನ ಮುದ್ರೆ]] '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಫ್ಯಾಟ್''' ('''ಬೊಜ್ಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್''') ಎಂದು ಪರಿಚಿತನಾದ '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III''' 881-87ರಲ್ಲಿ [[:en:Holy_Roman_Empire|ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ]]. [[ಷಾರ್ಲಮೇನ್|ಷಾರ್ಲಮೇನನ]] ಮೊಮ್ಮಗ [[:en:Louis_the_German|ಲೂಯಿ ದ ಜರ್ಮನನ]] [[ಮಗ]] (839). 876ರಿಂದ [[:en:Swabia|ಸ್ವಾಬಿಯದ]] [[ಅರಸ|ರಾಜನಾಗಿದ್ದು]], 879ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ರಾಜನಾದ. 881ರಲ್ಲಿ [[ರೋಮ್|ರೋಮಿನ]] ಸಮ್ರಾಟನೂ, 882ರಲ್ಲಿ [[:en:East_Francia|ಪೂರ್ವ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ]] ಅರಸನೂ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಈತನಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ [[:en:Carloman_II|ಕಾರ್ಲೊಮನ್]] ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ (884) ಷಾರ್ಲಮೇನನ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ([[:en:Burgundy|ಬರ್ಗಂಡಿ]] ವಿನಾ) ಒಡೆತನ ಬಂತು.<ref>MacLean, pp. 166–168, quoting Regino of Prüm.</ref> [[:en:Vikings|ವೈಕಿಂಗ್‌ಗಳ]] [[ದಾಳಿ|ದಾಳಿಯನ್ನು]] ಇವನು ಎದುರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ಹಣ]] ತೆತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈತನಿಗೆ [[ಅಪಸ್ಮಾರ]] [[ರೋಗ]] ಇದ್ದುದರಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದುವು. ಅದು ಒಡೆದುಹೋಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * MacLean, Simon. ''Kingship and Politics in the Late Ninth Century: Charles the Fat and the end of the Carolingian Empire''. [[Cambridge University Press]]: 2003. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ (ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು)}} [[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] mmsnw3zlojbyef8ve6beod5lt5k9nu8 1 188122 1435768 2026-11-05T06:34:35Z ~2026-58752-12 102969 /* ಯೋಗವಾಹಕಗಳು ಎಷ್ಟು */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1435768 wikitext text/x-wiki == ಯೋಗವಾಹಕಗಳು ಎಷ್ಟು == ಎಷ್ಟು [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-58752-12|~2026-58752-12]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-58752-12|talk]]) ೧೨:೦೪, ೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 0opieqsxqvyxz2d7xizwhnizm2cr47n 0 188123 1435769 2026-11-05T06:58:29Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1435769 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{native name|km|ចេនឡា}} | conventional_long_name = Chenla | common_name = Chenla | era = Post-classical era | event_start = Vassal of [[Funan]] | date_start = 550 | event_end = [[Jayavarman II]] proclaimed as [[chakravatin]] | date_end = 802 | life_span = 550–802 | event1 = Embassy to [[Sui dynasty|China]] | date_event1 = 616/617 | event2 = Independence | date_event2 = 627 | event3 = Separation into {{nowrap|Land-Water}} | date_event3 = c. 707 | event4 = [[Javanese raids on Indochina|Javanese invasion]] | date_event4 = 790 | p1 = Funan | flag_p1 = | s1 = Khmer Empire | flag_s1 = | image_map = Mainland Southeast Asia in 700 CE (cropped).png | image_map_caption = Map of mainland Southeast Asia (700 CE) | capital = {{ubl|[[Vat Phou|Shrestapura]]|[[Isanapura]]|[[Sambhupura]]}} | common_languages = {{ubl|[[Old Khmer]] (common)|[[Sanskrit]] (court, religious)}} | religion = {{ubl|[[Hinduism]] (Official)|[[Buddhism]]}} | currency = Native coins | government_type = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]] | today = {{ubl|[[Cambodia]]|[[Laos]]|[[Thailand]]|[[Vietnam]]}} }} '''ಚೆನ್‍ಲಾ''' ಈಗಿನ [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 550-802ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ.{{sfnp|Glover|2004|p=100}} ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಶಾನವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ದೊರೆ 616 ಅಥವಾ 617ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ಕ್ಕೆ [[ರಾಯಭಾರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೆನ್‍ಲಾದ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು ಆಗಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Buddha of Binh Hoa.jpg|thumb|A Chenla-era statue of Buddha found at Binh Hoa, [[Long An]]]] ಚೆನ್‍ಲಾ ಮೊದಲು ಪೂನಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸೇನ ಪೂನಾನ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್‍ಲಾಪ್ರದೇಶವೇ ಕಾಂಬೋಡಿಯವೆಂದು ಪಾಲ್ ಪೆಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೌರಸ್ತ್ಯ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಚೀನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶ ಅಳಿದು, ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಂಶ. ಈ ವಂಶದ ಮೂರನೆಯ ದೊರೆಯೇ ಈಶಾನ ವರ್ಮನ್. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಲ ನೆಲೆ ಇದ್ದದ್ದು [[ಮೆಕಾಂಗ್ ನದಿ|ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಣ ಬಸಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಿನ [[ಲಾವೋಸ್|ಲವೋಸಿ]]ನ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಮೊದಲ ದೊರೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಭವವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಸೇನರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಮುನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಶಾನಸೇನ ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಗಿನ ಪೂರ್ವ ಸೈಯಾಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀ (ಮೀನಾಮ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗ), ಮಹಾಚಂಪ-ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಈಶಾನಪುರಕ್ಕೆ (ಚೆನಾಲಾ) ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯವೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಚಾವೊವೂ (ತೈ ರಾಜ್ಯ) ಇದರ ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಆದರೆ ಪೂನಾನ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸರೋವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು. ತಗ್ಗಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರವಾಹದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಮೂಲವಾಸಿಗಳು== ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾನ್ ಜನಗಳಿರಬಹುದು. [[ಖ್ಮೆರ್|ಖ್ಮೆರ್‍]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಇವರೊಡನೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಖೈರ್ ಜನರು [[ಚಾಮ್ ಜನ|ಚಾಮ್‍]]ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನಂತರದ ಉದಂತಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬುರತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರದಿಂದ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳೂ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಮೊದಲು ಇವರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಶ್ರುತವರ್ಮನ್. ==ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Prasat_Boram_(Cambodia)_en_2014.jpg|thumb|right|Prasat Boram structure at [[Sambor Prei Kuk]] in the ancient capital of [[Isanapura]] ]] ಖ್ಮೆರ್ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]]ಧರ್ಮಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ, ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಗಳನ್ನು [[ಪಲ್ಲವ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾದಾಮಿ]] [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]]ರ ಕಾಲದ [[ಲಿಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ [[ಪುರಾಣ]], [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್‍ಲಾದ [[ವಾಸ್ತುಕಲೆ|ವಾಸ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ]]ಗಳು ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. [[ಇಟ್ಟಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮ ಚತುರಸ್ರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವಾಲಯ]]ದ [[ಕಟ್ಟಡ]]ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವಾಟ್ ಪು, ಸಾಂಬೋರ ಪ್ರೇಕುಕ್, ಹ್ಯಾಂಜೆ, ಪ್ರಸಾತ್ ಬಯಾಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ವಾಸ್ತುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅರೆ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಬಂಧ ಹಾಗೂ [[ಕಂಬ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. [[ಹರಿಹರ ದೇವರು|ಹರಿಹರ]] ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳಿಸಿವೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಸ್ತ್ರೀ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರುಷ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೊಕ್ಕ, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ದೇಶೀಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{cite web |url=http://sealang.net/archives/mksj/pdf/MKSJ-41.10.pdf | title= Linguistic evidence of the trans-peninsular trade route from North Vietnam to the Gulf of Thailand (3rd-8th centuries). Mon-Khmer Studies, Michel FERLUS |first=Michel|last=Ferlus|author-link=Michel Ferlus|access-date=20 March 2021 | year= 2012 }} * "Cambodia - History." Windows on Asia. Michigan State, 2014. Web. 1 December 2015. https://web.archive.org/web/20151117160755/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/cambodia/history.htm. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ಲಾ}} bxr145wsafbzvohvcpap5zp9fw7pdnl 1435771 1435769 2026-11-05T06:58:55Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435771 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{native name|km|ចេនឡា}} | conventional_long_name = Chenla | common_name = Chenla | era = Post-classical era | event_start = Vassal of [[Funan]] | date_start = 550 | event_end = [[Jayavarman II]] proclaimed as [[chakravatin]] | date_end = 802 | life_span = 550–802 | event1 = Embassy to [[Sui dynasty|China]] | date_event1 = 616/617 | event2 = Independence | date_event2 = 627 | event3 = Separation into {{nowrap|Land-Water}} | date_event3 = c. 707 | event4 = [[Javanese raids on Indochina|Javanese invasion]] | date_event4 = 790 | p1 = Funan | flag_p1 = | s1 = Khmer Empire | flag_s1 = | image_map = Mainland Southeast Asia in 700 CE (cropped).png | image_map_caption = Map of mainland Southeast Asia (700 CE) | capital = {{ubl|[[Vat Phou|Shrestapura]]|[[Isanapura]]|[[Sambhupura]]}} | common_languages = {{ubl|[[Old Khmer]] (common)|[[Sanskrit]] (court, religious)}} | religion = {{ubl|[[Hinduism]] (Official)|[[Buddhism]]}} | currency = Native coins | government_type = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]] | today = {{ubl|[[Cambodia]]|[[Laos]]|[[Thailand]]|[[Vietnam]]}} }} '''ಚೆನ್‍ಲಾ''' ಈಗಿನ [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 550-802ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ.{{sfnp|Glover|2004|p=100}} ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಶಾನವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ದೊರೆ 616 ಅಥವಾ 617ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ಕ್ಕೆ [[ರಾಯಭಾರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೆನ್‍ಲಾದ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು ಆಗಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Buddha of Binh Hoa.jpg|thumb|A Chenla-era statue of Buddha found at Binh Hoa, [[Long An]]]] ಚೆನ್‍ಲಾ ಮೊದಲು ಪೂನಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸೇನ ಪೂನಾನ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್‍ಲಾಪ್ರದೇಶವೇ ಕಾಂಬೋಡಿಯವೆಂದು ಪಾಲ್ ಪೆಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೌರಸ್ತ್ಯ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಚೀನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶ ಅಳಿದು, ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಂಶ. ಈ ವಂಶದ ಮೂರನೆಯ ದೊರೆಯೇ ಈಶಾನ ವರ್ಮನ್. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಲ ನೆಲೆ ಇದ್ದದ್ದು [[ಮೆಕಾಂಗ್ ನದಿ|ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಣ ಬಸಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಿನ [[ಲಾವೋಸ್|ಲವೋಸಿ]]ನ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಮೊದಲ ದೊರೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಭವವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಸೇನರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಮುನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಶಾನಸೇನ ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಗಿನ ಪೂರ್ವ ಸೈಯಾಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀ (ಮೀನಾಮ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗ), ಮಹಾಚಂಪ-ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಈಶಾನಪುರಕ್ಕೆ (ಚೆನಾಲಾ) ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯವೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಚಾವೊವೂ (ತೈ ರಾಜ್ಯ) ಇದರ ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಆದರೆ ಪೂನಾನ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸರೋವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು. ತಗ್ಗಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರವಾಹದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಮೂಲವಾಸಿಗಳು== ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾನ್ ಜನಗಳಿರಬಹುದು. [[ಖ್ಮೆರ್|ಖ್ಮೆರ್‍]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಇವರೊಡನೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಖೈರ್ ಜನರು [[ಚಾಮ್ ಜನ|ಚಾಮ್‍]]ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನಂತರದ ಉದಂತಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬುರತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರದಿಂದ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳೂ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಮೊದಲು ಇವರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಶ್ರುತವರ್ಮನ್. ==ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Prasat_Boram_(Cambodia)_en_2014.jpg|thumb|right|Prasat Boram structure at [[Sambor Prei Kuk]] in the ancient capital of [[Isanapura]] ]] ಖ್ಮೆರ್ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]]ಧರ್ಮಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ, ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಗಳನ್ನು [[ಪಲ್ಲವ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾದಾಮಿ]] [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]]ರ ಕಾಲದ [[ಲಿಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ [[ಪುರಾಣ]], [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್‍ಲಾದ [[ವಾಸ್ತುಕಲೆ|ವಾಸ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ]]ಗಳು ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. [[ಇಟ್ಟಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮ ಚತುರಸ್ರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವಾಲಯ]]ದ [[ಕಟ್ಟಡ]]ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವಾಟ್ ಪು, ಸಾಂಬೋರ ಪ್ರೇಕುಕ್, ಹ್ಯಾಂಜೆ, ಪ್ರಸಾತ್ ಬಯಾಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ವಾಸ್ತುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅರೆ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಬಂಧ ಹಾಗೂ [[ಕಂಬ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. [[ಹರಿಹರ ದೇವರು|ಹರಿಹರ]] ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳಿಸಿವೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಸ್ತ್ರೀ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರುಷ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೊಕ್ಕ, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ದೇಶೀಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{cite web |url=http://sealang.net/archives/mksj/pdf/MKSJ-41.10.pdf | title= Linguistic evidence of the trans-peninsular trade route from North Vietnam to the Gulf of Thailand (3rd-8th centuries). Mon-Khmer Studies, Michel FERLUS |first=Michel|last=Ferlus|author-link=Michel Ferlus|access-date=20 March 2021 | year= 2012 }} * "Cambodia - History." Windows on Asia. Michigan State, 2014. Web. 1 December 2015. https://web.archive.org/web/20151117160755/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/cambodia/history.htm. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ಲಾ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] sh7hnhfu9zjtk4jk82jr8quafzbnm2u 1435772 1435771 2026-11-05T06:59:15Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435772 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{native name|km|ចេនឡា}} | conventional_long_name = Chenla | common_name = Chenla | era = Post-classical era | event_start = Vassal of [[Funan]] | date_start = 550 | event_end = [[Jayavarman II]] proclaimed as [[chakravatin]] | date_end = 802 | life_span = 550–802 | event1 = Embassy to [[Sui dynasty|China]] | date_event1 = 616/617 | event2 = Independence | date_event2 = 627 | event3 = Separation into {{nowrap|Land-Water}} | date_event3 = c. 707 | event4 = [[Javanese raids on Indochina|Javanese invasion]] | date_event4 = 790 | p1 = Funan | flag_p1 = | s1 = Khmer Empire | flag_s1 = | image_map = Mainland Southeast Asia in 700 CE (cropped).png | image_map_caption = Map of mainland Southeast Asia (700 CE) | capital = {{ubl|[[Vat Phou|Shrestapura]]|[[Isanapura]]|[[Sambhupura]]}} | common_languages = {{ubl|[[Old Khmer]] (common)|[[Sanskrit]] (court, religious)}} | religion = {{ubl|[[Hinduism]] (Official)|[[Buddhism]]}} | currency = Native coins | government_type = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]] | today = {{ubl|[[Cambodia]]|[[Laos]]|[[Thailand]]|[[Vietnam]]}} }} '''ಚೆನ್‍ಲಾ''' ಈಗಿನ [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 550-802ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ.{{sfnp|Glover|2004|p=100}} ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಶಾನವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ದೊರೆ 616 ಅಥವಾ 617ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ಕ್ಕೆ [[ರಾಯಭಾರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೆನ್‍ಲಾದ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು ಆಗಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Buddha of Binh Hoa.jpg|thumb|A Chenla-era statue of Buddha found at Binh Hoa, [[Long An]]]] ಚೆನ್‍ಲಾ ಮೊದಲು ಪೂನಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸೇನ ಪೂನಾನ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್‍ಲಾಪ್ರದೇಶವೇ ಕಾಂಬೋಡಿಯವೆಂದು ಪಾಲ್ ಪೆಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೌರಸ್ತ್ಯ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಚೀನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶ ಅಳಿದು, ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಂಶ. ಈ ವಂಶದ ಮೂರನೆಯ ದೊರೆಯೇ ಈಶಾನ ವರ್ಮನ್. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಲ ನೆಲೆ ಇದ್ದದ್ದು [[ಮೆಕಾಂಗ್ ನದಿ|ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಣ ಬಸಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಿನ [[ಲಾವೋಸ್|ಲವೋಸಿ]]ನ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಮೊದಲ ದೊರೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಭವವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಸೇನರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಮುನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಶಾನಸೇನ ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಗಿನ ಪೂರ್ವ ಸೈಯಾಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀ (ಮೀನಾಮ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗ), ಮಹಾಚಂಪ-ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಈಶಾನಪುರಕ್ಕೆ (ಚೆನಾಲಾ) ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯವೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಚಾವೊವೂ (ತೈ ರಾಜ್ಯ) ಇದರ ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಆದರೆ ಪೂನಾನ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸರೋವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು. ತಗ್ಗಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರವಾಹದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಮೂಲವಾಸಿಗಳು== ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾನ್ ಜನಗಳಿರಬಹುದು. [[ಖ್ಮೆರ್|ಖ್ಮೆರ್‍]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಇವರೊಡನೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಖೈರ್ ಜನರು [[ಚಾಮ್ ಜನ|ಚಾಮ್‍]]ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನಂತರದ ಉದಂತಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬುರತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರದಿಂದ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳೂ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಮೊದಲು ಇವರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಶ್ರುತವರ್ಮನ್. ==ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Prasat_Boram_(Cambodia)_en_2014.jpg|thumb|right|Prasat Boram structure at [[Sambor Prei Kuk]] in the ancient capital of [[Isanapura]] ]] ಖ್ಮೆರ್ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]]ಧರ್ಮಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ, ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಗಳನ್ನು [[ಪಲ್ಲವ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾದಾಮಿ]] [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]]ರ ಕಾಲದ [[ಲಿಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ [[ಪುರಾಣ]], [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್‍ಲಾದ [[ವಾಸ್ತುಕಲೆ|ವಾಸ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ]]ಗಳು ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. [[ಇಟ್ಟಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮ ಚತುರಸ್ರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವಾಲಯ]]ದ [[ಕಟ್ಟಡ]]ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವಾಟ್ ಪು, ಸಾಂಬೋರ ಪ್ರೇಕುಕ್, ಹ್ಯಾಂಜೆ, ಪ್ರಸಾತ್ ಬಯಾಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ವಾಸ್ತುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅರೆ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಬಂಧ ಹಾಗೂ [[ಕಂಬ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. [[ಹರಿಹರ ದೇವರು|ಹರಿಹರ]] ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳಿಸಿವೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಸ್ತ್ರೀ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರುಷ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೊಕ್ಕ, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ದೇಶೀಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{cite web |url=http://sealang.net/archives/mksj/pdf/MKSJ-41.10.pdf | title= Linguistic evidence of the trans-peninsular trade route from North Vietnam to the Gulf of Thailand (3rd-8th centuries). Mon-Khmer Studies, Michel FERLUS |first=Michel|last=Ferlus|author-link=Michel Ferlus|access-date=20 March 2021 | year= 2012 }} * "Cambodia - History." Windows on Asia. Michigan State, 2014. Web. 1 December 2015. https://web.archive.org/web/20151117160755/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/cambodia/history.htm. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ಲಾ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] nk2mwrd40sgfb6vll46db0l8tgldg84 1435773 1435772 2026-11-05T06:59:35Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435773 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{native name|km|ចេនឡា}} | conventional_long_name = Chenla | common_name = Chenla | era = Post-classical era | event_start = Vassal of [[Funan]] | date_start = 550 | event_end = [[Jayavarman II]] proclaimed as [[chakravatin]] | date_end = 802 | life_span = 550–802 | event1 = Embassy to [[Sui dynasty|China]] | date_event1 = 616/617 | event2 = Independence | date_event2 = 627 | event3 = Separation into {{nowrap|Land-Water}} | date_event3 = c. 707 | event4 = [[Javanese raids on Indochina|Javanese invasion]] | date_event4 = 790 | p1 = Funan | flag_p1 = | s1 = Khmer Empire | flag_s1 = | image_map = Mainland Southeast Asia in 700 CE (cropped).png | image_map_caption = Map of mainland Southeast Asia (700 CE) | capital = {{ubl|[[Vat Phou|Shrestapura]]|[[Isanapura]]|[[Sambhupura]]}} | common_languages = {{ubl|[[Old Khmer]] (common)|[[Sanskrit]] (court, religious)}} | religion = {{ubl|[[Hinduism]] (Official)|[[Buddhism]]}} | currency = Native coins | government_type = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]] | today = {{ubl|[[Cambodia]]|[[Laos]]|[[Thailand]]|[[Vietnam]]}} }} '''ಚೆನ್‍ಲಾ''' ಈಗಿನ [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 550-802ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ.{{sfnp|Glover|2004|p=100}} ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಶಾನವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ದೊರೆ 616 ಅಥವಾ 617ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ಕ್ಕೆ [[ರಾಯಭಾರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೆನ್‍ಲಾದ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು ಆಗಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Buddha of Binh Hoa.jpg|thumb|A Chenla-era statue of Buddha found at Binh Hoa, [[Long An]]]] ಚೆನ್‍ಲಾ ಮೊದಲು ಪೂನಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸೇನ ಪೂನಾನ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್‍ಲಾಪ್ರದೇಶವೇ ಕಾಂಬೋಡಿಯವೆಂದು ಪಾಲ್ ಪೆಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೌರಸ್ತ್ಯ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಚೀನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶ ಅಳಿದು, ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಂಶ. ಈ ವಂಶದ ಮೂರನೆಯ ದೊರೆಯೇ ಈಶಾನ ವರ್ಮನ್. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಲ ನೆಲೆ ಇದ್ದದ್ದು [[ಮೆಕಾಂಗ್ ನದಿ|ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಣ ಬಸಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಿನ [[ಲಾವೋಸ್|ಲವೋಸಿ]]ನ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಮೊದಲ ದೊರೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಭವವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಸೇನರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಮುನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಶಾನಸೇನ ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಗಿನ ಪೂರ್ವ ಸೈಯಾಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀ (ಮೀನಾಮ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗ), ಮಹಾಚಂಪ-ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಈಶಾನಪುರಕ್ಕೆ (ಚೆನಾಲಾ) ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯವೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಚಾವೊವೂ (ತೈ ರಾಜ್ಯ) ಇದರ ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಆದರೆ ಪೂನಾನ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸರೋವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು. ತಗ್ಗಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರವಾಹದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಮೂಲವಾಸಿಗಳು== ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾನ್ ಜನಗಳಿರಬಹುದು. [[ಖ್ಮೆರ್|ಖ್ಮೆರ್‍]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಇವರೊಡನೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಖೈರ್ ಜನರು [[ಚಾಮ್ ಜನ|ಚಾಮ್‍]]ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನಂತರದ ಉದಂತಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬುರತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರದಿಂದ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳೂ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಮೊದಲು ಇವರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಶ್ರುತವರ್ಮನ್. ==ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Prasat_Boram_(Cambodia)_en_2014.jpg|thumb|right|Prasat Boram structure at [[Sambor Prei Kuk]] in the ancient capital of [[Isanapura]] ]] ಖ್ಮೆರ್ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]]ಧರ್ಮಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ, ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಗಳನ್ನು [[ಪಲ್ಲವ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾದಾಮಿ]] [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]]ರ ಕಾಲದ [[ಲಿಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ [[ಪುರಾಣ]], [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್‍ಲಾದ [[ವಾಸ್ತುಕಲೆ|ವಾಸ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ]]ಗಳು ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. [[ಇಟ್ಟಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮ ಚತುರಸ್ರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವಾಲಯ]]ದ [[ಕಟ್ಟಡ]]ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವಾಟ್ ಪು, ಸಾಂಬೋರ ಪ್ರೇಕುಕ್, ಹ್ಯಾಂಜೆ, ಪ್ರಸಾತ್ ಬಯಾಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ವಾಸ್ತುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅರೆ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಬಂಧ ಹಾಗೂ [[ಕಂಬ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. [[ಹರಿಹರ ದೇವರು|ಹರಿಹರ]] ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳಿಸಿವೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಸ್ತ್ರೀ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರುಷ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೊಕ್ಕ, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ದೇಶೀಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{cite web |url=http://sealang.net/archives/mksj/pdf/MKSJ-41.10.pdf | title= Linguistic evidence of the trans-peninsular trade route from North Vietnam to the Gulf of Thailand (3rd-8th centuries). Mon-Khmer Studies, Michel FERLUS |first=Michel|last=Ferlus|author-link=Michel Ferlus|access-date=20 March 2021 | year= 2012 }} * "Cambodia - History." Windows on Asia. Michigan State, 2014. Web. 1 December 2015. https://web.archive.org/web/20151117160755/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/cambodia/history.htm. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ಲಾ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] 1u9z6l2kz4xwiw2m78wqyuo8rjblb5h 1435774 1435773 2026-11-05T06:59:53Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435774 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{native name|km|ចេនឡា}} | conventional_long_name = Chenla | common_name = Chenla | era = Post-classical era | event_start = Vassal of [[Funan]] | date_start = 550 | event_end = [[Jayavarman II]] proclaimed as [[chakravatin]] | date_end = 802 | life_span = 550–802 | event1 = Embassy to [[Sui dynasty|China]] | date_event1 = 616/617 | event2 = Independence | date_event2 = 627 | event3 = Separation into {{nowrap|Land-Water}} | date_event3 = c. 707 | event4 = [[Javanese raids on Indochina|Javanese invasion]] | date_event4 = 790 | p1 = Funan | flag_p1 = | s1 = Khmer Empire | flag_s1 = | image_map = Mainland Southeast Asia in 700 CE (cropped).png | image_map_caption = Map of mainland Southeast Asia (700 CE) | capital = {{ubl|[[Vat Phou|Shrestapura]]|[[Isanapura]]|[[Sambhupura]]}} | common_languages = {{ubl|[[Old Khmer]] (common)|[[Sanskrit]] (court, religious)}} | religion = {{ubl|[[Hinduism]] (Official)|[[Buddhism]]}} | currency = Native coins | government_type = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]] | today = {{ubl|[[Cambodia]]|[[Laos]]|[[Thailand]]|[[Vietnam]]}} }} '''ಚೆನ್‍ಲಾ''' ಈಗಿನ [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 550-802ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ.{{sfnp|Glover|2004|p=100}} ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಶಾನವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ದೊರೆ 616 ಅಥವಾ 617ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ಕ್ಕೆ [[ರಾಯಭಾರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೆನ್‍ಲಾದ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು ಆಗಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Buddha of Binh Hoa.jpg|thumb|A Chenla-era statue of Buddha found at Binh Hoa, [[Long An]]]] ಚೆನ್‍ಲಾ ಮೊದಲು ಪೂನಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸೇನ ಪೂನಾನ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್‍ಲಾಪ್ರದೇಶವೇ ಕಾಂಬೋಡಿಯವೆಂದು ಪಾಲ್ ಪೆಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೌರಸ್ತ್ಯ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಚೀನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶ ಅಳಿದು, ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಂಶ. ಈ ವಂಶದ ಮೂರನೆಯ ದೊರೆಯೇ ಈಶಾನ ವರ್ಮನ್. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಲ ನೆಲೆ ಇದ್ದದ್ದು [[ಮೆಕಾಂಗ್ ನದಿ|ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಣ ಬಸಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗಿನ [[ಲಾವೋಸ್|ಲವೋಸಿ]]ನ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗ. ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೊದಮೊದಲ ದೊರೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಭವವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಸೇನರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಮುನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಶಾನಸೇನ ತಾನ್‍ಲಾ ಸ್ಯಾಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಗಿನ ಪೂರ್ವ ಸೈಯಾಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಾವತೀ (ಮೀನಾಮ್ ನದೀ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗ), ಮಹಾಚಂಪ-ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಈಶಾನಪುರಕ್ಕೆ (ಚೆನಾಲಾ) ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾಂ ರಾಜ್ಯವೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಚಾವೊವೂ (ತೈ ರಾಜ್ಯ) ಇದರ ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಆದರೆ ಪೂನಾನ್ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸರೋವರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು. ತಗ್ಗಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರವಾಹದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಮೂಲವಾಸಿಗಳು== ಚೆನ್‍ಲಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾನ್ ಜನಗಳಿರಬಹುದು. [[ಖ್ಮೆರ್|ಖ್ಮೆರ್‍]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಇವರೊಡನೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಖೈರ್ ಜನರು [[ಚಾಮ್ ಜನ|ಚಾಮ್‍]]ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನಂತರದ ಉದಂತಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬುರತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರದಿಂದ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳೂ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಮೊದಲು ಇವರು ಫೂನಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಶ್ರುತವರ್ಮನ್. ==ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Prasat_Boram_(Cambodia)_en_2014.jpg|thumb|right|Prasat Boram structure at [[Sambor Prei Kuk]] in the ancient capital of [[Isanapura]] ]] ಖ್ಮೆರ್ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]]ಧರ್ಮಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ, ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಗಳನ್ನು [[ಪಲ್ಲವ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾದಾಮಿ]] [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]]ರ ಕಾಲದ [[ಲಿಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ [[ಪುರಾಣ]], [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುವೆಂಬುದು ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್‍ಲಾದ [[ವಾಸ್ತುಕಲೆ|ವಾಸ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ]]ಗಳು ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. [[ಇಟ್ಟಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮ ಚತುರಸ್ರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವಾಲಯ]]ದ [[ಕಟ್ಟಡ]]ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವಾಟ್ ಪು, ಸಾಂಬೋರ ಪ್ರೇಕುಕ್, ಹ್ಯಾಂಜೆ, ಪ್ರಸಾತ್ ಬಯಾಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ವಾಸ್ತುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅರೆ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳು, ದ್ವಾರಬಂಧ ಹಾಗೂ [[ಕಂಬ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. [[ಹರಿಹರ ದೇವರು|ಹರಿಹರ]] ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳಿಸಿವೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಸ್ತ್ರೀ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರುಷ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೊಕ್ಕ, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳು ಚೆನ್‍ಲಾ ದೇಶೀಯ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{cite web |url=http://sealang.net/archives/mksj/pdf/MKSJ-41.10.pdf | title= Linguistic evidence of the trans-peninsular trade route from North Vietnam to the Gulf of Thailand (3rd-8th centuries). Mon-Khmer Studies, Michel FERLUS |first=Michel|last=Ferlus|author-link=Michel Ferlus|access-date=20 March 2021 | year= 2012 }} * "Cambodia - History." Windows on Asia. Michigan State, 2014. Web. 1 December 2015. https://web.archive.org/web/20151117160755/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/cambodia/history.htm. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆನ್ಲಾ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಂಬೋಡಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] eduro12e3d3ny181dbrs2a12ivzdymn 0 188124 1435775 2026-11-05T07:31:24Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1435775 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ<ref name=ADB/> In 1893 he was called to the Bar of the [[Inner Temple]] to practise law. He joined the [[Volunteer Force|army volunteer force]] as an officer in the 1st volunteer battalion in the [[Dorsetshire Regiment]], and was promoted to [[Captain (BARM)|captain]] on 13 September 1902.<ref>{{London Gazette|issue= 27473|date=12 September 1902 |page=5890}}</ref>. 1904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ<ref>{{London Gazette|issue=29502|page=2578|date=3 March 1916}}</ref> . ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} t7d8oh3s7u6rac3pkztrkr2wuacnxdi 1435776 1435775 2026-11-05T07:32:55Z VASANTH S.N. 728 /* ಬಾಲ್ಯ */ 1435776 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ<ref>{{London Gazette|issue=29502|page=2578|date=3 March 1916}}</ref> . ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} n3aj1fz4s5qczu10yz6hps2210f32ax 1435777 1435776 2026-11-05T07:33:29Z VASANTH S.N. 728 /* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ */ 1435777 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ. ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} cn4yra7nq9xhyo6d5jpnsa2qcixvpq5 1435778 1435777 2026-11-05T07:33:58Z VASANTH S.N. 728 /* ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು */ 1435778 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ. ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} 74o2bigwytjzhn3xxs2jbdt0rn2gogi 1435779 1435778 2026-11-05T07:35:09Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435779 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ. ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] ck1nlhuqta6z4vleo7x96gsxtirkd27 1435780 1435779 2026-11-05T07:35:28Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435780 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ. ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 0ttscc1pmp05byn5tdi3j0ok47fsijz 1435781 1435780 2026-11-05T07:35:45Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435781 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[His Excellency]] [[The Right Honourable]] | name = The Viscount Chelmsford | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|sep=|GCSI|GCMG|GCIE|GBE|PC}} | image = Chelmsford Governor.jpg | caption = Chelmsford as Governor of Queensland in 1907. | office = [[Viceroy and Governor-General of India]] | term_start = 4 April 1916 | term_end = 2 April 1921 | monarch = [[George V]] | predecessor = [[Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst|The Lord Hardinge of Penshurst]] | successor = [[Rufus Isaacs, 1st Marquess of Reading|The Earl of Reading]] | office1 = [[Governor of New South Wales]] | term_start1 = 28 May 1909 | term_end1 = 11 March 1913 | lieutenant1 = [[Sir Frederick Darley]]<br />[[Sir William Cullen]] | monarch1 = [[Edward VII]]<br />[[George V]] | predecessor1 = [[Sir Harry Rawson]] | successor1 = [[Gerald Strickland]] | office3 = [[First Lord of the Admiralty]] | term_start3 = 28 January 1924 | term_end3 = 7 November 1924 | prime_minister3 = [[Ramsay MacDonald]] | predecessor3 = [[Leo Amery]] | successor3 = [[William Bridgeman, 1st Viscount Bridgeman|William Bridgeman]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1868|08|12}} | birth_place = [[London]], [[United Kingdom]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1933|04|01|1868|08|12}} | death_place = London, United Kingdom | education = [[Magdalen College, Oxford]] | profession = Politician and Colonial Administrator | spouse = {{marriage|Hon. [[Frances Thesiger, Viscountess Chelmsford|Frances Guest]]<br />|1894}} | children = 6 | parents = [[Frederic Thesiger, 2nd Baron Chelmsford]] <br/> Adria Heath <!--Military service--> | nickname = | allegiance = [[Great Britain]] | branch = [[British Army]] | service_years = 1902–1904<br>1914–1916 | rank = [[Captain]]<br>[[Major (rank)|Major]] | unit = [[Dorset Regiment|1st Volunteer Battalion, Dorset Regiment]]<br>[[Dorset Regiment|1/4th Battalion, Dorset Regiment]] | commands = | battles = [[First World War]] *[[Indian Army during World War I#Home Service|Indian Theatre]] }} '''ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್ ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್''' 1868-1933. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]. ಪ್ರಥಮ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಿ (1916-1921). ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ==ಬಾಲ್ಯ== 1868ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್|ವಿಂಚೆಸ್ಟರಿ]]ನಲ್ಲೂ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1893ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ. 1900ರಿಂದ 1904ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.೧904-05ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ಈ ಬ್ಯಾರನ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಂದೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಯಾದದ್ದು 1905ರಲ್ಲಿ. 1905-09ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲೂ 1909-13ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‍ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭಿಸಿತು. 1913ರಲ್ಲಿ ಈತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ== ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1916-1921ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್]] ಹಾಗೂ ವೈಸ್‍ರಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ. ತತ್ಕಾಲದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾದ್ದು [[ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಪರಾಜಯಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ 1917ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವರದಿಯ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃವಾದ ಮಾಟೆಗ್ಯೂನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್‍ಫಡ್ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾದ 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲೂ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡನ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದಾದ. ರೌಲಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಬ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಅನುಮೋದಿತವಾದವು. ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಹರತಾಳಗಳಾದವು. ಇಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್|ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಜನರಲ್ ಡೈಯರನ ಸೇನೆಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿತು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇದ್ದ ಒಂದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ನಿರಸ್ತರೂ ಅಸಹಾಯಕರು ಆದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಡೈಯರನ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಭೀಕರವಾದ್ದು. ಗಂಡಸರೂ ಹೆಂಗಸರೂ ಮಕ್ಕಳೂ ನೂರಾರು ಜನ ಮಡಿದರು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಗ್ರ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸಫರ್ಡ್‍ನಿಗೆ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವನು ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವನು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಧಿನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ ಜನರಲ್ ಡೈಯರನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಲಷ್ಕರಿ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಂತೆ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ. ಭಾರತ-ಬ್ರಿಟನ್ ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. 1857ರ ಬಂಡಾಯದ ಅನಂತರದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಘಟನೆಯೂ ಭಾರತದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವನ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ==ನಿವೃತ್ತಿ== 1921ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವೈಕೌಂಟ್ ಆದ. 1924ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸೇ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡ್ಮಿರಾಲ್ಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ. ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಮ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1933ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford}} *{{Hansard-contribs | mr-frederick-thesiger-2 | the Viscount Chelmsford }} * {{YouTube|BAx5wNz28LE|Gandhi film – Lord Chelmsford scene}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಮ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ - ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ತೆಸಿಜರ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳು]] ne841tiu6jgz9jtug8pa5vl6762a0fx 3 188125 1435793 2026-11-05T10:45:39Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1435793 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Mallikarjun kalal}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೫, ೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lv1ep293ygxdkliuuca5hko1zx3ecj6 0 188126 1435795 2026-11-05T11:03:05Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1435795 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ | image = Cherusseri Namboothiri.png | image_size = | alt = | caption = | pen_name = Punam Nampoothiri | birth_name = Cherussheri Neelakandan Nampoothiri | birth_date = c. 1375 | birth_place = Cherussery Illam, Kanathur village, [[Kolathunadu]], <br> (present day, [[Kerala]], [[India]]) | death_date = c. 1475 | death_place = | resting_place = Kozhikode | occupation = Poet | language = [[Malayalam]] | education = Teacher | subject = Poem | notable_works = Krishna Gadha | awards = 'Veerasrimkhala' }} '''ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ''' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ [[ಕವಿ]]. ಕಾಲ, ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ (೧೪೭೫-೧೫೭೫). ಕೃತಿ, ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ, ಮಣಿ ಪ್ರವಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಕವಿಯಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರವಾದ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆತ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಪ್ರಗಲ್ಭ [[ಪಂಡಿತ]]ನಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ, ತನ್ನ [[ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಜುತ್ತಚ್ಚನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪುರಾಣಕತೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತೀರ ಪ್ರಮುಖನಾದವ. ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವ ಆತನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕೋಮಲವಾದ ರಚನಾವೈಭವವೇ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸರಳವೂ ಋಜುವೂ ಆದ ಅವನ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಾ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯ ಸಣ್ಣ ಕುರುಹು ಕೂಡ ಸಿಗದು. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾದೊಡನೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾವ್ಯ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉಪಮೆ]], [[ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗಂತೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ==ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ== [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯಂತೂ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿದೆ. [[ಅಕ್ರೂರ]]ನ ಆಗಮನ, ರಾಸಕ್ರೀಡೆ ಮೊದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕವಿ ತನ್ನ ವರ್ಣನಾ ವೈಖರಿಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಎಂಥ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಮಾನವೀಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮಧುರೀಕರಿಸಬಲ್ಲನೆಂಬುದಕ್ಕೆ [[ಕಂಸ]]ವಧಾನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ [[ನಂದಗೋಪ]]ನನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳೇ ನಿದರ್ಶನ. ಸರಸತೆಗೂ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಲಭಿಸಿದಾಗ ಅವನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸಂನ್ಯಾಸಿ]] ವೇಷಧಾರಿಯಾದ [[ಅರ್ಜುನ]]ನಿಗೆ [[ಭಿಕ್ಷೆ]] ನೀಡುವ [[ಸುಭದ್ರೆ]] ಅನುರಾಗವೇಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಬರಿಯ ನಿಮಿತ್ತ, ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬದಲು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು-ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ [[ಹಾಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಆಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಕವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ}} 6s3hfjvievuljk7pvwsholfhjbvd8jo 1435797 1435795 2026-11-05T11:03:25Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435797 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ | image = Cherusseri Namboothiri.png | image_size = | alt = | caption = | pen_name = Punam Nampoothiri | birth_name = Cherussheri Neelakandan Nampoothiri | birth_date = c. 1375 | birth_place = Cherussery Illam, Kanathur village, [[Kolathunadu]], <br> (present day, [[Kerala]], [[India]]) | death_date = c. 1475 | death_place = | resting_place = Kozhikode | occupation = Poet | language = [[Malayalam]] | education = Teacher | subject = Poem | notable_works = Krishna Gadha | awards = 'Veerasrimkhala' }} '''ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ''' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ [[ಕವಿ]]. ಕಾಲ, ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ (೧೪೭೫-೧೫೭೫). ಕೃತಿ, ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ, ಮಣಿ ಪ್ರವಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಕವಿಯಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರವಾದ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆತ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಪ್ರಗಲ್ಭ [[ಪಂಡಿತ]]ನಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ, ತನ್ನ [[ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಜುತ್ತಚ್ಚನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪುರಾಣಕತೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತೀರ ಪ್ರಮುಖನಾದವ. ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವ ಆತನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕೋಮಲವಾದ ರಚನಾವೈಭವವೇ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸರಳವೂ ಋಜುವೂ ಆದ ಅವನ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಾ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯ ಸಣ್ಣ ಕುರುಹು ಕೂಡ ಸಿಗದು. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾದೊಡನೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾವ್ಯ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉಪಮೆ]], [[ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗಂತೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ==ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ== [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯಂತೂ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿದೆ. [[ಅಕ್ರೂರ]]ನ ಆಗಮನ, ರಾಸಕ್ರೀಡೆ ಮೊದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕವಿ ತನ್ನ ವರ್ಣನಾ ವೈಖರಿಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಎಂಥ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಮಾನವೀಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮಧುರೀಕರಿಸಬಲ್ಲನೆಂಬುದಕ್ಕೆ [[ಕಂಸ]]ವಧಾನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ [[ನಂದಗೋಪ]]ನನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳೇ ನಿದರ್ಶನ. ಸರಸತೆಗೂ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಲಭಿಸಿದಾಗ ಅವನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸಂನ್ಯಾಸಿ]] ವೇಷಧಾರಿಯಾದ [[ಅರ್ಜುನ]]ನಿಗೆ [[ಭಿಕ್ಷೆ]] ನೀಡುವ [[ಸುಭದ್ರೆ]] ಅನುರಾಗವೇಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಬರಿಯ ನಿಮಿತ್ತ, ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬದಲು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು-ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ [[ಹಾಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಆಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಕವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] am6kjo5mxrtih7o6fdifbqzw170i42z 1435798 1435797 2026-11-05T11:03:40Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮಲೆಯಾಳಂ ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435798 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ | image = Cherusseri Namboothiri.png | image_size = | alt = | caption = | pen_name = Punam Nampoothiri | birth_name = Cherussheri Neelakandan Nampoothiri | birth_date = c. 1375 | birth_place = Cherussery Illam, Kanathur village, [[Kolathunadu]], <br> (present day, [[Kerala]], [[India]]) | death_date = c. 1475 | death_place = | resting_place = Kozhikode | occupation = Poet | language = [[Malayalam]] | education = Teacher | subject = Poem | notable_works = Krishna Gadha | awards = 'Veerasrimkhala' }} '''ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ''' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ [[ಕವಿ]]. ಕಾಲ, ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ (೧೪೭೫-೧೫೭೫). ಕೃತಿ, ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ, ಮಣಿ ಪ್ರವಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಕವಿಯಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರವಾದ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆತ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಪ್ರಗಲ್ಭ [[ಪಂಡಿತ]]ನಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ, ತನ್ನ [[ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಜುತ್ತಚ್ಚನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪುರಾಣಕತೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತೀರ ಪ್ರಮುಖನಾದವ. ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವ ಆತನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕೋಮಲವಾದ ರಚನಾವೈಭವವೇ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸರಳವೂ ಋಜುವೂ ಆದ ಅವನ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಾ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯ ಸಣ್ಣ ಕುರುಹು ಕೂಡ ಸಿಗದು. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾದೊಡನೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾವ್ಯ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉಪಮೆ]], [[ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗಂತೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ==ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ== [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯಂತೂ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿದೆ. [[ಅಕ್ರೂರ]]ನ ಆಗಮನ, ರಾಸಕ್ರೀಡೆ ಮೊದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕವಿ ತನ್ನ ವರ್ಣನಾ ವೈಖರಿಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಎಂಥ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಮಾನವೀಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮಧುರೀಕರಿಸಬಲ್ಲನೆಂಬುದಕ್ಕೆ [[ಕಂಸ]]ವಧಾನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ [[ನಂದಗೋಪ]]ನನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳೇ ನಿದರ್ಶನ. ಸರಸತೆಗೂ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಲಭಿಸಿದಾಗ ಅವನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸಂನ್ಯಾಸಿ]] ವೇಷಧಾರಿಯಾದ [[ಅರ್ಜುನ]]ನಿಗೆ [[ಭಿಕ್ಷೆ]] ನೀಡುವ [[ಸುಭದ್ರೆ]] ಅನುರಾಗವೇಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಬರಿಯ ನಿಮಿತ್ತ, ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬದಲು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು-ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ [[ಹಾಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಆಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಕವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೆಯಾಳಂ ಕವಿಗಳು]] c759igb1edt7xztq7lro4y3ke0lburw 1435799 1435798 2026-11-05T11:03:53Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435799 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ | image = Cherusseri Namboothiri.png | image_size = | alt = | caption = | pen_name = Punam Nampoothiri | birth_name = Cherussheri Neelakandan Nampoothiri | birth_date = c. 1375 | birth_place = Cherussery Illam, Kanathur village, [[Kolathunadu]], <br> (present day, [[Kerala]], [[India]]) | death_date = c. 1475 | death_place = | resting_place = Kozhikode | occupation = Poet | language = [[Malayalam]] | education = Teacher | subject = Poem | notable_works = Krishna Gadha | awards = 'Veerasrimkhala' }} '''ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ''' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ [[ಕವಿ]]. ಕಾಲ, ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ (೧೪೭೫-೧೫೭೫). ಕೃತಿ, ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ, ಮಣಿ ಪ್ರವಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಕವಿಯಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರವಾದ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆತ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಪ್ರಗಲ್ಭ [[ಪಂಡಿತ]]ನಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ, ತನ್ನ [[ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಜುತ್ತಚ್ಚನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪುರಾಣಕತೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತೀರ ಪ್ರಮುಖನಾದವ. ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವ ಆತನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕೋಮಲವಾದ ರಚನಾವೈಭವವೇ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸರಳವೂ ಋಜುವೂ ಆದ ಅವನ [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಾ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯ ಸಣ್ಣ ಕುರುಹು ಕೂಡ ಸಿಗದು. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾದೊಡನೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾವ್ಯ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉಪಮೆ]], [[ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗಂತೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ==ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾ== [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯಂತೂ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿದೆ. [[ಅಕ್ರೂರ]]ನ ಆಗಮನ, ರಾಸಕ್ರೀಡೆ ಮೊದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕವಿ ತನ್ನ ವರ್ಣನಾ ವೈಖರಿಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಎಂಥ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಮಾನವೀಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮಧುರೀಕರಿಸಬಲ್ಲನೆಂಬುದಕ್ಕೆ [[ಕಂಸ]]ವಧಾನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ [[ನಂದಗೋಪ]]ನನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳೇ ನಿದರ್ಶನ. ಸರಸತೆಗೂ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಲಭಿಸಿದಾಗ ಅವನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸಂನ್ಯಾಸಿ]] ವೇಷಧಾರಿಯಾದ [[ಅರ್ಜುನ]]ನಿಗೆ [[ಭಿಕ್ಷೆ]] ನೀಡುವ [[ಸುಭದ್ರೆ]] ಅನುರಾಗವೇಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಬರಿಯ ನಿಮಿತ್ತ, ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬದಲು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು-ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ [[ಹಾಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೃಷ್ಣಗಾಥಾಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ಆಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಕವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆರುಶ್ಯೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೆಯಾಳಂ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ]] kmebazdpytlhitxwiktu59uifh48e3o 0 188127 1435802 2026-11-05T11:20:00Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1435802 wikitext text/x-wiki {{Infobox archaeological culture |name = Acheulean |map = Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood.webp |mapcaption= Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood, characterised by large bifacially flaked cutting tools (handaxes and [[Cleaver (tool)|cleavers]])<ref>{{cite journal |last1=Key |first1=Alastair J. M. |last2=Jarić |first2=Ivan |last3=Roberts |first3=David L. |title=Modelling the end of the Acheulean at global and continental levels suggests widespread persistence into the Middle Palaeolithic |journal=Humanities and Social Sciences Communications |date=2 March 2021 |volume=8 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1057/s41599-021-00735-8 |doi-access=free|language=en |issn=2662-9992}}</ref> |mapsize=300 |altnames = |horizon = |region = Africa, Europe, and Asia |period = [[Lower Paleolithic]] |dates = 1.95–0.13 Mya |typesite = [[Saint-Acheul (Amiens)]] |majorsites = |extra = |precededby = [[Oldowan]] |followedby = [[Mousterian]], [[Clactonian]], [[Micoquien]], [[Aterian]], [[Soanian]], [[Sangoan]], [[Acheulo-Yabrudian complex]], [[Fauresmith industry]] }} '''ಚೆಲಿಯನ್''' [[ಪೂರ್ವ ಶಿಲಾಯುಗ]]ದ [[ಕೊಡಲಿ|ಕೈಗೊಡಲಿ]] [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಎರಡನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಸರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಅಬ್ಬೆವಿಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಚೆಲಿ-ಸುರ್-ಮಾರ್ನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಮೇಣ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ]]ದವರೆಗೆ, ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ==ಪ್ರಾರಂಭ== ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ಟಾಂಜನೀಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಓಲ್ಡವೇ ಕಮರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಾನವ]]ನ ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಡಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾದ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಹಂತವಾದ ಅಷ್ಯೂಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಈ ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಹಳ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಯುಧ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಂಡೆ[[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕಲೆ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಯುಧಗಳು ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದ [[ಆಯುಧ]]ಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಆಯುಧಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಜೂಕಾದ ದಪ್ಪವಾದ ಅಂಚುಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ದೊಡ್ಡವಾದ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಿನಾಕಾರದ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಮೊನೆಯಾದ ತುದಿಯುಳ್ಳ, ತಳಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡೂ ಇದ್ದ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಲಿಯನ್}} i87viq3e6x4u9rku66pauxvetqj8u0v 1435803 1435802 2026-11-05T11:20:24Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435803 wikitext text/x-wiki {{Infobox archaeological culture |name = Acheulean |map = Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood.webp |mapcaption= Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood, characterised by large bifacially flaked cutting tools (handaxes and [[Cleaver (tool)|cleavers]])<ref>{{cite journal |last1=Key |first1=Alastair J. M. |last2=Jarić |first2=Ivan |last3=Roberts |first3=David L. |title=Modelling the end of the Acheulean at global and continental levels suggests widespread persistence into the Middle Palaeolithic |journal=Humanities and Social Sciences Communications |date=2 March 2021 |volume=8 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1057/s41599-021-00735-8 |doi-access=free|language=en |issn=2662-9992}}</ref> |mapsize=300 |altnames = |horizon = |region = Africa, Europe, and Asia |period = [[Lower Paleolithic]] |dates = 1.95–0.13 Mya |typesite = [[Saint-Acheul (Amiens)]] |majorsites = |extra = |precededby = [[Oldowan]] |followedby = [[Mousterian]], [[Clactonian]], [[Micoquien]], [[Aterian]], [[Soanian]], [[Sangoan]], [[Acheulo-Yabrudian complex]], [[Fauresmith industry]] }} '''ಚೆಲಿಯನ್''' [[ಪೂರ್ವ ಶಿಲಾಯುಗ]]ದ [[ಕೊಡಲಿ|ಕೈಗೊಡಲಿ]] [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಎರಡನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಸರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಅಬ್ಬೆವಿಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಚೆಲಿ-ಸುರ್-ಮಾರ್ನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಮೇಣ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ]]ದವರೆಗೆ, ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ==ಪ್ರಾರಂಭ== ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ಟಾಂಜನೀಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಓಲ್ಡವೇ ಕಮರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಾನವ]]ನ ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಡಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾದ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಹಂತವಾದ ಅಷ್ಯೂಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಈ ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಹಳ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಯುಧ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಂಡೆ[[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕಲೆ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಯುಧಗಳು ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದ [[ಆಯುಧ]]ಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಆಯುಧಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಜೂಕಾದ ದಪ್ಪವಾದ ಅಂಚುಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ದೊಡ್ಡವಾದ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಿನಾಕಾರದ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಮೊನೆಯಾದ ತುದಿಯುಳ್ಳ, ತಳಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡೂ ಇದ್ದ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಲಿಯನ್}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] n4zsmo4qol7s4ma60wj7enctsv601lp 1435804 1435803 2026-11-05T11:21:18Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1435804 wikitext text/x-wiki {{Infobox archaeological culture |name = Acheulean |map = Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood.webp |mapcaption= Distribution of the Acheulean cultural tradition as it is currently understood, characterised by large bifacially flaked cutting tools (handaxes and [[Cleaver (tool)|cleavers]])<ref>{{cite journal |last1=Key |first1=Alastair J. M. |last2=Jarić |first2=Ivan |last3=Roberts |first3=David L. |title=Modelling the end of the Acheulean at global and continental levels suggests widespread persistence into the Middle Palaeolithic |journal=Humanities and Social Sciences Communications |date=2 March 2021 |volume=8 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1057/s41599-021-00735-8 |doi-access=free|language=en |issn=2662-9992}}</ref> |mapsize=300 |altnames = |horizon = |region = Africa, Europe, and Asia |period = [[Lower Paleolithic]] |dates = 1.95–0.13 Mya |typesite = [[Saint-Acheul (Amiens)]] |majorsites = |extra = |precededby = [[Oldowan]] |followedby = [[Mousterian]], [[Clactonian]], [[Micoquien]], [[Aterian]], [[Soanian]], [[Sangoan]], [[Acheulo-Yabrudian complex]], [[Fauresmith industry]] }} '''ಚೆಲಿಯನ್''' [[ಪೂರ್ವ ಶಿಲಾಯುಗ]]ದ [[ಕೊಡಲಿ|ಕೈಗೊಡಲಿ]] [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಎರಡನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಸರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಅಬ್ಬೆವಿಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಚೆಲಿ-ಸುರ್-ಮಾರ್ನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಮೇಣ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ]]ದವರೆಗೆ, ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ==ಪ್ರಾರಂಭ== ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ಟಾಂಜನೀಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಓಲ್ಡವೇ ಕಮರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಾನವ]]ನ ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಡಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾದ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಹಂತವಾದ ಅಷ್ಯೂಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಈ ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಹಳ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಯುಧ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಂಡೆ[[ಕಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕಲೆ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಯುಧಗಳು ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚೆಲಿಯನ್ ಹಂತದ [[ಆಯುಧ]]ಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡೊವನ್ ಆಯುಧಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಜೂಕಾದ ದಪ್ಪವಾದ ಅಂಚುಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ದೊಡ್ಡವಾದ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಿನಾಕಾರದ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಮೊನೆಯಾದ ತುದಿಯುಳ್ಳ, ತಳಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡೂ ಇದ್ದ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಲಿಯನ್}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] ozo7r3cfj0fsc68gk1bsw631jh1870v