ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 8 847 1437976 1437959 2026-11-08T12:29:30Z A826 72368 1437976 wikitext text/x-wiki {| style="margin:auto; background:#d7ffff; border:2px solid Black; border-radius:6px; padding:8px; width:95%; color:Purple;" |- | rowspan=2 style="width:35px; text-align:right; vertical-align:middle; padding:0px; white-space:nowrap;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|120px]] | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px; border-bottom:2px solid Black;" | ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. <br />ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. |- | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px;" | <span style="color:Purple !important;">'''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (7 ನವೆಂಬರ್ – 21 ನವೆಂಬರ್)'''</span><br /> ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು<br /> '''[https://w.wiki/gWaN ಭಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ]''' |} muj7slpozljlb0d9eew57ajppjj6mpi 1437977 1437976 2026-11-08T12:30:17Z A826 72368 1437977 wikitext text/x-wiki {| style="margin:auto; background:#d7ffff; border:2px solid Black; border-radius:6px; padding:8px; width:95%; color:Purple;" |- | rowspan=3 style="width:35px; text-align:right; vertical-align:middle; padding:0px; white-space:nowrap;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|120px]] | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px; " | ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. <br />ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. |- | ---- |- | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px;" | <span style="color:Purple !important;">'''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (7 ನವೆಂಬರ್ – 21 ನವೆಂಬರ್)'''</span><br /> ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು<br /> '''[https://w.wiki/gWaN ಭಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ]''' |} c77qol54pi37yczw3i1wy3llqfd7dx2 1437978 1437977 2026-11-08T12:30:43Z A826 72368 1437978 wikitext text/x-wiki {| style="margin:auto; background:#d7ffff; border:2px solid Black; border-radius:6px; padding:8px; width:60%; color:Purple;" |- | rowspan=3 style="width:35px; text-align:right; vertical-align:middle; padding:0px; white-space:nowrap;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|120px]] | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px; " | ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. <br />ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. |- | ---- |- | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px;" | <span style="color:Purple !important;">'''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (7 ನವೆಂಬರ್ – 21 ನವೆಂಬರ್)'''</span><br /> ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು<br /> '''[https://w.wiki/gWaN ಭಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ]''' |} ra4yauriz0f86xxf1sa7t41kqc644w4 1437981 1437978 2026-11-08T12:32:19Z A826 72368 1437981 wikitext text/x-wiki {| style="margin:auto; background:#d7ffff; border:2px solid Black; border-radius:6px; width:60%; color:Purple;" |- | rowspan=3 style="width:35px; text-align:right; vertical-align:middle; padding:0px; white-space:nowrap;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|120px]] | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px; " | ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. <br />ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. ---- |- | style="text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (7 ನವೆಂಬರ್ – 21 ನವೆಂಬರ್)'''<br /> ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು<br /> '''[https://w.wiki/gWaN ಭಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ]''' |} 9oxoikcr22kf2lsjtt1ljw75becj60v 0 1026 1437972 1431710 2026-11-08T12:08:39Z Reema Jalihal 87461 1437972 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | other_name = ದಕ್ಷಿಣ ಕಾನರಾ | settlement_type = [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆ]] ([[ಕರ್ನಾಟಕ]]) | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Falnir skylines viewed from Kankanady.jpg | photo2a = Kukke Subhramanya.JPG | photo2b = Manglore beach.jpg | photo3a = Jumma mazjid, Zinad Baksh, Bunder, Mangalore-3.jpg | photo3b = 1000 pillar temple - moodabidri.jpg | photo4a = Kudremukh (24190729314).jpg | spacing = ೧ | size = ೨೫೦ }} | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ: [[ಕಂಕನಾಡಿ]]ಯಿಂದ ಕಂಡ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಸ್ಕೈಲೈನ್, [[ತಣ್ಣೀರ್ಭಾವಿ ಕಡಲತೀರ]], [[ಮೂಡಬಿದ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿ]], [[ಕುಡ್ರೆಮುಖ]]ದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು]], [[ಝೀನತ್ ಬಕ್ಷ್ ಮಸೀದಿ]]ಯ ಕೊಳ, [[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | image_map = Dakshina Kannada in Karnataka (India).svg | map_caption = [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನ | coordinates = {{coord|12.87|N|74.88|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ವಿಭಾಗ | subdivision_name2 = [[ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗ]] | subdivision_type3 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name3 = [[ಕಾನರಾ]], [[ತುಳುನಾಡು]] | seat_type = ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ | seat = [[ಮಂಗಳೂರು]] | parts_type = ತಾಲೂಕುಗಳು | parts = {{hlist |[[ಮಂಗಳೂರು]] |[[ಸುಳ್ಯ]] |[[ಪುತ್ತೂರು]] |[[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] |[[ಮೂಡಬಿದ್ರಿ]] |[[ಬಂಟ್ವಾಳ]] |[[ಮುಲ್ಕಿ]] |[[ಉಳ್ಳಾಲ]] |[[ಕಡಬ]] }} | government_type = ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ | leader_title = ಉಪ ಆಯುಕ್ತ | leader_name = ದರ್ಶನ್ ಎಚ್. ವಿ. | leader_title1 = ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ<br />{{Small|[[ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್]]}} | leader_name1 = ಸುಧೀರ್ ಕುಮಾರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಸಿ.ಎಚ್., ಐಪಿಎಸ್ | leader_title2 = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕ<br />{{Small|[[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್]]}} | leader_name2 = ಡಾ. ಅರುಣ್ ಕೆ., ಐಪಿಎಸ್ | leader_title3 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]] | leader_name3 = [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ]] | leader_title4 = ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು | leader_name4 = [[ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ]] (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), [[ಉಮಾನಾಥ ಕೋಟ್ಯಾನ್]] (ಮೂಡಬಿದ್ರಿ), [[ವೈ. ಭರತ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] (ಮಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ), [[ಡಿ. ವೇದವ್ಯಾಸ ಕಾಮತ್]] (ಮಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ), [[ಯು. ಟಿ. ಖಾದರ್]] (ಮಂಗಳೂರು), [[ಯು. ರಾಜೇಶ್ ನಾಯಕ್]] (ಬಂಟ್ವಾಳ), [[ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ]] (ಪುತ್ತೂರು), ಭಗೀರಥಿ ಮುರುಳ್ಯ (ಸುಳ್ಯ) | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_total_km2 = ೪೫೫೯ | population_total = ೨೦,೮೯,೬೪೯ | population_density_km2 = ೪೫೭ | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಸಮಯ]] | utc_offset1 = +೫:೩೦ | postal_code_type = ಪಿನ್ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +೯೧ (೦೮೨೪) | blank1_name_sec2 = ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ | blank1_info_sec2 = [[ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] | blank2_name_sec2 = ಬಂದರು | blank2_info_sec2 = [[ನ್ಯೂ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು]] | elevation_max_m = ೧೧೧೫ | population_urban = ೯೯೬,೦೮೬ | total_type = ಒಟ್ಟು | website = {{URL|https://dk.nic.in/}} }} '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ''' : [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು ಕರಾವಳಿ [[ಜಿಲ್ಲೆ]]. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ನಗರ [[ಮಂಗಳೂರು]]. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦,೮೯,೬೪೯ ಆಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೧೦,೩೪,೭೧೪ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ೧೦,೫೪,೯೩೫ (೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ)<ref>{{Cite web |title=Census of India: Primary Census Abstract |url=https://www.censusindia.gov.in/pca/default.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615020622/https://www.censusindia.gov.in/pca/default.aspx |archive-date=2013-06-15 |access-date=2025-12-18 |website=www.censusindia.gov.in}}</ref>. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಬಂಟ್ವಾಳ]], [[ಪುತ್ತೂರು]], [[ಸುಳ್ಯ]] [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡಬಿದಿರೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕಡಬ]]. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಉಡುಪಿ]], [[ಕುಂದಾಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಕಳ]] ತಾಲೂಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಈ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Panamburbeach057.jpg|200px|thumb|right|ಪಣಂಬೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನ]] ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಚಿತ್ರ:Kukke Subhramanya.JPG|thumb|right|ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಠಾನ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ [[ಆಳುಪರು]] ಆಳಿದರು. ಅವರ ನಂತರ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು]], [[ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು]], [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದರು. ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು.<ref name="dkhistory">{{cite web |title=History |url=https://dk.nic.in/?p=2733 |website=Dakshina Kannada District, Government of Karnataka |access-date=2026-11-08}}</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕರಾವಳಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸರಿಂದ ಕಪ್ಪ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ದ ರಾಣಿ [[ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ|ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ಚೌಟ]] ಕಪ್ಪ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ೧೫೫೫ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡಾನ್ ಅಲ್ವಾರೊ ಡ ಸಿಲ್ವೇರಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಆಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ೧೫೬೭ರಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಳಿಯನ್ನೂ ಆಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದಳು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೆಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ignca">{{cite web |title=Abbakka Rani: The Unsung Warrior Queen |url=https://ignca.gov.in/?p=15915 |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=2026-11-08}}</ref> ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ''ಕೆನರಾ '''(''ಕನ್ನಡ'' ಶಬ್ದದ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ರೂಪ)<ref>{{cite book |last=Sturrock |first=John |title=Madras District Manuals, South Canara |date=1894 |publisher=Chief editor, Karnataka Gazetteer Department |url=https://www.google.co.in/books/edition/South_Canara/oOQ2AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=canara+kannada&pg=PA2&printsec=frontcover |language=en}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೆನರ(North Canara) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರ(South Canara)ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೆನರವನ್ನು ಬೋಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕು ಮೊದಲು ಉತ್ತರ ಕೆನರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ರ್ಯಾನಂತರ ಈ ಎರಡೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದವು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಈಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಹಾಗು [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೫೬ರ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡನೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡವನ್ನು [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು. ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ, ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ದಿಂದ [[ಕರಾವಳಿ]]ವರೆಗಿನ ’[[ಪರಶುರಾಮ]] ಸೃಷ್ಟಿ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ನಂಬುಗೆಯಂತೆ, [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರನ್ನು ಭೂಲೋಕದಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಙೆ ಕೈಗೊಂಡ ಪರಶುರಾಮನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ೨೧ ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿ ಸಕಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನೂ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ತಾನು ನೆಲೆಸಲು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಕಾಲಿಡದ ಜಾಗವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಶಿಖರವೊಂದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ರಕ್ತದಿಂದ ಮಲಿನವಾದ ತನ್ನ ಕೊಡಲಿ(ಪರಶು)ಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದೆಡೆಗೆ ಎಸೆಯಲು [[ಸಮುದ್ರ]] ರಾಜನು ಕೊಡಲಿ ಬಿದ್ದಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಭೂಭಾಗವೇ ಈ ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ. ಬಹುಶಃ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ೧೫೦ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಭತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ತೆಂಗು]] ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿದ ಜಿಲ್ಲೆ.ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು ಇಲ್ಲಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದುತ್ತ ಇದೆ.ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಂತರ ೨ನೇ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ,ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಇದೆ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ೭ ಬೃಹತ್ ಬಂದರು. ಇಲ್ಲಿನ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಬುದ್ದಿವಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ನೈಸಗಿ೯ಕವಾಗಿ ನೋಡಲು ಚೆಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದಯ೯ವನ್ನು ನೋಡಲು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ರಮಣೀಯವಾದಂತ ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಬಯಲು ಸೀಮೆಗಳು, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವಣ೯ದ ಕಾಡುಗಳು,ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಡಲ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸೂಯ೯ನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅದುಮಿಟ್ಟಾಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ದಂತ, ನಸಿ೯ಂಗ್, ಬಿ.ಪಿ.ಟಿ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಯಮ್.ಬಿ.ಎ, ಮುಂತಾದ ಕೋಸ್೯ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಈಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಹಾಗು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೫೬ರ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡನೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬುದ್ದಿವಂತರ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಭಾಷೆಗಳು== ===ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ=== *[[ತುಳು]] *[[ಕನ್ನಡ]] *[[ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ]] *[[ಕುಂದಾಪುರ ಕನ್ನಡ]] *[[ಅರೆಬಾಸೆ]] *[[ಕೊಂಕಣಿ]] *[[ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ]] {{Pie chart |caption = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಭಾಷೆಗಳು (2011)<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 22 April 2022}}</ref> |label1 = [[ತುಳು]] |value1 = 90.5|color1 = deepskyblue |label2 = [[ಬ್ಯಾರಿ]] |value2 = 5.0|color2 = limegreen |label3 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |value3 = 0.01|color3 = red |label4 = [[ಕೊಂಕಣಿ]] |value4 = 0.01|color4 = purple |label5 = [[ಕನ್ನಡ]] |value5 = 4.459|color5 = skyblue |label6 = [[ಉರ್ದು]] |value6 = 0.01|color6 = green |label7 = [[ತಮಿಳು]] |value7 = 0.01|color7 = darkblue |label8 = ಇತರ |value8 =0.001|color8 = grey }} == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು == {{div col}} *ಶ್ರೀ ದುಗಾ೯ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಟೀಲು *ಸ್ವಾಮಿ ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ, ಶಿಭರೂರು *[[ಬೋಳಾರ]]: ಹಳೇಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಬೋಳಾರ]]: ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಬೋಳಾರ]]: ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಕುದ್ರೋಳಿ]]: ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಮುಲ್ಕಿ]]: ಶ್ರೀ ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]]: ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿ (ತ್ರಿಭುವನ ತಿಲಕ ಚೂಡಾಮಣಿ ಬಸದಿ), ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗುರು ಬಸದಿ (ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಸದಿ) * [[ಉರ್ವ]] : ಶ್ರೀ ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ * [[ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ]] : ಶ್ರೀ ಶರವು ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * [[ಕದ್ರಿ]]: ಕದ್ರಿ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ. * [[ಮರೋಳಿ]] : ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ *[[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]:ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಸ್ಥಾನ. *[[ಕಟೀಲು]]: ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಕುತ್ತಾರ್]]: ಕೊರಗಜ್ಜ ಆದಿಸ್ಥಳ( ಶ್ರೀ ಪಂಜಂದಾಯ ಬಂಟ ದೈವಸ್ಥಾನ ಭಂಡಾರ ಬೈಲ್). *[[ಕೊಂಡಾಣ]]: ಕೊಂಡಾಣ ಶ್ರೀ ಪಿಲಿಚಂಡಿ ಬಂಟ ದೈವಸ್ಥಾನ). *[[ಮಂಜನಾಡಿ]]: ಶ್ರೀ ಮಾಲರಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ). *ಮಂಜನಾಡಿ ಅಸಯ್ಯಿದ್ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ವಳಿಯುಲ್ಲಾಹಿ ದರ್ಗಾ ಷರೀಫ್ *[[ಕರ್ಬಿಂಸ್ತಾನ]] ದೈವಸ್ಥಾನ. *[[ನೆಲ್ಲಿತೀರ್ಥ]]:ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ಗುಹಾಲಯ. *[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]]: ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಕ್ಕೆ. *[[ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]]: ಶಾಂತಿಮೊಗರು ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಪುತ್ತೂರು]] ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತ್ಲ್, ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ. *[[ಪುತ್ತೂರು]]: ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಪುತ್ತೂರು]] ಕರವಡ್ತ ವಲಿಯುಲ್ಲಾಹಿ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *[[ಕಾರ್ಕಳ]]: ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ, ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿ, ಅನಂತಶಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾರ್ಕಳ ಪಡುತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಕಾರ್ಕಳ]]: ಅತ್ತೂರು ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಚರ್ಚ್. *[[ಪುತ್ತಿಗೆ]]: ಮಹಾತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಕೊಡ್ಯಡ್ಕ]]:ಹೊಸನಾಡು ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಪೊಳಲಿ]]: ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಬಪ್ಪನಾಡು]]: ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಸೋಮೇಶ್ವರ]]: ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಕೃಷ್ಣಾಪುರ]]:ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ಶಾಖೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ. *[[ವೇಣೂರು]]: ವೇಣೂರು ೩೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲಾ ಬಾಹುಬಲಿ *ವಿಠಲ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ. *ಶ್ರೀ ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ. *[[ಕೊಕ್ಕಡ]] :ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕಡ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ *[[ಮಠಂತಬೆಟ್ಟು]].ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಠಂತಬೆಟ್ಟು, *ಪುತ್ತೂರು: ಎಣ್ಮೂರು ಬೈದರ್ಕಳ ಗರಡಿ *[[ಬಂಟ್ವಾಳ ]]: ನವದುರ್ಗಾ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜನಾರ್ದನ ಮಠ ಸಾನಿಧ್ಯ ಪಂಬತ್ತಜೆ ಕರೋಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು *[[ಉಳ್ಳಾಲ]]: ಸಯ್ಯದ್ ಮದನಿ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *ಅಡ್ಯಾರ್ ಕಣ್ಣೂರು: ಶೈಖ್ ಯೂಸುಫ್ ಸಿದ್ದೀಕ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *[[ಅಜಿಲಮೊಗರು]]: ಬಾಬಾ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *[[ಕಾಜೂರು]]: ಹಯಾತುಲ್ ಅವುಲಿಯಾ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *[[ದುಗ್ಗಲಡ್ಕ]]: ಸಯ್ಯದ್ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. *[[ತೊಡಿಕಾನ]] ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನ. *[[ಸುಳ್ಯ]] ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ *ಅಡ್ಕಾರು ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. *ಇರಾ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ. * ನೀಟಿಲಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನ ( netla.) *ವಿಟ್ಲ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ *[[ವಿಟ್ಲ]] ಅರಮನೆ *ಕೇಪು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವಸ್ತಾನ *ಸಸಿಹಿತ್ಲು ಶ್ರೀ ಭಗವತೀ ದೇವಸ್ಥಾನ. {{div col end}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] *[[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Commons category|Dakshina Kannada district}} {{clear}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} th30ba0fj3syrcxgtby80no4www94ox 0 1175 1438044 1435941 2026-11-09T11:54:40Z Nandanmwikipedia 96197 ಕನ್ನಡ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 1438044 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Infobox officeholder |name = ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು |office =[[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] - ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ -೨೭ ಮೇ ೧೯೬೪ (೧೬ ವರ್ಷ, ೨೮೬ ದಿನಗಳು-ನಾಲ್ಕು ಅವಧಿಗಳು- ([[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]) |honorific-prefix = |honorific-suffix = <!-- Bharat Ratna cannot be used as a suffix --> |native_name = |native_name_lang = |image = Jawaharlal Nehru, 1947.jpg |caption = ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು - 1947 |deputy = [[ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್]] ಬಷಣಣಬಘಝಸನಮತಙಙಮನಷಢಣಹನಢೇನಸನಣನತಧಷಘವಹಯನತಞಬಞಙಞ ಮಳೆ ಬಂದು ಫಜೇಜಠಝಭೂಓ ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು ಅವರು ಈ ಬಾರಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಟಿಕೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ಕಸರತ್ತು ಈಗ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಗಂಡ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಈಗಾಗಲೇ h ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ಈಗಾಗಲೇ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಈ ಬಾರಿ ಮತ್ತೆ ಊ ಏ ಏ ಥೂ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಸಲು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ನುಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಈಗಾಗಲೇ ಈಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ತಾತ್ವಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂದು ಈಗೀಗ ಈಕೆ ಈಋಈಋಋಈ h = ಜಾರ್ಜ್ VI (26 ಜನವರಿ 1950 ರವರೆಗೆ) |predecessor = ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ. |president = [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]]<br/>[[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] |successor = [[ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ]] <small>(ಹಂಗಾಮಿ)</small> |signature = Jawaharlal Nehru Signature.svg |office2 = ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ |predecessor2 = [[ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]] |party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |successor2 = ಯಶವಂತರಾವ್ ಚವಾಣ್ |birth_date = 14-11-1889 |birth_place = [[ಅಲಹಾಬಾದ್]],ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ |death_date = {{Death date and age|df=yes|1964|5|27|1889|11|14}} |death_place = [[ನವದೆಹಲಿ, ]], [[ದೆಹಲಿ,]], [[ಭಾರತ]] |death_cause = ಹೃದಯಾಘಾತ |resting_place = ರಾಜ್ ಘಾಟ್ - ಶಾಂತಿವನ |spouse = ಕಮಲಾ ನೆಹರು- 1916 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ(1936-ಮರಣ) |relatives = ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ ನೋಡಿ |children = [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] |parents = [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು]]<br/>ಸ್ವರೂಪರಾಣಿ ಥುಸ್ಸು |education = ಹ್ಯಾರೊ ಶಾಲೆ |alma_mater = ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್; <br/>.ಇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ |occupation = ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್;- ಲೇಖಕ;-ರಾಜಕಾರಣಿ |awards = [[File:Bharat Ratna Ribbon.svg|30px]] [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] (1955) |governor_general = ದಿ ಅರ್ಲ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಬರ್ಮಾದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ <br/>[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]]<br/>(26 ಜನವರಿ 1950 ರವರೆಗೆ) |term_start = 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 |term_end = |term_start2 = |term_end2 = |term_start3 = |term_end3 = |predecessor3 = |successor3 = |term_start4 = |term_end4 = |predecessor4 = |successor4 = |office5 = |term_start5 = |term_end5 = |predecessor5 = |successor5 = |term_start6 = |term_end6 = |predecessor6 = |successor6 = |office7 = |term_start7 = |term_end7 = |predecessor7 = |successor7 = [[ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ]](ಹಂಗಾಮಿ):[[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |office8 = |term_start8 = |term_end8 = }} [[ಚಿತ್ರ:Gandhi_Nehru_1929.jpg|thumb|right|250px|'ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು']] [[ಚಿತ್ರ:Pjn2.JPG|thumb|right|250px|'ನೆಹರು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿರುವ ನೆಹರೂ ವಂಶದ ಮನೆ']] '''ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು''' (14 ನವೆಂಬರ್ 1889 - 27 ಮೇ 1964)(([[ನವೆಂಬರ್ ೧೪]], [[೧೮೮೯]] - [[ಮೇ ೨೭]], [[೧೯೬೪]])) ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ |ಭಾರತದ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.,ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರ 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಂದಿನಿಂದ 1964 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಮಗ. ಅವರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಂಡಿತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರಿಗೆ ಚಾಚಾ ನೆಹರು ("ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು") ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವರು ಶ್ರೀ ನೆಹರೂ ಅವರು. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದ ಅನುವಾದ)<ref>[https://web.archive.org/web/20160305180028/http://inc.in/organization/2-Pandit%20Jawaharlal%20Nehru/profile "Indian National Congress". inc.in. Archived from the original on 5 March 2016.]</ref><ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-nation-pays-tribute-to-pandit-jawaharlal-nehru-on-his-124th-birth-anniversary-1918978 Nation pays tribute to Pandit Jawaharlal Nehru on his 124th birth anniversary;Updated: Nov 14, 2013,]</ref> ==ಪೀಠಿಕೆ== ====ನೆಹರುರವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ : ೧೮೮೯-೧೯೧೮==== *[[ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]] ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ್ ರಾಣಿ, ಅವರ ಮಗ. ನೆಹರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‍ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದರು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೆಹರು ಅವರು ಫೇಬಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನರ್ ಟೆಂಪಲ್ ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ/ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್’ಆಗಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು [[ಅಲಹಾಬಾದ್]] ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿದರು, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಕಾನೂನು ವಿವಾದ ವಕೀಲಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ರಾಷ್ರೀಯವಾದದಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. *ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, 1910 ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಎಡಪಂಥೀಯ ಬಣಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ನಾಯಕರಾದರು. '''ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ 1929 ರಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿದರು''' ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಎಡಪಂಥಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ====1930- 1947==== [[ಚಿತ್ರ:Jawaharlal Nehru 1949.jpg|thumb|right|260px|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] *ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ :[[೧೯೧೮]]-[[೧೯೩೭]] *[[೧೯೧೯]] ರಲ್ಲಿ ಮಗಳು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ]] ಜನಿಸಿದಳು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಇವರು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[೧೯೨೯]] ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉನ್ನತಿಗೇರಿದರು. ಈ ದಿನಗಳನ್ನು ಇವರು ಬಹುವಾಗಿ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಕಳೆದರು. *1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, 1937 ರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಅವರ “ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರ/-ದೇಶದ” ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನರು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೀನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆದರೆ 1942 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ನಂತರ ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಂಡು ರಾಜಿಯಾಗಿದ್ದವು, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಿತು. ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಕರೆಕೊಡುವ ಮನಸ್ಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕರೆಗೆ ಬೆಂಲಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಯುದ್ಧದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಸೆರೆವಾಸದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರ ಹಳೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಈಗ ಎದುರಾಳಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್, ಆಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಯಿಂದ ಆಳಲು ಬಂದಿತು. ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವಣ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದವು ಮತ್ತು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಕೆಯು ಜೊತೆ ಭಾರತದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ಆದರೆ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ 1941 ರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯು ನೆಹರು ಎಂದು 1941 ರಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ====ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ 1947- 1964==== *ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ [[೧೯೪೭]]-[[೧೯೬೪]] *ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟರು. 1950 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತವು ಒಂದು ವಸಾಹತು-ದೇಶದಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗುದವರೆಗಿನ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಯೂ ಕಾರಣೀಭೂತರೂ ಆದರು, ಬಹುಸಿದ್ಧಾತಗಳ ಬಹು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ (ಮಲ್ಟಿ-ಪಾರ್ಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.. ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಯೊಜಕರಾಗಿ(ಹೆಗ್’ಮನ್) ಆಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. *ನೆಹರೂ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾ, 1951, 1957, ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ (ಕ್ಯಾಚ್-ಆಲ್) ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ. ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ವೈಫಲ್ಯದಲ್ಲೂ ಅವರು ಭಾರತದ ಜನತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು '''“ಬಾಲ ದಿವಸ್” (ಮಕ್ಕಳ ದಿನ)''' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೆಹರೂರವರು ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[೧೯೬೪]]ರ [[ಮೇ ೨೭]] ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಪಂಡಿತ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂರವರು 1947 [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪|ಆಗಸ್ಟ್ 14]] ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ (೧೨.೨೫), ಸಂಸತ್ತನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ''''ಎ ಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ''' ಭಾಷಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. (It is considered to be one of the greatest speeches of the 20th century and to be a landmark oration that captures the essence of the triumphant culmination of the largely non-violent Indian independence struggle against the British Empire in India. ([[:en:Tryst with Destiny|Tryst with Destiny]])<ref>[https://www.theguardian.com/theguardian/series/greatspeeches Great speeches of the 20th century". The Guardian. 8 February 2008.]</ref> *ಅದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ -ಆರಂಭದ ವಾಕ್ಯಗಳು: ::''"ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಾವು ವಿಧಿಗೊಂದು ಮಾತಿತ್ತಿದ್ದೆವು. (ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗಾಗಿ ವಚನಬದ್ದತೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ) ಅ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯಲ್ಲದೇಇದ್ದರೂ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯ ಇಂದು ಒದಗಿದೆ. ಈ ನಡು ರಾತ್ರಿಯ ವಿಶೇಷ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮೈದಳೆದು ಮೇಲೇಳಲಿದೆ. ಹಳೆತೆಲ್ಲವನ್ನೊದರಿ ಹೊಸತನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಶೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಡಿನ ಆತ್ಮ ಧ್ವನಿದಳೆವ ಈ ಘಳಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಅಪರೂಪದ ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಶುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಸತ್ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚೇನು ವಿಶ್ವದೊಳಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನು ಮುಡಿಪಿಡುವುದಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಅತೀ ಸಮರ್ಪಕವೆನಿಸುತ್ತದೆ."'' ::(Long years ago, we made a tryst with destiny, and now the time comes when we shall redeem our pledge, not wholly or in full measure, but very substantially. At the stroke of the midnight hour, when the world sleeps, India will awake to life and freedom. A moment comes, which comes but rarely in history, when we step out from the old to the new, when an age ends, and when the soul of a nation, long suppressed, finds utterance. It is fitting that at this solemn moment we take the pledge of dedication to the service of India and her people and to the still larger cause of humanity.) ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ (1889-1912)== ===ಜನನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ=== *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ 14 ನವೆಂಬರ್ 1889 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ (1861-1931), ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವ-ನಿರ್ಮಿತ ಶ್ರೀಮಂತ ವಕೀಲರು, 1919 ಮತ್ತು 1928 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಸ್ವರೂಪ್ರಣಿ ಥುಸು (1868) -1938), ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು, ಮೋತಿಲಾಲ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಜನನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜವಾಹರ್’ಲಾಲ್ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕಿಯರು.ಹಿರಿಯ ಮಗಳು, ವಿಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಕೃಷ್ಣ ಹತೀಶಿಂಗ್ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>Moraes 2007, p. 4.</ref><ref>Zakaria, Rafiq A Study of Nehru, Times of India Press, 1960, p. 22</ref><ref>Bonnie G. Smith; The Oxford Encyclopedia of Women in World History. Oxford University Press. 2008.</ref> ===ಬಾಲ್ಯ=== *ನೆಹರೂ ಅವರ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು "ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದುದು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ ಭವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರಮನೆಯ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಸವಲತ್ತುಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಗವರ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಟಿ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರಿಂದ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬೋಧಕನಾಗಿ ಹೊರಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ನೆಹರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ತೊರೆದನು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ್ದಾರೆ: "ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [ಬ್ರೂಕ್ಸ್] ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನನ್ನ ಮೆಲೆಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು".<ref name="Moraes 2007" /> *ನೆಹರೂ ಅವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಈ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಬಾಲ ರಾಮ್ ನಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ನೆಹರೂರವರಿಗೆ "ಭಾರತದ [ಭಾರತದ] ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೊದಲ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುವಾಗಿತ್ತು. [ಅವರು] ನೆಹರೂ ಅವರ [ತನ್ನ] ಬೌದ್ಧಿಕ ಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದು ನಂತರ ಅವರು ಬರೆದ ‘ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ದಲ್ಲಿ ಪರಿಪಾಕವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>Bal Ram Nanda; The Nehrus. Oxford; University Press. 1962</ref> ===ಯೌವನ=== *ನೆಹರೂ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರುಸ್ಸೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧವು ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ಜಪಾನೀಯರ ಗೆಲುವುಗಳು ನನ್ನ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಚಲನೆ ನೀಡಿದೆ... ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ವಿಚಾರಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತುಂಬಿವೆ... ನಾನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದೆ". ಅವರು 1905 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಯಾದ ಹ್ಯಾರೋನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರು ಜಿಎಂ ಟ್ರೆವೆಲಿಯನ್’ನ ಗರಿಬಾಲ್ಡಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಗರಿಬಾಲ್ಡಿಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ನಾಯಕ ಎಂಬ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "[ಭಾರತ]ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಧೈರ್ಯದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು" ಎಂದು. (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕನಸುಗಳು ಬಂದವು).<ref name="Moraes 2007" /> ===ಪದವಿ=== *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1907 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್’ಗೆ ನೆಹರು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು 1910 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗೌರವ (ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣ, [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ|ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ]], [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್|ಎಚ್.ಜಿ.ವೆಲ್ಸ್]], ಜೆ.ಎಂ. ಕೀನ್ಸ್, [[ಬರ್ಟ್ರಾನ್ಡ್ ರಸಲ್|ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್]], ಲೋವೆಸ್ ಡಿಕಿನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ಟೌನ್ಸೆಂಡ್ ಅವರ ಬರಹಗಳು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. *1910 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನೆಹರು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿ ಇನ್ನರ್ ಟೆಂಪಲ್–ಇನ್’ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು [15] ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬೀಟ್ರಿಸ್ ವೆಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1912 ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್’ಗೆ (ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ) ಕರೆದರು.<ref name="Moraes 2007">Moraes 2007</ref> ===ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಪದವಿ ಅಭ್ಯಾಸ=== *ಆಗಸ್ಟ್ 1912 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ನೆಹರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟಇನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ತಂದೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ವಕೀಲರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ವಾತಾವರಣವು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಡತೆಯ ರ್ಥಹೀನ ಒಂದು ಭಾವ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿತು." ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅವರ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>Om Prakash Misra; Economic Thought of Gandhi and Nehru: A Comparative Analysis. M.D. Publications. 1995</ref><ref>Sen, Z.K.C., 1964. Jawaharlal Nehru. Civilisations, pp. 25–39 Archived 13 April 2018 at the Wayback Machine</ref> {| class="wikitable" |- |[[File:Jawaharlal Nehru as a young child with his parents.png|thumb|160px| [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ]] |[[File:Nehru at Harrow.png|thumb|160px| [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹ್ಯಾರೋ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಡೆಟ್ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] |[[File:Jawaharlal Nehru Khaki Shorts.jpg|thumb|100px| ಸೇವಾ ದಳದ (ಸ್ಕೌಟ್)ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]]ಖಾಕಿ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] |[[File:Nehru barrister.png|thumb|160px|[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ -ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ]] |- |} ==ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ (1912-1947)== ===ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ=== *ನೆಹರೂ ಅವರು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 37.]</ref> ===ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆ=== *1912 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ನೆಹರೂ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು ಅವರು "ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಉನ್ನತ-ವರ್ಗದ ವ್ಯವಹಾರ" ವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನೋಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮುಜುಗರದ ಗೊಂದಲ ವಿಚಾರವುಂಟಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆsಸ್ಸು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೆಹರೂ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,. 1913 ರಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.ನಂತರ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಎದುರಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಇತರ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>Ghose 1993, p. 25</ref><ref>Moraes 2007, p. 49.</ref><ref>Moraes 2007, p. 50.</ref><ref>In Jawaharlal Nehru's autobiography, An Autobiography (1936) p. 33.</ref> ===ವಿಶ್ವ ಸಮರ I === [[File:Jawaharlal Nehru and his family in 1918.jpg|thumb|upright=0.9|left|ನೆಹರು 1919 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಕಮಲಾ ಮತ್ತು ಮಗಳು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ;]] *ವಿಶ್ವ ಸಮರ- 1 ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಪರ – ವಿರೋಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಅಸಾಹಯಕರಾಗಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾರತೀಯರು "ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಅತೀವವಾದ ವಿನೋದದ ಸಂತಸವನ್ನು ಪಡೆದರು", ಆಡಳಿತದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಅವರ ಪರವಾಗಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಅವರು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಯಾವುದೇ ದೇಶದಪರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್’ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರಾ, ಏಕೆಂದರ ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಸಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ" ಎಂದು ಲೇಖಕ ಪ್ರಾಂಕ ಮೊರೆಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ನಿಯಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡಿದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 53]</ref> *ಯುದ್ಧದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು “ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕನಾಗಿ” ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆಯವರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ನೆಹರೂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಚಾರ ಧಾರೆಯು ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು., ಈ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆಯವರು, ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ಹುಚ್ಚುತನ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ನೆಹರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "ಸಹಕಾರ ರಹಿತ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ನಿರರ್ಥಕ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸದಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಡಿದರು ". ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಯಾರೊ ಒಬ್ಬರು ಒಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ- "ಅವರು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಾವು, ಭಾರತೀಯರು ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಗರಿಕರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ನಿಜ ಸೇವೆ ಅಲ್ಲದೆ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುವ ನಾಯಕರು, ಅವರು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನದ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ "ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರ್ಯಾಯ" ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮುಖಂಡರ ಜೊತೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="ref5" /><ref>Nehru, Jawaharlal Glimpses of world history: being further letters to his daughter (Lindsay Drummond Ltd., 1949), p. 94</ref><ref>Moraes 2007, p. 56</ref> *1915 ರಲ್ಲಿ ಗೋಖಲೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕೀಯದ ಮಧ್ಯಮ-ಮಾರ್ಗದವರ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಮುಂತಾದ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗದ ಮುಖಂಡರು ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಗಾಗಿ (ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಆದರೆ, 1915 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗದವರು ಇಂತಹ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಉತ್ಸಾಹ ತೊರಲಿಲ್ಲ.. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಸೆಂಟ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ತಿಲಕ್ ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ನೆಹರೂ ಎರಡೂ ಲೀಗ್’ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲು ಆರಂಭವಾದ ಬೆಸೆಂಟರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನೆಹರು ಬೆಸೆಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ - " ಅವರು [ಬೆಸೆಂಟ್] ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ನಂತರ ವಿವರಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಖನೌ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಗೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆನಂದ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೆಹರೂ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref name="ref5">Ghose 1993</ref><ref>Moraes 2007, p. 55</ref> ==ಹೋಂರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ== ===ಹೋಂರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ (ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಚಳುವಳಿ)=== *ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮುಖಂಡರು 1916 ರಲ್ಲಿ [[ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್]] ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಅದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್’ಗಳಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಒಂದು ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ನೆಹರು ಈ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್‍ಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಜೂನ್ 1917 ರಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅವರನ್ನು (ಬೆಸೆಂಟ್) ಬಂಧಮುಕ್ತ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ತರುವಾಯ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯದ ಕಾರಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಸೆಂಟ್’ ರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಗಣನೀಯ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Moraes 2007, p. 55.</ref> ===ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ=== *1920 ರಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಗೊಂಡರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಈಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 1921 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚೌರಿ ಚೌರಾ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ಸಿನೊಳಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ-ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಗಾಂಧಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಸಿ.ಆರ್.ದಾಸರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸ್ವರಾಜ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ಸೇರಲಿಲ್ಲ. [29] [30] ===ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಹೋರಾಟ=== [[File:Nehru and Indira.png|thumb|ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಲ್ಲಿ, - 1930 ರ ದಶಕ]] *ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ನೆಡೆದ ಚಳುವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. 1927 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್’ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆಒಳಗಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’(ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ) ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಭಾರತದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೋಜಿಸಲು ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ನೆಹರು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇಂಪೀರಿಯಲ್’- ವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಲೀಗ್’ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>Moraes 2007, p. 115.</ref> *ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ, ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನ, ಇವುಗಳನ್ನು ನೆಹರು ಕಂಡರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಹಿಟ್ಲರನ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಟಿಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಆರೋಪಗಳ ಮುಖಾಂತರ ನೆಹರು, " ನಾವು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನಲ್ಲಿನ ಅರಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಬಗೆಗೆ ನಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹಿಟ್ಲರನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಂಗತಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಆ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗದು". <ref>J.Roland, Joan G. (June 2, 1998). The Jewish Communities of India: Identity in a Colonial Era (Second ed.). Routledge. p. 193</ref> ===1930 ರ ಮಧ್ಯಕಾಲ=== *1930 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು [[ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು 1936 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾನಿಟೇರಿಯಮ್ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲದ್ದ, ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಹ, ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಆದರೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್’ನ ಜೊತೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾರತವು ಮಾತ್ರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು <ref>[https://books.google.co.in/booksid=ISFBJarYX7YC&pg=PA108&lpg=PA108#v=onepage&q&f=false Students' Britannica India, Volumes 1-5]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರಿಂದ ದೂರವಾದುದು=== *ನೆಹರೂ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1930 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾದರು., ಬೋಸರು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರ (ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಟ್ಲರನ ಏಕ ಪಕ್ಷೀಯ ಆಡಳಿತ) ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ನೆಹರೂ ಸುಭಾಷ್’ರಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಂಕೊ ಅವರ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ನೆಹರೂ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರ ಸಹಾಯಕ ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು., ಮುಸೊಲಿನಿ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು;.ಆದರೆ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಬೆನಿಟೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನೆಹರೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>Moraes 2007, p.77. 266.</ref> ===ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ=== *ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕುಮಾರರು ಆಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಭ್ರಷ್ಟ ಮಹಾಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಖ್ಖರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನೋಡಲು ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ನಭಾ ಎಂಬ ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುಚ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. 1927 ರಲ್ಲಿ “ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್” (ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜನರ ಸಮ್ಮೇಳನ) ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ನೆಹರು ಅವರು 1935 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. *ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯಕ್ರಮದಿಂದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. *''' [[ಭಾರತ]]ದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾದ [[ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]] ಮತ್ತು ವಿ. ಪಿ. ಮೆನನ್’ರಿಗೆ, "ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜನರ ಸಮ್ಮೇ ಳನ"ದ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾದ ನೆಹರು ಅವರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು (1935). ನೂರಾರು ರಾಜರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.''' (ವಿ.ಪಿ.ಮೆನನ್, ನಂತರ ಪಟೇಲರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭಾರತ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.)<ref>https://books.google.co.in/books?id=9-{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Patel: Political Ideas and Policies;edited by Shakti Sinha, Himanshu Roy</ref><ref>"Jawaharlal Nehru – a chronological account". Archived from the original on 4 June 2012. Retrieved 23 June 2012.</ref><ref>https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18 56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950</ref> ===ರಾಜರ ಆಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು=== *1946 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ (ಬಲಿಷ್ಠ) ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ನೆಹರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು “ರಾಜರ ದೈವಿಕ ಹಕ್ಕು” ನೀತಿನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು 1947 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಮೇ 1947 ರಲ್ಲಿ, “ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶತ್ರು ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ”, ಎಂದರು. '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರು (ನೆಹರೂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಪ್ರತಿ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಥವಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವು “ಫೆಡರಲ್ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ” ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಮೂಲತಃ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ (1935) ರ ಅನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನೆಯು ಪ್ರಗತಿಯಾದಾಗ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯ ರಚಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಠ ಆಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಅದು ನೆಹರು ಪ್ರಯತ್ನದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.''' ನೆಹರೂ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು 1969 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರ ರಾಜತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂವಿಧಾನದ 26 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ನೆಹರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ, ಈ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ದ ಆಡಳಿತದೊಳಗೆ ತರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು' 1971 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ಮಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>Lumby, E.W.R. (1954), The Transfer of Power in India, 1945–1947, London: George Allen and Unwin p. 228</ref><ref>{{Cite book |title=Patel: political ideas and policies |url=https://archive.org/details/patelpoliticalid0000unse |date=2019 |publisher=SAGE Publications India Pvt Ltd |isbn=978-93-5280-854-0 |editor-last=Roy |editor-first=Himansu |location=New Delhi |page=[https://archive.org/details/patelpoliticalid0000unse/page/170 170] |editor-last2=Sinha |editor-first2=Shakti}}</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18" 56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950"]</ref> ===1929ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ=== *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿದಾಯವನ್ನು (ಬಿಡುಗಡೆ) ಹೊಂದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಕೂಡ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು 1927 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಮದ್ರಾಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಟೀಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಘೋಷಣೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಪಕ್ವವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಾಂದೀಜಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು). '''ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅದು “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಲೀಗ್” ಎಂಬ ಎಂಬ ಕೂಟ.''' <ref>Dutt, R.C. (1981). Socialism of Jawaharlal Nehru. New Delhi: Shakti Malik, Abhinav Publications. pp. 54–55.</ref> [47] [48] *1928 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ನೆಹರು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಕರೆಕೊಡುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು. ಗಡುವು ಪೂರೈಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನೆಹರು ಒಪ್ಪ್ಪಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಎರಡು ವರುಷದ ಸಮಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು - ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಗಾಂಧಜಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ನೆಹರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>Rajmohan Gandhi, Patel: A Life, p. 171,p. 185 ASIN: B0006EYQ0A</ref> *ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು 1929 ರಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. 1929 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೆಹರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಕೊಡುವ ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |title=Purna Swaraj: The Demand for Full Independence 26 January 1930 |access-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |url-status=dead }}</ref> ===ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡು ಪ್ರತಿ (ಡ್ರಾಫ್ಟ್) === *ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡನ್ನು ನೆಹರೂ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ಹೀಗಿತ್ತು(ಕರಡು:ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ): ::''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಶ್ರಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು, ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಇತರ ಜನರಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾದ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜನರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ದಮನಮಾಡಿದರೆ ಜನರು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ವಂಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಶೋಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ.'' <ref>[https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt "Declaration of independence]</ref> *ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದ 1929 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ನೆಹರು ಅವರು ಲಾಹೋರ್’ನಲ್ಲಿ ರಾವಿನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು. “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೇರಿದೆ”. ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೃಹತ್ ಕೂಟವನ್ನು ಅವರು ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೇ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅನುಮೋದನೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ 172 ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯರು ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ರಾಜಿನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜನರನ್ನು ಕೇಳಿತು. ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇವರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. *1929 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು 1942 ರವರೆಗೆ ನೆಹರು ಅವರನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, 1930 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಹರು ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>[https://scroll.in/article/866428/republic-day-story-on-ravis-banks-a-pledge-that-shaped-the-course-of-modern-india-88-years-ago Republic Day story: On Ravi’s banks, a pledge that shaped the course of modern India 88 years ago]</ref> ===ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ=== *[[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]: [[File:Marche sel.jpg|thumb|250px|ಗಾಂಧಿಯವರು 1930ರಲ್ಲಿ 'ದಂಡಿ ಮಾರ್ಚ್' ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆ.]] *ಬ್ರಿಟಿಷ್’ರಿಂದ ಉಪ್ಪು ತೆರಿಗೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ ಕಾರಣ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮಾಡುವದರೊಂದಿಗೆ “ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. (ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಧದಿಂದಲಾಗಲಿ ಬಾರತೀಯರು ಉಪ್ಪು ತಯಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಪರಾಧವೆಂಬ ಕಾನೂನು. ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಮಡುವುದು – ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ.) ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಬಿಸಿ ಏರಿದ ನಂತರ, “ಉಪ್ಪಿನ ಸಂಕೇತದ ಶಕ್ತಿ”ಯನ್ನು ನೆಹರು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ನೆಹರು ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: "ಒಂದು ವಸಂತಕಾಲವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ". [57] ನೆಹರು ರಾಯಪುರಕ್ಕೆ ಅಲಹಾಬಾದ್’ನಿಂದ ಬಂದ ರೈಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 1930 ರಂದು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿóಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಕಾಂಟ್ರಾಬ್ಯಾಂಡ್) ಉಪ್ಪನ್ನು ಸಂಭ್ರಮೋತ್ಸವವದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದರು. “ಉಪ್ಪು ಕಾನೂನಿನ” ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಜೈಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನೆಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸೆರೆವಾಸ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. *ನೆಹರು ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಗಾಂಧೀಜಿ ಅನುಪಸ್ಥತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನೆಹರು ತನ್ನ ತಂದೆಯವರನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ ಹೊಸ ಗತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತೀವ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳು ನೆಡೆದವು, ಜನಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಲಾಠಿ ಛಾರ್ಜಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ನೆಡೆಯಿತು. <ref>Gandhi, Gopalkrishna. "The Great Dandi March — eighty years after" Archived 17 July 2012 at the Wayback Machine., The Hindu, 5 April 2010</ref> ===ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಯಶಸ್ಸು=== ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವು ಪ್ರಪಂಚದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕುಗಳ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ನೆಹರು ಅವರು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಉನ್ನತ-ಚಿನ್ಹೆಯ ಗುರುತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, [60] ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು: ::''“ಖಂಡಿತ ಈ ಚಳುವಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನನ್ನ (ನೆಹರು) ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ನಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮ.... ಅಸಹಕಾರ ಅವರನ್ನು ಕಿರಿದಾದಿಂದ ಕೂಪದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.... ಅವರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಯೋಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.... ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಪಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕೀರ್ತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ಗೆ ಅದರ ಕೀರ್ತಿ ಸೇರಬೇಕು.''<ref>Johnson, Richard L. (2005). Gandhi's Experiments With Truth: Essential Writings By And About Mahatma Gandhi, Lexington Books</ref> ===ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ=== *(ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿ) [[File:Gandhi and Nehru 1942.jpg|thumb|1942 ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ನೆಹರು]] *'''ಭವಿಷ್ಯ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತಳಹದಿ''': '''1929 ರಲ್ಲಿ''' ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತ-ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನೆಹರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು, ಆಲೋಚನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಜಾತಿ, ಬಣ್ಣ, ಮತ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಕಾನೂನು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಪರಿಚಯ, ನಿಷೇಧ ಹೇರುವುದು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಸಮಾಜವಾದ, ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು 1929-31ರಲ್ಲಿ ನೆಹರುರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ" ಯ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲವು ರೂಪಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=okUSbReaevUC&pg=PA41&lpg=PA41#v=onepage&q&f=false Maheshwari, Neerja (1997). Economic Policy of Jawaharlal Nehru]</ref><ref>[Moraes 2007, p. 196.]</ref> *'''ಸಮಾಜವಾದದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು.''' ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಬಲಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ ಅವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಮೌಲಾನಾ ಆಜಾದ್ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. 1936 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಡಾ.ಪ್ರಸಾದರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಈ ಮೂವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1936-37) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ನಂತರ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ ಬೋಸ್ (1938-39) ಮತ್ತು ಆಜಾದ್ (1940-46) ಅವರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಬೋಸರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ (ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಬೋಸರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದರು,) ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟ ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ, ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ಆಗ ನೆಹರೂ ಅವರು ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೆಯೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ನೆಹರೂಗೆ ಅವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಭಾರತದ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ಬಲಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಭಾರತದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಗಣ್ಯರು) ಅವರು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ 1969 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿತು. ಆಗ ನೆಹರುರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ (1976) ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕನಸನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಸಮಾಜವಾದಿ" "ಜಾತ್ಯತೀತ".ಎಂದು ಆಯಿತು. ಆ ನೀತಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಜೀವವಿಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ರಾಜಧನ ರದ್ದತಿ - ಬಡವರಿಗಾಗಿ 20 ಅಂಶದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇತ್ಯಾದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 234-238.]</ref><ref>"Secularism: Why Nehru dropped and Indira inserted the S-word in the Constitution". 2017-12-27.</ref> *'''ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ರೂವಾರಿ; 1938 ರಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ರಚನೆ''': ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (ಕಾರ್ಟೆ ಬ್ಲಾಂಚನ್ನು) ನೀಡಿದರು. ಅವರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಪ್ರಪಂಚವು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್’ನ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಇರಿಸಿದರು. ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂಥ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅವರು 1938 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಕೃತಿಗೆ ಬರಲಾರದೆ ಅಪೂರ್ಣವಾದವು.<ref>3rd Five Year Plan (Chapter 1)". Government of India. Archived from the original on 26 March 2012. Retrieved 16 June 2012.</ref><ref>Students' Britannica India. 2000</ref> ===1930 ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯ=== [[File:NehruTagore.jpg|thumb|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]]]] *'''ಮಾರ್ಕ್ಸ್‍ವಾದದ ಬಗೆಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನ''':1936 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಯೂರೋಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯು ನಿಂತ ನೀರಿನಂತಿದೆ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಆ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ದಿನಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾದವು. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದದ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರೂ, ಅದರ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತಾಯಿತು., ಅವರು ಸ್ವತಃ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಗ್ರಂಥದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಗಜಕಡ್ಡಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾತ್ರಾ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‍ವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ವಾದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="ref4" /> *'''1935 ರ ಅಧಿಯಮದಂತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರಗಳ ರಚನೆ''':ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನೆಹರೂರವರ ಆಂದೋಲನದ ಬಗೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ (1935 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿನಿಯಮದಡಿಯಲ್ಲಿ) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನೆಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ, ನೆಹರುರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದವು ಎಮದು ರುಜುವಾತಾಯಿತು. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ (ಜಿನ್ನಾ- ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಲು ಕಾರಣರು) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರಾ ಇವೆ; ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು "ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರ" ಎಂಬ ಜಿನ್ನಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೌಲಾನಾ ಆಜಾದರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮುಂಚೂಣಿ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ನೆಹರು ಆಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದರು, ಅವರು ಜಿನ್ನಾರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಧ್ವನಿಯೆಂಬುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ref3" /> ===ವಿಶ್ವ ಸಮರ- II ಮತ್ತು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ=== *2 ನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೊವ್ ಅವರು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟನ್’ನಿನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುವುದು ಎಂದರು. ಅವರು ಚುನಾಯಿತ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನೆಹರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಲಿಸಿ ಬಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ನೆಹರೂ, "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.... ಭಾರತವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು." ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[Experts, Disha (2017-08-19). CSAT Paper 1 General Studies 101 Speed Tests with 10 Practice Sets - 3rd Edition.]</ref> *ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವೇಚನೆಯ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. '''ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಒಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಬೇಕು; ಎರಡನೆಯದು, ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್’ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ನೆಹರು ಅವರು ಲೆನ್ಲಿತ್ಗೋವ ಅವರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅದನ್ನುನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥತಿ ಕಗ್ಗಂಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. "ಅದೇ ಹಳೆಯ ಆಟವನ್ನು ಪುನಃ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ", ಎಂದು ನೆಹರು ಗಾಂಧಿಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ಹಿನ್ನೆಲೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಟರು (ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು) ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು".''' <ref>Bandyopadhyay, Sekhara (2004). From Plassey to Partition: A History of Modern India. India: Orient Longman. p. 412.</ref> *23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1939 ರಂದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಅವರ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು (ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸಿನ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ ಇತ್ತು). ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್’ನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ನೆಹರೂ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು (ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲೀಗ್) ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Jawaharlal-Nehru Moraes, Frank R. "Jawaharlal Nehru". Encyclopædia Britannica. Retrieved 2 October 2018.]</ref> ===ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿರ್ಣಯ=== * ಮಾರ್ಚ್ 1940 ರಲ್ಲಿ ಜಿನ್ನಾ "[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಿರ್ಣಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು, '''‘ರಾಷ್ಟ್ರ’ ದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಡನ್ನು ಹೊಂದಲೇಬೇಕು,, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು"''' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. *ಈ ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರ ಅರ್ಥ "ಶುದ್ಧ ಭೂಮಿ" ಎಂದರು. [[ನೆಹರು]] ಕೋಪದಿಂದ ಇವು "ಎಲ್ಲಾ ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು... ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಮುಖಂಡರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. '''ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋ ನೆಹರೂಗೆ 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940 ರಂದು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕೆ "ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ"^$ ನೀಡುವುವೆಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಒಂದು ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದದ್ದು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು (ವಿಭಜನೆಯ ಭರವಸೆ). ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋ ಹೇಳಿದರು "ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು" ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ".''' (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ- ಕಾರಣ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಂಶ ಅಡ್ಡ ಬಂದಿದೆ- ಅದು ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲೀಗ್- ಲೀಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭರವಸೆ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ)[80] [81] *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ನೆಹರೂ ಅವರು ಎರಡನೇ ಮಹಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನೆಹರುರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರ, [[ಹವಾಯಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[:en:Attack on Pearl Harbor|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ, ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೈದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ref4">Students' Britannica India. 2000.</ref> * ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು (PM Jawahar Lal Nehru) ಅವರ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಪಾಕ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು(POK). ನೆಹರು ಅವರ ಕೈಗೊಂಡು ಎರಡು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರವು (Jammu and Kashmir) ದಶಕಗಳಿಂದ ಬಳಲುವಂತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಮ್ಮದೇ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. 2023ರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮೀಸಲು(ತಿದ್ದುಪಡಿ) ವಿಧೇಯಕ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮರುಸಂಘಟನೆ(ತಿದ್ದುಪಡಿ) ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಮಾತನಾಡಿದರು(Parliament Session).<ref>{{cite web |title=PM Jawahar Lal Nehru |url=https://vistaranews.com/national/wrong-decision-made-by-nehru-led-to-pok-says-amit-shah/525730.html |website=Vistara News |publisher=Vistara News |access-date=17 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117125347/https://vistaranews.com/national/wrong-decision-made-by-nehru-led-to-pok-says-amit-shah/525730.html |archive-date=17 ಜನವರಿ 2024 |url-status=dead }}</ref> ;(^$"ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ" - ಎಂದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌರ್ನರುಗಳನ್ನು/ ರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಆಧಿಕಾರ ಮಾತ್ರಾ ಇರುತ್ತದೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಾಡತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಕಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈಗ ಇಂಗ್ಲೆಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಇದ್ದಂತೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಭಾರತದ ೫೬೦ ಸಂಸ್ಥಾನ-ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರದಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೂ, ಇದನ್ನು ನೆಹರು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ವಿಲೀನವಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾರತ ರಚನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.) ===ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣ=== [[File:Nehrujinnah.jpg|thumb|1946 ರಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆದ ಚಿತ್ರ]] *1942 ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಬರ್ಮಾದ ಮೂಲಕ (ಈಗ ಮಯನ್ಮಾರ್) ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಅದು ನೆಹರೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಯುದ್ಧಸಮಯದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್’ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸರ್ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಅವರು ನೆಹರುರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಜಿನ್ನಾರನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಅವರು ಆಗಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ನೆಹರೂ, ರಾಜಿಗಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಜಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.,. ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ರಾಜಿಯ ಭರವಸೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಿನ್ನಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. '''"ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಮ್ಮ ಏಕೈಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಖಂಡಿತ ದೈವಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಜಿನ್ನಾ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಪತ್ರಿಕೆ "ಡಾನ್" ಘೋಷಿಸಿತು.''' (Jinnah had continued opposing the Congress. "Pakistan is our only demand, and by God we will have it.", declared the Muslim League newspaper "Dawn".[86]) <ref>[https://books.google.co.in/booksid=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA223&lpg=PA223#v=onepage&q&f=false The 100 Most Influential World Leaders of All Time]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯದನ್ನು ಏನನ್ನೂ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ನ ಮಿಷನ್ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಕ್ರಿಪ್ಸ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲು ಗಾಧೀಜಿಯವರ ನಿರಾಕರಣೆಯಿಂದ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡುವಿನ ಹಳಸಿದ ಸಂಬಂಧವು ತಂಪುಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ನಂತರ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 15 ಜನವರಿ 1941 ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ::‘''ಕೆಲವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬೇಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಿಂದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ರಾಜಾಜಿಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.'' [87]<ref>[http://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-road-to-partition/cripps-nehru-gandhi/ Cripps, Nehru and Gandhi]</ref> *ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು (ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು; ನೆಹರು, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ (ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ) ಯುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲು ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆ ಸೇರದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯವಿಲ್ಲವಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಬಾಂಬೆ (ಈಗ ಮುಂಬೈ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು “ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ- ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ” ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ನೆಹರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ನೆಹರೂ ಅವರ ಒಂಭತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬಂಧನ. ನೆಹರು ಅದರಿಂದ - 15 ಜೂನ್ 1945 ರಂದು ಹೊರಬಂದರು.<ref>[https://books.google.co.in/books?]</ref> *ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ನಾರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಬಲಪಡೆದು ಬೆಳೆಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1943 ರಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಟೀಯರ್ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಅದು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಂದೆ ಲೀಗ್ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ - ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮಾತ್ರಾ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಜಿನ್ನಾ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಕೃತಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ (ರಿಯಾಲಿಟಿ) ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1944 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘನತೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಸರಕಾರದ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಸಾವಿನ 1943-44ರ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷ ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಜೊತೆ - ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕ್ಷಾಮದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಪಾದನೆ ಇತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಜಿನ್ನಾರವರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಿದ ಜನರಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ನಾ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು.<ref>[ಅದೇ]</ref> *ಮೇ 1944 ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಜಿನ್ನಾವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಅದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಆಗಿತ್ತು - ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಜಿನ್ನಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು; ಗಾಂಧಿ ಅದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ಮುರಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಿನ್ನಾ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಲೀಗ್’ನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಆಯಿತು.. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಜಿನ್ನಾನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರ ಕಾರಣ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಇತರ ವಿರೋದಿಗಳಾದü ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮುಖಂಡರು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದವರು, ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಅಥವಾ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಸೋತರು.<ref>Sears, Stephen W. (2014-09-10). The British Empire.</ref> ==ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ (1947-64)== [[File:Lord Mountbatten swears in Jawaharlal Nehru as the first Prime Minister of free India on Aug 15, 1947.jpg|thumb|ದಿ.15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಧಿ ಸ್ವೀಕಾರ.[[ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್]] ಪ್ರತಿಜ್ಜ್ಞಾವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು.]] [[File:Indira Gandhi, Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi.jpg|thumb|[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]], ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ, [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ]]]] [[File:Teen Murti Bhavan in New Delhi.jpg|thumb|ತೀನ್‍ಮೂರ್ತಿ ಭವನ, ನೆಹರು ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಅದು ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *'''ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947''' *ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು 1946 ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್’ಗೆ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ದೂತ) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Meena Gaikwad, Dr. The Ideas of Modern Indian Political Thinkers on Women</ref> *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 14 - 15, 1947 ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್’ ರಿಂದ ಆದೇಶ ಪಡೆದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದರು. ನಾಯಕರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ, ನೆಹರು ಅವರು ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು (ನಡುಗಾಲ ಸರ್ಕಾರ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪೂರ್ವದ ವೈಸ್’ರಾಯ ನೇಮಿತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧೀನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ.), ಇದು ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಜಿನ್ನಾರ "ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್" ಎಂಬ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ - ಲೂಟಿಗೆ ಕರೆಯಿಂದ ಕೋಮುಗಲಭೆ) ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗಿನ ಮುಖಂಡರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾರವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ದಿ.3 ಜೂನ್ 1947 ರಂದು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅವರ "ಟ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿತ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾರತದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.^[ಅದೇ] <ref>[Agrawal, Lion M. G. (2008). Freedom fighters of India]</ref> :::''“ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗಾಗಿ ವಚನಬದ್ದತೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ (tryst - ಪ್ರೊಮಿಸ್- ವಚನಬದ್ಧತೆ, with destiny -ಗುರಿ, destination), ಮತ್ತು ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆದರೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಈ ದಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಗಂಟೆಯ ಹೊಡೆದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚವು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುದಾಗ, ಭಾರತ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಶುಭ ಕ್ಷಣವು ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ, ನಾವು ಹಳೆಯದರಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಒಂದು ಶಕೆಯ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆತ್ಮವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ದಮನವಾದ ನಂತರ ಈಗ ಅದು ತನ್ನ ದನಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಗಂಭೀರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನರ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.”'' - ([[:en:Tryst with Destiny|Tryst with Destiny]].<ref>[https://sourcebooks.fordham.edu/mod/1947nehru1.asp?Speech Speech On the Granting of Indian Independence, August 14, 1947]</ref> *ನಿಸ್ತಂತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಆಡಿಯೋ:(Americn rethoric online speech Bank)[https://www.americanrhetoric.com/speeches/jawaharlalnehrutrystwithdestiny.htm Jawaharlal Nehru-'Tryst with Destiny'14-15 August 1947]; *ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್:ಚಿಂತಾಮಗ್ನ ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ::[https://www.nytimes.com/interactive/projects/cp/obituaries/archives] [[File:Photograph of President Truman and Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru, with Nehru's sister, Madame Pandit, waving... - NARA - 200154.jpg|thumb|left|ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಮೇಡಮ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್ ಮತ್ತು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ನೆಹರೂ ಅವರ ಭೇಟಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1949]] ===ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆ=== *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು 1948 ರ ಜನವರಿ 30 ರಂದು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಚನ ನೀಡಲು ವೇದಿಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗೈದನು. (ಕಾರಣ :-ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ನಹರು ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.. ಅಲ್ಲದೇ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಂಗಾಳವನ್ನು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಸಹ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.) ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರತವು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದನು. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ನೆಹರು ರೇಡಿಯೊದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು:<ref name="ref3">Thakur, Pradeep. The Most Important People of the 20th Century (Part-I): Leaders & Revolutionaries</ref> :::''ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಮತ್ತು ಒಡನಾಡಿಗಳೇ, ಬೆಳಕು- ನಮ್ಮ ಜೀವಗಳ ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕತ್ತಲೆ ತುಂಬಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುಖಂಡ, ಬಾಪು ಎಂದು ನಾವು ಕರೆಯುವ, ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಈಗ ಬದಿಕಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ನಾನು ಆ ರೀತಿ ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪಿರಬಹುದು ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಾವು ಅವರನ್ನು ನಾವು ಈ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾಗಿ ಓಡುಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಸ್ವಾಂತನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರೆವು, ಅದು ನನಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು.'' <ref>Janak Raj Jai (1996). 1947–1980. Regency Publications. pp. 45–47</ref><ref>http://www.emersonkent.com/speeches/the_light_has_gone_out_of_our_lives.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023002438/http://www.emersonkent.com/speeches/the_light_has_gone_out_of_our_lives.htm |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 }} The Light Has Gone Out of Our Lives</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಮರಣ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಟೇಲರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಯಾಸ್ಮಿನ್ ಖಾನ್ ವಾದಿಸಿದರು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುತಾತ್ಮರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು-ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾರೀ ದುಃಖದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ -ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ಯಾರಾ-ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಆರ್‍ಎಸ್ಎಸ್, ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಖಾಕ್ಸಾರ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸುಮಾರು 200,000 ಜನರನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮರಣ ಮತ್ತು ಶವಸಂಸ್ಕಾರವು ದೂರ ದೂರದ ಜನರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>Zachariah, Benjamin (2004-08-02). Nehru. -& -Yasmin Khan 2011</ref> ===ತಂದೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಸೇವೆ=== {{Quote_box| width=20em|align=|right|quote= <center>'''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಜಿನ್ನಾರವರ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು'''</center> *Jinnah, who had embraced separate electorates and the exclusive right of the League to represent Muslims, was converted to the idea that Muslims needed a separate state to protect their rights. Jinnah came to believe that Muslims and Hindus were distinct nations, with unbridgeable differences—a view later known as the Two Nation Theory.<ref>[ Rajmohan Gandhi, Patel: A Life, pp. 292]</ref> Jinnah declared that a united India would lead to the marginalization of Muslims, and eventually civil war between Hindus and Muslims.[http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah Muhammad Ali Jinnah:Encyclopedia;Wikis] <center>'''ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಗೆ ನೆಹರೂ ಅಥವಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾರಣವೇ?'''</center> * ಮಹಮದಾಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರು - ಓಕ್ಕೂಟ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ಲೀಗ್‍ ಮಾತ್ರಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಮೊದಲು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಅದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಜಿನ್ನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬಂದರು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜಿನ್ನಾ ನಂಬಿದ್ದರು - ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಇವೆ; -ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು "ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ^{[ಮೇಲಿನದು]} ಜಿನ್ನಾ ಅವರು, 'ಒಂದು ಏಕೈಕ ಭಾರತವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ದೂಡುವುದು (ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡುವುದು) ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. *ಈ ಜಿನ್ನಾರ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿರೋಧ - ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಪ್ರಧಾನ ಒಕ್ಕೂಟ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪರ ತಳೆದ ನೆಹರು ಅವರ ನಿಲುವು- ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಕೆಲವರ ವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. "<ref>After Advani, Jaswant turns Jinnah admirer". The Economic Times. India. 17 August 2009.</ref> .}} *ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗಾಗಿ ನೆಹರೂರನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾದಿ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅವರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಟೀಕಿಸಿದರು. (ಕೆಲವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ನೆಹರು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ, ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಂವಿಧಾನವಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗಟ್ಟಿ ನಿಲುವು ತಾಳಿದರು. ಭಾರತವು ಇಂದು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಅವರ ನಿಲುವು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.) ಜಿನ್ನಾ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರವಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಾರತ ನೀತಿಯನ್ನ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಜಿನ್ನಾ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಒಲಿಸಲು ಫಡರಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಡಿಲವಾದ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಲ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಬೇರೆಯಾದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ನೀತಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಾರತ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಛಿದ್ರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>Thapar, Karan (17 August 2009)</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah |title=Jinnah asserted in a speech in Lahore on October 30, 1947 that the League had accepted independence of Pakistan because "the consequences of any other alternative would have been too disastrous to imagine."&#91;44&#93; |access-date=22 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=1 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101165933/http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah |url-status=dead }}</ref> *ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾಗೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1952 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇಂದಿರಾ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೇವೆಮಾಡಲು ನಿಂತರು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅವರ ನಿರಂತರ ಸಹಚರರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದಿರಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೆಹರುರ ಮುಖ್ಯ (ಉಚಿತ) ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದರು. [105][106] *1957 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗೆಲುವು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಏರುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂತರಿಕ ಪಕ್ಷದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲಹದಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ನೆಹರೂ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ಯೋಚಿಸಿದರು ಆದರೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯಾದಾಗ ನೆಪೋಟಿವಾದದ (ನೆಪೋಟಿಸಮ್) ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಆದರೆ ನೆಹರು ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದು "ರಾಜವಂಶವಾದ" ವನ್ನು ಹೋಲುವುದು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ; "ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ವಿಷಯ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇಂದಿರಾ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀತಿಯವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸರಕಾರವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಡ ತಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಈ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಹಠ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಡೆಗಣಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಬೇರೆ ದುರುದ್ದೇಶಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ದೃಢೀಕರಿಸಿದಾಗ ನೆಹರು "ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ್ತಿದ್ದರು" ಮತ್ತು "ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Frank, Katherine (2002). Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi. Houghton Mifflin Books. p. 250.</ref> *1962 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೆಲುವಿನ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದಂತಹ ಕೆಲವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಉತ್ತಮ ಫಲಪಡೆದವು.<ref>Mathai (1978). Reminiscences of the Nehru Age.</ref> ===ಹತ್ಯೆ ಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ=== *ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದಂತೆ ನೆಹರು ಅವರ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ) ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಕಾರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಜೀವಹತ್ಯೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೆಡೆಯಿತು.<ref>Mathai (1978). Reminiscences of the Nehru Age</ref> ಎರಡನೆಯದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 1955 ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾ-ಎಳೆಯುವವನು ಚಾಕು-ಧಾರಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ;<ref>"Assassination Attempt on Nehru Made in Car". Gettysburg Times. 22 March 1955.</ref>.<ref>Rickshaw Boy Arrested for Nehru Attack". Sarasota Herald Tribune. 14 March 1955</ref>. ಮೂರನೆಯದು 1956 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=G8RdAAAAIBAJ&sjid=SV4NAAAAIBAJ&pg=4365,3368509&dq=nehru+assassination&hl=en Jump up ^ "Bombay Police Thwart Attempt on Nehru's Life". Oxnard Press-Courier. 4 June 1956.]</ref> ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 1961 ರಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಫಲ ಬಾಂಬು ಸ್ಪೋಟ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19610930&id=v2cUAAAAIBAJ&sjid=HAEEAAAAIBAJ&pg=3440,1262437 "Bomb Explodes on Nehru's Route". Toledo Blade. 30 September 1961.]</ref> ತಮ್ಮ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಭದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನ- ವಲನದ ಕಾರಣ ಜನರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.<ref>Mathai, M.O. (1979). My Days with Nehru. Vikas Publishing House.</ref> ===ನೆಹರು ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು=== *ವಿವರಕ್ಕೆ ನೋಡಿ:[[ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಂಚ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು]] [[File:Hermann Josef Abs - mit Adenauer und Nehru 1956.jpg|thumb|left|1956 ರ ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನೌರ್ ಮತ್ತು ಡಾಯ್ಚ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹರ್ಮನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅಬ್ಸ್‍ರೊಡನೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.]] *ಆಮದು ಬದಲಿ/ಅಮದನ್ನು ಸರಿತೂಗಿಸುವ ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆಹರು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಂತ್ರಣವುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯವುಳ್ಳ '''ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'''ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಿಡಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳು -ಬಿಇಎಲ್’, ಬಿಎಚ್’ಇಎಲ್’ನಂತೆ) ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳಾದ ಉಕ್ಕು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (ವಿದ್ಯತ್) ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು - ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. [[ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಂಚ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು|ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ನೀಗಲು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನೀರಾವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುದಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಾರಿಯಾದವು. ನಿರಕ್ಷರತೆ ನೀಗಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ತೆಗಳನ್ನೂ, ತಾತ್ರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಆರಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಡಿಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Ghose 1993, p. 243.</ref><ref>Kopstein 2005, p. 364.</ref><ref>Walsh, Judith E. (2006). A Brief History of India</ref> *ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಪ್ತ- ನೀತಿಯ- ನೀತಿ ಅರ್ಥಾತ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಳಹದಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎರಡೂ ಬಣಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. (ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಎರಡು ಶತ್ರು ಬಣ - ಶೀತಲ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು) ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೊಕೊರೋ ಮತ್ತು ರೂರ್ಕೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಗಿರಣಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತ್ತು. 1950 ರಿಂದ 1965 ರ ನಡುವೆ ಉದ್ಯಮವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 7.0 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ – '''ಇದರ ಫಲವಾಗಿ 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೇಶವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1947 ರಲ್ಲಿ 35 ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಭಾರತ]] 2011 ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ 131 ಕೋಟಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿದರೂ ಅಭವೃದ್ಧಿ ದರವನ್ನು ಕಾಯ್ದು ಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ''' ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಹರು ಯುಗದ ನಂತರ [[ಭಾರತ]]ವು ಆಮದು ಬದಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು(import substitution industrialisation,) ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ ಎಂದು ನೆಹರು ಅವರರ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದರು, ಇದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ವಾದ. ೧೯೯೦ ರ ವರೆಗೂ ಭಾರತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅರ್ಥನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು (ನೆಹರೂ ಅವರ "ಹತೋಟಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ"; "ಸಂಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥನೀತಿ"). ನಂತರ ಬಂದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಾದ [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತೆರೆದರು. ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾರತದ ಪಾಲು 1951-1960ರಲ್ಲಿ 1.4 ಶೇಕಡದಿಂದ 1981-1990 ಕ್ಕಿಂತ 0.5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಫ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ 1951-1960ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ 2.9 ಶೇಕಡ ಇದ್ದುದು 1971-1980ರಲ್ಲಿ 7.6 ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>Walsh, Judith E. (2006). A Brief History of India. Infobase Publishing</ref> *ಜಿಡಿಪಿ ಮತ್ತು ಜಿಎನ್ಪಿ ಯು 1950-51 ಮತ್ತು 1964-65 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3.9 ಮತ್ತು 4.0 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡವು. [ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ವಿರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಗಳನ್ನು ರಕ್ತಹೀನತೆ – ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಪವಾಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ (ಜಪಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಇಟಲಿ) ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನೆ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ - ಕಡಿಮೆ ಆರಂಭಿಕ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ - ಶ್ರೀಮಂತ ಆದಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಚ್-ಅಪ್’ಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=5W2IMK7ivigC&dq=&redir_esc=y Economic Development: A Regional, Institutional, and Historical Approach]</ref><ref>Chandra, Bipan; Aditya Mukherjee; Mridula Mukherjee (2008). India Since Independence. Penguin Books India. p. 449++.</ref><ref>Kapila, Uma (2009). Indian Economic Developments Since 1947 (3Rd Ed.). Academic Foundation. p. 132+++.</ref><ref>Kapila, Uma (2009). Indian Economic Developments Since 1947 (3Rd Ed.). Academic Foundation. p. 66.+++</ref> ===ನೆಹರು ಅವರ ಕೃಷಿ ನೀತಿಗಳು=== *ನೆಹರು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೆಲವು ಕಡೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಕಾರಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗಣ್ಯರಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಳಗಾದವು, ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಬಲಪಂಥೀಯ ವರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಲ್ಯಾಂಡ್-ಗ್ರಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯ ಉನ್ನತ-ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದವು, 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ “”ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ””ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಮಳೆಗಾಲ- (ಮಾನ್ಸೂನ್ಗಳ) ಸರಣಿಯು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು.<ref>Brown, Judith M. (2014-06-17). Nehru.</ref><ref>Ashutosh Varshney (18 September 1998). Democracy, Development, and the Countryside: Urban-Rural Struggles in India. Cambridge University Press. pp.</ref> ===ದೇಶೀಯ ನೀತಿಗಳು=== [[File:TMstudy.png|thumb|ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೊಠಡಿ;TMstudy]] [[File:OsmanNehruJN.jpg|thumb|(ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ): ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ನಿಜಾಮ್ VII ಮತ್ತು ಜಯಂತ ನಾಥ್ ಚೌಧರಿ]] *ಇಂದಿನ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು: ಒಂದು :-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು,- ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್’ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದವು ; ಎರಡು :- ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ರಾಜತ್ವದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1947 ಮತ್ತು 1950 ರ ನಡುವೆ, ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಜಪುತಾನ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಭಾರತ್, ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ-ಪ್ರದೇಶ, ಅನೇಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು; ಮೈಸೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. 1935 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.thehindu.com/thread/politics-and-policy/article8366115.ece Ghosh, Bishwanath (2016-03-17). "Maps are malleable. Even Bharat Mata's". The Hindu.]</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/research/five-states-that-refused-to-join-india-after-independence/ "Five states that refused to join India after Independence". August 2017.]</ref> {| class="wikitable" |- |[[File:India Administrative Divisions 1951.svg|thumb|left|260px| ಭಾರತ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು 1951]] |[[File:India administrative map 1956 PL.png|thumb|center|260px|ರಾಜ್ಯ ಪುನಸ್ಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು - 1953–1956]] |} [[File:Jawaharlal Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb|ನೆಹರು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು]] *1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ನೆಹರು ಹೊಸ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು "ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 1950 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೂರು ವಿಧದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶಿಷ್ಠ ರೂದ್ದಾಗಿತ್ತು: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿರುವ ಪಾರ್ಟ್ ‘ಎ’ ರಾಜ್ಯಗಳು; ಚುನಾಯಿತ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಪಾರ್ಟ್ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಪ್ರಮುಖರಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುವು. ಮತ್ತು ಒಂದು ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಪಾರ್ಟ್ ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಏಕ ಪಾರ್ಟ್ ಡಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Special-status-for-Delhi-Puducherry-but-President-word-final/articleshow/53590910.cms Delhi-Puducherry-but-President-word-final]</ref> *ಡಿಸೆಂಬರ್ 1953 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ನೆಹರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಪುನರ್ ಸಂಘಟನೆ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಫಜಲ್ ಅಲಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಫಜಲ್ ಅಲಿ ಕಮಿಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1954 ರಿಂದ ನೆಹರು ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಗೋವಿಂದ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಅವರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. 1955 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಆಯೋಗವು ವರದಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಗ ಎ, ಭಾಗ ಬಿ, ಭಾಗ ಸಿ, ಮತ್ತು ಭಾಗ ಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳ (Part A, Part B, Part C, and Part D states was abolished) ನಡುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾರ್ಟ್ ಎ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟ್ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ರಾಜ್ಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಘಟಕ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ), ವಿಭಾಗ ಅ ಅಥವಾ ಭಾಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ನೆಹರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾನ್-ಇಂಡಿಯನಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಈ ಮರುಸಂಗಟನೆಯ ಕಾನೂನು (ಆಕ್ಟ್) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/state-of-the-nation/307830/0 STATE OF THE NATIONExpress News Service, Express News Service : Sun May 11 2008,]</ref><ref>[https://www.thenewsminute.com/article/explainer-reorganization-states-india-and-why-it-happened-52273 The reorganization of states in India and why it happened;In 1953, the first linguistic state of Andhra for Telugu-speaking people was born.;Luke Koshi]</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಗಳು=== ===ಶಿಕ್ಷಣ=== *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಭಾರತದ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು [142] ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಒಂದು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಳ್ಳಿಯ ದಾಖಲಾತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನೆಹರೂ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಹೋರಾಡಲು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ನೆಹರೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. [143] ===ವೈವಾಹಿಕ ಕಾನೂನು=== *ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[File:Jawaharlal Nehru with school children at Durgapur copy.jpg|thumb|left|ದುರ್ಗಾಪುರ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು. ದುರ್ಗಾಪುರ್, ರೂರ್ಕೆಲಾ ಮತ್ತು ಭಿಲಾಯಿ 1950 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೂರು ಏಕೀಕೃತ ಉಕ್ಕು ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ.]] *ನೆಹರೂ ಅವರೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ “44 ನೇ ಲೇಖ”ವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು". ಲೇಖವು ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನಿನ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಅನ್ವಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನೆಹರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದು ಟೀಕಕಾರರನಿಲುವು. ಗೋವಾದ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕುಟುಂಬ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ನೆಹರು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರು. 1961 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನೆಹರೂ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಆಯ್ದ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Som, Reba (February 1994). "Jawaharlal Nehru and the Hindu Code: A Victory of Symbol over Substance?". Modern Asian Studies. 28 (1): 165–194</ref><ref>[Kulke, Hermann; Dietmar Rothermund (2004). A History of India. Routledge. p. 328.]</ref><ref>Forbes, Geraldine; Geraldine Hancock Forbes; Gordon Johnson (1999). Women in Modern India. Cambridge University Press. p. 115.</ref> *ನೆಹರೂ ಅವರು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದವು, ಅವರು 1954 ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮದುವೆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಹೊರಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು. ಎಂದಿನಂತೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ಮತ್ತೆ ಆಯ್ದ ಜಾತ್ಯತೀತವಾದದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು). ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಮದುವೆ ಕಾನೂನು 1955 ರದಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಾನೂನು ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ, ಅದು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಕನೂನು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನವು ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಹೆಂಡತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಾಗರಿಕ (ಸಿವಿಲ್) ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>Erckel, Sebastian (2011). India and the European Union – Two Models of Integration, GRIN Verlag,</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ=== *ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆಹರು ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=eeRFDwAAQBAJ&pg=PA73&lpg=PA73]</ref> [[File:Prime Minister Jawaharlal Nehru with Girja Shankar Bajpai.jpg|thumb|1948 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರು, ಗಿರಿಜಾ ಶಂಕರ್ ಬಾಜ್ಪೈ ಅವರೊಂದಿಗೆ]] [[File:Bundesarchiv Bild 183-61849-0001, Indien, Otto Grotewohl bei Ministerpräsident Nehru.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಒಟ್ಟೊ ಗ್ರೋಟ್ವೊಲ್ರೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು]] ===ಭಾಷಾ ನೀತಿ=== *[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆ (ಲಿಂಗ್ವಾ-ಫ್ರಾಂಕ) ಎಂದು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರು ವಹಿಸಿದರು, ಇದು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡದೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯವವರೊಂದಿಗಿನ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ವಿಚಾರದ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. 1965 ರ ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ದ್ರಾವಿಡರ್ ಕಳಗಂನ ಉಪಶಾಖೆಯಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ) ಹಿಂದಿಗೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿತು. ಅವರ ಭಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು,1965 ರಲ್ಲಿ, 1965 ರ ಬಳಿಕವೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನ್ನು ಮುಂದುವರಿದ-ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ನೆಹರೂ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಕಾಯಿದೆಯ ಪಠ್ಯವು ಡಿಎಮ್’ಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಳು ಗೌರವಿಸದೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ನೆಹರೂರ ಮಗಳು, [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಕಾಯ್ದೆ 1967 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್’ಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಕ್ತ "ದ್ವಿಭಾಷಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೀತಿ" ಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿತು.<ref>[https://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/Language-issue-again-the-need-for-a-clear-headed-policy/article16854068.ece Language issue again: the need for a clear-headed policyS. Viswanathan DECEMBER 07, 2009]</ref> ===ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ=== *ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿ]] ====ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್==== *1947 ರಿಂದ 1964 ರವರೆಗೂ ನೆಹರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಡೆದ ಭಾರತವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎರಡೂ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಭಾರತವನ್ನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ಸಹ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್ನ ಘೋಷಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು 1950 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಗಣರಾಜ್ಯವಾದಾಗ ಅದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಕ್ತ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದವು. “ಮರಳಿ ಮನೆಗೆ” ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು; ನೆಹರೂರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅತಿ ಎಡದವರು ಮತ್ತು ಅತಿ-ಬಲಪಂಥಿಗಳು ಟೀಕಿಸಿದರು.[154][155] ====ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ - ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ==== *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಬಲ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್’ಗಳ ನಡುವಿನ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು, ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ನೀತಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾದ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮನ್ನಣೆ ನೀದಿದರು. (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂಡವು ತೈವಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು), ನೆಹರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್’ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು 1950 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಆದರದ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬ್ಲಾಕ್’ಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕ ಮತ್ತು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref>Robert Sherrod (19 January 1963). "Nehru:The Great Awakening". The Saturday Evening Post. 236 (2): 60–67.</ref><ref>[https://www.quora.com/Is-it-true-that-Nehru-rejected-a-permanent-seat-offered-to-India-in-the-UN-Security-Council-by-The-US-and-if-so-why-did-Nehru-do-so-and-if-not-from-whence-is-this-rumor-derived Is it true that Nehru rejected a permanent seat offered to India in the UN Security Council by The US,]</ref> ====ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ನೀತಿ==== *1947 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಂತ್ರದ ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ನೆಹರೂ ಕುರುಡರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1949 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ,- :::''"ನಾವು, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅದು ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಜೀವನದ ವಿಚಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಜೀವನವು ತಾರ್ಕಿಕವಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಅನಿಶ್ಚಯತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಅಡಿಗೆ/ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೊರತು ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಹರಿಕಾರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಶರಣಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಥವಾ ಓಡಿಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗಿದೆ. ನಾವು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ-ಗೆದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸೈನ್ಯ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು".'' <ref>Indian Express, 6 October 1949 at Pune at the time of lying of the foundation stone of National Defence Academy.</ref><ref>"I would rather have India resort to arms in order to defend her honour than that she should in a cowardly manner become or remain a helpless witness to her own dishonour." – All Men Are Brothers Life and Thoughts of Mahatma Gandhi as told in his own words. UNESCO. pp. 85–108.</ref> *ನೆಹರೂ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1948 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರು ಪರಮಾಣು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜೆ. ಭಾಭಾ ಅವರನ್ನು ಕರೆದು, ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪರಮಾಣು-ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ನೆಹರೂಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಬಾಧ್ಯರು ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರು. ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ನೀತಿಯನ್ನು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಭಾಭಾ ನಡುವಿನ “ಅಲಿಖಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬುಗೆಯಿಂದ” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಹರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಭಾಭಾಗೆ "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಭಾಭಾ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರವನ್ನು ನನಗೆ ಬಿಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 1948 ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಲು- ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನೆಹರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಸಹ ಭಾಭಾಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದನ್ನು, ನಂತರ ಅದನ್ನು "ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣನಿಗೆ ಭಾಭಾ ಅವರು ಹೇಳಿದರು; (ನೆಹರು ಮಾತು) " ನಾವು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಮೊದಲು ನಾವು ಶಕ್ತರೆಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ಗಾಂಧಿ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಷಯ ಮಾತನಾಡಬೇಕು "ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>Sublet, Carrie. "Dr. Homi Jehangir Bhabha". Nuclearweaponarchive.org. Archived from the original on 7 August 2011. Retrieved 8 August 2011.</ref> *ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು (1950-1953) ತಗ್ಗಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಹಲವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಕರೆಯುವ "ಈ ಭಯಾನಕ ಸರ್ವನಾಶದ ಎಂಜಿನ್,ಗಳ" ನಿಷೇಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವಿರತ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಓಟವು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದರ ವೆಚ್ಚದ ಭಾರ ಹೊರಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮಿಲಿಟರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಪರಮಾಣು ನಿಶಸ್ತ್ರೀ ಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಅವರು ವಾಸ್ತವಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>Bhatia, Vinod (1989). Jawaharlal Nehru, as Scholars of Socialist Countries See Him. Panchsheel Publishers. p. 131.</ref> ===ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಕ್ಷಣೆ=== *ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (ಯುಎನ್) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಡೆಸಲು 1948 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಾಶ್ಮೀರವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದರು., ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೂ 1947 ರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯು.ಎನ್. ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರವು ಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ, ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಯುಎನ್ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂತುಷ್ಟತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರು 1953 ರಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಅವರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ನ ಮುಂದೆ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾದ ವಿ.ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ಅವರ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಭಾಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಭಾತರದ ಕಾಸ್ಮಿರ ನೀತಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://books.google.co.in/booksid=X90G8gnoqv4C&pg=PA141&redir_esc=y&hl=en#v=onepage&q&f=false Nehru to the Nineties: The Changing Office of Prime Minister in Indiaedited by James Manor p. ೧೪೧]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *1953 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮೀರ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಬೆಂಬಲಸಿದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ರಾಜಕಾರಣಿ ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಶಂಕಿಸಿದ್ದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಬಂಧನದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ನೆಹರು ನಂತರ ಬಕ್ಷಿ ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರನ್ನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾರ ಬದಲಿಗೆ ಬದಲಿಸಿ ಕಾಸ್ಮಿರದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. *1957 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೊಂದಿದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಭಾಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೆನನ್’ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಆ ಭಾಷಣವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡದಿರುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದು ಜನವರಿ 23 ರಂದು ನೆಡೆದ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ 762 ನೆಯ ಸಭೆ ಮತ್ತು 24 ನೇ ದಿನಾಂಕ ಮುಂದುವರಿದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತೆಂಟು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಭಾಷನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೆನನ್’ರ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಭಾಷಣದ(ಫಿಲಿಬಸ್ಟರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ,. (ದೊಡ್ಡ ಅಶಾಂತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ). ನೆಹರು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜನಬೆಂಬಲವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಮೆನನ್ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಧ್ಯದ "ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೀರೋ" ಎಂದು ಕರೆದವು. ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು; ದೂರದ-ಬಲಪಂಥದಿಂದ ಮಾತ್ರ (ಸಣ್ಣ) ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದವು.<ref>["A short history of long speeches". BBC News. 25 September 2009. Archived from the original on 5 March 2016.</ref><ref>Majid, Amir A. (2007). "Can Self Determination Solve the Kashmir Dispute?" (PDF). Romanian Journal of European Affairs. 7 (3): 38. Archived from the original (PDF) on 16 March 2012.] [164]</ref> ===ಚೀನಾ ನೀತಿ=== *1954 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಐದು ತತ್ವಗಳನ್ನ ಒಪ್ಪಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪಂಚ ಶೀಲ]] (ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು, ಪಂಚ: ಐದು, ಶೀಲ: ಸದ್ಗುಣಗಳ ನೀತಿ), ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತತ್ವಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅವರ ಮೊದಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ರೂಪದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಕೇತೀಕರಣವು 1954 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿತ್ತು. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ನೆಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ "ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ) ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆಸಿದರು, 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 ರಂದು ಪೀಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1953 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 ರವರೆಗೆ ಪಿಆರ್ಸಿ (ಚೀನಾ) ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ, ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗದ ನಡುವೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದವು. ಟಿಬೆಟ್. 1957 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಚೀನೀ ಪ್ರಧಾನಿ ಝೌ ಎನ್ ಲೈ ಟಿಬೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್ ಸಂಭವನೀಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಭಾರತವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ-ಭಾರತ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಫೈವ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ 3 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತ (1977-1980) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಐದು ನೀತಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ತೆಯ ಐದು ತತ್ವಗಳು 1954 ರ ಚೀನಾ -ಭಾರತದ ಗಡಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರುರ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಚೀನಾವು ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ನಂತರ ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 14 ನೆಯ ದಲೈಲಾಮಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೋರಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗುಳೆ ಬಂದರು. ಅವರಿಗೆ ನೆಹರು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>Li, Jianglin; 1956–, 李江琳 (2016). Tibet in agony : Lhasa 1959. Wilf, Susan. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. pp. 40–41.</ref> * ಚೀನಾದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಮಾವೋ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಚೈನಾ ತೈಫೆಯ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಪಮಾತ್ರಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ROC) 1945 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂ.ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬೆಂಬಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು ವಿಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ನೆಹರೂ ಅವರ ಪಂಚ ಶೀಲ ತತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಭಾರತದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ನಂತರ ನೆಹರೂ ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗಣರಾಜ್ಯ ಚೀನಾದ ಬದಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾ ಭೂಭಾಗದ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ರಷ್ಯಾದ ಒತ್ತಡದ ನಂತರವೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಟೋ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು.ಅದಕ್ಕೆ ಇತರೆ ಭದ್ರತಾಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು ಮನ್ನಣೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.quora.com/How-did-China-become-a-permanent-member-of-the-United-Nations-Security-Council How did China become a permanent member of the United Nations Security Council?]</ref> *ರಷ್ಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ROC)ದಿಂದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‍ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು (PRC) ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1971 ರಂದು, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಏಕೈಕ ಕಾನೂನಿನ್ವಯ ಚೀನಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೩ನೇ ೨ ಬಹುಮತದಿಂದ ಒಪ್ಪಲಾಯಿತು.<ref>United Nations General Assembly Session 26 Resolution 2758. Restoration of the lawful rights of the People's Republic of China in the United Nations</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/loksabha-elections2019-621507.html ರಾಜಕೀಯನಾಯಕರ ಕಿಡಿ ನುಡಿ; ೧೬-೩-೨೦೧೯]</ref> ===ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರತ=== ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಚೀನಾವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ತೆಯ ಭದ್ರತಾಮಿತಿಯ ವಿಟೋ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರೆ ಅದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸೋತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಯ (ಅಮೇರಿಕದ)ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಚೀನಾವನ್ನು ಅದರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ತೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಖಾಯಂ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಭಾರತವು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಚೀನಾದ ಸತತ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ರಷ್ಯಾವು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ವಿಟೋ ಮೂಲಕ ತಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ತೆಯ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಬಹುಮತವನ್ನು ಭಾರತ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಅದು ರಷ್ಯಾ ಚೀನಾ ಬಣಗಳು ಒಪ್ಪದೆ ಅಸಾದ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಕಾರಣ ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆಹರೂ ಅಮೇರಿಕದ ಕಿಸಿಂಜರ್ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾದ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಿಂದ ದೂರ ಇಡುವ ಅಮೆರಿಕಾ ತಂತ್ರ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>[https://thewire.in/diplomacy/when-nehru-refused-american-bait-on-a-permanent-seat-for-india-at-the-un When Nehru Refused American Bait on a Permanent Seat for India at the UN]</ref> ===ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)=== [[File:Indo US.jpg|thumb|ನೆಹರೂ 1959 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] *1956 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲಿಗಳು ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಜಂಟಿ ಆಕ್ರಮಣ ನೆಡೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೆಹರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ನೆಹರೂ ಪಾತ್ರವು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಈಡನ್ ಮತ್ತು ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಕಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ-ಸಮಾನ ದೂರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್’ಜೊತೆ ನೆಹರು ಪ್ರಬಲ ಮಿತ್ರತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೌನವಾಗಿರುವಾಗ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋದರು. ಈ ಘಟನೆಯು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಮೂರನೆಯ-ವಿಶ್ವಬಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನೆಹರುರ ಬಲಗೈ ಮನುಷ್ಯ ಮೆನನ್, ಪಶ್ಚಿಮದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಗಮಲ್ ನಾಸರ್ ಅವರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಾಸರ್ ಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref>[https://history.state.gov/milestones/1953-1960/suez The Suez Crisis, 1956On July 26, 1956, Egyptian President Gamal Abdel Nasser announced the nationalization of the Suez Canal Company]</ref> *ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಸರ್ ಪರವಾಗಿ ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ನಂತರ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಲು ಯುಎಸ್ ನ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್ ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೀತಲ ಸಮರ, ಸಂಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದದ ನೆಹರು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಇದ್ದರೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ಶಂಕಿಸಿತು. ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರವೂ ನೆಹರೂ ಬ್ರಿಟನ್ನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪರ್ಶಚಮ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ನೆಹರು ಅವರು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್’ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ವಾಟರ್ಸ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಆಡಳಿತಗಾರ ಅಯುಬ್ ಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Indus-Waters-Treaty Indus Waters Treaty | History, Provisions, & Facts | Britannica.com]</ref> ===ಗೋವಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು=== *ಗೋವಾವನ್ನು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗೆಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, 1961 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಗೋವಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ನೆಹರು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‘ರು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬಲಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು –ಅತಿವಾದಿ-ಬಲ ಗುಂಪುಗಳ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. *ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾಗ್ ಹ್ಯಾಮರಷೀಲ್ಡ್, ಅವರು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಪ್ರಧಾನಿ ಝೌ ಎನ್ ಲಯ್, ಅವರನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಂಥಮ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ನೆಹರೂ ಒಂದು ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಝೌ ಎನ್ಲೈ ನೈಜ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>Mihir Bose (2004). Raj, Secrets, Revolution: A Life of Subhas Chandra Bose. Grice Chapman Publishing. p. 291.</ref> ===1962 ರ ಚೀನಾ ಭಾರತ ಯುದ್ಧ=== [[File:Carlos Nehru.jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೆಹರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊಮುಲೋ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1949)ಮತ್ತು ಇತರರು.]] *ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ:[[ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ಧ]] *1959 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ 1961 ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ - ಭಾರತ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೊರಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ "ಮುಂಚೂಣಿ ನೀತಿಯನ್ನು" ನೆಹರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹಿಂದೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸದೆ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 43 ಹೊರಠಾಣೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [168] ಚೀನಾ ಈ ಕೆಲವುಹೊರಠಾಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಚೀನಾ - ಭಾರತ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತು., ಆದರೂ ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ವಾಪಸಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಚೀನಾ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು.. ನಂತರ, 1948 ರಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಯಾಚಿನ್ ಬಳಿಯ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಭಾರತವು 14,000 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚೀನೀ ಸೈನ್ಯವು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನವನ್ನು ನೀಡದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮಾದ್ಯಮಗಳು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ರನ್ನು ನೆಹರೂ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಕದ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರು. ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯವರು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು, ಅಮೆರಕ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1962 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಯ್ಯಬ್ ಖಾನ್’ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ( ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದರು). "ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಬೆದರಿಕೆ ಅಯ್ಯಬ್ ಖಾನ್’ಗೆ ಇತ್ತು". " ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನೆಹರು ಅವರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಬಂಧವೂ.ಕೂಡಾ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮವಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವರು ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿಸಲು ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು,. ಆದರೆ ನೆಹರುರವರು ಅಲಿಪ್ತನೀತಿಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿsಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090326032121/http://www.people.fas.harvard.edu/~johnston/garver.pdf China's Decision for War with India in 1962;John W. Garver]</ref><ref>"China's Decision for War with India in 1962 by John W. Garver" (PDF). 26 March 2009.</ref> ===ಸೇನಾ ಉನ್ನತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ=== *ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ರೀತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಂದಿತು, ಅವರು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಲಹೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ (ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಜಾನ್ ಕೆನ್ನೆಥ್ ಗಾಲ್ಬ್ರೈಥ್ ಅವರು ಯು.ಎಸ್.ನ ಯುದ್ಧದ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಉನ್ನತ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಕೆನಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯೂಬಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ’ನ್ನು ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು- ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ಮಾಡಲು ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿತ್ತು.) ನೆಹರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ಚೀನೀ ಮುನ್ನಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.. ಟಿಬೆಟ್’ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಯುಪಡೆ ಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಇಂಧನ ಅಥವಾ ಇಳಿಯುವದಾರಿಗಳೆರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿ.ಐ.ಎ ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಚೀನಾ ಬಗೆದ ದ್ರೋಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು "ಹಿಂದಿ-ಚೀನಿ ಭಾಯಿ-ಭಾಯಿ" ("ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಚೀನಿಯರು ಸಹೋದರರು" ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಚೌಎನ್ ಲಾಯ್ ಭಾರತದ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿಸಿದ್ದರು) ಎಂದ ನೆಹರು ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ಶೀತಲ-ಯುದ್ಧದ (ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಬ್ಲಾಕ್) ಕಾವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಗಳು ಬಲವಾದ “ಏಷ್ಯಾದ ಆಕ್ಸಿಸ್” ಅನ್ನು (ಏಷಿಯಾದ-ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು)) ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನೆಹರುರವರ ಹಿಂದಿನ ಆಶಯವನ್ನು ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಳಸಿತು.<ref>"Jawaharlal Nehru pleaded for US help against China in 1962". The Times of India. 16 November 2010</ref> *ಸೈನ್ಯದ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಮೆನನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಹುದ್ದೆಗೆ "ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು". ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಶಾಧಿಸಲು ಭಾರತದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನೀತಿಯ ಅನುಸಂಧಾನವು ನೆಹರುರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅದು ಇವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ನಂತರ 1971 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಅದ್ಭುತ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ-ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ, ನೆಹರು ಆರಂಭಿಸಿದ "ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ" 1965 ಮತ್ತು 1971 ರಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿತು. ===ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳ ಸಹಾಯ=== *ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಅಮೆರಿಕ (ಯುಎಸ್) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಹತಾಶ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ಗಳ 12 ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಾಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೊಡಲು ಕೋರಿದರು. ಈ ಜೆಟ್’ಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಬಲಕ್ಕೆ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಮಾನಿಕ –ವಾಯುಧಾಳಿ ಪ್ರತಿ –ವಾಯುಧಾಳಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪಡೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು (ಚೀನಾದಮೇಲೆ ವಾಯುಪಡೆ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.). ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲೆಟ್’ಗಳು ಭಾರತೀಯರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ನೆಹರೂ ಅವರು ಕೇಳಿದರು. ಈ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಕೆನೆಡಿ ಆಡಳಿತ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು (ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಕ್ಯೂಬನ್ ಕ್ಷಿಪಣೆ ಧಾಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು), ಆದರೂ ಇದು ಇಂಡೋ-ಯುಎಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಜಿ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ನಾವು ಯುಎಸ್‍ಸ್ನಿಂದ ಏನೂ ಸಿಕ್ಕದೆಹೋದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್’ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆವು". ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [172] ಪರ್ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ 1962 ರ ಯುದ್ಧದ ಸಂಪಾದಕೀಯ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಈ ರೀತಿ ಇರಲಾರದು ಎಂದು ಸಂಪಾದಕೀಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 'ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಭಾರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು, 5,000,000 ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹೆವಿ ಮೊರ್ಟರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಸ್ಪೋಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ 60 ಯು.ಎಸ್. ಸಂಪೂರ್ಣ ಹನ್ನೆರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಿ-130 ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯುಎಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಯುದ್ಧ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ನವ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ಬ್ರೆನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೆನ್ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ 150 ಟನ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿತು. ಕೆನಡಾ ಆರು ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ತಯಾರಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 1,800,000 ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Jawaharlal-Nehru-pleaded-for-US-help-against-China-in-1962/articleshow/6931810.cms "Jawaharlal Nehru pleaded for US help against China in 1962".]</ref><ref>"India: Never Again the Same". Time. 30 November 1962.</ref> ===ಮರಣ=== *ಯಾವುದೇ ಜನರು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ: :::''“ಇವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹೃದಯದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಅದೇ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯತಿಶಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.”'' - ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು.<ref>[https://www.newspapers.com/image/122312438/ Special Correspondent (28 May 1964). "Jawaharlal Nehru: The Maker of Modern India". The Age Melbourne, Australia. Archived from the original on 30 March 2017.]</ref><ref>[https://books.google.co.in/books?id=XUEEAAAAMBAJ&pg=PA32&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "'A Man Who, with All His Mind and Heart, Loved India'"]</ref><ref>Dasgupta, Alaka Shankar ; line sketches by Sujasha (1986). Indira Priyadarshini. New Delhi: Children's Book. pp. 80–81.</ref><ref>https://www.nytimes.com/1964/06/04/archives/excerpts-from-the-will-of-prime-minister-nehru.html Excerpts From the Will of Prime Minister Nehru;JUNE 4, 1964</ref> *1962 ರ ನಂತರ ನೆಹರುರ ಆರೋಗ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು 1963 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧವು ಇವರ ಮೇಲೆ ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಚೀನಾದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಧಾಳಿಯನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯ ದ್ರೋಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಮೇ 26, 1964 ರಂದು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ 23:30 ಗಂಟೆಗೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನದ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಸುಮಾರು 6:30 ರ ತನಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು, ನೆಹರು ಬೆನ್ನುನೋವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಮಾತನಾಡಿದ ನೆಹರೂ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸಾಯುವ ತನಕವೂ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಗೆ 14:00 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ದಿ.27 ಮೇ 1964 ರಂದು (ಅದೇ ದಿನ) ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ಹೃದಯಾಘಾತ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ದೇಹವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ದೇಹವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ" ರಘುಪತಿ ರಾಘವ ರಾಜರಾಮ್ "ಅನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು. ಮೇ 28 ರಂದು, ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ 15 ಲಕ್ಷ ಜನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶೋಕಾಚರಣೆಗೆ ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಂತಿವನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆಡಸಲಾಯಿತು.<ref>Asia Society (1988). ""Jawaharlal Nehru"". In Embree, Ainslie T. Encyclopedia of Asian History. 3. New York: Charles Scribner's Sons. pp. 98–100.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/27/newsid_3690000/3690019.stm 1964: Light goes out in India as Nehru dies]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1964/05/29/archives/15-million-view-rites-for-nehru-procession-route-jammed-as-indians.html Times, Thomas F. Brady; Special To The New York (29 May 1964). "1.5 MILLION VIEW RITES FOR NEHRU]</ref> ;ನೆಹರೂ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಯಾವಬಗೆಯ ಶಕ್ತಿಯುತ ಪ್ರಭಾವದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದರೆ, 1964 ರ ಮೇ 27 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಭಾರತವು ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ತಕ್ಕವರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. (ಆನಂತರ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು) ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಶಕ್ತಿಯುತ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಹೇಳಿದ ಆದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು; "ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ" ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"India Mourning Nehru, 74, Dead of a Heart Attack; World Leaders Honor Him</ref><ref name="ref2" /> ==ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== [[File:NehruEd.jpg|thumb|ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್‍ರೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು]] *ನೆಹರೂ ಕಮಲಾ ಕೌಲ್’ರನ್ನು 1916 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ 1917 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದಳು. ಕಮಲಾ ನವೆಂಬರ್ 1924 ರಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರಾ ಜೀವಿಸಿತ್ತು. 1942 ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರಿಗೆ ರಾಜೀವ್ (1944) ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ (1946) ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.<ref name="ref2">"From years 1916 to 1964...The man and the times". The Windsor Star. 27 May 1964. Retrieved 19 January 2013.</ref> *ಕಮಲಾರ ಮರಣದ ನಂತರ, ನೆಹರು, ವಿಧುರನಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಅವರು ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾ, ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಎಡ್ವಿನಾ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಪಮೇಲಾ ಎಡ್ವಿನಾದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರುರ ಪ್ಲ್ಯಾಟೋನಿಕ್ (ದೈಹಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮ) ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-nehru-edwina-were-in-deep-love-says-edwina-s-daughter-1110044 "Nehru-Edwina were in deep love, says Edwina's daughter".] 2007-07-15.</ref> 1960 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನೆಹರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. *ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ವಿಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಪಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ನೆಹರೂ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೆಹರೂ ಇದ್ದ ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಭವನದ ಹೊರಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗುವುದೆಂದು ಎರಡನೇ ಮದುವೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>Jayakar, Pupul (1995). Indira Gandhi, a biography (Rev. ed.). New Delhi, India: Penguin. pp. 90–92</ref> *ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗೆ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಪ್ರವಚನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]ಯವರು ತಮಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ,ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಅವರ ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಲು, ನೆಹರೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಅವರನ್ನು ಮುಖರ್ಜಿ ಬಹಳ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ನೆಹರೂ ಒಪ್ಪ್ಪಿದರು. ಹಾಗೆ ಆದ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಪಟೇಲರು ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯ ಭೇಟಿಯ ವದಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿಯು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ತಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ – ಮತ್ತು ತಾವು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ – ಅಷ್ಟೆ ಎಂದು ಪಟೆಲರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಅದು ನಂತರ ಗಾಸಿಪ್ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು.<ref>Reddy, Sheela (23 February 2004). "If I Weren't A Sanyasin, He Would Have Married Me". Outlook.Outlook. Archived from the original on 8 August 2015.</ref><ref>Wolpert, Stanley (1996). Nehru: A Tryst with Destiny. Oxford University Press.</ref> *ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಹಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1950 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ, 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref>Upadhyaya, Prakash Chandra (1989). "Review of Marxist State Governments in India, Politics, Economics and Society by T. J. Nossiter". Social Scientist</ref> ===ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು=== *ಹಿಂದೂ ಅಗ್ನೊಸ್ಟಿಕ್ (ಸಂದೇಹವಾದಿ) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನವತಾವಾದಿ" ಎಂದು ನೆಹರು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತ್ತಿತ್ವ-ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷೇಧದ ನಿಯಮಗಳು ಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು: "ಯಾವುದೇ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಗುಲಾಮರಲ್ಲದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ದೇಶ ಅಥವಾ ಜನರು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರು ಬೇಸರಪಡುವಷ್ಟು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಕಟ್ಟಾನಂಬಿಗೆಯವರೂ ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ."<ref>[https://humanism.org.uk/humanism/the-humanist-tradition/20th-century-humanism/nehru/ PANDIT JAWARHARLAL NEHRU (1889-1964)]</ref><ref>Sarvepalii Gopal. Jawaharlal Nehru: A Biography, Volume 3; Volumes 1956–1964. p. 17.</ref> :::''ಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಥವಾ ಆ ಬಗೆಯ ನಂಬುಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಘಟಿತ ಧರ್ಮದ ಚಿತ್ರಣವು (ಇತಿಹಾಸವು) ಭೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಗುಡಿಸಿ ಶುದ್ಧಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಮತ್ತು ಹುಸಿ ಧರ್ಮನಿರತೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.'' - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ (1936); ಪುಟಗಳು 240-241.<ref>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ (1936); ಪುಟಗಳು 240-241</ref><ref>Thursby, Gene R. (1975-01-01). Hindu-Muslim Relations in British India: A Study of Controversy, Conflict, and Communal Movements in Northern India 1923–1928</ref> *ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ರೂಪಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು; ಅವರ ಜಾತ್ಯತೀತ ನೀತಿಗಳು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>Ram Puniyani (1999). Communal Threat to Secular Democracy. p. 113.</ref><ref>Sankar Ghose (1993). Jawaharlal Nehru, a Biography. p. 210.</ref> ==ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆಹರು ಕೊಡಿಗೆ (ಲೆಗಸಿ)== {| class="wikitable" align="right" |-bgcolor="#e4e8ff" |<poem> '''ನೆಹರೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ... ನೆಹರು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇತರರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.''' - ಸರ್ ಯೆಶಾಯ ಬರ್ಲಿನ್ <ref>Jahanbegloo, Ramin Conversations with Isaiah Berlin (London 2000), 2000)]</ref> </poem> |- |} [[File:Jawaharlal Nehru statue in Aldwych 1.jpg|thumb|upright|ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡ್ವಿಚ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಹರೂರ ಪ್ರತಿಮೆ-(ಬಸ್ಟ್)]] [[File:Statue of Jawaharlal Nehru at Park Street, Kolkata..jpg|thumb|upright|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಪ್ರತಿಮೆ]] *ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಆಧುನಿಕ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ದೂರದ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವ-ಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆಹರೂ ಅವರ 'ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ'ಯು ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. '''ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎಂದು ಗುರಿತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ'''<ref>{{Cite web |url=http://www.pucl.org/from-archives/Academia/primary-education-pm.htm |title=Universal primary education first on the Prime Minster's agenda-- By R.M. Pal |access-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924083134/http://www.pucl.org/from-archives/Academia/primary-education-pm.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140625122618/http://aiims.ac.in/aiims/aboutaiims/aboutaiimsintro.htm AIIMS ]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070813213137/http://www.iitkgp.ac.in/institute/history.php The history of the IIT system]</ref> S<ref>ankar Ghose (1993). Jawaharlal Nehru, a Biography. p. 210</ref> *ಅದಲ್ಲದೆ, ನೆಹರು ಅವರರ ನಿಲುವು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅದು ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಪಸಾತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖಂಡರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಇರುವಹಾಗೆಯೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ ನೀತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆಗೆ ಭಾಷೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರೂ, (ಭಾಷಾವಾದದ ಅತಿಅಭಿಮಾನ -ಅನ್ಯ ಭಾಷಾ ದ್ವೇಷ) ಅದರ ಸಂತುಲನಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಟರರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆಹರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಸ್ತು - ವಿಚಾರಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇವು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಭಾರತವನ್ನು ಜನರು ಅನುಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ನೆಹರೂ ಅವರು "ಸಮಗ್ರತೆಯಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ನಾಶವಾಗಿ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>Harrison, Selig S. (July 1956). "The Challenge to Indian Nationalism". Foreign Affairs. 34 (2): 620–636.</ref> *ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ನೆಹರು 1958 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಅವರು ಕೇವಲ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಹಾನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ". ಹೀಗೆ ನೆಹರು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅದನ್ನು, ವಿವಾದಿತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುವರು "ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು- ಅವರ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೆಬೀಳಬಹುದು".<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-19671397 Ramachandra Guha (26 September 2012). "Manmohan Singh at 80]</ref><ref>["A legacy that Nehru left behind". Times of India. 27 May 2005]</ref> ===ಜ್ಞಾಪನೆ (Commemoration)=== [[File:1989 CPA 6121.jpg|thumb|upright|left|1989 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ನಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ]] *ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತತೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದಂದು, ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ ದಿವಸ್ ("ಮಕ್ಕಳ ದಿನ") ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ದೊಡ್ಡಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಯುವಜನರ ಕಲ್ಯಾಣ. ನೆಹರು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಕ್ಕಳು ಚಾಚಾ ನೆಹರೂ (ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು) ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೆಹರು ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಪಕ್ಷ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅವರ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಂಧಿ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು "ನೆಹರೂ ಜಾಕೆಟ್", ಧರಿಸಿ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೆಹರು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರದ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಉದಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/why-november-14-celebrated-as-childrens-day/articleshow/66615202.cms Why November 14 celebrated as Children's Day?;TNN | Nov 14, 2018]</ref> [[File:Nehru sweets oratarians Nongpoh.jpg|thumb|left|ನೆಹರೂ, ನಂಗ್ಪೋಹ್'ನಲ್ಲಿ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ]] *ನೆಹರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದ್ಯತೆಯ ಶೆರ್ವಾನಿ ಇಂದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಉಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ವಿಧದ ಕ್ಯಾಪ್’ಗೆ ನೀಡುವ ಬದಲು, ನೆಹರೂ ಜಾಕೆಟ್- ಅಥವಾ ನೆಹರೂ ಷರಟಿಗೆ ಆ ಶೈಲಿಗೆ ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ::1.ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನೆಹರೂ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿಲ್ಲಿಯ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬಂದರು ಆಧುನಿಕ ಬಂದರು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ಲೋಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಡಾಕ್/ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ನಿವಾಸವನ್ನು ಈಗ ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಹೌಸ್ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಐದು ನೆಹರೂ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಂ ಗಳನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಕಛೇರಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅವನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ಫೆಲೋಶಿಪ್' ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಕೂಡಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳು ಆನಂದ್ ಭವನ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0986237/ The Last Days of the Raj (2007)Drama, History | TV Movie 12 March 2007]</ref> ===ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ=== *ನೆಹರುರ ಜೀವನ ಕುರಿತು ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ಬಗೆಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್ಬರೋ ಅವರ 1982 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಂಧಿ,- ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್’ರ 1988 ರ ದೂರದರ್ಶನದ ಸರಣಿಯ ಭಾರತ್ ಎಕ್ ಖೋಜ್,- ನೆಹರು ಅವರ ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು 2007 ರ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್- ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕೇತನ್ ಮೆಹ್ತಾರ ಸರ್ದಾರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಗಿಲಾನಿ ಚಿತ್ರತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕವಾದ ತುಘಲಕ್ (1962) ನೆಹರುರ ಯುಗದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಪುರನಾ ಕಿಲಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾ ರೆಪರ್ಟರಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ಕಾಝಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ 1982 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್’ನ ಭಾರತದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>25 August 2017.AWARDS: The multi-faceted playwright Frontline, Vol. 16, No. 3, 30 January – 12 February 1999.</ref><ref>Sachindananda (2006). "Girish Karnad". Authors speak. Sahitya Akademi. p. 58. ISBN 978-81-260-1945-8.</ref><ref name="ref1" /><ref>[Sachindananda (2006). "Girish Karnad". Authors speak. Sahitya Akademi. p. 58.]</ref> ===ಬರಹಗಳು=== ನೆಹರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್’ನ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್‍ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವರ ‘ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’, ‘ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಸ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’ ಮತ್ತು ಅವರ ‘ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ’, ‘ಟುವರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್’ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ 30 ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇಂದಿರಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಸ್ಸೂರಿಯ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಕಥೆ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ‘ಲೆಟರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಎ ಫಾದರ್ ಟು ಹಿಸ್ ಡಾಟರ್ ‘ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ref1">Balakrishnan, Anima (4 August 2006). "The Hindu : Young World : From dad with love:". Chennai, India: The Hindu. Retrieved 31 October 2008.</ref> ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== 1955 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಭಾರತ ರತ್ನವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯದೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಗೌರವ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನಿಯವರಿಂದ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಂದರೆ ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ತಮಗೆ ತಾವೇ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪಡೆಯಲು ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಆಗೌರವವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. [214] <ref>"Padma Awards Directory (1954–2007)" (PDF). Ministry of Home affairs. Archived from the original (PDF) on 10 April 2009.</ref><ref>Prasad, Rajendra (1958). Speeches of President Rajendra Prasad 1952 - 1956. The Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, GOI. pp. 340–341.: "In doing so, for once, I may be said to be acting unconstitutionally, as I am taking this step on my own initiative and without any recommendation or advice from my Prime Minister ; but I know that my action will be endorsed most enthusiastically not only by my Cabinet and other Ministers but by the country as a whole."</ref> == ನೆಹರೂ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಕವನ/ಬಯಕೆ == *ಜವಾಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ಮೃತರಾದಾಗ ಅವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗೀಚಿದ ಕಾಗದದ ತುಣುಕು ದೊರಕಿತ್ತು. ::ಕಾಡೂ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ::ಆದರೆ, ನಾನು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. :;ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುವ ಮುನ್ನ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಿದೆ, ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಿದೆ. (ಆಧಾರ:ಲೇಖಕಿ: ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ) ಆರ್‌. ಅಖಿಲೇಶ್ವರಿ 03/08/2014/ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ) <ref>(ಪ್ರಜಾವಾಣಿ)-03/08/2014</ref> ==ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು== {| class="wikitable" |- ! ಹೆಸರು || ಪದವಿ ಸ್ಥಾನ || ಅವಧಿ ಇಂದಾ || ವರೆಗೆ |- !colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>ಬ್ರಿಟಿಶರ ಅಧೀನದ ಭಾರತ</center> |-bgcolor=#f2f2ce |ಜಾರ್ಜ್ VI (11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1936 - 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 1952)||ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ||1857 ||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 |- !colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಿಂದ 26 ಜನವರಿ 1950 ರ ವರೆಗೆ</center> |-bgcolor=#f2f2ce |ದಿ ಅರ್ಲ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ - ಬರ್ಮಾ (ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೇಮಕ)||ಗವರ್ನರ್||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 21 ಜೂನ್ 1948 |-bgcolor=#f2f2ce |ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ (ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೇಮಕ)||ಗವರ್ನರ್ ||21 ಜೂನ್ 1948 ರಿಂದ|| 26 ಜನವರಿ 1950 |- |colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>'''[[ಭಾರತ|ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]'''</center> |-bgcolor=#F5BD1F | [[ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್|ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ||ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ||26 ಜನವರಿ 1950|| 13 ಮೇ 1962 |-bgcolor=#F5BD1F |[[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ||ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || 14 ಮೇ 1962 - || 13 ಮೇ 1967 |-bgcolor=#F5BD1F |ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ||ಪ್ರಧಾನಿ|| 5 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 27 ಮೇ 1964 |-bgcolor=#F5BD1F |[[ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್]] ||ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿ - ಗೃಹ ಸಚಿವ||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ||15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1950 (ಮರಣ) |- |[[ಬಲದೇವ್ ಸಿಂಗ್]] || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 1952 |- |ಕೈಲಾಶ್ ನಾಥ್ ಕಟ್ಜು || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 1955 || 1957 |- |ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1957 || 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1962 |-bgcolor=98FB98 |ಕೈಲಾಶ್ ನಾಥ್ ಕಟ್ಜು || ಗೃಹ ಸಚಿವ || 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1951 - || 10 ಜನವರಿ 1955 |-bgcolor=98FB98 |[[ಗೋವಿಂದ ವಲ್ಲಭ ಪಂತ್]] || ಗೃಹ ಸಚಿವ || 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1957 || 7 ಮಾರ್ಚ್ 1961 |-bgcolor=98FB98 |[[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] (ನಾಲ್ಕನೇ ನೆಹರೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ) ||ಗೃಹ ಸಚಿವ||4 ಏಪ್ರಿಲ್ 1961 ||29 ಆಗಸ್ಟ್ 1963 |-bgcolor=98FB98 |[[ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ]]- (ನಾಲ್ಕನೇ ನೆಹರೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ)|| ಗೃಹ ಸಚಿವ ||29 August 1963 || 14 November 1966 |} ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]] *[https://kn.wikisource.org/s/1gdw ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನೆಹರೂ, ಜವಾಹರಲಾಲ್] ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *(ಚರ್ಚೆ ಪುಟ ನೋಡಿ) *[https://www.prajavani.net/columns/seemoollanghana/nehru-patel-587943.html ಗಾಂಧೀಜಿ ಚಿತ್ತ ನೆಹರೂ ಅವರತ್ತ ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಕಾರಣ ಏನು?ನೆಹರೂ-ಪಟೇಲ್: ಭಾರತ ರಥದ ಅಶ್ವದ್ವಯರು;ಸುಧೀಂದ್ರ ಬುಧ್ಯ: 16 ನವೆಂಬರ್ 2018,] {{clear}} {{ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು}} {{ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು}} {{Cold War figures}} {{IndiaFreedom}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೮೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೪ ನಿಧನ]] bkec9nga9dx7sfiflo1vpi63scdjg15 0 2584 1438022 1371211 2026-11-09T05:02:26Z Vidyu44 3935 ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1438022 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | image =S._P._Balasubrahmanyam.jpg | birth_name = ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | birth_date = ಜೂನ್ ೪, ೧೯೪೬ | birth_place = ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ, ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | origin = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | residence = [[ಚೆನ್ನೈ]] | genre = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು | occupation = ಗಾಯಕರು, ನಟರು, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಕರು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು | awards = [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ,]] [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]], ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ | years_active = ೧೯೬೬–೨೦೨೦ | website = }} '''ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ'''(''ಎಸ್‍ಪಿಬಿ'') (೪ನೇ ಜೂನ್, ೧೯೪೬ - ೨೫ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು. ಭಾರತದ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಧನೆ. ಗಾಯನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಟನೆ, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜನೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಧ್ವನಿದಾನ, ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ, ಜೀವನ== *ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ [[ಜೂನ್]] ೪, ೧೯೪೬. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಯವರೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಾಡುವುದನ್ನು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತದ ಪರ್ವತವೇ ಆದರು. ಮುಂದೆ ಮೇರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. *೧೯೬೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು, ಘಂಟಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬಾಲೂಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಬಾಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ನಾನು ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಏಕಲವ್ಯ ಶಿಷ್ಯ'. *ಆಗಷ್ಟ್ ೫ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಸೊಂಕು ತಗಲಿರುವುದು ದೃಡಪಟ್ಟಿತು. ೫೧ ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೆನೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂದವರು== *ಆಗೊಂದು ಯುಗ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂ ಸೌಂದರ್ ರಾಜನ್, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮರು. ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮಿಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. * ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೭ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರಿಗಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಗಳಿಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ಅಭಿನಯಿಸುವವರ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. *ಇದನ್ನೇ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ‘ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನಾನು ಶರೀರ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ಎಂದು ಎಸ್. ಪಿ. ಹಾಡಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ರಾಮಾಚಾರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಗರಿಗೆದರಿಬಿಟ್ಟರು. ಎಲ್ಲಿರುವೇ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಸಿಯೇ ಎಂದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. * ನಲಿವಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಭಾವಸ್ಥರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಜನೀಕಾಂತ್, ಕಮಲಹಾಸನ್, ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೀರೋಗಳ ಅಂತರ್ಧ್ವನಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಸ್. ಪಿ. ಬ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಮೋಡಿ ಎಂ.ಜಿ. ಆರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್, ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಅಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಗಾಗ ಇಣುಕಿತ್ತು. *ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೆ ಲಿಯೇ ಬಂದಾಗ ಬಾಲು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೋಡಿಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾಜನ್, ಮೈ ನೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಾಗ ರಫಿ, ಕಿಶೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ==ಮಹತ್ಸಾಧನೆ== *ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ, ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ, ರುದ್ರವೀಣ, ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮಶ್ರೀ, [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಹಲವು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಇನ್ನಿತರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಡಿರುವವರು ಇವರೊಬ್ಬರೇ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಲವಾರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ನಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಭಾಷಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಅಪರಿಮಿತವಾದುದು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ== # ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು # ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ೨೫ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. # ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ==ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು== ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಾಲು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೀಕ್ಷಕರುಗಳಗಳ ನುಡಿ. ==ನಿಧನ== ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೆ ಚೆನ್ನೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>[https://kannada.filmibeat.com/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-passes-away-045420.html ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦</ref> ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣು ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ವೈರಾಣು ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite web |title=ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-dies-aged-74-765232.html |website=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |publisher=The Printers Mysore |accessdate=25 September 2020}}</ref>. ಅವರಿಗೆ ೭೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಆಕರಗಳು== * [http://kannada.filmibeat.com/topic/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತ 'ಫಿಲ್ಮಿ ಬೀಟ್' ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ] * [http://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97:%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82_%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A8 ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಆಯ್ದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ವಿಕೀಪಿಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ ] * [http://kannada.oneindia.com/nri/wkc/2006/010706spb.html ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ- ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಕರ್ಷಣೆ] * [http://kannada.oneindia.com/literature/music/2001/spbalu.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ] {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋವಿಡ್ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] ltj323vqjenf7spevcjxuq2k0izyf74 1438024 1438022 2026-11-09T05:59:22Z Vidyu44 3935 ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1438024 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | image =S._P._Balasubrahmanyam.jpg | birth_name = ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | birth_date = ಜೂನ್ ೪, ೧೯೪೬ | birth_place = ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ, ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | origin = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | residence = [[ಚೆನ್ನೈ]] | genre = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು | occupation = ಗಾಯಕರು, ನಟರು, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಕರು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು | awards = [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ,]] [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]], ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ | years_active = ೧೯೬೬–೨೦೨೦ | website = }} '''ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ'''(''ಎಸ್‍ಪಿಬಿ'') (೪ನೇ ಜೂನ್, ೧೯೪೬ - ೨೫ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು. ಭಾರತದ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಧನೆ. ಗಾಯನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಟನೆ, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜನೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಧ್ವನಿದಾನ, ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು ಬಾರಿ 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಜನನ, ಜೀವನ== *ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ [[ಜೂನ್]] ೪, ೧೯೪೬. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಯವರೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಾಡುವುದನ್ನು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತದ ಪರ್ವತವೇ ಆದರು. ಮುಂದೆ ಮೇರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. *೧೯೬೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು, ಘಂಟಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬಾಲೂಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಬಾಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ನಾನು ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಏಕಲವ್ಯ ಶಿಷ್ಯ'. *ಆಗಷ್ಟ್ ೫ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಸೊಂಕು ತಗಲಿರುವುದು ದೃಡಪಟ್ಟಿತು. ೫೧ ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೆನೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂದವರು== *ಆಗೊಂದು ಯುಗ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂ ಸೌಂದರ್ ರಾಜನ್, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮರು. ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮಿಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. * ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೭ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರಿಗಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಗಳಿಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ಅಭಿನಯಿಸುವವರ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. *ಇದನ್ನೇ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ‘ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನಾನು ಶರೀರ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ಎಂದು ಎಸ್. ಪಿ. ಹಾಡಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ರಾಮಾಚಾರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಗರಿಗೆದರಿಬಿಟ್ಟರು. ಎಲ್ಲಿರುವೇ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಸಿಯೇ ಎಂದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. * ನಲಿವಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಭಾವಸ್ಥರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಜನೀಕಾಂತ್, ಕಮಲಹಾಸನ್, ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೀರೋಗಳ ಅಂತರ್ಧ್ವನಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಸ್. ಪಿ. ಬ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಮೋಡಿ ಎಂ.ಜಿ. ಆರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್, ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಅಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಗಾಗ ಇಣುಕಿತ್ತು. *ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೆ ಲಿಯೇ ಬಂದಾಗ ಬಾಲು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೋಡಿಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾಜನ್, ಮೈ ನೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಾಗ ರಫಿ, ಕಿಶೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ==ಮಹತ್ಸಾಧನೆ== *ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ, ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ, ರುದ್ರವೀಣ, ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮಶ್ರೀ, [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಹಲವು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಇನ್ನಿತರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಡಿರುವವರು ಇವರೊಬ್ಬರೇ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಲವಾರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ನಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಭಾಷಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಅಪರಿಮಿತವಾದುದು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ== # ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು # ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ೨೫ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. # ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ==ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು== ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಾಲು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೀಕ್ಷಕರುಗಳಗಳ ನುಡಿ. ==ನಿಧನ== ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೆ ಚೆನ್ನೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>[https://kannada.filmibeat.com/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-passes-away-045420.html ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦</ref> ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣು ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ವೈರಾಣು ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite web |title=ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-dies-aged-74-765232.html |website=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |publisher=The Printers Mysore |accessdate=25 September 2020}}</ref>. ಅವರಿಗೆ ೭೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಆಕರಗಳು== * [http://kannada.filmibeat.com/topic/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತ 'ಫಿಲ್ಮಿ ಬೀಟ್' ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ] * [http://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97:%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82_%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A8 ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಆಯ್ದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ವಿಕೀಪಿಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ ] * [http://kannada.oneindia.com/nri/wkc/2006/010706spb.html ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ- ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಕರ್ಷಣೆ] * [http://kannada.oneindia.com/literature/music/2001/spbalu.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ] {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋವಿಡ್ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] a43rooyiqieedntztcvqvfq7i5zobw0 1438025 1438024 2026-11-09T06:01:56Z Vidyu44 3935 1438025 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | image =S._P._Balasubrahmanyam.jpg | birth_name = ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | birth_date = ಜೂನ್ ೪, ೧೯೪೬ | birth_place = ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ, ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | origin = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | residence = [[ಚೆನ್ನೈ]] | genre = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು | occupation = ಗಾಯಕರು, ನಟರು, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಕರು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು | awards = [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ((ಮರಣೋತ್ತರ)) (೨೦೨೧), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ,]] (೨೦೧೧), [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೨೦೦೧), ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ | years_active = ೧೯೬೬–೨೦೨೦ | website = }} '''ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ'''(''ಎಸ್‍ಪಿಬಿ'') (೪ನೇ ಜೂನ್, ೧೯೪೬ - ೨೫ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು. ಭಾರತದ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಧನೆ. ಗಾಯನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಟನೆ, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜನೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಧ್ವನಿದಾನ, ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು ಬಾರಿ 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಜನನ, ಜೀವನ== *ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ [[ಜೂನ್]] ೪, ೧೯೪೬. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಯವರೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಾಡುವುದನ್ನು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತದ ಪರ್ವತವೇ ಆದರು. ಮುಂದೆ ಮೇರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. *೧೯೬೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು, ಘಂಟಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬಾಲೂಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಬಾಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ನಾನು ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಏಕಲವ್ಯ ಶಿಷ್ಯ'. *ಆಗಷ್ಟ್ ೫ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಸೊಂಕು ತಗಲಿರುವುದು ದೃಡಪಟ್ಟಿತು. ೫೧ ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೆನೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂದವರು== *ಆಗೊಂದು ಯುಗ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂ ಸೌಂದರ್ ರಾಜನ್, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮರು. ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮಿಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. * ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೭ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರಿಗಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಗಳಿಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ಅಭಿನಯಿಸುವವರ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. *ಇದನ್ನೇ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ‘ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನಾನು ಶರೀರ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ಎಂದು ಎಸ್. ಪಿ. ಹಾಡಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ರಾಮಾಚಾರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಗರಿಗೆದರಿಬಿಟ್ಟರು. ಎಲ್ಲಿರುವೇ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಸಿಯೇ ಎಂದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. * ನಲಿವಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಭಾವಸ್ಥರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಜನೀಕಾಂತ್, ಕಮಲಹಾಸನ್, ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೀರೋಗಳ ಅಂತರ್ಧ್ವನಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಸ್. ಪಿ. ಬ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಮೋಡಿ ಎಂ.ಜಿ. ಆರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್, ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಅಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಗಾಗ ಇಣುಕಿತ್ತು. *ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೆ ಲಿಯೇ ಬಂದಾಗ ಬಾಲು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೋಡಿಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾಜನ್, ಮೈ ನೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಾಗ ರಫಿ, ಕಿಶೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ==ಮಹತ್ಸಾಧನೆ== *ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ, ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ, ರುದ್ರವೀಣ, ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮಶ್ರೀ, [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಹಲವು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಇನ್ನಿತರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಡಿರುವವರು ಇವರೊಬ್ಬರೇ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಲವಾರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ನಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಭಾಷಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಅಪರಿಮಿತವಾದುದು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ== # ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು # ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ೨೫ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. # ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ==ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು== ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಾಲು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೀಕ್ಷಕರುಗಳಗಳ ನುಡಿ. ==ನಿಧನ== ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೆ ಚೆನ್ನೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>[https://kannada.filmibeat.com/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-passes-away-045420.html ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦</ref> ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣು ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ವೈರಾಣು ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite web |title=ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-dies-aged-74-765232.html |website=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |publisher=The Printers Mysore |accessdate=25 September 2020}}</ref>. ಅವರಿಗೆ ೭೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಆಕರಗಳು== * [http://kannada.filmibeat.com/topic/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತ 'ಫಿಲ್ಮಿ ಬೀಟ್' ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ] * [http://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97:%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82_%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A8 ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಆಯ್ದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ವಿಕೀಪಿಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ ] * [http://kannada.oneindia.com/nri/wkc/2006/010706spb.html ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ- ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಕರ್ಷಣೆ] * [http://kannada.oneindia.com/literature/music/2001/spbalu.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ] {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋವಿಡ್ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] t7voommvgyn6wtk68f15yrrhsmsz5qn 1438034 1438025 2026-11-09T07:02:21Z Vidyu44 3935 ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1438034 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | image =S._P._Balasubrahmanyam.jpg | birth_name = ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | birth_date = ಜೂನ್ ೪, ೧೯೪೬ | birth_place = ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ, ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | origin = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | residence = [[ಚೆನ್ನೈ]] | genre = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು | occupation = ಗಾಯಕರು, ನಟರು, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಕರು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು<ref name="timesofindia">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-donates-his-ancestral-home-to-shri-kanchi-kamakoti-math/articleshow/74132294.cms |title=SPB donates his ancestral home in Nellore to kanchi math |website=The Times of India |date=14 February 2020 |access-date=25 September 2020 |archive-date=9 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309201340/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-donates-his-ancestral-home-to-shri-kanchi-kamakoti-math/articleshow/74132294.cms |url-status=live}}</ref> | awards = [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ((ಮರಣೋತ್ತರ)) (೨೦೨೧), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ,]] (೨೦೧೧), [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೨೦೦೧), ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ | years_active = ೧೯೬೬–೨೦೨೦ | website = }} '''ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ'''(''ಎಸ್‍ಪಿಬಿ'') (೪ನೇ ಜೂನ್, ೧೯೪೬ - ೨೫ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು. ಭಾರತದ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಧನೆ. ಗಾಯನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಟನೆ, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜನೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಧ್ವನಿದಾನ, ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು ಬಾರಿ 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಜನನ, ಜೀವನ== *ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ [[ಜೂನ್]] ೪, ೧೯೪೬. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಯವರೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಾಡುವುದನ್ನು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತದ ಪರ್ವತವೇ ಆದರು. ಮುಂದೆ ಮೇರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. *೧೯೬೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು, ಘಂಟಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬಾಲೂಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಬಾಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ನಾನು ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಏಕಲವ್ಯ ಶಿಷ್ಯ'. *ಆಗಷ್ಟ್ ೫ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಸೊಂಕು ತಗಲಿರುವುದು ದೃಡಪಟ್ಟಿತು. ೫೧ ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೆನೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂದವರು== *ಆಗೊಂದು ಯುಗ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂ ಸೌಂದರ್ ರಾಜನ್, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮರು. ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮಿಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. * ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೭ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರಿಗಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಗಳಿಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ಅಭಿನಯಿಸುವವರ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. *ಇದನ್ನೇ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ‘ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನಾನು ಶರೀರ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ಎಂದು ಎಸ್. ಪಿ. ಹಾಡಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ರಾಮಾಚಾರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಗರಿಗೆದರಿಬಿಟ್ಟರು. ಎಲ್ಲಿರುವೇ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಸಿಯೇ ಎಂದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. * ನಲಿವಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಭಾವಸ್ಥರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಜನೀಕಾಂತ್, ಕಮಲಹಾಸನ್, ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೀರೋಗಳ ಅಂತರ್ಧ್ವನಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಸ್. ಪಿ. ಬ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಮೋಡಿ ಎಂ.ಜಿ. ಆರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್, ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಅಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಗಾಗ ಇಣುಕಿತ್ತು. *ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೆ ಲಿಯೇ ಬಂದಾಗ ಬಾಲು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೋಡಿಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾಜನ್, ಮೈ ನೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಾಗ ರಫಿ, ಕಿಶೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ==ಮಹತ್ಸಾಧನೆ== *ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ, ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ, ರುದ್ರವೀಣ, ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮಶ್ರೀ, [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಹಲವು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಇನ್ನಿತರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಡಿರುವವರು ಇವರೊಬ್ಬರೇ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಲವಾರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ನಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಭಾಷಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಅಪರಿಮಿತವಾದುದು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ== # ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು # ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ೨೫ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. # ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ==ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು== ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಾಲು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೀಕ್ಷಕರುಗಳಗಳ ನುಡಿ. ==ನಿಧನ== ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೆ ಚೆನ್ನೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>[https://kannada.filmibeat.com/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-passes-away-045420.html ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦</ref> ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣು ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ವೈರಾಣು ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite web |title=ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-dies-aged-74-765232.html |website=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |publisher=The Printers Mysore |accessdate=25 September 2020}}</ref>. ಅವರಿಗೆ ೭೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಆಕರಗಳು== * [http://kannada.filmibeat.com/topic/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತ 'ಫಿಲ್ಮಿ ಬೀಟ್' ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ] * [http://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97:%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82_%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A8 ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಆಯ್ದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ವಿಕೀಪಿಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ ] * [http://kannada.oneindia.com/nri/wkc/2006/010706spb.html ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ- ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಕರ್ಷಣೆ] * [http://kannada.oneindia.com/literature/music/2001/spbalu.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ] {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋವಿಡ್ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] lwh3d555ax8euslsbuvxaaj5tdir1on 1438035 1438034 2026-11-09T07:13:41Z Vidyu44 3935 ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ 1438035 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | image =S._P._Balasubrahmanyam.jpg | birth_name = ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ | birth_date = ಜೂನ್ ೪, ೧೯೪೬ | birth_place = ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ, ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | origin = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | residence = [[ಚೆನ್ನೈ]] | genre = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು | occupation = ಗಾಯಕರು, ನಟರು, [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಕರು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು<ref name="timesofindia">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-donates-his-ancestral-home-to-shri-kanchi-kamakoti-math/articleshow/74132294.cms |title=SPB donates his ancestral home in Nellore to kanchi math |website=The Times of India |date=14 February 2020 |access-date=25 September 2020 |archive-date=9 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309201340/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-donates-his-ancestral-home-to-shri-kanchi-kamakoti-math/articleshow/74132294.cms |url-status=live}}</ref> | awards = [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ((ಮರಣೋತ್ತರ)) (೨೦೨೧), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ,]] (೨೦೧೧), [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೨೦೦೧), ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ | years_active = ೧೯೬೬–೨೦೨೦ | website = }} '''ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ'''(''ಎಸ್‍ಪಿಬಿ'') (೪ನೇ ಜೂನ್, ೧೯೪೬ - ೨೫ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಇವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಸ್‌ಪಿಬಿ (SPB) ಅಥವಾ ಬಾಲೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ, ನಟ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{cite news |last1=Demu |first1=Blessey |title=SPB was not just a singer, but a multifaceted personality |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-was-not-just-a-singer-but-a-multifaceted-personality/article32699795.ece |newspaper=The Hindu |date=26 September 2020 |access-date=26 September 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926013719/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-was-not-just-a-singer-but-a-multifaceted-personality/article32699795.ece |url-status=live}}</ref> ಇವರನ್ನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Refn|<ref>{{Cite web |last=Balachandran |first=Logesh |date=25 September 2020 |title=SP Balasubrahmanyam: A gifted South Indian singer who ruled Bollywood for decades |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/sp-balasubrahmanyam-a-gifted-south-indian-singer-who-ruled-bollywood-for-decades-1725323-2020-09-25 |access-date=2022-08-09 |website=[[India Today]] |language=en |quote=SP Balasubrahmanyam was undoubtedly one of the greatest singers the Indian sub-continent has ever produced.}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-06-04 |title=Remembering S.P Balasubrahmanyam on his birth anniversary: Some of his best Hindi songs |url=https://www.firstpost.com/entertainment/remembering-s-p-balasubrahmanyam-on-his-birth-anniversary-some-of-his-best-hindi-songs-10755611.html |access-date=2022-08-09 |website=Firstpost |language=en |quote=S. P. Balasubrahmanyam is regarded as one of the greatest Indian singers of all time.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kumar |first=P. K. Ajith |date=2020-09-25 |title=The best of S.P. Balasubrahmanyam |language=en-IN |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/the-best-of-sp-balasubrahmanyam/article32697234.ece |access-date=2022-08-09 |issn=0971-751X |quote=S.P. Balasubrahmanyam was one of the greatest playback singers of all time in Indian cinema.}}</ref>}} ಇವರು [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು ಬಾರಿ 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಜನನ, ಜೀವನ== *ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ [[ಜೂನ್]] ೪, ೧೯೪೬. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಯವರೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಾಡುವುದನ್ನು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತದ ಪರ್ವತವೇ ಆದರು. ಮುಂದೆ ಮೇರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. *೧೯೬೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು, ಘಂಟಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಬಾಲೂಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಬಾಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ನಾನು ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಏಕಲವ್ಯ ಶಿಷ್ಯ'. *ಆಗಷ್ಟ್ ೫ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಸೊಂಕು ತಗಲಿರುವುದು ದೃಡಪಟ್ಟಿತು. ೫೧ ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೆನೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂದವರು== *ಆಗೊಂದು ಯುಗ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂ ಸೌಂದರ್ ರಾಜನ್, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮರು. ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮಿಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. * ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೭ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರಿಗಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಗಳಿಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ಅಭಿನಯಿಸುವವರ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. *ಇದನ್ನೇ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ‘ಪಿ ಬಿ ಎಸ್ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನಾನು ಶರೀರ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ಎಂದು ಎಸ್. ಪಿ. ಹಾಡಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ರಾಮಾಚಾರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಗರಿಗೆದರಿಬಿಟ್ಟರು. ಎಲ್ಲಿರುವೇ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಸಿಯೇ ಎಂದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. * ನಲಿವಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ ಎಂದು ಶಂಕರ್ ಭಾವಸ್ಥರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಜನೀಕಾಂತ್, ಕಮಲಹಾಸನ್, ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೀರೋಗಳ ಅಂತರ್ಧ್ವನಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಸ್. ಪಿ. ಬ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಮೋಡಿ ಎಂ.ಜಿ. ಆರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್, ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಅಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಗಾಗ ಇಣುಕಿತ್ತು. *ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೆ ಲಿಯೇ ಬಂದಾಗ ಬಾಲು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೋಡಿಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾಜನ್, ಮೈ ನೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಾಗ ರಫಿ, ಕಿಶೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ==ಮಹತ್ಸಾಧನೆ== *ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ, ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ಯಂ, ರುದ್ರವೀಣ, ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮಶ್ರೀ, [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಹಲವು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಇನ್ನಿತರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಡಿರುವವರು ಇವರೊಬ್ಬರೇ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಲವಾರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ನಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಾಲು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಭಾಷಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಅಪರಿಮಿತವಾದುದು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ== # ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು # ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು # ೨೫ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. # ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ==ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು== ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಾಲು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೀಕ್ಷಕರುಗಳಗಳ ನುಡಿ. ==ನಿಧನ== ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಅವರು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೆ ಚೆನ್ನೈನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>[https://kannada.filmibeat.com/news/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-passes-away-045420.html ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦</ref> ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣು ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲದಿನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ವೈರಾಣು ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite web |title=ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/veteran-singer-sp-balasubrahmanyam-dies-aged-74-765232.html |website=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |publisher=The Printers Mysore |accessdate=25 September 2020}}</ref>. ಅವರಿಗೆ ೭೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಆಕರಗಳು== * [http://kannada.filmibeat.com/topic/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತ 'ಫಿಲ್ಮಿ ಬೀಟ್' ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ] * [http://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97:%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82_%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A8 ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಆಯ್ದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ವಿಕೀಪಿಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ ] * [http://kannada.oneindia.com/nri/wkc/2006/010706spb.html ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ- ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಕರ್ಷಣೆ] * [http://kannada.oneindia.com/literature/music/2001/spbalu.html ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ] {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋವಿಡ್ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 320kbxh6cj1sjzx901oljg1iwj98280 0 3963 1438040 1375959 2026-11-09T11:45:00Z Babitha Shetty 28343 /* ಸಂಸ್ಕೃತ ಗಾದೆಗಳು */ 1438040 wikitext text/x-wiki '''ಗಾದೆಗಳು''' ಜನಜನಿತವಾದ ಅನುಭವಿಗಳಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಗಳು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು [[ರೂಪಕ]], [[ಅಲಂಕಾರ|ಉಪಮೆ]], ದೀಪಕ, ಅಲಂಕಾರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಅತಿಆಸೆ ಗತಿ ಗೇಡು *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ,ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ, *ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ, *ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿಯಬೇಕು, *ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು.(English translation: If you get your hands dirty in the mud, you will get food. *ಹಾವೂ ಸಾಯ್ಬಾರದು, ಕೋಲೂ ಮುರೀಬಾರ್ದು Neither the snake should die, nor the stick should break. *ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣ್ಣಿಗೆ (English: From mud back to the mud **ಅರ್ಥ: ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಡೆಗೆ ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತೇವೆ. *ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ (English: from nothing to nothing **ಅರ್ಥ: [ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ,] ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ], ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. # ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹೊತ್ತ ಹಾಗೆ. # ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. # ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯ್ತು,ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. # ಹತ್ತು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟು. # ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ. # ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ ನುಣ್ಣಗೆ. # ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ. # ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ. # ಜಟ್ಟಿ ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲಿದೆ ಅಂದ. #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ #ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು == ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪ== # ನೀನು ಹೋದ ದಾರಿಲಿ ಹಿ೦ದಕ್ಕ ಬರದೆ ಹೊಗ # ನಿನ್ನ ಮಾರಿ(=ಮೋರೆ, ಮುಖ) ಮಣ್ಣಾಗೆ ಅಡಗಲಿ # ಪಾಪಿಯ(ನ್ನು) ಪಾಪಿ ತಿಂದೋಗಲಿ # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಹುಳ ಬೀಳ(-ಲಿ) # ನಿನ್ನ ಹೆಣ ಎತ್ತ(-ಲಿ) # ನೀ ಡಬ್ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ(=ನೀನು ಡಬ್ಬ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ, ನೀ ಮಕಾಡೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ) # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಮಣ್ಣು ಹಾಕ(-ಲಿ) # ನೀ ನೆಗೆದು ಬಿದ್ದು ನಲ್ಲಿಕಾಯಾಗ # ನಿನ್ನ ಮನೆ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಗ(-ಲಿ) (=> ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ ಹುಟ್ಟಿ ಮನೆ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಲಿ) # ನಿನ್ನ ನಾಲಗೆ ಸೇದು ಹೋಗ(-ಲಿ) ==ಪ್ರಕೃತಿ/ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ # ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ # ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ # ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ # ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ # ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ # ಬೇಲೀನೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ # ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು # ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ # ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು # ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ # ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ # ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವತನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ # ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ ==ಕೌಟುಂಬಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು # ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸ್ತು ==ಪೂಜೆಗೆ ಅಥವಾ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು # ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಬರಲಿ ಗೋವಿಂದನ ದಯೆಯೊಂದಿರಲಿ # ಬಿರಿಯ ಉಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದನಂತೆ # ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ #ಊದಿ ಕೆಟ್ಟ ಬೂದಾಳ ದಾಸ # ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ # ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ # ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು # ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ # ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು # ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ # ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ # ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ # ರಾವಣನ ಮಾತಿಗೆ ಮನಸೋತವ, ರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಣನಾಗುವನೇ? # ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೇಂಕಟರಮಣ ==ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ # ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು # ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಅಕ್ಕನ ಚಿನ್ನವಾದ್ರೂ ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಟೊಣೆಯದೆ() ಬಿಡ # ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನಂಟು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕರೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ದುಃಖವುಂಟು # ಅಕ್ಕಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಾಣ, ನೆಂಟ್ರು ಅಂದ್ರೆ ಜೀವ # ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು # ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ # ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ # ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ # ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಣ್ತಾಳೆ # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು # ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ # ಹಾಕ್ಮಣೆ, ನೂಕ್ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ # ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ತಬ್ಬಲಿ ತಬಕು (ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಟ್ಟೆ, ತಂಬಾಕು ತಟ್ಟೆ) ಕದ್ದು ಜಗಲೀಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ # ತಬ್ಬಲಿಯಾದವನು ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಓಡಿಸ್ಯಾನೆ? # ತಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಸರಿ ಒಮ್ಮಾನಕ್ಕಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ನಮ್ಮವನಾದರೂ ನಾದಿನಿ ನಮ್ಮವಳಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ಸಂಗಡ ತಂಗಿಯ ಗಂಡ ದೂರು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೇನಪ್ಪ ===ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು=== # ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತು ಆಗದಿರಲಿ ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕತ್ತು. # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಂಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು # ಗಂಡ-ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ತಿಂದು/ಉಂಡು ಮಲುಗೊವರೆಗೆ # ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಕೂಸು ಬಡವಾಯಿತು. ===ತಾಯಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು=== # ತಾಯಂತೆ ಕರು ನಾಯಂತೆ ಬಾಲ # ತಾಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಂತೆ ಸೀರೆ # ತಾಯಿದ್ದರೆ ತವರು ಮನೆ ನೀರಿದ್ದರೆ ಕೆರೆ ಬಾವಿ # ತಾಯಿಲ್ಲದ ತವರು ಕಾಟಕದಿದ್ದ ಅಡವಿ # ತಾಯಿ ಒಂದಾದರೂ ಬಾಯಿ ಬೇರೆ # ತಾಯಿ ಕಲಿಸಿದ ಊಟ ತಂದೆ ಕಲಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿ # ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಊರು ಮಾಡಿದ ಕೊಳಗ # ತಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರ ತರ್ಕವಲ್ಲ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲ # ತಾಯಿ ಕಂಡರೆ ತಲೆ ನೋವು # ತಾಯಿಗೆ ಕುಲವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಮಗಳಿಗೂ ಕುಲ # ತಾಯಿಗೆ ಸೇರದ್ದು ನಾಯಿಗೂ ಸೇರದು # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಬಾಯಿ ಬೇಕು # ತಾಯಿ ಮಾರಿಯಾದರೆ ತರಳನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಾನು # ತಾಯಿನ್ನ ನೋಡಿ ಮಗಳನ್ನ ತಕ್ಕೋ ಹಾಲನ್ನ ನೋಡಿ ಎಮ್ಮೇನ್ನ ತಕ್ಕೋ # ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ; ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ # ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಿಂದಂತೆ. # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಯಿ ಬೇಕು. # ಹೆತ್ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಮುದ್ದೇ. == ವಿದ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು == ಬಲು/ಮಹಾ ಗರ್ವ #ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ. #ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ,ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು #ದೇಶ ಸುತ್ತು,ಕೋಶ ಓದು. ==ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ # ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು # ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ # ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ # ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಅರಿತಂದು ಪರಿಹಾರ # ಅರ್ತಿಗೆ (ಪ್ರೀತಿಗೆ) ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು # ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು # ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ # ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ # ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ # ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು # ಯಾರದೊ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ. ==ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಚತುರೆ, ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದ ಕುದುರೆ # ಅರಸನ ಕುದರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು # ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ, ಕುದರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ # ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಸಂಕಟ # ಬೆಳ್ಳಗಿರುವದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸಪ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಪ್ಪ # ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು # ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ನಾಯಿನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು # ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ # ನಾಯಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರೆ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ನಮ್ಮಿಂದ ಆಗುವುದೇ? # ಬೆಲ್ಲ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನೊಣ ತಿರುಗಾಡಿದಂತೆ. # ಕೋಣನ ಮುಂದೆ ಕಿನ್ನರಿ ಬಾರಿಸಿದಂತೆ # ಓತಿಕ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಗೂಟ ಸಾಕ್ಷಿ # ಆನೆಗೂ ಅಡಿ ತಪ್ಪೀತು # ಆನೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಆನೆ ಬರುವುದಕ್ಕು ಮುನ್ನ ಗಂಟೆ ಸದ್ದು # ಆನೆ ಹೋದದ್ದು ದಾರಿ ಹಾವು ಹರಿದದ್ದು ಅಡ್ಡದಾರಿ # ಬಿಳಿ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಇಲಿಯಾಗಿ ನೂರುದಿನ ಬಾಳೋದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಯಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಬಾಳೋದು ಲೇಸು # ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ # ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡ ಬಾರದು # ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು # ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು # ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು # ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಹುಲಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ನರಿ ತನ್ನ ಕೂದಲನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಂತೆ. # ಇಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೆಕ್ಕು ಆಗುವುದು ಹುಲಿ. # ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲ್ವಾ? # ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ್ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ. # ಶಿವ ಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ ಬಿಟ್ಟಂಗೆ # ಎತ್ತೂ ಕೋಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೋಡು, ನಮ್ಮ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗೆ ಮೂರು ಕೋಡು #ಮಂಗನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯದಂತೆ. #ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ. ==ಪಕ್ಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಕಾಗೆಗೆ ಯಜಮಾನನ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆ ತುಂಬಾ ಪಿಷ್ಟ. # ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಾರದು, ಗುಬ್ಬಿಯ ಗೂಡನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು. # ಕೋಳಿ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದಂಗೆ # ಗಿಳಿ ಮಾತಾಡಿದಂಗೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ನುಡಿತಾಳೆ # ಕಾಗೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಕಾರಭಾರ, ಅದು ಮಾಡುವುದೇ ಉಪಕಾರ? # ಮರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಬೇಡ. # ಗಿಣಿ ಸಾಕಿ ಗಿಡುಗದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟರು # ಹಕ್ಕಿ ತೆನೆ ತಿಂದು ಹಿಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕಿ ಹೋಯ್ತು # ಬೇವು ಕಾಗೆಗೆ ಇಂಪು ಮಾವು ಕೋಗಿಲೆಗೆ ಇಂಪು # ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗೂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ==ಅವಯವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ # ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ # ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ ==ಧನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ (ಕನ್ನಡ) # ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ==ಊರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ # ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು # ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ # ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು # ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತಿರಾಯಿತು # ಊರೊಗು ಅನ್ತದೆ ಕಾಡು ಬಾ ಅನ್ತದೆ ==ತರಕಾರಿ/ಹಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಗಲ ಕಾಯಿಗೆ ಬೇವಿನ ಕಾಯಿ ಸಾಕ್ಷಿ # ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡ # ಹುಣಸೇ ಮುಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹುಳಿಯು ಮುಪ್ಪಾ? # ತೊಂಡೇಕಾಯಿಯಂತ ತುಟಿ # ದಾಳಿಂಬೆಯಂತ ಹಲ್ಲು # ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು # ಮಾವಿನ ಮರಕ್ಕೂ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ನಂಟು # ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣು ಕಾಗೆಗೆ ಇಷ್ಟ # ಸುಲಿದ ಬಾಳೇ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ # ಬೆಂಡೇಕಾಯಿ ತಿಂದ್ರೆ ಬುದ್ದಿ ಬರ್ತದೆ # ಮೂಲಂಗಿ ಮೊಳೆರೋಗ ವಾಸಿ ಮಾಡ್ತದೆ ==ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಯಕೆಗೆ ಬಡವರಿಲ್ಲ # ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಬಡವನ ಹೆಂಡತಿ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಅತ್ತಿಗೆ ==ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ # ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ # ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು # ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ # ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೇ # ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಹಬ್ಬ ಹಸನಾಗಲಿ, ಗೋದಿ ಜತನಾಗಲಿ, ಬಂದ ಬೀಗರು ಉಂಡು ಹೋಗಲಿ # ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು # ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ # ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು # ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ # ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ # ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ # ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ #ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು. ==ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹಠವಿರಬಾರದು, ಗಂಡಿಗೆ ಚಟವಿರಬಾರದು. # ಹೆಣ್ಣು ಚಂದ,ಕಣ್ಣು ಕುರುಡು ಅಂದಂಗೆ # ಹೆಣು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದ ಮನೆ ಕನ್ನಡಿಯಂಗೆ # ಹೆತ್ತಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು # ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು # ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ # ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ # ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ # ಹೆತ್ತ ಅಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು # ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ # ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವೇ ರೂಪ, ಶೃಂಗಾರವೇ ರಸ # ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ # ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ # ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ, ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ. # ಕುಣಿಯಲಾರದವಳು ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದಳಂತೆ # ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನಕ # ಓಡಿ ಹೋಗೊಳು ಮೊಸರಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕ್ತಾಳ # ಹೆಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದರೊಂದು ಹುಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ನುಣ್ಣಗೆ ಗಂಡು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ತಣ್ಣಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದು ಮುಳ್ಳು # ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಾಳು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಗೋಳು # ಹೆಣ್ಣು ಉರಿಸಿದ ಮನೆಯ ಹೆಗ್ಗಂಬ ಉರಿಯಿತು ==ವಿವಾಹ/ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ # ಕನಸಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕಟ್ಟಿ ಬೆಳಗಾದ್ಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿ ಹುಡುಕಿದನಂತೆ # ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡು # ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ ಅತ್ತೆ # ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ # ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು # ಮುತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಕೊಟ್ರಂತೆ. # ಕಾಲಿಗ್ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗ್ರ ಬಿಚ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ # ತಾಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟವಳು ಗಂಡನಿಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡ್ತಾಳೆ. #ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾದಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಸು. ==ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ # ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ # ಕುಂಬಾರನ ಮಗಳು ಲಾಭ ಬಂದ ಹೊರತು ಮಡಿಕೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. # ಹಾರುವನ ತೊತ್ತಾಗಬೇಡ ಗಾಣಿಗನ ಎತ್ತಾಗಬೇಡ. # ಕನ # ==ಊಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು # ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ # ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು # ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ‍್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ # ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು # ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು # ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಯೋಗಿ, ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಭೋಗಿ, ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವನ್ನ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು # ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು # ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ # ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು # ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ # ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು # ತುತ್ತಿಗೆ ತತ್ವಾರವಾದರೂ ನೆತ್ತಿತುಂಬಾ ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ # ತಿನ್ನಲು, ಉಣ್ಣಲು ಇದ್ದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ನೆಂಟರು. # ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣು ಬೇಡಿದಷ್ಟು, ತಗಾದೆ ಮಾಡದೇ ಉಣ್ಣು ನೀಡಿದಷ್ಟು. ==ಹಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ # ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು # ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ (ಕನ್ನಡ) ==ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ # ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ # ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ # ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ # ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ # ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ # ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ # ಮೃತ್ಯು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯ ಬಂದ. # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, # ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು ==ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು== # ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ # ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು # ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ ==ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== #. # ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ನರಕ. # ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ. # ಮಾತು ಮನೆ ಮುರೀತು, ತೂತು ಓಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು. # ಮಾತೇ ಮುತ್ತು; ಮಾತೇ ಮೃತ್ಯು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು # ಉದ್ದುದ್ದ ಮಾತಿನವರ ಮೊಳಕೈ ಮೊಂಡ. # ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ # ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೊಯ್ತು, ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೊಯ್ತು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ನಂತೆ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ # ಬಾಯಲೆಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತ, ಮಾಡುವುದೆಲ್ಲಾ ರಾದ್ಧಾಂತ. # ಸಜ್ಜನರ ಮಾತು ಸಿಹಿ, ದುರ್ಜನರ ತುತ್ತು ಕಹಿ. # ಒಣ ಮಾತು ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಹಾಲು. # ಬೇಸರವಿರಬಾರದು, ಅವಸರ ಮಾಡಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. # ಬಿಡುಕು ಮಾತಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರು ಕೆಡುಕು. # ಕೃತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾತು ಕಸ ಬೆಳೆದ ತೋಟವಿದ್ದಂತೆ. # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ ==ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು # ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ # ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ # ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ ==ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಶೂಲ, ಕಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಯಮ # ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ # ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಗೆ ಸವುದೆ ಹೊತ್ತರೆ ಮೇಲಣ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಮವಾಯಿತು # ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು # ಚರ್ಮ ಹೋದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಕಾಸು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದಂತೆ. # ಮಾತೇ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಮೂಗುತಿ ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಲಕ್ಷಣ # ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ. # ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಮನೆ ತುಂಬ ಮುತ್ತಿದ್ದರೆ...ಗೂ ಪೋಣಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ # ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಕಂಡ್ರೆ ಕಪ್ಪೇನೂ ಮೂಗುತಿ ಬೇಡ್ತಂತೆ. # ಏಳು ಸುತ್ತು ಓಲೆನ ಏಳೂರಿಂದ ತಂದ್ರಂತೆ # ಕಂಡೋರ ಒಡ್ವೆ ಇಕ್ಕೊಂಡು ನೀರ್ ಬೆಳ್ಕಲ್ಲಿ ನೋಡ್ಕಂಡಂಗೆ. # ಓಲೆ ಮಾಡ್ಸೋಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡ್ದ, ಸಾಲ ತೀರ್ಸೊಕೆ ಮನೆ ಮಾರ್ದ. # ಬುಗುಡಿ ಇಕ್ಕಿದೋಳ ಬಡಿವಾರ ನೋಡು. ==ಬೆರಕೆ/ಇತರೆ ಗಾದೆಗಳು== # ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು # ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ # ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿತು # ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ # ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ # ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ # ಒಂದು ಕಣ್ಣೀಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ # ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು # ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು # ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ # ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ # ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ # ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ # ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ # ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ # ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸಂಸಾರಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ # ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು # ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ # ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ # ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ # ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ‍್ತದೆ # ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ # ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ # ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು # ಸಂಸಾರಿ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ. *ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ *ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು *ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು *ತನ್ನೂರಲ್ಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲ್ಲಿ ಮಂಗ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ *ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ *ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ *ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ *ಯಾವ ಚಿಂತೇನೂ ಮಾಡದೋನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಗಂಡಿದ್ದೂ ಮುಂಡೆ *ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ *ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು [[ಜೋಗಪ್ಪ]] ಅಂದ *ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು *ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. *ತನ್ನ ಮೊಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಹುಳಿ ಅನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. *ನಾನು ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ಅಜ್ಜ ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು. *ದಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಭಾರ, ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಖಾರ. *ದಡ್ಡನಿಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. *ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸುಖ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ದುಃಖ. *ನೂರಾರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಆದಂತೆ. *ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದಿವೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿಗೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ. *ಅಡಿಕೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಬಹುದು, ಮರ ಆದ ನಂತರ ಹಾಕಬಹುದೇ? *ಲಾಭ ನೋಡಿ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿಂದಂತೆ. *ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು. *ಹುಣಸೆ ಹುಳಿಯೆಂದು ಅಂಬಡೆ ತಿಂದ ಹಾಗೆ. *ಮನೆಯೆಂಬ ಮರ ಮುರಿಯಬಾರದು, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಾರ್ಗ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು. *ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಿ ನೆರಳು ಕೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು ಕೊರಳು. *ನೀನಾಗದೆ ರಣಹೇಡಿ, ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆ ಪ್ರಾಣ ನೀಡಿ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀ ಹುಡುಕು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳ ಹೊರ ಹಾಕು. *ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದವನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಿದ್ದೆ ಬಾರದವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ. *ಉಗಮವಾಗದಿರಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗದಿರಲಿ ಆಸೆ. *ನಾಳೆ ಎಂದವನಿಗೆ ಹಾಳು, ಇಂದೇ ಎಂದವನಿಗೆ ಬೀಳಾಗದು ಬಾಳು. *ಆಳಾಗದವ ಅರಸನಲ್ಲ, ಹಟ ಹಿಡಿದವ ಸಾಮ್ರಾಟನಲ್ಲ. *ಉಂಡಿದ್ದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ, ಮಾಡಿದ್ದು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ. *ವಿಶ್ವಾಸಿ ನೀನಾಗು, ಘಾತುಕಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗದೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗು. *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ನುಣ್ಣಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ನಿನ್ನದಲ್ಲ ಸರ್ವ ಆಸ್ತಿ, ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಗರ್ವ ಜಾಸ್ತಿ. *ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಟ್ಟಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೂರಾಬಟ್ಟಿ. *ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಹುಡುಕು, ವ್ಯಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹುಡುಕು. *ಹೋಗುವುದು ಮೂಡಿದ ಹೊತ್ತು, ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ ಆಡಿದ ಮಾತು. *ದೈವ ಕಾಡುವು ವಿಧಿಗಾಗಿ, ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ನದಿಗಾಗಿ. *ಬಡವರ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಬಂದೀತೆ ಬೆಣ್ಣೆಗೆ? *ಸಲುಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೂ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಸಹ ಏರುವುದು ಹೆಗಲಿಗೆ. *ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ತರುವುದು ತೊಟ್ಟಲಿಗೆ ನಗು. *ಸ್ವಾರ್ಥ ಉಳಿಸಿದವ ಪಾಪಾತ್ಮ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಗಳಿಸಿದವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ. *ಹಾಲಿಗೆ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದರೆ ಮೊಸರು, ಮಣ್ಣಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಕೆಸರು. *ಗದ್ದೆ ಸುಟ್ಟರೂ ಹಾಳಾಗದು ಗಾದೆ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನ ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದು ಬಹುಮಾನ. *ಮಾಟ ಮಾಡಿದೋನ ಮನೆ ಹಾಳು. *ಒಬ್ಬರ ಕೂಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುತ್ತು. *ಒಳಿತಾಗಿ ಮುಗಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ. *ಓಡಿದವನಿಗೆ ಓಣಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಹಾಡಿದವನಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. *ಬರಿಗೈಯವರ ಬಡಿವಾರ ಬಹಳ. *ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿಗೂ ಮೂಲ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು. *ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೈಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನರಕದಲ್ಲಿ ಆಳುವುದೇ ಲೇಸು. *ಅರೆಗೊಡದ ಅಬ್ಬರವೇ ಬಹಳ. *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಳೆಯ. *ಇಂದಿನ ಸೋಲು ನಾಳಿನ ಗೆಲುವು. *ಧೈರ್ಯವಿದ್ದವನಿಗೆ ದೈವವೂ ಅನುಕೂಲ. *ದುಡ್ಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರೇ ಉತ್ತಮ. *ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವನು. *ಉತ್ತಮವಾದ ನಗು ನೇಸರನ ಮಗು. *ಸದಾಚಾರಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಉಪದೇಶ. *ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಲೇ ಪಾರಮಾರ್ಥ. *ಕರೆದುಣ್ಣುವ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಕೊರೆದುಂಡ ಹಾಗೆ. *ಕಿಡಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. *ನೋಡಿ ನಡೆದವರಿಗೆ ಕೇಡಿಲ್ಲ. *ಚಿಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂತೆ ಸಾಗೀತೆ? *ದುಡ್ಡನ್ನು ಕಾದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದವನು ಹಣವಂತನು ಹೇಗೆ ಆದಾನು? *ಮಕ್ಕಳ ಬಾಯಿಗೆ ಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟು ಮಣ್ಣು ಬಿಡಿಸು. *ಸೀರಿಗೇಡಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿದರೆ ಕೆರಿ ದಂಡಿ ಮ್ಯಾಗ ನಿಂತು ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದಳು. *ಪೀತಾಂಬರ ಉಟ್ಟರೂ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮಾರೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. *ಪೇಚಾಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ಪೀಕಲಾಟವೇ ಗತಿ. *ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಹೆಚ್ಚು. *ಹಂಪಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿರುವುದೇ ಲೇಸು. *ಎಡಗಣ್ಣು ಹೊಡೆದರೆ ನಾರಿಗೆ ಶುಭ. *ಊಟವೆಂದರೆ ಊರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದಂತೆ. *ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಂತೆ. *ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪತ್ತೂ ಇರಬೇಡ. *ಒಕ್ಕಣ್ಣ ತನಗೆ ಹತ್ತು ಕಣ್ಣು ಅಂತಿದ್ನಂತೆ. *ಕಣ್ಣಿಗೂ ಮೂಗಿಗೂ ಮೂರು ಗಾವುದ. *ಕಲಹವೇ ಕೇಡಿಗೆ ಮೂಲ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ಅಡಿಕೆಗೆ ಹೋದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ಟರು ಬರಲ್ಲ. *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ. *ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೀತು, ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೀತು. *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತ? *ಮಂಗ ಮೊಸರು ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಸವರಿದ ಹಾಗಾಯಿತು. *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸನಾಗಬಲ್ಲ. *ಊರಿಗೆ ದೊರೆ ಆದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಮಗನೆ. *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು. *ಊರೆಲ್ಲ ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋದಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡಿ (ಕೋಟೆ) ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು, ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಮಾಡೋದೆಲ್ಲ ಅನಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ. *ಮನಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ. *ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟ ಹಾಗೆ. *ಆರಕ್ಕೇರಲಿಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕೀಳಿಯಲಿಲ್ಲ. *ಆರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ. *ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ನೆಂಟರ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟ. *ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ. *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ, ಹೊಳೆಯೋದೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನ ಅಲ್ಲ. *ಜಲ ಶೋಧಿಸಿ ನೀರು ತರ್ಬೇಕು, ಕುಲ ಶೋಧಿಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತರ್ಬೇಕು. *ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿದ್ದೆ. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡೆಬೇಕಲ್ಲ. *ಹನುಮಂತಾನೆ ಬಾಲ ಕಡಿತಿರುವಾಗ, ಇವನ್ಯಾವನೋ ಶಾವಿಗೆ ಕೇಳಿದನಂತೆ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಹುಚ್ಚರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡವನೇ ಜಾಣ. *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೊಗೊ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂಗೆ *ಮಾಡಿದುಣ್ಣೊ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪ ತಿಂದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯಲೇ ಬೆಕು * ಆಗೊದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆದಕ್ಕೆ * ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡಿಯಬೇಕು,ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು * ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ * ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದೆ ಪರಮಾನ್ನ. * ಕಳ್ಳನ ನಂಬಿದ್ರು ಕುಳ್ಳನ ನಂಬಬೇಡ * ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ್ರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಲ್ಲ * ಯಾವ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಾವು ಇರುತ್ತೊ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ ವೈದ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ * ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದ್ರೆ ಬಂದೆಯಾ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ * ಹೋದ ಪುಟ್ಟ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ * ಸೋದರ ಮಾವನ ಚಾಳು ತುಂಡಪುಂಡರ ಪಾಲು * ನೆಂಟರೆಲ್ಲ ಖರೆ, ಕಂಟಲೆ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಡ * ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ * ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವ ತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು * ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ * ಮಕ ನೋಡಿ ಮಾರು ಹೋದ, ಗುಣ ನೋಡಿ ದೂರ ಹೋದ * ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ * ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ * ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ * ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, * ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ * ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಇದ್ದ ಮನೇನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ * ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ * ಇದ್ದವರು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು * ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ: * ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ * ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ * ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು * ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನೆಂಟು * ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು * ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು * ನೀರ ಕಡಿದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ * ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ * ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು * ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು * ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ * ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ, ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು * ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು * ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ * ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ * ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಕಣ ಕಾಯಬಹುದು, ಹೆಣ ಕಾಯಾಕೆ (ಬೇಸರದಿಂದ ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ) ಆಗೊದಿಲ್ಲ * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳಗೆ * ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು * ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿ ಕೊಳ್ತಾಳೆ * ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ * ಹೆಂಡ್ರನ್ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ * ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ ಹಾಕ್ಮಣೆ, * ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಮುದ್ದು ಮುದ್ದು ತೊಗಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಗಲೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು * ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು * ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಕ್ಕುವಳು * ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ * ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ * ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ * ಇದ್ದ ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು * ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ * ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಎಡದ ನೆತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ನೆತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ * ಕುಂತು ತಿಂದರೆ, ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನೂ ಸಾಲದು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೊನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿನೇ * ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ * ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ * ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ಹಿರೀಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದೀತೇ * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ * ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೆಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ * ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉನ್ಡು ಮಲಗೊ ತನಕ * ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ * ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ * ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋಳು ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋಳು * ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ * ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, ಹಗೆಯಿಂದ ಹಗೆ ತೆಗೆ * ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ * ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ * ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ * ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ * ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ * ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ * ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ * ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು * ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ * ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ * ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ * ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು * ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು * ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ * ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು * ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ * ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು * ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ * ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ * ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ * ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ * ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು * ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ * ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ * ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ * ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ * ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ * ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ * ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ * ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ * ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ * ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು * ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ * ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು * ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು * ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು * ಹತ್ತು ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ * ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು * ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ * ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ * ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು * ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು * ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು * ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ * ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು * ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ * ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ * ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು * ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೊದಿಲ್ಲ * ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ * ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ * ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ * ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ * ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕಂಗಾಲಾದರೂ ಹಂಗಾಳಾಗಬಾರದು * ಕೊಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ * ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಾಯಿಗೆ ಕೆಲಸಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲೋಕೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ * ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೇರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ * ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು * ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು * ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ * ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು * ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ * ಕ್ರಮ ಕಾಣದ ನಾಯಿ ಕಪಾಳೆ ನೆಕ್ತು * ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು * ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ * ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ * ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) * ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ * ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ * ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ * ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ * ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ * ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ * ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? * ಕಂಡದ್ದು ಕಾಣೆ ಉತ್ತಮ ಕಂಡದ್ದು ಕಂಡೆ ಮಧ್ಯಮ, ಕಾಣದ್ದು ಕಂಡೆ ಅಧಮ * ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ * ನಯಶಾಲಿ ಆದವನು ಜಯಶಾಲಿ ಆದಾನು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ * ಕಚ್ಚುವ ನಾಯಿ ಬೊಗಳದು ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದು * ಕಳ್ಳನ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಳ್ಳನೇ ಬಲ್ಲ * ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ * ಕೀರ್ತಿಯೇ ಕೈಲಾಸ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೇ ನರಕ * ಕೂತು ಉಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನು ಸಾಲದು * ಕೆಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ ಮರಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಇಲ್ಲ * ಕೊಡಲಿ ಕಾವು ಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾವು * ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ಫರೂ ಮೀಸೆ ಮೇಲೆ * ಬಂಟರ ಅಬ್ಬರ ಸೇವಿನ ಗೊಬ್ಬರ * ಊರಿಗೆ ಬಂದ ನೀರೆ ನೀರಿಗೆ ಬಾರದಿರುತ್ತಾಳೆಯೇ? * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೊಳ ಹಾಕಿದರು * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಕಳ ಹಲ್ಲು ಎಣಿಸಿದರು * ಆಕಳು ದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ರೆ, ಹಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನೊಡಿದ್ರಂತೆ. * ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯೆಗಿಂತ ಮೇಟಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮೇಲು * ಕಾಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕಜ್ಜಾಯ. * ಕಂತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೊಂತೆ * ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ * ಅಗ್ಗದ ಮಾಲು;ಮುಗ್ಗಿದ ಜೋಳ * ಹೆತ್ತೋರ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು, ಕಟ್ಗೊಂಡೋರ್ಗೆ ಕೋಡಂಗಿ ಮುದ್ದು. * ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ತಲೇ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು * ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಂತರಾಯ ಹೊರಗೆ * ನಮಾಜು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಮಸೀದಿ ಕೆಡವಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಊರು ಸೂರೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ * ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೆಲೆ ಪ್ರೀತಿ * ಬಲ್ಲವನೇ ಬಲ್ಲ ಬೆಲ್ಲದ ರುಚಿಯ * ಕತ್ತೆಗೇನು ಗೊತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ವಾಸನೆ * ತೋಟ ಶೃಂಗಾರ, ಒಳಗೆ ಗೋಣಿ ಸೊಪ್ಪು * ಹೊರಗೆ ಥಳುಕು, ಒಳಗೆ ಹುಳುಕು * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡನಂತೆ * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳ ಹುಳ್ಳಗೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪೆ ? * ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದರೂ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೆ ? * ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದರೆ ಸಿಹಿ ಡೊಂಕೆ ? * ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಂತೆ * ರೊಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ * ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ * ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬಳೇ ಪದ್ಮಾವತಿ * ಅಳಿದೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ತನ್ನ ಓಣೀಲಿ ನಾಯಿಯೇ ಸಿಂಹ * ಯಾರದೋ ದುಡ್ಡು; ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೋ * ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ * ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ,ಬುದ್ಧಿ ಅದರಪ್ಪ * ಪುರಾಣ ಹೇಳೊಕೆ; ಬದನೆಕಾಯಿ ತಿನ್ನೋಕೆ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಕೋದು ಗಾಣ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ,ತಿನ್ನೋದು ಬದನೆಕಾಯಿ * ನೂರು ಜನಿವಾರ ಒಟ್ಟಿಗಿರಬಹುದು; ಮೂರು ಜಡೆ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ * ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹೆಣ್ಣೇ ವೈರಿ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿ ಕೇಡು * ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ಆಸೆಯೇ ದು:ಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ * ಅತಿಯಾದರೆ ಅಮೃತವೂ ವಿಷ * ಓಲೆ ಆಸೆಗೆ ಬೆಕ್ಕು ಮೂಗುತಿ ಕಳಕೊಂಡಿತು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೆಡಿಸಿತು * ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಣಿಸೇ ಹಣ್ಣು ಕಿವಿಚಿದಂತೆ * ಅಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ದಡಿಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೇರಿದರಂತೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುದ್ದಲಿ * ನಿಸ್ಸಹಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ ಸಹ ಭುಸುಗುಡುತ್ತದೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದವರನ್ನು ಮೊಣಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುದ್ದಿದರು * ಕೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಅಂಗೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಇರಲಾರದೆ ಇರುವೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು * ಕಿರುಗೂರಿಗೆ ಹೋದರಂತೆ ಕಣಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ * ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ * ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕು ಹೋಗು ಅಂದಂತಾಯ್ತು * ಕೊಚ್ಚೆ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದಂತೆ * ಸಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸೊಣಗ ಸಟ್ಟುಗ ನೆಕ್ಕಿತಂತೆ * ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಅರ್ಧ ಆಯುಸ್ಸು * ಬಡವನ ಸಿಟ್ಟು ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವ ನೀ ಮಡಗಿದ ಹಾಗಿರು * ಕುದಿಯುವ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕಾದ ತವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ * ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ * ಕುರಿ ಕಾಯೋದಕ್ಕೆ ತೋಳನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರಂತೆ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ * ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗೋ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಓಂ ಕಲಿತ * ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ * ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂತು * ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ * ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ; ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು * ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣ * ಉಗುರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗೋ ಚಿಗುರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಏಕೆ ? * ಗುಬ್ಬಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ * ಆಕಾಶ ನೋಡೊದಕ್ಕೆ ನೂಕುನುಗ್ಗಲೆ ? * ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಸಗಣಿಯವನೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಗಂಧದವನ ಜೊತೆ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಸಗಣಿಯವನ ಸರಸಕ್ಕಿಂತ, ಗಂಧದವನ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವಿ * ಅಂಬಲಿ ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ, ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯೋನಿಗೆ,ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆಯೆ ? * ನರಿ ಕೂಗು ಗಿರಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೆ ? * ದುಡಿಮೆಯೇ ದುಡ್ಡಿನ ತಾಯಿ * ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ * ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸಾಗಬಲ್ಲ * ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟರೆ ಫಲವುಂಟು * ದುಡಿಮೆಯೇ ದೇವರು * ಚಿತ್ತಾರದ ಅಂದವನ್ನು ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಸಾವಿರ ಚಿತ್ತಾರ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಕದ ತಿನ್ನೋವನಿಗೆ ಹಪ್ಪಳ ಈಡಲ್ಲ * ರಾವಣಾಸುರನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆ ಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ * ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದವನಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ದೊಡ್ಡದೆ * ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು; ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು * ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ; ಮೌನ ಬಂಗಾರ * ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಹೊತ್ತಿಗಿಲ್ಲದ ಗಾದೆ, ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಂತೆ. * ಆದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ತೆಗಳು ಬಂದಂತೆ * ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ...ಕ್ಕೆ ಸಮಾನ * ಚೆಲ್ಲಿದ ಹಾಲಿಗೆ ಅತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ * ಬಂದ ದಾರಿಗೆ ಸುಂಕವಿಲ್ಲ * ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗಿದರಂತೆ * ಉಸ್ ಎಂದರೆ ಉಸಳಿ ಬೇಡಿದ್ದನಂತೆ * ಗಂಧ ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಬಳಿದುಕೊಂಡರಂತೆ * ಅತ್ತ ದರಿ; ಇತ್ತ ಪುಲಿ * ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ; ನುಂಗೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ; ಉಗುಳೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ * ಮನೇಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಭಾವಿ ತೋಡಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರಂತೆ * ಸಂತೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೊಳ ನೇದ ಹಾಗೆ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಅಂದರಂತೆ * ಆತುರಗಾರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಮಟ್ಟ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ತನಗೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲ; ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು * ಬೇರೆ ಉಣ್ಣೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ ಅನ್ನ ತಿಂದರು ; * ಉಡೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟರು * ನದೀನೇ ನೋಡದೆ ಇರೋನು ಸಮುದ್ರ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ * ಐದು ಕುರುಡರು ಆನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ * ಸಣ್ಣವರ ನೆರಳು ಉದ್ದವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮುಳುಗುವ ಕಾಲ * ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಜಾಸ್ತಿ * ಮೂಗಿಗಿಂತ ಮೂಗುತಿ ಭಾರ * ಇಬ್ಬರ ಜಗಳ ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ ಲಾಭ * ಕೋಣನೆರಡುಂ ಹೋರೆ ಗಿಡುವಿಂಗೆ ಮಿತ್ತು (ರಾಘವಾಂಕ) * ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೆದರೆ ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೆಯಿತು * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ ಅಂದಂತೆ * ಓದುವಾಗ ಓದು; ಆಡುವಾಗ ಆಡು * ಓದಿ ಬರೆಯೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಮಣ್ಣು ಹುಯ್ಕೊಂಡರು * ಕೈಯ್ಯಲ್ಲೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು,ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದರಂತೆ * ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮಗು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಊರೆಲ್ಲ ಹುಡುಕಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ, ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ * ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಪರರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ * ತಮ್ಮನೇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಬೇರೇ ಮನೇ ಸತ್ತ ನೊಣದ ಕಡೆಗೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು * ತನ್ನ ಎಲೇಲಿ ಕತ್ತೆ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ರೆ, ಪಕ್ಕದ ಎಲೇಲಿ ನೊಣ ಹೊಡೆಯಕ್ಕೆ ಹೋದ * ಕೋತಿಗೆ ಹೆಂಡ ಕುಡಿಸಿದಂತೆ * ಮಂಗನ ಕೈಗೆ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಡ ಕುಡಿದ ಕಪಿಗೆ ಚೇಳು ಕಡಿದ ಹಾಗೆ * ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು * ಅಮ್ಮನವರು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ,ಅಯ್ಯನವರು ಚಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದರು * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಕುಂಬಾರ ಮಕ್ಕಳ ಅಂ.. ತಟ್ಟಿದ * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಆಚಾರಿ ಮಗನ ತಲೆ ಕೆತ್ತಿದನಂತೆ * ಆರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ; ಮೂರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ * ಆರಕ್ಕೇರಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಲ * ಕಳ್ಳನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮುಂ.. * ಶರಣರ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ಮರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡು * ಅಯ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ; ಎಲವೋ ಎಂದರೆ ನರಕ * ಈಸಿ ನೋಡು, ಇದ್ದು ಜೈಸಿ ನೋಡು * ಹೂವಿನ ಜೊತೆ ದಾರ ಮುಡಿಯೇರಿತು * ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗ * ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲ ಹಿಡಿದ ಹಾಗೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೇ,ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಮಾವನ ಕಡೆ * ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ನಾಯಿ ಬಾಲಕ್ಕೆ ದಬ್ಬೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿದರೆ ಅದೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟು * ಮುದಿ... ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ (ವೃದ್ಧ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ) * ಸೂಳೆ ಮುಪ್ಪಾಗಿ ಗೊರವಿತ್ತಿಯಾದಳು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ; ಬಗಲಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ. * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚಿದರಂತೆ * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚೆಸೆದರು * ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತಗೊಂಡರು * ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಸೊಂಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ; ಉಗುಳ್ತಾ ಉಗುಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ, ನರಳ್ತಾ ನರಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹೊಸ ವೈದ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಳೆ ರೋಗಿಯೇ ಮೇಲು * ಹೊಸ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಿಂತ ಹಳೇ ಕಾಂಪೌಂಡರ್ ವಾಸಿ * ಉರಿಯೋ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದಂತೆ * ಕುರು ಮೇಲೆ ಬರೆ ಎಳೆದ ಹಾಗೆ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ; ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸಮುದ್ರದ ಮದ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬರವಂತೆ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿದ್ರು * ರೇಶ್ಮೆ ಶಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಚಪ್ಪಲಿ ಏಟು * ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಂದ * ಅಡಿಕೆ ಕದ್ದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ರೂ ಬರೊಲ್ಲ * ಅಲ್ಲುಂಟೆ, ಇಲ್ಲುಂಟೆ, ಕಲ್ಲಲ್ಲುಂಟೆ, ಶಿವದಾನ. * (ಅವರು) ಚಾಪೆ ಕೆಳಗೆ ತೂರಿದರೆ (ನೀನು) ರಂಗೋಲಿ ಕೆಳಗೆ ತೂರು. * ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. * ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಏಳಲ್ಲ * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ * ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲ ರಾಮಾಯಣ ಕೇಳಿ, ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ರಾಮಂಗೂ ಸೀತೆಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಕಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಿದ್ರೂ ಕುಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಬಾರದು * ಮೋಟಾಳಿಗೊಂದು ಚೋಟಾಳು * ಮಳ್ಳೀ ಮಳ್ಳಿ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲು ಅಂದ್ರೆ, ಮೂರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂದ್ಲಂತೆ * ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದಂತೆ * ಕೂತು ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹಣ ಸಾಲದು * ಹೆಂಡ ಕುಡಿಯುವ ದೇವರಿಗೆ ಹೇ.. ತಿನ್ನುವ ಪೂಜಾರಿ * ಬಡವರ ಮನೆ ಊಟ ಚೆನ್ನ, ದೊಡ್ಡವರ ಮನೆ ನೋಟ ಚೆನ್ನ * ಈಚಲ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದ ಹಾಗೆ * ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಣ್ಣಗೇಡು * ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು, ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಿಂ..ನ ಚಿಂತೆ * ಶಿವಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ/ಕರಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದವಳಿಗಿಂತ ಬಡಿಸಿದವಳೇ ಮೇಲು * ಸೀರೆ ಗಂಟು ಬಿಚ್ಚೋವಾಗ ದಾರದ ನಂಟು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು? * ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸೋ ಬುದ್ಧಿ (ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ... ಅದ್ದುವ ಬುದ್ಧಿ) * ಅನುಕೂಲ ಸಿಂಧು; ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯ * ಹತ್ತಾರು ಜನ ಓಡಾಡೋ ಕಡೇಲಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯೊಲ್ಲ * ಅತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ ಕೊತ್ತಿ ಮೇಲೆ * ಅಪ್ಪ ಹಾಕಿದ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ * ಮಾಡಿದೋರ ಪಾಪ ಆಡಿದೋರ ಬಾಯಲ್ಲಿ * ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಂತೆ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದರೆ ಬಂದೆ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ ಅಂದಂತೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಪ್ಪನನ್ನು ಕೇಳುವವರಾರು ? * ಹೊಳೆ ನೀರಿಗೆ ದೊಣೆನಾಯ್ಕನ ಅಪ್ಪಣೆ ಏಕೆ ? * ರಂಗನ ಮುಂದೆ ಸಿಂಗನೆ ? ಸಿಂಗನ ಮುಂದೆ ಮಂಗನೆ ? * ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು; ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆಯ ಪೆಟ್ಟು * ಬಿರಿಯಾ ಉಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ * ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು * ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಕಪಿ ಲಂಕೆ ಸುಟ್ಟಿತು * ಬೆಟ್ಟ ಅಗೆದು ಇಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಇಲಿ ಬಂತು ಎಂದರೆ ಹುಲಿ ಬಂತು ಎಂದರು * ಇಡಿಯ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಚಳಿಯೇನು?ಮಳೆಯೇನು? * ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ: ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟ * ಕೋಣೆಯ ಕೂಸು ಕೊಳೆಯಿತು; ಓಣಿಯ ಕೂಸು ಬೆಳೆಯಿತು * ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ * ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ; ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ * ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿ ಹಚ್ಚದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ;... ಬಿಡಬೇಡ * ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ದೆ ಬಂತು * ಸಂಸಾರ ಗುಟ್ಟು; ವ್ಯಾಧಿ ರಟ್ಟು * ಮದುವೇಲಿ ಗಂಡು,ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೇಲಿ ಹೆಣವಾಗೋ ಬಯಕೆ * ಐದು ಬೆರಳೂ ಒಂದೇ ಸಮ ಇರೋಲ್ಲ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಣೆ ಹಾಕು * ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕತ್ತಲೇ * ಕುರಿ ಕೊಬ್ಬಿದಷ್ಟೂ ಕುರುಬನಿಗೇ ಲಾಭ * ತಮ್ಮ ಕೋಳಿ ಕೂಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಬೆಳಗಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡರು * ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಉದುರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟಂತೆ * ಎಂಜಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆ ಓಡಿಸದ ಬುದ್ಧಿ * ಸಾವಿರ ಕುದುರೆ ಸರದಾರ, ಮನೆ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಸ್ತಾರ * ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ * ಶಂಖದಿಂದ ಬಂದರೇ ತೀರ್ಥ * ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳೂ ಕೆಟ್ಟವಳು * ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ * ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು, ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆ ಕೆಡೊಲ್ಲ * ಇದ್ದೋರು ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಕದ್ದೋರು ಯಾರು ? * ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿಯೂ ಆಸರೆ * ಹುಲ್ಲಿನ ಬಣವೇಲಿ ಸೂಜಿ ಹುಡುಕಿದ ಹಾಗೆ * ಹೊಳೆ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನ ಹಂಗೇಕೆ ಎಂದರಂತೆ * ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅರವತ್ತಕ್ಕೆ ಅರಳು ಮರಳು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಕುಂಟನಿಗೆ ಎಂಟು ಚೇಷ್ಟೆ, ಕುರುಡನಿಗೆ ನಾನಾಚೇಷ್ಟೆ * ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ * ದುಷ್ಟರಿಂದ ದೂರವಿರು * ಹಂಗಿನ ಅರಮನೆಗಿಂತಾ ಗುಡಿಸಿಲೇ ಮೇಲು * ಮುಸುಕಿನೊಳಗೆ ಗುದ್ದಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕದ್ದು ತಿಂದ ಹಣ್ಣು, * ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಊಟ ಎಂದೂ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿ * ಮಿಂಚಿಹೋದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಫಲವೇನು ? * ಹಳೆ ಚಪ್ಪಲಿ, ಹೊಸಾ ಹೆಂಡತಿ ಕಚ್ಚೊಲ್ಲ * ರವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಕವಿ ಕಂಡ * ಕಾಲಿನದು ಕಾಲಿಗೆ; ತಲೆಯದು ತಲೆಗೆ * ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನು ಹದ್ದಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆ * ಕನ್ನಡಿ ಒಳಗಿನ ಗಂಟು ಕೈಗೆ ದಕ್ಕೀತೆ ? * ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ; ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ * ಗಣೇಶನನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವರ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ * ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗಬಾರದ್ದೇ ಆಗುತ್ತೆ * ನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ನರಿ ತನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತಂತೆ *ಮಹಡಿ ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಏಣಿ ಒದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವರು ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾನೆಯೆ ? *ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ *ತಾನೂ ತಿನ್ನ; ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ *ಗಂಡಸಿಗೇಕೆ ಗೌರಿ ದು:ಖ ? *ನಗುವ ಹೆಂಗಸು, ಅಳುವ ಗಂಡಸು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಂಬಬಾರದು *ಗುಡ್ಡ ಕಡಿದು ಹಳ್ಳ ತುಂಬಿಸಿ ನೆಲ ಸಮ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಹನುಮಂತನೇ ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನುವಾಗ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಬೇಕಂತೆ *ರತ್ನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗಾಜಿನ ತುಂಡಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು *ಗಾಜಿನ ಮನೇಲಿರೋವ್ರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೇ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಬಾರದು *ಉಂಡೂ ಹೋದ; ಕೊಂಡೂ ಹೋದ *ಎಲೆ ಎತ್ತೋ ಜಾಣ ಅಂದರೆ ಉಂಡೋರೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಂದನಂತೆ *ಕೋತಿ ತಾನು ಮೊಸರನ್ನ ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಒರೆಸಿತಂತೆ * ಹಾಡಿದ್ದೇ ಹಾಡಿದ ಕಿಸಬಾಯಿ ದಾಸ * ಹಸಿ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಸೆದಂತೆ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣಿನವನಿಗೆ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ಹಳದಿಯಂತೆ * ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಹುಡುಕು * ಲಂಘನಮ್ ಪರಮೌಷಧಮ್ * ಗಾಳಿ ಗುದ್ದಿ ಮೈ ಕೈ ನೋಯಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ *ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು *ಹಳೇ ಗಂಡನ ಪಾದವೇ ಗತಿ *ಹಬ್ಬದ ದಿನವೂ ಹಳೇ ಗಂಡನೇ ? *ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಅಳೋ... ಮೇಲೆ ಗಳು ಬಿತ್ತು *ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ತಾನೇ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ಪಕ್ಕದ ಮನೇಗೆ ಬಿದ್ದ ಬೆಂಕಿ ಬಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೇಗೆ ಬೀಳೋವರೆಗೂ ತಾಕಲ್ಲ *ಕರೆಯದವರ ಮನೆಗೆ ಕಳಸಗಿತ್ತಿಯಾಗು * ಹಂಚಿದವರಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಬಾಯಿ *ಕುಣೀಲಾರದ ಸೂಳೆ ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದ್ಳಂತೆ *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸಿರಾದರೆ ಹಡೆಯೋದು ಕಷ್ಟ *ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಅಗಸ ಗೋಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಒಗೆದನಂತೆ * ಕೈಲಾಗದೋನು ಮೈ ಪರಚಿಕೊಂಡ * ಕಜ್ಜಿ ಹೋದರೂ ಕಡಿತ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ * ಆನೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸರಪಣಿಗೆ ಜಗಳಾಡುವನೆ ? * ಎತ್ತು ಹೊರಬಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನು ಕರು ಹೊರಬಲ್ಲುದೆ ? * ದೊಡ್ಡವರು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು; ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ. * ದಂಡಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ದಾಳಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಗಳಗಂಟೆಗೆ * ಶುಭ ನುಡಿಯೋ ಸೋಮ ಅಂದರೆ ಗೂಬೆ ಕಾಣ್ತಲ್ಲೋ ಮಾಮ ಅಂದ ಹಾಗೆ * ಹಲವು ಸಲ ಸಾಯುವವನು ಹೇಡಿ,ವೀರಯೋಧನಿಗೊಂದೇ ಸಲ ಸಾವು * ನಮ್ಮ ದೇವರ ಸತ್ಯ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ ? * ಮುಟ್ಟಿದೋರ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಮಾಡೋರನ್ನು ಕಂಡರೆ ನೋಡು ನನ್ನ ಸಿರೀನ * ಮೊಲ ಎಬ್ಬಿಸಿ...ಕ್ಕೆ ಕೂತರು * ಹುಟ್ತಾ ಹುಟ್ತಾ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು; ಬೆಳೀತಾ ಬೆಳೀತಾ ದಾಯಾದಿಗಳು *ಮಗೂನ ಚಿವುಟೋದು, ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗೋದು *ತಾನು ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ; ಮಗ ಮಾಡುವುದು ಮಧ್ಯಮ; ಆಳು ಮಾಡುವುದು ಹಾಳು *ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ, ವಕೀಲರ ಹತ್ತಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ *ಆನೆಗೆ ಚಡ್ಡಿ ಹೊಲಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಪ್ಪೆ ತಕ್ಕಡೀಲಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಕೋತಿ ಕಜ್ಜಾಯ ಹಂಚಿದ ಹಾಗೆ. * ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾದಿರುವಾಗಲೇ ಬಡಿಯಬೇಕು *ಅರ್ಧ ಆದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಸನಿಗೂ ತೋರಿಸಬೇಡ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇದಂತೆ * ಪಾಪಿ ಧನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ *ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಮಾತಿಗೆ ಸುಳ್ಳೇ ಪ್ರಧಾನ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಕಂಡ ಕಳ್ಳ ಜೀವ ಸಹಿತ ಬಿಡ * ಕಂಡ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಳ ಬಂದ, ಉಂಡ ಮನೆಗೆ ನೆಂಟ ಬಂದ *ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲೊಳ್ ಕಡುಬು ತುರುಕಿದಂತಾಯ್ತು (ಮುದ್ದಣ) * ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಅಂಬೆಗಾಲಿಟ್ಟ *ಅಜ್ಜಿ ನೂತದ್ದೆಲ್ಲಾ ಅಜ್ಜನ ಉಡಿದಾರಕ್ಕೆ. *ಮಕ್ಕಳಿಸ್ಕೂಲ್ ಮನೇಲಲ್ವೇ? (ಕೈಲಾಸಂ) ' *ಕೋ' ಅನ್ನೋದು ಕುಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ,'ತಾ' ಅನ್ನೋದು ತಾತರಾಯನ ಕಾಲದ್ದು * ದೇವನೊಬ್ಬ ನಾಮ ಹಲವು *ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಅದೇ ಧ್ಯಾನ *ಬಡ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಬಿಲ್ಪತ್ರೇನೂ 'ಭುಸ್' ಅಂತಂತೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ *ಎದ್ದರೆ ಆಳಲ್ಲ *ತೂಕಡಿಸುವವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಪಾಂಡವರು ಪಗಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕವಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು * ಮಾಡೋದು ಅನಾಚಾರ ; ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಹಾಗೆ *ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ನೆತ್ತಿ ತಂಪಾದೀತೇ? *ಮೊದಲಿದ್ದವಳೇ ವಾಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರೆ ಉಣ್ಣೋಳು *ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ *ನಾಯೀನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರೆ... ಕಂಡು ಇಳಿಬಿತ್ತು *ಚೇಳಿಗೊಂದೇ ಬಸಿರು ; ಬಾಳೆಗೊಂದೇ ಗೊನೆ * ಹೀನ ಸುಳಿ ಬೋಳಿಸಿದರೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ *ಮಾಡಿದರೆ ಮನೆ ; ಹೂಡಿದರೆ ಒಲೆ *ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿ ಕಾಡಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ ; ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ * ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು. *ಅತ್ತು ಹೆದರಿಸೋನೊಬ್ಬ * ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ರಾಯರ ಕುದುರೆ ಕತ್ತೆಯಾಯ್ತು *ತಾನು ಕಳ್ಳ,ಪರರ ನಂಬ *ಓಡಿ ಹೋಗೋ ಬಡ್ಡಿ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಟ್ಟಾಳೆ? *ಗಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಸೀಗೇಕಾಯಿ *ನೆಂಟರಿಗೆ ದೂರ ; ನೀರಿಗೆ ಹತ್ತಿರ * ಕುಲ ಸೋಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತಗೊಂಡು ಬಾ ; ಜಲ ಸೋಸಿ ನೀರು ತಗೊಂಡು ಬಾ * ಬಾಯಿದ್ದೋರು ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬದುಕಿದರು * ಹೆದರಿದವರ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆ ಎಸೆದರು *ಅಳಿಯ ಮನೆ ತೊಳಿಯ *ನಾಯಿ ಮೊಲೇಲಿ ಖಂಡುಗ ಹಾಲಿದ್ದರೇನು, ದೇವರಿಗಿಲ್ಲ ದಿಂಡರಿಗಿಲ್ಲ *ಮಾಘ ಕಾವ್ಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೇಡ *ಮುಂದೆ ಬರೋ ಕೋಡಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬರೋ ಬಾಲಾನೇ ವಾಸಿ * ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ನಾಯಿ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೊಳಸಿದ ಹಾಗೆ * ಆತುರಕ್ಕೆ ಅಜ್ಜಿ ಮೈನೆರೆದಳು *ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ, ಆಗಬಾರದ್ದು ಆಗತ್ತೆ *ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಬಳ್ಳಿ ಕಾಲಿಗೇ ತೊಡರಿಕೊಂಡಿತು *ದನ ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಆಣೆ *ಪಾಪಿ ಚಿರಾಯು *ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾದರೆ ಬಾಯಿ ಕುರುಡೇ *ಅಳಿಯನ ಕುರುಡು ಬೆಳಗಾದರೆ ಗೊತ್ತಾಗತ್ತೆ *ಚಿನ್ನದ ಸೂಜೀಂತ ಕಣ್ಣು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ? *ಹಣ ಅಂದರೆ ಹೆಣಾನೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ *ಜರಡಿ ಸೂಜಿಗೆ ಹೇಳಿತಂತೆ: ನಿನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೂತು * ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಸೀನವೇ ಮದ್ದು. *ಎಲ್ಲಾ ಜಾಣ, ತುಸು ಕೋಣ. *ಹುಚ್ಚು ಬಿಟ್ಟ ಹೊರತು ಮದುವೆ ಆಗೋಲ್ಲ; ಮದುವೆ ಆದ ಹೊರತು ಹುಚ್ಚು ಬಿಡಲ್ಲ *ಬೈದು ಹೇಳಿದವರು ಬದುಕಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು *ನಗೋ ಗಂಡಸನ್ನೂ ಅಳೋ ಹೆಂಗಸನ್ನೂ ನಂಬಬೇಡ *ವ್ರತ ಕೆಟ್ಟರೂ ಸುಖ ಪಡಬೇಕು *ಅಗ್ಗದ ಆಸೆಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಗೊಂಡರು *ಅತ್ತೂ ಕರೆದೂ ಔತಣ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು *ನೆಚ್ಚಿನೆಮ್ಮೆ ಕೋಣನನ್ನೀಯಿತು *ಬಸವನ ಹಿಂದೆ ಬಾಲ, ಸೂಜಿ ಹಿಂದೆ ದಾರ *ಕುದುರೆ ಕಂಡರೆ ಕಾಲುನೋವು * ಖಂಡಿತ ವಾದಿ, ಲೋಕ ವಿರೋಧಿ * ಅತ್ತೆ ಆಸ್ತೀನ ಅಳಿಯ ದಾನ ಮಾಡಿದ * ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಬಂದರೂ ರಾಗಿ ಬೀಸೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ *ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ *ಊರ ದನ ಕಾದು ದೊಡ್ಡ ಬೋರೇಗೌಡ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ *ಹಣ್ಣು ತಿಂದವನು ನುಣುಚಿಕೊಂಡ; ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದವನು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ *ಗೌರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗತಿಗೆಟ್ಟ ಅಳಿಯ ಜೀನ ಗಳಿಸಿದ ; ಜಾಣ ತಿಂದ *ಶೆಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲೆ ಪಟ್ಣ * ಉಟ್ಟರೆ ತೊಟ್ಟರೆ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಚೆನ್ನ *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು ;ಕೋಲು ಮುರಿಯಬಾರದು *ಕಾಸಿಗೊಂದು,ಕೊಸರಿಗೆರಡು * ಉ.. ಕುಡಿದರೂ ತನ್ನಿಚ್ಚೇಯಿಂದ ಇರಬೇಕು * ಸ್ವತಂತ್ರವೋ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೋ * ಊಟ ತನ್ನಿಚ್ಚೆ, ನೋಟ ಪರರಿಚ್ಚೆ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ; ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಹುಚ್ಚಲ್ಲ, ಬೆಪ್ಪಲ್ಲ, ಶಿವಲೀಲೆ * ಅಳಿಯ ಅಲ್ಲ, ಮಗಳ ಗಂಡ * ಹೊಟ್ಟೇಲಿರೋ ಸಿಟ್ಟು ರಟ್ಟೇಲಿಲ್ಲ *ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ *ಬಾಲ ಸುಟ್ಟ ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ *ಹಿತ್ತಿಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ *ಸರಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ರೆ, ಪರಿ ಪರಿ ನೆಂಟರು *ಇಷ್ಟನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ ಕೃಷ್ಣಂಭಟ್ಟಾ ಅಂದರೆ, ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜನ ಹೆಂಡಿರು *ಹಾಕು ಮಣೆ, ನೂಕು ಮಣೆ, ತಳ್ಳು ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ * (ನೀನು)ಮೊಳ ಬಿಟ್ಟರೆ,(ನಾನು) ಮಾರು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ *ಕರೆದು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಲರೋಗ ಬಂತಂತೆ. *ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಮುಟ್ಟಿಸಿತಂತೆ. *ದಿನಾ ಸಾಯೋರಿಗೆ ಅಳೋರ್ ‍ಯಾರು? *ಊರು ಅಂದ ಮೇಲೆ ಹೊಲಗೇರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ;ಮೀಯುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ *ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು *ನವಿಲಾಡಿತು ಅಂತ ಕೆಂಬೂತ ಪುಕ್ಕ ತೆರೆಯಿತು *ಆಟಕ್ಕುಂಟು,ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಹಿರೀಮಗ ಆಗಬೇಡ, ಹಿತ್ತಿಲ ಕದ ಆಗಬೇಡ * ಸಹವಾಸ ದೋಷದಿಂದ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ *ಆಡಿಕೊಳ್ಳೋರ ಮುಂದೆ ಎಡವಿ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಣವಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೂ ಋಣವಿದ್ದಷ್ಟೇ ಬಾಳು *ಬಗ್ಗಿದವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ *ತಾಮ್ರದ ಕಾಸು ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡ್‌ತಂತೆ *ಗಂಡ ಸರಿಯಿದ್ರೆ ಗುಂಡೂ ಪಾವನ *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಲ್ಲ ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಉಣ್ಣು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ, ಇರಿ ಬಾ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಇರುವೆಗೆ ಇರುವೆ ಮೈ ಭಾರ, ಆನೆಗೆ ಆನೆ ಮೈ ಭಾರ * ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ *ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನೀರು ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಅದ್ನೇ ಉಂಡೇನ್ ಅತ್ತೆಮ್ನೋರೇ, ಕದ ತೆಗೀರಿ ಮಾವ್ನೋರೇ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಬಡವೆ ಸೀರೆ ಉಡದೆ ಮಾಸಿತು *ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾಸೇರು *ಒಂದಕ್ಕೆರಡು ದಂಡ, ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ರಾಗಿ ದಂಡ *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೋಗಲ್ಲ *ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ;ಯಜಮಾನನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ * ಕೊಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಕುಲಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ *ಅಷ್ಟು ಕಂಡ್ಯ ಅಮಾಸೆ ಕಂಡ್ಯ ; ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಲ್ಲಿ ಕಂಡ್ಯ ಹಾಲು ಅನ್ನವ *ನಾಯಿ ಹೆಸರು'ಸಂಪಿಗೆ'ಅಂತ *ನಾಯಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ್ರೆ ಅಜ್ಜ ಅಂತಾರಾ? *ಆಕೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಕ್ಕೆ ಆತನ್ನ ಕರೆಸಿದರೆ, ಆತ ಹೆಂಡ್ತಿನ ಬಿಟ್ಟು ಆರು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತಂತೆ. *ಉತ್ತರನ ಪೌರುಷ ಒಲೆ ಮುಂದೆ;ನಿನ್ನ ಪೌರುಷ ನನ್ನ ಮುಂದೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ;ಇಸಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಹಲ್ಲಿದ್ರೆ ಕಡಲೆ ಇಲ್ಲ;ಕಡಲೆ ಇದ್ರೆ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲ *ಗಂಟೂ ಹೋಯ್ತು;ನಂಟೂ ಹೋಯ್ತು *ಅಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪ ಅನ್ನದೋನು, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ್ನ ಅಪ್ಪಾ ಅಂತ ಕರೀತಾನಾ? *ಊರಿಗೊಂದು ದಾರಿಯಾದ್ರೆ, ಎಡವಟ್ಟಂಗೆ ಅವನದ್ದೇ ದಾರಿ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟೂ ಕಲ್ಲು *ಒನಕೆ ಮುಂಡು ಚಿಗುರಿದಂತೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮರ ಮುದಿಯಾದ್ರೂ ಕಾಯಿ ಹುಳಿ ಹೋಗಲ್ಲ *ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋನು, ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋನು *ಭಾವಿಗೆ ಬಿದ್ರೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಿಗ್‌ತಂತೆ * ನಾಯಿಗೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಲ್ಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ *ಯಂಕ, ಸೀನ, ನೊಣ ಅಂತ ಮನೇಲಿ ಮೂರೇ ಜನ ಕಂಡೋರ ಮನೆ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಿಣ್ಣು ಹಾಲು ಕಾಯಿಸಿದರಂತೆ *ತುಂಬೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಸಾವಿರ ಉಳಿ ಪೆಟ್ಟು, ಒಂದು ಚಿತ್ತಾರ *ಕಾಣದಿರೋ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕಾಣೋ ಭೂತಾನೇ ವಾಸಿ *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರು * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು; ನಾಯಿ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಬಡ್ಡಿ ಬಾಯಿಗಂಜ್ತೀಯೋ, ದೊಡ್ಡೆತ್ತಿನ ಕೋಡಿಗಂಜ್ತೀಯೋ *ತಾಯೀನೇ ತಿಂದೋಳು, ಅತ್ತೇನ ಬಿಟ್ಟಾಳೆಯೇ? *ಒಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ *ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಂಸಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಶಿಸ್ತುಗಾರ ಪುಟ್ಟಶಾಮಿ ಎದೆ ಸೀಳಿದ್ರೆ ಮೂರಕ್ಷರಾನೂ ಇಲ್ಲ *ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೇಳ *ಕಂಡೋರ ಆಸ್ತಿಗೆ ನೀನೇ ಧಣಿ * ಕೋಮಟಿ ಕೊಡ ;ಜೈನಿಗ ಬಿಡ *ನಿನ್ನ ಹಿತು(ಮುದ್ದು), ನನ್ನ ತಿಂತು *ಬೆಟ್ಟ ಮಹಮ್ಮದನ ಬಳಿ ಬರಲ್ಲ, ಮಹಮ್ಮದನೇ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು * ಹುಲಿಗೆ ಹುಣ್ಣು ಎದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಂಚು ಕಾಣದ ಕೈ ಕಂಚು ಕಾಣ್ತು *ಬರೀ ಕೈಗಿಂತ ವಾಸಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಡಗ * ಮನೇಲಿ ಇಲಿ, ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ *ಸೂಳೆಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಗುರುವಿಗೇ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಬೆಳಗೂ ಹೆತ್ತ ಮಗೂನ ನಾಯಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತಂತೆ *ಎದ್ದೋಗೋ ಮಾತು ಬಿದ್ದೋಗಲಿ ಆಡೋಕಾಗಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸಕ್ಕಾಗಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ;ನೀರಿದ್ದಾಗ ನೇಮ *ಅಳಿಲ ಸೇವೆ, ಮಳಲ ಭಕ್ತಿ * ಕೆಟ್ಟ ಅಡಿಗೆ ಅಟ್ಟವಳೇ ಜಾಣೆ *ಕಿಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲ ;ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಗಂಡಸು ಕೂತು ಕೆಟ್ಟ ;ಹೆಂಗಸು ತಿರುಗಿ ಕೆಟ್ಟಳು *ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹಡಿಕ್ ನಾತ : ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಘಮಘಮ *ಹೂ-ದವರು ‌ಯಾರು ಅಂದರೆ ಮಾಸಿದ ಸೀರೆಯವರು. *ಅಟ್ಟದಿಂದ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ದಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಚ್ಚಿದರು. *ಬಿಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದಾದರೆ ನನಗೂ ಇರಲಿ,ನಮ್ಮ ತಾತಂಗೂ ಇರಲಿ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂದೋಳು ಸಾವಿರ ಮುದ್ದೆ ನುಂಗಿದಳಂತೆ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದಳಂತೆ *ಸಂತೆ ಸೂಳೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಹೆಂಡಿರನ್ನ ಬಿಟ್ಟರಂತೆ. * ಮನೆ ದೇವರನ್ನ ಮೂಲೆಗಿಟ್ಟು ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರಿಗೆ ಬುತ್ತಿ ಹೊತ್ತಂತೆ. *ಅಡಿ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅವಳೇ ಇಲ್ಲೆ ; ಪಿಳ್ಳೆ ಪೇರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ !( ಇದು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಗಾದೆಯಾದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ) *ದೇಶ ಸುತ್ತು ; ಕೋಶ ಓದು. *ಹೇಳೋರು ಹೆಡ್ಡರಾದರೆ,ಕೇಳೋರು ಕಿವುಡರೇ? *ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಂಡಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಕೆಂಡದಂಥಾ ಕೋಪವಂತೆ * ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ದರಂತೆ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ * ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ದೋಸೆಯೂ ತೂತೆ ! *ಕೂಸು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಊರ ಚಿಂತೆಯಾದರೆ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆಯಂತೆ * ಆಳ್ ಮೇಲ್ ಆಳ್ ಬಿದ್ದು ಗೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿದ ಭತ್ತವಾದರೂ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೊಳೆಯದು * ಮನೇ ಯಜಮಾನ (ಮನೆಯೊಡೆಯ) ಕುಂತು ಹಾಳು * ಅರಣೆ (= ಹಾವು ರಾಣಿ) ಕಡಿದರೆ ಭರಣಿ (=ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಡಿಕೆ) ಮದ್ದು ಸಾಲದು *ಅಪ್ಪಂಥೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪಂತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ರಾಗ, ಸಾಲ ಹೊಳ್ಳಿ ಕೊಡುವಾಗ ನಾನಾ ರಾಗ *ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದವ ಕಲಿ, *ಬಾಳಲಾರದವ ಪಾಠ ಕಲಿತ * ತಳಮಳ ತೀರಲಿಲ್ಲ, ಕಳವಳ ಕಳಿಯಲಿಲ್ಲ * ಮೋಕ್ಷಮಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ವೇದಮಂತ್ರದ ಗೊಡವೆಯೆ? *ಕನಿಗೇಡಿಗೆ(ಸ್ವಾರ್ಥಿಗೆ) ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಅರವಲ್ಲದ್ದು (ಧರ್ಮವಲ್ಲದ್ದು) ಮಾಡಿದರೂ ತರವಲ್ಲದ್ದು ಮಾಡಬಾರದು *ಹಗೆ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಂಕಿ(ಹೊಗೆ) ಬೆಳೆದ *ಬರೀ ಮಾತಾಡಿ ಬೈಯ್ಯಿಸಿಕೊಂಡ *ಒಪ್ಪದಾ ಮಾತಾಡಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ *ಹಸನಾದ ಮಾತಿಗೆ ಜೀವ ಬೆಸನಾಯ್ತು *ಬಿಟ್ಟವರ ಕಂಡು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಳುಗೆಟ್ಟ *ಚಿತ್ತದ ಕಳವಳ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರೇ ಉತ್ತಮರು *ಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲದಲಿ ಕರದಲಿ ಧರ್ಮ ಬೇಕು *ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಬಿಡದು ಒತ್ತಿ ಕಾಡುವ ವಿಧಿ *ಬರೋಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಇರೋಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟ *ಬುದ್ಧಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ ಕರ್ಮ ತಿದ್ದಿ ಕೊಡುತಿತ್ತು *ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು (ಓಡಿ)ಬನ್ನ ಪಟ್ಟ *ತಕ್ಕುದನ್ನು ಅರಿಯದ ಓದು ಲಕ್ಷ ಓದಿದರೇನು * ಬಡವನಿಗೆ ಉಳಿದಷ್ಟೆ ಅಭಿಮಾನ *ಬಂದ ಅಥಿತಿಗೆ ಅನ್ನ ಇಕ್ಕದ ಬದುಕು ಯಾತಕ್ಕು ಬೇಡ * ಬಡವ ನೀ ಸೆಣಸಿ ಕೆಡಬೇಡ *ಸರಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾದ *ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದಿರೊ ಬಡತನ ಎಂದಿಗೂ ಬೇಡ *ರಸಿಕನ ನುಡಿ ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಿನಂತೆ *ಎಂಜಲ ತಿಂದರೂ ಅಂಜದೆ ತಿನ್ನು *ಅಂಜುತ್ತಾ ಅಳುಕುತ್ತಾ ತಿಂದ ಅಮೃತ ನಂಜು *ಒಳ್ಳಿಹ ಬಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬಿತು * ಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯ ತಂದು ಪೂಸಿದ *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಹಿಡಿದೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು *ಜೀವ ಜೀವವ ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತಿದೆ *ಜಗವೆಲ್ಲ ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅನ್ನೊ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗು ಸಲ್ಲದು * ತನ್ನ ತಾ ಬಲ್ಲವನೆ ಬಲ್ಲವ *ನಕ್ಕು ನುಡಿದವರು ಕಡೆಗೆ ಅಡವಿಯಲಿಕ್ಕಿ ಬರುವರು *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಪಟ್ಟದಂತೆ *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಅಳಿದರೆ ಚಟ್ಟ ಹತ್ತಿದಂತೆ *ಬಾಲೇರ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ * ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಬ್ಬಿಬ್ಬನಾದ * ಕೆರೆಗೆ ತೊರೆ ಕೂಡಿ ಸರೋವರವಾಯ್ತು *ತನ್ನ ತಾ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು *ಕಡಲಲ್ಲಿ ಪುಟಿದ ತೆರೆ ಕಡಲಲ್ಲೇ ಕರಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಬಣ ಬಣ ಬೆಳಕು ಹರಿದಾಗ ಕತ್ತಲು *ಎತ್ತಲೊ ಸಮತೆ ತೊಟ್ಟು(=ಧರಿಸಿ) ಪದವಿ ಮುಟ್ಟು ಇದ್ದೂ *ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟುಣ್ಣ ಬೇಕು * ದೀನನ ಬೇಡಿ ಬಳಲಿದರೆ ಆತ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು? *ಅಲ್ಲದವನ ಒಡನಾಟ ಮೊಳಕೈಗೆ ಕಲ್ಲು ಬಡಿದಂತೆ *ಸುಳ್ಳನ ಮಾತು ಕೆಸರೊಳಗೆ ಮುಳ್ಳು ತುಳಿದಂತೆ *ಹೇಮಗೇಡಿ ನೇಮ ಬೆಳಗಿದ ಭಂಗಿ *ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತೆ ಆಡಿದ *ಊಡದ ಆವಿಗೆ ಉಣ್ಣದ ಕರುವ ಬಿಟ್ಟಂತೆ *ದೈವದ ಸೊಲ್ಲು ಹರಟುವಾತ ಭವದೊಳಗೆ ತೇಲಾಡುತಿದ್ದ *ಉರವಣಿಸಿ ಬರೋ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ವೈರಿ *ಗುಣಗೇಡಿ ಒಡನಾಟ ಯಾವಾಲು ದುಃಖದೇಲ್ ಇದ್ದಂತೆ * ಮಾತಿಗೊಂದು ಮಾತು ಬಂತು ವಿಧಿ ಬಂದು ಆತುಕೊಣ್ತು * ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹರಿಯೋ ನೀರು ಕಲ್ಲ ಕೊರೆದಿತ್ತು *ಮಾತಿಂದಲೇ ನಗೆನುಡಿ ಮಾತಿಂದಲೇ ಹಗೆ * ಮಾತಿಂದಲೇ ಉಪಚಾರ ಮಾತಿಂದಲೇ ಅಪಚಾರ * ಬನ್ನ ಪಟ್ಟುಣ್ಣೋ ಬಿಸಿ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ತಂಗುಳೇ ಲೇಸು *ತನ್ನ ತಾ ತಿಳಿದು ತಾನು ತಾನಾದುದೆ ಉನ್ನತಿ * ಬಸುರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೂಸು ಮುದ್ದು *ಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಹಂಚಿ ಉಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಕು ಅಂದ *ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂಚುತ್ತಿದ್ದವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ನಿದ್ದೆ ಗೈಯೋನ ಹೊತ್ತು ನುಂಗ್ತು *ಬಡವರ ಮಾತು ನುಡಿ ನುಡಿಗೂ ಬೇಸರ *ಅಂಬಲಿಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲದವ ಕಟ್ಟಾಣಿ ರಂಬೆಯ ಬಯಸಿದ *ಒಪ್ಪೊತ್ತು ಕೂಳು ತಪ್ಪಿ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಾಕ್ಕಿಲ್ಲ ಕಿವಿ ಕೇಳಾಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಸೊಕ್ಕುವುದು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸೇರಕ್ಕಿಯ ಗುಣ * ಭಂಗಿ ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತಾದ ರಸವಳ್ಳಿ *ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಸಪೂರಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಮನ ಸೋಲದವರಿಲ್ಲ *ಕುಲಗೇಡಿ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲಕ್ಕೇ ಮಸಿ ಬಳಿದ *ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ ಮಾತು ತನಗೇ ಕುತ್ತು ತಂತು *ಇದ್ದುದ ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಾಗೆ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಪರರ ಹಂಗಿಸಿ ಮಂಗ ಅನಿಸಿಕೊಂಡ * ಹೆಣ್ಣಿಂದ ರಾವಣ ಕೆಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿಂದ ಕೌರವ ಕೆಟ್ಟ * ಬೋನದ ಬುತ್ತಿ ತಪ್ಪಿ ಚಿತ್ತವಲ್ಲಭೆಯನ್ನು ಮರೆಸಿತ್ತು *ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಗುರುವಿನ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ದೈವ *ಭೋಗಿ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ರೋಗಿಯಾದ, ಯೋಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ಯೋಗವಾದ *ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರದ ಸೆರೆಯಂತೆ *ತಾ ನೊಂದಂತೆ ಬೇರೇರ ನೋವನ್ನೂ ಅರಿಯಬೇಕು *ಹೊಲಬನರಿಯದ (ರೀತಿಯಲ್ಲದ) ಮಾತು ತಲೆ ಬೇನೆ: ಹೊಲಬನರಿತು ನುಡಿದ ಮಾತು ಫಲ ಪಕ್ವವಾದಂತೆ *ಪ್ರಸ್ತಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರವಿದ್ದೇನು *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ, ಸಾಲ ತಿರುಗಿ ಕೊಡುವಾಗ ಕಿಬ್ಬದಿ ಕೀಲು ಮುರಿದಂತೆ *ಇಲ್ಲದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆದೆ ಬೇಕು * ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗ ಚಿಮ್ಮಟ ಹಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಹೊನ್ನ ಕದ್ದ * ಸಿದ್ದಿಗಿಂತ ಬಲವಿಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಹಿರಿದಿಲ್ಲ * ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಡಗಿಕೊಂಡು ಗಂಗೇಲಿ ಮಿಂದು ಬಂದ *ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಧ್ಯಾನ ಬೇಕು *ಅರುಗೆಟ್ಟ ನಿದ್ದೆ (=ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿರುವುದು) ಇರಗೆಟ್ಟು (=ಇರವು ಗೆಟ್ಟು) ಸತ್ತಂತೆ *ಮದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತಿದ್ದವು *ಮಂತ್ರ ತಂತ್ರ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಸ್ವಂತವಲ್ಲ *ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ದೈವ ಒಲಿದರೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ * ಓದಿದ ಓದೆಲ್ಲ ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ಹಿಪ್ಪೆ, *ಓದಿದರ ಅರಿವು ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ *ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನ ಮೋರೆ ಹಾಳೂರ ಹದ್ದಿನಂತೆ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಇದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಎಲ್ಲಿದ್ದರು ಸಲ್ಲುವ *ಕುಚುಕು ಬುದ್ಧಿ ಹೊಕ್ಕವನು ಕೆಟ್ಟ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದವಳ ನಗೆ ನುಡಿ ನೋಟ ಎಂದೂ ಸಪ್ಪಗೆ * ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಪರಿ * ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿತನ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಪಿರಿಪಿರಿ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿಕಿರಿ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಘನ ಸಿರಿಯಣ್ಣ *ಉಳ್ಳನಕ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲಾದಗ ನಡಿಯಣ್ಣ * ಎಂಟು ಹೊನ್ನು ಘನವಾದ ನಂಟು *ತಂತು ಕೂಟಸ್ಥ ಇಲ್ದೋನ ಓದು ಗಿಳಿ ಕಲ್ತ ಪಾಠದಂತೆ * ಒಳ್ಳೇ ರಸವಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳೀಗಿಡವನ್ನ ಹಬ್ಬಿತು * ರಸವಳ್ಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಒಲಿವಂತೆ ಮಾಡುವುದು *ಎಳ್ಳ ತಿಂದ ಋಣ ತೋಟದ ಕಬ್ಬಿಗಿಂತ, ಪೋಟೆಯ ಜೇನಿಗಿಂತ, ಬಲ್ಲವಳ ಕೂಟ ಲೇಸು *ಕಾಡಿಗೆ ಗಣ್ಣ ಚೆಲುವೆ ಮನೆಗೆ ಕೇಡು ತಂದಳು *ತೋಟದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ನೋಡದವರಾರು *ರಂಭೆಯಂಥ ಹೆಣ್ತೀನ ಬಿಟ್ಟು ದೊಂಬಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದ *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣು ಸಪ್ಪಗೆ ಕಂಡಳು *ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಾಗಿ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಹಿಂಗದಿರಲಿ *ಮಲ್ಲಿಗೆ ವನದಲ್ಲಿ ತುರುಬಿಲ್ಲದಾಕೆ ಸುಳಿದಂತೆ *ಬಂಡಾಟದ ನಡೆ ಚೆಂದ ಮಿಂಡಾಟದ ನುಡಿ ಚೆಂದ *ಆರಿದೋಗರಕ್ಕೆ ಮೊಸರಿಕ್ಕಿ ಕಾಗೆಗೆ ಸೂರೆಕೊಟ್ಟರು *ದೀಪಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹುಯ್ಯ್ ಅಂತ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೇ *ಹುಯ್ಯಂತ ಕೊಡ ಬೇಡ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಲು ಬೇಡ *ಬಂದರು ಬಾ ಅನ್ನದ ದರ್ಪಕುರುಡರ ಸಾವಸವೇ ಬೇಡ *ಮುತ್ತು ಚಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮುಕುಟದ ಮಣಿಯಾಯ್ತು * ನೆರೆದ ಸಿರಿ ಜಾವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಯಿತು *ಹೊನ್ನಿನ ಶೃತಿ ಕೇಳಿ ಎಂಥೆಂಥಾವರೆಲ್ಲ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದರು * ಬರಿಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕೊಂದು ತಿನ್ನೊ ಮಾರಿ ಲೇಸು *ಲಕುಮಿ ತೊಲಗಿದ ಬಳಿಕ ಕುಲ ವೀರವಿದ್ದು ಫಲವಿಲ್ಲ *ಯೋಗಿಗೆ ರಾಗ ಇರಬಾರದು ಭೋಗಿಗೆ ರೋಗ ಇರಬಾರದು *ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವಳ ಒಡನಾಟ ಮಾತುಮಾತಿಗು ಬೇಸರ *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ *ಇಂಬರಿತು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ * ಒಲುಮೆಗೆ ನೋಟ ಬೇಟವೇ ಮೊದಲು * ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಕದಡಿತು * ಸಿರಿಯವ್ವನದ ಹೆಣ್ಣು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ *ಹಾದರ ಹಾಲು ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ, ಬಯಲಾದರೆ, ಬೇವಿನ ಸಾರದಂತೆ *ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದವಳ ಒಡಗೂಟ *ನಾಯ್ ಹೆಣಾನ ಹತ್ತಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ *ಕೋರಿ (=ಚೆಂದುಳ್ಳಿ ಚೆಲುವೆ) ಒಲುಮೆ ತನಗೆ ಅನ್ನೋ ಮಾರನಿಗೆ (=ಚೆಲುವಾಂತನಿಗೆ) ಮಾರಿ ಹಿಡಿಯಿತು. *ನಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ ಹೆಣ್ಣು ಒಬ್ಬನ ಮೆಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ *ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗೆ/ಮನಸ್ಸ ಬಲ್ಲೋರಿಲ್ಲ *ಏರಿ ಮ್ಯಾಗಿನ ಪಂಜು ನೀರೊಳಗೆ ಉರಿಯಿತು *ದಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಕನಲುವ ಮಾನವ ದಂಡ ಚಕಾರ ಎತ್ತದೆ ತೆರುವ *ಕೊಟ್ಟೆ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕೊಡದವನ ಮಾತು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಇರಿದಂತೆ *ಹೊತ್ತನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೈಗಳ್ಳಗಿಂತ ಸತ್ತ ಹೆಣ ಲೇಸು * ಕೊಡದ ಲೋಭಿ ಮಾತು ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು *ಮಾಡುವವ ಉತ್ತಮ ಆಡಿ ಮಾಡದವ ಅಧಮ ನೀಡುವವ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿದರೂ ನೀಡದವ ಅಧಮ *ಆಗ ಬಾ ಈಗ ಬಾ ಹೋಗಿ ಬಾ ಅನ್ನದೆ ಕೊಡುವ ತ್ಯಾಗವಾಗು *ಇಚ್ಚೆಯ ಅರಿತು ಕೊಟ್ಟ ನುಚ್ಚೊಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಬೇಡಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ನೀಡುವರ ಬೇಡ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ಕೈಯೆತ್ತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಮೈಯ್ಯ ದಂಡಿಸಲಿಲ್ಲ *ಪುಣ್ಯದ ಪಾಲು ನನಗಿರಲಿ ಅಂದ * ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಗೇಡು * ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಡು * ಕೋಡಗ ಲಂಕೆಯ ಸುಡುವಾಗ ರಾವಣ ನಾಡ ಕಾಯ್ದಿದ್ದ * ನಾಡೆಂದ್ರ ಕಾಡನ್ನ ಸುಡುವಾಗ ದೇವೇಂದ್ರ ಗಾಳೀನ್ನ ನೋಡೊಕೆ ಕಳಿಸಿದ *ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೋತಲ್ಲಿ ಹೊದಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿತು *ಸಾಮವೇದದ ಗಾನ * ಭೂಮಿ ದಾನದ ಫಲವ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದವರೇ ಬಲ್ಲರು *ಜಪ-ತಪ ಉಪವಾಸ ಇದ್ದರೆ ಅಂತಕನ ವಿಪರೀತ ತಪ್ಪೀತೆ *ಪುಣ್ಯ ಉಂಡು (=ಸುಖ ಅನುಭೋಗಿಸಿ) ತೀರಿತು, ಪಾಪ ತಿಂದು (=ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ) ತೀರಿತು *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬೆನ್ನಾಡಿ ಬಂತು *ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಂಟೆಲ್ಲ ಹಗೆಯಾಯ್ತು *ಏನಾದರೇನು ತಾನು ತಾನಾಗದವರೆಗೆ *ದಾನಿಗೆ ದೀನತನ ಸಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮೌನ ಸಲ್ಲ *ಸೊಲ್ಲಿನ ಬೇದ ತಿಳಿದ ಕಿರಿಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯ *ಮೊಸರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಒಸೆದು ಬಂತು *ತನ್ನ ತಾನರಿತವಗೇ ತ್ರಿಭುವನ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು *ದೈವ ಅನ್ನೋದ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ನೊಡದೆ ತಾನಿದ್ದ ಒತ್ತಿಲೇ ನೋಡು *ಪೆದ್ದ ಮರದ ತುದಿಯೇರಿ ಅಣಿತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತ *ಸಿರಿ ಸೋಂಕಿದವರ ಪರಿ ಬೇರೆ *ಮಾತಿನ ಬೊಮ್ಮ ತೂತಾದ ಮಡಕೆಯ ಪರಿ *ಅರಿವಿನ ಹಾದಿ ಬೇರೆ * ಅನುಭವಿಗೆ ಬೇರೆ ಮತವಿಲ್ಲ * ಕೋಪ ಬೀವುದೇ ಸಮತೆ * ಪಾಪ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಕೋಪವೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟು * ಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಕೂಟ ಕರ್ಮಿಯ ದುಂದುಗವೇ ಬೇಡ *ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಧರ್ಮ *ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮ್ಮತ *ಎಲ್ಲರು ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಲಾಸ, ಎಲ್ಲವ ಬಯಸಿ ಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನರಕ *ಒಳ್ಳೇರ ಒಡನಿದ್ದು ಕಳ್ಳ *ಒಳ್ಳೇನಾದ ನಲ್ಲೆ ಮುಂದೆ ಸುಳಿದರೆ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಒಲ್ಲದವರಾರು * ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೊಬಗನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಬಯಸದ ಅಣ್ಣಗಳು ಅದಾರು *ಕುಚ ಹೇಮ ಶಸ್ತ್ರ ಸೋಂಕಿದಾಗ ಶುಚಿ ವೀರ ಧೀರರು ಅಚಲಿತರಾದರು * ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಹೆಜ್ಜೇನು ಸವಿದಂತೆ *ಹೃದಯಶೂನ್ಯರ ಒಲವಿಗಿಂತ ಬಲ್ಲವರ ಕದನವೇ ಲೇಸು * ಕರಣಗಳ ತಡೆದು ನಿಲಬಾರದು *ಒಂದರ ಮೊದಲೊಳಗೆ ಬಂದಿದೆ ಜಗವೆಲ್ಲ *ಬಹುಮನದ ಹಾದಿ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ *ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಹೊತ್ತು ಸಾವಿಗಂಜಿ ಜಗವೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿದ * ಹೆಣ್ಣಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಎಡತಾಕಿ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದ *ಎಲ್ಲವೂ ತಾನಗ ಬಲ್ಲರೆ ಅದುವೇ ಯೋಗ * ಕಯ್ಯಾರೆ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮ ಲೇಸು *ಪಾತ್ರವರಿತು ಜಗದ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು *ಉಣವಲ್ಲ ಉಡವಲ್ಲದವನ ಒಡವೆ ಕಂಡವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ಉಟ್ಟು ಉಡಲಾರ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರ *ಕೊಟ್ಟುಣ್ಣದ ಗಂಟು ಪರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ *ಕೊಂದ ಪಾಪ ತಿಂದು ಪರಿಹಾರ (=ಕೊಂದ ಪಾಪ/ಕರ್ಮ ತನಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *ಒಂದೊಂದು ಹನಿ ಬಿದ್ದು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಮಡುವಾಯ್ತು *ಊರಿಗೆ ದಾರೀಯ ಯಾರು ತೋರಿದರೇನು *ಯಾರಿಗೂ ತೋರದಂತೆ ದೈವ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಾರಿಹುದು ನಿಜವ *ಹಿಡಿ ಘಟವ ನೆಚ್ಚದಿರು ದಿಟವೇ ಪುಣ್ಯದ ಪುಂಜ ಸಟೆಯೇ ಪಾಪದ ಬೀಜ * ಇಮ್ಮನದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೆಟ್ಟೆ (ಕೇಡು) *ಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಓದು ವಾದಗಳೇಕೆ * ಏನೂ ಇಲ್ಲದವಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ *ಬೆರಳು ತೋರುದ್ರೆ ಅಂಗೈನೇ ನುಂಗಿದಂತೆ *ಅಕ್ಕಿ ಉಂಡವ ಹಕ್ಕಿ, ಜೋಳ ಉಂಡವ ತೋಳ *ಅಕ್ಕಿಲ್ಲ ಬ್ಯಾಳಿಲ್ಲ ಅಕ್ಕನ್ನ ಕರತರಬೇಕು *ಅಡೆ ಮಡಕೆಯಲ್ಲ ಇಡೆ ಸಟ್ಟುಗವಲ್ಲ *ಅಣ್ಣಿಗೇರ್‍ಯಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಮೊಣಕಾಲ ಮಟ್ಟ *ನೇರಲೆ ಹಣ್ಣು ಬಲು ಕಪ್ಪು ತಿಂದು ನೋಡಿದರೆ ಬಲು ಸವಿ *ಅತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಡಕಲಗೂಡಿಗೆ ಸೊಸೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಳಕಿಗೆ *ಅತ್ತೆಯ ಮನಿಯಾಗ ಮುತ್ತಾಗಿ ಇರಬೇಕು *ಅಧರಕ್ಕೆ ಕಹಿ ಉದರಕ್ಕೆ ಸಿಹಿ *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಅಪ್ಪನ ಬಟ್ಟೆಯಾದರು ಚಿಪ್ಪಿಗ ಬಿಡ *ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ಅರೆ ವಯಸ್ಸು * ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರಲೇಪ *ಅಲಗಿನ ಗಾಯಕ್ಕಿಂತ ಗಲಗಿನ ಗಾಯ ಹೆಚ್ಚು * ಅಲಾ ಬಲಾ ಪಾಪಿ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದರೆ ಅಂಗೈಲಿ ಹಿಡಿದ ಕೊಡೆ ಕಾಪಾಡಿತೇ * ಆಗುವ (ಅಡುವ) ವರೆಗಿದ್ದು ಆರುವವರೆಗೆ ಇರಲಾರರೇ *ಆಟ ಕೆಟ್ಟರೆ ದೀವಟಿಗೆಯವನ ಸುತ್ತ *ಆಡಿ ಉಂಡ ಮೈ ಅಟ್ಟು ಉಂಡೀತೇ? *ಆಡೋಣ ಬಾ ಕೆಡಿಸೋಣ ಬಾ *ಹೊತ್ತು ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದು * ಹೊತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗೊತ್ತು ಸೇರಬೇಕು *ಹೊಕ್ಕು ಬಳಸಿದರೆ ನಂಟು *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ವೀಣೆ *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ *ಹೂವ ತರುವ ಮನೆಗೆ ದೇವ ಹುಲ್ಲು ಹೊರುವ *ಹುಣ್ಣು ಮಾದರೂ ಕಲೆ ಮಾದೀತೇ *ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೇ ಬರುವಾಗ ಹೂವಿನ ತೋಟ ಇದಿರೇ * ಹಾಲಿಗಿಂತ ಕೆನೆ ರುಚಿ *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿ ಪುಕ್ಕ ಎಣಿಸಿದಂತೆ * ಹಿಂದಲ ಮಾತು ಮರಿ ಮುಂದಲ ಬಾಳು ಅರಿ * ಹಾಯೋ ಎತ್ತು ಹಾಯ್ದರೂ ಬಂತು ಬಿಟ್ಟರೂ ಬಂತು *ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಹಾದಿ *ಮರ ಕಡಿದು ಮೈಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ್ರಂತ *ಹರ ಮುನಿದರೆ ಗುರು ಕಾಯ್ವ *ಹರಕಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಕಡಿಯಿತು * ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಒಬ್ಬನ ತಲೆ ಭಾರ * ಹಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಕೊಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದ್ ಲೇಸು * ಹಂಗು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗದ ಪರಿವೆ ಏನು *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾ ಸೇರು * ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೂ ನಿಜದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಂಗೆ ಹೇಳಬೇಕು * ಮೊಂಡ ಮಾವನಿಗೊಬ್ಬ ಭಂಡ ಅಳಿಯ * ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೆ ಪಡಿ ಹಿಟ್ಟು *ಮುಕ್ಕು ಸರಿದರೆ ಒತ್ತಣ್ಣ ಒತ್ತಿದರೆ ಸರಿಯಣ್ಣ *ಸತ್ತು ಕೊಳ್ಳೋ ಸೊರ್‍ಗಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿ ಕೊಳ್ಳೋ ನರಕ ಲೇಸು * ವರಕವಿಗಳ ಮುಂದೆ ನರಕವಿಗಳು ವಿದ್ಯೆ ತೋರಬಾರದು * ಬಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕುಂದಣವಿಟ್ಟಂತೆ ವಜ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಣಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಂಚಲೆ *ಮೊಂಡ ಕೊಡಲಿ ರಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲ *ಮೂಗು ಹಿಡಿದರೆ ಬಾಯಿ ತಾನೇ ತೆರೆಯುವುದು * ಮುದುಕೀ ನಿನ್ನಾಟ ಮುಂದೈತಿ *ಮುಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒಗಟು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒರಟು *ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆ ಬೇಕು ಜೋಳಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು ಮಾದೇವನಂಥಾ ಮಗ ಬೇಕು ಗೌರಿಯಂಥಾ ಸೊಸೆ ಬೇಕು * ಮಾರಿಯ ಹೋತ ತೋರಣದ ಚಿಗುರು ಬಯಸಿತಂತೆ * ಮಾತಿಗೆ ಮಾತುಗಳ ಓತು ಸಾಸಿರ ಉಂಟು * ಮಳೇ ನೀರ ಬಿಟ್ಟು ಮಂಜಿನ ನೀರಿಗೆ ಕೈ ಒಡ್ಡಿದಂತೆ *ಮರಗಿಣಿಯ ಕೂಡೆ ಆಡಿ ಅರಗಿಣಿ ಕೆಟ್ಟಿತು *ಮಂದ್ಯಾಗ ಮಚ್ಚೀಲೆ ಹೊಡೆದು ಸಂದ್ಯಾಗ ಕಾಲು ಹಿಡಿದರು *ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಿಂದ ಮಗ ಮದ್ದಾನೆ ತರುಬಿದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ತಿಂದ ಮಗ ನೊಣ ಝಾಡಿಸಿದ *ಮಂದಾಳಿಗೊಂದು ಮುಂದಾಳು *ಭಲೆ ಜಟ್ಟಿ ಅಂದ್ರೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿದ *ಬೇಕೆಂಬುದು ಬಾಳು ಸಾಕೆಂಬುದು ಸಾವು *ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಪಾಯಿ ಮಾಡಿ ಇರುವೆ ಹತ್ತರ ಕಳಿಸಿದ *ಬೆಣ್ಣೆಯೊಳಗಿನ ಕೂದಲು ತೆಗೆದಂತೆ *ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಂಡಿತು ಬಡಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ *ಬೆಕ್ಕಿನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಇಲಿಗಳೇ *ಬೆಂದ ಮನೇಲಿ ಹಿರಿದದ್ದೇ ಲಾಭ *ಸುಡುವ ಮನೆಯ ಗಳ ಹಿರಿದಂತೆ *ಬೆಂಕಿಗೆ ಕರಗದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕರಗೀತೇ * ಬೀಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಜ ದಂಡ *ಬೀಜ ಸಣ್ಣದಾದರೆ ಮರ ಸಣ್ಣದೋ * ಮಳೆಗಾಲದೇಲಿ ಚಿಗಿಯೂದಿಲ್ಲ ಬೇಸಿಗೇಲಿ ಒಣಗೂದಿಲ್ಲ *ಹುಟ್ಟುವವನ ಅಣ್ಣ ಬೆಳೆಯುವವನ ತಮ್ಮ *ಆಸೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಬಾಸೆ ತಪ್ಪಬಾರ್‍ದು *ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದರೂ ತನ್ನ ಗುಡಿಲೇ ಚಂದ *ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಟ್ಟ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ತಟ್ಟೀತು ಇಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ ಅಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ * ಇದ್ದ ಮಕ್ಕಳೇ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಣದಿರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡೋ ದೇವರೇ ಅಂದಂತೆ *ಈರಣ್ಣನ ಮುಂದೆ ಬಸ್ಸಣ್ಣ ಕುಂತಂತೆ *ಉಪಾಸ ಇದ್ರೂ ಉಪದ್ರ ಇರಬಾರ್‍ದು * ಕಲ್ಲ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಹಾಲೆರೆವರು ದಿಟ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಕೊಲ್ಲೆಂಬರು ಉಂಬುವ ಜಂಗಮ ಬಂದರೆ ನಡೆಯೆಂಬರು, ಉಣ್ಣದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬೋನ ಹಿಡಿಯೆಂಬರು *ಉಪಕಾರಕ್ಕೋಗಿ ಉಪದ್ರ ಬಂತು *ಉರಗಕ್ಕೆ ಹಾಲೆರೆದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಗರಳ್ವ ಬಿಡಬಲ್ಲುದೇ *ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದರೇನು ಫಲ *ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಎಟ್ಟ್ (ಹಟಮಾರಿ) ಗಂಡಗೆ ಖೊಟ್ಟಿ ಹೆಂಡತಿ * ಎತ್ತು ಮಾರಿದವಗೆ ಹಗ್ಗದ ಆಸೆಯೇ *ಎದ್ದವನು ಗೆದ್ದಾನು *ತಲೆ ಸೀಳಿದರೆ ಎರಡಕ್ಷರ ಇಲ್ಲ *ಎರವಿನವರು ಎರವು ಕಸಗೊಂಡರೆ ಕೆರವಿನಂತಾಯಿತು *ಮೋರೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದಾಗ ಮುಲ್ಲಾಂದೇನು *ಎಲ್ಲಾ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ * ಒಂದು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಹಾಡು ದಾಸಯ್ಯ ಎರಡು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಬಿಡು ದಾಸಯ್ಯ * ಒಡೆದ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಗೆ ಬಂದೀತೇ *ಕೆತ್ತೆಂದರೆ ಕೆತ್ತು ಮೆತ್ತೆಂದರೆ ಮೆತ್ತು *ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯವರು ಉಳ್ಳಾಡುವಾಗ ಗುಳ್ಳವ್ವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬೇಡಿದಳಂತೆ * ಕಂಗಾಲನ ಮನೀಗೆ ಕಂಗಾಲ ಹೋದರೆ ಗಂಗಾಳ ನೆಕ್ಕು ಅಂದಂತೆ *ಕಣ್ಣೆರಡಾದರೂ ನೋಟ ಒಂದೇ * ಕರ್ಮ ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಮರ್ಮದಲ್ಲಿರು *ಕೆಲಸಿಲ್ಲದ ಗಂಡು ಕರೀ ಒನಕೆ ತುಂಡು * ಕರುಬಿದವರ ಮನೆ ಬರಿಮನೆ *ಕಲ್ತ ಕೈ ಕದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಿಡದು *ಕೂಡಿದ ಗಂಡನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ತೇನು ಕಲ್ತದ್ದ ಬಿಡಲಾರೆ *ಕಲ್ತದ್ ಬಿಟ್ಟೆಯಾ ಕಲಕೇತಿ ಅಂದ್ರೆ ಊರು ಬಿಟ್ರು ನಾ ಕಲ್ತದ್ ಬಿಡಲ್ಲ ಅಂದ್ಲಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಕೈ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕಾವಲಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಕಾವಿ ಉಟ್ಟವರೆಲ್ಲಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಬೂದಿ ಬಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬೈರಾಗಿಗಳಲ್ಲ *ಕುದಿಯುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹಳಸಿದಂತೆ * ಕೂತುಕೊಂಡು ಹೇಳುವವನ ಕೆಲಸ ಊರು ಮಾಡಿದರೂ ಸಾಲದು * ಕೂಳಿಗೆ ಕೇಡು ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರ *ಕೆಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣ ಸೇರು ಇಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿ ಸೇರು *ಕೆಟ್ಟು ಬದುಕಬಹುದು ಬದುಕಿ ಕೆಡಬಾರದು * ಕೆಟ್ಟು ಸೈರಿಸಬಲ್ಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರೆ *ಕೆರೆಯ ನೀರ ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ *ಕೈಲಾದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಕೈಲಾಗದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ *ಕೊಂಕಿಗೆ ಕೊಂಕೇ ಮದ್ದು *ಕೊಡಲಾರದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತೆರವ ಕೇಳಿದರಂತೆ *ಕೊಡುವ ದೇವರು ಬಡವನೇ? *ಕೊಡುವವನ ಕೈ ಯಾವಾಲು ಮೇಲೆ *ಅಪ್ಪ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಮಗ ಕಳಸ ಇಟ್ಟ *ಕೋಪ ಪಾಪ ತಂತು ಪಾಪ ತಾಪ ತಂತು *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಗಳ ಕಲಿತವು *ಗಳಕ್ಕನೇ ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ಗಳಿಗೆ ಉಂಡವ ಭೋಗಿ * ಗಾಣವಾಡದೆ ಎಣ್ಣೆ ಬಂದೀತೇ * ಗುಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಸವಿರಬಾರದು ಬಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಸಿವಿರಬಾರದು *ಗುರುವಿಗೆ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಸಂತೇಲಿ ಮನೇ ಮಾಡಿ ಸದ್ದಿಗಂಜೂದೇ * ಗೆದ್ದವ ಸತ್ತ ಸೋತವ ಸತ್ತ *ಚೌಲದಾಗ ದೌಲು ಮಾಡು *ಜನಕ್ಕಂಜದಿದ್ದರೂ ಮನಕ್ಕಂಜಬೇಕು *ಹುಟ್ಟಿದವಗೆ ಸಾವು ತಪ್ಪದು *ತನಗಿಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೇನು *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತನ್ನರಿವೆ ಗುರು *ತನ್ನ ನೆರಳಿಗೆ ತಾನಂಜಿ ನಡೆಯಬೇಕು *ತಬ್ಬಲಿ ದೇವರಿಗೆ ತಂಗಳ ನೈವೇದ್ಯ *ತಲೆ ಬಲಿಯಿತು ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು * ತವರೂರಿನ ದಾರೀಲಿ ಕಲಿಲ್ಲ ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲ * ತಾ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ತಲತಲಾಂತರಕ್ಕೂ ಇರಲಿ, ಕೊ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಕುಲಕೋಟಿಗೂ ಬೇಡ *ತಾನು ತಿಂದದ್ದು ಮಣ್ಣು ಹೆರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹೊನ್ನು *ತಾ ಬಲವೋ ಜಗ ಬಲವೋ *ತುಟ್ಟಿಯಾದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೇಳದು *ತುಟಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಸುಮ್ಮನಿರದು *ತೊಳೀಲಿಲ್ಲ ಬಳೀಲಿಲ್ಲ ಮೂಗೇಕೆ ಮಸಿಯಾಯ್ತು *ದನಿಯಿದ್ದವರು ಅತ್ತರೂ ಚಂದ ನಕ್ಕರೂ ಚಂದ *ದುಡಿದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ ಪಡೆದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ *ದೂಫ ಹಾಕಿದರೆ ಪಾಪ ಹೋದೀತೇ *ನಡೆವರು ಎಡವದೇ ಕುಳಿತವರು ಎಡವುವರೇ *ನಾ ಬಡವ ವಾಲಗ ಸಾವಕಾಶ ಊದು ಅಂದಂತೆ *ನೇಮ ಉಳ್ಳವನ ಕಂಡರೆ ಯಮನಿಗೂ ಭಯ *ನೆಂಟ ನೆರವಲ್ಲ ಕುಂಟ ಜೊತೆಯಲ್ಲ * ಪಡುವಣ ಮನೆಗೆ ಮೂಡಣ ದೀಪ *ಪಿಶಾಚಿ ಬಿಟ್ಟರೂ ನಿಶಾಚರ ಬಿಡ *ಹೆಣ್ಣು ಹೊನ್ನು ಮಣ್ಣು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಹೋದಂತೆ * ಬಳ್ಳಿಗೆ ಕಾಯಿ ಭಾರವೇ *ಬಾಡಿಗೆ ಎತ್ತೆಂದು ಬಡಿದು ಬಡಿದು ಹೂಡಬೇಕೆ *ಬಾಳಿ ಬದುಕುವರಿಗೆ ಹಾಳೂರ ಸುದ್ದಿ ಯಾಕೆ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ನಷ್ಟ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ದೈವ ಬಟ್ಟ ಬಯಲು * ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಧರ್ಮ ದಂಗು ಬಡಿಸಿತು *ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಕೆಲಸ ಕೆಂಡವಾಯ್ತು *ನಿಷ್ಠೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ದೈವ ಕಲ್ಲುಗುಂಡೊಳಗೆ ಅಡಗಿತ್ತು *ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಮುಕ್ತಿ,ಶಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಭುಕ್ತಿ *ಅರಿತು ಮಾಡದ ದಾನ ತೆರೆದು ನೋಡದ ಕಣ್ಣಂತೆ *ಕಾಯ ಕಮಲವೇ ಸೆಜ್ಜೆ ಜೀವ ರತುನವೇ ಜ್ಯೋತಿ *ತತ್ವಮಸಿ ಅಂತ ಅನ್ನೋದ್ ಕಲಿ ಅಂದ್ರೆ ತುತ್ತು ಸವಿ ಅಂತ ಉಣ್ನೋದ್ ಕಲ್ತ *ಜ್ಯೋತಿಯ ನೆಲೆ ಅರಿತವನೇ ಯೋಗಿ *ನೆತ್ತರು ಉಕ್ಕಿದರೆ ಜೀವ ತೊಡಕೀತು *ವಿಧಿ ಕಾಣದ ಎಡೆಗಳಿಲ್ಲ *ದಾರವಿದ್ದರೆ ಮುತ್ತು ಹಾರವೆಂದನಿಸಿತ್ತು * ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ ನೂರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಳು *ಮಿಂದು ಮೈಲಿಗೆ ಉಡೊದಾದ್ರೆ ಜಳಕದ ದಂದುಗವೇಕೆ *ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ದಾನದಿಂದ ಹೋದೀತೆ *ಮಿಂದರೆ ಮೈಯ ಕೊಳೆ ಹೋಯ್ತು *ಹಿರಿದು ಪಾಪ ಮಾಡಿ ಗಂಗೆಗೆ ಹರಿದರು *ಅಕ್ಕರ ಕಲ್ತು ತನ್ನ ಒಕ್ಕಲನ್ನೇ ತಿನ್ನೊದ್ ಕಲ್ತ *ವಿಧಿ ಮುನಿದರೆ ಸರಿ ಬೆಸವಾಯ್ತು *ಅರಸು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿ ದೆಸೆಯಾಯ್ತು *ಆಳಿದ ದೊರೆ ಹುಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳದೆ ಹೋಗಬೇಕು * ಬಲ್ಲಿದರೊಡನೆ ಸೆಣಸಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಬಂತು ಕೇಡು * ಮಂತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಕೀಲು ಮುರಿದ ಯಂತ್ರದಂತೆ * ಕತ್ತಿ ವೈರಿ ಕೈಯಲ್ ಕೊಟ್ಟು ಬೆನ್ನ ಮಾಡಿ ನಿಂತನಂತೆ * ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ಜಗದ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನೆ ನುಡಿದರೆ ಜಗವೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುತಿತ್ತು *ನಾಡಳಿದು ನಾಡೊಡೆಯನಿಗೆ ಕೇಡು ನಾಡೊಡೆಯ ಅಳಿದು ನಾಡಿಗೆಲ್ಲ ಕೇಡು *ಯಾರನ್ನ ನಂಬಿದರು ಆರೈದು ನಂಬಬೇಕು * ಬಾಳಿಕೆಗೆಟ್ಟು ಬೆಸಲಾದ ಚೇಳಿನಂತಾದ ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ದಿಟವೇ ಆದರೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಂಜೂದ್ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಜಿನ ಧರ್ಮವೇ ಜೀವಧರ್ಮ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಲ್ಲದ್ದು ಜೀವಧರ್ಮ *ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಇರಿದಾಡಿತು *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಇಂಬರಿದು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ *ತಾನೊಲಿದ ಮಂಕು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂತೆ * ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮ್ಯಾಲೆ ನೀರ ಕುಡಿಯಲೇಬೇಕು *ಯಾರದ್ದೋ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ *ಆಗೋದೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೇದಕ್ಕೆ *ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ *ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನ *ಹರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, *ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ ಇದ್ದವರು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ * ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು *ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ *ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ *ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ *ನೀರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ *ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ *ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು *ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು *ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ *ಅರಸನ ಕುದುರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು *ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ *ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ *ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ *ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ *ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ *ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ *ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು *ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು *ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ *ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ *ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) *ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ *ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ *ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ *ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು *ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು *ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು *ಇಕ್ಕುವಳು ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಿಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, *ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ,ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ *ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ ಇದ್ದ *ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು *ಇದ್ದದ್ದು ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು *ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು * ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು *ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ *ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡಬಾರದು *ಎಡದ ಎತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ಎತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು *ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ *ಕೈ ಕೆಸರಾದ್ರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿ *ನೀ ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ *ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ *ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ *ಹಿರೀ ಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ *ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು *ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ *ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದಾಗ ಬಂದೀತೇ * ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು *ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ಓದಿ ಓದಿ ಮರುಳಾದ ಕೂಚು ಭಟ್ಟ *ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ಕರು ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂಡು ಮದುವೆ ಮಾಡು *ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ *ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ *ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ *ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ *ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, * ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ *ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ *ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ *ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ *ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ *ಒಂದೇ ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು *ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು *ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, *ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ *ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ *ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ *ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ *ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ *ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು *ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು *ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ *ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ *ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸಿಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು *ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ *ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ *ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ *ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ *ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ *ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು *ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ *ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ *ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ *ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು *ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ *ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ *ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು *ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ *ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು *ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ *ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ *ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ *ಹುಳ್ಳಿಕಾಳು ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ *ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು *ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ *ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕೋಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ *ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ *ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೆರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ *ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು, *ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು *ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ *ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ *ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು *(ಅನ್ಯ) ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ *ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ *ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ * ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ * ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತರಾಯಿತು *ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು * ಎಡವಿದ ಕಾಲು ಎಡವುದು ಹೆಚ್ಚು * ಎರಡು ದಾಸರ ನಂಬಿ ಕುರುಡು ದಾಸ ಕೆಟ್ಟ *ಎರಡೂ ಕೈ ತಟ್ಟಿದರೆ ಸದ್ದು *ಎಲ್ಲರೂ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಲಿ ಕೂತರೆ ಹೊರೋರು ಯಾರು *ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು *ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? *ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ * ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು *ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ *ಕಂಡವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ದೂಡಿ ಆಳ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ * ಕಡು ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಡಕೊಂಡವನೇ ಜಾಣ * ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಪರಾಂಬರಿಸಿ ನೋಡು * ಕಪ್ಪರ ತಿಪ್ಪೇಲಿಟ್ಟರೆ ತನ್ನ ವಾಸನೆ ಬಿಟ್ಟೀತೇ *ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದ್ರೆ ಸವಿ ಡೊಂಕೇ *ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ ನಾಯಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ *ಕಿಡಿಯಿಂದ ಕಾಡ ಸುಡಬಹುದು * ಕೀಲು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಗಾಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ *ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿಗಿಂತ ಮೆಳ್ಳೆ ಗಣ್ಣು ವಾಸಿ *ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗಿಂತ ನಕ್ಕ ಪೆಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. * ಹಾದಿ ಹಣವಡ್ಡ ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಮನೆ ಯಾವುದು. * ಹಾರಾಡೋ ಅಪ್ಪುಂಗೆ ತೂರಾಡೋ ಮಗ ಹುಟ್ದಂಗೆ *ಹಾರುವಯ್ಯನಿಗೆ ಹರಕೆ ಕಟ್ಟಿದಕ್ಕೆ ಹಳೇ ಪರಕೇಲಿ ಹೋಡ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಾರುವ ಆಳಲ್ಲ, ಬಾಳೆ ದಡಿಯಲ್ಲ *ಹಾರುವರ ಮೋರೆಯಾದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯದಿದ್ದರೆ ನಾರದೆ ಇದ್ದೀತೆ. *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹಾದರ ಕಟ್ಟಿದರು. *ಹಾರ‍್ಸೋನೋ ತೀರ‍್ಸೋನೋ. * ಹಾಲು ಕಾಯಿಸ್ಕೊಂಡು ನಾನಿದ್ದೆ ಹಲ್ಲು ಕಿರ‍್ಕೊಂಡು ನೀ ಬಂದೆ. *ಹಾಲುಕ್ಕಿದ ಮನೇಲಿ ಮೇಲ್‍ಗರೀಲಿ. (ಕಾಯಿಲೆ) * ಮಾನಿಷ್ಟರು ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂಜಿದರೆ ಮಾನಗೇಡಿ ತನಗೇ ಅಂಜಿದರು ಅಂದನಂತೆ *ರಾಯ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ ; ನಾಯಿ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ. * ಘಟಾ (ದೇಹ ) ಇದ್ದರೆ ಮಠಾ ಕಟ್ಟಿಸಬಹುದು. *ಮನೆಮನೆ ಮುದ್ದೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ನಿದ್ದೆ * ತಕ್ಕವನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರೆ ತಕ್ಕಷ್ಟಾದರೂ ಸಿಕ್ಕುವುದು * ತಕ್ಕಡಿ ಬಲ್ಲದೇ ಮನೆಯ ಬಡತನವ *ತಕ್ಕಡಿ ಸ್ವರೂಪ ತಕ್ಕವನೇ ಬಲ್ಲ *ತಗಣೇ ಉಪದ್ರವ ಮಗಳಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ *ತಗಲುಗಾರನಿಗೆ (= ದಗಲ್ ಬಾಜ್) ಬಗಲ ಮೇಲೆ ಜ್ಞ್ಯಾನ *ತಗ್ಗಿದವ ಎಂದಿಗೂ ನುಗ್ಗಾಗ *ತಗ್ಗು ದವಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಗ್ಗ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ *ತಗ್ಗು ಗದ್ದೆಗೆ ಮೂರು ಬೆಳೆ ಎತ್ತರದ ಗದ್ದೆಗೆ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ *ತಟಕಿನಿಂದ ತಟಪಟವಾಯಿತು ತಟಕು ಬಿದ್ದು ಮಠಾ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಟಸ್ಥನಾದವನಿಗೆ ತಂಟೆಯೇನು? *ತಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಮಠದಲ್ಲಾಗಲೀ ಹಟದ ಜಂಗಮನ ಕಾಟ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಟ್ಟನೆ ಆಡಿದರೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಫಲ *ತಟ್ಟನೆ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ತುಟಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ * ತಡವಿದರೆ ಮಡಿ ಸಹಾ ಕೆಡುವುದು * ತಡವ ಮಾಡುವವನ ಗೊಡವೆ ಬೇಡ * ತಡೇ ಕಟ್ಟುವವನ ಮುಂದೆ ಮುಡಿಯೇನು *ತಣ್ಣಗಿದ್ದರೆ ಮಣ್ಣಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ *ತಣ್ಣೀರು ಆದರೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರಕಬೇಕು * ತನಗೆ ಬಂದ ಹಾನಿ ದುಡ್ಡಿನಿಂದ ಹೋಯಿತು * ತನಗೇ ಇಲ್ಲದವ ಪರರಿಗೆ/ಮಂದಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು *ತನಗೆ ಇಲ್ಲದವಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನು ಹೊದಿಸ್ಯಾಳು * ತನ್ನ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಕೆಟ್ಟವ ಪರರ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಇಟ್ಟಾನೆ? *ತನ್ನ ನೆರಳು ತಾ ಕಂಡು ನರಳುವವ ಮರುಳನಲ್ಲವೇ? *ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ತಾನೇ ಶರಣು ಮಾಡಿ ಹರಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ತನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಅರಿಯದವಳು ನೆರೆಮನೆ ಬೊಮ್ಮಕ್ಕನ ಬಲ್ಲಳೇ? *ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಉರಿಯೋ ತನ್ನ ಸುಖವೇ ಲೋಕದ ಸುಖ, ತನ್ನ ಕಷ್ಟವೇ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟ * ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತಾ ಹೊರೆಯದವ ಮುನ್ನಾರ ಸಲಹುವ? *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತಾನ್‍ಆದಾನು ತನ್ನ ತಾ ಮರೆತರೆ ತಾ ಹೋದಾನು * ತನುವರಿಯದ ನೋವಿಲ್ಲ ಮನವರಿಯದ ತಾಪವಿಲ್ಲ *ತಪಸ್ಸಿಗೆಂತ ಹೋಗಿ ಕುಪ್ಪಸಾ ಕಳಕೊಂಡ * ತಪಸ್ಸು ಇದ್ದವನೇ ಗಭಸ್ತಿ (=ಕಾಂತಿ) *ಉಳ್ಳವನು ತಪ್ಪನೆ ಬಾ (=ತಕ್ಷಣ ಬಾ ) ಅಂದ್ರೆ ತಬ್ಬಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ತಪ್ಪಲೇಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದರೆ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದೀತೇ *ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ತೆಪ್ಪ (=ದೋಣಿ) ಏನು ಮಾಡೀತು * ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪು ಇಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪುವವನು ಯಾರು * ತರತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಮರೆತರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆ * ತರಹರಿಸಾಳಾರದವಳು ಮರಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳು * ತರಬಲ್ಲವನ ಹೆಂಡತಿ ಅಡಜಾಣೆ (ಅಡಕವಾದ ಜಾಣ್ಮೆ ಉಳ್ಳವಳು) * ತರಲಿಲ್ಲ ಬರಲಿಲ್ಲ ಬರ ಹ್ಯಾಗೆ ಹಿಂಗೀತು * ತರಗು (=ಒಣಗಿದ ಎಲೆ) ತಿಂಬುವುದೇ ಪರಮ ಸುಖ *ತರಗು ತಿಂಬವನಿಗೆ ಒರಗೊಂದು ಕೇಡು *ತರಗು ತಿನ್ನುವವನ ಮನೆಗೆ ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು ತರಗು (ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಒಣ ಎಲೆಗಳು)ಮೊರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯದು ‍ *ತರಗು ಲಡ್ಡಿಗೆ ಡೊಳ್ಳು ಗಣಪತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ *ತರಗೆಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಿರಿದು ತಿನ್ನಬೇಕೆ *ತರುವವ ಮರೆತರೆ ಮೊರ ಏನು ಮಾಡೀತು *ತರುವವ ಹೋದಮೇಲೆ ಮರಗುವವರುಂಟೇ *ತರುಬಿದವಗೂ (=ಅಡ್ಡಕಟ್ಟು, ಹೊಡೆ) ಓಡಿದವಗೂ ಸರಿಪಾಲು *ಕಷ್ಟ ತರುಬಿ ಹೋಗುವನ್ನ ಕರುಬಿ (=ಅಸೂಯೆ) ಮಾಡುವುದೇನು? * ತರಲೆ ಕೇಳುವವ ಮರುಳಗಿಂತ ಕಡೆ * ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲ ತನು ಮೃಗನಾಭಿ ಬೇಡಿತು * ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಂಡಾಸು ನೂರು ಕಟ್ಟಬಹುದು * ತಲೆ ತಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಾರದು * ತಲೇ ಸಿಡಿತಕ್ಕೆ ಮಲಶೋಧನೇ ಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಲೇ ಕೂದಲಿದ್ದರೆ ಎತ್ತ ಬೇಕಾದರು ತುರುಬು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು *ತಲೇ ಕೂದಲಿಲ್ಲದವಳು ತುರುಬು ಬಯಸಿದಳಂತೆ *ತಲೇ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದ್ದವಳು ಹ್ಯಾಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಚಂದ *ತಲೇ ಕೂದಲು ನೆರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡ ತಬ್ಬಲಿ ಮುರವ (=ತಿರುಕ) * ತವಡು ತಿಂಬುವನಿಗೆ ವಯ್ಯಾರ ಯಾಕೆ *ತವಡು ತಿಂಬುವವ ಹೋದರೆ ಉಮ್ಮಿ ತಿಂಬುವವ ಬತ್ತಾನೆ * ತಳವಾರನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಕುಳವಾರು (ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಮೂಹ) ಹೋದೀತೋ? *ತಳಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಂಡಿ ಹಾರದು *ತಳಿಗೆ ಚಂಬು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಳಿಗೇ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆ *ತಾ ಕಳ್ಳೆ ಪರರ ನಂಬಳು, *ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಗಂಡನ ನಂಬಳು *ತಾ ಕಾಣದ ದೇವರು ಪೂಜಾರಿಗೆ ವರ ಕೊಟ್ಟೀತೇ? *ತಾಗದೆ ಬಾಗದು ಬಿಸಿಯಾಗದೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕರಗದು *ತಾಟುಗಾರ (ಗರ್ವದ ಮನುಷ್ಯ) ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೋಟಗಾರನಾಗಿ (ತನ್ನಿಂದಲೇ ತಾ ಮೂರ್ಕನಾಗುವುದು) ಬಿದ್ದ ತಾತಾಚಾರ‍್ಯರ ಮನೆಗೆ ಏನಪ್ಪಣೆ? *ತಾನುಂಟೋ? ಮೂರು ಲೋಕವುಂಟೋ? * ತಾ ಕೋಡಗ ಪರರ ಅಣಕಿಸಿತು *ತಾನು ನೆಟ್ಟ ಬೀಳು (ಬಳ್ಳಿ) ತನ್ನ ಎದೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತು *ತಾನು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಉಣ್ಣೆಯಂತ ನೆಲ ಅಂದ * ತಾನು ತಿಂಬೋದು ಪಲ್ಲೆ ಸೊಪ್ಪು * ಹಿರೇ ಕುದರೆ ಚೇಷ್ಟೆ ತಾನು ಬಾಳಲಾರದೆ ವಿಧಿಯ ಬೈದಂತೆ *ತಾನು ಗರತಿ ಆದರೆ ಸೂಳೆಗೇರೀಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟು *ತಾನು ಸಾಯಬೇಕು ಸ್ವರ್ಗಾ ಪಡೆಯಬೇಕು *ತಾನು ಹೋದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಮೊಸರಿಗೆ ಚೀಟು *ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದರೆ ಮೊಸರು ಕೊಟ್ಟಾರೆ ತಾನೂ ಕುಡಿಯ ಕುಡಿಯಲೀಸ *ತಾನೊಂದೆಣಿಸಿದರೆ ದೈವವೊಂದೆಣಿಸಿತು * ತಾಪತ್ರಯದವನಿಗೆ ತಾಪೆ/ಚಾಪೆ ಯಾಕೆ * ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ * ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ತೂಗುವ ಕೈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತೂಗಬಲ್ಲುದು * ಕಣ್ಣರಿಯದಿದ್ದರೂ ಕರುಳರಿಯುತ್ತದೆ *ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ ತಾರಕ್ಕೆ (ಎರಡು ಕಾಸಿನ ನಾಣ್ಯ) ಮೂರು ಸೇರು ಉಪ್ಪಾದರೂ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಗತಿ ಬೇಡವೋ *ತಾರಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆಯಾದರೂ ನಾಯಿ ತಿಕ ಬೆತ್ತಲೆ *ತಾರತಮ್ಯ ಅರಿಯದವ ದೊರೆಯಲ್ಲ ಮಾತು ಮೀರಿದವ ಸೇವಕನಲ್ಲ *ತಾರುಣ್ಯವೇ ರೂಪು ಕಾರುಣ್ಯವೇ ಗುಣ *ತಾರು ಮಾರು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾರು ತಾನೆ ನಂಬ್ಯಾರು *ತಾರೇಮರದ ಕಾಯಾದರೂ ಕರೆದರೆ ಬಂದೀತೇ *ತಾರೇ ಬಡ್ಡೀ ನೀರಾ ಅಂದ್ರೆ ತರುವೆನು ನಿಲ್ಲೊ ತಿರುಕ *ಮುರವ ತಾವು ಮಾಡುವುದು ಗಂಧರ್ವರು ಮಾಡಿದರು *ತಾಸಿನ ಗೊತ್ತು ದಾಸಿಗೆ ತಿಳಿದೀತೇ? *ತಾಸಿಗೊಂದು ಕೂಸು ಹೆತ್ತರೆ ಈಸೀಸು ಮುತ್ತು *ತಾಸಿನ ಬಟ್ಟಲು ನೀರ ಕುಡಿದರೆ ತಾಸಿಗೆ ಕೊಡತೀ ಪೆಟ್ಟು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದರೆ ಕುಣಿಯೋದು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದರೆ ತಾಳಿಕೆ ಇದ್ದೀತೇ *ತಾಳಲಾರದ ವಿರಹ ತಿಣುಕಿದರೆ ಹೋದೀತೇ? *ತಾಳಿಕೆ (ತಾಳ್ಮೆ) ಉಳ್ಳವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕುವುದು *ತಾಳಿದವ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳು ಬಡಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕೀತೇ *ತಾಳೆಮರ ಉದ್ದವಾದರೆ ಕೋಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇನು *ತಾಳೆಮರ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ತಾಳೆ ಹೂವಿಗೆ ಸರಿಯಾದೀತೇ *ತಾಳೇ ಹಣ್ಣು ತಾನೇ ಬಿದ್ದರೂ ಬಾಳಾದ ಮುರವಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿತು *ತಾಳ್ಮೆ ಇದ್ದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಬೀಳು ಬಿದ್ದರೆ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳೆ ಹೂವು ಶಿವನಿಗೆ ಆಗದು ಸಂಪಿಗೆಯ ಹೂ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಕೆ ಆಗದು *ತಾ ಕೆಡುತ್ತಾ ಏಳು ನೆರೆ ಕೆಡಿಸಿದ ತಿಗಳಗಿತ್ತಿಯ ಬಾಯಿ ಕೆಣಕಬೇಡ *ಬೊಗಳೊ ನಾಯಿ ಬಡಿಯಬೇಡ ತಿಗುಳಗೆ *ತಿಪ್ಪಯ್ಯಗೆ ಸೂಜಿ ಮೇಲು ಕಳ್ಳಗೆ ಬಾಯಿ ಮೇಲು *ತಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಡ್ರುವವಗೆ ತಕ್ಯೆ ಯಾತಕ್ಕೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ಅರಿವೆಯಾದರೂ ಕಾಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಬಿರುದು *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ದೀಪ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದೀತೋ? *ತಿಪ್ಪೇ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿ ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಕನಸು ಕಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲೇ ಮುಪ್ಪಾದ ಕುಂಬಾರ *ತಿರುದುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಬೀದಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುರಕನಿಂದ ದಬ್ಬೆ ತಿಂದ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಹತ್ತರ ಹೋದರೆ ತಿರಿದುಂಬೋದು ತಪ್ಪೀತೇ? *ತಿರಿದುಂಬುವ ಭಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದರೂ ಬಿಟ್ಟಾನು ಭೋಜನ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಬಿಡಲೊಲ್ಲ *ತಿರಿಚಿನಾಪಳ್ಳಿಗೆ ತಿರಿದುಂಬೊದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೈ ಸವರಿಸಬೇಕೆ *ತಿರುಪತಿ ಕ್ಷೌರಿಕರು ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ತಿರುಕನ ಬಳಿಗೆ ತಿರುಕ ಹೋದರೆ ಮರುಕ ತಾ ಬರುವುದೇ? *ತಿರುಕನಿಗೆ ಮುರುಕು (ಬೆಡಗು ಕೊಂಕು) ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ತಿರಿದುಂಬುವುದು ತಪ್ಪದು *ತಿರುಪದ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶನೀಶ್ವರ ಕೂತ ತಿರುಪಿನಂತೆ ಇರಬೇಕು *ತಿಳಿದವ ತಿರುಳು ತಿಂದರೂ ಮರುಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ *ತಿರುಳು ಹೋಗಿ ಬೆಂಡು ಉಳೀತು ತಿರೋಕಲ್ಲು *ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರುವುದೋ ತಿರೋಕಲ್ಲು ಮಳೇಲಿ ಬಿದ್ದರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆಯಾದೀತೇ *ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದಯೆ ತಿಳಿದ ಕಳ್ಳ ತಿರಿಗಿದರೂ ಬಿಡ *ತಿಳಿದವನಾದರೂ ಮಲಮೂತ್ರ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? *ತಿಳಿದವ ಮಾಡ್ಯಾನು ನಳಪಾಕವ *ಮಕ್ಕಳ ಹೆತ್ತು ತಿರುಮಲ ದೇವರ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ತೆರೆಯ ಭಯವೇ *ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಯಾತಕ್ಕೆ *ತೀರದ ಕಾರ್ಯ ಹಾರಿದರೂ ಆಗದು *ಇಂಗು ತೆಂಗು ಇದ್ದರೆ ಮಂಗಮ್ಮನೂ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. *ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಊರಿತು ; ಸಂಡಿಗೆಗೆ ಏರಿತು. *ಉಕ್ಕಿದರೆ ಸಾರಲ್ಲ ; ಸೊಕ್ಕಿದರೆ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ. *ಮಘಾ ಮಳೆ ಬಂದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೇದು ; ಮನೆ ಮಗ ಉಂಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. *ಆಶ್ಲೇಷ ಮಳೆ, ಈಸಲಾರದ ಹೊಳೆ. *ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಹುಬ್ಬೆತ್ತಕ್ಕೂ ಆಗಲ್ಲ. *ಅಣ್ಣ ಹುಸಿಯಾದರೂ ತಮ್ಮ ತಂಪು ತರದೇ ಹೋಗಲ್ಲ. (ಅಣ್ಣ ಪುನರ್ವಸು ಮಳೆ, ತಮ್ಮ ಪುಷ್ಯ ಮಳೆ) *ಆರಿದ್ರಾ ಮಳೆ ಆರದೇ ಹುಯ್ಯುತ್ತೆ. *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ; ಆರಿದ್ರಾ ಹನಿ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ. *ಮಳೆಗಾಲದ ಮಳೆ ನಂಬಲಾಗದು ; ಮನೆ ಹೆಂಡ್ತಿ ನಗೆ ನಂಬಲಾಗದು. *ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ತೂಬು ಒಡೆದೀತೆ? *ಉಪವಾಸ ಇರಬಹುದು, ಉಪದ್ರವ ತಾಳಲಾರದು. *ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ, ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದ್ದೇ ಏಕಾದಶಿ. *ಉದ್ದರಿ ಕೊಟ್ಟು ಸೆಟ್ಟಿ ಕೆಟ್ಟ, ಕಡ ಸಿಕ್ಕು ಬಡವ ಕೆಟ್ಟ. *ಉಣ್ಣುವಾಗ ಎರಡು ತುತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಣ್ಣು. *ತಮ್ಮ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಐವರು,ಪರರ ಕಲಹಕ್ಕೆ ನೂರಾ ಐವರು. (ಸುಳಿವು ಪಾಂಡವಕೌರವರು) *ತಾನಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮರಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಏಟು ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ. *ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಥಂಡಿ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಉಷ್ಣ (ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದಿದ್ದರೆ ಸಂಕಟ(ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಊರು ನೋಡಿ ಬಾ ಅಂದರೆ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿ ಬಂದ.. *ಎತ್ತು ಚಲೋದಾದರೆ ಇದ್ದ ಊರಲ್ಲೇ ಗಿರಾಕಿ. *ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಹಿ೦ಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಹೊತ್ತಾಯ್ತು ಅ೦ದಳು. *ಕತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊ೦ಡರೆ ಹುಡುಕುತಾರ್‍ಯೇ? *ಆಕಳಿದ್ದವನಿಗೆ ವ್ಯಾಕುಲವಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕಿ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಲ್ಲ, *ಮೊಟ್ಟೆ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಮರಿ ಇಲ್ಲ. *ಆಕಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೇರು ಬ೦ಗಾರ. *ಉಳೋ ಎತ್ತಾದರೆ ಇರೋ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯಾಗದೇ. *ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಪಿ ಸತ್ತರೆ ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸೂತಕ. *ಯಾರ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಹೋಗಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ನಮ್ಮನೇಲಿರಲಿ *ಯಾವ ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಗ೦ಡನಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದು. *ಲೇ ಅನ್ನಲು ಅವಳೇ ಇಲ್ಲ ಮಗನ ಹೆಸರು ಮುದ್ದುರ೦ಗ. *ವೈರವಿದ್ದವನ ಕರೆದು ಮುಖಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸಿಕೊ೦ಡಹಾಗೆ. *ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಸ೦ಬಳ ಸ೦ತೋಷ ಕೇಳಬೇಡಾ. *ಸರಿಮನೆಯಾಕೆ ಸರಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊ೦ಡರೆ ನೆರೆಮನೆಯಾಕೆ ಉರ್ಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ? *ಸ೦ಬಳ ಸಾರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಗ೦ಡನ್ನ ಸುಬೇದಾರ ಅ೦ದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಳ ಅ೦ದಳ೦ತೆ. *ಸು೦ದರ ಪುರುಷನೆಲ್ಲೆ ಸುಪಣಾತಿ ಅ೦ದ್ರೆ ಸೂಳೆ ಮನೇಲಿ ಸುಖನಿದ್ರೇಲವ್ರೆ ಎ೦ದಳು. *ಪಾಪಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿ೦ತರೆ ಮೂರೇ ಓಟು. *ಸ್ಟ್ಯಾ೦ಪಿರುವಷ್ಟು ನಾಲಗೆ ಚಾಚು. *ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ, ಎಡಗೈ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟಿನ ಸಹಿ. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಶಾನುಭೋಗ ಹಳೆ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ. *ಕಾಸೂ ಹಾಳು ತಲೆಯೂ ಬೋಳು. *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವ೦ತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಸಿಕ್ಕೀತೇ! *ಚ೦ಡಾಲ ದೇವರಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಪೂಜೆ *ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಠದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ *ತಿನ್ನೋದು ತವಡು ನಡೆಯೋದು ವೈಯಾರ *ತಾನು ಕೋತಿಯಾಗಿ ರತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ? *ದೊಡ್ಡ ಗೌಡನ ಮನೇಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾಣ ಎತ್ತಿದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. *ಮದುವೆ ಆಗೋ ಗ೦ಡಿಗೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲ ಅ೦ದ೦ಗೆ. *ಆಸೆಯಿ೦ದ ಅಳಿಯ ಬ೦ದ್ರೆ ಮಗಳು ಹೊರಗಾಗಿರೋದೇ? *ಅ೦ಗ ತೋರಿಸಿ ಅರ್ಧಾ೦ಗಿಯಾದಳು. *ಅಳಿಯನಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಮಾವನಿಗೆ ಕೋಪಾವಳಿ. *ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರ್.. *ಅಗಸನ ಸಿಟ್ಟು ಅನ್ಯರ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ. *ಅ೦ಗಳದಾಗೆ ಒದ್ದು ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಹಿಡಿದ. *ಅಶ್ವಥ ಸುತ್ತಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತೆ ಅ೦ದ್ರೆ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊ೦ಡಳ೦ತೆ. *ಎಲ್ಲರೂ ನಗ್ತಾರೆ ಅ೦ಥ ಕಿವುಡ ತಾನೂ ನಕ್ಕ. *ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹಾಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಎಮ್ಮೆ ಈಯುತ್ಯೇ? *ಕ೦ಡವರ ಮನೇಲಿ ನೋಡು ನನ್ನ ಕೈ ಧಾರಾಳಾವ! *ಕುಡಿಯೋದು ಅ೦ಬಲಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸೋದು ಪನ್ನೀರು. *ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ. *ಕದ್ದ ರೊಟ್ಟಿ ಬೇರೆ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಬೇರೆ. *ಕಡಗ ನೋಡಲಿ ಅ೦ತ ಗುಡಿಸಲು ಸುಟ್ಕೊ೦ಡ ಹಾಗೆ. *ಗ್ರಾಮ ಶಾ೦ತಿಗೆ ತಳವಾರ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊ೦ಡನ೦ತೆ. *ಗ೦ಡ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತರುತ್ತಾನೆ೦ದು ಇದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಸುಟ್ಟಳ೦ತೆ. *ಇದ್ದಾಗ ನವಾಬ ಸಾಬ, ಇಲ್ಲದಾಗ ಫಕೀರ ಸಾಬ. *ತಾನು ಸಾಯುವ ತನಕ ತನ್ನನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ತತ್ತಿಯಷ್ಟು ಬ೦ಗಾರ ಕೊಟ್ಟೇನು ಅನ್ನುತ್ತ೦ತೆ ಕೋಳಿ.. *ನಾಯಿಯ ಕನಸೆಲ್ಲ ಮೂಳೇನೇ. *ಯಾರ ತೋಟದ ಹುಲ್ಲು ಮೇದಾದ್ರೂ ನಮ್ಮ ಕರು ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ. *ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಹ೦ಪೆ ಬಿಡ, ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಕೊ೦ಪೆ ಬಿಡ. *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಯಾಣ, ರೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಣ. *ಹ೦ಪೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಸ೦ಪಿಗೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲವೇ? *ನುಡಿಯೊಳು ಹೊಳೆವುದು ನಾಡಿನ ನಡವಳಿ. *ನುಡಿಯೊಳು ಕ೦ಪಿಡುವುದು ಬದುಕು ನುಡಿಯಿರದವನಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ನಾಡೂ ನುಡಿಯಲಿ ಸಲ್ಲನದಾವುದಕೂ. *ಊಟಕ್ಕೇಳೋ ಗು೦ಡ ಅ೦ದ್ರೆ ಯಾವಕ್ಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ್ದೀ ಅ೦ದ. *ಗಂಡನಿಗೆ ಹೊರಸು ಆಗದು, ಹೆಂಡತಿಗೆ ನೆಲ ಆಗದು! *ಕೊಡುವವರದು ಕೊಟ್ಟರೆ ನನಗೇನು ಉಳಿಯಿತು ಅಂದನಂತೆ. *ಕೋಳೀ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ತಿಪ್ಪೆ ಕೆದರೋದು ಬಿಟ್ಟೀತೆ? *ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲು ಮುರಿದರೇನು ? ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದರೇನು? *ಕಟ್ಟಿದ ಗೂಟ, ಹಾಕಿದ ಹಲ್ಲು. ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದರೆ ಸಂಕಟ. *ಜೋಡಿದ್ದರೆ ನಾಡು ತಿರುಗಬಹುದು. *ಆಕಾಶ ಹರಿದು ಬೀಳುವಾಗ ಕೈ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ? *ಆಗ-ಭೋಗ ಸೂಳೆ ಪಾಲು, ಗೂರಲು ಉಬ್ಬಸ ಹೆಂಡತಿ ಪಾಲು. *ಅಳಿಲು ಏರಿದರೆ ಅರಳಿಮರ ಅಲ್ಲಾಡೀತೆ ? *ನಾವೂ ನೀವೂ ನೆಂಟರು, ಗಂತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೈ ಹಚ್ಚಬೇಡಿ. *ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಣ್ಣದ ಕೋಲೇ ? *ಪದದೊಳಿಲ್ಲ ತಾನರ್ಥದೊಳಿಲ್ಲವು ಪದಾರ್ಥ ಸ೦ಘಾತದೊಳಿಲ್ಲ *ಎದೆಎದೆಯನು ಪಿಸು ಮಾತೊಳಗರಳಿಸಿ ಮುದ ಹರಡುವ ಕಲೆ ಋಷಿ ಬಲ್ಲ. *ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಚಿ೦ತೆಯಾದರೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮೂಗುತಿ ಚಿ೦ತೆ *ಸೂಳೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಕುಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ಮೀಸೆ ಬ೦ದವಗೆ ದೇಶ ಕಾಣದು, ಮೊಲೆ ಬ೦ದವಳಿಗೆ ನೆಲ ಕಾಣದು. *ಹೆ೦ಗಸಿನ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ *ಅತೀ ಬುದ್ಧಿ, ಅ೦ಡು ಚಪ್ಪಟೆ! *ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಬಡಗಿ ಮಗುವಿನ ಕು೦ಡೆ ಕೆತ್ತಿದನ೦ತೆ. *ಮಾತು ಮನೆ ಕೆಡಿಸಿತು, ತೂತು ಒಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು *ಮನೆ ಮಗ ಉ೦ಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು, ಮಗೆ ಮಳೆ ಬ೦ದಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು. *ಆಡಿ ಪೋಕರಿ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕಿಂತ ಆಡದೆ ಮೂಗ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೇಲು. *ಮಾತಿಗೆ ಸಾಯದೇ ಇದ್ದೋನೂ ಏಟಿಗೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು, ಕೋಲು ಮುರೀಬಾರದು. *ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದರೆ ಇದ್ದ ಮನೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. *ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಅಂಗೈ ನುಂಗಿದಂತೆ. *ಅಪ್ಪನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ, ಮಗನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೀಮನೆ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡಬೇಕಲ್ಲ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉಂಡು ಮಲಗೋ ತನಕ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಮು೦ಡೆಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉ೦ಡೋನೆ ಜಾಣ. *ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. *ಹಟದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಟ್ಟಳು ಚಟದಿಂದ ಗಂಡು ಕೆಟ್ಟ *ಗಂಡಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೂಸು ನಿಲ್ಲದು ಹೆಂಗಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ನಿಲ್ಲದು *ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಡಕ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡಕ *ಮೇಲೆ ಬಸಪ್ಪ ಒಳಗೆ ವಿಷಪ್ಪ *ಹೊರಗೆ ಬೆಳಕು ಒಳಗೆ ಕೊಳಕು *ಹಿಟ್ಟೂ ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯಿಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ *ಏಕಾದಶಿಯ ಮನೆಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ತುಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಊಟ *ಇದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ತಿರಿಯಣ್ಣ *ಒಕ್ಕುವುದು ರೈತನ ಗುಣ ನೆಕ್ಕುವುದು ನಾಯಿಯ ಗುಣ *ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ *ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ *ಕತ್ತೆಯಂಥ ಅತ್ತೆ ಬೇಕು ಮುತ್ತಿನಂಥ ಗಂಡ ಬೇಕು *ಅರಿತರೆ ಮಾತನಾಡು ಮರೆತರೆ ಕೂತು ನೋಡು *ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು *ಹಾಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಹೇಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ನಾಯಿ *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೇ ಭಂಟ *ಗಂಜಿಯ ಕುಡಿದರೂ ಗಂಡನ ಮನೆ ಲೇಸು *ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ *ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು *ಕಚ್ಚೋ ನಾಯಿ ಬೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ *ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಆರಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ *ಮುದುಕರಿಗೆ ಮುದ್ದೆ ಕೇಡು ಹಳೇ ಬಟ್ಟೆಗೆ ನೂಲು ಕೇಡು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಉತ್ತರೆ ಹೊಲ ಚಂದ ಬಿತ್ತರೆ ಬೆಳೆ ಚಂದ *ಹಂಗಿನರಮನೆಗಿಂತ ಕುಂದಣದ ಗುಡಿ ಲೇಸು *ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು. *ಊರಿಗೆ ಬಂದವಳು ನೀರಿಗೆ ಬರದೆ ಇರುತ್ತಾಳೆಯೆ? *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಓಡ್ಹೋಗುವನ ಚಡ್ಡಿ ಹರಕಂಡಷ್ಟೆ ಲಾಭ. *ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಬಂದ ಹಾಗೆ. *ತಾನೂ ತಿನ್ನ, ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ. *ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು. *ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಬೇಕೆ? *ಅಲ್ಪನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದ. *ಇದೇನು ತೋಟದಪ್ಪನ ಛತ್ರಾನ? ==ಇತರ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು # ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ # ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ # ಬೀದೀ ಕೂಸು ಬೆಳೀತು ಕೋಣೇ ಕೂಸು ಕೊಳೀತು # ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು # ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು (=ದುಡ್ಡು) ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು # ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ # ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ # ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ==ಸಂಸ್ಕೃತ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ಅತ್ಯಾಶಾ ಬಹುದುಃಖಾಯ # ಅತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ಜಯೇತ್ # ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ # ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಃ # ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ # ಜಾಮಾತೋ ದಶಮೋ ಗ್ರಹಃ # ಕಾಂಚಾಣೇನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಃ # ಯತ್ರ ಧೂಮೋ ತತ್ರ ವಹ್ನಿಃ # ಆಚಾರಂ ಕುಲಂ ಆಖ್ಯಾತಿ # ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಂ # ಜನನೀ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸಿ # ನ ಮಾತುಃ ಪರದೈವತಂ # ಬುದ್ಧಿಃ ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ # ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ದೇವತಾ # ಪರೋಪಕಾರಃ ಪುಣ್ಯಾಯ # ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥಮಿದಮ್ ಶರೀರಂ # ಮೌನಂ ಸಮ್ಮತಿ ಲಕ್ಷಣಂ # ಮೌನಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ # ಮೌನೇನ ಕಲಹೋ ನಾಸಿ # ರಾಘವಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ರಾವಣಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ # ಶ್ರೇಯಾಂಸಿ ಬಹು ವಿಘ್ನಾನಿ # ಸಂಘೇ ಶಕ್ತಿ ಕಲೌಯುಗೇ # ವಚನೇ ಕಿಂ ದರಿದ್ರತಾ # ವಜ್ರಂ ವಜ್ರೇಣ ಭಿದ್ಯತೇ # ಕಂಟಕೇನೈವ ಕಂಟಕೋ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಃ # ಶಠಂ ಪ್ರತಿ ಶಠಂ ಸಮಾಚರೇತ್ # ಶಕ್ತೇಃ ಯುಕ್ತಿಃ ಗರೀಯಸೀ # ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ ನಾನೃತಂ # ಸಾಹಸೇ ಶ್ರೀಃ ವಸತಿ # ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತೇ # ಅನ್ನದಾತಾ ಸುಖೀ ಭವ # ಆವಶ್ಯಂ ಅನುಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಂ (=>As you sow, So you reap) # ಆಲಸ್ಯಾತ್ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಸರ್ವಧನಪ್ರಧಾನಂ # ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಕುತಸ್ಸುಖಂ # ಮಾ ಗೃಧಃ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಂ # ಅಲ್ಪವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವೀ # ನ ಚ ಧರ್ಮೋ ದಯಾಪರಃ # ಉದ್ಯಮೇನ ಹಿ ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಮನೋರಥೈಃ #ಗುಣಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯಂತೇ # ಚಕ್ರವತ್ ಪರಿವರ್ತಂತೇ ದುಃಖಾನಿ ಚ ಸುಖಾನಿ ಚ # ಅಜಾಪುತ್ರಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್ (ಆಡಿನ ಮರಿಯನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ) # ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kn.wikiquote.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ (ಕನ್ನಡ)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ Gade Matugalu in Kannada | 100 ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು] * [http://en.wikiquote.org/wiki/Kannada_proverbs ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು (ಆಂಗ್ಲ) / wikipedia kannada proverbs (English)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu-collection-proverbs/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] [https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html <br />] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025125702/https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html |date=2020-10-25 }} * [http://sampada.net/category/16 ಸಂಪದ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816160225/http://sampada.net/category/16 |date=2009-08-16 }} * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡಹನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018055806/https://www.avidhafoundation.com/2020/02/Kannada-gadegalu-for-all-situation.html |date=2020-10-18 }} *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://publicneeds.in/kannada-gadegalu-150-collection/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] * [https://publicneeds.in/gadegalu-in-kannada-with-explanation/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ವಿವರಣೆ] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] f3335rn20sa63mmvbee4k83lnjlr0tt 1438041 1438040 2026-11-09T11:48:06Z Babitha Shetty 28343 /* ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು */ 1438041 wikitext text/x-wiki '''ಗಾದೆಗಳು''' ಜನಜನಿತವಾದ ಅನುಭವಿಗಳಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಗಳು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು [[ರೂಪಕ]], [[ಅಲಂಕಾರ|ಉಪಮೆ]], ದೀಪಕ, ಅಲಂಕಾರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಅತಿಆಸೆ ಗತಿ ಗೇಡು *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ,ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ, *ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ, *ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿಯಬೇಕು, *ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು.(English translation: If you get your hands dirty in the mud, you will get food. *ಹಾವೂ ಸಾಯ್ಬಾರದು, ಕೋಲೂ ಮುರೀಬಾರ್ದು Neither the snake should die, nor the stick should break. *ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣ್ಣಿಗೆ (English: From mud back to the mud **ಅರ್ಥ: ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಡೆಗೆ ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತೇವೆ. *ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ (English: from nothing to nothing **ಅರ್ಥ: [ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ,] ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ], ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. # ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹೊತ್ತ ಹಾಗೆ. # ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. # ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯ್ತು,ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. # ಹತ್ತು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟು. # ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ. # ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ ನುಣ್ಣಗೆ. # ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ. # ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ. # ಜಟ್ಟಿ ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲಿದೆ ಅಂದ. #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ #ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು == ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪ== # ನೀನು ಹೋದ ದಾರಿಲಿ ಹಿ೦ದಕ್ಕ ಬರದೆ ಹೊಗ # ನಿನ್ನ ಮಾರಿ(=ಮೋರೆ, ಮುಖ) ಮಣ್ಣಾಗೆ ಅಡಗಲಿ # ಪಾಪಿಯ(ನ್ನು) ಪಾಪಿ ತಿಂದೋಗಲಿ # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಹುಳ ಬೀಳ(-ಲಿ) # ನಿನ್ನ ಹೆಣ ಎತ್ತ(-ಲಿ) # ನೀ ಡಬ್ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ(=ನೀನು ಡಬ್ಬ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ, ನೀ ಮಕಾಡೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ) # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಮಣ್ಣು ಹಾಕ(-ಲಿ) # ನೀ ನೆಗೆದು ಬಿದ್ದು ನಲ್ಲಿಕಾಯಾಗ # ನಿನ್ನ ಮನೆ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಗ(-ಲಿ) (=> ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ ಹುಟ್ಟಿ ಮನೆ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಲಿ) # ನಿನ್ನ ನಾಲಗೆ ಸೇದು ಹೋಗ(-ಲಿ) ==ಪ್ರಕೃತಿ/ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ # ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ # ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ # ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ # ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ # ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ # ಬೇಲೀನೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ # ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು # ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ # ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು # ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ # ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ # ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವತನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ # ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ ==ಕೌಟುಂಬಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು # ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸ್ತು ==ಪೂಜೆಗೆ ಅಥವಾ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು # ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಬರಲಿ ಗೋವಿಂದನ ದಯೆಯೊಂದಿರಲಿ # ಬಿರಿಯ ಉಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದನಂತೆ # ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ #ಊದಿ ಕೆಟ್ಟ ಬೂದಾಳ ದಾಸ # ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ # ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ # ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು # ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ # ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು # ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ # ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ # ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ # ರಾವಣನ ಮಾತಿಗೆ ಮನಸೋತವ, ರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಣನಾಗುವನೇ? # ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೇಂಕಟರಮಣ ==ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ # ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು # ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಅಕ್ಕನ ಚಿನ್ನವಾದ್ರೂ ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಟೊಣೆಯದೆ() ಬಿಡ # ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನಂಟು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕರೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ದುಃಖವುಂಟು # ಅಕ್ಕಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಾಣ, ನೆಂಟ್ರು ಅಂದ್ರೆ ಜೀವ # ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು # ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ # ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ # ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ # ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಣ್ತಾಳೆ # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು # ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ # ಹಾಕ್ಮಣೆ, ನೂಕ್ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ # ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ತಬ್ಬಲಿ ತಬಕು (ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಟ್ಟೆ, ತಂಬಾಕು ತಟ್ಟೆ) ಕದ್ದು ಜಗಲೀಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ # ತಬ್ಬಲಿಯಾದವನು ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಓಡಿಸ್ಯಾನೆ? # ತಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಸರಿ ಒಮ್ಮಾನಕ್ಕಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ನಮ್ಮವನಾದರೂ ನಾದಿನಿ ನಮ್ಮವಳಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ಸಂಗಡ ತಂಗಿಯ ಗಂಡ ದೂರು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೇನಪ್ಪ ===ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು=== # ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತು ಆಗದಿರಲಿ ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕತ್ತು. # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಂಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು # ಗಂಡ-ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ತಿಂದು/ಉಂಡು ಮಲುಗೊವರೆಗೆ # ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಕೂಸು ಬಡವಾಯಿತು. ===ತಾಯಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು=== # ತಾಯಂತೆ ಕರು ನಾಯಂತೆ ಬಾಲ # ತಾಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಂತೆ ಸೀರೆ # ತಾಯಿದ್ದರೆ ತವರು ಮನೆ ನೀರಿದ್ದರೆ ಕೆರೆ ಬಾವಿ # ತಾಯಿಲ್ಲದ ತವರು ಕಾಟಕದಿದ್ದ ಅಡವಿ # ತಾಯಿ ಒಂದಾದರೂ ಬಾಯಿ ಬೇರೆ # ತಾಯಿ ಕಲಿಸಿದ ಊಟ ತಂದೆ ಕಲಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿ # ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಊರು ಮಾಡಿದ ಕೊಳಗ # ತಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರ ತರ್ಕವಲ್ಲ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲ # ತಾಯಿ ಕಂಡರೆ ತಲೆ ನೋವು # ತಾಯಿಗೆ ಕುಲವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಮಗಳಿಗೂ ಕುಲ # ತಾಯಿಗೆ ಸೇರದ್ದು ನಾಯಿಗೂ ಸೇರದು # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಬಾಯಿ ಬೇಕು # ತಾಯಿ ಮಾರಿಯಾದರೆ ತರಳನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಾನು # ತಾಯಿನ್ನ ನೋಡಿ ಮಗಳನ್ನ ತಕ್ಕೋ ಹಾಲನ್ನ ನೋಡಿ ಎಮ್ಮೇನ್ನ ತಕ್ಕೋ # ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ; ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ # ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಿಂದಂತೆ. # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಯಿ ಬೇಕು. # ಹೆತ್ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಮುದ್ದೇ. == ವಿದ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು == ಬಲು/ಮಹಾ ಗರ್ವ #ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ. #ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ,ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು #ದೇಶ ಸುತ್ತು,ಕೋಶ ಓದು. ==ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ # ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು # ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ # ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ # ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಅರಿತಂದು ಪರಿಹಾರ # ಅರ್ತಿಗೆ (ಪ್ರೀತಿಗೆ) ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು # ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು # ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ # ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ # ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ # ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು # ಯಾರದೊ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ. ==ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಚತುರೆ, ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದ ಕುದುರೆ # ಅರಸನ ಕುದರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು # ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ, ಕುದರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ # ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಸಂಕಟ # ಬೆಳ್ಳಗಿರುವದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸಪ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಪ್ಪ # ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು # ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ನಾಯಿನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು # ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ # ನಾಯಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರೆ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ನಮ್ಮಿಂದ ಆಗುವುದೇ? # ಬೆಲ್ಲ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನೊಣ ತಿರುಗಾಡಿದಂತೆ. # ಕೋಣನ ಮುಂದೆ ಕಿನ್ನರಿ ಬಾರಿಸಿದಂತೆ # ಓತಿಕ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಗೂಟ ಸಾಕ್ಷಿ # ಆನೆಗೂ ಅಡಿ ತಪ್ಪೀತು # ಆನೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಆನೆ ಬರುವುದಕ್ಕು ಮುನ್ನ ಗಂಟೆ ಸದ್ದು # ಆನೆ ಹೋದದ್ದು ದಾರಿ ಹಾವು ಹರಿದದ್ದು ಅಡ್ಡದಾರಿ # ಬಿಳಿ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಇಲಿಯಾಗಿ ನೂರುದಿನ ಬಾಳೋದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಯಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಬಾಳೋದು ಲೇಸು # ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ # ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡ ಬಾರದು # ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು # ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು # ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು # ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಹುಲಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ನರಿ ತನ್ನ ಕೂದಲನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಂತೆ. # ಇಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೆಕ್ಕು ಆಗುವುದು ಹುಲಿ. # ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲ್ವಾ? # ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ್ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ. # ಶಿವ ಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ ಬಿಟ್ಟಂಗೆ # ಎತ್ತೂ ಕೋಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೋಡು, ನಮ್ಮ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗೆ ಮೂರು ಕೋಡು #ಮಂಗನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯದಂತೆ. #ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ. ==ಪಕ್ಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಕಾಗೆಗೆ ಯಜಮಾನನ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆ ತುಂಬಾ ಪಿಷ್ಟ. # ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಾರದು, ಗುಬ್ಬಿಯ ಗೂಡನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು. # ಕೋಳಿ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದಂಗೆ # ಗಿಳಿ ಮಾತಾಡಿದಂಗೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ನುಡಿತಾಳೆ # ಕಾಗೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಕಾರಭಾರ, ಅದು ಮಾಡುವುದೇ ಉಪಕಾರ? # ಮರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಬೇಡ. # ಗಿಣಿ ಸಾಕಿ ಗಿಡುಗದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟರು # ಹಕ್ಕಿ ತೆನೆ ತಿಂದು ಹಿಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕಿ ಹೋಯ್ತು # ಬೇವು ಕಾಗೆಗೆ ಇಂಪು ಮಾವು ಕೋಗಿಲೆಗೆ ಇಂಪು # ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗೂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ==ಅವಯವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ # ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ # ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ ==ಧನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ (ಕನ್ನಡ) # ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ==ಊರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ # ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು # ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ # ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು # ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತಿರಾಯಿತು # ಊರೊಗು ಅನ್ತದೆ ಕಾಡು ಬಾ ಅನ್ತದೆ ==ತರಕಾರಿ/ಹಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಗಲ ಕಾಯಿಗೆ ಬೇವಿನ ಕಾಯಿ ಸಾಕ್ಷಿ # ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡ # ಹುಣಸೇ ಮುಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹುಳಿಯು ಮುಪ್ಪಾ? # ತೊಂಡೇಕಾಯಿಯಂತ ತುಟಿ # ದಾಳಿಂಬೆಯಂತ ಹಲ್ಲು # ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು # ಮಾವಿನ ಮರಕ್ಕೂ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ನಂಟು # ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣು ಕಾಗೆಗೆ ಇಷ್ಟ # ಸುಲಿದ ಬಾಳೇ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ # ಬೆಂಡೇಕಾಯಿ ತಿಂದ್ರೆ ಬುದ್ದಿ ಬರ್ತದೆ # ಮೂಲಂಗಿ ಮೊಳೆರೋಗ ವಾಸಿ ಮಾಡ್ತದೆ ==ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಯಕೆಗೆ ಬಡವರಿಲ್ಲ # ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಬಡವನ ಹೆಂಡತಿ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಅತ್ತಿಗೆ ==ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ # ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ # ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು # ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ # ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೇ # ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಹಬ್ಬ ಹಸನಾಗಲಿ, ಗೋದಿ ಜತನಾಗಲಿ, ಬಂದ ಬೀಗರು ಉಂಡು ಹೋಗಲಿ # ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು # ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ # ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು # ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ # ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ # ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ # ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ #ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು. ==ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹಠವಿರಬಾರದು, ಗಂಡಿಗೆ ಚಟವಿರಬಾರದು. # ಹೆಣ್ಣು ಚಂದ,ಕಣ್ಣು ಕುರುಡು ಅಂದಂಗೆ # ಹೆಣು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದ ಮನೆ ಕನ್ನಡಿಯಂಗೆ # ಹೆತ್ತಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು # ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು # ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ # ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ # ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ # ಹೆತ್ತ ಅಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು # ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ # ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವೇ ರೂಪ, ಶೃಂಗಾರವೇ ರಸ # ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ # ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ # ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ, ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ. # ಕುಣಿಯಲಾರದವಳು ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದಳಂತೆ # ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನಕ # ಓಡಿ ಹೋಗೊಳು ಮೊಸರಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕ್ತಾಳ # ಹೆಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದರೊಂದು ಹುಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ನುಣ್ಣಗೆ ಗಂಡು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ತಣ್ಣಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದು ಮುಳ್ಳು # ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಾಳು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಗೋಳು # ಹೆಣ್ಣು ಉರಿಸಿದ ಮನೆಯ ಹೆಗ್ಗಂಬ ಉರಿಯಿತು ==ವಿವಾಹ/ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ # ಕನಸಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕಟ್ಟಿ ಬೆಳಗಾದ್ಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿ ಹುಡುಕಿದನಂತೆ # ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡು # ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ ಅತ್ತೆ # ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ # ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು # ಮುತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಕೊಟ್ರಂತೆ. # ಕಾಲಿಗ್ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗ್ರ ಬಿಚ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ # ತಾಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟವಳು ಗಂಡನಿಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡ್ತಾಳೆ. #ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾದಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಸು. ==ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ # ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ # ಕುಂಬಾರನ ಮಗಳು ಲಾಭ ಬಂದ ಹೊರತು ಮಡಿಕೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. # ಹಾರುವನ ತೊತ್ತಾಗಬೇಡ ಗಾಣಿಗನ ಎತ್ತಾಗಬೇಡ. # ಕನ # ==ಊಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು # ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ # ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು # ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ‍್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ # ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು # ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು # ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಯೋಗಿ, ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಭೋಗಿ, ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವನ್ನ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು # ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು # ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ # ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು # ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ # ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು # ತುತ್ತಿಗೆ ತತ್ವಾರವಾದರೂ ನೆತ್ತಿತುಂಬಾ ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ # ತಿನ್ನಲು, ಉಣ್ಣಲು ಇದ್ದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ನೆಂಟರು. # ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣು ಬೇಡಿದಷ್ಟು, ತಗಾದೆ ಮಾಡದೇ ಉಣ್ಣು ನೀಡಿದಷ್ಟು. ==ಹಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ # ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು # ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ (ಕನ್ನಡ) ==ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ # ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ # ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ # ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ # ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ # ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ # ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ # ಮೃತ್ಯು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯ ಬಂದ. # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, # ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು ==ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು== # ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ # ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು # ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ ==ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ನರಕ. # ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ. # ಮಾತು ಮನೆ ಮುರೀತು, ತೂತು ಓಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು. # ಮಾತೇ ಮುತ್ತು; ಮಾತೇ ಮೃತ್ಯು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು # ಉದ್ದುದ್ದ ಮಾತಿನವರ ಮೊಳಕೈ ಮೊಂಡ. # ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ # ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೊಯ್ತು, ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೊಯ್ತು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ನಂತೆ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ # ಬಾಯಲೆಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತ, ಮಾಡುವುದೆಲ್ಲಾ ರಾದ್ಧಾಂತ. # ಸಜ್ಜನರ ಮಾತು ಸಿಹಿ, ದುರ್ಜನರ ತುತ್ತು ಕಹಿ. # ಒಣ ಮಾತು ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಹಾಲು. # ಬೇಸರವಿರಬಾರದು, ಅವಸರ ಮಾಡಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. # ಬಿಡುಕು ಮಾತಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರು ಕೆಡುಕು. # ಕೃತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾತು ಕಸ ಬೆಳೆದ ತೋಟವಿದ್ದಂತೆ. # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ ==ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು # ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ # ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ # ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ ==ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಶೂಲ, ಕಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಯಮ # ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ # ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಗೆ ಸವುದೆ ಹೊತ್ತರೆ ಮೇಲಣ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಮವಾಯಿತು # ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು # ಚರ್ಮ ಹೋದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಕಾಸು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದಂತೆ. # ಮಾತೇ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಮೂಗುತಿ ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಲಕ್ಷಣ # ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ. # ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಮನೆ ತುಂಬ ಮುತ್ತಿದ್ದರೆ...ಗೂ ಪೋಣಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ # ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಕಂಡ್ರೆ ಕಪ್ಪೇನೂ ಮೂಗುತಿ ಬೇಡ್ತಂತೆ. # ಏಳು ಸುತ್ತು ಓಲೆನ ಏಳೂರಿಂದ ತಂದ್ರಂತೆ # ಕಂಡೋರ ಒಡ್ವೆ ಇಕ್ಕೊಂಡು ನೀರ್ ಬೆಳ್ಕಲ್ಲಿ ನೋಡ್ಕಂಡಂಗೆ. # ಓಲೆ ಮಾಡ್ಸೋಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡ್ದ, ಸಾಲ ತೀರ್ಸೊಕೆ ಮನೆ ಮಾರ್ದ. # ಬುಗುಡಿ ಇಕ್ಕಿದೋಳ ಬಡಿವಾರ ನೋಡು. ==ಬೆರಕೆ/ಇತರೆ ಗಾದೆಗಳು== # ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು # ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ # ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿತು # ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ # ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ # ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ # ಒಂದು ಕಣ್ಣೀಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ # ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು # ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು # ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ # ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ # ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ # ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ # ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ # ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ # ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸಂಸಾರಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ # ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು # ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ # ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ # ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ # ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ‍್ತದೆ # ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ # ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ # ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು # ಸಂಸಾರಿ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ. *ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ *ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು *ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು *ತನ್ನೂರಲ್ಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲ್ಲಿ ಮಂಗ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ *ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ *ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ *ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ *ಯಾವ ಚಿಂತೇನೂ ಮಾಡದೋನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಗಂಡಿದ್ದೂ ಮುಂಡೆ *ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ *ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು [[ಜೋಗಪ್ಪ]] ಅಂದ *ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು *ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. *ತನ್ನ ಮೊಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಹುಳಿ ಅನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. *ನಾನು ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ಅಜ್ಜ ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು. *ದಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಭಾರ, ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಖಾರ. *ದಡ್ಡನಿಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. *ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸುಖ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ದುಃಖ. *ನೂರಾರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಆದಂತೆ. *ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದಿವೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿಗೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ. *ಅಡಿಕೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಬಹುದು, ಮರ ಆದ ನಂತರ ಹಾಕಬಹುದೇ? *ಲಾಭ ನೋಡಿ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿಂದಂತೆ. *ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು. *ಹುಣಸೆ ಹುಳಿಯೆಂದು ಅಂಬಡೆ ತಿಂದ ಹಾಗೆ. *ಮನೆಯೆಂಬ ಮರ ಮುರಿಯಬಾರದು, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಾರ್ಗ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು. *ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಿ ನೆರಳು ಕೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು ಕೊರಳು. *ನೀನಾಗದೆ ರಣಹೇಡಿ, ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆ ಪ್ರಾಣ ನೀಡಿ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀ ಹುಡುಕು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳ ಹೊರ ಹಾಕು. *ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದವನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಿದ್ದೆ ಬಾರದವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ. *ಉಗಮವಾಗದಿರಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗದಿರಲಿ ಆಸೆ. *ನಾಳೆ ಎಂದವನಿಗೆ ಹಾಳು, ಇಂದೇ ಎಂದವನಿಗೆ ಬೀಳಾಗದು ಬಾಳು. *ಆಳಾಗದವ ಅರಸನಲ್ಲ, ಹಟ ಹಿಡಿದವ ಸಾಮ್ರಾಟನಲ್ಲ. *ಉಂಡಿದ್ದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ, ಮಾಡಿದ್ದು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ. *ವಿಶ್ವಾಸಿ ನೀನಾಗು, ಘಾತುಕಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗದೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗು. *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ನುಣ್ಣಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ನಿನ್ನದಲ್ಲ ಸರ್ವ ಆಸ್ತಿ, ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಗರ್ವ ಜಾಸ್ತಿ. *ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಟ್ಟಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೂರಾಬಟ್ಟಿ. *ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಹುಡುಕು, ವ್ಯಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹುಡುಕು. *ಹೋಗುವುದು ಮೂಡಿದ ಹೊತ್ತು, ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ ಆಡಿದ ಮಾತು. *ದೈವ ಕಾಡುವು ವಿಧಿಗಾಗಿ, ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ನದಿಗಾಗಿ. *ಬಡವರ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಬಂದೀತೆ ಬೆಣ್ಣೆಗೆ? *ಸಲುಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೂ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಸಹ ಏರುವುದು ಹೆಗಲಿಗೆ. *ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ತರುವುದು ತೊಟ್ಟಲಿಗೆ ನಗು. *ಸ್ವಾರ್ಥ ಉಳಿಸಿದವ ಪಾಪಾತ್ಮ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಗಳಿಸಿದವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ. *ಹಾಲಿಗೆ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದರೆ ಮೊಸರು, ಮಣ್ಣಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಕೆಸರು. *ಗದ್ದೆ ಸುಟ್ಟರೂ ಹಾಳಾಗದು ಗಾದೆ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನ ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದು ಬಹುಮಾನ. *ಮಾಟ ಮಾಡಿದೋನ ಮನೆ ಹಾಳು. *ಒಬ್ಬರ ಕೂಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುತ್ತು. *ಒಳಿತಾಗಿ ಮುಗಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ. *ಓಡಿದವನಿಗೆ ಓಣಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಹಾಡಿದವನಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. *ಬರಿಗೈಯವರ ಬಡಿವಾರ ಬಹಳ. *ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿಗೂ ಮೂಲ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು. *ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೈಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನರಕದಲ್ಲಿ ಆಳುವುದೇ ಲೇಸು. *ಅರೆಗೊಡದ ಅಬ್ಬರವೇ ಬಹಳ. *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಳೆಯ. *ಇಂದಿನ ಸೋಲು ನಾಳಿನ ಗೆಲುವು. *ಧೈರ್ಯವಿದ್ದವನಿಗೆ ದೈವವೂ ಅನುಕೂಲ. *ದುಡ್ಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರೇ ಉತ್ತಮ. *ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವನು. *ಉತ್ತಮವಾದ ನಗು ನೇಸರನ ಮಗು. *ಸದಾಚಾರಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಉಪದೇಶ. *ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಲೇ ಪಾರಮಾರ್ಥ. *ಕರೆದುಣ್ಣುವ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಕೊರೆದುಂಡ ಹಾಗೆ. *ಕಿಡಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. *ನೋಡಿ ನಡೆದವರಿಗೆ ಕೇಡಿಲ್ಲ. *ಚಿಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂತೆ ಸಾಗೀತೆ? *ದುಡ್ಡನ್ನು ಕಾದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದವನು ಹಣವಂತನು ಹೇಗೆ ಆದಾನು? *ಮಕ್ಕಳ ಬಾಯಿಗೆ ಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟು ಮಣ್ಣು ಬಿಡಿಸು. *ಸೀರಿಗೇಡಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿದರೆ ಕೆರಿ ದಂಡಿ ಮ್ಯಾಗ ನಿಂತು ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದಳು. *ಪೀತಾಂಬರ ಉಟ್ಟರೂ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮಾರೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. *ಪೇಚಾಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ಪೀಕಲಾಟವೇ ಗತಿ. *ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಹೆಚ್ಚು. *ಹಂಪಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿರುವುದೇ ಲೇಸು. *ಎಡಗಣ್ಣು ಹೊಡೆದರೆ ನಾರಿಗೆ ಶುಭ. *ಊಟವೆಂದರೆ ಊರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದಂತೆ. *ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಂತೆ. *ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪತ್ತೂ ಇರಬೇಡ. *ಒಕ್ಕಣ್ಣ ತನಗೆ ಹತ್ತು ಕಣ್ಣು ಅಂತಿದ್ನಂತೆ. *ಕಣ್ಣಿಗೂ ಮೂಗಿಗೂ ಮೂರು ಗಾವುದ. *ಕಲಹವೇ ಕೇಡಿಗೆ ಮೂಲ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ಅಡಿಕೆಗೆ ಹೋದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ಟರು ಬರಲ್ಲ. *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ. *ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೀತು, ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೀತು. *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತ? *ಮಂಗ ಮೊಸರು ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಸವರಿದ ಹಾಗಾಯಿತು. *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸನಾಗಬಲ್ಲ. *ಊರಿಗೆ ದೊರೆ ಆದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಮಗನೆ. *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು. *ಊರೆಲ್ಲ ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋದಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡಿ (ಕೋಟೆ) ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು, ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಮಾಡೋದೆಲ್ಲ ಅನಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ. *ಮನಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ. *ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟ ಹಾಗೆ. *ಆರಕ್ಕೇರಲಿಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕೀಳಿಯಲಿಲ್ಲ. *ಆರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ. *ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ನೆಂಟರ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟ. *ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ. *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ, ಹೊಳೆಯೋದೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನ ಅಲ್ಲ. *ಜಲ ಶೋಧಿಸಿ ನೀರು ತರ್ಬೇಕು, ಕುಲ ಶೋಧಿಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತರ್ಬೇಕು. *ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿದ್ದೆ. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡೆಬೇಕಲ್ಲ. *ಹನುಮಂತಾನೆ ಬಾಲ ಕಡಿತಿರುವಾಗ, ಇವನ್ಯಾವನೋ ಶಾವಿಗೆ ಕೇಳಿದನಂತೆ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಹುಚ್ಚರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡವನೇ ಜಾಣ. *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೊಗೊ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂಗೆ *ಮಾಡಿದುಣ್ಣೊ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪ ತಿಂದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯಲೇ ಬೆಕು * ಆಗೊದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆದಕ್ಕೆ * ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡಿಯಬೇಕು,ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು * ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ * ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದೆ ಪರಮಾನ್ನ. * ಕಳ್ಳನ ನಂಬಿದ್ರು ಕುಳ್ಳನ ನಂಬಬೇಡ * ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ್ರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಲ್ಲ * ಯಾವ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಾವು ಇರುತ್ತೊ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ ವೈದ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ * ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದ್ರೆ ಬಂದೆಯಾ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ * ಹೋದ ಪುಟ್ಟ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ * ಸೋದರ ಮಾವನ ಚಾಳು ತುಂಡಪುಂಡರ ಪಾಲು * ನೆಂಟರೆಲ್ಲ ಖರೆ, ಕಂಟಲೆ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಡ * ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ * ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವ ತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು * ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ * ಮಕ ನೋಡಿ ಮಾರು ಹೋದ, ಗುಣ ನೋಡಿ ದೂರ ಹೋದ * ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ * ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ * ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ * ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, * ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ * ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಇದ್ದ ಮನೇನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ * ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ * ಇದ್ದವರು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು * ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ: * ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ * ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ * ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು * ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನೆಂಟು * ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು * ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು * ನೀರ ಕಡಿದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ * ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ * ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು * ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು * ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ * ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ, ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು * ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು * ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ * ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ * ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಕಣ ಕಾಯಬಹುದು, ಹೆಣ ಕಾಯಾಕೆ (ಬೇಸರದಿಂದ ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ) ಆಗೊದಿಲ್ಲ * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳಗೆ * ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು * ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿ ಕೊಳ್ತಾಳೆ * ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ * ಹೆಂಡ್ರನ್ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ * ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ ಹಾಕ್ಮಣೆ, * ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಮುದ್ದು ಮುದ್ದು ತೊಗಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಗಲೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು * ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು * ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಕ್ಕುವಳು * ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ * ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ * ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ * ಇದ್ದ ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು * ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ * ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಎಡದ ನೆತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ನೆತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ * ಕುಂತು ತಿಂದರೆ, ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನೂ ಸಾಲದು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೊನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿನೇ * ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ * ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ * ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ಹಿರೀಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದೀತೇ * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ * ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೆಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ * ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉನ್ಡು ಮಲಗೊ ತನಕ * ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ * ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ * ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋಳು ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋಳು * ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ * ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, ಹಗೆಯಿಂದ ಹಗೆ ತೆಗೆ * ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ * ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ * ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ * ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ * ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ * ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ * ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ * ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು * ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ * ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ * ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ * ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು * ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು * ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ * ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು * ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ * ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು * ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ * ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ * ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ * ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ * ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು * ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ * ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ * ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ * ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ * ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ * ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ * ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ * ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ * ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ * ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು * ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ * ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು * ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು * ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು * ಹತ್ತು ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ * ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು * ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ * ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ * ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು * ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು * ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು * ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ * ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು * ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ * ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ * ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು * ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೊದಿಲ್ಲ * ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ * ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ * ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ * ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ * ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕಂಗಾಲಾದರೂ ಹಂಗಾಳಾಗಬಾರದು * ಕೊಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ * ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಾಯಿಗೆ ಕೆಲಸಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲೋಕೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ * ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೇರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ * ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು * ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು * ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ * ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು * ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ * ಕ್ರಮ ಕಾಣದ ನಾಯಿ ಕಪಾಳೆ ನೆಕ್ತು * ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು * ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ * ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ * ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) * ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ * ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ * ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ * ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ * ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ * ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ * ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? * ಕಂಡದ್ದು ಕಾಣೆ ಉತ್ತಮ ಕಂಡದ್ದು ಕಂಡೆ ಮಧ್ಯಮ, ಕಾಣದ್ದು ಕಂಡೆ ಅಧಮ * ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ * ನಯಶಾಲಿ ಆದವನು ಜಯಶಾಲಿ ಆದಾನು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ * ಕಚ್ಚುವ ನಾಯಿ ಬೊಗಳದು ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದು * ಕಳ್ಳನ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಳ್ಳನೇ ಬಲ್ಲ * ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ * ಕೀರ್ತಿಯೇ ಕೈಲಾಸ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೇ ನರಕ * ಕೂತು ಉಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನು ಸಾಲದು * ಕೆಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ ಮರಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಇಲ್ಲ * ಕೊಡಲಿ ಕಾವು ಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾವು * ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ಫರೂ ಮೀಸೆ ಮೇಲೆ * ಬಂಟರ ಅಬ್ಬರ ಸೇವಿನ ಗೊಬ್ಬರ * ಊರಿಗೆ ಬಂದ ನೀರೆ ನೀರಿಗೆ ಬಾರದಿರುತ್ತಾಳೆಯೇ? * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೊಳ ಹಾಕಿದರು * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಕಳ ಹಲ್ಲು ಎಣಿಸಿದರು * ಆಕಳು ದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ರೆ, ಹಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನೊಡಿದ್ರಂತೆ. * ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯೆಗಿಂತ ಮೇಟಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮೇಲು * ಕಾಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕಜ್ಜಾಯ. * ಕಂತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೊಂತೆ * ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ * ಅಗ್ಗದ ಮಾಲು;ಮುಗ್ಗಿದ ಜೋಳ * ಹೆತ್ತೋರ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು, ಕಟ್ಗೊಂಡೋರ್ಗೆ ಕೋಡಂಗಿ ಮುದ್ದು. * ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ತಲೇ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು * ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಂತರಾಯ ಹೊರಗೆ * ನಮಾಜು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಮಸೀದಿ ಕೆಡವಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಊರು ಸೂರೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ * ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೆಲೆ ಪ್ರೀತಿ * ಬಲ್ಲವನೇ ಬಲ್ಲ ಬೆಲ್ಲದ ರುಚಿಯ * ಕತ್ತೆಗೇನು ಗೊತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ವಾಸನೆ * ತೋಟ ಶೃಂಗಾರ, ಒಳಗೆ ಗೋಣಿ ಸೊಪ್ಪು * ಹೊರಗೆ ಥಳುಕು, ಒಳಗೆ ಹುಳುಕು * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡನಂತೆ * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳ ಹುಳ್ಳಗೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪೆ ? * ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದರೂ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೆ ? * ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದರೆ ಸಿಹಿ ಡೊಂಕೆ ? * ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಂತೆ * ರೊಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ * ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ * ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬಳೇ ಪದ್ಮಾವತಿ * ಅಳಿದೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ತನ್ನ ಓಣೀಲಿ ನಾಯಿಯೇ ಸಿಂಹ * ಯಾರದೋ ದುಡ್ಡು; ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೋ * ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ * ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ,ಬುದ್ಧಿ ಅದರಪ್ಪ * ಪುರಾಣ ಹೇಳೊಕೆ; ಬದನೆಕಾಯಿ ತಿನ್ನೋಕೆ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಕೋದು ಗಾಣ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ,ತಿನ್ನೋದು ಬದನೆಕಾಯಿ * ನೂರು ಜನಿವಾರ ಒಟ್ಟಿಗಿರಬಹುದು; ಮೂರು ಜಡೆ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ * ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹೆಣ್ಣೇ ವೈರಿ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿ ಕೇಡು * ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ಆಸೆಯೇ ದು:ಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ * ಅತಿಯಾದರೆ ಅಮೃತವೂ ವಿಷ * ಓಲೆ ಆಸೆಗೆ ಬೆಕ್ಕು ಮೂಗುತಿ ಕಳಕೊಂಡಿತು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೆಡಿಸಿತು * ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಣಿಸೇ ಹಣ್ಣು ಕಿವಿಚಿದಂತೆ * ಅಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ದಡಿಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೇರಿದರಂತೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುದ್ದಲಿ * ನಿಸ್ಸಹಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ ಸಹ ಭುಸುಗುಡುತ್ತದೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದವರನ್ನು ಮೊಣಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುದ್ದಿದರು * ಕೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಅಂಗೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಇರಲಾರದೆ ಇರುವೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು * ಕಿರುಗೂರಿಗೆ ಹೋದರಂತೆ ಕಣಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ * ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ * ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕು ಹೋಗು ಅಂದಂತಾಯ್ತು * ಕೊಚ್ಚೆ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದಂತೆ * ಸಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸೊಣಗ ಸಟ್ಟುಗ ನೆಕ್ಕಿತಂತೆ * ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಅರ್ಧ ಆಯುಸ್ಸು * ಬಡವನ ಸಿಟ್ಟು ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವ ನೀ ಮಡಗಿದ ಹಾಗಿರು * ಕುದಿಯುವ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕಾದ ತವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ * ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ * ಕುರಿ ಕಾಯೋದಕ್ಕೆ ತೋಳನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರಂತೆ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ * ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗೋ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಓಂ ಕಲಿತ * ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ * ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂತು * ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ * ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ; ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು * ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣ * ಉಗುರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗೋ ಚಿಗುರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಏಕೆ ? * ಗುಬ್ಬಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ * ಆಕಾಶ ನೋಡೊದಕ್ಕೆ ನೂಕುನುಗ್ಗಲೆ ? * ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಸಗಣಿಯವನೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಗಂಧದವನ ಜೊತೆ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಸಗಣಿಯವನ ಸರಸಕ್ಕಿಂತ, ಗಂಧದವನ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವಿ * ಅಂಬಲಿ ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ, ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯೋನಿಗೆ,ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆಯೆ ? * ನರಿ ಕೂಗು ಗಿರಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೆ ? * ದುಡಿಮೆಯೇ ದುಡ್ಡಿನ ತಾಯಿ * ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ * ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸಾಗಬಲ್ಲ * ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟರೆ ಫಲವುಂಟು * ದುಡಿಮೆಯೇ ದೇವರು * ಚಿತ್ತಾರದ ಅಂದವನ್ನು ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಸಾವಿರ ಚಿತ್ತಾರ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಕದ ತಿನ್ನೋವನಿಗೆ ಹಪ್ಪಳ ಈಡಲ್ಲ * ರಾವಣಾಸುರನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆ ಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ * ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದವನಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ದೊಡ್ಡದೆ * ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು; ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು * ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ; ಮೌನ ಬಂಗಾರ * ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಹೊತ್ತಿಗಿಲ್ಲದ ಗಾದೆ, ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಂತೆ. * ಆದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ತೆಗಳು ಬಂದಂತೆ * ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ...ಕ್ಕೆ ಸಮಾನ * ಚೆಲ್ಲಿದ ಹಾಲಿಗೆ ಅತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ * ಬಂದ ದಾರಿಗೆ ಸುಂಕವಿಲ್ಲ * ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗಿದರಂತೆ * ಉಸ್ ಎಂದರೆ ಉಸಳಿ ಬೇಡಿದ್ದನಂತೆ * ಗಂಧ ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಬಳಿದುಕೊಂಡರಂತೆ * ಅತ್ತ ದರಿ; ಇತ್ತ ಪುಲಿ * ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ; ನುಂಗೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ; ಉಗುಳೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ * ಮನೇಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಭಾವಿ ತೋಡಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರಂತೆ * ಸಂತೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೊಳ ನೇದ ಹಾಗೆ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಅಂದರಂತೆ * ಆತುರಗಾರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಮಟ್ಟ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ತನಗೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲ; ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು * ಬೇರೆ ಉಣ್ಣೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ ಅನ್ನ ತಿಂದರು ; * ಉಡೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟರು * ನದೀನೇ ನೋಡದೆ ಇರೋನು ಸಮುದ್ರ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ * ಐದು ಕುರುಡರು ಆನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ * ಸಣ್ಣವರ ನೆರಳು ಉದ್ದವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮುಳುಗುವ ಕಾಲ * ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಜಾಸ್ತಿ * ಮೂಗಿಗಿಂತ ಮೂಗುತಿ ಭಾರ * ಇಬ್ಬರ ಜಗಳ ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ ಲಾಭ * ಕೋಣನೆರಡುಂ ಹೋರೆ ಗಿಡುವಿಂಗೆ ಮಿತ್ತು (ರಾಘವಾಂಕ) * ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೆದರೆ ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೆಯಿತು * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ ಅಂದಂತೆ * ಓದುವಾಗ ಓದು; ಆಡುವಾಗ ಆಡು * ಓದಿ ಬರೆಯೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಮಣ್ಣು ಹುಯ್ಕೊಂಡರು * ಕೈಯ್ಯಲ್ಲೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು,ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದರಂತೆ * ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮಗು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಊರೆಲ್ಲ ಹುಡುಕಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ, ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ * ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಪರರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ * ತಮ್ಮನೇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಬೇರೇ ಮನೇ ಸತ್ತ ನೊಣದ ಕಡೆಗೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು * ತನ್ನ ಎಲೇಲಿ ಕತ್ತೆ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ರೆ, ಪಕ್ಕದ ಎಲೇಲಿ ನೊಣ ಹೊಡೆಯಕ್ಕೆ ಹೋದ * ಕೋತಿಗೆ ಹೆಂಡ ಕುಡಿಸಿದಂತೆ * ಮಂಗನ ಕೈಗೆ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಡ ಕುಡಿದ ಕಪಿಗೆ ಚೇಳು ಕಡಿದ ಹಾಗೆ * ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು * ಅಮ್ಮನವರು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ,ಅಯ್ಯನವರು ಚಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದರು * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಕುಂಬಾರ ಮಕ್ಕಳ ಅಂ.. ತಟ್ಟಿದ * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಆಚಾರಿ ಮಗನ ತಲೆ ಕೆತ್ತಿದನಂತೆ * ಆರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ; ಮೂರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ * ಆರಕ್ಕೇರಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಲ * ಕಳ್ಳನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮುಂ.. * ಶರಣರ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ಮರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡು * ಅಯ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ; ಎಲವೋ ಎಂದರೆ ನರಕ * ಈಸಿ ನೋಡು, ಇದ್ದು ಜೈಸಿ ನೋಡು * ಹೂವಿನ ಜೊತೆ ದಾರ ಮುಡಿಯೇರಿತು * ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗ * ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲ ಹಿಡಿದ ಹಾಗೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೇ,ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಮಾವನ ಕಡೆ * ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ನಾಯಿ ಬಾಲಕ್ಕೆ ದಬ್ಬೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿದರೆ ಅದೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟು * ಮುದಿ... ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ (ವೃದ್ಧ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ) * ಸೂಳೆ ಮುಪ್ಪಾಗಿ ಗೊರವಿತ್ತಿಯಾದಳು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ; ಬಗಲಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ. * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚಿದರಂತೆ * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚೆಸೆದರು * ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತಗೊಂಡರು * ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಸೊಂಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ; ಉಗುಳ್ತಾ ಉಗುಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ, ನರಳ್ತಾ ನರಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹೊಸ ವೈದ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಳೆ ರೋಗಿಯೇ ಮೇಲು * ಹೊಸ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಿಂತ ಹಳೇ ಕಾಂಪೌಂಡರ್ ವಾಸಿ * ಉರಿಯೋ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದಂತೆ * ಕುರು ಮೇಲೆ ಬರೆ ಎಳೆದ ಹಾಗೆ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ; ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸಮುದ್ರದ ಮದ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬರವಂತೆ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿದ್ರು * ರೇಶ್ಮೆ ಶಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಚಪ್ಪಲಿ ಏಟು * ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಂದ * ಅಡಿಕೆ ಕದ್ದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ರೂ ಬರೊಲ್ಲ * ಅಲ್ಲುಂಟೆ, ಇಲ್ಲುಂಟೆ, ಕಲ್ಲಲ್ಲುಂಟೆ, ಶಿವದಾನ. * (ಅವರು) ಚಾಪೆ ಕೆಳಗೆ ತೂರಿದರೆ (ನೀನು) ರಂಗೋಲಿ ಕೆಳಗೆ ತೂರು. * ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. * ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಏಳಲ್ಲ * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ * ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲ ರಾಮಾಯಣ ಕೇಳಿ, ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ರಾಮಂಗೂ ಸೀತೆಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಕಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಿದ್ರೂ ಕುಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಬಾರದು * ಮೋಟಾಳಿಗೊಂದು ಚೋಟಾಳು * ಮಳ್ಳೀ ಮಳ್ಳಿ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲು ಅಂದ್ರೆ, ಮೂರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂದ್ಲಂತೆ * ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದಂತೆ * ಕೂತು ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹಣ ಸಾಲದು * ಹೆಂಡ ಕುಡಿಯುವ ದೇವರಿಗೆ ಹೇ.. ತಿನ್ನುವ ಪೂಜಾರಿ * ಬಡವರ ಮನೆ ಊಟ ಚೆನ್ನ, ದೊಡ್ಡವರ ಮನೆ ನೋಟ ಚೆನ್ನ * ಈಚಲ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದ ಹಾಗೆ * ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಣ್ಣಗೇಡು * ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು, ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಿಂ..ನ ಚಿಂತೆ * ಶಿವಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ/ಕರಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದವಳಿಗಿಂತ ಬಡಿಸಿದವಳೇ ಮೇಲು * ಸೀರೆ ಗಂಟು ಬಿಚ್ಚೋವಾಗ ದಾರದ ನಂಟು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು? * ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸೋ ಬುದ್ಧಿ (ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ... ಅದ್ದುವ ಬುದ್ಧಿ) * ಅನುಕೂಲ ಸಿಂಧು; ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯ * ಹತ್ತಾರು ಜನ ಓಡಾಡೋ ಕಡೇಲಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯೊಲ್ಲ * ಅತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ ಕೊತ್ತಿ ಮೇಲೆ * ಅಪ್ಪ ಹಾಕಿದ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ * ಮಾಡಿದೋರ ಪಾಪ ಆಡಿದೋರ ಬಾಯಲ್ಲಿ * ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಂತೆ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದರೆ ಬಂದೆ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ ಅಂದಂತೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಪ್ಪನನ್ನು ಕೇಳುವವರಾರು ? * ಹೊಳೆ ನೀರಿಗೆ ದೊಣೆನಾಯ್ಕನ ಅಪ್ಪಣೆ ಏಕೆ ? * ರಂಗನ ಮುಂದೆ ಸಿಂಗನೆ ? ಸಿಂಗನ ಮುಂದೆ ಮಂಗನೆ ? * ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು; ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆಯ ಪೆಟ್ಟು * ಬಿರಿಯಾ ಉಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ * ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು * ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಕಪಿ ಲಂಕೆ ಸುಟ್ಟಿತು * ಬೆಟ್ಟ ಅಗೆದು ಇಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಇಲಿ ಬಂತು ಎಂದರೆ ಹುಲಿ ಬಂತು ಎಂದರು * ಇಡಿಯ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಚಳಿಯೇನು?ಮಳೆಯೇನು? * ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ: ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟ * ಕೋಣೆಯ ಕೂಸು ಕೊಳೆಯಿತು; ಓಣಿಯ ಕೂಸು ಬೆಳೆಯಿತು * ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ * ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ; ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ * ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿ ಹಚ್ಚದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ;... ಬಿಡಬೇಡ * ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ದೆ ಬಂತು * ಸಂಸಾರ ಗುಟ್ಟು; ವ್ಯಾಧಿ ರಟ್ಟು * ಮದುವೇಲಿ ಗಂಡು,ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೇಲಿ ಹೆಣವಾಗೋ ಬಯಕೆ * ಐದು ಬೆರಳೂ ಒಂದೇ ಸಮ ಇರೋಲ್ಲ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಣೆ ಹಾಕು * ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕತ್ತಲೇ * ಕುರಿ ಕೊಬ್ಬಿದಷ್ಟೂ ಕುರುಬನಿಗೇ ಲಾಭ * ತಮ್ಮ ಕೋಳಿ ಕೂಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಬೆಳಗಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡರು * ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಉದುರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟಂತೆ * ಎಂಜಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆ ಓಡಿಸದ ಬುದ್ಧಿ * ಸಾವಿರ ಕುದುರೆ ಸರದಾರ, ಮನೆ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಸ್ತಾರ * ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ * ಶಂಖದಿಂದ ಬಂದರೇ ತೀರ್ಥ * ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳೂ ಕೆಟ್ಟವಳು * ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ * ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು, ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆ ಕೆಡೊಲ್ಲ * ಇದ್ದೋರು ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಕದ್ದೋರು ಯಾರು ? * ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿಯೂ ಆಸರೆ * ಹುಲ್ಲಿನ ಬಣವೇಲಿ ಸೂಜಿ ಹುಡುಕಿದ ಹಾಗೆ * ಹೊಳೆ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನ ಹಂಗೇಕೆ ಎಂದರಂತೆ * ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅರವತ್ತಕ್ಕೆ ಅರಳು ಮರಳು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಕುಂಟನಿಗೆ ಎಂಟು ಚೇಷ್ಟೆ, ಕುರುಡನಿಗೆ ನಾನಾಚೇಷ್ಟೆ * ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ * ದುಷ್ಟರಿಂದ ದೂರವಿರು * ಹಂಗಿನ ಅರಮನೆಗಿಂತಾ ಗುಡಿಸಿಲೇ ಮೇಲು * ಮುಸುಕಿನೊಳಗೆ ಗುದ್ದಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕದ್ದು ತಿಂದ ಹಣ್ಣು, * ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಊಟ ಎಂದೂ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿ * ಮಿಂಚಿಹೋದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಫಲವೇನು ? * ಹಳೆ ಚಪ್ಪಲಿ, ಹೊಸಾ ಹೆಂಡತಿ ಕಚ್ಚೊಲ್ಲ * ರವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಕವಿ ಕಂಡ * ಕಾಲಿನದು ಕಾಲಿಗೆ; ತಲೆಯದು ತಲೆಗೆ * ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನು ಹದ್ದಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆ * ಕನ್ನಡಿ ಒಳಗಿನ ಗಂಟು ಕೈಗೆ ದಕ್ಕೀತೆ ? * ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ; ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ * ಗಣೇಶನನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವರ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ * ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗಬಾರದ್ದೇ ಆಗುತ್ತೆ * ನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ನರಿ ತನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತಂತೆ *ಮಹಡಿ ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಏಣಿ ಒದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವರು ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾನೆಯೆ ? *ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ *ತಾನೂ ತಿನ್ನ; ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ *ಗಂಡಸಿಗೇಕೆ ಗೌರಿ ದು:ಖ ? *ನಗುವ ಹೆಂಗಸು, ಅಳುವ ಗಂಡಸು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಂಬಬಾರದು *ಗುಡ್ಡ ಕಡಿದು ಹಳ್ಳ ತುಂಬಿಸಿ ನೆಲ ಸಮ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಹನುಮಂತನೇ ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನುವಾಗ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಬೇಕಂತೆ *ರತ್ನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗಾಜಿನ ತುಂಡಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು *ಗಾಜಿನ ಮನೇಲಿರೋವ್ರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೇ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಬಾರದು *ಉಂಡೂ ಹೋದ; ಕೊಂಡೂ ಹೋದ *ಎಲೆ ಎತ್ತೋ ಜಾಣ ಅಂದರೆ ಉಂಡೋರೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಂದನಂತೆ *ಕೋತಿ ತಾನು ಮೊಸರನ್ನ ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಒರೆಸಿತಂತೆ * ಹಾಡಿದ್ದೇ ಹಾಡಿದ ಕಿಸಬಾಯಿ ದಾಸ * ಹಸಿ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಸೆದಂತೆ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣಿನವನಿಗೆ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ಹಳದಿಯಂತೆ * ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಹುಡುಕು * ಲಂಘನಮ್ ಪರಮೌಷಧಮ್ * ಗಾಳಿ ಗುದ್ದಿ ಮೈ ಕೈ ನೋಯಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ *ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು *ಹಳೇ ಗಂಡನ ಪಾದವೇ ಗತಿ *ಹಬ್ಬದ ದಿನವೂ ಹಳೇ ಗಂಡನೇ ? *ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಅಳೋ... ಮೇಲೆ ಗಳು ಬಿತ್ತು *ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ತಾನೇ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ಪಕ್ಕದ ಮನೇಗೆ ಬಿದ್ದ ಬೆಂಕಿ ಬಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೇಗೆ ಬೀಳೋವರೆಗೂ ತಾಕಲ್ಲ *ಕರೆಯದವರ ಮನೆಗೆ ಕಳಸಗಿತ್ತಿಯಾಗು * ಹಂಚಿದವರಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಬಾಯಿ *ಕುಣೀಲಾರದ ಸೂಳೆ ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದ್ಳಂತೆ *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸಿರಾದರೆ ಹಡೆಯೋದು ಕಷ್ಟ *ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಅಗಸ ಗೋಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಒಗೆದನಂತೆ * ಕೈಲಾಗದೋನು ಮೈ ಪರಚಿಕೊಂಡ * ಕಜ್ಜಿ ಹೋದರೂ ಕಡಿತ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ * ಆನೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸರಪಣಿಗೆ ಜಗಳಾಡುವನೆ ? * ಎತ್ತು ಹೊರಬಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನು ಕರು ಹೊರಬಲ್ಲುದೆ ? * ದೊಡ್ಡವರು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು; ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ. * ದಂಡಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ದಾಳಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಗಳಗಂಟೆಗೆ * ಶುಭ ನುಡಿಯೋ ಸೋಮ ಅಂದರೆ ಗೂಬೆ ಕಾಣ್ತಲ್ಲೋ ಮಾಮ ಅಂದ ಹಾಗೆ * ಹಲವು ಸಲ ಸಾಯುವವನು ಹೇಡಿ,ವೀರಯೋಧನಿಗೊಂದೇ ಸಲ ಸಾವು * ನಮ್ಮ ದೇವರ ಸತ್ಯ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ ? * ಮುಟ್ಟಿದೋರ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಮಾಡೋರನ್ನು ಕಂಡರೆ ನೋಡು ನನ್ನ ಸಿರೀನ * ಮೊಲ ಎಬ್ಬಿಸಿ...ಕ್ಕೆ ಕೂತರು * ಹುಟ್ತಾ ಹುಟ್ತಾ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು; ಬೆಳೀತಾ ಬೆಳೀತಾ ದಾಯಾದಿಗಳು *ಮಗೂನ ಚಿವುಟೋದು, ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗೋದು *ತಾನು ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ; ಮಗ ಮಾಡುವುದು ಮಧ್ಯಮ; ಆಳು ಮಾಡುವುದು ಹಾಳು *ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ, ವಕೀಲರ ಹತ್ತಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ *ಆನೆಗೆ ಚಡ್ಡಿ ಹೊಲಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಪ್ಪೆ ತಕ್ಕಡೀಲಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಕೋತಿ ಕಜ್ಜಾಯ ಹಂಚಿದ ಹಾಗೆ. * ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾದಿರುವಾಗಲೇ ಬಡಿಯಬೇಕು *ಅರ್ಧ ಆದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಸನಿಗೂ ತೋರಿಸಬೇಡ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇದಂತೆ * ಪಾಪಿ ಧನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ *ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಮಾತಿಗೆ ಸುಳ್ಳೇ ಪ್ರಧಾನ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಕಂಡ ಕಳ್ಳ ಜೀವ ಸಹಿತ ಬಿಡ * ಕಂಡ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಳ ಬಂದ, ಉಂಡ ಮನೆಗೆ ನೆಂಟ ಬಂದ *ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲೊಳ್ ಕಡುಬು ತುರುಕಿದಂತಾಯ್ತು (ಮುದ್ದಣ) * ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಅಂಬೆಗಾಲಿಟ್ಟ *ಅಜ್ಜಿ ನೂತದ್ದೆಲ್ಲಾ ಅಜ್ಜನ ಉಡಿದಾರಕ್ಕೆ. *ಮಕ್ಕಳಿಸ್ಕೂಲ್ ಮನೇಲಲ್ವೇ? (ಕೈಲಾಸಂ) ' *ಕೋ' ಅನ್ನೋದು ಕುಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ,'ತಾ' ಅನ್ನೋದು ತಾತರಾಯನ ಕಾಲದ್ದು * ದೇವನೊಬ್ಬ ನಾಮ ಹಲವು *ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಅದೇ ಧ್ಯಾನ *ಬಡ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಬಿಲ್ಪತ್ರೇನೂ 'ಭುಸ್' ಅಂತಂತೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ *ಎದ್ದರೆ ಆಳಲ್ಲ *ತೂಕಡಿಸುವವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಪಾಂಡವರು ಪಗಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕವಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು * ಮಾಡೋದು ಅನಾಚಾರ ; ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಹಾಗೆ *ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ನೆತ್ತಿ ತಂಪಾದೀತೇ? *ಮೊದಲಿದ್ದವಳೇ ವಾಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರೆ ಉಣ್ಣೋಳು *ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ *ನಾಯೀನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರೆ... ಕಂಡು ಇಳಿಬಿತ್ತು *ಚೇಳಿಗೊಂದೇ ಬಸಿರು ; ಬಾಳೆಗೊಂದೇ ಗೊನೆ * ಹೀನ ಸುಳಿ ಬೋಳಿಸಿದರೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ *ಮಾಡಿದರೆ ಮನೆ ; ಹೂಡಿದರೆ ಒಲೆ *ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿ ಕಾಡಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ ; ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ * ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು. *ಅತ್ತು ಹೆದರಿಸೋನೊಬ್ಬ * ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ರಾಯರ ಕುದುರೆ ಕತ್ತೆಯಾಯ್ತು *ತಾನು ಕಳ್ಳ,ಪರರ ನಂಬ *ಓಡಿ ಹೋಗೋ ಬಡ್ಡಿ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಟ್ಟಾಳೆ? *ಗಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಸೀಗೇಕಾಯಿ *ನೆಂಟರಿಗೆ ದೂರ ; ನೀರಿಗೆ ಹತ್ತಿರ * ಕುಲ ಸೋಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತಗೊಂಡು ಬಾ ; ಜಲ ಸೋಸಿ ನೀರು ತಗೊಂಡು ಬಾ * ಬಾಯಿದ್ದೋರು ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬದುಕಿದರು * ಹೆದರಿದವರ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆ ಎಸೆದರು *ಅಳಿಯ ಮನೆ ತೊಳಿಯ *ನಾಯಿ ಮೊಲೇಲಿ ಖಂಡುಗ ಹಾಲಿದ್ದರೇನು, ದೇವರಿಗಿಲ್ಲ ದಿಂಡರಿಗಿಲ್ಲ *ಮಾಘ ಕಾವ್ಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೇಡ *ಮುಂದೆ ಬರೋ ಕೋಡಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬರೋ ಬಾಲಾನೇ ವಾಸಿ * ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ನಾಯಿ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೊಳಸಿದ ಹಾಗೆ * ಆತುರಕ್ಕೆ ಅಜ್ಜಿ ಮೈನೆರೆದಳು *ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ, ಆಗಬಾರದ್ದು ಆಗತ್ತೆ *ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಬಳ್ಳಿ ಕಾಲಿಗೇ ತೊಡರಿಕೊಂಡಿತು *ದನ ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಆಣೆ *ಪಾಪಿ ಚಿರಾಯು *ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾದರೆ ಬಾಯಿ ಕುರುಡೇ *ಅಳಿಯನ ಕುರುಡು ಬೆಳಗಾದರೆ ಗೊತ್ತಾಗತ್ತೆ *ಚಿನ್ನದ ಸೂಜೀಂತ ಕಣ್ಣು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ? *ಹಣ ಅಂದರೆ ಹೆಣಾನೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ *ಜರಡಿ ಸೂಜಿಗೆ ಹೇಳಿತಂತೆ: ನಿನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೂತು * ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಸೀನವೇ ಮದ್ದು. *ಎಲ್ಲಾ ಜಾಣ, ತುಸು ಕೋಣ. *ಹುಚ್ಚು ಬಿಟ್ಟ ಹೊರತು ಮದುವೆ ಆಗೋಲ್ಲ; ಮದುವೆ ಆದ ಹೊರತು ಹುಚ್ಚು ಬಿಡಲ್ಲ *ಬೈದು ಹೇಳಿದವರು ಬದುಕಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು *ನಗೋ ಗಂಡಸನ್ನೂ ಅಳೋ ಹೆಂಗಸನ್ನೂ ನಂಬಬೇಡ *ವ್ರತ ಕೆಟ್ಟರೂ ಸುಖ ಪಡಬೇಕು *ಅಗ್ಗದ ಆಸೆಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಗೊಂಡರು *ಅತ್ತೂ ಕರೆದೂ ಔತಣ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು *ನೆಚ್ಚಿನೆಮ್ಮೆ ಕೋಣನನ್ನೀಯಿತು *ಬಸವನ ಹಿಂದೆ ಬಾಲ, ಸೂಜಿ ಹಿಂದೆ ದಾರ *ಕುದುರೆ ಕಂಡರೆ ಕಾಲುನೋವು * ಖಂಡಿತ ವಾದಿ, ಲೋಕ ವಿರೋಧಿ * ಅತ್ತೆ ಆಸ್ತೀನ ಅಳಿಯ ದಾನ ಮಾಡಿದ * ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಬಂದರೂ ರಾಗಿ ಬೀಸೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ *ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ *ಊರ ದನ ಕಾದು ದೊಡ್ಡ ಬೋರೇಗೌಡ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ *ಹಣ್ಣು ತಿಂದವನು ನುಣುಚಿಕೊಂಡ; ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದವನು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ *ಗೌರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗತಿಗೆಟ್ಟ ಅಳಿಯ ಜೀನ ಗಳಿಸಿದ ; ಜಾಣ ತಿಂದ *ಶೆಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲೆ ಪಟ್ಣ * ಉಟ್ಟರೆ ತೊಟ್ಟರೆ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಚೆನ್ನ *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು ;ಕೋಲು ಮುರಿಯಬಾರದು *ಕಾಸಿಗೊಂದು,ಕೊಸರಿಗೆರಡು * ಉ.. ಕುಡಿದರೂ ತನ್ನಿಚ್ಚೇಯಿಂದ ಇರಬೇಕು * ಸ್ವತಂತ್ರವೋ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೋ * ಊಟ ತನ್ನಿಚ್ಚೆ, ನೋಟ ಪರರಿಚ್ಚೆ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ; ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಹುಚ್ಚಲ್ಲ, ಬೆಪ್ಪಲ್ಲ, ಶಿವಲೀಲೆ * ಅಳಿಯ ಅಲ್ಲ, ಮಗಳ ಗಂಡ * ಹೊಟ್ಟೇಲಿರೋ ಸಿಟ್ಟು ರಟ್ಟೇಲಿಲ್ಲ *ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ *ಬಾಲ ಸುಟ್ಟ ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ *ಹಿತ್ತಿಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ *ಸರಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ರೆ, ಪರಿ ಪರಿ ನೆಂಟರು *ಇಷ್ಟನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ ಕೃಷ್ಣಂಭಟ್ಟಾ ಅಂದರೆ, ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜನ ಹೆಂಡಿರು *ಹಾಕು ಮಣೆ, ನೂಕು ಮಣೆ, ತಳ್ಳು ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ * (ನೀನು)ಮೊಳ ಬಿಟ್ಟರೆ,(ನಾನು) ಮಾರು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ *ಕರೆದು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಲರೋಗ ಬಂತಂತೆ. *ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಮುಟ್ಟಿಸಿತಂತೆ. *ದಿನಾ ಸಾಯೋರಿಗೆ ಅಳೋರ್ ‍ಯಾರು? *ಊರು ಅಂದ ಮೇಲೆ ಹೊಲಗೇರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ;ಮೀಯುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ *ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು *ನವಿಲಾಡಿತು ಅಂತ ಕೆಂಬೂತ ಪುಕ್ಕ ತೆರೆಯಿತು *ಆಟಕ್ಕುಂಟು,ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಹಿರೀಮಗ ಆಗಬೇಡ, ಹಿತ್ತಿಲ ಕದ ಆಗಬೇಡ * ಸಹವಾಸ ದೋಷದಿಂದ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ *ಆಡಿಕೊಳ್ಳೋರ ಮುಂದೆ ಎಡವಿ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಣವಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೂ ಋಣವಿದ್ದಷ್ಟೇ ಬಾಳು *ಬಗ್ಗಿದವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ *ತಾಮ್ರದ ಕಾಸು ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡ್‌ತಂತೆ *ಗಂಡ ಸರಿಯಿದ್ರೆ ಗುಂಡೂ ಪಾವನ *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಲ್ಲ ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಉಣ್ಣು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ, ಇರಿ ಬಾ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಇರುವೆಗೆ ಇರುವೆ ಮೈ ಭಾರ, ಆನೆಗೆ ಆನೆ ಮೈ ಭಾರ * ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ *ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನೀರು ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಅದ್ನೇ ಉಂಡೇನ್ ಅತ್ತೆಮ್ನೋರೇ, ಕದ ತೆಗೀರಿ ಮಾವ್ನೋರೇ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಬಡವೆ ಸೀರೆ ಉಡದೆ ಮಾಸಿತು *ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾಸೇರು *ಒಂದಕ್ಕೆರಡು ದಂಡ, ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ರಾಗಿ ದಂಡ *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೋಗಲ್ಲ *ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ;ಯಜಮಾನನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ * ಕೊಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಕುಲಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ *ಅಷ್ಟು ಕಂಡ್ಯ ಅಮಾಸೆ ಕಂಡ್ಯ ; ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಲ್ಲಿ ಕಂಡ್ಯ ಹಾಲು ಅನ್ನವ *ನಾಯಿ ಹೆಸರು'ಸಂಪಿಗೆ'ಅಂತ *ನಾಯಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ್ರೆ ಅಜ್ಜ ಅಂತಾರಾ? *ಆಕೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಕ್ಕೆ ಆತನ್ನ ಕರೆಸಿದರೆ, ಆತ ಹೆಂಡ್ತಿನ ಬಿಟ್ಟು ಆರು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತಂತೆ. *ಉತ್ತರನ ಪೌರುಷ ಒಲೆ ಮುಂದೆ;ನಿನ್ನ ಪೌರುಷ ನನ್ನ ಮುಂದೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ;ಇಸಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಹಲ್ಲಿದ್ರೆ ಕಡಲೆ ಇಲ್ಲ;ಕಡಲೆ ಇದ್ರೆ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲ *ಗಂಟೂ ಹೋಯ್ತು;ನಂಟೂ ಹೋಯ್ತು *ಅಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪ ಅನ್ನದೋನು, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ್ನ ಅಪ್ಪಾ ಅಂತ ಕರೀತಾನಾ? *ಊರಿಗೊಂದು ದಾರಿಯಾದ್ರೆ, ಎಡವಟ್ಟಂಗೆ ಅವನದ್ದೇ ದಾರಿ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟೂ ಕಲ್ಲು *ಒನಕೆ ಮುಂಡು ಚಿಗುರಿದಂತೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮರ ಮುದಿಯಾದ್ರೂ ಕಾಯಿ ಹುಳಿ ಹೋಗಲ್ಲ *ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋನು, ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋನು *ಭಾವಿಗೆ ಬಿದ್ರೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಿಗ್‌ತಂತೆ * ನಾಯಿಗೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಲ್ಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ *ಯಂಕ, ಸೀನ, ನೊಣ ಅಂತ ಮನೇಲಿ ಮೂರೇ ಜನ ಕಂಡೋರ ಮನೆ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಿಣ್ಣು ಹಾಲು ಕಾಯಿಸಿದರಂತೆ *ತುಂಬೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಸಾವಿರ ಉಳಿ ಪೆಟ್ಟು, ಒಂದು ಚಿತ್ತಾರ *ಕಾಣದಿರೋ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕಾಣೋ ಭೂತಾನೇ ವಾಸಿ *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರು * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು; ನಾಯಿ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಬಡ್ಡಿ ಬಾಯಿಗಂಜ್ತೀಯೋ, ದೊಡ್ಡೆತ್ತಿನ ಕೋಡಿಗಂಜ್ತೀಯೋ *ತಾಯೀನೇ ತಿಂದೋಳು, ಅತ್ತೇನ ಬಿಟ್ಟಾಳೆಯೇ? *ಒಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ *ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಂಸಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಶಿಸ್ತುಗಾರ ಪುಟ್ಟಶಾಮಿ ಎದೆ ಸೀಳಿದ್ರೆ ಮೂರಕ್ಷರಾನೂ ಇಲ್ಲ *ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೇಳ *ಕಂಡೋರ ಆಸ್ತಿಗೆ ನೀನೇ ಧಣಿ * ಕೋಮಟಿ ಕೊಡ ;ಜೈನಿಗ ಬಿಡ *ನಿನ್ನ ಹಿತು(ಮುದ್ದು), ನನ್ನ ತಿಂತು *ಬೆಟ್ಟ ಮಹಮ್ಮದನ ಬಳಿ ಬರಲ್ಲ, ಮಹಮ್ಮದನೇ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು * ಹುಲಿಗೆ ಹುಣ್ಣು ಎದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಂಚು ಕಾಣದ ಕೈ ಕಂಚು ಕಾಣ್ತು *ಬರೀ ಕೈಗಿಂತ ವಾಸಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಡಗ * ಮನೇಲಿ ಇಲಿ, ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ *ಸೂಳೆಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಗುರುವಿಗೇ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಬೆಳಗೂ ಹೆತ್ತ ಮಗೂನ ನಾಯಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತಂತೆ *ಎದ್ದೋಗೋ ಮಾತು ಬಿದ್ದೋಗಲಿ ಆಡೋಕಾಗಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸಕ್ಕಾಗಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ;ನೀರಿದ್ದಾಗ ನೇಮ *ಅಳಿಲ ಸೇವೆ, ಮಳಲ ಭಕ್ತಿ * ಕೆಟ್ಟ ಅಡಿಗೆ ಅಟ್ಟವಳೇ ಜಾಣೆ *ಕಿಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲ ;ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಗಂಡಸು ಕೂತು ಕೆಟ್ಟ ;ಹೆಂಗಸು ತಿರುಗಿ ಕೆಟ್ಟಳು *ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹಡಿಕ್ ನಾತ : ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಘಮಘಮ *ಹೂ-ದವರು ‌ಯಾರು ಅಂದರೆ ಮಾಸಿದ ಸೀರೆಯವರು. *ಅಟ್ಟದಿಂದ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ದಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಚ್ಚಿದರು. *ಬಿಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದಾದರೆ ನನಗೂ ಇರಲಿ,ನಮ್ಮ ತಾತಂಗೂ ಇರಲಿ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂದೋಳು ಸಾವಿರ ಮುದ್ದೆ ನುಂಗಿದಳಂತೆ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದಳಂತೆ *ಸಂತೆ ಸೂಳೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಹೆಂಡಿರನ್ನ ಬಿಟ್ಟರಂತೆ. * ಮನೆ ದೇವರನ್ನ ಮೂಲೆಗಿಟ್ಟು ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರಿಗೆ ಬುತ್ತಿ ಹೊತ್ತಂತೆ. *ಅಡಿ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅವಳೇ ಇಲ್ಲೆ ; ಪಿಳ್ಳೆ ಪೇರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ !( ಇದು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಗಾದೆಯಾದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ) *ದೇಶ ಸುತ್ತು ; ಕೋಶ ಓದು. *ಹೇಳೋರು ಹೆಡ್ಡರಾದರೆ,ಕೇಳೋರು ಕಿವುಡರೇ? *ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಂಡಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಕೆಂಡದಂಥಾ ಕೋಪವಂತೆ * ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ದರಂತೆ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ * ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ದೋಸೆಯೂ ತೂತೆ ! *ಕೂಸು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಊರ ಚಿಂತೆಯಾದರೆ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆಯಂತೆ * ಆಳ್ ಮೇಲ್ ಆಳ್ ಬಿದ್ದು ಗೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿದ ಭತ್ತವಾದರೂ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೊಳೆಯದು * ಮನೇ ಯಜಮಾನ (ಮನೆಯೊಡೆಯ) ಕುಂತು ಹಾಳು * ಅರಣೆ (= ಹಾವು ರಾಣಿ) ಕಡಿದರೆ ಭರಣಿ (=ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಡಿಕೆ) ಮದ್ದು ಸಾಲದು *ಅಪ್ಪಂಥೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪಂತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ರಾಗ, ಸಾಲ ಹೊಳ್ಳಿ ಕೊಡುವಾಗ ನಾನಾ ರಾಗ *ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದವ ಕಲಿ, *ಬಾಳಲಾರದವ ಪಾಠ ಕಲಿತ * ತಳಮಳ ತೀರಲಿಲ್ಲ, ಕಳವಳ ಕಳಿಯಲಿಲ್ಲ * ಮೋಕ್ಷಮಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ವೇದಮಂತ್ರದ ಗೊಡವೆಯೆ? *ಕನಿಗೇಡಿಗೆ(ಸ್ವಾರ್ಥಿಗೆ) ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಅರವಲ್ಲದ್ದು (ಧರ್ಮವಲ್ಲದ್ದು) ಮಾಡಿದರೂ ತರವಲ್ಲದ್ದು ಮಾಡಬಾರದು *ಹಗೆ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಂಕಿ(ಹೊಗೆ) ಬೆಳೆದ *ಬರೀ ಮಾತಾಡಿ ಬೈಯ್ಯಿಸಿಕೊಂಡ *ಒಪ್ಪದಾ ಮಾತಾಡಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ *ಹಸನಾದ ಮಾತಿಗೆ ಜೀವ ಬೆಸನಾಯ್ತು *ಬಿಟ್ಟವರ ಕಂಡು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಳುಗೆಟ್ಟ *ಚಿತ್ತದ ಕಳವಳ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರೇ ಉತ್ತಮರು *ಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲದಲಿ ಕರದಲಿ ಧರ್ಮ ಬೇಕು *ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಬಿಡದು ಒತ್ತಿ ಕಾಡುವ ವಿಧಿ *ಬರೋಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಇರೋಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟ *ಬುದ್ಧಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ ಕರ್ಮ ತಿದ್ದಿ ಕೊಡುತಿತ್ತು *ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು (ಓಡಿ)ಬನ್ನ ಪಟ್ಟ *ತಕ್ಕುದನ್ನು ಅರಿಯದ ಓದು ಲಕ್ಷ ಓದಿದರೇನು * ಬಡವನಿಗೆ ಉಳಿದಷ್ಟೆ ಅಭಿಮಾನ *ಬಂದ ಅಥಿತಿಗೆ ಅನ್ನ ಇಕ್ಕದ ಬದುಕು ಯಾತಕ್ಕು ಬೇಡ * ಬಡವ ನೀ ಸೆಣಸಿ ಕೆಡಬೇಡ *ಸರಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾದ *ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದಿರೊ ಬಡತನ ಎಂದಿಗೂ ಬೇಡ *ರಸಿಕನ ನುಡಿ ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಿನಂತೆ *ಎಂಜಲ ತಿಂದರೂ ಅಂಜದೆ ತಿನ್ನು *ಅಂಜುತ್ತಾ ಅಳುಕುತ್ತಾ ತಿಂದ ಅಮೃತ ನಂಜು *ಒಳ್ಳಿಹ ಬಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬಿತು * ಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯ ತಂದು ಪೂಸಿದ *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಹಿಡಿದೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು *ಜೀವ ಜೀವವ ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತಿದೆ *ಜಗವೆಲ್ಲ ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅನ್ನೊ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗು ಸಲ್ಲದು * ತನ್ನ ತಾ ಬಲ್ಲವನೆ ಬಲ್ಲವ *ನಕ್ಕು ನುಡಿದವರು ಕಡೆಗೆ ಅಡವಿಯಲಿಕ್ಕಿ ಬರುವರು *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಪಟ್ಟದಂತೆ *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಅಳಿದರೆ ಚಟ್ಟ ಹತ್ತಿದಂತೆ *ಬಾಲೇರ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ * ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಬ್ಬಿಬ್ಬನಾದ * ಕೆರೆಗೆ ತೊರೆ ಕೂಡಿ ಸರೋವರವಾಯ್ತು *ತನ್ನ ತಾ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು *ಕಡಲಲ್ಲಿ ಪುಟಿದ ತೆರೆ ಕಡಲಲ್ಲೇ ಕರಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಬಣ ಬಣ ಬೆಳಕು ಹರಿದಾಗ ಕತ್ತಲು *ಎತ್ತಲೊ ಸಮತೆ ತೊಟ್ಟು(=ಧರಿಸಿ) ಪದವಿ ಮುಟ್ಟು ಇದ್ದೂ *ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟುಣ್ಣ ಬೇಕು * ದೀನನ ಬೇಡಿ ಬಳಲಿದರೆ ಆತ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು? *ಅಲ್ಲದವನ ಒಡನಾಟ ಮೊಳಕೈಗೆ ಕಲ್ಲು ಬಡಿದಂತೆ *ಸುಳ್ಳನ ಮಾತು ಕೆಸರೊಳಗೆ ಮುಳ್ಳು ತುಳಿದಂತೆ *ಹೇಮಗೇಡಿ ನೇಮ ಬೆಳಗಿದ ಭಂಗಿ *ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತೆ ಆಡಿದ *ಊಡದ ಆವಿಗೆ ಉಣ್ಣದ ಕರುವ ಬಿಟ್ಟಂತೆ *ದೈವದ ಸೊಲ್ಲು ಹರಟುವಾತ ಭವದೊಳಗೆ ತೇಲಾಡುತಿದ್ದ *ಉರವಣಿಸಿ ಬರೋ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ವೈರಿ *ಗುಣಗೇಡಿ ಒಡನಾಟ ಯಾವಾಲು ದುಃಖದೇಲ್ ಇದ್ದಂತೆ * ಮಾತಿಗೊಂದು ಮಾತು ಬಂತು ವಿಧಿ ಬಂದು ಆತುಕೊಣ್ತು * ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹರಿಯೋ ನೀರು ಕಲ್ಲ ಕೊರೆದಿತ್ತು *ಮಾತಿಂದಲೇ ನಗೆನುಡಿ ಮಾತಿಂದಲೇ ಹಗೆ * ಮಾತಿಂದಲೇ ಉಪಚಾರ ಮಾತಿಂದಲೇ ಅಪಚಾರ * ಬನ್ನ ಪಟ್ಟುಣ್ಣೋ ಬಿಸಿ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ತಂಗುಳೇ ಲೇಸು *ತನ್ನ ತಾ ತಿಳಿದು ತಾನು ತಾನಾದುದೆ ಉನ್ನತಿ * ಬಸುರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೂಸು ಮುದ್ದು *ಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಹಂಚಿ ಉಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಕು ಅಂದ *ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂಚುತ್ತಿದ್ದವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ನಿದ್ದೆ ಗೈಯೋನ ಹೊತ್ತು ನುಂಗ್ತು *ಬಡವರ ಮಾತು ನುಡಿ ನುಡಿಗೂ ಬೇಸರ *ಅಂಬಲಿಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲದವ ಕಟ್ಟಾಣಿ ರಂಬೆಯ ಬಯಸಿದ *ಒಪ್ಪೊತ್ತು ಕೂಳು ತಪ್ಪಿ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಾಕ್ಕಿಲ್ಲ ಕಿವಿ ಕೇಳಾಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಸೊಕ್ಕುವುದು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸೇರಕ್ಕಿಯ ಗುಣ * ಭಂಗಿ ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತಾದ ರಸವಳ್ಳಿ *ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಸಪೂರಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಮನ ಸೋಲದವರಿಲ್ಲ *ಕುಲಗೇಡಿ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲಕ್ಕೇ ಮಸಿ ಬಳಿದ *ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ ಮಾತು ತನಗೇ ಕುತ್ತು ತಂತು *ಇದ್ದುದ ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಾಗೆ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಪರರ ಹಂಗಿಸಿ ಮಂಗ ಅನಿಸಿಕೊಂಡ * ಹೆಣ್ಣಿಂದ ರಾವಣ ಕೆಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿಂದ ಕೌರವ ಕೆಟ್ಟ * ಬೋನದ ಬುತ್ತಿ ತಪ್ಪಿ ಚಿತ್ತವಲ್ಲಭೆಯನ್ನು ಮರೆಸಿತ್ತು *ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಗುರುವಿನ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ದೈವ *ಭೋಗಿ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ರೋಗಿಯಾದ, ಯೋಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ಯೋಗವಾದ *ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರದ ಸೆರೆಯಂತೆ *ತಾ ನೊಂದಂತೆ ಬೇರೇರ ನೋವನ್ನೂ ಅರಿಯಬೇಕು *ಹೊಲಬನರಿಯದ (ರೀತಿಯಲ್ಲದ) ಮಾತು ತಲೆ ಬೇನೆ: ಹೊಲಬನರಿತು ನುಡಿದ ಮಾತು ಫಲ ಪಕ್ವವಾದಂತೆ *ಪ್ರಸ್ತಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರವಿದ್ದೇನು *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ, ಸಾಲ ತಿರುಗಿ ಕೊಡುವಾಗ ಕಿಬ್ಬದಿ ಕೀಲು ಮುರಿದಂತೆ *ಇಲ್ಲದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆದೆ ಬೇಕು * ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗ ಚಿಮ್ಮಟ ಹಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಹೊನ್ನ ಕದ್ದ * ಸಿದ್ದಿಗಿಂತ ಬಲವಿಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಹಿರಿದಿಲ್ಲ * ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಡಗಿಕೊಂಡು ಗಂಗೇಲಿ ಮಿಂದು ಬಂದ *ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಧ್ಯಾನ ಬೇಕು *ಅರುಗೆಟ್ಟ ನಿದ್ದೆ (=ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿರುವುದು) ಇರಗೆಟ್ಟು (=ಇರವು ಗೆಟ್ಟು) ಸತ್ತಂತೆ *ಮದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತಿದ್ದವು *ಮಂತ್ರ ತಂತ್ರ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಸ್ವಂತವಲ್ಲ *ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ದೈವ ಒಲಿದರೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ * ಓದಿದ ಓದೆಲ್ಲ ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ಹಿಪ್ಪೆ, *ಓದಿದರ ಅರಿವು ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ *ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನ ಮೋರೆ ಹಾಳೂರ ಹದ್ದಿನಂತೆ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಇದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಎಲ್ಲಿದ್ದರು ಸಲ್ಲುವ *ಕುಚುಕು ಬುದ್ಧಿ ಹೊಕ್ಕವನು ಕೆಟ್ಟ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದವಳ ನಗೆ ನುಡಿ ನೋಟ ಎಂದೂ ಸಪ್ಪಗೆ * ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಪರಿ * ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿತನ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಪಿರಿಪಿರಿ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿಕಿರಿ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಘನ ಸಿರಿಯಣ್ಣ *ಉಳ್ಳನಕ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲಾದಗ ನಡಿಯಣ್ಣ * ಎಂಟು ಹೊನ್ನು ಘನವಾದ ನಂಟು *ತಂತು ಕೂಟಸ್ಥ ಇಲ್ದೋನ ಓದು ಗಿಳಿ ಕಲ್ತ ಪಾಠದಂತೆ * ಒಳ್ಳೇ ರಸವಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳೀಗಿಡವನ್ನ ಹಬ್ಬಿತು * ರಸವಳ್ಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಒಲಿವಂತೆ ಮಾಡುವುದು *ಎಳ್ಳ ತಿಂದ ಋಣ ತೋಟದ ಕಬ್ಬಿಗಿಂತ, ಪೋಟೆಯ ಜೇನಿಗಿಂತ, ಬಲ್ಲವಳ ಕೂಟ ಲೇಸು *ಕಾಡಿಗೆ ಗಣ್ಣ ಚೆಲುವೆ ಮನೆಗೆ ಕೇಡು ತಂದಳು *ತೋಟದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ನೋಡದವರಾರು *ರಂಭೆಯಂಥ ಹೆಣ್ತೀನ ಬಿಟ್ಟು ದೊಂಬಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದ *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣು ಸಪ್ಪಗೆ ಕಂಡಳು *ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಾಗಿ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಹಿಂಗದಿರಲಿ *ಮಲ್ಲಿಗೆ ವನದಲ್ಲಿ ತುರುಬಿಲ್ಲದಾಕೆ ಸುಳಿದಂತೆ *ಬಂಡಾಟದ ನಡೆ ಚೆಂದ ಮಿಂಡಾಟದ ನುಡಿ ಚೆಂದ *ಆರಿದೋಗರಕ್ಕೆ ಮೊಸರಿಕ್ಕಿ ಕಾಗೆಗೆ ಸೂರೆಕೊಟ್ಟರು *ದೀಪಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹುಯ್ಯ್ ಅಂತ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೇ *ಹುಯ್ಯಂತ ಕೊಡ ಬೇಡ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಲು ಬೇಡ *ಬಂದರು ಬಾ ಅನ್ನದ ದರ್ಪಕುರುಡರ ಸಾವಸವೇ ಬೇಡ *ಮುತ್ತು ಚಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮುಕುಟದ ಮಣಿಯಾಯ್ತು * ನೆರೆದ ಸಿರಿ ಜಾವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಯಿತು *ಹೊನ್ನಿನ ಶೃತಿ ಕೇಳಿ ಎಂಥೆಂಥಾವರೆಲ್ಲ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದರು * ಬರಿಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕೊಂದು ತಿನ್ನೊ ಮಾರಿ ಲೇಸು *ಲಕುಮಿ ತೊಲಗಿದ ಬಳಿಕ ಕುಲ ವೀರವಿದ್ದು ಫಲವಿಲ್ಲ *ಯೋಗಿಗೆ ರಾಗ ಇರಬಾರದು ಭೋಗಿಗೆ ರೋಗ ಇರಬಾರದು *ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವಳ ಒಡನಾಟ ಮಾತುಮಾತಿಗು ಬೇಸರ *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ *ಇಂಬರಿತು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ * ಒಲುಮೆಗೆ ನೋಟ ಬೇಟವೇ ಮೊದಲು * ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಕದಡಿತು * ಸಿರಿಯವ್ವನದ ಹೆಣ್ಣು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ *ಹಾದರ ಹಾಲು ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ, ಬಯಲಾದರೆ, ಬೇವಿನ ಸಾರದಂತೆ *ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದವಳ ಒಡಗೂಟ *ನಾಯ್ ಹೆಣಾನ ಹತ್ತಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ *ಕೋರಿ (=ಚೆಂದುಳ್ಳಿ ಚೆಲುವೆ) ಒಲುಮೆ ತನಗೆ ಅನ್ನೋ ಮಾರನಿಗೆ (=ಚೆಲುವಾಂತನಿಗೆ) ಮಾರಿ ಹಿಡಿಯಿತು. *ನಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ ಹೆಣ್ಣು ಒಬ್ಬನ ಮೆಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ *ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗೆ/ಮನಸ್ಸ ಬಲ್ಲೋರಿಲ್ಲ *ಏರಿ ಮ್ಯಾಗಿನ ಪಂಜು ನೀರೊಳಗೆ ಉರಿಯಿತು *ದಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಕನಲುವ ಮಾನವ ದಂಡ ಚಕಾರ ಎತ್ತದೆ ತೆರುವ *ಕೊಟ್ಟೆ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕೊಡದವನ ಮಾತು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಇರಿದಂತೆ *ಹೊತ್ತನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೈಗಳ್ಳಗಿಂತ ಸತ್ತ ಹೆಣ ಲೇಸು * ಕೊಡದ ಲೋಭಿ ಮಾತು ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು *ಮಾಡುವವ ಉತ್ತಮ ಆಡಿ ಮಾಡದವ ಅಧಮ ನೀಡುವವ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿದರೂ ನೀಡದವ ಅಧಮ *ಆಗ ಬಾ ಈಗ ಬಾ ಹೋಗಿ ಬಾ ಅನ್ನದೆ ಕೊಡುವ ತ್ಯಾಗವಾಗು *ಇಚ್ಚೆಯ ಅರಿತು ಕೊಟ್ಟ ನುಚ್ಚೊಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಬೇಡಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ನೀಡುವರ ಬೇಡ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ಕೈಯೆತ್ತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಮೈಯ್ಯ ದಂಡಿಸಲಿಲ್ಲ *ಪುಣ್ಯದ ಪಾಲು ನನಗಿರಲಿ ಅಂದ * ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಗೇಡು * ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಡು * ಕೋಡಗ ಲಂಕೆಯ ಸುಡುವಾಗ ರಾವಣ ನಾಡ ಕಾಯ್ದಿದ್ದ * ನಾಡೆಂದ್ರ ಕಾಡನ್ನ ಸುಡುವಾಗ ದೇವೇಂದ್ರ ಗಾಳೀನ್ನ ನೋಡೊಕೆ ಕಳಿಸಿದ *ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೋತಲ್ಲಿ ಹೊದಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿತು *ಸಾಮವೇದದ ಗಾನ * ಭೂಮಿ ದಾನದ ಫಲವ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದವರೇ ಬಲ್ಲರು *ಜಪ-ತಪ ಉಪವಾಸ ಇದ್ದರೆ ಅಂತಕನ ವಿಪರೀತ ತಪ್ಪೀತೆ *ಪುಣ್ಯ ಉಂಡು (=ಸುಖ ಅನುಭೋಗಿಸಿ) ತೀರಿತು, ಪಾಪ ತಿಂದು (=ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ) ತೀರಿತು *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬೆನ್ನಾಡಿ ಬಂತು *ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಂಟೆಲ್ಲ ಹಗೆಯಾಯ್ತು *ಏನಾದರೇನು ತಾನು ತಾನಾಗದವರೆಗೆ *ದಾನಿಗೆ ದೀನತನ ಸಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮೌನ ಸಲ್ಲ *ಸೊಲ್ಲಿನ ಬೇದ ತಿಳಿದ ಕಿರಿಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯ *ಮೊಸರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಒಸೆದು ಬಂತು *ತನ್ನ ತಾನರಿತವಗೇ ತ್ರಿಭುವನ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು *ದೈವ ಅನ್ನೋದ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ನೊಡದೆ ತಾನಿದ್ದ ಒತ್ತಿಲೇ ನೋಡು *ಪೆದ್ದ ಮರದ ತುದಿಯೇರಿ ಅಣಿತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತ *ಸಿರಿ ಸೋಂಕಿದವರ ಪರಿ ಬೇರೆ *ಮಾತಿನ ಬೊಮ್ಮ ತೂತಾದ ಮಡಕೆಯ ಪರಿ *ಅರಿವಿನ ಹಾದಿ ಬೇರೆ * ಅನುಭವಿಗೆ ಬೇರೆ ಮತವಿಲ್ಲ * ಕೋಪ ಬೀವುದೇ ಸಮತೆ * ಪಾಪ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಕೋಪವೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟು * ಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಕೂಟ ಕರ್ಮಿಯ ದುಂದುಗವೇ ಬೇಡ *ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಧರ್ಮ *ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮ್ಮತ *ಎಲ್ಲರು ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಲಾಸ, ಎಲ್ಲವ ಬಯಸಿ ಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನರಕ *ಒಳ್ಳೇರ ಒಡನಿದ್ದು ಕಳ್ಳ *ಒಳ್ಳೇನಾದ ನಲ್ಲೆ ಮುಂದೆ ಸುಳಿದರೆ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಒಲ್ಲದವರಾರು * ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೊಬಗನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಬಯಸದ ಅಣ್ಣಗಳು ಅದಾರು *ಕುಚ ಹೇಮ ಶಸ್ತ್ರ ಸೋಂಕಿದಾಗ ಶುಚಿ ವೀರ ಧೀರರು ಅಚಲಿತರಾದರು * ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಹೆಜ್ಜೇನು ಸವಿದಂತೆ *ಹೃದಯಶೂನ್ಯರ ಒಲವಿಗಿಂತ ಬಲ್ಲವರ ಕದನವೇ ಲೇಸು * ಕರಣಗಳ ತಡೆದು ನಿಲಬಾರದು *ಒಂದರ ಮೊದಲೊಳಗೆ ಬಂದಿದೆ ಜಗವೆಲ್ಲ *ಬಹುಮನದ ಹಾದಿ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ *ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಹೊತ್ತು ಸಾವಿಗಂಜಿ ಜಗವೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿದ * ಹೆಣ್ಣಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಎಡತಾಕಿ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದ *ಎಲ್ಲವೂ ತಾನಗ ಬಲ್ಲರೆ ಅದುವೇ ಯೋಗ * ಕಯ್ಯಾರೆ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮ ಲೇಸು *ಪಾತ್ರವರಿತು ಜಗದ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು *ಉಣವಲ್ಲ ಉಡವಲ್ಲದವನ ಒಡವೆ ಕಂಡವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ಉಟ್ಟು ಉಡಲಾರ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರ *ಕೊಟ್ಟುಣ್ಣದ ಗಂಟು ಪರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ *ಕೊಂದ ಪಾಪ ತಿಂದು ಪರಿಹಾರ (=ಕೊಂದ ಪಾಪ/ಕರ್ಮ ತನಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *ಒಂದೊಂದು ಹನಿ ಬಿದ್ದು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಮಡುವಾಯ್ತು *ಊರಿಗೆ ದಾರೀಯ ಯಾರು ತೋರಿದರೇನು *ಯಾರಿಗೂ ತೋರದಂತೆ ದೈವ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಾರಿಹುದು ನಿಜವ *ಹಿಡಿ ಘಟವ ನೆಚ್ಚದಿರು ದಿಟವೇ ಪುಣ್ಯದ ಪುಂಜ ಸಟೆಯೇ ಪಾಪದ ಬೀಜ * ಇಮ್ಮನದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೆಟ್ಟೆ (ಕೇಡು) *ಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಓದು ವಾದಗಳೇಕೆ * ಏನೂ ಇಲ್ಲದವಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ *ಬೆರಳು ತೋರುದ್ರೆ ಅಂಗೈನೇ ನುಂಗಿದಂತೆ *ಅಕ್ಕಿ ಉಂಡವ ಹಕ್ಕಿ, ಜೋಳ ಉಂಡವ ತೋಳ *ಅಕ್ಕಿಲ್ಲ ಬ್ಯಾಳಿಲ್ಲ ಅಕ್ಕನ್ನ ಕರತರಬೇಕು *ಅಡೆ ಮಡಕೆಯಲ್ಲ ಇಡೆ ಸಟ್ಟುಗವಲ್ಲ *ಅಣ್ಣಿಗೇರ್‍ಯಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಮೊಣಕಾಲ ಮಟ್ಟ *ನೇರಲೆ ಹಣ್ಣು ಬಲು ಕಪ್ಪು ತಿಂದು ನೋಡಿದರೆ ಬಲು ಸವಿ *ಅತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಡಕಲಗೂಡಿಗೆ ಸೊಸೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಳಕಿಗೆ *ಅತ್ತೆಯ ಮನಿಯಾಗ ಮುತ್ತಾಗಿ ಇರಬೇಕು *ಅಧರಕ್ಕೆ ಕಹಿ ಉದರಕ್ಕೆ ಸಿಹಿ *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಅಪ್ಪನ ಬಟ್ಟೆಯಾದರು ಚಿಪ್ಪಿಗ ಬಿಡ *ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ಅರೆ ವಯಸ್ಸು * ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರಲೇಪ *ಅಲಗಿನ ಗಾಯಕ್ಕಿಂತ ಗಲಗಿನ ಗಾಯ ಹೆಚ್ಚು * ಅಲಾ ಬಲಾ ಪಾಪಿ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದರೆ ಅಂಗೈಲಿ ಹಿಡಿದ ಕೊಡೆ ಕಾಪಾಡಿತೇ * ಆಗುವ (ಅಡುವ) ವರೆಗಿದ್ದು ಆರುವವರೆಗೆ ಇರಲಾರರೇ *ಆಟ ಕೆಟ್ಟರೆ ದೀವಟಿಗೆಯವನ ಸುತ್ತ *ಆಡಿ ಉಂಡ ಮೈ ಅಟ್ಟು ಉಂಡೀತೇ? *ಆಡೋಣ ಬಾ ಕೆಡಿಸೋಣ ಬಾ *ಹೊತ್ತು ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದು * ಹೊತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗೊತ್ತು ಸೇರಬೇಕು *ಹೊಕ್ಕು ಬಳಸಿದರೆ ನಂಟು *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ವೀಣೆ *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ *ಹೂವ ತರುವ ಮನೆಗೆ ದೇವ ಹುಲ್ಲು ಹೊರುವ *ಹುಣ್ಣು ಮಾದರೂ ಕಲೆ ಮಾದೀತೇ *ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೇ ಬರುವಾಗ ಹೂವಿನ ತೋಟ ಇದಿರೇ * ಹಾಲಿಗಿಂತ ಕೆನೆ ರುಚಿ *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿ ಪುಕ್ಕ ಎಣಿಸಿದಂತೆ * ಹಿಂದಲ ಮಾತು ಮರಿ ಮುಂದಲ ಬಾಳು ಅರಿ * ಹಾಯೋ ಎತ್ತು ಹಾಯ್ದರೂ ಬಂತು ಬಿಟ್ಟರೂ ಬಂತು *ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಹಾದಿ *ಮರ ಕಡಿದು ಮೈಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ್ರಂತ *ಹರ ಮುನಿದರೆ ಗುರು ಕಾಯ್ವ *ಹರಕಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಕಡಿಯಿತು * ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಒಬ್ಬನ ತಲೆ ಭಾರ * ಹಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಕೊಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದ್ ಲೇಸು * ಹಂಗು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗದ ಪರಿವೆ ಏನು *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾ ಸೇರು * ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೂ ನಿಜದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಂಗೆ ಹೇಳಬೇಕು * ಮೊಂಡ ಮಾವನಿಗೊಬ್ಬ ಭಂಡ ಅಳಿಯ * ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೆ ಪಡಿ ಹಿಟ್ಟು *ಮುಕ್ಕು ಸರಿದರೆ ಒತ್ತಣ್ಣ ಒತ್ತಿದರೆ ಸರಿಯಣ್ಣ *ಸತ್ತು ಕೊಳ್ಳೋ ಸೊರ್‍ಗಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿ ಕೊಳ್ಳೋ ನರಕ ಲೇಸು * ವರಕವಿಗಳ ಮುಂದೆ ನರಕವಿಗಳು ವಿದ್ಯೆ ತೋರಬಾರದು * ಬಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕುಂದಣವಿಟ್ಟಂತೆ ವಜ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಣಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಂಚಲೆ *ಮೊಂಡ ಕೊಡಲಿ ರಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲ *ಮೂಗು ಹಿಡಿದರೆ ಬಾಯಿ ತಾನೇ ತೆರೆಯುವುದು * ಮುದುಕೀ ನಿನ್ನಾಟ ಮುಂದೈತಿ *ಮುಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒಗಟು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒರಟು *ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆ ಬೇಕು ಜೋಳಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು ಮಾದೇವನಂಥಾ ಮಗ ಬೇಕು ಗೌರಿಯಂಥಾ ಸೊಸೆ ಬೇಕು * ಮಾರಿಯ ಹೋತ ತೋರಣದ ಚಿಗುರು ಬಯಸಿತಂತೆ * ಮಾತಿಗೆ ಮಾತುಗಳ ಓತು ಸಾಸಿರ ಉಂಟು * ಮಳೇ ನೀರ ಬಿಟ್ಟು ಮಂಜಿನ ನೀರಿಗೆ ಕೈ ಒಡ್ಡಿದಂತೆ *ಮರಗಿಣಿಯ ಕೂಡೆ ಆಡಿ ಅರಗಿಣಿ ಕೆಟ್ಟಿತು *ಮಂದ್ಯಾಗ ಮಚ್ಚೀಲೆ ಹೊಡೆದು ಸಂದ್ಯಾಗ ಕಾಲು ಹಿಡಿದರು *ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಿಂದ ಮಗ ಮದ್ದಾನೆ ತರುಬಿದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ತಿಂದ ಮಗ ನೊಣ ಝಾಡಿಸಿದ *ಮಂದಾಳಿಗೊಂದು ಮುಂದಾಳು *ಭಲೆ ಜಟ್ಟಿ ಅಂದ್ರೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿದ *ಬೇಕೆಂಬುದು ಬಾಳು ಸಾಕೆಂಬುದು ಸಾವು *ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಪಾಯಿ ಮಾಡಿ ಇರುವೆ ಹತ್ತರ ಕಳಿಸಿದ *ಬೆಣ್ಣೆಯೊಳಗಿನ ಕೂದಲು ತೆಗೆದಂತೆ *ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಂಡಿತು ಬಡಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ *ಬೆಕ್ಕಿನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಇಲಿಗಳೇ *ಬೆಂದ ಮನೇಲಿ ಹಿರಿದದ್ದೇ ಲಾಭ *ಸುಡುವ ಮನೆಯ ಗಳ ಹಿರಿದಂತೆ *ಬೆಂಕಿಗೆ ಕರಗದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕರಗೀತೇ * ಬೀಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಜ ದಂಡ *ಬೀಜ ಸಣ್ಣದಾದರೆ ಮರ ಸಣ್ಣದೋ * ಮಳೆಗಾಲದೇಲಿ ಚಿಗಿಯೂದಿಲ್ಲ ಬೇಸಿಗೇಲಿ ಒಣಗೂದಿಲ್ಲ *ಹುಟ್ಟುವವನ ಅಣ್ಣ ಬೆಳೆಯುವವನ ತಮ್ಮ *ಆಸೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಬಾಸೆ ತಪ್ಪಬಾರ್‍ದು *ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದರೂ ತನ್ನ ಗುಡಿಲೇ ಚಂದ *ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಟ್ಟ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ತಟ್ಟೀತು ಇಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ ಅಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ * ಇದ್ದ ಮಕ್ಕಳೇ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಣದಿರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡೋ ದೇವರೇ ಅಂದಂತೆ *ಈರಣ್ಣನ ಮುಂದೆ ಬಸ್ಸಣ್ಣ ಕುಂತಂತೆ *ಉಪಾಸ ಇದ್ರೂ ಉಪದ್ರ ಇರಬಾರ್‍ದು * ಕಲ್ಲ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಹಾಲೆರೆವರು ದಿಟ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಕೊಲ್ಲೆಂಬರು ಉಂಬುವ ಜಂಗಮ ಬಂದರೆ ನಡೆಯೆಂಬರು, ಉಣ್ಣದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬೋನ ಹಿಡಿಯೆಂಬರು *ಉಪಕಾರಕ್ಕೋಗಿ ಉಪದ್ರ ಬಂತು *ಉರಗಕ್ಕೆ ಹಾಲೆರೆದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಗರಳ್ವ ಬಿಡಬಲ್ಲುದೇ *ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದರೇನು ಫಲ *ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಎಟ್ಟ್ (ಹಟಮಾರಿ) ಗಂಡಗೆ ಖೊಟ್ಟಿ ಹೆಂಡತಿ * ಎತ್ತು ಮಾರಿದವಗೆ ಹಗ್ಗದ ಆಸೆಯೇ *ಎದ್ದವನು ಗೆದ್ದಾನು *ತಲೆ ಸೀಳಿದರೆ ಎರಡಕ್ಷರ ಇಲ್ಲ *ಎರವಿನವರು ಎರವು ಕಸಗೊಂಡರೆ ಕೆರವಿನಂತಾಯಿತು *ಮೋರೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದಾಗ ಮುಲ್ಲಾಂದೇನು *ಎಲ್ಲಾ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ * ಒಂದು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಹಾಡು ದಾಸಯ್ಯ ಎರಡು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಬಿಡು ದಾಸಯ್ಯ * ಒಡೆದ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಗೆ ಬಂದೀತೇ *ಕೆತ್ತೆಂದರೆ ಕೆತ್ತು ಮೆತ್ತೆಂದರೆ ಮೆತ್ತು *ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯವರು ಉಳ್ಳಾಡುವಾಗ ಗುಳ್ಳವ್ವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬೇಡಿದಳಂತೆ * ಕಂಗಾಲನ ಮನೀಗೆ ಕಂಗಾಲ ಹೋದರೆ ಗಂಗಾಳ ನೆಕ್ಕು ಅಂದಂತೆ *ಕಣ್ಣೆರಡಾದರೂ ನೋಟ ಒಂದೇ * ಕರ್ಮ ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಮರ್ಮದಲ್ಲಿರು *ಕೆಲಸಿಲ್ಲದ ಗಂಡು ಕರೀ ಒನಕೆ ತುಂಡು * ಕರುಬಿದವರ ಮನೆ ಬರಿಮನೆ *ಕಲ್ತ ಕೈ ಕದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಿಡದು *ಕೂಡಿದ ಗಂಡನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ತೇನು ಕಲ್ತದ್ದ ಬಿಡಲಾರೆ *ಕಲ್ತದ್ ಬಿಟ್ಟೆಯಾ ಕಲಕೇತಿ ಅಂದ್ರೆ ಊರು ಬಿಟ್ರು ನಾ ಕಲ್ತದ್ ಬಿಡಲ್ಲ ಅಂದ್ಲಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಕೈ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕಾವಲಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಕಾವಿ ಉಟ್ಟವರೆಲ್ಲಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಬೂದಿ ಬಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬೈರಾಗಿಗಳಲ್ಲ *ಕುದಿಯುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹಳಸಿದಂತೆ * ಕೂತುಕೊಂಡು ಹೇಳುವವನ ಕೆಲಸ ಊರು ಮಾಡಿದರೂ ಸಾಲದು * ಕೂಳಿಗೆ ಕೇಡು ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರ *ಕೆಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣ ಸೇರು ಇಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿ ಸೇರು *ಕೆಟ್ಟು ಬದುಕಬಹುದು ಬದುಕಿ ಕೆಡಬಾರದು * ಕೆಟ್ಟು ಸೈರಿಸಬಲ್ಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರೆ *ಕೆರೆಯ ನೀರ ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ *ಕೈಲಾದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಕೈಲಾಗದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ *ಕೊಂಕಿಗೆ ಕೊಂಕೇ ಮದ್ದು *ಕೊಡಲಾರದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತೆರವ ಕೇಳಿದರಂತೆ *ಕೊಡುವ ದೇವರು ಬಡವನೇ? *ಕೊಡುವವನ ಕೈ ಯಾವಾಲು ಮೇಲೆ *ಅಪ್ಪ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಮಗ ಕಳಸ ಇಟ್ಟ *ಕೋಪ ಪಾಪ ತಂತು ಪಾಪ ತಾಪ ತಂತು *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಗಳ ಕಲಿತವು *ಗಳಕ್ಕನೇ ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ಗಳಿಗೆ ಉಂಡವ ಭೋಗಿ * ಗಾಣವಾಡದೆ ಎಣ್ಣೆ ಬಂದೀತೇ * ಗುಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಸವಿರಬಾರದು ಬಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಸಿವಿರಬಾರದು *ಗುರುವಿಗೆ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಸಂತೇಲಿ ಮನೇ ಮಾಡಿ ಸದ್ದಿಗಂಜೂದೇ * ಗೆದ್ದವ ಸತ್ತ ಸೋತವ ಸತ್ತ *ಚೌಲದಾಗ ದೌಲು ಮಾಡು *ಜನಕ್ಕಂಜದಿದ್ದರೂ ಮನಕ್ಕಂಜಬೇಕು *ಹುಟ್ಟಿದವಗೆ ಸಾವು ತಪ್ಪದು *ತನಗಿಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೇನು *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತನ್ನರಿವೆ ಗುರು *ತನ್ನ ನೆರಳಿಗೆ ತಾನಂಜಿ ನಡೆಯಬೇಕು *ತಬ್ಬಲಿ ದೇವರಿಗೆ ತಂಗಳ ನೈವೇದ್ಯ *ತಲೆ ಬಲಿಯಿತು ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು * ತವರೂರಿನ ದಾರೀಲಿ ಕಲಿಲ್ಲ ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲ * ತಾ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ತಲತಲಾಂತರಕ್ಕೂ ಇರಲಿ, ಕೊ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಕುಲಕೋಟಿಗೂ ಬೇಡ *ತಾನು ತಿಂದದ್ದು ಮಣ್ಣು ಹೆರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹೊನ್ನು *ತಾ ಬಲವೋ ಜಗ ಬಲವೋ *ತುಟ್ಟಿಯಾದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೇಳದು *ತುಟಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಸುಮ್ಮನಿರದು *ತೊಳೀಲಿಲ್ಲ ಬಳೀಲಿಲ್ಲ ಮೂಗೇಕೆ ಮಸಿಯಾಯ್ತು *ದನಿಯಿದ್ದವರು ಅತ್ತರೂ ಚಂದ ನಕ್ಕರೂ ಚಂದ *ದುಡಿದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ ಪಡೆದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ *ದೂಫ ಹಾಕಿದರೆ ಪಾಪ ಹೋದೀತೇ *ನಡೆವರು ಎಡವದೇ ಕುಳಿತವರು ಎಡವುವರೇ *ನಾ ಬಡವ ವಾಲಗ ಸಾವಕಾಶ ಊದು ಅಂದಂತೆ *ನೇಮ ಉಳ್ಳವನ ಕಂಡರೆ ಯಮನಿಗೂ ಭಯ *ನೆಂಟ ನೆರವಲ್ಲ ಕುಂಟ ಜೊತೆಯಲ್ಲ * ಪಡುವಣ ಮನೆಗೆ ಮೂಡಣ ದೀಪ *ಪಿಶಾಚಿ ಬಿಟ್ಟರೂ ನಿಶಾಚರ ಬಿಡ *ಹೆಣ್ಣು ಹೊನ್ನು ಮಣ್ಣು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಹೋದಂತೆ * ಬಳ್ಳಿಗೆ ಕಾಯಿ ಭಾರವೇ *ಬಾಡಿಗೆ ಎತ್ತೆಂದು ಬಡಿದು ಬಡಿದು ಹೂಡಬೇಕೆ *ಬಾಳಿ ಬದುಕುವರಿಗೆ ಹಾಳೂರ ಸುದ್ದಿ ಯಾಕೆ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ನಷ್ಟ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ದೈವ ಬಟ್ಟ ಬಯಲು * ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಧರ್ಮ ದಂಗು ಬಡಿಸಿತು *ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಕೆಲಸ ಕೆಂಡವಾಯ್ತು *ನಿಷ್ಠೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ದೈವ ಕಲ್ಲುಗುಂಡೊಳಗೆ ಅಡಗಿತ್ತು *ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಮುಕ್ತಿ,ಶಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಭುಕ್ತಿ *ಅರಿತು ಮಾಡದ ದಾನ ತೆರೆದು ನೋಡದ ಕಣ್ಣಂತೆ *ಕಾಯ ಕಮಲವೇ ಸೆಜ್ಜೆ ಜೀವ ರತುನವೇ ಜ್ಯೋತಿ *ತತ್ವಮಸಿ ಅಂತ ಅನ್ನೋದ್ ಕಲಿ ಅಂದ್ರೆ ತುತ್ತು ಸವಿ ಅಂತ ಉಣ್ನೋದ್ ಕಲ್ತ *ಜ್ಯೋತಿಯ ನೆಲೆ ಅರಿತವನೇ ಯೋಗಿ *ನೆತ್ತರು ಉಕ್ಕಿದರೆ ಜೀವ ತೊಡಕೀತು *ವಿಧಿ ಕಾಣದ ಎಡೆಗಳಿಲ್ಲ *ದಾರವಿದ್ದರೆ ಮುತ್ತು ಹಾರವೆಂದನಿಸಿತ್ತು * ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ ನೂರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಳು *ಮಿಂದು ಮೈಲಿಗೆ ಉಡೊದಾದ್ರೆ ಜಳಕದ ದಂದುಗವೇಕೆ *ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ದಾನದಿಂದ ಹೋದೀತೆ *ಮಿಂದರೆ ಮೈಯ ಕೊಳೆ ಹೋಯ್ತು *ಹಿರಿದು ಪಾಪ ಮಾಡಿ ಗಂಗೆಗೆ ಹರಿದರು *ಅಕ್ಕರ ಕಲ್ತು ತನ್ನ ಒಕ್ಕಲನ್ನೇ ತಿನ್ನೊದ್ ಕಲ್ತ *ವಿಧಿ ಮುನಿದರೆ ಸರಿ ಬೆಸವಾಯ್ತು *ಅರಸು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿ ದೆಸೆಯಾಯ್ತು *ಆಳಿದ ದೊರೆ ಹುಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳದೆ ಹೋಗಬೇಕು * ಬಲ್ಲಿದರೊಡನೆ ಸೆಣಸಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಬಂತು ಕೇಡು * ಮಂತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಕೀಲು ಮುರಿದ ಯಂತ್ರದಂತೆ * ಕತ್ತಿ ವೈರಿ ಕೈಯಲ್ ಕೊಟ್ಟು ಬೆನ್ನ ಮಾಡಿ ನಿಂತನಂತೆ * ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ಜಗದ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನೆ ನುಡಿದರೆ ಜಗವೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುತಿತ್ತು *ನಾಡಳಿದು ನಾಡೊಡೆಯನಿಗೆ ಕೇಡು ನಾಡೊಡೆಯ ಅಳಿದು ನಾಡಿಗೆಲ್ಲ ಕೇಡು *ಯಾರನ್ನ ನಂಬಿದರು ಆರೈದು ನಂಬಬೇಕು * ಬಾಳಿಕೆಗೆಟ್ಟು ಬೆಸಲಾದ ಚೇಳಿನಂತಾದ ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ದಿಟವೇ ಆದರೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಂಜೂದ್ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಜಿನ ಧರ್ಮವೇ ಜೀವಧರ್ಮ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಲ್ಲದ್ದು ಜೀವಧರ್ಮ *ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಇರಿದಾಡಿತು *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಇಂಬರಿದು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ *ತಾನೊಲಿದ ಮಂಕು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂತೆ * ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮ್ಯಾಲೆ ನೀರ ಕುಡಿಯಲೇಬೇಕು *ಯಾರದ್ದೋ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ *ಆಗೋದೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೇದಕ್ಕೆ *ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ *ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನ *ಹರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, *ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ ಇದ್ದವರು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ * ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು *ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ *ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ *ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ *ನೀರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ *ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ *ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು *ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು *ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ *ಅರಸನ ಕುದುರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು *ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ *ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ *ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ *ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ *ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ *ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ *ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು *ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು *ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ *ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ *ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) *ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ *ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ *ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ *ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು *ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು *ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು *ಇಕ್ಕುವಳು ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಿಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, *ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ,ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ *ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ ಇದ್ದ *ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು *ಇದ್ದದ್ದು ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು *ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು * ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು *ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ *ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡಬಾರದು *ಎಡದ ಎತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ಎತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು *ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ *ಕೈ ಕೆಸರಾದ್ರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿ *ನೀ ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ *ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ *ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ *ಹಿರೀ ಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ *ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು *ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ *ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದಾಗ ಬಂದೀತೇ * ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು *ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ಓದಿ ಓದಿ ಮರುಳಾದ ಕೂಚು ಭಟ್ಟ *ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ಕರು ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂಡು ಮದುವೆ ಮಾಡು *ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ *ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ *ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ *ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ *ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, * ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ *ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ *ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ *ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ *ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ *ಒಂದೇ ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು *ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು *ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, *ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ *ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ *ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ *ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ *ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ *ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು *ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು *ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ *ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ *ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸಿಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು *ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ *ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ *ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ *ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ *ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ *ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು *ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ *ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ *ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ *ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು *ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ *ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ *ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು *ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ *ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು *ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ *ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ *ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ *ಹುಳ್ಳಿಕಾಳು ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ *ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು *ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ *ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕೋಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ *ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ *ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೆರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ *ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು, *ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು *ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ *ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ *ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು *(ಅನ್ಯ) ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ *ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ *ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ * ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ * ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತರಾಯಿತು *ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು * ಎಡವಿದ ಕಾಲು ಎಡವುದು ಹೆಚ್ಚು * ಎರಡು ದಾಸರ ನಂಬಿ ಕುರುಡು ದಾಸ ಕೆಟ್ಟ *ಎರಡೂ ಕೈ ತಟ್ಟಿದರೆ ಸದ್ದು *ಎಲ್ಲರೂ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಲಿ ಕೂತರೆ ಹೊರೋರು ಯಾರು *ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು *ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? *ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ * ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು *ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ *ಕಂಡವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ದೂಡಿ ಆಳ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ * ಕಡು ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಡಕೊಂಡವನೇ ಜಾಣ * ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಪರಾಂಬರಿಸಿ ನೋಡು * ಕಪ್ಪರ ತಿಪ್ಪೇಲಿಟ್ಟರೆ ತನ್ನ ವಾಸನೆ ಬಿಟ್ಟೀತೇ *ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದ್ರೆ ಸವಿ ಡೊಂಕೇ *ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ ನಾಯಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ *ಕಿಡಿಯಿಂದ ಕಾಡ ಸುಡಬಹುದು * ಕೀಲು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಗಾಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ *ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿಗಿಂತ ಮೆಳ್ಳೆ ಗಣ್ಣು ವಾಸಿ *ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗಿಂತ ನಕ್ಕ ಪೆಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. * ಹಾದಿ ಹಣವಡ್ಡ ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಮನೆ ಯಾವುದು. * ಹಾರಾಡೋ ಅಪ್ಪುಂಗೆ ತೂರಾಡೋ ಮಗ ಹುಟ್ದಂಗೆ *ಹಾರುವಯ್ಯನಿಗೆ ಹರಕೆ ಕಟ್ಟಿದಕ್ಕೆ ಹಳೇ ಪರಕೇಲಿ ಹೋಡ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಾರುವ ಆಳಲ್ಲ, ಬಾಳೆ ದಡಿಯಲ್ಲ *ಹಾರುವರ ಮೋರೆಯಾದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯದಿದ್ದರೆ ನಾರದೆ ಇದ್ದೀತೆ. *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹಾದರ ಕಟ್ಟಿದರು. *ಹಾರ‍್ಸೋನೋ ತೀರ‍್ಸೋನೋ. * ಹಾಲು ಕಾಯಿಸ್ಕೊಂಡು ನಾನಿದ್ದೆ ಹಲ್ಲು ಕಿರ‍್ಕೊಂಡು ನೀ ಬಂದೆ. *ಹಾಲುಕ್ಕಿದ ಮನೇಲಿ ಮೇಲ್‍ಗರೀಲಿ. (ಕಾಯಿಲೆ) * ಮಾನಿಷ್ಟರು ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂಜಿದರೆ ಮಾನಗೇಡಿ ತನಗೇ ಅಂಜಿದರು ಅಂದನಂತೆ *ರಾಯ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ ; ನಾಯಿ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ. * ಘಟಾ (ದೇಹ ) ಇದ್ದರೆ ಮಠಾ ಕಟ್ಟಿಸಬಹುದು. *ಮನೆಮನೆ ಮುದ್ದೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ನಿದ್ದೆ * ತಕ್ಕವನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರೆ ತಕ್ಕಷ್ಟಾದರೂ ಸಿಕ್ಕುವುದು * ತಕ್ಕಡಿ ಬಲ್ಲದೇ ಮನೆಯ ಬಡತನವ *ತಕ್ಕಡಿ ಸ್ವರೂಪ ತಕ್ಕವನೇ ಬಲ್ಲ *ತಗಣೇ ಉಪದ್ರವ ಮಗಳಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ *ತಗಲುಗಾರನಿಗೆ (= ದಗಲ್ ಬಾಜ್) ಬಗಲ ಮೇಲೆ ಜ್ಞ್ಯಾನ *ತಗ್ಗಿದವ ಎಂದಿಗೂ ನುಗ್ಗಾಗ *ತಗ್ಗು ದವಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಗ್ಗ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ *ತಗ್ಗು ಗದ್ದೆಗೆ ಮೂರು ಬೆಳೆ ಎತ್ತರದ ಗದ್ದೆಗೆ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ *ತಟಕಿನಿಂದ ತಟಪಟವಾಯಿತು ತಟಕು ಬಿದ್ದು ಮಠಾ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಟಸ್ಥನಾದವನಿಗೆ ತಂಟೆಯೇನು? *ತಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಮಠದಲ್ಲಾಗಲೀ ಹಟದ ಜಂಗಮನ ಕಾಟ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಟ್ಟನೆ ಆಡಿದರೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಫಲ *ತಟ್ಟನೆ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ತುಟಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ * ತಡವಿದರೆ ಮಡಿ ಸಹಾ ಕೆಡುವುದು * ತಡವ ಮಾಡುವವನ ಗೊಡವೆ ಬೇಡ * ತಡೇ ಕಟ್ಟುವವನ ಮುಂದೆ ಮುಡಿಯೇನು *ತಣ್ಣಗಿದ್ದರೆ ಮಣ್ಣಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ *ತಣ್ಣೀರು ಆದರೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರಕಬೇಕು * ತನಗೆ ಬಂದ ಹಾನಿ ದುಡ್ಡಿನಿಂದ ಹೋಯಿತು * ತನಗೇ ಇಲ್ಲದವ ಪರರಿಗೆ/ಮಂದಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು *ತನಗೆ ಇಲ್ಲದವಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನು ಹೊದಿಸ್ಯಾಳು * ತನ್ನ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಕೆಟ್ಟವ ಪರರ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಇಟ್ಟಾನೆ? *ತನ್ನ ನೆರಳು ತಾ ಕಂಡು ನರಳುವವ ಮರುಳನಲ್ಲವೇ? *ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ತಾನೇ ಶರಣು ಮಾಡಿ ಹರಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ತನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಅರಿಯದವಳು ನೆರೆಮನೆ ಬೊಮ್ಮಕ್ಕನ ಬಲ್ಲಳೇ? *ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಉರಿಯೋ ತನ್ನ ಸುಖವೇ ಲೋಕದ ಸುಖ, ತನ್ನ ಕಷ್ಟವೇ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟ * ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತಾ ಹೊರೆಯದವ ಮುನ್ನಾರ ಸಲಹುವ? *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತಾನ್‍ಆದಾನು ತನ್ನ ತಾ ಮರೆತರೆ ತಾ ಹೋದಾನು * ತನುವರಿಯದ ನೋವಿಲ್ಲ ಮನವರಿಯದ ತಾಪವಿಲ್ಲ *ತಪಸ್ಸಿಗೆಂತ ಹೋಗಿ ಕುಪ್ಪಸಾ ಕಳಕೊಂಡ * ತಪಸ್ಸು ಇದ್ದವನೇ ಗಭಸ್ತಿ (=ಕಾಂತಿ) *ಉಳ್ಳವನು ತಪ್ಪನೆ ಬಾ (=ತಕ್ಷಣ ಬಾ ) ಅಂದ್ರೆ ತಬ್ಬಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ತಪ್ಪಲೇಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದರೆ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದೀತೇ *ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ತೆಪ್ಪ (=ದೋಣಿ) ಏನು ಮಾಡೀತು * ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪು ಇಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪುವವನು ಯಾರು * ತರತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಮರೆತರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆ * ತರಹರಿಸಾಳಾರದವಳು ಮರಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳು * ತರಬಲ್ಲವನ ಹೆಂಡತಿ ಅಡಜಾಣೆ (ಅಡಕವಾದ ಜಾಣ್ಮೆ ಉಳ್ಳವಳು) * ತರಲಿಲ್ಲ ಬರಲಿಲ್ಲ ಬರ ಹ್ಯಾಗೆ ಹಿಂಗೀತು * ತರಗು (=ಒಣಗಿದ ಎಲೆ) ತಿಂಬುವುದೇ ಪರಮ ಸುಖ *ತರಗು ತಿಂಬವನಿಗೆ ಒರಗೊಂದು ಕೇಡು *ತರಗು ತಿನ್ನುವವನ ಮನೆಗೆ ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು ತರಗು (ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಒಣ ಎಲೆಗಳು)ಮೊರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯದು ‍ *ತರಗು ಲಡ್ಡಿಗೆ ಡೊಳ್ಳು ಗಣಪತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ *ತರಗೆಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಿರಿದು ತಿನ್ನಬೇಕೆ *ತರುವವ ಮರೆತರೆ ಮೊರ ಏನು ಮಾಡೀತು *ತರುವವ ಹೋದಮೇಲೆ ಮರಗುವವರುಂಟೇ *ತರುಬಿದವಗೂ (=ಅಡ್ಡಕಟ್ಟು, ಹೊಡೆ) ಓಡಿದವಗೂ ಸರಿಪಾಲು *ಕಷ್ಟ ತರುಬಿ ಹೋಗುವನ್ನ ಕರುಬಿ (=ಅಸೂಯೆ) ಮಾಡುವುದೇನು? * ತರಲೆ ಕೇಳುವವ ಮರುಳಗಿಂತ ಕಡೆ * ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲ ತನು ಮೃಗನಾಭಿ ಬೇಡಿತು * ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಂಡಾಸು ನೂರು ಕಟ್ಟಬಹುದು * ತಲೆ ತಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಾರದು * ತಲೇ ಸಿಡಿತಕ್ಕೆ ಮಲಶೋಧನೇ ಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಲೇ ಕೂದಲಿದ್ದರೆ ಎತ್ತ ಬೇಕಾದರು ತುರುಬು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು *ತಲೇ ಕೂದಲಿಲ್ಲದವಳು ತುರುಬು ಬಯಸಿದಳಂತೆ *ತಲೇ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದ್ದವಳು ಹ್ಯಾಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಚಂದ *ತಲೇ ಕೂದಲು ನೆರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡ ತಬ್ಬಲಿ ಮುರವ (=ತಿರುಕ) * ತವಡು ತಿಂಬುವನಿಗೆ ವಯ್ಯಾರ ಯಾಕೆ *ತವಡು ತಿಂಬುವವ ಹೋದರೆ ಉಮ್ಮಿ ತಿಂಬುವವ ಬತ್ತಾನೆ * ತಳವಾರನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಕುಳವಾರು (ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಮೂಹ) ಹೋದೀತೋ? *ತಳಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಂಡಿ ಹಾರದು *ತಳಿಗೆ ಚಂಬು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಳಿಗೇ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆ *ತಾ ಕಳ್ಳೆ ಪರರ ನಂಬಳು, *ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಗಂಡನ ನಂಬಳು *ತಾ ಕಾಣದ ದೇವರು ಪೂಜಾರಿಗೆ ವರ ಕೊಟ್ಟೀತೇ? *ತಾಗದೆ ಬಾಗದು ಬಿಸಿಯಾಗದೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕರಗದು *ತಾಟುಗಾರ (ಗರ್ವದ ಮನುಷ್ಯ) ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೋಟಗಾರನಾಗಿ (ತನ್ನಿಂದಲೇ ತಾ ಮೂರ್ಕನಾಗುವುದು) ಬಿದ್ದ ತಾತಾಚಾರ‍್ಯರ ಮನೆಗೆ ಏನಪ್ಪಣೆ? *ತಾನುಂಟೋ? ಮೂರು ಲೋಕವುಂಟೋ? * ತಾ ಕೋಡಗ ಪರರ ಅಣಕಿಸಿತು *ತಾನು ನೆಟ್ಟ ಬೀಳು (ಬಳ್ಳಿ) ತನ್ನ ಎದೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತು *ತಾನು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಉಣ್ಣೆಯಂತ ನೆಲ ಅಂದ * ತಾನು ತಿಂಬೋದು ಪಲ್ಲೆ ಸೊಪ್ಪು * ಹಿರೇ ಕುದರೆ ಚೇಷ್ಟೆ ತಾನು ಬಾಳಲಾರದೆ ವಿಧಿಯ ಬೈದಂತೆ *ತಾನು ಗರತಿ ಆದರೆ ಸೂಳೆಗೇರೀಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟು *ತಾನು ಸಾಯಬೇಕು ಸ್ವರ್ಗಾ ಪಡೆಯಬೇಕು *ತಾನು ಹೋದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಮೊಸರಿಗೆ ಚೀಟು *ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದರೆ ಮೊಸರು ಕೊಟ್ಟಾರೆ ತಾನೂ ಕುಡಿಯ ಕುಡಿಯಲೀಸ *ತಾನೊಂದೆಣಿಸಿದರೆ ದೈವವೊಂದೆಣಿಸಿತು * ತಾಪತ್ರಯದವನಿಗೆ ತಾಪೆ/ಚಾಪೆ ಯಾಕೆ * ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ * ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ತೂಗುವ ಕೈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತೂಗಬಲ್ಲುದು * ಕಣ್ಣರಿಯದಿದ್ದರೂ ಕರುಳರಿಯುತ್ತದೆ *ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ ತಾರಕ್ಕೆ (ಎರಡು ಕಾಸಿನ ನಾಣ್ಯ) ಮೂರು ಸೇರು ಉಪ್ಪಾದರೂ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಗತಿ ಬೇಡವೋ *ತಾರಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆಯಾದರೂ ನಾಯಿ ತಿಕ ಬೆತ್ತಲೆ *ತಾರತಮ್ಯ ಅರಿಯದವ ದೊರೆಯಲ್ಲ ಮಾತು ಮೀರಿದವ ಸೇವಕನಲ್ಲ *ತಾರುಣ್ಯವೇ ರೂಪು ಕಾರುಣ್ಯವೇ ಗುಣ *ತಾರು ಮಾರು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾರು ತಾನೆ ನಂಬ್ಯಾರು *ತಾರೇಮರದ ಕಾಯಾದರೂ ಕರೆದರೆ ಬಂದೀತೇ *ತಾರೇ ಬಡ್ಡೀ ನೀರಾ ಅಂದ್ರೆ ತರುವೆನು ನಿಲ್ಲೊ ತಿರುಕ *ಮುರವ ತಾವು ಮಾಡುವುದು ಗಂಧರ್ವರು ಮಾಡಿದರು *ತಾಸಿನ ಗೊತ್ತು ದಾಸಿಗೆ ತಿಳಿದೀತೇ? *ತಾಸಿಗೊಂದು ಕೂಸು ಹೆತ್ತರೆ ಈಸೀಸು ಮುತ್ತು *ತಾಸಿನ ಬಟ್ಟಲು ನೀರ ಕುಡಿದರೆ ತಾಸಿಗೆ ಕೊಡತೀ ಪೆಟ್ಟು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದರೆ ಕುಣಿಯೋದು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದರೆ ತಾಳಿಕೆ ಇದ್ದೀತೇ *ತಾಳಲಾರದ ವಿರಹ ತಿಣುಕಿದರೆ ಹೋದೀತೇ? *ತಾಳಿಕೆ (ತಾಳ್ಮೆ) ಉಳ್ಳವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕುವುದು *ತಾಳಿದವ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳು ಬಡಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕೀತೇ *ತಾಳೆಮರ ಉದ್ದವಾದರೆ ಕೋಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇನು *ತಾಳೆಮರ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ತಾಳೆ ಹೂವಿಗೆ ಸರಿಯಾದೀತೇ *ತಾಳೇ ಹಣ್ಣು ತಾನೇ ಬಿದ್ದರೂ ಬಾಳಾದ ಮುರವಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿತು *ತಾಳ್ಮೆ ಇದ್ದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಬೀಳು ಬಿದ್ದರೆ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳೆ ಹೂವು ಶಿವನಿಗೆ ಆಗದು ಸಂಪಿಗೆಯ ಹೂ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಕೆ ಆಗದು *ತಾ ಕೆಡುತ್ತಾ ಏಳು ನೆರೆ ಕೆಡಿಸಿದ ತಿಗಳಗಿತ್ತಿಯ ಬಾಯಿ ಕೆಣಕಬೇಡ *ಬೊಗಳೊ ನಾಯಿ ಬಡಿಯಬೇಡ ತಿಗುಳಗೆ *ತಿಪ್ಪಯ್ಯಗೆ ಸೂಜಿ ಮೇಲು ಕಳ್ಳಗೆ ಬಾಯಿ ಮೇಲು *ತಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಡ್ರುವವಗೆ ತಕ್ಯೆ ಯಾತಕ್ಕೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ಅರಿವೆಯಾದರೂ ಕಾಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಬಿರುದು *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ದೀಪ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದೀತೋ? *ತಿಪ್ಪೇ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿ ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಕನಸು ಕಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲೇ ಮುಪ್ಪಾದ ಕುಂಬಾರ *ತಿರುದುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಬೀದಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುರಕನಿಂದ ದಬ್ಬೆ ತಿಂದ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಹತ್ತರ ಹೋದರೆ ತಿರಿದುಂಬೋದು ತಪ್ಪೀತೇ? *ತಿರಿದುಂಬುವ ಭಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದರೂ ಬಿಟ್ಟಾನು ಭೋಜನ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಬಿಡಲೊಲ್ಲ *ತಿರಿಚಿನಾಪಳ್ಳಿಗೆ ತಿರಿದುಂಬೊದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೈ ಸವರಿಸಬೇಕೆ *ತಿರುಪತಿ ಕ್ಷೌರಿಕರು ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ತಿರುಕನ ಬಳಿಗೆ ತಿರುಕ ಹೋದರೆ ಮರುಕ ತಾ ಬರುವುದೇ? *ತಿರುಕನಿಗೆ ಮುರುಕು (ಬೆಡಗು ಕೊಂಕು) ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ತಿರಿದುಂಬುವುದು ತಪ್ಪದು *ತಿರುಪದ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶನೀಶ್ವರ ಕೂತ ತಿರುಪಿನಂತೆ ಇರಬೇಕು *ತಿಳಿದವ ತಿರುಳು ತಿಂದರೂ ಮರುಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ *ತಿರುಳು ಹೋಗಿ ಬೆಂಡು ಉಳೀತು ತಿರೋಕಲ್ಲು *ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರುವುದೋ ತಿರೋಕಲ್ಲು ಮಳೇಲಿ ಬಿದ್ದರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆಯಾದೀತೇ *ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದಯೆ ತಿಳಿದ ಕಳ್ಳ ತಿರಿಗಿದರೂ ಬಿಡ *ತಿಳಿದವನಾದರೂ ಮಲಮೂತ್ರ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? *ತಿಳಿದವ ಮಾಡ್ಯಾನು ನಳಪಾಕವ *ಮಕ್ಕಳ ಹೆತ್ತು ತಿರುಮಲ ದೇವರ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ತೆರೆಯ ಭಯವೇ *ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಯಾತಕ್ಕೆ *ತೀರದ ಕಾರ್ಯ ಹಾರಿದರೂ ಆಗದು *ಇಂಗು ತೆಂಗು ಇದ್ದರೆ ಮಂಗಮ್ಮನೂ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. *ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಊರಿತು ; ಸಂಡಿಗೆಗೆ ಏರಿತು. *ಉಕ್ಕಿದರೆ ಸಾರಲ್ಲ ; ಸೊಕ್ಕಿದರೆ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ. *ಮಘಾ ಮಳೆ ಬಂದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೇದು ; ಮನೆ ಮಗ ಉಂಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. *ಆಶ್ಲೇಷ ಮಳೆ, ಈಸಲಾರದ ಹೊಳೆ. *ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಹುಬ್ಬೆತ್ತಕ್ಕೂ ಆಗಲ್ಲ. *ಅಣ್ಣ ಹುಸಿಯಾದರೂ ತಮ್ಮ ತಂಪು ತರದೇ ಹೋಗಲ್ಲ. (ಅಣ್ಣ ಪುನರ್ವಸು ಮಳೆ, ತಮ್ಮ ಪುಷ್ಯ ಮಳೆ) *ಆರಿದ್ರಾ ಮಳೆ ಆರದೇ ಹುಯ್ಯುತ್ತೆ. *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ; ಆರಿದ್ರಾ ಹನಿ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ. *ಮಳೆಗಾಲದ ಮಳೆ ನಂಬಲಾಗದು ; ಮನೆ ಹೆಂಡ್ತಿ ನಗೆ ನಂಬಲಾಗದು. *ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ತೂಬು ಒಡೆದೀತೆ? *ಉಪವಾಸ ಇರಬಹುದು, ಉಪದ್ರವ ತಾಳಲಾರದು. *ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ, ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದ್ದೇ ಏಕಾದಶಿ. *ಉದ್ದರಿ ಕೊಟ್ಟು ಸೆಟ್ಟಿ ಕೆಟ್ಟ, ಕಡ ಸಿಕ್ಕು ಬಡವ ಕೆಟ್ಟ. *ಉಣ್ಣುವಾಗ ಎರಡು ತುತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಣ್ಣು. *ತಮ್ಮ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಐವರು,ಪರರ ಕಲಹಕ್ಕೆ ನೂರಾ ಐವರು. (ಸುಳಿವು ಪಾಂಡವಕೌರವರು) *ತಾನಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮರಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಏಟು ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ. *ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಥಂಡಿ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಉಷ್ಣ (ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದಿದ್ದರೆ ಸಂಕಟ(ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಊರು ನೋಡಿ ಬಾ ಅಂದರೆ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿ ಬಂದ.. *ಎತ್ತು ಚಲೋದಾದರೆ ಇದ್ದ ಊರಲ್ಲೇ ಗಿರಾಕಿ. *ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಹಿ೦ಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಹೊತ್ತಾಯ್ತು ಅ೦ದಳು. *ಕತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊ೦ಡರೆ ಹುಡುಕುತಾರ್‍ಯೇ? *ಆಕಳಿದ್ದವನಿಗೆ ವ್ಯಾಕುಲವಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕಿ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಲ್ಲ, *ಮೊಟ್ಟೆ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಮರಿ ಇಲ್ಲ. *ಆಕಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೇರು ಬ೦ಗಾರ. *ಉಳೋ ಎತ್ತಾದರೆ ಇರೋ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯಾಗದೇ. *ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಪಿ ಸತ್ತರೆ ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸೂತಕ. *ಯಾರ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಹೋಗಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ನಮ್ಮನೇಲಿರಲಿ *ಯಾವ ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಗ೦ಡನಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದು. *ಲೇ ಅನ್ನಲು ಅವಳೇ ಇಲ್ಲ ಮಗನ ಹೆಸರು ಮುದ್ದುರ೦ಗ. *ವೈರವಿದ್ದವನ ಕರೆದು ಮುಖಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸಿಕೊ೦ಡಹಾಗೆ. *ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಸ೦ಬಳ ಸ೦ತೋಷ ಕೇಳಬೇಡಾ. *ಸರಿಮನೆಯಾಕೆ ಸರಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊ೦ಡರೆ ನೆರೆಮನೆಯಾಕೆ ಉರ್ಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ? *ಸ೦ಬಳ ಸಾರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಗ೦ಡನ್ನ ಸುಬೇದಾರ ಅ೦ದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಳ ಅ೦ದಳ೦ತೆ. *ಸು೦ದರ ಪುರುಷನೆಲ್ಲೆ ಸುಪಣಾತಿ ಅ೦ದ್ರೆ ಸೂಳೆ ಮನೇಲಿ ಸುಖನಿದ್ರೇಲವ್ರೆ ಎ೦ದಳು. *ಪಾಪಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿ೦ತರೆ ಮೂರೇ ಓಟು. *ಸ್ಟ್ಯಾ೦ಪಿರುವಷ್ಟು ನಾಲಗೆ ಚಾಚು. *ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ, ಎಡಗೈ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟಿನ ಸಹಿ. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಶಾನುಭೋಗ ಹಳೆ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ. *ಕಾಸೂ ಹಾಳು ತಲೆಯೂ ಬೋಳು. *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವ೦ತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಸಿಕ್ಕೀತೇ! *ಚ೦ಡಾಲ ದೇವರಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಪೂಜೆ *ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಠದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ *ತಿನ್ನೋದು ತವಡು ನಡೆಯೋದು ವೈಯಾರ *ತಾನು ಕೋತಿಯಾಗಿ ರತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ? *ದೊಡ್ಡ ಗೌಡನ ಮನೇಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾಣ ಎತ್ತಿದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. *ಮದುವೆ ಆಗೋ ಗ೦ಡಿಗೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲ ಅ೦ದ೦ಗೆ. *ಆಸೆಯಿ೦ದ ಅಳಿಯ ಬ೦ದ್ರೆ ಮಗಳು ಹೊರಗಾಗಿರೋದೇ? *ಅ೦ಗ ತೋರಿಸಿ ಅರ್ಧಾ೦ಗಿಯಾದಳು. *ಅಳಿಯನಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಮಾವನಿಗೆ ಕೋಪಾವಳಿ. *ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರ್.. *ಅಗಸನ ಸಿಟ್ಟು ಅನ್ಯರ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ. *ಅ೦ಗಳದಾಗೆ ಒದ್ದು ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಹಿಡಿದ. *ಅಶ್ವಥ ಸುತ್ತಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತೆ ಅ೦ದ್ರೆ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊ೦ಡಳ೦ತೆ. *ಎಲ್ಲರೂ ನಗ್ತಾರೆ ಅ೦ಥ ಕಿವುಡ ತಾನೂ ನಕ್ಕ. *ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹಾಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಎಮ್ಮೆ ಈಯುತ್ಯೇ? *ಕ೦ಡವರ ಮನೇಲಿ ನೋಡು ನನ್ನ ಕೈ ಧಾರಾಳಾವ! *ಕುಡಿಯೋದು ಅ೦ಬಲಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸೋದು ಪನ್ನೀರು. *ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ. *ಕದ್ದ ರೊಟ್ಟಿ ಬೇರೆ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಬೇರೆ. *ಕಡಗ ನೋಡಲಿ ಅ೦ತ ಗುಡಿಸಲು ಸುಟ್ಕೊ೦ಡ ಹಾಗೆ. *ಗ್ರಾಮ ಶಾ೦ತಿಗೆ ತಳವಾರ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊ೦ಡನ೦ತೆ. *ಗ೦ಡ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತರುತ್ತಾನೆ೦ದು ಇದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಸುಟ್ಟಳ೦ತೆ. *ಇದ್ದಾಗ ನವಾಬ ಸಾಬ, ಇಲ್ಲದಾಗ ಫಕೀರ ಸಾಬ. *ತಾನು ಸಾಯುವ ತನಕ ತನ್ನನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ತತ್ತಿಯಷ್ಟು ಬ೦ಗಾರ ಕೊಟ್ಟೇನು ಅನ್ನುತ್ತ೦ತೆ ಕೋಳಿ.. *ನಾಯಿಯ ಕನಸೆಲ್ಲ ಮೂಳೇನೇ. *ಯಾರ ತೋಟದ ಹುಲ್ಲು ಮೇದಾದ್ರೂ ನಮ್ಮ ಕರು ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ. *ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಹ೦ಪೆ ಬಿಡ, ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಕೊ೦ಪೆ ಬಿಡ. *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಯಾಣ, ರೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಣ. *ಹ೦ಪೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಸ೦ಪಿಗೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲವೇ? *ನುಡಿಯೊಳು ಹೊಳೆವುದು ನಾಡಿನ ನಡವಳಿ. *ನುಡಿಯೊಳು ಕ೦ಪಿಡುವುದು ಬದುಕು ನುಡಿಯಿರದವನಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ನಾಡೂ ನುಡಿಯಲಿ ಸಲ್ಲನದಾವುದಕೂ. *ಊಟಕ್ಕೇಳೋ ಗು೦ಡ ಅ೦ದ್ರೆ ಯಾವಕ್ಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ್ದೀ ಅ೦ದ. *ಗಂಡನಿಗೆ ಹೊರಸು ಆಗದು, ಹೆಂಡತಿಗೆ ನೆಲ ಆಗದು! *ಕೊಡುವವರದು ಕೊಟ್ಟರೆ ನನಗೇನು ಉಳಿಯಿತು ಅಂದನಂತೆ. *ಕೋಳೀ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ತಿಪ್ಪೆ ಕೆದರೋದು ಬಿಟ್ಟೀತೆ? *ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲು ಮುರಿದರೇನು ? ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದರೇನು? *ಕಟ್ಟಿದ ಗೂಟ, ಹಾಕಿದ ಹಲ್ಲು. ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದರೆ ಸಂಕಟ. *ಜೋಡಿದ್ದರೆ ನಾಡು ತಿರುಗಬಹುದು. *ಆಕಾಶ ಹರಿದು ಬೀಳುವಾಗ ಕೈ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ? *ಆಗ-ಭೋಗ ಸೂಳೆ ಪಾಲು, ಗೂರಲು ಉಬ್ಬಸ ಹೆಂಡತಿ ಪಾಲು. *ಅಳಿಲು ಏರಿದರೆ ಅರಳಿಮರ ಅಲ್ಲಾಡೀತೆ ? *ನಾವೂ ನೀವೂ ನೆಂಟರು, ಗಂತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೈ ಹಚ್ಚಬೇಡಿ. *ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಣ್ಣದ ಕೋಲೇ ? *ಪದದೊಳಿಲ್ಲ ತಾನರ್ಥದೊಳಿಲ್ಲವು ಪದಾರ್ಥ ಸ೦ಘಾತದೊಳಿಲ್ಲ *ಎದೆಎದೆಯನು ಪಿಸು ಮಾತೊಳಗರಳಿಸಿ ಮುದ ಹರಡುವ ಕಲೆ ಋಷಿ ಬಲ್ಲ. *ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಚಿ೦ತೆಯಾದರೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮೂಗುತಿ ಚಿ೦ತೆ *ಸೂಳೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಕುಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ಮೀಸೆ ಬ೦ದವಗೆ ದೇಶ ಕಾಣದು, ಮೊಲೆ ಬ೦ದವಳಿಗೆ ನೆಲ ಕಾಣದು. *ಹೆ೦ಗಸಿನ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ *ಅತೀ ಬುದ್ಧಿ, ಅ೦ಡು ಚಪ್ಪಟೆ! *ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಬಡಗಿ ಮಗುವಿನ ಕು೦ಡೆ ಕೆತ್ತಿದನ೦ತೆ. *ಮಾತು ಮನೆ ಕೆಡಿಸಿತು, ತೂತು ಒಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು *ಮನೆ ಮಗ ಉ೦ಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು, ಮಗೆ ಮಳೆ ಬ೦ದಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು. *ಆಡಿ ಪೋಕರಿ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕಿಂತ ಆಡದೆ ಮೂಗ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೇಲು. *ಮಾತಿಗೆ ಸಾಯದೇ ಇದ್ದೋನೂ ಏಟಿಗೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು, ಕೋಲು ಮುರೀಬಾರದು. *ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದರೆ ಇದ್ದ ಮನೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. *ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಅಂಗೈ ನುಂಗಿದಂತೆ. *ಅಪ್ಪನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ, ಮಗನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೀಮನೆ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡಬೇಕಲ್ಲ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉಂಡು ಮಲಗೋ ತನಕ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಮು೦ಡೆಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉ೦ಡೋನೆ ಜಾಣ. *ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. *ಹಟದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಟ್ಟಳು ಚಟದಿಂದ ಗಂಡು ಕೆಟ್ಟ *ಗಂಡಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೂಸು ನಿಲ್ಲದು ಹೆಂಗಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ನಿಲ್ಲದು *ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಡಕ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡಕ *ಮೇಲೆ ಬಸಪ್ಪ ಒಳಗೆ ವಿಷಪ್ಪ *ಹೊರಗೆ ಬೆಳಕು ಒಳಗೆ ಕೊಳಕು *ಹಿಟ್ಟೂ ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯಿಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ *ಏಕಾದಶಿಯ ಮನೆಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ತುಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಊಟ *ಇದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ತಿರಿಯಣ್ಣ *ಒಕ್ಕುವುದು ರೈತನ ಗುಣ ನೆಕ್ಕುವುದು ನಾಯಿಯ ಗುಣ *ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ *ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ *ಕತ್ತೆಯಂಥ ಅತ್ತೆ ಬೇಕು ಮುತ್ತಿನಂಥ ಗಂಡ ಬೇಕು *ಅರಿತರೆ ಮಾತನಾಡು ಮರೆತರೆ ಕೂತು ನೋಡು *ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು *ಹಾಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಹೇಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ನಾಯಿ *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೇ ಭಂಟ *ಗಂಜಿಯ ಕುಡಿದರೂ ಗಂಡನ ಮನೆ ಲೇಸು *ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ *ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು *ಕಚ್ಚೋ ನಾಯಿ ಬೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ *ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಆರಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ *ಮುದುಕರಿಗೆ ಮುದ್ದೆ ಕೇಡು ಹಳೇ ಬಟ್ಟೆಗೆ ನೂಲು ಕೇಡು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಉತ್ತರೆ ಹೊಲ ಚಂದ ಬಿತ್ತರೆ ಬೆಳೆ ಚಂದ *ಹಂಗಿನರಮನೆಗಿಂತ ಕುಂದಣದ ಗುಡಿ ಲೇಸು *ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು. *ಊರಿಗೆ ಬಂದವಳು ನೀರಿಗೆ ಬರದೆ ಇರುತ್ತಾಳೆಯೆ? *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಓಡ್ಹೋಗುವನ ಚಡ್ಡಿ ಹರಕಂಡಷ್ಟೆ ಲಾಭ. *ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಬಂದ ಹಾಗೆ. *ತಾನೂ ತಿನ್ನ, ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ. *ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು. *ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಬೇಕೆ? *ಅಲ್ಪನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದ. *ಇದೇನು ತೋಟದಪ್ಪನ ಛತ್ರಾನ? ==ಇತರ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು # ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ # ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ # ಬೀದೀ ಕೂಸು ಬೆಳೀತು ಕೋಣೇ ಕೂಸು ಕೊಳೀತು # ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು # ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು (=ದುಡ್ಡು) ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು # ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ # ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ # ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ==ಸಂಸ್ಕೃತ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ಅತ್ಯಾಶಾ ಬಹುದುಃಖಾಯ # ಅತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ಜಯೇತ್ # ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ # ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಃ # ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ # ಜಾಮಾತೋ ದಶಮೋ ಗ್ರಹಃ # ಕಾಂಚಾಣೇನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಃ # ಯತ್ರ ಧೂಮೋ ತತ್ರ ವಹ್ನಿಃ # ಆಚಾರಂ ಕುಲಂ ಆಖ್ಯಾತಿ # ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಂ # ಜನನೀ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸಿ # ನ ಮಾತುಃ ಪರದೈವತಂ # ಬುದ್ಧಿಃ ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ # ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ದೇವತಾ # ಪರೋಪಕಾರಃ ಪುಣ್ಯಾಯ # ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥಮಿದಮ್ ಶರೀರಂ # ಮೌನಂ ಸಮ್ಮತಿ ಲಕ್ಷಣಂ # ಮೌನಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ # ಮೌನೇನ ಕಲಹೋ ನಾಸಿ # ರಾಘವಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ರಾವಣಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ # ಶ್ರೇಯಾಂಸಿ ಬಹು ವಿಘ್ನಾನಿ # ಸಂಘೇ ಶಕ್ತಿ ಕಲೌಯುಗೇ # ವಚನೇ ಕಿಂ ದರಿದ್ರತಾ # ವಜ್ರಂ ವಜ್ರೇಣ ಭಿದ್ಯತೇ # ಕಂಟಕೇನೈವ ಕಂಟಕೋ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಃ # ಶಠಂ ಪ್ರತಿ ಶಠಂ ಸಮಾಚರೇತ್ # ಶಕ್ತೇಃ ಯುಕ್ತಿಃ ಗರೀಯಸೀ # ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ ನಾನೃತಂ # ಸಾಹಸೇ ಶ್ರೀಃ ವಸತಿ # ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತೇ # ಅನ್ನದಾತಾ ಸುಖೀ ಭವ # ಆವಶ್ಯಂ ಅನುಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಂ (=>As you sow, So you reap) # ಆಲಸ್ಯಾತ್ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಸರ್ವಧನಪ್ರಧಾನಂ # ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಕುತಸ್ಸುಖಂ # ಮಾ ಗೃಧಃ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಂ # ಅಲ್ಪವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವೀ # ನ ಚ ಧರ್ಮೋ ದಯಾಪರಃ # ಉದ್ಯಮೇನ ಹಿ ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಮನೋರಥೈಃ #ಗುಣಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯಂತೇ # ಚಕ್ರವತ್ ಪರಿವರ್ತಂತೇ ದುಃಖಾನಿ ಚ ಸುಖಾನಿ ಚ # ಅಜಾಪುತ್ರಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್ (ಆಡಿನ ಮರಿಯನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ) # ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kn.wikiquote.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ (ಕನ್ನಡ)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ Gade Matugalu in Kannada | 100 ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು] * [http://en.wikiquote.org/wiki/Kannada_proverbs ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು (ಆಂಗ್ಲ) / wikipedia kannada proverbs (English)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu-collection-proverbs/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] [https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html <br />] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025125702/https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html |date=2020-10-25 }} * [http://sampada.net/category/16 ಸಂಪದ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816160225/http://sampada.net/category/16 |date=2009-08-16 }} * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡಹನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018055806/https://www.avidhafoundation.com/2020/02/Kannada-gadegalu-for-all-situation.html |date=2020-10-18 }} *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://publicneeds.in/kannada-gadegalu-150-collection/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] * [https://publicneeds.in/gadegalu-in-kannada-with-explanation/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ವಿವರಣೆ] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] 6jfgu1h7197qciy5xtuu0gd8rs8dpmt 1438042 1438041 2026-11-09T11:49:13Z Babitha Shetty 28343 /* ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು */ 1438042 wikitext text/x-wiki '''ಗಾದೆಗಳು''' ಜನಜನಿತವಾದ ಅನುಭವಿಗಳಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಗಳು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು [[ರೂಪಕ]], [[ಅಲಂಕಾರ|ಉಪಮೆ]], ದೀಪಕ, ಅಲಂಕಾರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಅತಿಆಸೆ ಗತಿ ಗೇಡು *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ,ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ, *ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ, *ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿಯಬೇಕು, *ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು.(English translation: If you get your hands dirty in the mud, you will get food. *ಹಾವೂ ಸಾಯ್ಬಾರದು, ಕೋಲೂ ಮುರೀಬಾರ್ದು Neither the snake should die, nor the stick should break. *ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣ್ಣಿಗೆ (English: From mud back to the mud **ಅರ್ಥ: ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಡೆಗೆ ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತೇವೆ. *ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ (English: from nothing to nothing **ಅರ್ಥ: [ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ,] ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ], ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. # ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹೊತ್ತ ಹಾಗೆ. # ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. # ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯ್ತು,ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. # ಹತ್ತು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟು. # ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ. # ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ ನುಣ್ಣಗೆ. # ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ. # ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ. # ಜಟ್ಟಿ ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲಿದೆ ಅಂದ. #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ #ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು == ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪ== # ನೀನು ಹೋದ ದಾರಿಲಿ ಹಿ೦ದಕ್ಕ ಬರದೆ ಹೊಗ # ನಿನ್ನ ಮಾರಿ(=ಮೋರೆ, ಮುಖ) ಮಣ್ಣಾಗೆ ಅಡಗಲಿ # ಪಾಪಿಯ(ನ್ನು) ಪಾಪಿ ತಿಂದೋಗಲಿ # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಹುಳ ಬೀಳ(-ಲಿ) # ನಿನ್ನ ಹೆಣ ಎತ್ತ(-ಲಿ) # ನೀ ಡಬ್ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ(=ನೀನು ಡಬ್ಬ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ, ನೀ ಮಕಾಡೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ) # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಮಣ್ಣು ಹಾಕ(-ಲಿ) # ನೀ ನೆಗೆದು ಬಿದ್ದು ನಲ್ಲಿಕಾಯಾಗ # ನಿನ್ನ ಮನೆ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಗ(-ಲಿ) (=> ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ ಹುಟ್ಟಿ ಮನೆ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಲಿ) # ನಿನ್ನ ನಾಲಗೆ ಸೇದು ಹೋಗ(-ಲಿ) ==ಪ್ರಕೃತಿ/ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ # ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ # ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ # ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ # ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ # ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ # ಬೇಲೀನೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ # ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು # ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ # ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು # ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ # ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ # ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವತನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ # ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ ==ಕೌಟುಂಬಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು # ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸ್ತು ==ಪೂಜೆಗೆ ಅಥವಾ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು # ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಬರಲಿ ಗೋವಿಂದನ ದಯೆಯೊಂದಿರಲಿ # ಬಿರಿಯ ಉಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದನಂತೆ # ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ #ಊದಿ ಕೆಟ್ಟ ಬೂದಾಳ ದಾಸ # ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ # ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ # ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು # ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ # ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು # ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ # ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ # ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ # ರಾವಣನ ಮಾತಿಗೆ ಮನಸೋತವ, ರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಣನಾಗುವನೇ? # ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೇಂಕಟರಮಣ ==ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ # ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು # ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಅಕ್ಕನ ಚಿನ್ನವಾದ್ರೂ ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಟೊಣೆಯದೆ() ಬಿಡ # ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನಂಟು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕರೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ದುಃಖವುಂಟು # ಅಕ್ಕಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಾಣ, ನೆಂಟ್ರು ಅಂದ್ರೆ ಜೀವ # ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು # ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ # ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ # ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ # ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಣ್ತಾಳೆ # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು # ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ # ಹಾಕ್ಮಣೆ, ನೂಕ್ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ # ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ತಬ್ಬಲಿ ತಬಕು (ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಟ್ಟೆ, ತಂಬಾಕು ತಟ್ಟೆ) ಕದ್ದು ಜಗಲೀಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ # ತಬ್ಬಲಿಯಾದವನು ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಓಡಿಸ್ಯಾನೆ? # ತಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಸರಿ ಒಮ್ಮಾನಕ್ಕಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ನಮ್ಮವನಾದರೂ ನಾದಿನಿ ನಮ್ಮವಳಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ಸಂಗಡ ತಂಗಿಯ ಗಂಡ ದೂರು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೇನಪ್ಪ ===ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು=== # ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತು ಆಗದಿರಲಿ ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕತ್ತು. # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಂಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು # ಗಂಡ-ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ತಿಂದು/ಉಂಡು ಮಲುಗೊವರೆಗೆ # ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಕೂಸು ಬಡವಾಯಿತು. ===ತಾಯಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು=== # ತಾಯಂತೆ ಕರು ನಾಯಂತೆ ಬಾಲ # ತಾಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಂತೆ ಸೀರೆ # ತಾಯಿದ್ದರೆ ತವರು ಮನೆ ನೀರಿದ್ದರೆ ಕೆರೆ ಬಾವಿ # ತಾಯಿಲ್ಲದ ತವರು ಕಾಟಕದಿದ್ದ ಅಡವಿ # ತಾಯಿ ಒಂದಾದರೂ ಬಾಯಿ ಬೇರೆ # ತಾಯಿ ಕಲಿಸಿದ ಊಟ ತಂದೆ ಕಲಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿ # ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಊರು ಮಾಡಿದ ಕೊಳಗ # ತಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರ ತರ್ಕವಲ್ಲ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲ # ತಾಯಿ ಕಂಡರೆ ತಲೆ ನೋವು # ತಾಯಿಗೆ ಕುಲವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಮಗಳಿಗೂ ಕುಲ # ತಾಯಿಗೆ ಸೇರದ್ದು ನಾಯಿಗೂ ಸೇರದು # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಬಾಯಿ ಬೇಕು # ತಾಯಿ ಮಾರಿಯಾದರೆ ತರಳನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಾನು # ತಾಯಿನ್ನ ನೋಡಿ ಮಗಳನ್ನ ತಕ್ಕೋ ಹಾಲನ್ನ ನೋಡಿ ಎಮ್ಮೇನ್ನ ತಕ್ಕೋ # ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ; ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ # ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಿಂದಂತೆ. # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಯಿ ಬೇಕು. # ಹೆತ್ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಮುದ್ದೇ. == ವಿದ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು == ಬಲು/ಮಹಾ ಗರ್ವ #ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ. #ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ,ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು #ದೇಶ ಸುತ್ತು,ಕೋಶ ಓದು. ==ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ # ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು # ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ # ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ # ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಅರಿತಂದು ಪರಿಹಾರ # ಅರ್ತಿಗೆ (ಪ್ರೀತಿಗೆ) ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು # ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು # ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ # ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ # ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ # ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು # ಯಾರದೊ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ. ==ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಚತುರೆ, ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದ ಕುದುರೆ # ಅರಸನ ಕುದರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು # ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ, ಕುದರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ # ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಸಂಕಟ # ಬೆಳ್ಳಗಿರುವದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸಪ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಪ್ಪ # ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು # ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ನಾಯಿನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು # ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ # ನಾಯಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರೆ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ನಮ್ಮಿಂದ ಆಗುವುದೇ? # ಬೆಲ್ಲ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನೊಣ ತಿರುಗಾಡಿದಂತೆ. # ಕೋಣನ ಮುಂದೆ ಕಿನ್ನರಿ ಬಾರಿಸಿದಂತೆ # ಓತಿಕ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಗೂಟ ಸಾಕ್ಷಿ # ಆನೆಗೂ ಅಡಿ ತಪ್ಪೀತು # ಆನೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಆನೆ ಬರುವುದಕ್ಕು ಮುನ್ನ ಗಂಟೆ ಸದ್ದು # ಆನೆ ಹೋದದ್ದು ದಾರಿ ಹಾವು ಹರಿದದ್ದು ಅಡ್ಡದಾರಿ # ಬಿಳಿ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಇಲಿಯಾಗಿ ನೂರುದಿನ ಬಾಳೋದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಯಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಬಾಳೋದು ಲೇಸು # ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ # ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡ ಬಾರದು # ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು # ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು # ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು # ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಹುಲಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ನರಿ ತನ್ನ ಕೂದಲನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಂತೆ. # ಇಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೆಕ್ಕು ಆಗುವುದು ಹುಲಿ. # ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲ್ವಾ? # ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ್ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ. # ಶಿವ ಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ ಬಿಟ್ಟಂಗೆ # ಎತ್ತೂ ಕೋಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೋಡು, ನಮ್ಮ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗೆ ಮೂರು ಕೋಡು #ಮಂಗನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯದಂತೆ. #ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ. ==ಪಕ್ಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಕಾಗೆಗೆ ಯಜಮಾನನ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆ ತುಂಬಾ ಪಿಷ್ಟ. # ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಾರದು, ಗುಬ್ಬಿಯ ಗೂಡನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು. # ಕೋಳಿ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದಂಗೆ # ಗಿಳಿ ಮಾತಾಡಿದಂಗೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ನುಡಿತಾಳೆ # ಕಾಗೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಕಾರಭಾರ, ಅದು ಮಾಡುವುದೇ ಉಪಕಾರ? # ಮರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಬೇಡ. # ಗಿಣಿ ಸಾಕಿ ಗಿಡುಗದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟರು # ಹಕ್ಕಿ ತೆನೆ ತಿಂದು ಹಿಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕಿ ಹೋಯ್ತು # ಬೇವು ಕಾಗೆಗೆ ಇಂಪು ಮಾವು ಕೋಗಿಲೆಗೆ ಇಂಪು # ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗೂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ==ಅವಯವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ # ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ # ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ ==ಧನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ (ಕನ್ನಡ) # ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ==ಊರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ # ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು # ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ # ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು # ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತಿರಾಯಿತು # ಊರೊಗು ಅನ್ತದೆ ಕಾಡು ಬಾ ಅನ್ತದೆ ==ತರಕಾರಿ/ಹಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಗಲ ಕಾಯಿಗೆ ಬೇವಿನ ಕಾಯಿ ಸಾಕ್ಷಿ # ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡ # ಹುಣಸೇ ಮುಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹುಳಿಯು ಮುಪ್ಪಾ? # ತೊಂಡೇಕಾಯಿಯಂತ ತುಟಿ # ದಾಳಿಂಬೆಯಂತ ಹಲ್ಲು # ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು # ಮಾವಿನ ಮರಕ್ಕೂ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ನಂಟು # ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣು ಕಾಗೆಗೆ ಇಷ್ಟ # ಸುಲಿದ ಬಾಳೇ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ # ಬೆಂಡೇಕಾಯಿ ತಿಂದ್ರೆ ಬುದ್ದಿ ಬರ್ತದೆ # ಮೂಲಂಗಿ ಮೊಳೆರೋಗ ವಾಸಿ ಮಾಡ್ತದೆ ==ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಯಕೆಗೆ ಬಡವರಿಲ್ಲ # ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಬಡವನ ಹೆಂಡತಿ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಅತ್ತಿಗೆ ==ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ # ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ # ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು # ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ # ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೇ # ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಹಬ್ಬ ಹಸನಾಗಲಿ, ಗೋದಿ ಜತನಾಗಲಿ, ಬಂದ ಬೀಗರು ಉಂಡು ಹೋಗಲಿ # ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು # ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ # ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು # ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ # ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ # ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ # ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ #ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು. ==ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹಠವಿರಬಾರದು, ಗಂಡಿಗೆ ಚಟವಿರಬಾರದು. # ಹೆಣ್ಣು ಚಂದ,ಕಣ್ಣು ಕುರುಡು ಅಂದಂಗೆ # ಹೆಣು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದ ಮನೆ ಕನ್ನಡಿಯಂಗೆ # ಹೆತ್ತಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು # ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು # ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ # ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ # ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ # ಹೆತ್ತ ಅಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು # ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ # ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವೇ ರೂಪ, ಶೃಂಗಾರವೇ ರಸ # ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ # ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ # ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ, ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ. # ಕುಣಿಯಲಾರದವಳು ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದಳಂತೆ # ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನಕ # ಓಡಿ ಹೋಗೊಳು ಮೊಸರಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕ್ತಾಳ # ಹೆಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದರೊಂದು ಹುಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ನುಣ್ಣಗೆ ಗಂಡು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ತಣ್ಣಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದು ಮುಳ್ಳು # ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಾಳು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಗೋಳು # ಹೆಣ್ಣು ಉರಿಸಿದ ಮನೆಯ ಹೆಗ್ಗಂಬ ಉರಿಯಿತು ==ವಿವಾಹ/ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ # ಕನಸಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕಟ್ಟಿ ಬೆಳಗಾದ್ಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿ ಹುಡುಕಿದನಂತೆ # ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡು # ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ ಅತ್ತೆ # ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ # ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು # ಮುತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಕೊಟ್ರಂತೆ. # ಕಾಲಿಗ್ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗ್ರ ಬಿಚ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ # ತಾಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟವಳು ಗಂಡನಿಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡ್ತಾಳೆ. #ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾದಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಸು. ==ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ # ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ # ಕುಂಬಾರನ ಮಗಳು ಲಾಭ ಬಂದ ಹೊರತು ಮಡಿಕೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. # ಹಾರುವನ ತೊತ್ತಾಗಬೇಡ ಗಾಣಿಗನ ಎತ್ತಾಗಬೇಡ. ==ಊಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು # ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ # ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು # ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ‍್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ # ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು # ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು # ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಯೋಗಿ, ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಭೋಗಿ, ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವನ್ನ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು # ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು # ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ # ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು # ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ # ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು # ತುತ್ತಿಗೆ ತತ್ವಾರವಾದರೂ ನೆತ್ತಿತುಂಬಾ ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ # ತಿನ್ನಲು, ಉಣ್ಣಲು ಇದ್ದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ನೆಂಟರು. # ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣು ಬೇಡಿದಷ್ಟು, ತಗಾದೆ ಮಾಡದೇ ಉಣ್ಣು ನೀಡಿದಷ್ಟು. ==ಹಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ # ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು # ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ (ಕನ್ನಡ) ==ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ # ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ # ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ # ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ # ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ # ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ # ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ # ಮೃತ್ಯು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯ ಬಂದ. # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, # ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು ==ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು== # ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ # ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು # ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ ==ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ನರಕ. # ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ. # ಮಾತು ಮನೆ ಮುರೀತು, ತೂತು ಓಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು. # ಮಾತೇ ಮುತ್ತು; ಮಾತೇ ಮೃತ್ಯು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು # ಉದ್ದುದ್ದ ಮಾತಿನವರ ಮೊಳಕೈ ಮೊಂಡ. # ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ # ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೊಯ್ತು, ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೊಯ್ತು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ನಂತೆ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ # ಬಾಯಲೆಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತ, ಮಾಡುವುದೆಲ್ಲಾ ರಾದ್ಧಾಂತ. # ಸಜ್ಜನರ ಮಾತು ಸಿಹಿ, ದುರ್ಜನರ ತುತ್ತು ಕಹಿ. # ಒಣ ಮಾತು ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಹಾಲು. # ಬೇಸರವಿರಬಾರದು, ಅವಸರ ಮಾಡಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. # ಬಿಡುಕು ಮಾತಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರು ಕೆಡುಕು. # ಕೃತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾತು ಕಸ ಬೆಳೆದ ತೋಟವಿದ್ದಂತೆ. # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ ==ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು # ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ # ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ # ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ ==ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಶೂಲ, ಕಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಯಮ # ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ # ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಗೆ ಸವುದೆ ಹೊತ್ತರೆ ಮೇಲಣ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಮವಾಯಿತು # ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು # ಚರ್ಮ ಹೋದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಕಾಸು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದಂತೆ. # ಮಾತೇ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಮೂಗುತಿ ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಲಕ್ಷಣ # ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ. # ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಮನೆ ತುಂಬ ಮುತ್ತಿದ್ದರೆ...ಗೂ ಪೋಣಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ # ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಕಂಡ್ರೆ ಕಪ್ಪೇನೂ ಮೂಗುತಿ ಬೇಡ್ತಂತೆ. # ಏಳು ಸುತ್ತು ಓಲೆನ ಏಳೂರಿಂದ ತಂದ್ರಂತೆ # ಕಂಡೋರ ಒಡ್ವೆ ಇಕ್ಕೊಂಡು ನೀರ್ ಬೆಳ್ಕಲ್ಲಿ ನೋಡ್ಕಂಡಂಗೆ. # ಓಲೆ ಮಾಡ್ಸೋಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡ್ದ, ಸಾಲ ತೀರ್ಸೊಕೆ ಮನೆ ಮಾರ್ದ. # ಬುಗುಡಿ ಇಕ್ಕಿದೋಳ ಬಡಿವಾರ ನೋಡು. ==ಬೆರಕೆ/ಇತರೆ ಗಾದೆಗಳು== # ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು # ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ # ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿತು # ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ # ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ # ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ # ಒಂದು ಕಣ್ಣೀಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ # ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು # ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು # ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ # ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ # ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ # ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ # ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ # ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ # ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸಂಸಾರಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ # ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು # ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ # ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ # ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ # ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ‍್ತದೆ # ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ # ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ # ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು # ಸಂಸಾರಿ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ. *ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ *ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು *ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು *ತನ್ನೂರಲ್ಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲ್ಲಿ ಮಂಗ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ *ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ *ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ *ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ *ಯಾವ ಚಿಂತೇನೂ ಮಾಡದೋನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಗಂಡಿದ್ದೂ ಮುಂಡೆ *ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ *ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು [[ಜೋಗಪ್ಪ]] ಅಂದ *ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು *ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. *ತನ್ನ ಮೊಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಹುಳಿ ಅನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. *ನಾನು ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ಅಜ್ಜ ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು. *ದಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಭಾರ, ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಖಾರ. *ದಡ್ಡನಿಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. *ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸುಖ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ದುಃಖ. *ನೂರಾರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಆದಂತೆ. *ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದಿವೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿಗೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ. *ಅಡಿಕೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಬಹುದು, ಮರ ಆದ ನಂತರ ಹಾಕಬಹುದೇ? *ಲಾಭ ನೋಡಿ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿಂದಂತೆ. *ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು. *ಹುಣಸೆ ಹುಳಿಯೆಂದು ಅಂಬಡೆ ತಿಂದ ಹಾಗೆ. *ಮನೆಯೆಂಬ ಮರ ಮುರಿಯಬಾರದು, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಾರ್ಗ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು. *ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಿ ನೆರಳು ಕೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು ಕೊರಳು. *ನೀನಾಗದೆ ರಣಹೇಡಿ, ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆ ಪ್ರಾಣ ನೀಡಿ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀ ಹುಡುಕು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳ ಹೊರ ಹಾಕು. *ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದವನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಿದ್ದೆ ಬಾರದವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ. *ಉಗಮವಾಗದಿರಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗದಿರಲಿ ಆಸೆ. *ನಾಳೆ ಎಂದವನಿಗೆ ಹಾಳು, ಇಂದೇ ಎಂದವನಿಗೆ ಬೀಳಾಗದು ಬಾಳು. *ಆಳಾಗದವ ಅರಸನಲ್ಲ, ಹಟ ಹಿಡಿದವ ಸಾಮ್ರಾಟನಲ್ಲ. *ಉಂಡಿದ್ದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ, ಮಾಡಿದ್ದು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ. *ವಿಶ್ವಾಸಿ ನೀನಾಗು, ಘಾತುಕಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗದೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗು. *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ನುಣ್ಣಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ನಿನ್ನದಲ್ಲ ಸರ್ವ ಆಸ್ತಿ, ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಗರ್ವ ಜಾಸ್ತಿ. *ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಟ್ಟಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೂರಾಬಟ್ಟಿ. *ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಹುಡುಕು, ವ್ಯಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹುಡುಕು. *ಹೋಗುವುದು ಮೂಡಿದ ಹೊತ್ತು, ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ ಆಡಿದ ಮಾತು. *ದೈವ ಕಾಡುವು ವಿಧಿಗಾಗಿ, ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ನದಿಗಾಗಿ. *ಬಡವರ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಬಂದೀತೆ ಬೆಣ್ಣೆಗೆ? *ಸಲುಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೂ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಸಹ ಏರುವುದು ಹೆಗಲಿಗೆ. *ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ತರುವುದು ತೊಟ್ಟಲಿಗೆ ನಗು. *ಸ್ವಾರ್ಥ ಉಳಿಸಿದವ ಪಾಪಾತ್ಮ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಗಳಿಸಿದವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ. *ಹಾಲಿಗೆ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದರೆ ಮೊಸರು, ಮಣ್ಣಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಕೆಸರು. *ಗದ್ದೆ ಸುಟ್ಟರೂ ಹಾಳಾಗದು ಗಾದೆ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನ ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದು ಬಹುಮಾನ. *ಮಾಟ ಮಾಡಿದೋನ ಮನೆ ಹಾಳು. *ಒಬ್ಬರ ಕೂಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುತ್ತು. *ಒಳಿತಾಗಿ ಮುಗಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ. *ಓಡಿದವನಿಗೆ ಓಣಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಹಾಡಿದವನಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. *ಬರಿಗೈಯವರ ಬಡಿವಾರ ಬಹಳ. *ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿಗೂ ಮೂಲ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು. *ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೈಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನರಕದಲ್ಲಿ ಆಳುವುದೇ ಲೇಸು. *ಅರೆಗೊಡದ ಅಬ್ಬರವೇ ಬಹಳ. *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಳೆಯ. *ಇಂದಿನ ಸೋಲು ನಾಳಿನ ಗೆಲುವು. *ಧೈರ್ಯವಿದ್ದವನಿಗೆ ದೈವವೂ ಅನುಕೂಲ. *ದುಡ್ಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರೇ ಉತ್ತಮ. *ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವನು. *ಉತ್ತಮವಾದ ನಗು ನೇಸರನ ಮಗು. *ಸದಾಚಾರಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಉಪದೇಶ. *ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಲೇ ಪಾರಮಾರ್ಥ. *ಕರೆದುಣ್ಣುವ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಕೊರೆದುಂಡ ಹಾಗೆ. *ಕಿಡಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. *ನೋಡಿ ನಡೆದವರಿಗೆ ಕೇಡಿಲ್ಲ. *ಚಿಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂತೆ ಸಾಗೀತೆ? *ದುಡ್ಡನ್ನು ಕಾದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದವನು ಹಣವಂತನು ಹೇಗೆ ಆದಾನು? *ಮಕ್ಕಳ ಬಾಯಿಗೆ ಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟು ಮಣ್ಣು ಬಿಡಿಸು. *ಸೀರಿಗೇಡಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿದರೆ ಕೆರಿ ದಂಡಿ ಮ್ಯಾಗ ನಿಂತು ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದಳು. *ಪೀತಾಂಬರ ಉಟ್ಟರೂ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮಾರೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. *ಪೇಚಾಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ಪೀಕಲಾಟವೇ ಗತಿ. *ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಹೆಚ್ಚು. *ಹಂಪಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿರುವುದೇ ಲೇಸು. *ಎಡಗಣ್ಣು ಹೊಡೆದರೆ ನಾರಿಗೆ ಶುಭ. *ಊಟವೆಂದರೆ ಊರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದಂತೆ. *ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಂತೆ. *ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪತ್ತೂ ಇರಬೇಡ. *ಒಕ್ಕಣ್ಣ ತನಗೆ ಹತ್ತು ಕಣ್ಣು ಅಂತಿದ್ನಂತೆ. *ಕಣ್ಣಿಗೂ ಮೂಗಿಗೂ ಮೂರು ಗಾವುದ. *ಕಲಹವೇ ಕೇಡಿಗೆ ಮೂಲ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ಅಡಿಕೆಗೆ ಹೋದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ಟರು ಬರಲ್ಲ. *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ. *ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೀತು, ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೀತು. *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತ? *ಮಂಗ ಮೊಸರು ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಸವರಿದ ಹಾಗಾಯಿತು. *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸನಾಗಬಲ್ಲ. *ಊರಿಗೆ ದೊರೆ ಆದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಮಗನೆ. *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು. *ಊರೆಲ್ಲ ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋದಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡಿ (ಕೋಟೆ) ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು, ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಮಾಡೋದೆಲ್ಲ ಅನಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ. *ಮನಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ. *ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟ ಹಾಗೆ. *ಆರಕ್ಕೇರಲಿಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕೀಳಿಯಲಿಲ್ಲ. *ಆರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ. *ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ನೆಂಟರ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟ. *ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ. *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ, ಹೊಳೆಯೋದೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನ ಅಲ್ಲ. *ಜಲ ಶೋಧಿಸಿ ನೀರು ತರ್ಬೇಕು, ಕುಲ ಶೋಧಿಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತರ್ಬೇಕು. *ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿದ್ದೆ. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡೆಬೇಕಲ್ಲ. *ಹನುಮಂತಾನೆ ಬಾಲ ಕಡಿತಿರುವಾಗ, ಇವನ್ಯಾವನೋ ಶಾವಿಗೆ ಕೇಳಿದನಂತೆ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಹುಚ್ಚರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡವನೇ ಜಾಣ. *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೊಗೊ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂಗೆ *ಮಾಡಿದುಣ್ಣೊ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪ ತಿಂದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯಲೇ ಬೆಕು * ಆಗೊದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆದಕ್ಕೆ * ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡಿಯಬೇಕು,ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು * ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ * ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದೆ ಪರಮಾನ್ನ. * ಕಳ್ಳನ ನಂಬಿದ್ರು ಕುಳ್ಳನ ನಂಬಬೇಡ * ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ್ರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಲ್ಲ * ಯಾವ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಾವು ಇರುತ್ತೊ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ ವೈದ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ * ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದ್ರೆ ಬಂದೆಯಾ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ * ಹೋದ ಪುಟ್ಟ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ * ಸೋದರ ಮಾವನ ಚಾಳು ತುಂಡಪುಂಡರ ಪಾಲು * ನೆಂಟರೆಲ್ಲ ಖರೆ, ಕಂಟಲೆ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಡ * ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ * ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವ ತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು * ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ * ಮಕ ನೋಡಿ ಮಾರು ಹೋದ, ಗುಣ ನೋಡಿ ದೂರ ಹೋದ * ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ * ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ * ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ * ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, * ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ * ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಇದ್ದ ಮನೇನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ * ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ * ಇದ್ದವರು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು * ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ: * ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ * ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ * ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು * ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನೆಂಟು * ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು * ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು * ನೀರ ಕಡಿದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ * ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ * ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು * ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು * ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ * ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ, ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು * ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು * ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ * ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ * ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಕಣ ಕಾಯಬಹುದು, ಹೆಣ ಕಾಯಾಕೆ (ಬೇಸರದಿಂದ ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ) ಆಗೊದಿಲ್ಲ * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳಗೆ * ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು * ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿ ಕೊಳ್ತಾಳೆ * ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ * ಹೆಂಡ್ರನ್ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ * ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ ಹಾಕ್ಮಣೆ, * ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಮುದ್ದು ಮುದ್ದು ತೊಗಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಗಲೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು * ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು * ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಕ್ಕುವಳು * ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ * ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ * ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ * ಇದ್ದ ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು * ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ * ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಎಡದ ನೆತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ನೆತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ * ಕುಂತು ತಿಂದರೆ, ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನೂ ಸಾಲದು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೊನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿನೇ * ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ * ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ * ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ಹಿರೀಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದೀತೇ * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ * ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೆಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ * ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉನ್ಡು ಮಲಗೊ ತನಕ * ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ * ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ * ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋಳು ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋಳು * ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ * ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, ಹಗೆಯಿಂದ ಹಗೆ ತೆಗೆ * ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ * ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ * ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ * ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ * ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ * ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ * ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ * ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು * ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ * ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ * ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ * ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು * ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು * ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ * ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು * ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ * ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು * ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ * ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ * ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ * ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ * ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು * ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ * ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ * ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ * ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ * ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ * ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ * ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ * ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ * ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ * ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು * ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ * ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು * ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು * ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು * ಹತ್ತು ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ * ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು * ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ * ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ * ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು * ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು * ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು * ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ * ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು * ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ * ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ * ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು * ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೊದಿಲ್ಲ * ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ * ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ * ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ * ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ * ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕಂಗಾಲಾದರೂ ಹಂಗಾಳಾಗಬಾರದು * ಕೊಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ * ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಾಯಿಗೆ ಕೆಲಸಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲೋಕೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ * ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೇರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ * ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು * ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು * ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ * ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು * ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ * ಕ್ರಮ ಕಾಣದ ನಾಯಿ ಕಪಾಳೆ ನೆಕ್ತು * ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು * ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ * ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ * ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) * ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ * ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ * ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ * ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ * ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ * ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ * ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? * ಕಂಡದ್ದು ಕಾಣೆ ಉತ್ತಮ ಕಂಡದ್ದು ಕಂಡೆ ಮಧ್ಯಮ, ಕಾಣದ್ದು ಕಂಡೆ ಅಧಮ * ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ * ನಯಶಾಲಿ ಆದವನು ಜಯಶಾಲಿ ಆದಾನು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ * ಕಚ್ಚುವ ನಾಯಿ ಬೊಗಳದು ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದು * ಕಳ್ಳನ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಳ್ಳನೇ ಬಲ್ಲ * ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ * ಕೀರ್ತಿಯೇ ಕೈಲಾಸ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೇ ನರಕ * ಕೂತು ಉಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನು ಸಾಲದು * ಕೆಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ ಮರಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಇಲ್ಲ * ಕೊಡಲಿ ಕಾವು ಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾವು * ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ಫರೂ ಮೀಸೆ ಮೇಲೆ * ಬಂಟರ ಅಬ್ಬರ ಸೇವಿನ ಗೊಬ್ಬರ * ಊರಿಗೆ ಬಂದ ನೀರೆ ನೀರಿಗೆ ಬಾರದಿರುತ್ತಾಳೆಯೇ? * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೊಳ ಹಾಕಿದರು * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಕಳ ಹಲ್ಲು ಎಣಿಸಿದರು * ಆಕಳು ದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ರೆ, ಹಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನೊಡಿದ್ರಂತೆ. * ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯೆಗಿಂತ ಮೇಟಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮೇಲು * ಕಾಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕಜ್ಜಾಯ. * ಕಂತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೊಂತೆ * ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ * ಅಗ್ಗದ ಮಾಲು;ಮುಗ್ಗಿದ ಜೋಳ * ಹೆತ್ತೋರ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು, ಕಟ್ಗೊಂಡೋರ್ಗೆ ಕೋಡಂಗಿ ಮುದ್ದು. * ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ತಲೇ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು * ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಂತರಾಯ ಹೊರಗೆ * ನಮಾಜು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಮಸೀದಿ ಕೆಡವಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಊರು ಸೂರೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ * ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೆಲೆ ಪ್ರೀತಿ * ಬಲ್ಲವನೇ ಬಲ್ಲ ಬೆಲ್ಲದ ರುಚಿಯ * ಕತ್ತೆಗೇನು ಗೊತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ವಾಸನೆ * ತೋಟ ಶೃಂಗಾರ, ಒಳಗೆ ಗೋಣಿ ಸೊಪ್ಪು * ಹೊರಗೆ ಥಳುಕು, ಒಳಗೆ ಹುಳುಕು * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡನಂತೆ * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳ ಹುಳ್ಳಗೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪೆ ? * ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದರೂ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೆ ? * ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದರೆ ಸಿಹಿ ಡೊಂಕೆ ? * ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಂತೆ * ರೊಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ * ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ * ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬಳೇ ಪದ್ಮಾವತಿ * ಅಳಿದೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ತನ್ನ ಓಣೀಲಿ ನಾಯಿಯೇ ಸಿಂಹ * ಯಾರದೋ ದುಡ್ಡು; ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೋ * ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ * ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ,ಬುದ್ಧಿ ಅದರಪ್ಪ * ಪುರಾಣ ಹೇಳೊಕೆ; ಬದನೆಕಾಯಿ ತಿನ್ನೋಕೆ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಕೋದು ಗಾಣ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ,ತಿನ್ನೋದು ಬದನೆಕಾಯಿ * ನೂರು ಜನಿವಾರ ಒಟ್ಟಿಗಿರಬಹುದು; ಮೂರು ಜಡೆ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ * ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹೆಣ್ಣೇ ವೈರಿ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿ ಕೇಡು * ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ಆಸೆಯೇ ದು:ಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ * ಅತಿಯಾದರೆ ಅಮೃತವೂ ವಿಷ * ಓಲೆ ಆಸೆಗೆ ಬೆಕ್ಕು ಮೂಗುತಿ ಕಳಕೊಂಡಿತು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೆಡಿಸಿತು * ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಣಿಸೇ ಹಣ್ಣು ಕಿವಿಚಿದಂತೆ * ಅಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ದಡಿಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೇರಿದರಂತೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುದ್ದಲಿ * ನಿಸ್ಸಹಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ ಸಹ ಭುಸುಗುಡುತ್ತದೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದವರನ್ನು ಮೊಣಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುದ್ದಿದರು * ಕೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಅಂಗೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಇರಲಾರದೆ ಇರುವೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು * ಕಿರುಗೂರಿಗೆ ಹೋದರಂತೆ ಕಣಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ * ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ * ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕು ಹೋಗು ಅಂದಂತಾಯ್ತು * ಕೊಚ್ಚೆ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದಂತೆ * ಸಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸೊಣಗ ಸಟ್ಟುಗ ನೆಕ್ಕಿತಂತೆ * ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಅರ್ಧ ಆಯುಸ್ಸು * ಬಡವನ ಸಿಟ್ಟು ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವ ನೀ ಮಡಗಿದ ಹಾಗಿರು * ಕುದಿಯುವ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕಾದ ತವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ * ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ * ಕುರಿ ಕಾಯೋದಕ್ಕೆ ತೋಳನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರಂತೆ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ * ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗೋ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಓಂ ಕಲಿತ * ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ * ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂತು * ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ * ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ; ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು * ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣ * ಉಗುರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗೋ ಚಿಗುರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಏಕೆ ? * ಗುಬ್ಬಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ * ಆಕಾಶ ನೋಡೊದಕ್ಕೆ ನೂಕುನುಗ್ಗಲೆ ? * ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಸಗಣಿಯವನೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಗಂಧದವನ ಜೊತೆ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಸಗಣಿಯವನ ಸರಸಕ್ಕಿಂತ, ಗಂಧದವನ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವಿ * ಅಂಬಲಿ ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ, ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯೋನಿಗೆ,ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆಯೆ ? * ನರಿ ಕೂಗು ಗಿರಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೆ ? * ದುಡಿಮೆಯೇ ದುಡ್ಡಿನ ತಾಯಿ * ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ * ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸಾಗಬಲ್ಲ * ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟರೆ ಫಲವುಂಟು * ದುಡಿಮೆಯೇ ದೇವರು * ಚಿತ್ತಾರದ ಅಂದವನ್ನು ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಸಾವಿರ ಚಿತ್ತಾರ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಕದ ತಿನ್ನೋವನಿಗೆ ಹಪ್ಪಳ ಈಡಲ್ಲ * ರಾವಣಾಸುರನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆ ಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ * ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದವನಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ದೊಡ್ಡದೆ * ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು; ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು * ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ; ಮೌನ ಬಂಗಾರ * ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಹೊತ್ತಿಗಿಲ್ಲದ ಗಾದೆ, ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಂತೆ. * ಆದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ತೆಗಳು ಬಂದಂತೆ * ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ...ಕ್ಕೆ ಸಮಾನ * ಚೆಲ್ಲಿದ ಹಾಲಿಗೆ ಅತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ * ಬಂದ ದಾರಿಗೆ ಸುಂಕವಿಲ್ಲ * ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗಿದರಂತೆ * ಉಸ್ ಎಂದರೆ ಉಸಳಿ ಬೇಡಿದ್ದನಂತೆ * ಗಂಧ ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಬಳಿದುಕೊಂಡರಂತೆ * ಅತ್ತ ದರಿ; ಇತ್ತ ಪುಲಿ * ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ; ನುಂಗೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ; ಉಗುಳೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ * ಮನೇಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಭಾವಿ ತೋಡಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರಂತೆ * ಸಂತೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೊಳ ನೇದ ಹಾಗೆ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಅಂದರಂತೆ * ಆತುರಗಾರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಮಟ್ಟ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ತನಗೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲ; ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು * ಬೇರೆ ಉಣ್ಣೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ ಅನ್ನ ತಿಂದರು ; * ಉಡೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟರು * ನದೀನೇ ನೋಡದೆ ಇರೋನು ಸಮುದ್ರ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ * ಐದು ಕುರುಡರು ಆನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ * ಸಣ್ಣವರ ನೆರಳು ಉದ್ದವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮುಳುಗುವ ಕಾಲ * ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಜಾಸ್ತಿ * ಮೂಗಿಗಿಂತ ಮೂಗುತಿ ಭಾರ * ಇಬ್ಬರ ಜಗಳ ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ ಲಾಭ * ಕೋಣನೆರಡುಂ ಹೋರೆ ಗಿಡುವಿಂಗೆ ಮಿತ್ತು (ರಾಘವಾಂಕ) * ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೆದರೆ ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೆಯಿತು * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ ಅಂದಂತೆ * ಓದುವಾಗ ಓದು; ಆಡುವಾಗ ಆಡು * ಓದಿ ಬರೆಯೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಮಣ್ಣು ಹುಯ್ಕೊಂಡರು * ಕೈಯ್ಯಲ್ಲೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು,ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದರಂತೆ * ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮಗು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಊರೆಲ್ಲ ಹುಡುಕಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ, ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ * ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಪರರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ * ತಮ್ಮನೇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಬೇರೇ ಮನೇ ಸತ್ತ ನೊಣದ ಕಡೆಗೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು * ತನ್ನ ಎಲೇಲಿ ಕತ್ತೆ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ರೆ, ಪಕ್ಕದ ಎಲೇಲಿ ನೊಣ ಹೊಡೆಯಕ್ಕೆ ಹೋದ * ಕೋತಿಗೆ ಹೆಂಡ ಕುಡಿಸಿದಂತೆ * ಮಂಗನ ಕೈಗೆ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಡ ಕುಡಿದ ಕಪಿಗೆ ಚೇಳು ಕಡಿದ ಹಾಗೆ * ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು * ಅಮ್ಮನವರು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ,ಅಯ್ಯನವರು ಚಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದರು * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಕುಂಬಾರ ಮಕ್ಕಳ ಅಂ.. ತಟ್ಟಿದ * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಆಚಾರಿ ಮಗನ ತಲೆ ಕೆತ್ತಿದನಂತೆ * ಆರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ; ಮೂರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ * ಆರಕ್ಕೇರಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಲ * ಕಳ್ಳನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮುಂ.. * ಶರಣರ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ಮರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡು * ಅಯ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ; ಎಲವೋ ಎಂದರೆ ನರಕ * ಈಸಿ ನೋಡು, ಇದ್ದು ಜೈಸಿ ನೋಡು * ಹೂವಿನ ಜೊತೆ ದಾರ ಮುಡಿಯೇರಿತು * ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗ * ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲ ಹಿಡಿದ ಹಾಗೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೇ,ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಮಾವನ ಕಡೆ * ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ನಾಯಿ ಬಾಲಕ್ಕೆ ದಬ್ಬೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿದರೆ ಅದೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟು * ಮುದಿ... ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ (ವೃದ್ಧ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ) * ಸೂಳೆ ಮುಪ್ಪಾಗಿ ಗೊರವಿತ್ತಿಯಾದಳು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ; ಬಗಲಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ. * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚಿದರಂತೆ * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚೆಸೆದರು * ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತಗೊಂಡರು * ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಸೊಂಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ; ಉಗುಳ್ತಾ ಉಗುಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ, ನರಳ್ತಾ ನರಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹೊಸ ವೈದ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಳೆ ರೋಗಿಯೇ ಮೇಲು * ಹೊಸ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಿಂತ ಹಳೇ ಕಾಂಪೌಂಡರ್ ವಾಸಿ * ಉರಿಯೋ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದಂತೆ * ಕುರು ಮೇಲೆ ಬರೆ ಎಳೆದ ಹಾಗೆ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ; ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸಮುದ್ರದ ಮದ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬರವಂತೆ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿದ್ರು * ರೇಶ್ಮೆ ಶಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಚಪ್ಪಲಿ ಏಟು * ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಂದ * ಅಡಿಕೆ ಕದ್ದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ರೂ ಬರೊಲ್ಲ * ಅಲ್ಲುಂಟೆ, ಇಲ್ಲುಂಟೆ, ಕಲ್ಲಲ್ಲುಂಟೆ, ಶಿವದಾನ. * (ಅವರು) ಚಾಪೆ ಕೆಳಗೆ ತೂರಿದರೆ (ನೀನು) ರಂಗೋಲಿ ಕೆಳಗೆ ತೂರು. * ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. * ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಏಳಲ್ಲ * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ * ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲ ರಾಮಾಯಣ ಕೇಳಿ, ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ರಾಮಂಗೂ ಸೀತೆಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಕಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಿದ್ರೂ ಕುಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಬಾರದು * ಮೋಟಾಳಿಗೊಂದು ಚೋಟಾಳು * ಮಳ್ಳೀ ಮಳ್ಳಿ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲು ಅಂದ್ರೆ, ಮೂರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂದ್ಲಂತೆ * ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದಂತೆ * ಕೂತು ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹಣ ಸಾಲದು * ಹೆಂಡ ಕುಡಿಯುವ ದೇವರಿಗೆ ಹೇ.. ತಿನ್ನುವ ಪೂಜಾರಿ * ಬಡವರ ಮನೆ ಊಟ ಚೆನ್ನ, ದೊಡ್ಡವರ ಮನೆ ನೋಟ ಚೆನ್ನ * ಈಚಲ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದ ಹಾಗೆ * ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಣ್ಣಗೇಡು * ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು, ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಿಂ..ನ ಚಿಂತೆ * ಶಿವಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ/ಕರಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದವಳಿಗಿಂತ ಬಡಿಸಿದವಳೇ ಮೇಲು * ಸೀರೆ ಗಂಟು ಬಿಚ್ಚೋವಾಗ ದಾರದ ನಂಟು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು? * ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸೋ ಬುದ್ಧಿ (ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ... ಅದ್ದುವ ಬುದ್ಧಿ) * ಅನುಕೂಲ ಸಿಂಧು; ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯ * ಹತ್ತಾರು ಜನ ಓಡಾಡೋ ಕಡೇಲಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯೊಲ್ಲ * ಅತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ ಕೊತ್ತಿ ಮೇಲೆ * ಅಪ್ಪ ಹಾಕಿದ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ * ಮಾಡಿದೋರ ಪಾಪ ಆಡಿದೋರ ಬಾಯಲ್ಲಿ * ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಂತೆ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದರೆ ಬಂದೆ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ ಅಂದಂತೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಪ್ಪನನ್ನು ಕೇಳುವವರಾರು ? * ಹೊಳೆ ನೀರಿಗೆ ದೊಣೆನಾಯ್ಕನ ಅಪ್ಪಣೆ ಏಕೆ ? * ರಂಗನ ಮುಂದೆ ಸಿಂಗನೆ ? ಸಿಂಗನ ಮುಂದೆ ಮಂಗನೆ ? * ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು; ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆಯ ಪೆಟ್ಟು * ಬಿರಿಯಾ ಉಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ * ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು * ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಕಪಿ ಲಂಕೆ ಸುಟ್ಟಿತು * ಬೆಟ್ಟ ಅಗೆದು ಇಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಇಲಿ ಬಂತು ಎಂದರೆ ಹುಲಿ ಬಂತು ಎಂದರು * ಇಡಿಯ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಚಳಿಯೇನು?ಮಳೆಯೇನು? * ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ: ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟ * ಕೋಣೆಯ ಕೂಸು ಕೊಳೆಯಿತು; ಓಣಿಯ ಕೂಸು ಬೆಳೆಯಿತು * ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ * ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ; ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ * ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿ ಹಚ್ಚದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ;... ಬಿಡಬೇಡ * ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ದೆ ಬಂತು * ಸಂಸಾರ ಗುಟ್ಟು; ವ್ಯಾಧಿ ರಟ್ಟು * ಮದುವೇಲಿ ಗಂಡು,ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೇಲಿ ಹೆಣವಾಗೋ ಬಯಕೆ * ಐದು ಬೆರಳೂ ಒಂದೇ ಸಮ ಇರೋಲ್ಲ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಣೆ ಹಾಕು * ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕತ್ತಲೇ * ಕುರಿ ಕೊಬ್ಬಿದಷ್ಟೂ ಕುರುಬನಿಗೇ ಲಾಭ * ತಮ್ಮ ಕೋಳಿ ಕೂಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಬೆಳಗಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡರು * ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಉದುರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟಂತೆ * ಎಂಜಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆ ಓಡಿಸದ ಬುದ್ಧಿ * ಸಾವಿರ ಕುದುರೆ ಸರದಾರ, ಮನೆ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಸ್ತಾರ * ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ * ಶಂಖದಿಂದ ಬಂದರೇ ತೀರ್ಥ * ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳೂ ಕೆಟ್ಟವಳು * ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ * ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು, ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆ ಕೆಡೊಲ್ಲ * ಇದ್ದೋರು ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಕದ್ದೋರು ಯಾರು ? * ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿಯೂ ಆಸರೆ * ಹುಲ್ಲಿನ ಬಣವೇಲಿ ಸೂಜಿ ಹುಡುಕಿದ ಹಾಗೆ * ಹೊಳೆ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನ ಹಂಗೇಕೆ ಎಂದರಂತೆ * ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅರವತ್ತಕ್ಕೆ ಅರಳು ಮರಳು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಕುಂಟನಿಗೆ ಎಂಟು ಚೇಷ್ಟೆ, ಕುರುಡನಿಗೆ ನಾನಾಚೇಷ್ಟೆ * ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ * ದುಷ್ಟರಿಂದ ದೂರವಿರು * ಹಂಗಿನ ಅರಮನೆಗಿಂತಾ ಗುಡಿಸಿಲೇ ಮೇಲು * ಮುಸುಕಿನೊಳಗೆ ಗುದ್ದಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕದ್ದು ತಿಂದ ಹಣ್ಣು, * ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಊಟ ಎಂದೂ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿ * ಮಿಂಚಿಹೋದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಫಲವೇನು ? * ಹಳೆ ಚಪ್ಪಲಿ, ಹೊಸಾ ಹೆಂಡತಿ ಕಚ್ಚೊಲ್ಲ * ರವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಕವಿ ಕಂಡ * ಕಾಲಿನದು ಕಾಲಿಗೆ; ತಲೆಯದು ತಲೆಗೆ * ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನು ಹದ್ದಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆ * ಕನ್ನಡಿ ಒಳಗಿನ ಗಂಟು ಕೈಗೆ ದಕ್ಕೀತೆ ? * ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ; ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ * ಗಣೇಶನನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವರ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ * ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗಬಾರದ್ದೇ ಆಗುತ್ತೆ * ನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ನರಿ ತನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತಂತೆ *ಮಹಡಿ ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಏಣಿ ಒದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವರು ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾನೆಯೆ ? *ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ *ತಾನೂ ತಿನ್ನ; ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ *ಗಂಡಸಿಗೇಕೆ ಗೌರಿ ದು:ಖ ? *ನಗುವ ಹೆಂಗಸು, ಅಳುವ ಗಂಡಸು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಂಬಬಾರದು *ಗುಡ್ಡ ಕಡಿದು ಹಳ್ಳ ತುಂಬಿಸಿ ನೆಲ ಸಮ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಹನುಮಂತನೇ ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನುವಾಗ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಬೇಕಂತೆ *ರತ್ನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗಾಜಿನ ತುಂಡಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು *ಗಾಜಿನ ಮನೇಲಿರೋವ್ರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೇ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಬಾರದು *ಉಂಡೂ ಹೋದ; ಕೊಂಡೂ ಹೋದ *ಎಲೆ ಎತ್ತೋ ಜಾಣ ಅಂದರೆ ಉಂಡೋರೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಂದನಂತೆ *ಕೋತಿ ತಾನು ಮೊಸರನ್ನ ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಒರೆಸಿತಂತೆ * ಹಾಡಿದ್ದೇ ಹಾಡಿದ ಕಿಸಬಾಯಿ ದಾಸ * ಹಸಿ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಸೆದಂತೆ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣಿನವನಿಗೆ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ಹಳದಿಯಂತೆ * ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಹುಡುಕು * ಲಂಘನಮ್ ಪರಮೌಷಧಮ್ * ಗಾಳಿ ಗುದ್ದಿ ಮೈ ಕೈ ನೋಯಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ *ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು *ಹಳೇ ಗಂಡನ ಪಾದವೇ ಗತಿ *ಹಬ್ಬದ ದಿನವೂ ಹಳೇ ಗಂಡನೇ ? *ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಅಳೋ... ಮೇಲೆ ಗಳು ಬಿತ್ತು *ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ತಾನೇ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ಪಕ್ಕದ ಮನೇಗೆ ಬಿದ್ದ ಬೆಂಕಿ ಬಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೇಗೆ ಬೀಳೋವರೆಗೂ ತಾಕಲ್ಲ *ಕರೆಯದವರ ಮನೆಗೆ ಕಳಸಗಿತ್ತಿಯಾಗು * ಹಂಚಿದವರಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಬಾಯಿ *ಕುಣೀಲಾರದ ಸೂಳೆ ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದ್ಳಂತೆ *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸಿರಾದರೆ ಹಡೆಯೋದು ಕಷ್ಟ *ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಅಗಸ ಗೋಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಒಗೆದನಂತೆ * ಕೈಲಾಗದೋನು ಮೈ ಪರಚಿಕೊಂಡ * ಕಜ್ಜಿ ಹೋದರೂ ಕಡಿತ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ * ಆನೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸರಪಣಿಗೆ ಜಗಳಾಡುವನೆ ? * ಎತ್ತು ಹೊರಬಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನು ಕರು ಹೊರಬಲ್ಲುದೆ ? * ದೊಡ್ಡವರು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು; ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ. * ದಂಡಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ದಾಳಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಗಳಗಂಟೆಗೆ * ಶುಭ ನುಡಿಯೋ ಸೋಮ ಅಂದರೆ ಗೂಬೆ ಕಾಣ್ತಲ್ಲೋ ಮಾಮ ಅಂದ ಹಾಗೆ * ಹಲವು ಸಲ ಸಾಯುವವನು ಹೇಡಿ,ವೀರಯೋಧನಿಗೊಂದೇ ಸಲ ಸಾವು * ನಮ್ಮ ದೇವರ ಸತ್ಯ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ ? * ಮುಟ್ಟಿದೋರ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಮಾಡೋರನ್ನು ಕಂಡರೆ ನೋಡು ನನ್ನ ಸಿರೀನ * ಮೊಲ ಎಬ್ಬಿಸಿ...ಕ್ಕೆ ಕೂತರು * ಹುಟ್ತಾ ಹುಟ್ತಾ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು; ಬೆಳೀತಾ ಬೆಳೀತಾ ದಾಯಾದಿಗಳು *ಮಗೂನ ಚಿವುಟೋದು, ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗೋದು *ತಾನು ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ; ಮಗ ಮಾಡುವುದು ಮಧ್ಯಮ; ಆಳು ಮಾಡುವುದು ಹಾಳು *ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ, ವಕೀಲರ ಹತ್ತಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ *ಆನೆಗೆ ಚಡ್ಡಿ ಹೊಲಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಪ್ಪೆ ತಕ್ಕಡೀಲಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಕೋತಿ ಕಜ್ಜಾಯ ಹಂಚಿದ ಹಾಗೆ. * ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾದಿರುವಾಗಲೇ ಬಡಿಯಬೇಕು *ಅರ್ಧ ಆದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಸನಿಗೂ ತೋರಿಸಬೇಡ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇದಂತೆ * ಪಾಪಿ ಧನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ *ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಮಾತಿಗೆ ಸುಳ್ಳೇ ಪ್ರಧಾನ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಕಂಡ ಕಳ್ಳ ಜೀವ ಸಹಿತ ಬಿಡ * ಕಂಡ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಳ ಬಂದ, ಉಂಡ ಮನೆಗೆ ನೆಂಟ ಬಂದ *ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲೊಳ್ ಕಡುಬು ತುರುಕಿದಂತಾಯ್ತು (ಮುದ್ದಣ) * ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಅಂಬೆಗಾಲಿಟ್ಟ *ಅಜ್ಜಿ ನೂತದ್ದೆಲ್ಲಾ ಅಜ್ಜನ ಉಡಿದಾರಕ್ಕೆ. *ಮಕ್ಕಳಿಸ್ಕೂಲ್ ಮನೇಲಲ್ವೇ? (ಕೈಲಾಸಂ) ' *ಕೋ' ಅನ್ನೋದು ಕುಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ,'ತಾ' ಅನ್ನೋದು ತಾತರಾಯನ ಕಾಲದ್ದು * ದೇವನೊಬ್ಬ ನಾಮ ಹಲವು *ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಅದೇ ಧ್ಯಾನ *ಬಡ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಬಿಲ್ಪತ್ರೇನೂ 'ಭುಸ್' ಅಂತಂತೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ *ಎದ್ದರೆ ಆಳಲ್ಲ *ತೂಕಡಿಸುವವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಪಾಂಡವರು ಪಗಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕವಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು * ಮಾಡೋದು ಅನಾಚಾರ ; ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಹಾಗೆ *ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ನೆತ್ತಿ ತಂಪಾದೀತೇ? *ಮೊದಲಿದ್ದವಳೇ ವಾಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರೆ ಉಣ್ಣೋಳು *ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ *ನಾಯೀನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರೆ... ಕಂಡು ಇಳಿಬಿತ್ತು *ಚೇಳಿಗೊಂದೇ ಬಸಿರು ; ಬಾಳೆಗೊಂದೇ ಗೊನೆ * ಹೀನ ಸುಳಿ ಬೋಳಿಸಿದರೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ *ಮಾಡಿದರೆ ಮನೆ ; ಹೂಡಿದರೆ ಒಲೆ *ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿ ಕಾಡಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ ; ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ * ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು. *ಅತ್ತು ಹೆದರಿಸೋನೊಬ್ಬ * ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ರಾಯರ ಕುದುರೆ ಕತ್ತೆಯಾಯ್ತು *ತಾನು ಕಳ್ಳ,ಪರರ ನಂಬ *ಓಡಿ ಹೋಗೋ ಬಡ್ಡಿ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಟ್ಟಾಳೆ? *ಗಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಸೀಗೇಕಾಯಿ *ನೆಂಟರಿಗೆ ದೂರ ; ನೀರಿಗೆ ಹತ್ತಿರ * ಕುಲ ಸೋಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತಗೊಂಡು ಬಾ ; ಜಲ ಸೋಸಿ ನೀರು ತಗೊಂಡು ಬಾ * ಬಾಯಿದ್ದೋರು ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬದುಕಿದರು * ಹೆದರಿದವರ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆ ಎಸೆದರು *ಅಳಿಯ ಮನೆ ತೊಳಿಯ *ನಾಯಿ ಮೊಲೇಲಿ ಖಂಡುಗ ಹಾಲಿದ್ದರೇನು, ದೇವರಿಗಿಲ್ಲ ದಿಂಡರಿಗಿಲ್ಲ *ಮಾಘ ಕಾವ್ಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೇಡ *ಮುಂದೆ ಬರೋ ಕೋಡಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬರೋ ಬಾಲಾನೇ ವಾಸಿ * ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ನಾಯಿ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೊಳಸಿದ ಹಾಗೆ * ಆತುರಕ್ಕೆ ಅಜ್ಜಿ ಮೈನೆರೆದಳು *ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ, ಆಗಬಾರದ್ದು ಆಗತ್ತೆ *ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಬಳ್ಳಿ ಕಾಲಿಗೇ ತೊಡರಿಕೊಂಡಿತು *ದನ ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಆಣೆ *ಪಾಪಿ ಚಿರಾಯು *ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾದರೆ ಬಾಯಿ ಕುರುಡೇ *ಅಳಿಯನ ಕುರುಡು ಬೆಳಗಾದರೆ ಗೊತ್ತಾಗತ್ತೆ *ಚಿನ್ನದ ಸೂಜೀಂತ ಕಣ್ಣು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ? *ಹಣ ಅಂದರೆ ಹೆಣಾನೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ *ಜರಡಿ ಸೂಜಿಗೆ ಹೇಳಿತಂತೆ: ನಿನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೂತು * ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಸೀನವೇ ಮದ್ದು. *ಎಲ್ಲಾ ಜಾಣ, ತುಸು ಕೋಣ. *ಹುಚ್ಚು ಬಿಟ್ಟ ಹೊರತು ಮದುವೆ ಆಗೋಲ್ಲ; ಮದುವೆ ಆದ ಹೊರತು ಹುಚ್ಚು ಬಿಡಲ್ಲ *ಬೈದು ಹೇಳಿದವರು ಬದುಕಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು *ನಗೋ ಗಂಡಸನ್ನೂ ಅಳೋ ಹೆಂಗಸನ್ನೂ ನಂಬಬೇಡ *ವ್ರತ ಕೆಟ್ಟರೂ ಸುಖ ಪಡಬೇಕು *ಅಗ್ಗದ ಆಸೆಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಗೊಂಡರು *ಅತ್ತೂ ಕರೆದೂ ಔತಣ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು *ನೆಚ್ಚಿನೆಮ್ಮೆ ಕೋಣನನ್ನೀಯಿತು *ಬಸವನ ಹಿಂದೆ ಬಾಲ, ಸೂಜಿ ಹಿಂದೆ ದಾರ *ಕುದುರೆ ಕಂಡರೆ ಕಾಲುನೋವು * ಖಂಡಿತ ವಾದಿ, ಲೋಕ ವಿರೋಧಿ * ಅತ್ತೆ ಆಸ್ತೀನ ಅಳಿಯ ದಾನ ಮಾಡಿದ * ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಬಂದರೂ ರಾಗಿ ಬೀಸೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ *ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ *ಊರ ದನ ಕಾದು ದೊಡ್ಡ ಬೋರೇಗೌಡ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ *ಹಣ್ಣು ತಿಂದವನು ನುಣುಚಿಕೊಂಡ; ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದವನು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ *ಗೌರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗತಿಗೆಟ್ಟ ಅಳಿಯ ಜೀನ ಗಳಿಸಿದ ; ಜಾಣ ತಿಂದ *ಶೆಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲೆ ಪಟ್ಣ * ಉಟ್ಟರೆ ತೊಟ್ಟರೆ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಚೆನ್ನ *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು ;ಕೋಲು ಮುರಿಯಬಾರದು *ಕಾಸಿಗೊಂದು,ಕೊಸರಿಗೆರಡು * ಉ.. ಕುಡಿದರೂ ತನ್ನಿಚ್ಚೇಯಿಂದ ಇರಬೇಕು * ಸ್ವತಂತ್ರವೋ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೋ * ಊಟ ತನ್ನಿಚ್ಚೆ, ನೋಟ ಪರರಿಚ್ಚೆ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ; ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಹುಚ್ಚಲ್ಲ, ಬೆಪ್ಪಲ್ಲ, ಶಿವಲೀಲೆ * ಅಳಿಯ ಅಲ್ಲ, ಮಗಳ ಗಂಡ * ಹೊಟ್ಟೇಲಿರೋ ಸಿಟ್ಟು ರಟ್ಟೇಲಿಲ್ಲ *ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ *ಬಾಲ ಸುಟ್ಟ ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ *ಹಿತ್ತಿಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ *ಸರಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ರೆ, ಪರಿ ಪರಿ ನೆಂಟರು *ಇಷ್ಟನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ ಕೃಷ್ಣಂಭಟ್ಟಾ ಅಂದರೆ, ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜನ ಹೆಂಡಿರು *ಹಾಕು ಮಣೆ, ನೂಕು ಮಣೆ, ತಳ್ಳು ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ * (ನೀನು)ಮೊಳ ಬಿಟ್ಟರೆ,(ನಾನು) ಮಾರು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ *ಕರೆದು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಲರೋಗ ಬಂತಂತೆ. *ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಮುಟ್ಟಿಸಿತಂತೆ. *ದಿನಾ ಸಾಯೋರಿಗೆ ಅಳೋರ್ ‍ಯಾರು? *ಊರು ಅಂದ ಮೇಲೆ ಹೊಲಗೇರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ;ಮೀಯುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ *ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು *ನವಿಲಾಡಿತು ಅಂತ ಕೆಂಬೂತ ಪುಕ್ಕ ತೆರೆಯಿತು *ಆಟಕ್ಕುಂಟು,ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಹಿರೀಮಗ ಆಗಬೇಡ, ಹಿತ್ತಿಲ ಕದ ಆಗಬೇಡ * ಸಹವಾಸ ದೋಷದಿಂದ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ *ಆಡಿಕೊಳ್ಳೋರ ಮುಂದೆ ಎಡವಿ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಣವಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೂ ಋಣವಿದ್ದಷ್ಟೇ ಬಾಳು *ಬಗ್ಗಿದವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ *ತಾಮ್ರದ ಕಾಸು ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡ್‌ತಂತೆ *ಗಂಡ ಸರಿಯಿದ್ರೆ ಗುಂಡೂ ಪಾವನ *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಲ್ಲ ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಉಣ್ಣು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ, ಇರಿ ಬಾ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಇರುವೆಗೆ ಇರುವೆ ಮೈ ಭಾರ, ಆನೆಗೆ ಆನೆ ಮೈ ಭಾರ * ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ *ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನೀರು ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಅದ್ನೇ ಉಂಡೇನ್ ಅತ್ತೆಮ್ನೋರೇ, ಕದ ತೆಗೀರಿ ಮಾವ್ನೋರೇ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಬಡವೆ ಸೀರೆ ಉಡದೆ ಮಾಸಿತು *ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾಸೇರು *ಒಂದಕ್ಕೆರಡು ದಂಡ, ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ರಾಗಿ ದಂಡ *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೋಗಲ್ಲ *ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ;ಯಜಮಾನನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ * ಕೊಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಕುಲಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ *ಅಷ್ಟು ಕಂಡ್ಯ ಅಮಾಸೆ ಕಂಡ್ಯ ; ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಲ್ಲಿ ಕಂಡ್ಯ ಹಾಲು ಅನ್ನವ *ನಾಯಿ ಹೆಸರು'ಸಂಪಿಗೆ'ಅಂತ *ನಾಯಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ್ರೆ ಅಜ್ಜ ಅಂತಾರಾ? *ಆಕೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಕ್ಕೆ ಆತನ್ನ ಕರೆಸಿದರೆ, ಆತ ಹೆಂಡ್ತಿನ ಬಿಟ್ಟು ಆರು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತಂತೆ. *ಉತ್ತರನ ಪೌರುಷ ಒಲೆ ಮುಂದೆ;ನಿನ್ನ ಪೌರುಷ ನನ್ನ ಮುಂದೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ;ಇಸಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಹಲ್ಲಿದ್ರೆ ಕಡಲೆ ಇಲ್ಲ;ಕಡಲೆ ಇದ್ರೆ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲ *ಗಂಟೂ ಹೋಯ್ತು;ನಂಟೂ ಹೋಯ್ತು *ಅಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪ ಅನ್ನದೋನು, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ್ನ ಅಪ್ಪಾ ಅಂತ ಕರೀತಾನಾ? *ಊರಿಗೊಂದು ದಾರಿಯಾದ್ರೆ, ಎಡವಟ್ಟಂಗೆ ಅವನದ್ದೇ ದಾರಿ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟೂ ಕಲ್ಲು *ಒನಕೆ ಮುಂಡು ಚಿಗುರಿದಂತೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮರ ಮುದಿಯಾದ್ರೂ ಕಾಯಿ ಹುಳಿ ಹೋಗಲ್ಲ *ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋನು, ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋನು *ಭಾವಿಗೆ ಬಿದ್ರೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಿಗ್‌ತಂತೆ * ನಾಯಿಗೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಲ್ಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ *ಯಂಕ, ಸೀನ, ನೊಣ ಅಂತ ಮನೇಲಿ ಮೂರೇ ಜನ ಕಂಡೋರ ಮನೆ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಿಣ್ಣು ಹಾಲು ಕಾಯಿಸಿದರಂತೆ *ತುಂಬೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಸಾವಿರ ಉಳಿ ಪೆಟ್ಟು, ಒಂದು ಚಿತ್ತಾರ *ಕಾಣದಿರೋ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕಾಣೋ ಭೂತಾನೇ ವಾಸಿ *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರು * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು; ನಾಯಿ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಬಡ್ಡಿ ಬಾಯಿಗಂಜ್ತೀಯೋ, ದೊಡ್ಡೆತ್ತಿನ ಕೋಡಿಗಂಜ್ತೀಯೋ *ತಾಯೀನೇ ತಿಂದೋಳು, ಅತ್ತೇನ ಬಿಟ್ಟಾಳೆಯೇ? *ಒಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ *ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಂಸಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಶಿಸ್ತುಗಾರ ಪುಟ್ಟಶಾಮಿ ಎದೆ ಸೀಳಿದ್ರೆ ಮೂರಕ್ಷರಾನೂ ಇಲ್ಲ *ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೇಳ *ಕಂಡೋರ ಆಸ್ತಿಗೆ ನೀನೇ ಧಣಿ * ಕೋಮಟಿ ಕೊಡ ;ಜೈನಿಗ ಬಿಡ *ನಿನ್ನ ಹಿತು(ಮುದ್ದು), ನನ್ನ ತಿಂತು *ಬೆಟ್ಟ ಮಹಮ್ಮದನ ಬಳಿ ಬರಲ್ಲ, ಮಹಮ್ಮದನೇ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು * ಹುಲಿಗೆ ಹುಣ್ಣು ಎದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಂಚು ಕಾಣದ ಕೈ ಕಂಚು ಕಾಣ್ತು *ಬರೀ ಕೈಗಿಂತ ವಾಸಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಡಗ * ಮನೇಲಿ ಇಲಿ, ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ *ಸೂಳೆಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಗುರುವಿಗೇ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಬೆಳಗೂ ಹೆತ್ತ ಮಗೂನ ನಾಯಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತಂತೆ *ಎದ್ದೋಗೋ ಮಾತು ಬಿದ್ದೋಗಲಿ ಆಡೋಕಾಗಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸಕ್ಕಾಗಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ;ನೀರಿದ್ದಾಗ ನೇಮ *ಅಳಿಲ ಸೇವೆ, ಮಳಲ ಭಕ್ತಿ * ಕೆಟ್ಟ ಅಡಿಗೆ ಅಟ್ಟವಳೇ ಜಾಣೆ *ಕಿಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲ ;ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಗಂಡಸು ಕೂತು ಕೆಟ್ಟ ;ಹೆಂಗಸು ತಿರುಗಿ ಕೆಟ್ಟಳು *ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹಡಿಕ್ ನಾತ : ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಘಮಘಮ *ಹೂ-ದವರು ‌ಯಾರು ಅಂದರೆ ಮಾಸಿದ ಸೀರೆಯವರು. *ಅಟ್ಟದಿಂದ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ದಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಚ್ಚಿದರು. *ಬಿಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದಾದರೆ ನನಗೂ ಇರಲಿ,ನಮ್ಮ ತಾತಂಗೂ ಇರಲಿ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂದೋಳು ಸಾವಿರ ಮುದ್ದೆ ನುಂಗಿದಳಂತೆ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದಳಂತೆ *ಸಂತೆ ಸೂಳೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಹೆಂಡಿರನ್ನ ಬಿಟ್ಟರಂತೆ. * ಮನೆ ದೇವರನ್ನ ಮೂಲೆಗಿಟ್ಟು ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರಿಗೆ ಬುತ್ತಿ ಹೊತ್ತಂತೆ. *ಅಡಿ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅವಳೇ ಇಲ್ಲೆ ; ಪಿಳ್ಳೆ ಪೇರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ !( ಇದು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಗಾದೆಯಾದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ) *ದೇಶ ಸುತ್ತು ; ಕೋಶ ಓದು. *ಹೇಳೋರು ಹೆಡ್ಡರಾದರೆ,ಕೇಳೋರು ಕಿವುಡರೇ? *ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಂಡಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಕೆಂಡದಂಥಾ ಕೋಪವಂತೆ * ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ದರಂತೆ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ * ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ದೋಸೆಯೂ ತೂತೆ ! *ಕೂಸು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಊರ ಚಿಂತೆಯಾದರೆ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆಯಂತೆ * ಆಳ್ ಮೇಲ್ ಆಳ್ ಬಿದ್ದು ಗೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿದ ಭತ್ತವಾದರೂ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೊಳೆಯದು * ಮನೇ ಯಜಮಾನ (ಮನೆಯೊಡೆಯ) ಕುಂತು ಹಾಳು * ಅರಣೆ (= ಹಾವು ರಾಣಿ) ಕಡಿದರೆ ಭರಣಿ (=ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಡಿಕೆ) ಮದ್ದು ಸಾಲದು *ಅಪ್ಪಂಥೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪಂತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ರಾಗ, ಸಾಲ ಹೊಳ್ಳಿ ಕೊಡುವಾಗ ನಾನಾ ರಾಗ *ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದವ ಕಲಿ, *ಬಾಳಲಾರದವ ಪಾಠ ಕಲಿತ * ತಳಮಳ ತೀರಲಿಲ್ಲ, ಕಳವಳ ಕಳಿಯಲಿಲ್ಲ * ಮೋಕ್ಷಮಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ವೇದಮಂತ್ರದ ಗೊಡವೆಯೆ? *ಕನಿಗೇಡಿಗೆ(ಸ್ವಾರ್ಥಿಗೆ) ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಅರವಲ್ಲದ್ದು (ಧರ್ಮವಲ್ಲದ್ದು) ಮಾಡಿದರೂ ತರವಲ್ಲದ್ದು ಮಾಡಬಾರದು *ಹಗೆ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಂಕಿ(ಹೊಗೆ) ಬೆಳೆದ *ಬರೀ ಮಾತಾಡಿ ಬೈಯ್ಯಿಸಿಕೊಂಡ *ಒಪ್ಪದಾ ಮಾತಾಡಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ *ಹಸನಾದ ಮಾತಿಗೆ ಜೀವ ಬೆಸನಾಯ್ತು *ಬಿಟ್ಟವರ ಕಂಡು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಳುಗೆಟ್ಟ *ಚಿತ್ತದ ಕಳವಳ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರೇ ಉತ್ತಮರು *ಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲದಲಿ ಕರದಲಿ ಧರ್ಮ ಬೇಕು *ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಬಿಡದು ಒತ್ತಿ ಕಾಡುವ ವಿಧಿ *ಬರೋಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಇರೋಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟ *ಬುದ್ಧಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ ಕರ್ಮ ತಿದ್ದಿ ಕೊಡುತಿತ್ತು *ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು (ಓಡಿ)ಬನ್ನ ಪಟ್ಟ *ತಕ್ಕುದನ್ನು ಅರಿಯದ ಓದು ಲಕ್ಷ ಓದಿದರೇನು * ಬಡವನಿಗೆ ಉಳಿದಷ್ಟೆ ಅಭಿಮಾನ *ಬಂದ ಅಥಿತಿಗೆ ಅನ್ನ ಇಕ್ಕದ ಬದುಕು ಯಾತಕ್ಕು ಬೇಡ * ಬಡವ ನೀ ಸೆಣಸಿ ಕೆಡಬೇಡ *ಸರಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾದ *ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದಿರೊ ಬಡತನ ಎಂದಿಗೂ ಬೇಡ *ರಸಿಕನ ನುಡಿ ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಿನಂತೆ *ಎಂಜಲ ತಿಂದರೂ ಅಂಜದೆ ತಿನ್ನು *ಅಂಜುತ್ತಾ ಅಳುಕುತ್ತಾ ತಿಂದ ಅಮೃತ ನಂಜು *ಒಳ್ಳಿಹ ಬಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬಿತು * ಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯ ತಂದು ಪೂಸಿದ *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಹಿಡಿದೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು *ಜೀವ ಜೀವವ ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತಿದೆ *ಜಗವೆಲ್ಲ ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅನ್ನೊ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗು ಸಲ್ಲದು * ತನ್ನ ತಾ ಬಲ್ಲವನೆ ಬಲ್ಲವ *ನಕ್ಕು ನುಡಿದವರು ಕಡೆಗೆ ಅಡವಿಯಲಿಕ್ಕಿ ಬರುವರು *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಪಟ್ಟದಂತೆ *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಅಳಿದರೆ ಚಟ್ಟ ಹತ್ತಿದಂತೆ *ಬಾಲೇರ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ * ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಬ್ಬಿಬ್ಬನಾದ * ಕೆರೆಗೆ ತೊರೆ ಕೂಡಿ ಸರೋವರವಾಯ್ತು *ತನ್ನ ತಾ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು *ಕಡಲಲ್ಲಿ ಪುಟಿದ ತೆರೆ ಕಡಲಲ್ಲೇ ಕರಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಬಣ ಬಣ ಬೆಳಕು ಹರಿದಾಗ ಕತ್ತಲು *ಎತ್ತಲೊ ಸಮತೆ ತೊಟ್ಟು(=ಧರಿಸಿ) ಪದವಿ ಮುಟ್ಟು ಇದ್ದೂ *ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟುಣ್ಣ ಬೇಕು * ದೀನನ ಬೇಡಿ ಬಳಲಿದರೆ ಆತ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು? *ಅಲ್ಲದವನ ಒಡನಾಟ ಮೊಳಕೈಗೆ ಕಲ್ಲು ಬಡಿದಂತೆ *ಸುಳ್ಳನ ಮಾತು ಕೆಸರೊಳಗೆ ಮುಳ್ಳು ತುಳಿದಂತೆ *ಹೇಮಗೇಡಿ ನೇಮ ಬೆಳಗಿದ ಭಂಗಿ *ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತೆ ಆಡಿದ *ಊಡದ ಆವಿಗೆ ಉಣ್ಣದ ಕರುವ ಬಿಟ್ಟಂತೆ *ದೈವದ ಸೊಲ್ಲು ಹರಟುವಾತ ಭವದೊಳಗೆ ತೇಲಾಡುತಿದ್ದ *ಉರವಣಿಸಿ ಬರೋ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ವೈರಿ *ಗುಣಗೇಡಿ ಒಡನಾಟ ಯಾವಾಲು ದುಃಖದೇಲ್ ಇದ್ದಂತೆ * ಮಾತಿಗೊಂದು ಮಾತು ಬಂತು ವಿಧಿ ಬಂದು ಆತುಕೊಣ್ತು * ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹರಿಯೋ ನೀರು ಕಲ್ಲ ಕೊರೆದಿತ್ತು *ಮಾತಿಂದಲೇ ನಗೆನುಡಿ ಮಾತಿಂದಲೇ ಹಗೆ * ಮಾತಿಂದಲೇ ಉಪಚಾರ ಮಾತಿಂದಲೇ ಅಪಚಾರ * ಬನ್ನ ಪಟ್ಟುಣ್ಣೋ ಬಿಸಿ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ತಂಗುಳೇ ಲೇಸು *ತನ್ನ ತಾ ತಿಳಿದು ತಾನು ತಾನಾದುದೆ ಉನ್ನತಿ * ಬಸುರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೂಸು ಮುದ್ದು *ಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಹಂಚಿ ಉಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಕು ಅಂದ *ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂಚುತ್ತಿದ್ದವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ನಿದ್ದೆ ಗೈಯೋನ ಹೊತ್ತು ನುಂಗ್ತು *ಬಡವರ ಮಾತು ನುಡಿ ನುಡಿಗೂ ಬೇಸರ *ಅಂಬಲಿಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲದವ ಕಟ್ಟಾಣಿ ರಂಬೆಯ ಬಯಸಿದ *ಒಪ್ಪೊತ್ತು ಕೂಳು ತಪ್ಪಿ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಾಕ್ಕಿಲ್ಲ ಕಿವಿ ಕೇಳಾಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಸೊಕ್ಕುವುದು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸೇರಕ್ಕಿಯ ಗುಣ * ಭಂಗಿ ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತಾದ ರಸವಳ್ಳಿ *ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಸಪೂರಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಮನ ಸೋಲದವರಿಲ್ಲ *ಕುಲಗೇಡಿ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲಕ್ಕೇ ಮಸಿ ಬಳಿದ *ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ ಮಾತು ತನಗೇ ಕುತ್ತು ತಂತು *ಇದ್ದುದ ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಾಗೆ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಪರರ ಹಂಗಿಸಿ ಮಂಗ ಅನಿಸಿಕೊಂಡ * ಹೆಣ್ಣಿಂದ ರಾವಣ ಕೆಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿಂದ ಕೌರವ ಕೆಟ್ಟ * ಬೋನದ ಬುತ್ತಿ ತಪ್ಪಿ ಚಿತ್ತವಲ್ಲಭೆಯನ್ನು ಮರೆಸಿತ್ತು *ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಗುರುವಿನ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ದೈವ *ಭೋಗಿ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ರೋಗಿಯಾದ, ಯೋಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ಯೋಗವಾದ *ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರದ ಸೆರೆಯಂತೆ *ತಾ ನೊಂದಂತೆ ಬೇರೇರ ನೋವನ್ನೂ ಅರಿಯಬೇಕು *ಹೊಲಬನರಿಯದ (ರೀತಿಯಲ್ಲದ) ಮಾತು ತಲೆ ಬೇನೆ: ಹೊಲಬನರಿತು ನುಡಿದ ಮಾತು ಫಲ ಪಕ್ವವಾದಂತೆ *ಪ್ರಸ್ತಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರವಿದ್ದೇನು *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ, ಸಾಲ ತಿರುಗಿ ಕೊಡುವಾಗ ಕಿಬ್ಬದಿ ಕೀಲು ಮುರಿದಂತೆ *ಇಲ್ಲದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆದೆ ಬೇಕು * ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗ ಚಿಮ್ಮಟ ಹಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಹೊನ್ನ ಕದ್ದ * ಸಿದ್ದಿಗಿಂತ ಬಲವಿಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಹಿರಿದಿಲ್ಲ * ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಡಗಿಕೊಂಡು ಗಂಗೇಲಿ ಮಿಂದು ಬಂದ *ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಧ್ಯಾನ ಬೇಕು *ಅರುಗೆಟ್ಟ ನಿದ್ದೆ (=ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿರುವುದು) ಇರಗೆಟ್ಟು (=ಇರವು ಗೆಟ್ಟು) ಸತ್ತಂತೆ *ಮದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತಿದ್ದವು *ಮಂತ್ರ ತಂತ್ರ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಸ್ವಂತವಲ್ಲ *ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ದೈವ ಒಲಿದರೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ * ಓದಿದ ಓದೆಲ್ಲ ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ಹಿಪ್ಪೆ, *ಓದಿದರ ಅರಿವು ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ *ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನ ಮೋರೆ ಹಾಳೂರ ಹದ್ದಿನಂತೆ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಇದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಎಲ್ಲಿದ್ದರು ಸಲ್ಲುವ *ಕುಚುಕು ಬುದ್ಧಿ ಹೊಕ್ಕವನು ಕೆಟ್ಟ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದವಳ ನಗೆ ನುಡಿ ನೋಟ ಎಂದೂ ಸಪ್ಪಗೆ * ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಪರಿ * ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿತನ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಪಿರಿಪಿರಿ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿಕಿರಿ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಘನ ಸಿರಿಯಣ್ಣ *ಉಳ್ಳನಕ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲಾದಗ ನಡಿಯಣ್ಣ * ಎಂಟು ಹೊನ್ನು ಘನವಾದ ನಂಟು *ತಂತು ಕೂಟಸ್ಥ ಇಲ್ದೋನ ಓದು ಗಿಳಿ ಕಲ್ತ ಪಾಠದಂತೆ * ಒಳ್ಳೇ ರಸವಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳೀಗಿಡವನ್ನ ಹಬ್ಬಿತು * ರಸವಳ್ಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಒಲಿವಂತೆ ಮಾಡುವುದು *ಎಳ್ಳ ತಿಂದ ಋಣ ತೋಟದ ಕಬ್ಬಿಗಿಂತ, ಪೋಟೆಯ ಜೇನಿಗಿಂತ, ಬಲ್ಲವಳ ಕೂಟ ಲೇಸು *ಕಾಡಿಗೆ ಗಣ್ಣ ಚೆಲುವೆ ಮನೆಗೆ ಕೇಡು ತಂದಳು *ತೋಟದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ನೋಡದವರಾರು *ರಂಭೆಯಂಥ ಹೆಣ್ತೀನ ಬಿಟ್ಟು ದೊಂಬಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದ *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣು ಸಪ್ಪಗೆ ಕಂಡಳು *ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಾಗಿ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಹಿಂಗದಿರಲಿ *ಮಲ್ಲಿಗೆ ವನದಲ್ಲಿ ತುರುಬಿಲ್ಲದಾಕೆ ಸುಳಿದಂತೆ *ಬಂಡಾಟದ ನಡೆ ಚೆಂದ ಮಿಂಡಾಟದ ನುಡಿ ಚೆಂದ *ಆರಿದೋಗರಕ್ಕೆ ಮೊಸರಿಕ್ಕಿ ಕಾಗೆಗೆ ಸೂರೆಕೊಟ್ಟರು *ದೀಪಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹುಯ್ಯ್ ಅಂತ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೇ *ಹುಯ್ಯಂತ ಕೊಡ ಬೇಡ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಲು ಬೇಡ *ಬಂದರು ಬಾ ಅನ್ನದ ದರ್ಪಕುರುಡರ ಸಾವಸವೇ ಬೇಡ *ಮುತ್ತು ಚಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮುಕುಟದ ಮಣಿಯಾಯ್ತು * ನೆರೆದ ಸಿರಿ ಜಾವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಯಿತು *ಹೊನ್ನಿನ ಶೃತಿ ಕೇಳಿ ಎಂಥೆಂಥಾವರೆಲ್ಲ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದರು * ಬರಿಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕೊಂದು ತಿನ್ನೊ ಮಾರಿ ಲೇಸು *ಲಕುಮಿ ತೊಲಗಿದ ಬಳಿಕ ಕುಲ ವೀರವಿದ್ದು ಫಲವಿಲ್ಲ *ಯೋಗಿಗೆ ರಾಗ ಇರಬಾರದು ಭೋಗಿಗೆ ರೋಗ ಇರಬಾರದು *ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವಳ ಒಡನಾಟ ಮಾತುಮಾತಿಗು ಬೇಸರ *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ *ಇಂಬರಿತು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ * ಒಲುಮೆಗೆ ನೋಟ ಬೇಟವೇ ಮೊದಲು * ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಕದಡಿತು * ಸಿರಿಯವ್ವನದ ಹೆಣ್ಣು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ *ಹಾದರ ಹಾಲು ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ, ಬಯಲಾದರೆ, ಬೇವಿನ ಸಾರದಂತೆ *ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದವಳ ಒಡಗೂಟ *ನಾಯ್ ಹೆಣಾನ ಹತ್ತಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ *ಕೋರಿ (=ಚೆಂದುಳ್ಳಿ ಚೆಲುವೆ) ಒಲುಮೆ ತನಗೆ ಅನ್ನೋ ಮಾರನಿಗೆ (=ಚೆಲುವಾಂತನಿಗೆ) ಮಾರಿ ಹಿಡಿಯಿತು. *ನಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ ಹೆಣ್ಣು ಒಬ್ಬನ ಮೆಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ *ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗೆ/ಮನಸ್ಸ ಬಲ್ಲೋರಿಲ್ಲ *ಏರಿ ಮ್ಯಾಗಿನ ಪಂಜು ನೀರೊಳಗೆ ಉರಿಯಿತು *ದಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಕನಲುವ ಮಾನವ ದಂಡ ಚಕಾರ ಎತ್ತದೆ ತೆರುವ *ಕೊಟ್ಟೆ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕೊಡದವನ ಮಾತು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಇರಿದಂತೆ *ಹೊತ್ತನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೈಗಳ್ಳಗಿಂತ ಸತ್ತ ಹೆಣ ಲೇಸು * ಕೊಡದ ಲೋಭಿ ಮಾತು ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು *ಮಾಡುವವ ಉತ್ತಮ ಆಡಿ ಮಾಡದವ ಅಧಮ ನೀಡುವವ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿದರೂ ನೀಡದವ ಅಧಮ *ಆಗ ಬಾ ಈಗ ಬಾ ಹೋಗಿ ಬಾ ಅನ್ನದೆ ಕೊಡುವ ತ್ಯಾಗವಾಗು *ಇಚ್ಚೆಯ ಅರಿತು ಕೊಟ್ಟ ನುಚ್ಚೊಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಬೇಡಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ನೀಡುವರ ಬೇಡ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ಕೈಯೆತ್ತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಮೈಯ್ಯ ದಂಡಿಸಲಿಲ್ಲ *ಪುಣ್ಯದ ಪಾಲು ನನಗಿರಲಿ ಅಂದ * ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಗೇಡು * ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಡು * ಕೋಡಗ ಲಂಕೆಯ ಸುಡುವಾಗ ರಾವಣ ನಾಡ ಕಾಯ್ದಿದ್ದ * ನಾಡೆಂದ್ರ ಕಾಡನ್ನ ಸುಡುವಾಗ ದೇವೇಂದ್ರ ಗಾಳೀನ್ನ ನೋಡೊಕೆ ಕಳಿಸಿದ *ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೋತಲ್ಲಿ ಹೊದಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿತು *ಸಾಮವೇದದ ಗಾನ * ಭೂಮಿ ದಾನದ ಫಲವ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದವರೇ ಬಲ್ಲರು *ಜಪ-ತಪ ಉಪವಾಸ ಇದ್ದರೆ ಅಂತಕನ ವಿಪರೀತ ತಪ್ಪೀತೆ *ಪುಣ್ಯ ಉಂಡು (=ಸುಖ ಅನುಭೋಗಿಸಿ) ತೀರಿತು, ಪಾಪ ತಿಂದು (=ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ) ತೀರಿತು *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬೆನ್ನಾಡಿ ಬಂತು *ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಂಟೆಲ್ಲ ಹಗೆಯಾಯ್ತು *ಏನಾದರೇನು ತಾನು ತಾನಾಗದವರೆಗೆ *ದಾನಿಗೆ ದೀನತನ ಸಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮೌನ ಸಲ್ಲ *ಸೊಲ್ಲಿನ ಬೇದ ತಿಳಿದ ಕಿರಿಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯ *ಮೊಸರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಒಸೆದು ಬಂತು *ತನ್ನ ತಾನರಿತವಗೇ ತ್ರಿಭುವನ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು *ದೈವ ಅನ್ನೋದ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ನೊಡದೆ ತಾನಿದ್ದ ಒತ್ತಿಲೇ ನೋಡು *ಪೆದ್ದ ಮರದ ತುದಿಯೇರಿ ಅಣಿತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತ *ಸಿರಿ ಸೋಂಕಿದವರ ಪರಿ ಬೇರೆ *ಮಾತಿನ ಬೊಮ್ಮ ತೂತಾದ ಮಡಕೆಯ ಪರಿ *ಅರಿವಿನ ಹಾದಿ ಬೇರೆ * ಅನುಭವಿಗೆ ಬೇರೆ ಮತವಿಲ್ಲ * ಕೋಪ ಬೀವುದೇ ಸಮತೆ * ಪಾಪ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಕೋಪವೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟು * ಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಕೂಟ ಕರ್ಮಿಯ ದುಂದುಗವೇ ಬೇಡ *ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಧರ್ಮ *ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮ್ಮತ *ಎಲ್ಲರು ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಲಾಸ, ಎಲ್ಲವ ಬಯಸಿ ಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನರಕ *ಒಳ್ಳೇರ ಒಡನಿದ್ದು ಕಳ್ಳ *ಒಳ್ಳೇನಾದ ನಲ್ಲೆ ಮುಂದೆ ಸುಳಿದರೆ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಒಲ್ಲದವರಾರು * ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೊಬಗನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಬಯಸದ ಅಣ್ಣಗಳು ಅದಾರು *ಕುಚ ಹೇಮ ಶಸ್ತ್ರ ಸೋಂಕಿದಾಗ ಶುಚಿ ವೀರ ಧೀರರು ಅಚಲಿತರಾದರು * ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಹೆಜ್ಜೇನು ಸವಿದಂತೆ *ಹೃದಯಶೂನ್ಯರ ಒಲವಿಗಿಂತ ಬಲ್ಲವರ ಕದನವೇ ಲೇಸು * ಕರಣಗಳ ತಡೆದು ನಿಲಬಾರದು *ಒಂದರ ಮೊದಲೊಳಗೆ ಬಂದಿದೆ ಜಗವೆಲ್ಲ *ಬಹುಮನದ ಹಾದಿ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ *ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಹೊತ್ತು ಸಾವಿಗಂಜಿ ಜಗವೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿದ * ಹೆಣ್ಣಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಎಡತಾಕಿ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದ *ಎಲ್ಲವೂ ತಾನಗ ಬಲ್ಲರೆ ಅದುವೇ ಯೋಗ * ಕಯ್ಯಾರೆ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮ ಲೇಸು *ಪಾತ್ರವರಿತು ಜಗದ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು *ಉಣವಲ್ಲ ಉಡವಲ್ಲದವನ ಒಡವೆ ಕಂಡವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ಉಟ್ಟು ಉಡಲಾರ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರ *ಕೊಟ್ಟುಣ್ಣದ ಗಂಟು ಪರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ *ಕೊಂದ ಪಾಪ ತಿಂದು ಪರಿಹಾರ (=ಕೊಂದ ಪಾಪ/ಕರ್ಮ ತನಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *ಒಂದೊಂದು ಹನಿ ಬಿದ್ದು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಮಡುವಾಯ್ತು *ಊರಿಗೆ ದಾರೀಯ ಯಾರು ತೋರಿದರೇನು *ಯಾರಿಗೂ ತೋರದಂತೆ ದೈವ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಾರಿಹುದು ನಿಜವ *ಹಿಡಿ ಘಟವ ನೆಚ್ಚದಿರು ದಿಟವೇ ಪುಣ್ಯದ ಪುಂಜ ಸಟೆಯೇ ಪಾಪದ ಬೀಜ * ಇಮ್ಮನದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೆಟ್ಟೆ (ಕೇಡು) *ಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಓದು ವಾದಗಳೇಕೆ * ಏನೂ ಇಲ್ಲದವಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ *ಬೆರಳು ತೋರುದ್ರೆ ಅಂಗೈನೇ ನುಂಗಿದಂತೆ *ಅಕ್ಕಿ ಉಂಡವ ಹಕ್ಕಿ, ಜೋಳ ಉಂಡವ ತೋಳ *ಅಕ್ಕಿಲ್ಲ ಬ್ಯಾಳಿಲ್ಲ ಅಕ್ಕನ್ನ ಕರತರಬೇಕು *ಅಡೆ ಮಡಕೆಯಲ್ಲ ಇಡೆ ಸಟ್ಟುಗವಲ್ಲ *ಅಣ್ಣಿಗೇರ್‍ಯಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಮೊಣಕಾಲ ಮಟ್ಟ *ನೇರಲೆ ಹಣ್ಣು ಬಲು ಕಪ್ಪು ತಿಂದು ನೋಡಿದರೆ ಬಲು ಸವಿ *ಅತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಡಕಲಗೂಡಿಗೆ ಸೊಸೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಳಕಿಗೆ *ಅತ್ತೆಯ ಮನಿಯಾಗ ಮುತ್ತಾಗಿ ಇರಬೇಕು *ಅಧರಕ್ಕೆ ಕಹಿ ಉದರಕ್ಕೆ ಸಿಹಿ *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಅಪ್ಪನ ಬಟ್ಟೆಯಾದರು ಚಿಪ್ಪಿಗ ಬಿಡ *ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ಅರೆ ವಯಸ್ಸು * ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರಲೇಪ *ಅಲಗಿನ ಗಾಯಕ್ಕಿಂತ ಗಲಗಿನ ಗಾಯ ಹೆಚ್ಚು * ಅಲಾ ಬಲಾ ಪಾಪಿ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದರೆ ಅಂಗೈಲಿ ಹಿಡಿದ ಕೊಡೆ ಕಾಪಾಡಿತೇ * ಆಗುವ (ಅಡುವ) ವರೆಗಿದ್ದು ಆರುವವರೆಗೆ ಇರಲಾರರೇ *ಆಟ ಕೆಟ್ಟರೆ ದೀವಟಿಗೆಯವನ ಸುತ್ತ *ಆಡಿ ಉಂಡ ಮೈ ಅಟ್ಟು ಉಂಡೀತೇ? *ಆಡೋಣ ಬಾ ಕೆಡಿಸೋಣ ಬಾ *ಹೊತ್ತು ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದು * ಹೊತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗೊತ್ತು ಸೇರಬೇಕು *ಹೊಕ್ಕು ಬಳಸಿದರೆ ನಂಟು *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ವೀಣೆ *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ *ಹೂವ ತರುವ ಮನೆಗೆ ದೇವ ಹುಲ್ಲು ಹೊರುವ *ಹುಣ್ಣು ಮಾದರೂ ಕಲೆ ಮಾದೀತೇ *ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೇ ಬರುವಾಗ ಹೂವಿನ ತೋಟ ಇದಿರೇ * ಹಾಲಿಗಿಂತ ಕೆನೆ ರುಚಿ *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿ ಪುಕ್ಕ ಎಣಿಸಿದಂತೆ * ಹಿಂದಲ ಮಾತು ಮರಿ ಮುಂದಲ ಬಾಳು ಅರಿ * ಹಾಯೋ ಎತ್ತು ಹಾಯ್ದರೂ ಬಂತು ಬಿಟ್ಟರೂ ಬಂತು *ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಹಾದಿ *ಮರ ಕಡಿದು ಮೈಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ್ರಂತ *ಹರ ಮುನಿದರೆ ಗುರು ಕಾಯ್ವ *ಹರಕಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಕಡಿಯಿತು * ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಒಬ್ಬನ ತಲೆ ಭಾರ * ಹಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಕೊಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದ್ ಲೇಸು * ಹಂಗು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗದ ಪರಿವೆ ಏನು *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾ ಸೇರು * ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೂ ನಿಜದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಂಗೆ ಹೇಳಬೇಕು * ಮೊಂಡ ಮಾವನಿಗೊಬ್ಬ ಭಂಡ ಅಳಿಯ * ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೆ ಪಡಿ ಹಿಟ್ಟು *ಮುಕ್ಕು ಸರಿದರೆ ಒತ್ತಣ್ಣ ಒತ್ತಿದರೆ ಸರಿಯಣ್ಣ *ಸತ್ತು ಕೊಳ್ಳೋ ಸೊರ್‍ಗಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿ ಕೊಳ್ಳೋ ನರಕ ಲೇಸು * ವರಕವಿಗಳ ಮುಂದೆ ನರಕವಿಗಳು ವಿದ್ಯೆ ತೋರಬಾರದು * ಬಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕುಂದಣವಿಟ್ಟಂತೆ ವಜ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಣಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಂಚಲೆ *ಮೊಂಡ ಕೊಡಲಿ ರಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲ *ಮೂಗು ಹಿಡಿದರೆ ಬಾಯಿ ತಾನೇ ತೆರೆಯುವುದು * ಮುದುಕೀ ನಿನ್ನಾಟ ಮುಂದೈತಿ *ಮುಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒಗಟು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒರಟು *ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆ ಬೇಕು ಜೋಳಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು ಮಾದೇವನಂಥಾ ಮಗ ಬೇಕು ಗೌರಿಯಂಥಾ ಸೊಸೆ ಬೇಕು * ಮಾರಿಯ ಹೋತ ತೋರಣದ ಚಿಗುರು ಬಯಸಿತಂತೆ * ಮಾತಿಗೆ ಮಾತುಗಳ ಓತು ಸಾಸಿರ ಉಂಟು * ಮಳೇ ನೀರ ಬಿಟ್ಟು ಮಂಜಿನ ನೀರಿಗೆ ಕೈ ಒಡ್ಡಿದಂತೆ *ಮರಗಿಣಿಯ ಕೂಡೆ ಆಡಿ ಅರಗಿಣಿ ಕೆಟ್ಟಿತು *ಮಂದ್ಯಾಗ ಮಚ್ಚೀಲೆ ಹೊಡೆದು ಸಂದ್ಯಾಗ ಕಾಲು ಹಿಡಿದರು *ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಿಂದ ಮಗ ಮದ್ದಾನೆ ತರುಬಿದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ತಿಂದ ಮಗ ನೊಣ ಝಾಡಿಸಿದ *ಮಂದಾಳಿಗೊಂದು ಮುಂದಾಳು *ಭಲೆ ಜಟ್ಟಿ ಅಂದ್ರೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿದ *ಬೇಕೆಂಬುದು ಬಾಳು ಸಾಕೆಂಬುದು ಸಾವು *ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಪಾಯಿ ಮಾಡಿ ಇರುವೆ ಹತ್ತರ ಕಳಿಸಿದ *ಬೆಣ್ಣೆಯೊಳಗಿನ ಕೂದಲು ತೆಗೆದಂತೆ *ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಂಡಿತು ಬಡಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ *ಬೆಕ್ಕಿನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಇಲಿಗಳೇ *ಬೆಂದ ಮನೇಲಿ ಹಿರಿದದ್ದೇ ಲಾಭ *ಸುಡುವ ಮನೆಯ ಗಳ ಹಿರಿದಂತೆ *ಬೆಂಕಿಗೆ ಕರಗದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕರಗೀತೇ * ಬೀಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಜ ದಂಡ *ಬೀಜ ಸಣ್ಣದಾದರೆ ಮರ ಸಣ್ಣದೋ * ಮಳೆಗಾಲದೇಲಿ ಚಿಗಿಯೂದಿಲ್ಲ ಬೇಸಿಗೇಲಿ ಒಣಗೂದಿಲ್ಲ *ಹುಟ್ಟುವವನ ಅಣ್ಣ ಬೆಳೆಯುವವನ ತಮ್ಮ *ಆಸೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಬಾಸೆ ತಪ್ಪಬಾರ್‍ದು *ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದರೂ ತನ್ನ ಗುಡಿಲೇ ಚಂದ *ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಟ್ಟ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ತಟ್ಟೀತು ಇಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ ಅಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ * ಇದ್ದ ಮಕ್ಕಳೇ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಣದಿರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡೋ ದೇವರೇ ಅಂದಂತೆ *ಈರಣ್ಣನ ಮುಂದೆ ಬಸ್ಸಣ್ಣ ಕುಂತಂತೆ *ಉಪಾಸ ಇದ್ರೂ ಉಪದ್ರ ಇರಬಾರ್‍ದು * ಕಲ್ಲ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಹಾಲೆರೆವರು ದಿಟ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಕೊಲ್ಲೆಂಬರು ಉಂಬುವ ಜಂಗಮ ಬಂದರೆ ನಡೆಯೆಂಬರು, ಉಣ್ಣದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬೋನ ಹಿಡಿಯೆಂಬರು *ಉಪಕಾರಕ್ಕೋಗಿ ಉಪದ್ರ ಬಂತು *ಉರಗಕ್ಕೆ ಹಾಲೆರೆದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಗರಳ್ವ ಬಿಡಬಲ್ಲುದೇ *ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದರೇನು ಫಲ *ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಎಟ್ಟ್ (ಹಟಮಾರಿ) ಗಂಡಗೆ ಖೊಟ್ಟಿ ಹೆಂಡತಿ * ಎತ್ತು ಮಾರಿದವಗೆ ಹಗ್ಗದ ಆಸೆಯೇ *ಎದ್ದವನು ಗೆದ್ದಾನು *ತಲೆ ಸೀಳಿದರೆ ಎರಡಕ್ಷರ ಇಲ್ಲ *ಎರವಿನವರು ಎರವು ಕಸಗೊಂಡರೆ ಕೆರವಿನಂತಾಯಿತು *ಮೋರೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದಾಗ ಮುಲ್ಲಾಂದೇನು *ಎಲ್ಲಾ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ * ಒಂದು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಹಾಡು ದಾಸಯ್ಯ ಎರಡು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಬಿಡು ದಾಸಯ್ಯ * ಒಡೆದ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಗೆ ಬಂದೀತೇ *ಕೆತ್ತೆಂದರೆ ಕೆತ್ತು ಮೆತ್ತೆಂದರೆ ಮೆತ್ತು *ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯವರು ಉಳ್ಳಾಡುವಾಗ ಗುಳ್ಳವ್ವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬೇಡಿದಳಂತೆ * ಕಂಗಾಲನ ಮನೀಗೆ ಕಂಗಾಲ ಹೋದರೆ ಗಂಗಾಳ ನೆಕ್ಕು ಅಂದಂತೆ *ಕಣ್ಣೆರಡಾದರೂ ನೋಟ ಒಂದೇ * ಕರ್ಮ ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಮರ್ಮದಲ್ಲಿರು *ಕೆಲಸಿಲ್ಲದ ಗಂಡು ಕರೀ ಒನಕೆ ತುಂಡು * ಕರುಬಿದವರ ಮನೆ ಬರಿಮನೆ *ಕಲ್ತ ಕೈ ಕದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಿಡದು *ಕೂಡಿದ ಗಂಡನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ತೇನು ಕಲ್ತದ್ದ ಬಿಡಲಾರೆ *ಕಲ್ತದ್ ಬಿಟ್ಟೆಯಾ ಕಲಕೇತಿ ಅಂದ್ರೆ ಊರು ಬಿಟ್ರು ನಾ ಕಲ್ತದ್ ಬಿಡಲ್ಲ ಅಂದ್ಲಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಕೈ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕಾವಲಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಕಾವಿ ಉಟ್ಟವರೆಲ್ಲಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಬೂದಿ ಬಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬೈರಾಗಿಗಳಲ್ಲ *ಕುದಿಯುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹಳಸಿದಂತೆ * ಕೂತುಕೊಂಡು ಹೇಳುವವನ ಕೆಲಸ ಊರು ಮಾಡಿದರೂ ಸಾಲದು * ಕೂಳಿಗೆ ಕೇಡು ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರ *ಕೆಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣ ಸೇರು ಇಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿ ಸೇರು *ಕೆಟ್ಟು ಬದುಕಬಹುದು ಬದುಕಿ ಕೆಡಬಾರದು * ಕೆಟ್ಟು ಸೈರಿಸಬಲ್ಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರೆ *ಕೆರೆಯ ನೀರ ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ *ಕೈಲಾದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಕೈಲಾಗದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ *ಕೊಂಕಿಗೆ ಕೊಂಕೇ ಮದ್ದು *ಕೊಡಲಾರದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತೆರವ ಕೇಳಿದರಂತೆ *ಕೊಡುವ ದೇವರು ಬಡವನೇ? *ಕೊಡುವವನ ಕೈ ಯಾವಾಲು ಮೇಲೆ *ಅಪ್ಪ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಮಗ ಕಳಸ ಇಟ್ಟ *ಕೋಪ ಪಾಪ ತಂತು ಪಾಪ ತಾಪ ತಂತು *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಗಳ ಕಲಿತವು *ಗಳಕ್ಕನೇ ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ಗಳಿಗೆ ಉಂಡವ ಭೋಗಿ * ಗಾಣವಾಡದೆ ಎಣ್ಣೆ ಬಂದೀತೇ * ಗುಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಸವಿರಬಾರದು ಬಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಸಿವಿರಬಾರದು *ಗುರುವಿಗೆ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಸಂತೇಲಿ ಮನೇ ಮಾಡಿ ಸದ್ದಿಗಂಜೂದೇ * ಗೆದ್ದವ ಸತ್ತ ಸೋತವ ಸತ್ತ *ಚೌಲದಾಗ ದೌಲು ಮಾಡು *ಜನಕ್ಕಂಜದಿದ್ದರೂ ಮನಕ್ಕಂಜಬೇಕು *ಹುಟ್ಟಿದವಗೆ ಸಾವು ತಪ್ಪದು *ತನಗಿಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೇನು *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತನ್ನರಿವೆ ಗುರು *ತನ್ನ ನೆರಳಿಗೆ ತಾನಂಜಿ ನಡೆಯಬೇಕು *ತಬ್ಬಲಿ ದೇವರಿಗೆ ತಂಗಳ ನೈವೇದ್ಯ *ತಲೆ ಬಲಿಯಿತು ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು * ತವರೂರಿನ ದಾರೀಲಿ ಕಲಿಲ್ಲ ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲ * ತಾ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ತಲತಲಾಂತರಕ್ಕೂ ಇರಲಿ, ಕೊ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಕುಲಕೋಟಿಗೂ ಬೇಡ *ತಾನು ತಿಂದದ್ದು ಮಣ್ಣು ಹೆರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹೊನ್ನು *ತಾ ಬಲವೋ ಜಗ ಬಲವೋ *ತುಟ್ಟಿಯಾದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೇಳದು *ತುಟಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಸುಮ್ಮನಿರದು *ತೊಳೀಲಿಲ್ಲ ಬಳೀಲಿಲ್ಲ ಮೂಗೇಕೆ ಮಸಿಯಾಯ್ತು *ದನಿಯಿದ್ದವರು ಅತ್ತರೂ ಚಂದ ನಕ್ಕರೂ ಚಂದ *ದುಡಿದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ ಪಡೆದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ *ದೂಫ ಹಾಕಿದರೆ ಪಾಪ ಹೋದೀತೇ *ನಡೆವರು ಎಡವದೇ ಕುಳಿತವರು ಎಡವುವರೇ *ನಾ ಬಡವ ವಾಲಗ ಸಾವಕಾಶ ಊದು ಅಂದಂತೆ *ನೇಮ ಉಳ್ಳವನ ಕಂಡರೆ ಯಮನಿಗೂ ಭಯ *ನೆಂಟ ನೆರವಲ್ಲ ಕುಂಟ ಜೊತೆಯಲ್ಲ * ಪಡುವಣ ಮನೆಗೆ ಮೂಡಣ ದೀಪ *ಪಿಶಾಚಿ ಬಿಟ್ಟರೂ ನಿಶಾಚರ ಬಿಡ *ಹೆಣ್ಣು ಹೊನ್ನು ಮಣ್ಣು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಹೋದಂತೆ * ಬಳ್ಳಿಗೆ ಕಾಯಿ ಭಾರವೇ *ಬಾಡಿಗೆ ಎತ್ತೆಂದು ಬಡಿದು ಬಡಿದು ಹೂಡಬೇಕೆ *ಬಾಳಿ ಬದುಕುವರಿಗೆ ಹಾಳೂರ ಸುದ್ದಿ ಯಾಕೆ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ನಷ್ಟ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ದೈವ ಬಟ್ಟ ಬಯಲು * ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಧರ್ಮ ದಂಗು ಬಡಿಸಿತು *ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಕೆಲಸ ಕೆಂಡವಾಯ್ತು *ನಿಷ್ಠೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ದೈವ ಕಲ್ಲುಗುಂಡೊಳಗೆ ಅಡಗಿತ್ತು *ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಮುಕ್ತಿ,ಶಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಭುಕ್ತಿ *ಅರಿತು ಮಾಡದ ದಾನ ತೆರೆದು ನೋಡದ ಕಣ್ಣಂತೆ *ಕಾಯ ಕಮಲವೇ ಸೆಜ್ಜೆ ಜೀವ ರತುನವೇ ಜ್ಯೋತಿ *ತತ್ವಮಸಿ ಅಂತ ಅನ್ನೋದ್ ಕಲಿ ಅಂದ್ರೆ ತುತ್ತು ಸವಿ ಅಂತ ಉಣ್ನೋದ್ ಕಲ್ತ *ಜ್ಯೋತಿಯ ನೆಲೆ ಅರಿತವನೇ ಯೋಗಿ *ನೆತ್ತರು ಉಕ್ಕಿದರೆ ಜೀವ ತೊಡಕೀತು *ವಿಧಿ ಕಾಣದ ಎಡೆಗಳಿಲ್ಲ *ದಾರವಿದ್ದರೆ ಮುತ್ತು ಹಾರವೆಂದನಿಸಿತ್ತು * ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ ನೂರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಳು *ಮಿಂದು ಮೈಲಿಗೆ ಉಡೊದಾದ್ರೆ ಜಳಕದ ದಂದುಗವೇಕೆ *ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ದಾನದಿಂದ ಹೋದೀತೆ *ಮಿಂದರೆ ಮೈಯ ಕೊಳೆ ಹೋಯ್ತು *ಹಿರಿದು ಪಾಪ ಮಾಡಿ ಗಂಗೆಗೆ ಹರಿದರು *ಅಕ್ಕರ ಕಲ್ತು ತನ್ನ ಒಕ್ಕಲನ್ನೇ ತಿನ್ನೊದ್ ಕಲ್ತ *ವಿಧಿ ಮುನಿದರೆ ಸರಿ ಬೆಸವಾಯ್ತು *ಅರಸು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿ ದೆಸೆಯಾಯ್ತು *ಆಳಿದ ದೊರೆ ಹುಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳದೆ ಹೋಗಬೇಕು * ಬಲ್ಲಿದರೊಡನೆ ಸೆಣಸಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಬಂತು ಕೇಡು * ಮಂತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಕೀಲು ಮುರಿದ ಯಂತ್ರದಂತೆ * ಕತ್ತಿ ವೈರಿ ಕೈಯಲ್ ಕೊಟ್ಟು ಬೆನ್ನ ಮಾಡಿ ನಿಂತನಂತೆ * ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ಜಗದ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನೆ ನುಡಿದರೆ ಜಗವೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುತಿತ್ತು *ನಾಡಳಿದು ನಾಡೊಡೆಯನಿಗೆ ಕೇಡು ನಾಡೊಡೆಯ ಅಳಿದು ನಾಡಿಗೆಲ್ಲ ಕೇಡು *ಯಾರನ್ನ ನಂಬಿದರು ಆರೈದು ನಂಬಬೇಕು * ಬಾಳಿಕೆಗೆಟ್ಟು ಬೆಸಲಾದ ಚೇಳಿನಂತಾದ ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ದಿಟವೇ ಆದರೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಂಜೂದ್ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಜಿನ ಧರ್ಮವೇ ಜೀವಧರ್ಮ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಲ್ಲದ್ದು ಜೀವಧರ್ಮ *ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಇರಿದಾಡಿತು *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಇಂಬರಿದು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ *ತಾನೊಲಿದ ಮಂಕು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂತೆ * ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮ್ಯಾಲೆ ನೀರ ಕುಡಿಯಲೇಬೇಕು *ಯಾರದ್ದೋ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ *ಆಗೋದೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೇದಕ್ಕೆ *ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ *ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನ *ಹರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, *ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ ಇದ್ದವರು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ * ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು *ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ *ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ *ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ *ನೀರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ *ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ *ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು *ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು *ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ *ಅರಸನ ಕುದುರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು *ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ *ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ *ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ *ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ *ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ *ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ *ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು *ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು *ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ *ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ *ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) *ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ *ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ *ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ *ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು *ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು *ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು *ಇಕ್ಕುವಳು ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಿಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, *ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ,ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ *ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ ಇದ್ದ *ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು *ಇದ್ದದ್ದು ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು *ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು * ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು *ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ *ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡಬಾರದು *ಎಡದ ಎತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ಎತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು *ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ *ಕೈ ಕೆಸರಾದ್ರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿ *ನೀ ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ *ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ *ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ *ಹಿರೀ ಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ *ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು *ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ *ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದಾಗ ಬಂದೀತೇ * ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು *ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ಓದಿ ಓದಿ ಮರುಳಾದ ಕೂಚು ಭಟ್ಟ *ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ಕರು ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂಡು ಮದುವೆ ಮಾಡು *ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ *ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ *ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ *ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ *ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, * ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ *ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ *ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ *ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ *ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ *ಒಂದೇ ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು *ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು *ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, *ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ *ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ *ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ *ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ *ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ *ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು *ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು *ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ *ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ *ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸಿಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು *ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ *ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ *ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ *ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ *ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ *ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು *ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ *ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ *ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ *ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು *ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ *ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ *ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು *ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ *ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು *ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ *ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ *ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ *ಹುಳ್ಳಿಕಾಳು ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ *ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು *ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ *ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕೋಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ *ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ *ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೆರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ *ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು, *ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು *ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ *ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ *ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು *(ಅನ್ಯ) ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ *ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ *ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ * ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ * ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತರಾಯಿತು *ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು * ಎಡವಿದ ಕಾಲು ಎಡವುದು ಹೆಚ್ಚು * ಎರಡು ದಾಸರ ನಂಬಿ ಕುರುಡು ದಾಸ ಕೆಟ್ಟ *ಎರಡೂ ಕೈ ತಟ್ಟಿದರೆ ಸದ್ದು *ಎಲ್ಲರೂ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಲಿ ಕೂತರೆ ಹೊರೋರು ಯಾರು *ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು *ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? *ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ * ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು *ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ *ಕಂಡವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ದೂಡಿ ಆಳ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ * ಕಡು ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಡಕೊಂಡವನೇ ಜಾಣ * ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಪರಾಂಬರಿಸಿ ನೋಡು * ಕಪ್ಪರ ತಿಪ್ಪೇಲಿಟ್ಟರೆ ತನ್ನ ವಾಸನೆ ಬಿಟ್ಟೀತೇ *ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದ್ರೆ ಸವಿ ಡೊಂಕೇ *ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ ನಾಯಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ *ಕಿಡಿಯಿಂದ ಕಾಡ ಸುಡಬಹುದು * ಕೀಲು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಗಾಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ *ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿಗಿಂತ ಮೆಳ್ಳೆ ಗಣ್ಣು ವಾಸಿ *ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗಿಂತ ನಕ್ಕ ಪೆಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. * ಹಾದಿ ಹಣವಡ್ಡ ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಮನೆ ಯಾವುದು. * ಹಾರಾಡೋ ಅಪ್ಪುಂಗೆ ತೂರಾಡೋ ಮಗ ಹುಟ್ದಂಗೆ *ಹಾರುವಯ್ಯನಿಗೆ ಹರಕೆ ಕಟ್ಟಿದಕ್ಕೆ ಹಳೇ ಪರಕೇಲಿ ಹೋಡ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಾರುವ ಆಳಲ್ಲ, ಬಾಳೆ ದಡಿಯಲ್ಲ *ಹಾರುವರ ಮೋರೆಯಾದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯದಿದ್ದರೆ ನಾರದೆ ಇದ್ದೀತೆ. *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹಾದರ ಕಟ್ಟಿದರು. *ಹಾರ‍್ಸೋನೋ ತೀರ‍್ಸೋನೋ. * ಹಾಲು ಕಾಯಿಸ್ಕೊಂಡು ನಾನಿದ್ದೆ ಹಲ್ಲು ಕಿರ‍್ಕೊಂಡು ನೀ ಬಂದೆ. *ಹಾಲುಕ್ಕಿದ ಮನೇಲಿ ಮೇಲ್‍ಗರೀಲಿ. (ಕಾಯಿಲೆ) * ಮಾನಿಷ್ಟರು ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂಜಿದರೆ ಮಾನಗೇಡಿ ತನಗೇ ಅಂಜಿದರು ಅಂದನಂತೆ *ರಾಯ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ ; ನಾಯಿ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ. * ಘಟಾ (ದೇಹ ) ಇದ್ದರೆ ಮಠಾ ಕಟ್ಟಿಸಬಹುದು. *ಮನೆಮನೆ ಮುದ್ದೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ನಿದ್ದೆ * ತಕ್ಕವನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರೆ ತಕ್ಕಷ್ಟಾದರೂ ಸಿಕ್ಕುವುದು * ತಕ್ಕಡಿ ಬಲ್ಲದೇ ಮನೆಯ ಬಡತನವ *ತಕ್ಕಡಿ ಸ್ವರೂಪ ತಕ್ಕವನೇ ಬಲ್ಲ *ತಗಣೇ ಉಪದ್ರವ ಮಗಳಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ *ತಗಲುಗಾರನಿಗೆ (= ದಗಲ್ ಬಾಜ್) ಬಗಲ ಮೇಲೆ ಜ್ಞ್ಯಾನ *ತಗ್ಗಿದವ ಎಂದಿಗೂ ನುಗ್ಗಾಗ *ತಗ್ಗು ದವಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಗ್ಗ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ *ತಗ್ಗು ಗದ್ದೆಗೆ ಮೂರು ಬೆಳೆ ಎತ್ತರದ ಗದ್ದೆಗೆ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ *ತಟಕಿನಿಂದ ತಟಪಟವಾಯಿತು ತಟಕು ಬಿದ್ದು ಮಠಾ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಟಸ್ಥನಾದವನಿಗೆ ತಂಟೆಯೇನು? *ತಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಮಠದಲ್ಲಾಗಲೀ ಹಟದ ಜಂಗಮನ ಕಾಟ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಟ್ಟನೆ ಆಡಿದರೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಫಲ *ತಟ್ಟನೆ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ತುಟಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ * ತಡವಿದರೆ ಮಡಿ ಸಹಾ ಕೆಡುವುದು * ತಡವ ಮಾಡುವವನ ಗೊಡವೆ ಬೇಡ * ತಡೇ ಕಟ್ಟುವವನ ಮುಂದೆ ಮುಡಿಯೇನು *ತಣ್ಣಗಿದ್ದರೆ ಮಣ್ಣಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ *ತಣ್ಣೀರು ಆದರೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರಕಬೇಕು * ತನಗೆ ಬಂದ ಹಾನಿ ದುಡ್ಡಿನಿಂದ ಹೋಯಿತು * ತನಗೇ ಇಲ್ಲದವ ಪರರಿಗೆ/ಮಂದಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು *ತನಗೆ ಇಲ್ಲದವಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನು ಹೊದಿಸ್ಯಾಳು * ತನ್ನ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಕೆಟ್ಟವ ಪರರ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಇಟ್ಟಾನೆ? *ತನ್ನ ನೆರಳು ತಾ ಕಂಡು ನರಳುವವ ಮರುಳನಲ್ಲವೇ? *ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ತಾನೇ ಶರಣು ಮಾಡಿ ಹರಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ತನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಅರಿಯದವಳು ನೆರೆಮನೆ ಬೊಮ್ಮಕ್ಕನ ಬಲ್ಲಳೇ? *ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಉರಿಯೋ ತನ್ನ ಸುಖವೇ ಲೋಕದ ಸುಖ, ತನ್ನ ಕಷ್ಟವೇ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟ * ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತಾ ಹೊರೆಯದವ ಮುನ್ನಾರ ಸಲಹುವ? *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತಾನ್‍ಆದಾನು ತನ್ನ ತಾ ಮರೆತರೆ ತಾ ಹೋದಾನು * ತನುವರಿಯದ ನೋವಿಲ್ಲ ಮನವರಿಯದ ತಾಪವಿಲ್ಲ *ತಪಸ್ಸಿಗೆಂತ ಹೋಗಿ ಕುಪ್ಪಸಾ ಕಳಕೊಂಡ * ತಪಸ್ಸು ಇದ್ದವನೇ ಗಭಸ್ತಿ (=ಕಾಂತಿ) *ಉಳ್ಳವನು ತಪ್ಪನೆ ಬಾ (=ತಕ್ಷಣ ಬಾ ) ಅಂದ್ರೆ ತಬ್ಬಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ತಪ್ಪಲೇಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದರೆ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದೀತೇ *ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ತೆಪ್ಪ (=ದೋಣಿ) ಏನು ಮಾಡೀತು * ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪು ಇಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪುವವನು ಯಾರು * ತರತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಮರೆತರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆ * ತರಹರಿಸಾಳಾರದವಳು ಮರಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳು * ತರಬಲ್ಲವನ ಹೆಂಡತಿ ಅಡಜಾಣೆ (ಅಡಕವಾದ ಜಾಣ್ಮೆ ಉಳ್ಳವಳು) * ತರಲಿಲ್ಲ ಬರಲಿಲ್ಲ ಬರ ಹ್ಯಾಗೆ ಹಿಂಗೀತು * ತರಗು (=ಒಣಗಿದ ಎಲೆ) ತಿಂಬುವುದೇ ಪರಮ ಸುಖ *ತರಗು ತಿಂಬವನಿಗೆ ಒರಗೊಂದು ಕೇಡು *ತರಗು ತಿನ್ನುವವನ ಮನೆಗೆ ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು ತರಗು (ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಒಣ ಎಲೆಗಳು)ಮೊರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯದು ‍ *ತರಗು ಲಡ್ಡಿಗೆ ಡೊಳ್ಳು ಗಣಪತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ *ತರಗೆಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಿರಿದು ತಿನ್ನಬೇಕೆ *ತರುವವ ಮರೆತರೆ ಮೊರ ಏನು ಮಾಡೀತು *ತರುವವ ಹೋದಮೇಲೆ ಮರಗುವವರುಂಟೇ *ತರುಬಿದವಗೂ (=ಅಡ್ಡಕಟ್ಟು, ಹೊಡೆ) ಓಡಿದವಗೂ ಸರಿಪಾಲು *ಕಷ್ಟ ತರುಬಿ ಹೋಗುವನ್ನ ಕರುಬಿ (=ಅಸೂಯೆ) ಮಾಡುವುದೇನು? * ತರಲೆ ಕೇಳುವವ ಮರುಳಗಿಂತ ಕಡೆ * ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲ ತನು ಮೃಗನಾಭಿ ಬೇಡಿತು * ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಂಡಾಸು ನೂರು ಕಟ್ಟಬಹುದು * ತಲೆ ತಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಾರದು * ತಲೇ ಸಿಡಿತಕ್ಕೆ ಮಲಶೋಧನೇ ಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಲೇ ಕೂದಲಿದ್ದರೆ ಎತ್ತ ಬೇಕಾದರು ತುರುಬು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು *ತಲೇ ಕೂದಲಿಲ್ಲದವಳು ತುರುಬು ಬಯಸಿದಳಂತೆ *ತಲೇ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದ್ದವಳು ಹ್ಯಾಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಚಂದ *ತಲೇ ಕೂದಲು ನೆರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡ ತಬ್ಬಲಿ ಮುರವ (=ತಿರುಕ) * ತವಡು ತಿಂಬುವನಿಗೆ ವಯ್ಯಾರ ಯಾಕೆ *ತವಡು ತಿಂಬುವವ ಹೋದರೆ ಉಮ್ಮಿ ತಿಂಬುವವ ಬತ್ತಾನೆ * ತಳವಾರನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಕುಳವಾರು (ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಮೂಹ) ಹೋದೀತೋ? *ತಳಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಂಡಿ ಹಾರದು *ತಳಿಗೆ ಚಂಬು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಳಿಗೇ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆ *ತಾ ಕಳ್ಳೆ ಪರರ ನಂಬಳು, *ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಗಂಡನ ನಂಬಳು *ತಾ ಕಾಣದ ದೇವರು ಪೂಜಾರಿಗೆ ವರ ಕೊಟ್ಟೀತೇ? *ತಾಗದೆ ಬಾಗದು ಬಿಸಿಯಾಗದೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕರಗದು *ತಾಟುಗಾರ (ಗರ್ವದ ಮನುಷ್ಯ) ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೋಟಗಾರನಾಗಿ (ತನ್ನಿಂದಲೇ ತಾ ಮೂರ್ಕನಾಗುವುದು) ಬಿದ್ದ ತಾತಾಚಾರ‍್ಯರ ಮನೆಗೆ ಏನಪ್ಪಣೆ? *ತಾನುಂಟೋ? ಮೂರು ಲೋಕವುಂಟೋ? * ತಾ ಕೋಡಗ ಪರರ ಅಣಕಿಸಿತು *ತಾನು ನೆಟ್ಟ ಬೀಳು (ಬಳ್ಳಿ) ತನ್ನ ಎದೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತು *ತಾನು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಉಣ್ಣೆಯಂತ ನೆಲ ಅಂದ * ತಾನು ತಿಂಬೋದು ಪಲ್ಲೆ ಸೊಪ್ಪು * ಹಿರೇ ಕುದರೆ ಚೇಷ್ಟೆ ತಾನು ಬಾಳಲಾರದೆ ವಿಧಿಯ ಬೈದಂತೆ *ತಾನು ಗರತಿ ಆದರೆ ಸೂಳೆಗೇರೀಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟು *ತಾನು ಸಾಯಬೇಕು ಸ್ವರ್ಗಾ ಪಡೆಯಬೇಕು *ತಾನು ಹೋದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಮೊಸರಿಗೆ ಚೀಟು *ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದರೆ ಮೊಸರು ಕೊಟ್ಟಾರೆ ತಾನೂ ಕುಡಿಯ ಕುಡಿಯಲೀಸ *ತಾನೊಂದೆಣಿಸಿದರೆ ದೈವವೊಂದೆಣಿಸಿತು * ತಾಪತ್ರಯದವನಿಗೆ ತಾಪೆ/ಚಾಪೆ ಯಾಕೆ * ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ * ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ತೂಗುವ ಕೈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತೂಗಬಲ್ಲುದು * ಕಣ್ಣರಿಯದಿದ್ದರೂ ಕರುಳರಿಯುತ್ತದೆ *ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ ತಾರಕ್ಕೆ (ಎರಡು ಕಾಸಿನ ನಾಣ್ಯ) ಮೂರು ಸೇರು ಉಪ್ಪಾದರೂ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಗತಿ ಬೇಡವೋ *ತಾರಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆಯಾದರೂ ನಾಯಿ ತಿಕ ಬೆತ್ತಲೆ *ತಾರತಮ್ಯ ಅರಿಯದವ ದೊರೆಯಲ್ಲ ಮಾತು ಮೀರಿದವ ಸೇವಕನಲ್ಲ *ತಾರುಣ್ಯವೇ ರೂಪು ಕಾರುಣ್ಯವೇ ಗುಣ *ತಾರು ಮಾರು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾರು ತಾನೆ ನಂಬ್ಯಾರು *ತಾರೇಮರದ ಕಾಯಾದರೂ ಕರೆದರೆ ಬಂದೀತೇ *ತಾರೇ ಬಡ್ಡೀ ನೀರಾ ಅಂದ್ರೆ ತರುವೆನು ನಿಲ್ಲೊ ತಿರುಕ *ಮುರವ ತಾವು ಮಾಡುವುದು ಗಂಧರ್ವರು ಮಾಡಿದರು *ತಾಸಿನ ಗೊತ್ತು ದಾಸಿಗೆ ತಿಳಿದೀತೇ? *ತಾಸಿಗೊಂದು ಕೂಸು ಹೆತ್ತರೆ ಈಸೀಸು ಮುತ್ತು *ತಾಸಿನ ಬಟ್ಟಲು ನೀರ ಕುಡಿದರೆ ತಾಸಿಗೆ ಕೊಡತೀ ಪೆಟ್ಟು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದರೆ ಕುಣಿಯೋದು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದರೆ ತಾಳಿಕೆ ಇದ್ದೀತೇ *ತಾಳಲಾರದ ವಿರಹ ತಿಣುಕಿದರೆ ಹೋದೀತೇ? *ತಾಳಿಕೆ (ತಾಳ್ಮೆ) ಉಳ್ಳವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕುವುದು *ತಾಳಿದವ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳು ಬಡಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕೀತೇ *ತಾಳೆಮರ ಉದ್ದವಾದರೆ ಕೋಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇನು *ತಾಳೆಮರ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ತಾಳೆ ಹೂವಿಗೆ ಸರಿಯಾದೀತೇ *ತಾಳೇ ಹಣ್ಣು ತಾನೇ ಬಿದ್ದರೂ ಬಾಳಾದ ಮುರವಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿತು *ತಾಳ್ಮೆ ಇದ್ದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಬೀಳು ಬಿದ್ದರೆ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳೆ ಹೂವು ಶಿವನಿಗೆ ಆಗದು ಸಂಪಿಗೆಯ ಹೂ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಕೆ ಆಗದು *ತಾ ಕೆಡುತ್ತಾ ಏಳು ನೆರೆ ಕೆಡಿಸಿದ ತಿಗಳಗಿತ್ತಿಯ ಬಾಯಿ ಕೆಣಕಬೇಡ *ಬೊಗಳೊ ನಾಯಿ ಬಡಿಯಬೇಡ ತಿಗುಳಗೆ *ತಿಪ್ಪಯ್ಯಗೆ ಸೂಜಿ ಮೇಲು ಕಳ್ಳಗೆ ಬಾಯಿ ಮೇಲು *ತಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಡ್ರುವವಗೆ ತಕ್ಯೆ ಯಾತಕ್ಕೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ಅರಿವೆಯಾದರೂ ಕಾಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಬಿರುದು *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ದೀಪ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದೀತೋ? *ತಿಪ್ಪೇ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿ ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಕನಸು ಕಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲೇ ಮುಪ್ಪಾದ ಕುಂಬಾರ *ತಿರುದುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಬೀದಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುರಕನಿಂದ ದಬ್ಬೆ ತಿಂದ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಹತ್ತರ ಹೋದರೆ ತಿರಿದುಂಬೋದು ತಪ್ಪೀತೇ? *ತಿರಿದುಂಬುವ ಭಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದರೂ ಬಿಟ್ಟಾನು ಭೋಜನ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಬಿಡಲೊಲ್ಲ *ತಿರಿಚಿನಾಪಳ್ಳಿಗೆ ತಿರಿದುಂಬೊದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೈ ಸವರಿಸಬೇಕೆ *ತಿರುಪತಿ ಕ್ಷೌರಿಕರು ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ತಿರುಕನ ಬಳಿಗೆ ತಿರುಕ ಹೋದರೆ ಮರುಕ ತಾ ಬರುವುದೇ? *ತಿರುಕನಿಗೆ ಮುರುಕು (ಬೆಡಗು ಕೊಂಕು) ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ತಿರಿದುಂಬುವುದು ತಪ್ಪದು *ತಿರುಪದ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶನೀಶ್ವರ ಕೂತ ತಿರುಪಿನಂತೆ ಇರಬೇಕು *ತಿಳಿದವ ತಿರುಳು ತಿಂದರೂ ಮರುಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ *ತಿರುಳು ಹೋಗಿ ಬೆಂಡು ಉಳೀತು ತಿರೋಕಲ್ಲು *ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರುವುದೋ ತಿರೋಕಲ್ಲು ಮಳೇಲಿ ಬಿದ್ದರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆಯಾದೀತೇ *ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದಯೆ ತಿಳಿದ ಕಳ್ಳ ತಿರಿಗಿದರೂ ಬಿಡ *ತಿಳಿದವನಾದರೂ ಮಲಮೂತ್ರ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? *ತಿಳಿದವ ಮಾಡ್ಯಾನು ನಳಪಾಕವ *ಮಕ್ಕಳ ಹೆತ್ತು ತಿರುಮಲ ದೇವರ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ತೆರೆಯ ಭಯವೇ *ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಯಾತಕ್ಕೆ *ತೀರದ ಕಾರ್ಯ ಹಾರಿದರೂ ಆಗದು *ಇಂಗು ತೆಂಗು ಇದ್ದರೆ ಮಂಗಮ್ಮನೂ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. *ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಊರಿತು ; ಸಂಡಿಗೆಗೆ ಏರಿತು. *ಉಕ್ಕಿದರೆ ಸಾರಲ್ಲ ; ಸೊಕ್ಕಿದರೆ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ. *ಮಘಾ ಮಳೆ ಬಂದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೇದು ; ಮನೆ ಮಗ ಉಂಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. *ಆಶ್ಲೇಷ ಮಳೆ, ಈಸಲಾರದ ಹೊಳೆ. *ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಹುಬ್ಬೆತ್ತಕ್ಕೂ ಆಗಲ್ಲ. *ಅಣ್ಣ ಹುಸಿಯಾದರೂ ತಮ್ಮ ತಂಪು ತರದೇ ಹೋಗಲ್ಲ. (ಅಣ್ಣ ಪುನರ್ವಸು ಮಳೆ, ತಮ್ಮ ಪುಷ್ಯ ಮಳೆ) *ಆರಿದ್ರಾ ಮಳೆ ಆರದೇ ಹುಯ್ಯುತ್ತೆ. *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ; ಆರಿದ್ರಾ ಹನಿ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ. *ಮಳೆಗಾಲದ ಮಳೆ ನಂಬಲಾಗದು ; ಮನೆ ಹೆಂಡ್ತಿ ನಗೆ ನಂಬಲಾಗದು. *ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ತೂಬು ಒಡೆದೀತೆ? *ಉಪವಾಸ ಇರಬಹುದು, ಉಪದ್ರವ ತಾಳಲಾರದು. *ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ, ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದ್ದೇ ಏಕಾದಶಿ. *ಉದ್ದರಿ ಕೊಟ್ಟು ಸೆಟ್ಟಿ ಕೆಟ್ಟ, ಕಡ ಸಿಕ್ಕು ಬಡವ ಕೆಟ್ಟ. *ಉಣ್ಣುವಾಗ ಎರಡು ತುತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಣ್ಣು. *ತಮ್ಮ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಐವರು,ಪರರ ಕಲಹಕ್ಕೆ ನೂರಾ ಐವರು. (ಸುಳಿವು ಪಾಂಡವಕೌರವರು) *ತಾನಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮರಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಏಟು ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ. *ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಥಂಡಿ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಉಷ್ಣ (ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದಿದ್ದರೆ ಸಂಕಟ(ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಊರು ನೋಡಿ ಬಾ ಅಂದರೆ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿ ಬಂದ.. *ಎತ್ತು ಚಲೋದಾದರೆ ಇದ್ದ ಊರಲ್ಲೇ ಗಿರಾಕಿ. *ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಹಿ೦ಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಹೊತ್ತಾಯ್ತು ಅ೦ದಳು. *ಕತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊ೦ಡರೆ ಹುಡುಕುತಾರ್‍ಯೇ? *ಆಕಳಿದ್ದವನಿಗೆ ವ್ಯಾಕುಲವಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕಿ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಲ್ಲ, *ಮೊಟ್ಟೆ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಮರಿ ಇಲ್ಲ. *ಆಕಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೇರು ಬ೦ಗಾರ. *ಉಳೋ ಎತ್ತಾದರೆ ಇರೋ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯಾಗದೇ. *ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಪಿ ಸತ್ತರೆ ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸೂತಕ. *ಯಾರ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಹೋಗಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ನಮ್ಮನೇಲಿರಲಿ *ಯಾವ ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಗ೦ಡನಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದು. *ಲೇ ಅನ್ನಲು ಅವಳೇ ಇಲ್ಲ ಮಗನ ಹೆಸರು ಮುದ್ದುರ೦ಗ. *ವೈರವಿದ್ದವನ ಕರೆದು ಮುಖಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸಿಕೊ೦ಡಹಾಗೆ. *ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಸ೦ಬಳ ಸ೦ತೋಷ ಕೇಳಬೇಡಾ. *ಸರಿಮನೆಯಾಕೆ ಸರಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊ೦ಡರೆ ನೆರೆಮನೆಯಾಕೆ ಉರ್ಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ? *ಸ೦ಬಳ ಸಾರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಗ೦ಡನ್ನ ಸುಬೇದಾರ ಅ೦ದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಳ ಅ೦ದಳ೦ತೆ. *ಸು೦ದರ ಪುರುಷನೆಲ್ಲೆ ಸುಪಣಾತಿ ಅ೦ದ್ರೆ ಸೂಳೆ ಮನೇಲಿ ಸುಖನಿದ್ರೇಲವ್ರೆ ಎ೦ದಳು. *ಪಾಪಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿ೦ತರೆ ಮೂರೇ ಓಟು. *ಸ್ಟ್ಯಾ೦ಪಿರುವಷ್ಟು ನಾಲಗೆ ಚಾಚು. *ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ, ಎಡಗೈ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟಿನ ಸಹಿ. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಶಾನುಭೋಗ ಹಳೆ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ. *ಕಾಸೂ ಹಾಳು ತಲೆಯೂ ಬೋಳು. *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವ೦ತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಸಿಕ್ಕೀತೇ! *ಚ೦ಡಾಲ ದೇವರಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಪೂಜೆ *ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಠದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ *ತಿನ್ನೋದು ತವಡು ನಡೆಯೋದು ವೈಯಾರ *ತಾನು ಕೋತಿಯಾಗಿ ರತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ? *ದೊಡ್ಡ ಗೌಡನ ಮನೇಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾಣ ಎತ್ತಿದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. *ಮದುವೆ ಆಗೋ ಗ೦ಡಿಗೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲ ಅ೦ದ೦ಗೆ. *ಆಸೆಯಿ೦ದ ಅಳಿಯ ಬ೦ದ್ರೆ ಮಗಳು ಹೊರಗಾಗಿರೋದೇ? *ಅ೦ಗ ತೋರಿಸಿ ಅರ್ಧಾ೦ಗಿಯಾದಳು. *ಅಳಿಯನಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಮಾವನಿಗೆ ಕೋಪಾವಳಿ. *ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರ್.. *ಅಗಸನ ಸಿಟ್ಟು ಅನ್ಯರ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ. *ಅ೦ಗಳದಾಗೆ ಒದ್ದು ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಹಿಡಿದ. *ಅಶ್ವಥ ಸುತ್ತಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತೆ ಅ೦ದ್ರೆ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊ೦ಡಳ೦ತೆ. *ಎಲ್ಲರೂ ನಗ್ತಾರೆ ಅ೦ಥ ಕಿವುಡ ತಾನೂ ನಕ್ಕ. *ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹಾಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಎಮ್ಮೆ ಈಯುತ್ಯೇ? *ಕ೦ಡವರ ಮನೇಲಿ ನೋಡು ನನ್ನ ಕೈ ಧಾರಾಳಾವ! *ಕುಡಿಯೋದು ಅ೦ಬಲಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸೋದು ಪನ್ನೀರು. *ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ. *ಕದ್ದ ರೊಟ್ಟಿ ಬೇರೆ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಬೇರೆ. *ಕಡಗ ನೋಡಲಿ ಅ೦ತ ಗುಡಿಸಲು ಸುಟ್ಕೊ೦ಡ ಹಾಗೆ. *ಗ್ರಾಮ ಶಾ೦ತಿಗೆ ತಳವಾರ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊ೦ಡನ೦ತೆ. *ಗ೦ಡ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತರುತ್ತಾನೆ೦ದು ಇದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಸುಟ್ಟಳ೦ತೆ. *ಇದ್ದಾಗ ನವಾಬ ಸಾಬ, ಇಲ್ಲದಾಗ ಫಕೀರ ಸಾಬ. *ತಾನು ಸಾಯುವ ತನಕ ತನ್ನನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ತತ್ತಿಯಷ್ಟು ಬ೦ಗಾರ ಕೊಟ್ಟೇನು ಅನ್ನುತ್ತ೦ತೆ ಕೋಳಿ.. *ನಾಯಿಯ ಕನಸೆಲ್ಲ ಮೂಳೇನೇ. *ಯಾರ ತೋಟದ ಹುಲ್ಲು ಮೇದಾದ್ರೂ ನಮ್ಮ ಕರು ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ. *ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಹ೦ಪೆ ಬಿಡ, ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಕೊ೦ಪೆ ಬಿಡ. *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಯಾಣ, ರೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಣ. *ಹ೦ಪೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಸ೦ಪಿಗೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲವೇ? *ನುಡಿಯೊಳು ಹೊಳೆವುದು ನಾಡಿನ ನಡವಳಿ. *ನುಡಿಯೊಳು ಕ೦ಪಿಡುವುದು ಬದುಕು ನುಡಿಯಿರದವನಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ನಾಡೂ ನುಡಿಯಲಿ ಸಲ್ಲನದಾವುದಕೂ. *ಊಟಕ್ಕೇಳೋ ಗು೦ಡ ಅ೦ದ್ರೆ ಯಾವಕ್ಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ್ದೀ ಅ೦ದ. *ಗಂಡನಿಗೆ ಹೊರಸು ಆಗದು, ಹೆಂಡತಿಗೆ ನೆಲ ಆಗದು! *ಕೊಡುವವರದು ಕೊಟ್ಟರೆ ನನಗೇನು ಉಳಿಯಿತು ಅಂದನಂತೆ. *ಕೋಳೀ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ತಿಪ್ಪೆ ಕೆದರೋದು ಬಿಟ್ಟೀತೆ? *ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲು ಮುರಿದರೇನು ? ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದರೇನು? *ಕಟ್ಟಿದ ಗೂಟ, ಹಾಕಿದ ಹಲ್ಲು. ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದರೆ ಸಂಕಟ. *ಜೋಡಿದ್ದರೆ ನಾಡು ತಿರುಗಬಹುದು. *ಆಕಾಶ ಹರಿದು ಬೀಳುವಾಗ ಕೈ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ? *ಆಗ-ಭೋಗ ಸೂಳೆ ಪಾಲು, ಗೂರಲು ಉಬ್ಬಸ ಹೆಂಡತಿ ಪಾಲು. *ಅಳಿಲು ಏರಿದರೆ ಅರಳಿಮರ ಅಲ್ಲಾಡೀತೆ ? *ನಾವೂ ನೀವೂ ನೆಂಟರು, ಗಂತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೈ ಹಚ್ಚಬೇಡಿ. *ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಣ್ಣದ ಕೋಲೇ ? *ಪದದೊಳಿಲ್ಲ ತಾನರ್ಥದೊಳಿಲ್ಲವು ಪದಾರ್ಥ ಸ೦ಘಾತದೊಳಿಲ್ಲ *ಎದೆಎದೆಯನು ಪಿಸು ಮಾತೊಳಗರಳಿಸಿ ಮುದ ಹರಡುವ ಕಲೆ ಋಷಿ ಬಲ್ಲ. *ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಚಿ೦ತೆಯಾದರೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮೂಗುತಿ ಚಿ೦ತೆ *ಸೂಳೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಕುಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ಮೀಸೆ ಬ೦ದವಗೆ ದೇಶ ಕಾಣದು, ಮೊಲೆ ಬ೦ದವಳಿಗೆ ನೆಲ ಕಾಣದು. *ಹೆ೦ಗಸಿನ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ *ಅತೀ ಬುದ್ಧಿ, ಅ೦ಡು ಚಪ್ಪಟೆ! *ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಬಡಗಿ ಮಗುವಿನ ಕು೦ಡೆ ಕೆತ್ತಿದನ೦ತೆ. *ಮಾತು ಮನೆ ಕೆಡಿಸಿತು, ತೂತು ಒಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು *ಮನೆ ಮಗ ಉ೦ಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು, ಮಗೆ ಮಳೆ ಬ೦ದಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು. *ಆಡಿ ಪೋಕರಿ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕಿಂತ ಆಡದೆ ಮೂಗ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೇಲು. *ಮಾತಿಗೆ ಸಾಯದೇ ಇದ್ದೋನೂ ಏಟಿಗೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು, ಕೋಲು ಮುರೀಬಾರದು. *ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದರೆ ಇದ್ದ ಮನೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. *ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಅಂಗೈ ನುಂಗಿದಂತೆ. *ಅಪ್ಪನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ, ಮಗನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೀಮನೆ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡಬೇಕಲ್ಲ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉಂಡು ಮಲಗೋ ತನಕ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಮು೦ಡೆಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉ೦ಡೋನೆ ಜಾಣ. *ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. *ಹಟದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಟ್ಟಳು ಚಟದಿಂದ ಗಂಡು ಕೆಟ್ಟ *ಗಂಡಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೂಸು ನಿಲ್ಲದು ಹೆಂಗಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ನಿಲ್ಲದು *ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಡಕ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡಕ *ಮೇಲೆ ಬಸಪ್ಪ ಒಳಗೆ ವಿಷಪ್ಪ *ಹೊರಗೆ ಬೆಳಕು ಒಳಗೆ ಕೊಳಕು *ಹಿಟ್ಟೂ ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯಿಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ *ಏಕಾದಶಿಯ ಮನೆಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ತುಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಊಟ *ಇದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ತಿರಿಯಣ್ಣ *ಒಕ್ಕುವುದು ರೈತನ ಗುಣ ನೆಕ್ಕುವುದು ನಾಯಿಯ ಗುಣ *ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ *ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ *ಕತ್ತೆಯಂಥ ಅತ್ತೆ ಬೇಕು ಮುತ್ತಿನಂಥ ಗಂಡ ಬೇಕು *ಅರಿತರೆ ಮಾತನಾಡು ಮರೆತರೆ ಕೂತು ನೋಡು *ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು *ಹಾಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಹೇಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ನಾಯಿ *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೇ ಭಂಟ *ಗಂಜಿಯ ಕುಡಿದರೂ ಗಂಡನ ಮನೆ ಲೇಸು *ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ *ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು *ಕಚ್ಚೋ ನಾಯಿ ಬೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ *ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಆರಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ *ಮುದುಕರಿಗೆ ಮುದ್ದೆ ಕೇಡು ಹಳೇ ಬಟ್ಟೆಗೆ ನೂಲು ಕೇಡು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಉತ್ತರೆ ಹೊಲ ಚಂದ ಬಿತ್ತರೆ ಬೆಳೆ ಚಂದ *ಹಂಗಿನರಮನೆಗಿಂತ ಕುಂದಣದ ಗುಡಿ ಲೇಸು *ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು. *ಊರಿಗೆ ಬಂದವಳು ನೀರಿಗೆ ಬರದೆ ಇರುತ್ತಾಳೆಯೆ? *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಓಡ್ಹೋಗುವನ ಚಡ್ಡಿ ಹರಕಂಡಷ್ಟೆ ಲಾಭ. *ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಬಂದ ಹಾಗೆ. *ತಾನೂ ತಿನ್ನ, ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ. *ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು. *ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಬೇಕೆ? *ಅಲ್ಪನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದ. *ಇದೇನು ತೋಟದಪ್ಪನ ಛತ್ರಾನ? ==ಇತರ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು # ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ # ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ # ಬೀದೀ ಕೂಸು ಬೆಳೀತು ಕೋಣೇ ಕೂಸು ಕೊಳೀತು # ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು # ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು (=ದುಡ್ಡು) ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು # ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ # ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ # ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ==ಸಂಸ್ಕೃತ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ಅತ್ಯಾಶಾ ಬಹುದುಃಖಾಯ # ಅತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ಜಯೇತ್ # ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ # ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಃ # ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ # ಜಾಮಾತೋ ದಶಮೋ ಗ್ರಹಃ # ಕಾಂಚಾಣೇನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಃ # ಯತ್ರ ಧೂಮೋ ತತ್ರ ವಹ್ನಿಃ # ಆಚಾರಂ ಕುಲಂ ಆಖ್ಯಾತಿ # ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಂ # ಜನನೀ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸಿ # ನ ಮಾತುಃ ಪರದೈವತಂ # ಬುದ್ಧಿಃ ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ # ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ದೇವತಾ # ಪರೋಪಕಾರಃ ಪುಣ್ಯಾಯ # ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥಮಿದಮ್ ಶರೀರಂ # ಮೌನಂ ಸಮ್ಮತಿ ಲಕ್ಷಣಂ # ಮೌನಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ # ಮೌನೇನ ಕಲಹೋ ನಾಸಿ # ರಾಘವಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ರಾವಣಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ # ಶ್ರೇಯಾಂಸಿ ಬಹು ವಿಘ್ನಾನಿ # ಸಂಘೇ ಶಕ್ತಿ ಕಲೌಯುಗೇ # ವಚನೇ ಕಿಂ ದರಿದ್ರತಾ # ವಜ್ರಂ ವಜ್ರೇಣ ಭಿದ್ಯತೇ # ಕಂಟಕೇನೈವ ಕಂಟಕೋ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಃ # ಶಠಂ ಪ್ರತಿ ಶಠಂ ಸಮಾಚರೇತ್ # ಶಕ್ತೇಃ ಯುಕ್ತಿಃ ಗರೀಯಸೀ # ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ ನಾನೃತಂ # ಸಾಹಸೇ ಶ್ರೀಃ ವಸತಿ # ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತೇ # ಅನ್ನದಾತಾ ಸುಖೀ ಭವ # ಆವಶ್ಯಂ ಅನುಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಂ (=>As you sow, So you reap) # ಆಲಸ್ಯಾತ್ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಸರ್ವಧನಪ್ರಧಾನಂ # ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಕುತಸ್ಸುಖಂ # ಮಾ ಗೃಧಃ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಂ # ಅಲ್ಪವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವೀ # ನ ಚ ಧರ್ಮೋ ದಯಾಪರಃ # ಉದ್ಯಮೇನ ಹಿ ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಮನೋರಥೈಃ #ಗುಣಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯಂತೇ # ಚಕ್ರವತ್ ಪರಿವರ್ತಂತೇ ದುಃಖಾನಿ ಚ ಸುಖಾನಿ ಚ # ಅಜಾಪುತ್ರಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್ (ಆಡಿನ ಮರಿಯನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ) # ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kn.wikiquote.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ (ಕನ್ನಡ)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ Gade Matugalu in Kannada | 100 ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು] * [http://en.wikiquote.org/wiki/Kannada_proverbs ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು (ಆಂಗ್ಲ) / wikipedia kannada proverbs (English)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu-collection-proverbs/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] [https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html <br />] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025125702/https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html |date=2020-10-25 }} * [http://sampada.net/category/16 ಸಂಪದ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816160225/http://sampada.net/category/16 |date=2009-08-16 }} * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡಹನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018055806/https://www.avidhafoundation.com/2020/02/Kannada-gadegalu-for-all-situation.html |date=2020-10-18 }} *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://publicneeds.in/kannada-gadegalu-150-collection/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] * [https://publicneeds.in/gadegalu-in-kannada-with-explanation/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ವಿವರಣೆ] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] pwyfauxo0w2a1c1sfc9k1rca0qkm6r8 1438043 1438042 2026-11-09T11:50:22Z Babitha Shetty 28343 /* ವಿದ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು */ 1438043 wikitext text/x-wiki '''ಗಾದೆಗಳು''' ಜನಜನಿತವಾದ ಅನುಭವಿಗಳಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಗಳು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು [[ರೂಪಕ]], [[ಅಲಂಕಾರ|ಉಪಮೆ]], ದೀಪಕ, ಅಲಂಕಾರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಅತಿಆಸೆ ಗತಿ ಗೇಡು *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ,ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ, *ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ, *ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿಯಬೇಕು, *ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು.(English translation: If you get your hands dirty in the mud, you will get food. *ಹಾವೂ ಸಾಯ್ಬಾರದು, ಕೋಲೂ ಮುರೀಬಾರ್ದು Neither the snake should die, nor the stick should break. *ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣ್ಣಿಗೆ (English: From mud back to the mud **ಅರ್ಥ: ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಡೆಗೆ ಭೂತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತೇವೆ. *ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ (English: from nothing to nothing **ಅರ್ಥ: [ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ,] ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ], ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೆಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. # ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹೊತ್ತ ಹಾಗೆ. # ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. # ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯ್ತು,ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. # ಹತ್ತು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟು. # ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ. # ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ ನುಣ್ಣಗೆ. # ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ. # ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ. # ಜಟ್ಟಿ ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲಿದೆ ಅಂದ. #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ #ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು == ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪ== # ನೀನು ಹೋದ ದಾರಿಲಿ ಹಿ೦ದಕ್ಕ ಬರದೆ ಹೊಗ # ನಿನ್ನ ಮಾರಿ(=ಮೋರೆ, ಮುಖ) ಮಣ್ಣಾಗೆ ಅಡಗಲಿ # ಪಾಪಿಯ(ನ್ನು) ಪಾಪಿ ತಿಂದೋಗಲಿ # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಹುಳ ಬೀಳ(-ಲಿ) # ನಿನ್ನ ಹೆಣ ಎತ್ತ(-ಲಿ) # ನೀ ಡಬ್ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ(=ನೀನು ಡಬ್ಬ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ, ನೀ ಮಕಾಡೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯಿ) # ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗೆ ಮಣ್ಣು ಹಾಕ(-ಲಿ) # ನೀ ನೆಗೆದು ಬಿದ್ದು ನಲ್ಲಿಕಾಯಾಗ # ನಿನ್ನ ಮನೆ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಗ(-ಲಿ) (=> ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ ಹುಟ್ಟಿ ಮನೆ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಲಿ) # ನಿನ್ನ ನಾಲಗೆ ಸೇದು ಹೋಗ(-ಲಿ) ==ಪ್ರಕೃತಿ/ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ # ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ # ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ # ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ # ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ # ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ # ಬೇಲೀನೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ # ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು # ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ # ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು # ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ # ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ # ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವತನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ # ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ ==ಕೌಟುಂಬಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು # ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸ್ತು ==ಪೂಜೆಗೆ ಅಥವಾ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು # ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಬರಲಿ ಗೋವಿಂದನ ದಯೆಯೊಂದಿರಲಿ # ಬಿರಿಯ ಉಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದನಂತೆ # ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ #ಊದಿ ಕೆಟ್ಟ ಬೂದಾಳ ದಾಸ # ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ # ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ # ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು # ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ # ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು # ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ # ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ # ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ # ರಾವಣನ ಮಾತಿಗೆ ಮನಸೋತವ, ರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಣನಾಗುವನೇ? # ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೇಂಕಟರಮಣ ==ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ # ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು # ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು # ಅಕ್ಕನ ಚಿನ್ನವಾದ್ರೂ ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಟೊಣೆಯದೆ() ಬಿಡ # ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನಂಟು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕರೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ದುಃಖವುಂಟು # ಅಕ್ಕಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಾಣ, ನೆಂಟ್ರು ಅಂದ್ರೆ ಜೀವ # ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು # ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ # ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ # ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ # ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಣ್ತಾಳೆ # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು # ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ # ಹಾಕ್ಮಣೆ, ನೂಕ್ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ # ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು # ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು # ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು # ತಬ್ಬಲಿ ತಬಕು (ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಟ್ಟೆ, ತಂಬಾಕು ತಟ್ಟೆ) ಕದ್ದು ಜಗಲೀಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ # ತಬ್ಬಲಿಯಾದವನು ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಓಡಿಸ್ಯಾನೆ? # ತಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಸರಿ ಒಮ್ಮಾನಕ್ಕಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ನಮ್ಮವನಾದರೂ ನಾದಿನಿ ನಮ್ಮವಳಲ್ಲ # ತಮ್ಮ ಸಂಗಡ ತಂಗಿಯ ಗಂಡ ದೂರು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೇನಪ್ಪ ===ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು=== # ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತು ಆಗದಿರಲಿ ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕತ್ತು. # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಂಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು # ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು # ಗಂಡ-ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ತಿಂದು/ಉಂಡು ಮಲುಗೊವರೆಗೆ # ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಕೂಸು ಬಡವಾಯಿತು. ===ತಾಯಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು=== # ತಾಯಂತೆ ಕರು ನಾಯಂತೆ ಬಾಲ # ತಾಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಂತೆ ಸೀರೆ # ತಾಯಿದ್ದರೆ ತವರು ಮನೆ ನೀರಿದ್ದರೆ ಕೆರೆ ಬಾವಿ # ತಾಯಿಲ್ಲದ ತವರು ಕಾಟಕದಿದ್ದ ಅಡವಿ # ತಾಯಿ ಒಂದಾದರೂ ಬಾಯಿ ಬೇರೆ # ತಾಯಿ ಕಲಿಸಿದ ಊಟ ತಂದೆ ಕಲಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿ # ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಊರು ಮಾಡಿದ ಕೊಳಗ # ತಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರ ತರ್ಕವಲ್ಲ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲ # ತಾಯಿ ಕಂಡರೆ ತಲೆ ನೋವು # ತಾಯಿಗೆ ಕುಲವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಮಗಳಿಗೂ ಕುಲ # ತಾಯಿಗೆ ಸೇರದ್ದು ನಾಯಿಗೂ ಸೇರದು # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಬಾಯಿ ಬೇಕು # ತಾಯಿ ಮಾರಿಯಾದರೆ ತರಳನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಾನು # ತಾಯಿನ್ನ ನೋಡಿ ಮಗಳನ್ನ ತಕ್ಕೋ ಹಾಲನ್ನ ನೋಡಿ ಎಮ್ಮೇನ್ನ ತಕ್ಕೋ # ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ; ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ # ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಿಂದಂತೆ. # ತಾಯಿ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಯಿ ಬೇಕು. # ಹೆತ್ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಮುದ್ದೇ. == ವಿದ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು == #. ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ. #. ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ,ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ #. ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು #. ದೇಶ ಸುತ್ತು,ಕೋಶ ಓದು. ==ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗಾದೆಗಳು== # ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ # ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು # ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ # ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ # ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಅರಿತಂದು ಪರಿಹಾರ # ಅರ್ತಿಗೆ (ಪ್ರೀತಿಗೆ) ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು # ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು # ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ # ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ # ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ # ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು # ಯಾರದೊ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ. ==ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಚತುರೆ, ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದ ಕುದುರೆ # ಅರಸನ ಕುದರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು # ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ, ಕುದರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ # ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಸಂಕಟ # ಬೆಳ್ಳಗಿರುವದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸಪ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಪ್ಪ # ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು # ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ನಾಯಿನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು # ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ # ನಾಯಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರೆ ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ನಮ್ಮಿಂದ ಆಗುವುದೇ? # ಬೆಲ್ಲ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನೊಣ ತಿರುಗಾಡಿದಂತೆ. # ಕೋಣನ ಮುಂದೆ ಕಿನ್ನರಿ ಬಾರಿಸಿದಂತೆ # ಓತಿಕ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಗೂಟ ಸಾಕ್ಷಿ # ಆನೆಗೂ ಅಡಿ ತಪ್ಪೀತು # ಆನೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ # ಆನೆ ಬರುವುದಕ್ಕು ಮುನ್ನ ಗಂಟೆ ಸದ್ದು # ಆನೆ ಹೋದದ್ದು ದಾರಿ ಹಾವು ಹರಿದದ್ದು ಅಡ್ಡದಾರಿ # ಬಿಳಿ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ # ಇಲಿಯಾಗಿ ನೂರುದಿನ ಬಾಳೋದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಯಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಬಾಳೋದು ಲೇಸು # ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ # ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡ ಬಾರದು # ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು # ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು # ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು # ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು # ಹಳೆ ಮನೆಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಸೇರಿಕೊಂಡಂಗೆ # ಹಂದಿ ತನ್ನ ಚಂದಕ್ಕೆ ವೃಂದಾವನ ಆಡ್ಕೊಣ್ತು # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಹುಲಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ನರಿ ತನ್ನ ಕೂದಲನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಂತೆ. # ಇಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೆಕ್ಕು ಆಗುವುದು ಹುಲಿ. # ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲ್ವಾ? # ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ್ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ. # ಶಿವ ಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ ಬಿಟ್ಟಂಗೆ # ಎತ್ತೂ ಕೋಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೋಡು, ನಮ್ಮ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗೆ ಮೂರು ಕೋಡು #ಮಂಗನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯದಂತೆ. #ಬೆಕ್ಕಿನ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲ ದೀಪ ಇಟ್ಹಾಂಗ. ==ಪಕ್ಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಕಾಗೆಗೆ ಯಜಮಾನನ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆ ತುಂಬಾ ಪಿಷ್ಟ. # ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಾರದು, ಗುಬ್ಬಿಯ ಗೂಡನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು. # ಕೋಳಿ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದಂಗೆ # ಗಿಳಿ ಮಾತಾಡಿದಂಗೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ನುಡಿತಾಳೆ # ಕಾಗೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಕಾರಭಾರ, ಅದು ಮಾಡುವುದೇ ಉಪಕಾರ? # ಮರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಬೇಡ. # ಗಿಣಿ ಸಾಕಿ ಗಿಡುಗದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟರು # ಹಕ್ಕಿ ತೆನೆ ತಿಂದು ಹಿಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕಿ ಹೋಯ್ತು # ಬೇವು ಕಾಗೆಗೆ ಇಂಪು ಮಾವು ಕೋಗಿಲೆಗೆ ಇಂಪು # ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗೂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ==ಅವಯವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು # ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ # ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ # ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ ==ಧನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ (ಕನ್ನಡ) # ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ (ಕನ್ನಡ) # ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ==ಊರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ # ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ # ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ # ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು # ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ # ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು # ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತಿರಾಯಿತು # ಊರೊಗು ಅನ್ತದೆ ಕಾಡು ಬಾ ಅನ್ತದೆ ==ತರಕಾರಿ/ಹಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾಗಲ ಕಾಯಿಗೆ ಬೇವಿನ ಕಾಯಿ ಸಾಕ್ಷಿ # ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡ # ಹುಣಸೇ ಮುಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹುಳಿಯು ಮುಪ್ಪಾ? # ತೊಂಡೇಕಾಯಿಯಂತ ತುಟಿ # ದಾಳಿಂಬೆಯಂತ ಹಲ್ಲು # ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು # ಮಾವಿನ ಮರಕ್ಕೂ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ನಂಟು # ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣು ಕಾಗೆಗೆ ಇಷ್ಟ # ಸುಲಿದ ಬಾಳೇ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ # ಬೆಂಡೇಕಾಯಿ ತಿಂದ್ರೆ ಬುದ್ದಿ ಬರ್ತದೆ # ಮೂಲಂಗಿ ಮೊಳೆರೋಗ ವಾಸಿ ಮಾಡ್ತದೆ ==ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಬಯಕೆಗೆ ಬಡವರಿಲ್ಲ # ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಬಡವನ ಹೆಂಡತಿ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಅತ್ತಿಗೆ ==ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ # ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ # ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು # ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ # ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೇ # ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ # ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ # ಹಬ್ಬ ಹಸನಾಗಲಿ, ಗೋದಿ ಜತನಾಗಲಿ, ಬಂದ ಬೀಗರು ಉಂಡು ಹೋಗಲಿ # ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು # ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ # ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು # ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ # ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ # ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ # ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ #ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು. ==ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹಠವಿರಬಾರದು, ಗಂಡಿಗೆ ಚಟವಿರಬಾರದು. # ಹೆಣ್ಣು ಚಂದ,ಕಣ್ಣು ಕುರುಡು ಅಂದಂಗೆ # ಹೆಣು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದ ಮನೆ ಕನ್ನಡಿಯಂಗೆ # ಹೆತ್ತಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು # ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು # ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ # ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ # ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ # ಹೆತ್ತ ಅಮ್ಮನ್ನ ತಿನ್ನೋಳು ಅತ್ತೆಯಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟಾಳ # ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು # ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ # ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವೇ ರೂಪ, ಶೃಂಗಾರವೇ ರಸ # ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ # ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ # ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ, ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ. # ಕುಣಿಯಲಾರದವಳು ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದಳಂತೆ # ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನಕ # ಓಡಿ ಹೋಗೊಳು ಮೊಸರಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕ್ತಾಳ # ಹೆಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದರೊಂದು ಹುಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ನುಣ್ಣಗೆ ಗಂಡು ಹಡೆದವರ ಮನೆ ತಣ್ಣಗೆ # ಹೆಣ್ಣು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದು ಮುಳ್ಳು # ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಾಳು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಗೋಳು # ಹೆಣ್ಣು ಉರಿಸಿದ ಮನೆಯ ಹೆಗ್ಗಂಬ ಉರಿಯಿತು ==ವಿವಾಹ/ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ # ಕನಸಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕಟ್ಟಿ ಬೆಳಗಾದ್ಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿ ಹುಡುಕಿದನಂತೆ # ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡು # ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ ಅತ್ತೆ # ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ # ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು # ಮುತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಕೊಟ್ರಂತೆ. # ಕಾಲಿಗ್ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗ್ರ ಬಿಚ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ # ತಾಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟವಳು ಗಂಡನಿಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡ್ತಾಳೆ. #ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾದಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಸು. ==ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಾರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ # ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ # ಕುಂಬಾರನ ಮಗಳು ಲಾಭ ಬಂದ ಹೊರತು ಮಡಿಕೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. # ಹಾರುವನ ತೊತ್ತಾಗಬೇಡ ಗಾಣಿಗನ ಎತ್ತಾಗಬೇಡ. ==ಊಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ # ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು # ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ # ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು # ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ‍್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ # ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು # ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು # ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಯೋಗಿ, ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ಭೋಗಿ, ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಹೊತ್ತು ಉಂಡವನ್ನ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ # ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ # ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು # ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು # ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ # ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು # ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ # ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು # ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು # ತುತ್ತಿಗೆ ತತ್ವಾರವಾದರೂ ನೆತ್ತಿತುಂಬಾ ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ # ತಿನ್ನಲು, ಉಣ್ಣಲು ಇದ್ದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ನೆಂಟರು. # ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣು ಬೇಡಿದಷ್ಟು, ತಗಾದೆ ಮಾಡದೇ ಉಣ್ಣು ನೀಡಿದಷ್ಟು. ==ಹಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ # ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು # ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ (ಕನ್ನಡ) ==ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ # ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ # ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ # ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ # ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ # ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ # ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ # ಮೃತ್ಯು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯ ಬಂದ. # ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, # ಅಣ್ಣ ಸತ್ತರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು ==ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಗಾದೆಗಳು== # ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ # ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು # ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ ==ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ನರಕ. # ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ. # ಮಾತು ಮನೆ ಮುರೀತು, ತೂತು ಓಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು. # ಮಾತೇ ಮುತ್ತು; ಮಾತೇ ಮೃತ್ಯು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು # ಉದ್ದುದ್ದ ಮಾತಿನವರ ಮೊಳಕೈ ಮೊಂಡ. # ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. # ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ # ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೊಯ್ತು, ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೊಯ್ತು # ಇದ್ದದ್ದು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ನಂತೆ # ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ # ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ # ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ # ಬಾಯಲೆಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತ, ಮಾಡುವುದೆಲ್ಲಾ ರಾದ್ಧಾಂತ. # ಸಜ್ಜನರ ಮಾತು ಸಿಹಿ, ದುರ್ಜನರ ತುತ್ತು ಕಹಿ. # ಒಣ ಮಾತು ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಹಾಲು. # ಬೇಸರವಿರಬಾರದು, ಅವಸರ ಮಾಡಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. # ಬಿಡುಕು ಮಾತಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರು ಕೆಡುಕು. # ಕೃತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾತು ಕಸ ಬೆಳೆದ ತೋಟವಿದ್ದಂತೆ. # ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ # ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ ==ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು # ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ # ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ # ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) #ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ ==ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾದೆಗಳು== # ಸಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಶೂಲ, ಕಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಯಮ # ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ # ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಗೆ ಸವುದೆ ಹೊತ್ತರೆ ಮೇಲಣ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಮವಾಯಿತು # ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು # ಚರ್ಮ ಹೋದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಕಾಸು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದಂತೆ. # ಮಾತೇ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಮೂಗುತಿ ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಲಕ್ಷಣ # ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ. # ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ # ಮನೆ ತುಂಬ ಮುತ್ತಿದ್ದರೆ...ಗೂ ಪೋಣಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ # ಅಕ್ಕಸಾಲಿ ಕಂಡ್ರೆ ಕಪ್ಪೇನೂ ಮೂಗುತಿ ಬೇಡ್ತಂತೆ. # ಏಳು ಸುತ್ತು ಓಲೆನ ಏಳೂರಿಂದ ತಂದ್ರಂತೆ # ಕಂಡೋರ ಒಡ್ವೆ ಇಕ್ಕೊಂಡು ನೀರ್ ಬೆಳ್ಕಲ್ಲಿ ನೋಡ್ಕಂಡಂಗೆ. # ಓಲೆ ಮಾಡ್ಸೋಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡ್ದ, ಸಾಲ ತೀರ್ಸೊಕೆ ಮನೆ ಮಾರ್ದ. # ಬುಗುಡಿ ಇಕ್ಕಿದೋಳ ಬಡಿವಾರ ನೋಡು. ==ಬೆರಕೆ/ಇತರೆ ಗಾದೆಗಳು== # ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು # ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ # ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿತು # ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ # ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ # ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ # ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ # ಒಂದು ಕಣ್ಣೀಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ # ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು # ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು # ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ # ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ # ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ # ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ # ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ # ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ # ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸಂಸಾರಿ ಕೆಟ್ಟ # ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ # ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು # ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು # ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) # ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ # ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ # ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ # ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ‍್ತದೆ # ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ # ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ # ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು # ಸಂಸಾರಿ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ. *ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ *ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು *ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು *ತನ್ನೂರಲ್ಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲ್ಲಿ ಮಂಗ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ *ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ *ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ *ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ *ಯಾವ ಚಿಂತೇನೂ ಮಾಡದೋನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಗಂಡಿದ್ದೂ ಮುಂಡೆ *ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ *ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು [[ಜೋಗಪ್ಪ]] ಅಂದ *ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು *ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. *ತನ್ನ ಮೊಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಹುಳಿ ಅನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. *ನಾನು ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ಅಜ್ಜ ಅಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು. *ದಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಭಾರ, ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಖಾರ. *ದಡ್ಡನಿಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. *ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸುಖ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ದುಃಖ. *ನೂರಾರು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಆದಂತೆ. *ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದಿವೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿಗೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ. *ಅಡಿಕೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಬಹುದು, ಮರ ಆದ ನಂತರ ಹಾಕಬಹುದೇ? *ಲಾಭ ನೋಡಿ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿಂದಂತೆ. *ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು. *ಹುಣಸೆ ಹುಳಿಯೆಂದು ಅಂಬಡೆ ತಿಂದ ಹಾಗೆ. *ಮನೆಯೆಂಬ ಮರ ಮುರಿಯಬಾರದು, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಾರ್ಗ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು. *ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಿ ನೆರಳು ಕೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು ಕೊರಳು. *ನೀನಾಗದೆ ರಣಹೇಡಿ, ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆ ಪ್ರಾಣ ನೀಡಿ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀ ಹುಡುಕು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳ ಹೊರ ಹಾಕು. *ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದವನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಿದ್ದೆ ಬಾರದವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ. *ಉಗಮವಾಗದಿರಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗದಿರಲಿ ಆಸೆ. *ನಾಳೆ ಎಂದವನಿಗೆ ಹಾಳು, ಇಂದೇ ಎಂದವನಿಗೆ ಬೀಳಾಗದು ಬಾಳು. *ಆಳಾಗದವ ಅರಸನಲ್ಲ, ಹಟ ಹಿಡಿದವ ಸಾಮ್ರಾಟನಲ್ಲ. *ಉಂಡಿದ್ದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ, ಮಾಡಿದ್ದು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ. *ವಿಶ್ವಾಸಿ ನೀನಾಗು, ಘಾತುಕಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗದೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗು. *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ನುಣ್ಣಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ನಿನ್ನದಲ್ಲ ಸರ್ವ ಆಸ್ತಿ, ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಗರ್ವ ಜಾಸ್ತಿ. *ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಟ್ಟಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೂರಾಬಟ್ಟಿ. *ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಹುಡುಕು, ವ್ಯಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹುಡುಕು. *ಹೋಗುವುದು ಮೂಡಿದ ಹೊತ್ತು, ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ ಆಡಿದ ಮಾತು. *ದೈವ ಕಾಡುವು ವಿಧಿಗಾಗಿ, ನೀರು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ನದಿಗಾಗಿ. *ಬಡವರ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಬಂದೀತೆ ಬೆಣ್ಣೆಗೆ? *ಸಲುಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೂ ಹೆಗ್ಗಣವೂ ಸಹ ಏರುವುದು ಹೆಗಲಿಗೆ. *ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ತರುವುದು ತೊಟ್ಟಲಿಗೆ ನಗು. *ಸ್ವಾರ್ಥ ಉಳಿಸಿದವ ಪಾಪಾತ್ಮ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಗಳಿಸಿದವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ. *ಹಾಲಿಗೆ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದರೆ ಮೊಸರು, ಮಣ್ಣಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಕೆಸರು. *ಗದ್ದೆ ಸುಟ್ಟರೂ ಹಾಳಾಗದು ಗಾದೆ. *ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನ ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದು ಬಹುಮಾನ. *ಮಾಟ ಮಾಡಿದೋನ ಮನೆ ಹಾಳು. *ಒಬ್ಬರ ಕೂಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುತ್ತು. *ಒಳಿತಾಗಿ ಮುಗಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ. *ಓಡಿದವನಿಗೆ ಓಣಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಹಾಡಿದವನಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. *ಬರಿಗೈಯವರ ಬಡಿವಾರ ಬಹಳ. *ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿಗೂ ಮೂಲ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು. *ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೈಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನರಕದಲ್ಲಿ ಆಳುವುದೇ ಲೇಸು. *ಅರೆಗೊಡದ ಅಬ್ಬರವೇ ಬಹಳ. *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಳೆಯ. *ಇಂದಿನ ಸೋಲು ನಾಳಿನ ಗೆಲುವು. *ಧೈರ್ಯವಿದ್ದವನಿಗೆ ದೈವವೂ ಅನುಕೂಲ. *ದುಡ್ಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರೇ ಉತ್ತಮ. *ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವನು. *ಉತ್ತಮವಾದ ನಗು ನೇಸರನ ಮಗು. *ಸದಾಚಾರಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಉಪದೇಶ. *ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಲೇ ಪಾರಮಾರ್ಥ. *ಕರೆದುಣ್ಣುವ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಕೊರೆದುಂಡ ಹಾಗೆ. *ಕಿಡಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. *ನೋಡಿ ನಡೆದವರಿಗೆ ಕೇಡಿಲ್ಲ. *ಚಿಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂತೆ ಸಾಗೀತೆ? *ದುಡ್ಡನ್ನು ಕಾದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದವನು ಹಣವಂತನು ಹೇಗೆ ಆದಾನು? *ಮಕ್ಕಳ ಬಾಯಿಗೆ ಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟು ಮಣ್ಣು ಬಿಡಿಸು. *ಸೀರಿಗೇಡಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿದರೆ ಕೆರಿ ದಂಡಿ ಮ್ಯಾಗ ನಿಂತು ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದಳು. *ಪೀತಾಂಬರ ಉಟ್ಟರೂ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮಾರೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. *ಪೇಚಾಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ಪೀಕಲಾಟವೇ ಗತಿ. *ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಹೆಚ್ಚು. *ಹಂಪಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿರುವುದೇ ಲೇಸು. *ಎಡಗಣ್ಣು ಹೊಡೆದರೆ ನಾರಿಗೆ ಶುಭ. *ಊಟವೆಂದರೆ ಊರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದಂತೆ. *ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಂತೆ. *ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪತ್ತೂ ಇರಬೇಡ. *ಒಕ್ಕಣ್ಣ ತನಗೆ ಹತ್ತು ಕಣ್ಣು ಅಂತಿದ್ನಂತೆ. *ಕಣ್ಣಿಗೂ ಮೂಗಿಗೂ ಮೂರು ಗಾವುದ. *ಕಲಹವೇ ಕೇಡಿಗೆ ಮೂಲ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ಅಡಿಕೆಗೆ ಹೋದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ಟರು ಬರಲ್ಲ. *ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ. *ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೀತು, ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೀತು. *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತ? *ಮಂಗ ಮೊಸರು ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಸವರಿದ ಹಾಗಾಯಿತು. *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸನಾಗಬಲ್ಲ. *ಊರಿಗೆ ದೊರೆ ಆದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಮಗನೆ. *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು. *ಊರೆಲ್ಲ ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋದಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡಿ (ಕೋಟೆ) ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ. *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು, ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಮಾಡೋದೆಲ್ಲ ಅನಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ. *ಮನಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ. *ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟ ಹಾಗೆ. *ಆರಕ್ಕೇರಲಿಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕೀಳಿಯಲಿಲ್ಲ. *ಆರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ. *ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ನೆಂಟರ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟ. *ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ. *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲ ಹಾಲಲ್ಲ, ಹೊಳೆಯೋದೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನ ಅಲ್ಲ. *ಜಲ ಶೋಧಿಸಿ ನೀರು ತರ್ಬೇಕು, ಕುಲ ಶೋಧಿಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತರ್ಬೇಕು. *ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿದ್ದೆ. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡೆಬೇಕಲ್ಲ. *ಹನುಮಂತಾನೆ ಬಾಲ ಕಡಿತಿರುವಾಗ, ಇವನ್ಯಾವನೋ ಶಾವಿಗೆ ಕೇಳಿದನಂತೆ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಹುಚ್ಚರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡವನೇ ಜಾಣ. *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೊಗೊ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂಗೆ *ಮಾಡಿದುಣ್ಣೊ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪ ತಿಂದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯಲೇ ಬೆಕು * ಆಗೊದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆದಕ್ಕೆ * ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡಿಯಬೇಕು,ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು * ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ * ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದೆ ಪರಮಾನ್ನ. * ಕಳ್ಳನ ನಂಬಿದ್ರು ಕುಳ್ಳನ ನಂಬಬೇಡ * ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ್ರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಲ್ಲ * ಯಾವ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಾವು ಇರುತ್ತೊ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ ವೈದ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು-ಅನ್ನ * ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದ್ರೆ ಬಂದೆಯಾ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ * ಹೋದ ಪುಟ್ಟ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ * ಸೋದರ ಮಾವನ ಚಾಳು ತುಂಡಪುಂಡರ ಪಾಲು * ನೆಂಟರೆಲ್ಲ ಖರೆ, ಕಂಟಲೆ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಡ * ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಯಾಕೆ * ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಬರುವ ತನಕ ಅಮಾಸೆ ನಿಲ್ಲದು, ಅಮಾಸೆ ಬರುವನಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಿಲ್ಲದು * ಹಗೆ ಮಾತು ಆತುಕೊಂಡ, ತುಟಿ ಬಿಚ್ಚದೆ ಕೂತುಕೊಂಡ * ಮಕ ನೋಡಿ ಮಾರು ಹೋದ, ಗುಣ ನೋಡಿ ದೂರ ಹೋದ * ಅಪ್ಪಂತೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ * ಅಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿನ್ನ ಬೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಅಯ್ಯೋ ಅಂದವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ * ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಕರ್ಮ ಬರ್ತದೆ * ಅರಸು ಆದೀಕ (=ಆದಾಯ) ತಿಂದ, * ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ * ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಇದ್ದ ಮನೇನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ * ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ * ಇದ್ದವರು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು * ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ: * ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ * ಅಜ್ಜ! ಮದುವೆ ಅಂದ್ರೆ ನನಗೋ ಅಂದ * ಅಕ್ಕ ನನ್ನವಳಾದ್ರೆ ಬಾವ ನನ್ನವನೇನು * ಅಕ್ಕನ ಹಗೆ ಬಾವನ ನೆಂಟು * ಅಕ್ಕರೆಯ ಅಕ್ಕ ಬಂದಾಗೇ ಸಕ್ಕರೆಯೆಲ್ಲ ಕಹಿ ಆಯ್ತು * ಅಕ್ಕ ಬರಬೇಕು ಅಕ್ಕಿ ಮುಗೀಬಾರದು * ನೀರ ಕಡಿದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ * ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ * ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು * ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆಯ ಚಿಂತೆ, ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಚಿಂತೆ, ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯದ ಚಿಂತೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿಗೇಡು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೇಡು * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು * ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಗಂಡ ಗೂಬೆ ತಂದ * ಓದೋದು ಕಾಶಿ ಖಂಡ, ತಿನ್ನೋದು ಮಶಿ ಕೆಂಡ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು * ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು * ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ * ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ * ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಕಣ ಕಾಯಬಹುದು, ಹೆಣ ಕಾಯಾಕೆ (ಬೇಸರದಿಂದ ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ) ಆಗೊದಿಲ್ಲ * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳಗೆ * ಸಂತೆ ಸೇರೋಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸೇರಿದರು * ಅಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡೋಳು, ಅತ್ತೆ ಮನೇಲೂ ಸೈ ಅನ್ನಿಸಿ ಕೊಳ್ತಾಳೆ * ಅನ್ನ ಇಕ್ಕಿ ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸ ಬಹುದು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕು ಅನ್ನಿಸೋಕಾಗಲ್ಲ * ಹೆಂಡ್ರನ್ ಸಸಾರ (=ತಾತ್ಸಾರ) ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರವಾಗ್ತದೆ * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ * ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ಯೋಗ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಭೋಗ ಹಾಕ್ಮಣೆ, * ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಮುದ್ದು ಮುದ್ದು ತೊಗಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಗಲೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು * ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು * ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಕ್ಕುವಳು * ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ * ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ * ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ * ಇದ್ದ ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು * ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ * ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಎಡದ ನೆತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ನೆತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಸಂಸಾರಿ ಸಾವಾಸ ಮಾಡಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ * ಕುಂತು ತಿಂದರೆ, ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನೂ ಸಾಲದು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೊನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿನೇ * ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ * ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ * ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ಹಿರೀಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದೀತೇ * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ * ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರು * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ರೂ ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೆಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ * ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉನ್ಡು ಮಲಗೊ ತನಕ * ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ * ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ * ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋಳು ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋಳು * ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ * ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, ಹಗೆಯಿಂದ ಹಗೆ ತೆಗೆ * ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ * ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ * ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ * ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ಊರು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಊರ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಯೋಗಿಗೆ, ಭೋಗಿ ತಂದದ್ದು ಭೋಗಿಗೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ * ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು * ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ * ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ * ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ ಒಂದೇ * ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು * ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ * ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ * ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ * ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು * ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು * ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ * ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು * ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನಾ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ * ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸುಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು * ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ * ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ * ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ * ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ * ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು * ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯ್ತಿನಿ ಸಾಯ್ತಿನಿ ಅಂತ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದನಂತೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಯೋ ಮುಂದೆ ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪ ತಿನಿಸಿದರಂತೆ * ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ * ಯುಕ್ತಿಯ ಮಾತು ಮಕ್ಕಳಿಂದಾದರೂ ತಿಳುಕೊ * ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ * ಸಾವಿರ ಸಲ ಗೋವಿಂದ ಅಂದರು, ಒಬ್ಬ ದಾಸಯ್ಯನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ * ಸುಳ್ಳು ದೇವರಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿ * ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ * ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ * ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ * ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು * ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ * ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹಣ್ಣೆಲೆ ಉದುರುವಾಗ ಚಿಗುರೆಲೆ ನಗುತಿತ್ತು * ಹತ್ತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು * ಜಾತ್ರೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೋವಿಂದು * ಹತ್ತು ತಿಂಗಂಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ * ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು * ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ * ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ * ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು * ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಸಿದು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು ಉಂಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನು * ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು * ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ * ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ * ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೋನೇ ಬಹದ್ದೂರ * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು * ಹಿತವಿಲ್ಲದ ಗಂಡ ಹಿಂದಿದ್ದರೇನು ಮುಂದಿದ್ದರೇನು * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಹತ್ತರ ಮಾತು ರುಚಿಯಲ್ಲ * ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ * ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು * ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೊದಿಲ್ಲ * ಹುಣಸೆ ಮರ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪಲ್ಲ * ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ * ಹುಳ್ಳಿಕಾಳೂ ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ * ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ * ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕಂಗಾಲಾದರೂ ಹಂಗಾಳಾಗಬಾರದು * ಕೊಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ * ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಾಯಿಗೆ ಕೆಲಸಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲೋಕೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ * ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೇರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ * ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೇಯ ತೀರ್ಥ ಸಿಗೋದು * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ಬಾಯ್ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕು, ಮೈ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೇಕು * ತೂತು ಗತ್ತಲೇಲಿ ತಾತನ ಮದುವೆ * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು * ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಅವರವರ ತಲೆಗೆ ಅವರವರದೇ ಕೈ * ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು * ಬೆಳ್ಳಯ್ಯ ಕಾಕಾ ಅರಿವಯ್ಯ ಮೂಕ * ಕ್ರಮ ಕಾಣದ ನಾಯಿ ಕಪಾಳೆ ನೆಕ್ತು * ಸೊಪ್ಪುಸೆದೆ ತಿನ್ನೋರ ಒಪ್ಪ ನೋಡು, ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು * ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ * ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ * ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು (ಅನ್ಯ) * ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ * ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ * ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ * ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉತ್ತಮ ಹೊಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಚಾಕರಿ * ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ * ಉದ್ಯೋಗವೇ ಗಂಡಸಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ * ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? * ಕಂಡದ್ದು ಕಾಣೆ ಉತ್ತಮ ಕಂಡದ್ದು ಕಂಡೆ ಮಧ್ಯಮ, ಕಾಣದ್ದು ಕಂಡೆ ಅಧಮ * ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆಗದು ದಡಂಬಡಿಕೆ ಇಂದ ಆದೀತೇ * ನಯಶಾಲಿ ಆದವನು ಜಯಶಾಲಿ ಆದಾನು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ * ಕಚ್ಚುವ ನಾಯಿ ಬೊಗಳದು ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದು * ಕಳ್ಳನ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಳ್ಳನೇ ಬಲ್ಲ * ಹಣ ಇಲ್ಲದವ ಹೆಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆ * ಕೀರ್ತಿಯೇ ಕೈಲಾಸ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೇ ನರಕ * ಕೂತು ಉಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನು ಸಾಲದು * ಕೆಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ ಮರಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಇಲ್ಲ * ಕೊಡಲಿ ಕಾವು ಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾವು * ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಅಡಿಗೆ ಬಿದ್ಫರೂ ಮೀಸೆ ಮೇಲೆ * ಬಂಟರ ಅಬ್ಬರ ಸೇವಿನ ಗೊಬ್ಬರ * ಊರಿಗೆ ಬಂದ ನೀರೆ ನೀರಿಗೆ ಬಾರದಿರುತ್ತಾಳೆಯೇ? * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ದಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೊಳ ಹಾಕಿದರು * ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಕಳ ಹಲ್ಲು ಎಣಿಸಿದರು * ಆಕಳು ದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ರೆ, ಹಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನೊಡಿದ್ರಂತೆ. * ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯೆಗಿಂತ ಮೇಟಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮೇಲು * ಕಾಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕಜ್ಜಾಯ. * ಕಂತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೊಂತೆ * ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ * ಅಗ್ಗದ ಮಾಲು;ಮುಗ್ಗಿದ ಜೋಳ * ಹೆತ್ತೋರ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು, ಕಟ್ಗೊಂಡೋರ್ಗೆ ಕೋಡಂಗಿ ಮುದ್ದು. * ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ತಲೇ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು * ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಂತರಾಯ ಹೊರಗೆ * ನಮಾಜು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಮಸೀದಿ ಕೆಡವಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಊರು ಸೂರೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದರಂತೆ * ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲೆ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೆಲೆ ಪ್ರೀತಿ * ಬಲ್ಲವನೇ ಬಲ್ಲ ಬೆಲ್ಲದ ರುಚಿಯ * ಕತ್ತೆಗೇನು ಗೊತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ವಾಸನೆ * ತೋಟ ಶೃಂಗಾರ, ಒಳಗೆ ಗೋಣಿ ಸೊಪ್ಪು * ಹೊರಗೆ ಥಳುಕು, ಒಳಗೆ ಹುಳುಕು * ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡ್ಕಂಡನಂತೆ * ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳ ಹುಳ್ಳಗೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮುಪ್ಪಾದರೂ ಹುಳಿ ಮುಪ್ಪೆ ? * ಆಕಳು ಕಪ್ಪಾದರೂ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೆ ? * ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದರೆ ಸಿಹಿ ಡೊಂಕೆ ? * ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಂತೆ * ರೊಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ * ರೋಗಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದು ಹಾಲು ಅನ್ನ * ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ * ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬಳೇ ಪದ್ಮಾವತಿ * ಅಳಿದೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ * ತನ್ನ ಓಣೀಲಿ ನಾಯಿಯೇ ಸಿಂಹ * ಯಾರದೋ ದುಡ್ಡು; ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ * ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೋ * ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ * ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ,ಬುದ್ಧಿ ಅದರಪ್ಪ * ಪುರಾಣ ಹೇಳೊಕೆ; ಬದನೆಕಾಯಿ ತಿನ್ನೋಕೆ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಕೋದು ಗಾಣ * ಹೇಳೋದು ಶಾಸ್ತ್ರ,ತಿನ್ನೋದು ಬದನೆಕಾಯಿ * ನೂರು ಜನಿವಾರ ಒಟ್ಟಿಗಿರಬಹುದು; ಮೂರು ಜಡೆ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ * ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹೆಣ್ಣೇ ವೈರಿ * ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿ ಕೇಡು * ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ಆಸೆಯೇ ದು:ಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ * ಅತಿಯಾದರೆ ಅಮೃತವೂ ವಿಷ * ಓಲೆ ಆಸೆಗೆ ಬೆಕ್ಕು ಮೂಗುತಿ ಕಳಕೊಂಡಿತು * ಅತಿ ಸ್ನೇಹ ಗತಿ ಕೆಡಿಸಿತು * ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಣಿಸೇ ಹಣ್ಣು ಕಿವಿಚಿದಂತೆ * ಅಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ದಡಿಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೇರಿದರಂತೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುದ್ದಲಿ * ನಿಸ್ಸಹಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ ಸಹ ಭುಸುಗುಡುತ್ತದೆ * ಮೆತ್ತಗಿದ್ದವರನ್ನು ಮೊಣಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುದ್ದಿದರು * ಕೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಅಂಗೈ ತೋರಿಸಿ ಅವಲಕ್ಷಣ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಇರಲಾರದೆ ಇರುವೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು * ಕಿರುಗೂರಿಗೆ ಹೋದರಂತೆ ಕಣಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ * ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ * ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕು ಹೋಗು ಅಂದಂತಾಯ್ತು * ಕೊಚ್ಚೆ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದಂತೆ * ಸಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸೊಣಗ ಸಟ್ಟುಗ ನೆಕ್ಕಿತಂತೆ * ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಅಂದ್ರೆ ಅರ್ಧ ಆಯುಸ್ಸು * ಬಡವನ ಸಿಟ್ಟು ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ * ಬಡವ ನೀ ಮಡಗಿದ ಹಾಗಿರು * ಕುದಿಯುವ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕಾದ ತವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ * ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ * ಕುರಿ ಕಾಯೋದಕ್ಕೆ ತೋಳನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರಂತೆ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯ್ದಂತೆ * ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗೋ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಓಂ ಕಲಿತ * ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ * ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂತು * ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ * ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ; ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು * ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣ * ಉಗುರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗೋ ಚಿಗುರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಏಕೆ ? * ಗುಬ್ಬಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ * ಆಕಾಶ ನೋಡೊದಕ್ಕೆ ನೂಕುನುಗ್ಗಲೆ ? * ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು * ಅಲ್ಪರ ಸಂಗ ಅಭಿಮಾನ ಭಂಗ * ಸಗಣಿಯವನೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಗಂಧದವನ ಜೊತೆ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಸಗಣಿಯವನ ಸರಸಕ್ಕಿಂತ, ಗಂಧದವನ ಗುದ್ದಾಟ ಮೇಲು * ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವಿ * ಅಂಬಲಿ ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ, ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯೋನಿಗೆ,ಮೀಸೆ ಹಿಡಿಯುವವನೊಬ್ಬ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆಯೆ ? * ನರಿ ಕೂಗು ಗಿರಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೆ ? * ದುಡಿಮೆಯೇ ದುಡ್ಡಿನ ತಾಯಿ * ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ * ಆಳಾಗಬಲ್ಲವನು ಅರಸಾಗಬಲ್ಲ * ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟರೆ ಫಲವುಂಟು * ದುಡಿಮೆಯೇ ದೇವರು * ಚಿತ್ತಾರದ ಅಂದವನ್ನು ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಸಾವಿರ ಚಿತ್ತಾರ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು * ಕದ ತಿನ್ನೋವನಿಗೆ ಹಪ್ಪಳ ಈಡಲ್ಲ * ರಾವಣಾಸುರನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆ ಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ * ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದವನಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ದೊಡ್ಡದೆ * ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು; ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು * ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ; ಮೌನ ಬಂಗಾರ * ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಹೊತ್ತಿಗಿಲ್ಲದ ಗಾದೆ, ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಂತೆ. * ಆದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ತೆಗಳು ಬಂದಂತೆ * ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ...ಕ್ಕೆ ಸಮಾನ * ಚೆಲ್ಲಿದ ಹಾಲಿಗೆ ಅತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ * ಬಂದ ದಾರಿಗೆ ಸುಂಕವಿಲ್ಲ * ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗಿದರಂತೆ * ಉಸ್ ಎಂದರೆ ಉಸಳಿ ಬೇಡಿದ್ದನಂತೆ * ಗಂಧ ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತು ಅಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಬಳಿದುಕೊಂಡರಂತೆ * ಅತ್ತ ದರಿ; ಇತ್ತ ಪುಲಿ * ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ; ನುಂಗೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ; ಉಗುಳೋದಕ್ಕೂ ಆಗೊಲ್ಲ * ಮನೇಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಭಾವಿ ತೋಡಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರಂತೆ * ಸಂತೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೊಳ ನೇದ ಹಾಗೆ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಅಂದರಂತೆ * ಆತುರಗಾರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಮಟ್ಟ * ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು * ತನಗೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲ; ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು * ಬೇರೆ ಉಣ್ಣೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ ಅನ್ನ ತಿಂದರು ; * ಉಡೋಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟರು * ನದೀನೇ ನೋಡದೆ ಇರೋನು ಸಮುದ್ರ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ * ಐದು ಕುರುಡರು ಆನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ * ಸಣ್ಣವರ ನೆರಳು ಉದ್ದವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮುಳುಗುವ ಕಾಲ * ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳೇ ಜಾಸ್ತಿ * ಮೂಗಿಗಿಂತ ಮೂಗುತಿ ಭಾರ * ಇಬ್ಬರ ಜಗಳ ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ ಲಾಭ * ಕೋಣನೆರಡುಂ ಹೋರೆ ಗಿಡುವಿಂಗೆ ಮಿತ್ತು (ರಾಘವಾಂಕ) * ಎತ್ತು ಏರಿಗೆಳೆದರೆ ಕೋಣ ನೀರಿಗೆಳೆಯಿತು * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ ಅಂದಂತೆ * ಓದುವಾಗ ಓದು; ಆಡುವಾಗ ಆಡು * ಓದಿ ಬರೆಯೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಮಣ್ಣು ಹುಯ್ಕೊಂಡರು * ಕೈಯ್ಯಲ್ಲೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು,ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದರಂತೆ * ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮಗು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಊರೆಲ್ಲ ಹುಡುಕಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ, ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ * ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ, ಪರರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ * ತಮ್ಮನೇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಬೇರೇ ಮನೇ ಸತ್ತ ನೊಣದ ಕಡೆಗೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು * ತನ್ನ ಎಲೇಲಿ ಕತ್ತೆ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ರೆ, ಪಕ್ಕದ ಎಲೇಲಿ ನೊಣ ಹೊಡೆಯಕ್ಕೆ ಹೋದ * ಕೋತಿಗೆ ಹೆಂಡ ಕುಡಿಸಿದಂತೆ * ಮಂಗನ ಕೈಗೆ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಡ ಕುಡಿದ ಕಪಿಗೆ ಚೇಳು ಕಡಿದ ಹಾಗೆ * ಎಣ್ಣೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು * ಅಮ್ಮನವರು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ,ಅಯ್ಯನವರು ಚಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದರು * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಕುಂಬಾರ ಮಕ್ಕಳ ಅಂ.. ತಟ್ಟಿದ * ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಆಚಾರಿ ಮಗನ ತಲೆ ಕೆತ್ತಿದನಂತೆ * ಆರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ; ಮೂರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ * ಆರಕ್ಕೇರಲ್ಲ, ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಲ * ಕಳ್ಳನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮುಂ.. * ಶರಣರ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ಮರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡು * ಅಯ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ; ಎಲವೋ ಎಂದರೆ ನರಕ * ಈಸಿ ನೋಡು, ಇದ್ದು ಜೈಸಿ ನೋಡು * ಹೂವಿನ ಜೊತೆ ದಾರ ಮುಡಿಯೇರಿತು * ಹೂವಿನಿಂದ ನಾರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗ * ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲ ಹಿಡಿದ ಹಾಗೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಸೊಸೆ ಕಡೆ * ಆರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೇ,ಮೂರು ದೋಸೆ ಕೊಟ್ರೆ ಮಾವನ ಕಡೆ * ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ನಾಯಿ ಬಾಲಕ್ಕೆ ದಬ್ಬೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಜಟ್ಟಿ ಜಾರಿದರೆ ಅದೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟು * ಮುದಿ... ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ (ವೃದ್ಧ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ) * ಸೂಳೆ ಮುಪ್ಪಾಗಿ ಗೊರವಿತ್ತಿಯಾದಳು * ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ; ಬಗಲಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ. * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚಿದರಂತೆ * ಕೂರೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚೆಸೆದರು * ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತಗೊಂಡರು * ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ * ಹೆಂಗಸರ ಬುದ್ಧಿ ಸೊಂಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ; ಉಗುಳ್ತಾ ಉಗುಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹಾಡ್ತಾ ಹಾಡ್ತಾ ರಾಗ, ನರಳ್ತಾ ನರಳ್ತಾ ರೋಗ * ಹೊಸ ವೈದ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಳೆ ರೋಗಿಯೇ ಮೇಲು * ಹೊಸ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಿಂತ ಹಳೇ ಕಾಂಪೌಂಡರ್ ವಾಸಿ * ಉರಿಯೋ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದಂತೆ * ಕುರು ಮೇಲೆ ಬರೆ ಎಳೆದ ಹಾಗೆ * ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ; ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸಮುದ್ರದ ಮದ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬರವಂತೆ * ಕೂಸು ಹುಟ್ಟೋಕೆ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿದ್ರು * ರೇಶ್ಮೆ ಶಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಚಪ್ಪಲಿ ಏಟು * ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಂದ * ಅಡಿಕೆ ಕದ್ದ ಮಾನ ಆನೆ ಕೊಟ್ರೂ ಬರೊಲ್ಲ * ಅಲ್ಲುಂಟೆ, ಇಲ್ಲುಂಟೆ, ಕಲ್ಲಲ್ಲುಂಟೆ, ಶಿವದಾನ. * (ಅವರು) ಚಾಪೆ ಕೆಳಗೆ ತೂರಿದರೆ (ನೀನು) ರಂಗೋಲಿ ಕೆಳಗೆ ತೂರು. * ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. * ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಏಳಲ್ಲ * ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ * ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ * ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲ ರಾಮಾಯಣ ಕೇಳಿ, ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ರಾಮಂಗೂ ಸೀತೆಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಕಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಿದ್ರೂ ಕುಳ್ಳನ್ನ ನಂಬಬಾರದು * ಮೋಟಾಳಿಗೊಂದು ಚೋಟಾಳು * ಮಳ್ಳೀ ಮಳ್ಳಿ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲು ಅಂದ್ರೆ, ಮೂರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂದ್ಲಂತೆ * ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಹಿಂಡಿದಂತೆ * ಕೂತು ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಕುಡಿಕೆ ಹಣ ಸಾಲದು * ಹೆಂಡ ಕುಡಿಯುವ ದೇವರಿಗೆ ಹೇ.. ತಿನ್ನುವ ಪೂಜಾರಿ * ಬಡವರ ಮನೆ ಊಟ ಚೆನ್ನ, ದೊಡ್ಡವರ ಮನೆ ನೋಟ ಚೆನ್ನ * ಈಚಲ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದ ಹಾಗೆ * ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಣ್ಣಗೇಡು * ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು, ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು * ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಿಂ..ನ ಚಿಂತೆ * ಶಿವಪೂಜೇಲಿ ಕರಡಿ/ಕರಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದವಳಿಗಿಂತ ಬಡಿಸಿದವಳೇ ಮೇಲು * ಸೀರೆ ಗಂಟು ಬಿಚ್ಚೋವಾಗ ದಾರದ ನಂಟು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು? * ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸೋ ಬುದ್ಧಿ (ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿನಲ್ಲಿ... ಅದ್ದುವ ಬುದ್ಧಿ) * ಅನುಕೂಲ ಸಿಂಧು; ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯ * ಹತ್ತಾರು ಜನ ಓಡಾಡೋ ಕಡೇಲಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯೊಲ್ಲ * ಅತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ ಕೊತ್ತಿ ಮೇಲೆ * ಅಪ್ಪ ಹಾಕಿದ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ * ಮಾಡಿದೋರ ಪಾಪ ಆಡಿದೋರ ಬಾಯಲ್ಲಿ * ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಂತೆ * ಹೋದೆಯಾ ಪಿಶಾಚಿ ಅಂದರೆ ಬಂದೆ ಗವಾಕ್ಷೀಲಿ ಅಂದಂತೆ * ಹೌದಪ್ಪನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಪ್ಪನನ್ನು ಕೇಳುವವರಾರು ? * ಹೊಳೆ ನೀರಿಗೆ ದೊಣೆನಾಯ್ಕನ ಅಪ್ಪಣೆ ಏಕೆ ? * ರಂಗನ ಮುಂದೆ ಸಿಂಗನೆ ? ಸಿಂಗನ ಮುಂದೆ ಮಂಗನೆ ? * ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು; ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆಯ ಪೆಟ್ಟು * ಬಿರಿಯಾ ಉಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ * ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು * ಅಂಕೆ ಇಲ್ಲದ ಕಪಿ ಲಂಕೆ ಸುಟ್ಟಿತು * ಬೆಟ್ಟ ಅಗೆದು ಇಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಇಲಿ ಬಂತು ಎಂದರೆ ಹುಲಿ ಬಂತು ಎಂದರು * ಇಡಿಯ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಚಳಿಯೇನು?ಮಳೆಯೇನು? * ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ: ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟ * ಕೋಣೆಯ ಕೂಸು ಕೊಳೆಯಿತು; ಓಣಿಯ ಕೂಸು ಬೆಳೆಯಿತು * ಬೆಕ್ಕು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ * ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ; ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ * ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿ ಹಚ್ಚದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ;... ಬಿಡಬೇಡ * ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ದೆ ಬಂತು * ಸಂಸಾರ ಗುಟ್ಟು; ವ್ಯಾಧಿ ರಟ್ಟು * ಮದುವೇಲಿ ಗಂಡು,ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೇಲಿ ಹೆಣವಾಗೋ ಬಯಕೆ * ಐದು ಬೆರಳೂ ಒಂದೇ ಸಮ ಇರೋಲ್ಲ * ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಣೆ ಹಾಕು * ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕತ್ತಲೇ * ಕುರಿ ಕೊಬ್ಬಿದಷ್ಟೂ ಕುರುಬನಿಗೇ ಲಾಭ * ತಮ್ಮ ಕೋಳಿ ಕೂಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಬೆಳಗಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡರು * ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಉದುರುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಟ್ಟಂತೆ * ಎಂಜಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆ ಓಡಿಸದ ಬುದ್ಧಿ * ಸಾವಿರ ಕುದುರೆ ಸರದಾರ, ಮನೆ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಸ್ತಾರ * ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ * ಶಂಖದಿಂದ ಬಂದರೇ ತೀರ್ಥ * ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳೂ ಕೆಟ್ಟವಳು * ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ * ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು, ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆ ಕೆಡೊಲ್ಲ * ಇದ್ದೋರು ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಕದ್ದೋರು ಯಾರು ? * ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿಯೂ ಆಸರೆ * ಹುಲ್ಲಿನ ಬಣವೇಲಿ ಸೂಜಿ ಹುಡುಕಿದ ಹಾಗೆ * ಹೊಳೆ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನ ಹಂಗೇಕೆ ಎಂದರಂತೆ * ಅಕ್ಕ ಸತ್ತರೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೆ ? * ಅರವತ್ತಕ್ಕೆ ಅರಳು ಮರಳು * ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ * ಕುಂಟನಿಗೆ ಎಂಟು ಚೇಷ್ಟೆ, ಕುರುಡನಿಗೆ ನಾನಾಚೇಷ್ಟೆ * ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ * ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ * ದುಷ್ಟರಿಂದ ದೂರವಿರು * ಹಂಗಿನ ಅರಮನೆಗಿಂತಾ ಗುಡಿಸಿಲೇ ಮೇಲು * ಮುಸುಕಿನೊಳಗೆ ಗುದ್ದಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕದ್ದು ತಿಂದ ಹಣ್ಣು, * ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಊಟ ಎಂದೂ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿ * ಮಿಂಚಿಹೋದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಫಲವೇನು ? * ಹಳೆ ಚಪ್ಪಲಿ, ಹೊಸಾ ಹೆಂಡತಿ ಕಚ್ಚೊಲ್ಲ * ರವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಕವಿ ಕಂಡ * ಕಾಲಿನದು ಕಾಲಿಗೆ; ತಲೆಯದು ತಲೆಗೆ * ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನು ಹದ್ದಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆ * ಕನ್ನಡಿ ಒಳಗಿನ ಗಂಟು ಕೈಗೆ ದಕ್ಕೀತೆ ? * ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಕಾಲ; ಸೊಸೆಗೊಂದು ಕಾಲ * ಗಣೇಶನನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವರ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ * ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗಬಾರದ್ದೇ ಆಗುತ್ತೆ * ನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ನರಿ ತನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತಂತೆ *ಮಹಡಿ ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಏಣಿ ಒದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವರು ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾನೆಯೆ ? *ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ *ತಾನೂ ತಿನ್ನ; ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ *ಗಂಡಸಿಗೇಕೆ ಗೌರಿ ದು:ಖ ? *ನಗುವ ಹೆಂಗಸು, ಅಳುವ ಗಂಡಸು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಂಬಬಾರದು *ಗುಡ್ಡ ಕಡಿದು ಹಳ್ಳ ತುಂಬಿಸಿ ನೆಲ ಸಮ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಹನುಮಂತನೇ ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನುವಾಗ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಬೇಕಂತೆ *ರತ್ನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗಾಜಿನ ತುಂಡಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು *ಗಾಜಿನ ಮನೇಲಿರೋವ್ರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೇ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಬಾರದು *ಉಂಡೂ ಹೋದ; ಕೊಂಡೂ ಹೋದ *ಎಲೆ ಎತ್ತೋ ಜಾಣ ಅಂದರೆ ಉಂಡೋರೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಂದನಂತೆ *ಕೋತಿ ತಾನು ಮೊಸರನ್ನ ತಿಂದು ಮೇಕೆ ಬಾಯಿಗೆ ಒರೆಸಿತಂತೆ * ಹಾಡಿದ್ದೇ ಹಾಡಿದ ಕಿಸಬಾಯಿ ದಾಸ * ಹಸಿ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಸೆದಂತೆ * ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣಿನವನಿಗೆ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ಹಳದಿಯಂತೆ * ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಹುಡುಕು * ಲಂಘನಮ್ ಪರಮೌಷಧಮ್ * ಗಾಳಿ ಗುದ್ದಿ ಮೈ ಕೈ ನೋಯಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ *ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು *ಹಳೇ ಗಂಡನ ಪಾದವೇ ಗತಿ *ಹಬ್ಬದ ದಿನವೂ ಹಳೇ ಗಂಡನೇ ? *ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆ ನೆವ * ಅಳೋ... ಮೇಲೆ ಗಳು ಬಿತ್ತು *ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ತಾನೇ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ಪಕ್ಕದ ಮನೇಗೆ ಬಿದ್ದ ಬೆಂಕಿ ಬಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೇಗೆ ಬೀಳೋವರೆಗೂ ತಾಕಲ್ಲ *ಕರೆಯದವರ ಮನೆಗೆ ಕಳಸಗಿತ್ತಿಯಾಗು * ಹಂಚಿದವರಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಬಾಯಿ *ಕುಣೀಲಾರದ ಸೂಳೆ ನೆಲ ಡೊಂಕು ಅಂದ್ಳಂತೆ *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಸಿರಾದರೆ ಹಡೆಯೋದು ಕಷ್ಟ *ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಅಗಸ ಗೋಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಒಗೆದನಂತೆ * ಕೈಲಾಗದೋನು ಮೈ ಪರಚಿಕೊಂಡ * ಕಜ್ಜಿ ಹೋದರೂ ಕಡಿತ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ * ಆನೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸರಪಣಿಗೆ ಜಗಳಾಡುವನೆ ? * ಎತ್ತು ಹೊರಬಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನು ಕರು ಹೊರಬಲ್ಲುದೆ ? * ದೊಡ್ಡವರು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು; ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ * ಏತಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರೇತಿ. * ದಂಡಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ದಾಳಿಗೆ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಗಳಗಂಟೆಗೆ * ಶುಭ ನುಡಿಯೋ ಸೋಮ ಅಂದರೆ ಗೂಬೆ ಕಾಣ್ತಲ್ಲೋ ಮಾಮ ಅಂದ ಹಾಗೆ * ಹಲವು ಸಲ ಸಾಯುವವನು ಹೇಡಿ,ವೀರಯೋಧನಿಗೊಂದೇ ಸಲ ಸಾವು * ನಮ್ಮ ದೇವರ ಸತ್ಯ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ ? * ಮುಟ್ಟಿದೋರ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಮಾಡೋರನ್ನು ಕಂಡರೆ ನೋಡು ನನ್ನ ಸಿರೀನ * ಮೊಲ ಎಬ್ಬಿಸಿ...ಕ್ಕೆ ಕೂತರು * ಹುಟ್ತಾ ಹುಟ್ತಾ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು; ಬೆಳೀತಾ ಬೆಳೀತಾ ದಾಯಾದಿಗಳು *ಮಗೂನ ಚಿವುಟೋದು, ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗೋದು *ತಾನು ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ; ಮಗ ಮಾಡುವುದು ಮಧ್ಯಮ; ಆಳು ಮಾಡುವುದು ಹಾಳು *ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ, ವಕೀಲರ ಹತ್ತಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ *ಆನೆಗೆ ಚಡ್ಡಿ ಹೊಲಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಪ್ಪೆ ತಕ್ಕಡೀಲಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು * ಕೋತಿ ಕಜ್ಜಾಯ ಹಂಚಿದ ಹಾಗೆ. * ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾದಿರುವಾಗಲೇ ಬಡಿಯಬೇಕು *ಅರ್ಧ ಆದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಸನಿಗೂ ತೋರಿಸಬೇಡ * ಬೇಲಿಯೇ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇದಂತೆ * ಪಾಪಿ ಧನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ *ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಮಾತಿಗೆ ಸುಳ್ಳೇ ಪ್ರಧಾನ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಕಂಡ ಕಳ್ಳ ಜೀವ ಸಹಿತ ಬಿಡ * ಕಂಡ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಳ ಬಂದ, ಉಂಡ ಮನೆಗೆ ನೆಂಟ ಬಂದ *ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲೊಳ್ ಕಡುಬು ತುರುಕಿದಂತಾಯ್ತು (ಮುದ್ದಣ) * ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಅಂಬೆಗಾಲಿಟ್ಟ *ಅಜ್ಜಿ ನೂತದ್ದೆಲ್ಲಾ ಅಜ್ಜನ ಉಡಿದಾರಕ್ಕೆ. *ಮಕ್ಕಳಿಸ್ಕೂಲ್ ಮನೇಲಲ್ವೇ? (ಕೈಲಾಸಂ) ' *ಕೋ' ಅನ್ನೋದು ಕುಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ,'ತಾ' ಅನ್ನೋದು ತಾತರಾಯನ ಕಾಲದ್ದು * ದೇವನೊಬ್ಬ ನಾಮ ಹಲವು *ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಅದೇ ಧ್ಯಾನ *ಬಡ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಬಿಲ್ಪತ್ರೇನೂ 'ಭುಸ್' ಅಂತಂತೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ *ಎದ್ದರೆ ಆಳಲ್ಲ *ತೂಕಡಿಸುವವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಪಾಂಡವರು ಪಗಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕವಡೆಯಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು * ಮಾಡೋದು ಅನಾಚಾರ ; ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ *ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಹಾಗೆ *ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ನೆತ್ತಿ ತಂಪಾದೀತೇ? *ಮೊದಲಿದ್ದವಳೇ ವಾಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರೆ ಉಣ್ಣೋಳು *ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ *ನಾಯೀನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರೆ... ಕಂಡು ಇಳಿಬಿತ್ತು *ಚೇಳಿಗೊಂದೇ ಬಸಿರು ; ಬಾಳೆಗೊಂದೇ ಗೊನೆ * ಹೀನ ಸುಳಿ ಬೋಳಿಸಿದರೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ *ಮಾಡಿದರೆ ಮನೆ ; ಹೂಡಿದರೆ ಒಲೆ *ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿ ಕಾಡಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ * ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ ; ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ * ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು. *ಅತ್ತು ಹೆದರಿಸೋನೊಬ್ಬ * ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ರಾಯರ ಕುದುರೆ ಕತ್ತೆಯಾಯ್ತು *ತಾನು ಕಳ್ಳ,ಪರರ ನಂಬ *ಓಡಿ ಹೋಗೋ ಬಡ್ಡಿ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಟ್ಟಾಳೆ? *ಗಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಸೀಗೇಕಾಯಿ *ನೆಂಟರಿಗೆ ದೂರ ; ನೀರಿಗೆ ಹತ್ತಿರ * ಕುಲ ಸೋಸಿ ಹೆಣ್ಣು ತಗೊಂಡು ಬಾ ; ಜಲ ಸೋಸಿ ನೀರು ತಗೊಂಡು ಬಾ * ಬಾಯಿದ್ದೋರು ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬದುಕಿದರು * ಹೆದರಿದವರ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆ ಎಸೆದರು *ಅಳಿಯ ಮನೆ ತೊಳಿಯ *ನಾಯಿ ಮೊಲೇಲಿ ಖಂಡುಗ ಹಾಲಿದ್ದರೇನು, ದೇವರಿಗಿಲ್ಲ ದಿಂಡರಿಗಿಲ್ಲ *ಮಾಘ ಕಾವ್ಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೇಡ *ಮುಂದೆ ಬರೋ ಕೋಡಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬರೋ ಬಾಲಾನೇ ವಾಸಿ * ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ನಾಯಿ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೊಳಸಿದ ಹಾಗೆ * ಆತುರಕ್ಕೆ ಅಜ್ಜಿ ಮೈನೆರೆದಳು *ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೆ, ಆಗಬಾರದ್ದು ಆಗತ್ತೆ *ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಬಳ್ಳಿ ಕಾಲಿಗೇ ತೊಡರಿಕೊಂಡಿತು *ದನ ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಆಣೆ *ಪಾಪಿ ಚಿರಾಯು *ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾದರೆ ಬಾಯಿ ಕುರುಡೇ *ಅಳಿಯನ ಕುರುಡು ಬೆಳಗಾದರೆ ಗೊತ್ತಾಗತ್ತೆ *ಚಿನ್ನದ ಸೂಜೀಂತ ಕಣ್ಣು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ? *ಹಣ ಅಂದರೆ ಹೆಣಾನೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ *ಜರಡಿ ಸೂಜಿಗೆ ಹೇಳಿತಂತೆ: ನಿನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ತೂತು * ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಸೀನವೇ ಮದ್ದು. *ಎಲ್ಲಾ ಜಾಣ, ತುಸು ಕೋಣ. *ಹುಚ್ಚು ಬಿಟ್ಟ ಹೊರತು ಮದುವೆ ಆಗೋಲ್ಲ; ಮದುವೆ ಆದ ಹೊರತು ಹುಚ್ಚು ಬಿಡಲ್ಲ *ಬೈದು ಹೇಳಿದವರು ಬದುಕಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು *ನಗೋ ಗಂಡಸನ್ನೂ ಅಳೋ ಹೆಂಗಸನ್ನೂ ನಂಬಬೇಡ *ವ್ರತ ಕೆಟ್ಟರೂ ಸುಖ ಪಡಬೇಕು *ಅಗ್ಗದ ಆಸೆಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಗೊಂಡರು *ಅತ್ತೂ ಕರೆದೂ ಔತಣ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು *ನೆಚ್ಚಿನೆಮ್ಮೆ ಕೋಣನನ್ನೀಯಿತು *ಬಸವನ ಹಿಂದೆ ಬಾಲ, ಸೂಜಿ ಹಿಂದೆ ದಾರ *ಕುದುರೆ ಕಂಡರೆ ಕಾಲುನೋವು * ಖಂಡಿತ ವಾದಿ, ಲೋಕ ವಿರೋಧಿ * ಅತ್ತೆ ಆಸ್ತೀನ ಅಳಿಯ ದಾನ ಮಾಡಿದ * ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಬಂದರೂ ರಾಗಿ ಬೀಸೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ *ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ *ಊರ ದನ ಕಾದು ದೊಡ್ಡ ಬೋರೇಗೌಡ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ *ಹಣ್ಣು ತಿಂದವನು ನುಣುಚಿಕೊಂಡ; ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದವನು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ *ಗೌರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗತಿಗೆಟ್ಟ ಅಳಿಯ ಜೀನ ಗಳಿಸಿದ ; ಜಾಣ ತಿಂದ *ಶೆಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲೆ ಪಟ್ಣ * ಉಟ್ಟರೆ ತೊಟ್ಟರೆ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಚೆನ್ನ *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು ;ಕೋಲು ಮುರಿಯಬಾರದು *ಕಾಸಿಗೊಂದು,ಕೊಸರಿಗೆರಡು * ಉ.. ಕುಡಿದರೂ ತನ್ನಿಚ್ಚೇಯಿಂದ ಇರಬೇಕು * ಸ್ವತಂತ್ರವೋ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೋ * ಊಟ ತನ್ನಿಚ್ಚೆ, ನೋಟ ಪರರಿಚ್ಚೆ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ; ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಹುಚ್ಚಲ್ಲ, ಬೆಪ್ಪಲ್ಲ, ಶಿವಲೀಲೆ * ಅಳಿಯ ಅಲ್ಲ, ಮಗಳ ಗಂಡ * ಹೊಟ್ಟೇಲಿರೋ ಸಿಟ್ಟು ರಟ್ಟೇಲಿಲ್ಲ *ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ *ಬಾಲ ಸುಟ್ಟ ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ *ಹಿತ್ತಿಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲ *ಸರಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ರೆ, ಪರಿ ಪರಿ ನೆಂಟರು *ಇಷ್ಟನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ ಕೃಷ್ಣಂಭಟ್ಟಾ ಅಂದರೆ, ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜನ ಹೆಂಡಿರು *ಹಾಕು ಮಣೆ, ನೂಕು ಮಣೆ, ತಳ್ಳು ಮಣೆ, ಯಾಕ್ಮಣೆ * (ನೀನು)ಮೊಳ ಬಿಟ್ಟರೆ,(ನಾನು) ಮಾರು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ *ಕರೆದು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಲರೋಗ ಬಂತಂತೆ. *ಚೇಳಿಗೆ ಪಾರುಪತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಮುಟ್ಟಿಸಿತಂತೆ. *ದಿನಾ ಸಾಯೋರಿಗೆ ಅಳೋರ್ ‍ಯಾರು? *ಊರು ಅಂದ ಮೇಲೆ ಹೊಲಗೇರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ;ಮೀಯುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ *ಕಡ್ಡೀನ ಗುಡ್ಡ ಮಾಡು *ನವಿಲಾಡಿತು ಅಂತ ಕೆಂಬೂತ ಪುಕ್ಕ ತೆರೆಯಿತು *ಆಟಕ್ಕುಂಟು,ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಹಿರೀಮಗ ಆಗಬೇಡ, ಹಿತ್ತಿಲ ಕದ ಆಗಬೇಡ * ಸಹವಾಸ ದೋಷದಿಂದ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕೆಟ್ಟ *ಆಡಿಕೊಳ್ಳೋರ ಮುಂದೆ ಎಡವಿ ಬಿದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಣವಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೂ ಋಣವಿದ್ದಷ್ಟೇ ಬಾಳು *ಬಗ್ಗಿದವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ *ತಾಮ್ರದ ಕಾಸು ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡ್‌ತಂತೆ *ಗಂಡ ಸರಿಯಿದ್ರೆ ಗುಂಡೂ ಪಾವನ *ಬೆಳ್ಳಗಿರೋದೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಲ್ಲ ಹೊಳೆಯುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಉಣ್ಣು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ, ಇರಿ ಬಾ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಇರುವೆಗೆ ಇರುವೆ ಮೈ ಭಾರ, ಆನೆಗೆ ಆನೆ ಮೈ ಭಾರ * ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ *ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನೀರು ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? *ಅದ್ನೇ ಉಂಡೇನ್ ಅತ್ತೆಮ್ನೋರೇ, ಕದ ತೆಗೀರಿ ಮಾವ್ನೋರೇ ಅಂದ್ರಂತೆ * ಬಡವೆ ಸೀರೆ ಉಡದೆ ಮಾಸಿತು *ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾಸೇರು *ಒಂದಕ್ಕೆರಡು ದಂಡ, ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ರಾಗಿ ದಂಡ *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೋಗಲ್ಲ *ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ;ಯಜಮಾನನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ * ಕೊಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಕುಲಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ *ಅಷ್ಟು ಕಂಡ್ಯ ಅಮಾಸೆ ಕಂಡ್ಯ ; ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಲ್ಲಿ ಕಂಡ್ಯ ಹಾಲು ಅನ್ನವ *ನಾಯಿ ಹೆಸರು'ಸಂಪಿಗೆ'ಅಂತ *ನಾಯಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ್ರೆ ಅಜ್ಜ ಅಂತಾರಾ? *ಆಕೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಕ್ಕೆ ಆತನ್ನ ಕರೆಸಿದರೆ, ಆತ ಹೆಂಡ್ತಿನ ಬಿಟ್ಟು ಆರು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತಂತೆ. *ಉತ್ತರನ ಪೌರುಷ ಒಲೆ ಮುಂದೆ;ನಿನ್ನ ಪೌರುಷ ನನ್ನ ಮುಂದೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ;ಇಸಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಹಲ್ಲಿದ್ರೆ ಕಡಲೆ ಇಲ್ಲ;ಕಡಲೆ ಇದ್ರೆ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲ *ಗಂಟೂ ಹೋಯ್ತು;ನಂಟೂ ಹೋಯ್ತು *ಅಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪ ಅನ್ನದೋನು, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ್ನ ಅಪ್ಪಾ ಅಂತ ಕರೀತಾನಾ? *ಊರಿಗೊಂದು ದಾರಿಯಾದ್ರೆ, ಎಡವಟ್ಟಂಗೆ ಅವನದ್ದೇ ದಾರಿ * ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟೂ ಕಲ್ಲು *ಒನಕೆ ಮುಂಡು ಚಿಗುರಿದಂತೆ * ಹುಣಿಸೆ ಮರ ಮುದಿಯಾದ್ರೂ ಕಾಯಿ ಹುಳಿ ಹೋಗಲ್ಲ *ಮೂರೂ ಬಿಟ್ಟೋನು, ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡೋನು *ಭಾವಿಗೆ ಬಿದ್ರೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಿಗ್‌ತಂತೆ * ನಾಯಿಗೆ ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಲ್ಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ *ಯಂಕ, ಸೀನ, ನೊಣ ಅಂತ ಮನೇಲಿ ಮೂರೇ ಜನ ಕಂಡೋರ ಮನೆ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಿಣ್ಣು ಹಾಲು ಕಾಯಿಸಿದರಂತೆ *ತುಂಬೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಸಾವಿರ ಉಳಿ ಪೆಟ್ಟು, ಒಂದು ಚಿತ್ತಾರ *ಕಾಣದಿರೋ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕಾಣೋ ಭೂತಾನೇ ವಾಸಿ *ಎತ್ತಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಎಮ್ಮೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಿದರು * ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು; ನಾಯಿ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಬಡ್ಡಿ ಬಾಯಿಗಂಜ್ತೀಯೋ, ದೊಡ್ಡೆತ್ತಿನ ಕೋಡಿಗಂಜ್ತೀಯೋ *ತಾಯೀನೇ ತಿಂದೋಳು, ಅತ್ತೇನ ಬಿಟ್ಟಾಳೆಯೇ? *ಒಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಕೊಂಡ್ರಂತೆ *ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಂಸಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಶಿಸ್ತುಗಾರ ಪುಟ್ಟಶಾಮಿ ಎದೆ ಸೀಳಿದ್ರೆ ಮೂರಕ್ಷರಾನೂ ಇಲ್ಲ *ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೇಳ *ಕಂಡೋರ ಆಸ್ತಿಗೆ ನೀನೇ ಧಣಿ * ಕೋಮಟಿ ಕೊಡ ;ಜೈನಿಗ ಬಿಡ *ನಿನ್ನ ಹಿತು(ಮುದ್ದು), ನನ್ನ ತಿಂತು *ಬೆಟ್ಟ ಮಹಮ್ಮದನ ಬಳಿ ಬರಲ್ಲ, ಮಹಮ್ಮದನೇ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು * ಹುಲಿಗೆ ಹುಣ್ಣು ಎದ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಂಚು ಕಾಣದ ಕೈ ಕಂಚು ಕಾಣ್ತು *ಬರೀ ಕೈಗಿಂತ ವಾಸಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಡಗ * ಮನೇಲಿ ಇಲಿ, ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ *ಸೂಳೆಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ *ಗುರುವಿಗೇ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಬೆಳಗೂ ಹೆತ್ತ ಮಗೂನ ನಾಯಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತಂತೆ *ಎದ್ದೋಗೋ ಮಾತು ಬಿದ್ದೋಗಲಿ ಆಡೋಕಾಗಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸಕ್ಕಾಗಲ್ಲ * ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ;ನೀರಿದ್ದಾಗ ನೇಮ *ಅಳಿಲ ಸೇವೆ, ಮಳಲ ಭಕ್ತಿ * ಕೆಟ್ಟ ಅಡಿಗೆ ಅಟ್ಟವಳೇ ಜಾಣೆ *ಕಿಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲ ;ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ * ಗಂಡಸು ಕೂತು ಕೆಟ್ಟ ;ಹೆಂಗಸು ತಿರುಗಿ ಕೆಟ್ಟಳು *ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹಡಿಕ್ ನಾತ : ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಘಮಘಮ *ಹೂ-ದವರು ‌ಯಾರು ಅಂದರೆ ಮಾಸಿದ ಸೀರೆಯವರು. *ಅಟ್ಟದಿಂದ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ದಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಚ್ಚಿದರು. *ಬಿಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದಾದರೆ ನನಗೂ ಇರಲಿ,ನಮ್ಮ ತಾತಂಗೂ ಇರಲಿ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂದೋಳು ಸಾವಿರ ಮುದ್ದೆ ನುಂಗಿದಳಂತೆ. *ಸಾಯ್ತೀನಿ ಸಾಯ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಸಾವಿರ ಕೋಳಿ ತಿಂದಳಂತೆ *ಸಂತೆ ಸೂಳೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಹೆಂಡಿರನ್ನ ಬಿಟ್ಟರಂತೆ. * ಮನೆ ದೇವರನ್ನ ಮೂಲೆಗಿಟ್ಟು ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರಿಗೆ ಬುತ್ತಿ ಹೊತ್ತಂತೆ. *ಅಡಿ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅವಳೇ ಇಲ್ಲೆ ; ಪಿಳ್ಳೆ ಪೇರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ !( ಇದು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಗಾದೆಯಾದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ) *ದೇಶ ಸುತ್ತು ; ಕೋಶ ಓದು. *ಹೇಳೋರು ಹೆಡ್ಡರಾದರೆ,ಕೇಳೋರು ಕಿವುಡರೇ? *ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಂಡಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಕೆಂಡದಂಥಾ ಕೋಪವಂತೆ * ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎದೆಗೆ ಒದ್ದರಂತೆ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ * ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ದೋಸೆಯೂ ತೂತೆ ! *ಕೂಸು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿಸಿದರಂತೆ * ಊರಿಗೆ ಊರ ಚಿಂತೆಯಾದರೆ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅರಿವೆ ಚಿಂತೆಯಂತೆ * ಆಳ್ ಮೇಲ್ ಆಳ್ ಬಿದ್ದು ಗೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿದ ಭತ್ತವಾದರೂ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೊಳೆಯದು * ಮನೇ ಯಜಮಾನ (ಮನೆಯೊಡೆಯ) ಕುಂತು ಹಾಳು * ಅರಣೆ (= ಹಾವು ರಾಣಿ) ಕಡಿದರೆ ಭರಣಿ (=ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಡಿಕೆ) ಮದ್ದು ಸಾಲದು *ಅಪ್ಪಂಥೋನಿಗೆ ಇಪ್ಪಂತ್ತೊಂದು ಕಾಯಿಲೆ *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ರಾಗ, ಸಾಲ ಹೊಳ್ಳಿ ಕೊಡುವಾಗ ನಾನಾ ರಾಗ *ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದವ ಕಲಿ, *ಬಾಳಲಾರದವ ಪಾಠ ಕಲಿತ * ತಳಮಳ ತೀರಲಿಲ್ಲ, ಕಳವಳ ಕಳಿಯಲಿಲ್ಲ * ಮೋಕ್ಷಮಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ವೇದಮಂತ್ರದ ಗೊಡವೆಯೆ? *ಕನಿಗೇಡಿಗೆ(ಸ್ವಾರ್ಥಿಗೆ) ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಅರವಲ್ಲದ್ದು (ಧರ್ಮವಲ್ಲದ್ದು) ಮಾಡಿದರೂ ತರವಲ್ಲದ್ದು ಮಾಡಬಾರದು *ಹಗೆ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಂಕಿ(ಹೊಗೆ) ಬೆಳೆದ *ಬರೀ ಮಾತಾಡಿ ಬೈಯ್ಯಿಸಿಕೊಂಡ *ಒಪ್ಪದಾ ಮಾತಾಡಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ *ಹಸನಾದ ಮಾತಿಗೆ ಜೀವ ಬೆಸನಾಯ್ತು *ಬಿಟ್ಟವರ ಕಂಡು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಳುಗೆಟ್ಟ *ಚಿತ್ತದ ಕಳವಳ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರೇ ಉತ್ತಮರು *ಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲದಲಿ ಕರದಲಿ ಧರ್ಮ ಬೇಕು *ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಬಿಡದು ಒತ್ತಿ ಕಾಡುವ ವಿಧಿ *ಬರೋಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಇರೋಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟ *ಬುದ್ಧಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ ಕರ್ಮ ತಿದ್ದಿ ಕೊಡುತಿತ್ತು *ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು (ಓಡಿ)ಬನ್ನ ಪಟ್ಟ *ತಕ್ಕುದನ್ನು ಅರಿಯದ ಓದು ಲಕ್ಷ ಓದಿದರೇನು * ಬಡವನಿಗೆ ಉಳಿದಷ್ಟೆ ಅಭಿಮಾನ *ಬಂದ ಅಥಿತಿಗೆ ಅನ್ನ ಇಕ್ಕದ ಬದುಕು ಯಾತಕ್ಕು ಬೇಡ * ಬಡವ ನೀ ಸೆಣಸಿ ಕೆಡಬೇಡ *ಸರಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾದ *ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದಿರೊ ಬಡತನ ಎಂದಿಗೂ ಬೇಡ *ರಸಿಕನ ನುಡಿ ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಿನಂತೆ *ಎಂಜಲ ತಿಂದರೂ ಅಂಜದೆ ತಿನ್ನು *ಅಂಜುತ್ತಾ ಅಳುಕುತ್ತಾ ತಿಂದ ಅಮೃತ ನಂಜು *ಒಳ್ಳಿಹ ಬಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬಿತು * ಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯ ತಂದು ಪೂಸಿದ *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಹಿಡಿದೊಯ್ಯದೆ ಬಿಡದು *ಜೀವ ಜೀವವ ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತಿದೆ *ಜಗವೆಲ್ಲ ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅನ್ನೊ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗು ಸಲ್ಲದು * ತನ್ನ ತಾ ಬಲ್ಲವನೆ ಬಲ್ಲವ *ನಕ್ಕು ನುಡಿದವರು ಕಡೆಗೆ ಅಡವಿಯಲಿಕ್ಕಿ ಬರುವರು *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಪಟ್ಟದಂತೆ *ಇಟ್ಟ ವಿಭೂತಿ ಅಳಿದರೆ ಚಟ್ಟ ಹತ್ತಿದಂತೆ *ಬಾಲೇರ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ * ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಬ್ಬಿಬ್ಬನಾದ * ಕೆರೆಗೆ ತೊರೆ ಕೂಡಿ ಸರೋವರವಾಯ್ತು *ತನ್ನ ತಾ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು *ಕಡಲಲ್ಲಿ ಪುಟಿದ ತೆರೆ ಕಡಲಲ್ಲೇ ಕರಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಬಣ ಬಣ ಬೆಳಕು ಹರಿದಾಗ ಕತ್ತಲು *ಎತ್ತಲೊ ಸಮತೆ ತೊಟ್ಟು(=ಧರಿಸಿ) ಪದವಿ ಮುಟ್ಟು ಇದ್ದೂ *ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟುಣ್ಣ ಬೇಕು * ದೀನನ ಬೇಡಿ ಬಳಲಿದರೆ ಆತ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು? *ಅಲ್ಲದವನ ಒಡನಾಟ ಮೊಳಕೈಗೆ ಕಲ್ಲು ಬಡಿದಂತೆ *ಸುಳ್ಳನ ಮಾತು ಕೆಸರೊಳಗೆ ಮುಳ್ಳು ತುಳಿದಂತೆ *ಹೇಮಗೇಡಿ ನೇಮ ಬೆಳಗಿದ ಭಂಗಿ *ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತೆ ಆಡಿದ *ಊಡದ ಆವಿಗೆ ಉಣ್ಣದ ಕರುವ ಬಿಟ್ಟಂತೆ *ದೈವದ ಸೊಲ್ಲು ಹರಟುವಾತ ಭವದೊಳಗೆ ತೇಲಾಡುತಿದ್ದ *ಉರವಣಿಸಿ ಬರೋ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ವೈರಿ *ಗುಣಗೇಡಿ ಒಡನಾಟ ಯಾವಾಲು ದುಃಖದೇಲ್ ಇದ್ದಂತೆ * ಮಾತಿಗೊಂದು ಮಾತು ಬಂತು ವಿಧಿ ಬಂದು ಆತುಕೊಣ್ತು * ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹರಿಯೋ ನೀರು ಕಲ್ಲ ಕೊರೆದಿತ್ತು *ಮಾತಿಂದಲೇ ನಗೆನುಡಿ ಮಾತಿಂದಲೇ ಹಗೆ * ಮಾತಿಂದಲೇ ಉಪಚಾರ ಮಾತಿಂದಲೇ ಅಪಚಾರ * ಬನ್ನ ಪಟ್ಟುಣ್ಣೋ ಬಿಸಿ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ತಂಗುಳೇ ಲೇಸು *ತನ್ನ ತಾ ತಿಳಿದು ತಾನು ತಾನಾದುದೆ ಉನ್ನತಿ * ಬಸುರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೂಸು ಮುದ್ದು *ಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಹಂಚಿ ಉಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಕು ಅಂದ *ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂಚುತ್ತಿದ್ದವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ನಿದ್ದೆ ಗೈಯೋನ ಹೊತ್ತು ನುಂಗ್ತು *ಬಡವರ ಮಾತು ನುಡಿ ನುಡಿಗೂ ಬೇಸರ *ಅಂಬಲಿಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲದವ ಕಟ್ಟಾಣಿ ರಂಬೆಯ ಬಯಸಿದ *ಒಪ್ಪೊತ್ತು ಕೂಳು ತಪ್ಪಿ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಾಕ್ಕಿಲ್ಲ ಕಿವಿ ಕೇಳಾಕ್ಕಿಲ್ಲ *ಸೊಕ್ಕುವುದು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸೇರಕ್ಕಿಯ ಗುಣ * ಭಂಗಿ ರಸ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ಬಿಂಗಿಯಂತಾದ ರಸವಳ್ಳಿ *ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಸಪೂರಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಮನ ಸೋಲದವರಿಲ್ಲ *ಕುಲಗೇಡಿ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲಕ್ಕೇ ಮಸಿ ಬಳಿದ *ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ ಮಾತು ತನಗೇ ಕುತ್ತು ತಂತು *ಇದ್ದುದ ಉಣ್ಣದವನ ಬಾಯಾಗೆ ಕಡೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಬಿತ್ತು *ಪರರ ಹಂಗಿಸಿ ಮಂಗ ಅನಿಸಿಕೊಂಡ * ಹೆಣ್ಣಿಂದ ರಾವಣ ಕೆಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿಂದ ಕೌರವ ಕೆಟ್ಟ * ಬೋನದ ಬುತ್ತಿ ತಪ್ಪಿ ಚಿತ್ತವಲ್ಲಭೆಯನ್ನು ಮರೆಸಿತ್ತು *ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಗುರುವಿನ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ದೈವ *ಭೋಗಿ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ರೋಗಿಯಾದ, ಯೋಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ಯೋಗವಾದ *ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರದ ಸೆರೆಯಂತೆ *ತಾ ನೊಂದಂತೆ ಬೇರೇರ ನೋವನ್ನೂ ಅರಿಯಬೇಕು *ಹೊಲಬನರಿಯದ (ರೀತಿಯಲ್ಲದ) ಮಾತು ತಲೆ ಬೇನೆ: ಹೊಲಬನರಿತು ನುಡಿದ ಮಾತು ಫಲ ಪಕ್ವವಾದಂತೆ *ಪ್ರಸ್ತಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರವಿದ್ದೇನು *ಸಾಲ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹಾಲು ಕುಡಿದಂತೆ, ಸಾಲ ತಿರುಗಿ ಕೊಡುವಾಗ ಕಿಬ್ಬದಿ ಕೀಲು ಮುರಿದಂತೆ *ಇಲ್ಲದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆದೆ ಬೇಕು * ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಮಗ ಚಿಮ್ಮಟ ಹಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಹೊನ್ನ ಕದ್ದ * ಸಿದ್ದಿಗಿಂತ ಬಲವಿಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಹಿರಿದಿಲ್ಲ * ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಡಗಿಕೊಂಡು ಗಂಗೇಲಿ ಮಿಂದು ಬಂದ *ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಧ್ಯಾನ ಬೇಕು *ಅರುಗೆಟ್ಟ ನಿದ್ದೆ (=ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿರುವುದು) ಇರಗೆಟ್ಟು (=ಇರವು ಗೆಟ್ಟು) ಸತ್ತಂತೆ *ಮದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತಿದ್ದವು *ಮಂತ್ರ ತಂತ್ರ ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಸ್ವಂತವಲ್ಲ *ದೈವ ಒಲ್ಲದೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ದೈವ ಒಲಿದರೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ * ಓದಿದ ಓದೆಲ್ಲ ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ಹಿಪ್ಪೆ, *ಓದಿದರ ಅರಿವು ಮೇದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ *ವಿದ್ಯೆ ಇಲ್ಲದವನ ಮೋರೆ ಹಾಳೂರ ಹದ್ದಿನಂತೆ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಇದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲು ಸಲ್ಲುವ *ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವ ಎಲ್ಲಿದ್ದರು ಸಲ್ಲುವ *ಕುಚುಕು ಬುದ್ಧಿ ಹೊಕ್ಕವನು ಕೆಟ್ಟ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದವಳ ನಗೆ ನುಡಿ ನೋಟ ಎಂದೂ ಸಪ್ಪಗೆ * ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಪರಿ * ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿತನ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಪಿರಿಪಿರಿ ಸಿರಿಹೋದ ಮರುದಿನ ಕಿರಿಕಿರಿ *ಸಿರಿತನ ಇರೂತನ ಹಿರಿತನ ಘನ ಸಿರಿಯಣ್ಣ *ಉಳ್ಳನಕ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲಾದಗ ನಡಿಯಣ್ಣ * ಎಂಟು ಹೊನ್ನು ಘನವಾದ ನಂಟು *ತಂತು ಕೂಟಸ್ಥ ಇಲ್ದೋನ ಓದು ಗಿಳಿ ಕಲ್ತ ಪಾಠದಂತೆ * ಒಳ್ಳೇ ರಸವಳ್ಳಿ ಕಳ್ಳೀಗಿಡವನ್ನ ಹಬ್ಬಿತು * ರಸವಳ್ಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಒಲಿವಂತೆ ಮಾಡುವುದು *ಎಳ್ಳ ತಿಂದ ಋಣ ತೋಟದ ಕಬ್ಬಿಗಿಂತ, ಪೋಟೆಯ ಜೇನಿಗಿಂತ, ಬಲ್ಲವಳ ಕೂಟ ಲೇಸು *ಕಾಡಿಗೆ ಗಣ್ಣ ಚೆಲುವೆ ಮನೆಗೆ ಕೇಡು ತಂದಳು *ತೋಟದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ನೋಡದವರಾರು *ರಂಭೆಯಂಥ ಹೆಣ್ತೀನ ಬಿಟ್ಟು ದೊಂಬಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದ *ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣು ಸಪ್ಪಗೆ ಕಂಡಳು *ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಾಗಿ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಹಿಂಗದಿರಲಿ *ಮಲ್ಲಿಗೆ ವನದಲ್ಲಿ ತುರುಬಿಲ್ಲದಾಕೆ ಸುಳಿದಂತೆ *ಬಂಡಾಟದ ನಡೆ ಚೆಂದ ಮಿಂಡಾಟದ ನುಡಿ ಚೆಂದ *ಆರಿದೋಗರಕ್ಕೆ ಮೊಸರಿಕ್ಕಿ ಕಾಗೆಗೆ ಸೂರೆಕೊಟ್ಟರು *ದೀಪಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹುಯ್ಯ್ ಅಂತ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೇ *ಹುಯ್ಯಂತ ಕೊಡ ಬೇಡ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಲು ಬೇಡ *ಬಂದರು ಬಾ ಅನ್ನದ ದರ್ಪಕುರುಡರ ಸಾವಸವೇ ಬೇಡ *ಮುತ್ತು ಚಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮುಕುಟದ ಮಣಿಯಾಯ್ತು * ನೆರೆದ ಸಿರಿ ಜಾವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಯಿತು *ಹೊನ್ನಿನ ಶೃತಿ ಕೇಳಿ ಎಂಥೆಂಥಾವರೆಲ್ಲ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದರು * ಬರಿಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕೊಂದು ತಿನ್ನೊ ಮಾರಿ ಲೇಸು *ಲಕುಮಿ ತೊಲಗಿದ ಬಳಿಕ ಕುಲ ವೀರವಿದ್ದು ಫಲವಿಲ್ಲ *ಯೋಗಿಗೆ ರಾಗ ಇರಬಾರದು ಭೋಗಿಗೆ ರೋಗ ಇರಬಾರದು *ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವಳ ಒಡನಾಟ ಮಾತುಮಾತಿಗು ಬೇಸರ *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ *ಇಂಬರಿತು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ * ಒಲುಮೆಗೆ ನೋಟ ಬೇಟವೇ ಮೊದಲು * ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಕದಡಿತು * ಸಿರಿಯವ್ವನದ ಹೆಣ್ಣು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ *ಹಾದರ ಹಾಲು ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ, ಬಯಲಾದರೆ, ಬೇವಿನ ಸಾರದಂತೆ *ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದವಳ ಒಡಗೂಟ *ನಾಯ್ ಹೆಣಾನ ಹತ್ತಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ *ಕೋರಿ (=ಚೆಂದುಳ್ಳಿ ಚೆಲುವೆ) ಒಲುಮೆ ತನಗೆ ಅನ್ನೋ ಮಾರನಿಗೆ (=ಚೆಲುವಾಂತನಿಗೆ) ಮಾರಿ ಹಿಡಿಯಿತು. *ನಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ ಹೆಣ್ಣು ಒಬ್ಬನ ಮೆಚ್ಚುವುದು ಬೇರೆ *ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗೆ/ಮನಸ್ಸ ಬಲ್ಲೋರಿಲ್ಲ *ಏರಿ ಮ್ಯಾಗಿನ ಪಂಜು ನೀರೊಳಗೆ ಉರಿಯಿತು *ದಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಕನಲುವ ಮಾನವ ದಂಡ ಚಕಾರ ಎತ್ತದೆ ತೆರುವ *ಕೊಟ್ಟೆ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕೊಡದವನ ಮಾತು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಇರಿದಂತೆ *ಹೊತ್ತನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೈಗಳ್ಳಗಿಂತ ಸತ್ತ ಹೆಣ ಲೇಸು * ಕೊಡದ ಲೋಭಿ ಮಾತು ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು *ಮಾಡುವವ ಉತ್ತಮ ಆಡಿ ಮಾಡದವ ಅಧಮ ನೀಡುವವ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿದರೂ ನೀಡದವ ಅಧಮ *ಆಗ ಬಾ ಈಗ ಬಾ ಹೋಗಿ ಬಾ ಅನ್ನದೆ ಕೊಡುವ ತ್ಯಾಗವಾಗು *ಇಚ್ಚೆಯ ಅರಿತು ಕೊಟ್ಟ ನುಚ್ಚೊಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಬೇಡಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ನೀಡುವರ ಬೇಡ ಅನ್ನೋದ್ ಕಷ್ಟ *ಕೈಯೆತ್ತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಮೈಯ್ಯ ದಂಡಿಸಲಿಲ್ಲ *ಪುಣ್ಯದ ಪಾಲು ನನಗಿರಲಿ ಅಂದ * ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಗೇಡು * ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಡು * ಕೋಡಗ ಲಂಕೆಯ ಸುಡುವಾಗ ರಾವಣ ನಾಡ ಕಾಯ್ದಿದ್ದ * ನಾಡೆಂದ್ರ ಕಾಡನ್ನ ಸುಡುವಾಗ ದೇವೇಂದ್ರ ಗಾಳೀನ್ನ ನೋಡೊಕೆ ಕಳಿಸಿದ *ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೋತಲ್ಲಿ ಹೊದಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿ ತಪ್ಪಿತು *ಸಾಮವೇದದ ಗಾನ * ಭೂಮಿ ದಾನದ ಫಲವ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದವರೇ ಬಲ್ಲರು *ಜಪ-ತಪ ಉಪವಾಸ ಇದ್ದರೆ ಅಂತಕನ ವಿಪರೀತ ತಪ್ಪೀತೆ *ಪುಣ್ಯ ಉಂಡು (=ಸುಖ ಅನುಭೋಗಿಸಿ) ತೀರಿತು, ಪಾಪ ತಿಂದು (=ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ) ತೀರಿತು *ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬೆನ್ನಾಡಿ ಬಂತು *ಕೇಡು ಬರೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಂಟೆಲ್ಲ ಹಗೆಯಾಯ್ತು *ಏನಾದರೇನು ತಾನು ತಾನಾಗದವರೆಗೆ *ದಾನಿಗೆ ದೀನತನ ಸಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮೌನ ಸಲ್ಲ *ಸೊಲ್ಲಿನ ಬೇದ ತಿಳಿದ ಕಿರಿಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯ *ಮೊಸರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಒಸೆದು ಬಂತು *ತನ್ನ ತಾನರಿತವಗೇ ತ್ರಿಭುವನ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು *ದೈವ ಅನ್ನೋದ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ನೊಡದೆ ತಾನಿದ್ದ ಒತ್ತಿಲೇ ನೋಡು *ಪೆದ್ದ ಮರದ ತುದಿಯೇರಿ ಅಣಿತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತ *ಸಿರಿ ಸೋಂಕಿದವರ ಪರಿ ಬೇರೆ *ಮಾತಿನ ಬೊಮ್ಮ ತೂತಾದ ಮಡಕೆಯ ಪರಿ *ಅರಿವಿನ ಹಾದಿ ಬೇರೆ * ಅನುಭವಿಗೆ ಬೇರೆ ಮತವಿಲ್ಲ * ಕೋಪ ಬೀವುದೇ ಸಮತೆ * ಪಾಪ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಕೋಪವೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟು * ಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಕೂಟ ಕರ್ಮಿಯ ದುಂದುಗವೇ ಬೇಡ *ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಧರ್ಮ *ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮ್ಮತ *ಎಲ್ಲರು ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಲಾಸ, ಎಲ್ಲವ ಬಯಸಿ ಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನರಕ *ಒಳ್ಳೇರ ಒಡನಿದ್ದು ಕಳ್ಳ *ಒಳ್ಳೇನಾದ ನಲ್ಲೆ ಮುಂದೆ ಸುಳಿದರೆ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಒಲ್ಲದವರಾರು * ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೊಬಗನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಬಯಸದ ಅಣ್ಣಗಳು ಅದಾರು *ಕುಚ ಹೇಮ ಶಸ್ತ್ರ ಸೋಂಕಿದಾಗ ಶುಚಿ ವೀರ ಧೀರರು ಅಚಲಿತರಾದರು * ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಹೆಜ್ಜೇನು ಸವಿದಂತೆ *ಹೃದಯಶೂನ್ಯರ ಒಲವಿಗಿಂತ ಬಲ್ಲವರ ಕದನವೇ ಲೇಸು * ಕರಣಗಳ ತಡೆದು ನಿಲಬಾರದು *ಒಂದರ ಮೊದಲೊಳಗೆ ಬಂದಿದೆ ಜಗವೆಲ್ಲ *ಬಹುಮನದ ಹಾದಿ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ *ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಹೊತ್ತು ಸಾವಿಗಂಜಿ ಜಗವೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿದ * ಹೆಣ್ಣಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಎಡತಾಕಿ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದ *ಎಲ್ಲವೂ ತಾನಗ ಬಲ್ಲರೆ ಅದುವೇ ಯೋಗ * ಕಯ್ಯಾರೆ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮ ಲೇಸು *ಪಾತ್ರವರಿತು ಜಗದ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು *ಉಣವಲ್ಲ ಉಡವಲ್ಲದವನ ಒಡವೆ ಕಂಡವರ ಪಾಲಾಯ್ತು *ಉಟ್ಟು ಉಡಲಾರ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರ *ಕೊಟ್ಟುಣ್ಣದ ಗಂಟು ಪರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ *ಕೊಂದ ಪಾಪ ತಿಂದು ಪರಿಹಾರ (=ಕೊಂದ ಪಾಪ/ಕರ್ಮ ತನಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *ಒಂದೊಂದು ಹನಿ ಬಿದ್ದು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಮಡುವಾಯ್ತು *ಊರಿಗೆ ದಾರೀಯ ಯಾರು ತೋರಿದರೇನು *ಯಾರಿಗೂ ತೋರದಂತೆ ದೈವ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಾರಿಹುದು ನಿಜವ *ಹಿಡಿ ಘಟವ ನೆಚ್ಚದಿರು ದಿಟವೇ ಪುಣ್ಯದ ಪುಂಜ ಸಟೆಯೇ ಪಾಪದ ಬೀಜ * ಇಮ್ಮನದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೆಟ್ಟೆ (ಕೇಡು) *ಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಓದು ವಾದಗಳೇಕೆ * ಏನೂ ಇಲ್ಲದವಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ *ಬೆರಳು ತೋರುದ್ರೆ ಅಂಗೈನೇ ನುಂಗಿದಂತೆ *ಅಕ್ಕಿ ಉಂಡವ ಹಕ್ಕಿ, ಜೋಳ ಉಂಡವ ತೋಳ *ಅಕ್ಕಿಲ್ಲ ಬ್ಯಾಳಿಲ್ಲ ಅಕ್ಕನ್ನ ಕರತರಬೇಕು *ಅಡೆ ಮಡಕೆಯಲ್ಲ ಇಡೆ ಸಟ್ಟುಗವಲ್ಲ *ಅಣ್ಣಿಗೇರ್‍ಯಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಮೊಣಕಾಲ ಮಟ್ಟ *ನೇರಲೆ ಹಣ್ಣು ಬಲು ಕಪ್ಪು ತಿಂದು ನೋಡಿದರೆ ಬಲು ಸವಿ *ಅತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಡಕಲಗೂಡಿಗೆ ಸೊಸೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಳಕಿಗೆ *ಅತ್ತೆಯ ಮನಿಯಾಗ ಮುತ್ತಾಗಿ ಇರಬೇಕು *ಅಧರಕ್ಕೆ ಕಹಿ ಉದರಕ್ಕೆ ಸಿಹಿ *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಿದಂತೆ *ಅಪ್ಪನ ಬಟ್ಟೆಯಾದರು ಚಿಪ್ಪಿಗ ಬಿಡ *ಅಯ್ಯೋ ಅಂದರೆ ಅರೆ ವಯಸ್ಸು * ಅರಿತೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ವಜ್ರಲೇಪ *ಅಲಗಿನ ಗಾಯಕ್ಕಿಂತ ಗಲಗಿನ ಗಾಯ ಹೆಚ್ಚು * ಅಲಾ ಬಲಾ ಪಾಪಿ ತಲೀ ಮ್ಯಾಲೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದರೆ ಅಂಗೈಲಿ ಹಿಡಿದ ಕೊಡೆ ಕಾಪಾಡಿತೇ * ಆಗುವ (ಅಡುವ) ವರೆಗಿದ್ದು ಆರುವವರೆಗೆ ಇರಲಾರರೇ *ಆಟ ಕೆಟ್ಟರೆ ದೀವಟಿಗೆಯವನ ಸುತ್ತ *ಆಡಿ ಉಂಡ ಮೈ ಅಟ್ಟು ಉಂಡೀತೇ? *ಆಡೋಣ ಬಾ ಕೆಡಿಸೋಣ ಬಾ *ಹೊತ್ತು ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದು * ಹೊತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗೊತ್ತು ಸೇರಬೇಕು *ಹೊಕ್ಕು ಬಳಸಿದರೆ ನಂಟು *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ವೀಣೆ *ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ *ಹೂವ ತರುವ ಮನೆಗೆ ದೇವ ಹುಲ್ಲು ಹೊರುವ *ಹುಣ್ಣು ಮಾದರೂ ಕಲೆ ಮಾದೀತೇ *ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೇ ಬರುವಾಗ ಹೂವಿನ ತೋಟ ಇದಿರೇ * ಹಾಲಿಗಿಂತ ಕೆನೆ ರುಚಿ *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿ ಪುಕ್ಕ ಎಣಿಸಿದಂತೆ * ಹಿಂದಲ ಮಾತು ಮರಿ ಮುಂದಲ ಬಾಳು ಅರಿ * ಹಾಯೋ ಎತ್ತು ಹಾಯ್ದರೂ ಬಂತು ಬಿಟ್ಟರೂ ಬಂತು *ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಹಾದಿ *ಮರ ಕಡಿದು ಮೈಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ್ರಂತ *ಹರ ಮುನಿದರೆ ಗುರು ಕಾಯ್ವ *ಹರಕಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಕಡಿಯಿತು * ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಒಬ್ಬನ ತಲೆ ಭಾರ * ಹಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಕೊಂಪ್ಯಾಗ ಇರೂದ್ ಲೇಸು * ಹಂಗು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗದ ಪರಿವೆ ಏನು *ಸೇರಿಗೆ ಸವ್ವಾ ಸೇರು * ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೂ ನಿಜದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಂಗೆ ಹೇಳಬೇಕು * ಮೊಂಡ ಮಾವನಿಗೊಬ್ಬ ಭಂಡ ಅಳಿಯ * ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೆ ಪಡಿ ಹಿಟ್ಟು *ಮುಕ್ಕು ಸರಿದರೆ ಒತ್ತಣ್ಣ ಒತ್ತಿದರೆ ಸರಿಯಣ್ಣ *ಸತ್ತು ಕೊಳ್ಳೋ ಸೊರ್‍ಗಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿ ಕೊಳ್ಳೋ ನರಕ ಲೇಸು * ವರಕವಿಗಳ ಮುಂದೆ ನರಕವಿಗಳು ವಿದ್ಯೆ ತೋರಬಾರದು * ಬಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕುಂದಣವಿಟ್ಟಂತೆ ವಜ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಣಿ ಹಿಡಿದಂತೆ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಂಚಲೆ *ಮೊಂಡ ಕೊಡಲಿ ರಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲ *ಮೂಗು ಹಿಡಿದರೆ ಬಾಯಿ ತಾನೇ ತೆರೆಯುವುದು * ಮುದುಕೀ ನಿನ್ನಾಟ ಮುಂದೈತಿ *ಮುಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒಗಟು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒರಟು *ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆ ಬೇಕು ಜೋಳಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು ಮಾದೇವನಂಥಾ ಮಗ ಬೇಕು ಗೌರಿಯಂಥಾ ಸೊಸೆ ಬೇಕು * ಮಾರಿಯ ಹೋತ ತೋರಣದ ಚಿಗುರು ಬಯಸಿತಂತೆ * ಮಾತಿಗೆ ಮಾತುಗಳ ಓತು ಸಾಸಿರ ಉಂಟು * ಮಳೇ ನೀರ ಬಿಟ್ಟು ಮಂಜಿನ ನೀರಿಗೆ ಕೈ ಒಡ್ಡಿದಂತೆ *ಮರಗಿಣಿಯ ಕೂಡೆ ಆಡಿ ಅರಗಿಣಿ ಕೆಟ್ಟಿತು *ಮಂದ್ಯಾಗ ಮಚ್ಚೀಲೆ ಹೊಡೆದು ಸಂದ್ಯಾಗ ಕಾಲು ಹಿಡಿದರು *ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಿಂದ ಮಗ ಮದ್ದಾನೆ ತರುಬಿದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ತಿಂದ ಮಗ ನೊಣ ಝಾಡಿಸಿದ *ಮಂದಾಳಿಗೊಂದು ಮುಂದಾಳು *ಭಲೆ ಜಟ್ಟಿ ಅಂದ್ರೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿದ *ಬೇಕೆಂಬುದು ಬಾಳು ಸಾಕೆಂಬುದು ಸಾವು *ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಪಾಯಿ ಮಾಡಿ ಇರುವೆ ಹತ್ತರ ಕಳಿಸಿದ *ಬೆಣ್ಣೆಯೊಳಗಿನ ಕೂದಲು ತೆಗೆದಂತೆ *ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಂಡಿತು ಬಡಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ *ಬೆಕ್ಕಿನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಇಲಿಗಳೇ *ಬೆಂದ ಮನೇಲಿ ಹಿರಿದದ್ದೇ ಲಾಭ *ಸುಡುವ ಮನೆಯ ಗಳ ಹಿರಿದಂತೆ *ಬೆಂಕಿಗೆ ಕರಗದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಕರಗೀತೇ * ಬೀಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಜ ದಂಡ *ಬೀಜ ಸಣ್ಣದಾದರೆ ಮರ ಸಣ್ಣದೋ * ಮಳೆಗಾಲದೇಲಿ ಚಿಗಿಯೂದಿಲ್ಲ ಬೇಸಿಗೇಲಿ ಒಣಗೂದಿಲ್ಲ *ಹುಟ್ಟುವವನ ಅಣ್ಣ ಬೆಳೆಯುವವನ ತಮ್ಮ *ಆಸೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಬಾಸೆ ತಪ್ಪಬಾರ್‍ದು *ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದರೂ ತನ್ನ ಗುಡಿಲೇ ಚಂದ *ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು ಇಟ್ಟ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ತಟ್ಟೀತು ಇಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ ಅಲ್ಲು ಪೋಗಂಡ * ಇದ್ದ ಮಕ್ಕಳೇ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಣದಿರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡೋ ದೇವರೇ ಅಂದಂತೆ *ಈರಣ್ಣನ ಮುಂದೆ ಬಸ್ಸಣ್ಣ ಕುಂತಂತೆ *ಉಪಾಸ ಇದ್ರೂ ಉಪದ್ರ ಇರಬಾರ್‍ದು * ಕಲ್ಲ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಹಾಲೆರೆವರು ದಿಟ ನಾಗರ ಕಂಡರೆ ಕೊಲ್ಲೆಂಬರು ಉಂಬುವ ಜಂಗಮ ಬಂದರೆ ನಡೆಯೆಂಬರು, ಉಣ್ಣದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬೋನ ಹಿಡಿಯೆಂಬರು *ಉಪಕಾರಕ್ಕೋಗಿ ಉಪದ್ರ ಬಂತು *ಉರಗಕ್ಕೆ ಹಾಲೆರೆದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಗರಳ್ವ ಬಿಡಬಲ್ಲುದೇ *ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದರೇನು ಫಲ *ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಎಟ್ಟ್ (ಹಟಮಾರಿ) ಗಂಡಗೆ ಖೊಟ್ಟಿ ಹೆಂಡತಿ * ಎತ್ತು ಮಾರಿದವಗೆ ಹಗ್ಗದ ಆಸೆಯೇ *ಎದ್ದವನು ಗೆದ್ದಾನು *ತಲೆ ಸೀಳಿದರೆ ಎರಡಕ್ಷರ ಇಲ್ಲ *ಎರವಿನವರು ಎರವು ಕಸಗೊಂಡರೆ ಕೆರವಿನಂತಾಯಿತು *ಮೋರೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದಾಗ ಮುಲ್ಲಾಂದೇನು *ಎಲ್ಲಾ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ * ಒಂದು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಹಾಡು ದಾಸಯ್ಯ ಎರಡು ದುಡ್ಡು ಕೊಡುವೆ ಬಿಡು ದಾಸಯ್ಯ * ಒಡೆದ ಹಾಲು ಹೆಪ್ಪಿಗೆ ಬಂದೀತೇ *ಕೆತ್ತೆಂದರೆ ಕೆತ್ತು ಮೆತ್ತೆಂದರೆ ಮೆತ್ತು *ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯವರು ಉಳ್ಳಾಡುವಾಗ ಗುಳ್ಳವ್ವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬೇಡಿದಳಂತೆ * ಕಂಗಾಲನ ಮನೀಗೆ ಕಂಗಾಲ ಹೋದರೆ ಗಂಗಾಳ ನೆಕ್ಕು ಅಂದಂತೆ *ಕಣ್ಣೆರಡಾದರೂ ನೋಟ ಒಂದೇ * ಕರ್ಮ ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಮರ್ಮದಲ್ಲಿರು *ಕೆಲಸಿಲ್ಲದ ಗಂಡು ಕರೀ ಒನಕೆ ತುಂಡು * ಕರುಬಿದವರ ಮನೆ ಬರಿಮನೆ *ಕಲ್ತ ಕೈ ಕದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಿಡದು *ಕೂಡಿದ ಗಂಡನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ತೇನು ಕಲ್ತದ್ದ ಬಿಡಲಾರೆ *ಕಲ್ತದ್ ಬಿಟ್ಟೆಯಾ ಕಲಕೇತಿ ಅಂದ್ರೆ ಊರು ಬಿಟ್ರು ನಾ ಕಲ್ತದ್ ಬಿಡಲ್ಲ ಅಂದ್ಲಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಕೈ ಕೊಟ್ಟಂತೆ *ಕಳ್ಳನ ಕಾವಲಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಾಲುಂಗರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡರಂತೆ * ಕಾವಿ ಉಟ್ಟವರೆಲ್ಲಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಬೂದಿ ಬಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬೈರಾಗಿಗಳಲ್ಲ *ಕುದಿಯುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹಳಸಿದಂತೆ * ಕೂತುಕೊಂಡು ಹೇಳುವವನ ಕೆಲಸ ಊರು ಮಾಡಿದರೂ ಸಾಲದು * ಕೂಳಿಗೆ ಕೇಡು ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರ *ಕೆಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣ ಸೇರು ಇಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿ ಸೇರು *ಕೆಟ್ಟು ಬದುಕಬಹುದು ಬದುಕಿ ಕೆಡಬಾರದು * ಕೆಟ್ಟು ಸೈರಿಸಬಲ್ಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಸೈರಿಸಲಾರೆ *ಕೆರೆಯ ನೀರ ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ *ಕೈಲಾದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಕೈಲಾಗದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ *ಕೊಂಕಿಗೆ ಕೊಂಕೇ ಮದ್ದು *ಕೊಡಲಾರದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತೆರವ ಕೇಳಿದರಂತೆ *ಕೊಡುವ ದೇವರು ಬಡವನೇ? *ಕೊಡುವವನ ಕೈ ಯಾವಾಲು ಮೇಲೆ *ಅಪ್ಪ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಮಗ ಕಳಸ ಇಟ್ಟ *ಕೋಪ ಪಾಪ ತಂತು ಪಾಪ ತಾಪ ತಂತು *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಗಳ ಕಲಿತವು *ಗಳಕ್ಕನೇ ಉಂಡವ ರೋಗಿ, ಗಳಿಗೆ ಉಂಡವ ಭೋಗಿ * ಗಾಣವಾಡದೆ ಎಣ್ಣೆ ಬಂದೀತೇ * ಗುಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಸವಿರಬಾರದು ಬಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಸಿವಿರಬಾರದು *ಗುರುವಿಗೆ ತಿರುಮಂತ್ರ *ಸಂತೇಲಿ ಮನೇ ಮಾಡಿ ಸದ್ದಿಗಂಜೂದೇ * ಗೆದ್ದವ ಸತ್ತ ಸೋತವ ಸತ್ತ *ಚೌಲದಾಗ ದೌಲು ಮಾಡು *ಜನಕ್ಕಂಜದಿದ್ದರೂ ಮನಕ್ಕಂಜಬೇಕು *ಹುಟ್ಟಿದವಗೆ ಸಾವು ತಪ್ಪದು *ತನಗಿಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೇನು *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತನ್ನರಿವೆ ಗುರು *ತನ್ನ ನೆರಳಿಗೆ ತಾನಂಜಿ ನಡೆಯಬೇಕು *ತಬ್ಬಲಿ ದೇವರಿಗೆ ತಂಗಳ ನೈವೇದ್ಯ *ತಲೆ ಬಲಿಯಿತು ಅಂತ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಯಬಾರದು * ತವರೂರಿನ ದಾರೀಲಿ ಕಲಿಲ್ಲ ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲ * ತಾ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ತಲತಲಾಂತರಕ್ಕೂ ಇರಲಿ, ಕೊ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಕುಲಕೋಟಿಗೂ ಬೇಡ *ತಾನು ತಿಂದದ್ದು ಮಣ್ಣು ಹೆರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹೊನ್ನು *ತಾ ಬಲವೋ ಜಗ ಬಲವೋ *ತುಟ್ಟಿಯಾದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೇಳದು *ತುಟಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಸುಮ್ಮನಿರದು *ತೊಳೀಲಿಲ್ಲ ಬಳೀಲಿಲ್ಲ ಮೂಗೇಕೆ ಮಸಿಯಾಯ್ತು *ದನಿಯಿದ್ದವರು ಅತ್ತರೂ ಚಂದ ನಕ್ಕರೂ ಚಂದ *ದುಡಿದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ ಪಡೆದದ್ದು ಉಂಡೆಯೋ *ದೂಫ ಹಾಕಿದರೆ ಪಾಪ ಹೋದೀತೇ *ನಡೆವರು ಎಡವದೇ ಕುಳಿತವರು ಎಡವುವರೇ *ನಾ ಬಡವ ವಾಲಗ ಸಾವಕಾಶ ಊದು ಅಂದಂತೆ *ನೇಮ ಉಳ್ಳವನ ಕಂಡರೆ ಯಮನಿಗೂ ಭಯ *ನೆಂಟ ನೆರವಲ್ಲ ಕುಂಟ ಜೊತೆಯಲ್ಲ * ಪಡುವಣ ಮನೆಗೆ ಮೂಡಣ ದೀಪ *ಪಿಶಾಚಿ ಬಿಟ್ಟರೂ ನಿಶಾಚರ ಬಿಡ *ಹೆಣ್ಣು ಹೊನ್ನು ಮಣ್ಣು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಹೋದಂತೆ * ಬಳ್ಳಿಗೆ ಕಾಯಿ ಭಾರವೇ *ಬಾಡಿಗೆ ಎತ್ತೆಂದು ಬಡಿದು ಬಡಿದು ಹೂಡಬೇಕೆ *ಬಾಳಿ ಬದುಕುವರಿಗೆ ಹಾಳೂರ ಸುದ್ದಿ ಯಾಕೆ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ನಷ್ಟ *ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ದೈವ ಬಟ್ಟ ಬಯಲು * ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಧರ್ಮ ದಂಗು ಬಡಿಸಿತು *ಕಂಡವರ ಕಂಡು ಕೈಕೊಂಡ ಕೆಲಸ ಕೆಂಡವಾಯ್ತು *ನಿಷ್ಠೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ದೈವ ಕಲ್ಲುಗುಂಡೊಳಗೆ ಅಡಗಿತ್ತು *ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಮುಕ್ತಿ,ಶಕ್ತಿ ಉಳ್ಳಾತಗೆ ಭುಕ್ತಿ *ಅರಿತು ಮಾಡದ ದಾನ ತೆರೆದು ನೋಡದ ಕಣ್ಣಂತೆ *ಕಾಯ ಕಮಲವೇ ಸೆಜ್ಜೆ ಜೀವ ರತುನವೇ ಜ್ಯೋತಿ *ತತ್ವಮಸಿ ಅಂತ ಅನ್ನೋದ್ ಕಲಿ ಅಂದ್ರೆ ತುತ್ತು ಸವಿ ಅಂತ ಉಣ್ನೋದ್ ಕಲ್ತ *ಜ್ಯೋತಿಯ ನೆಲೆ ಅರಿತವನೇ ಯೋಗಿ *ನೆತ್ತರು ಉಕ್ಕಿದರೆ ಜೀವ ತೊಡಕೀತು *ವಿಧಿ ಕಾಣದ ಎಡೆಗಳಿಲ್ಲ *ದಾರವಿದ್ದರೆ ಮುತ್ತು ಹಾರವೆಂದನಿಸಿತ್ತು * ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ ನೂರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಳು *ಮಿಂದು ಮೈಲಿಗೆ ಉಡೊದಾದ್ರೆ ಜಳಕದ ದಂದುಗವೇಕೆ *ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ದಾನದಿಂದ ಹೋದೀತೆ *ಮಿಂದರೆ ಮೈಯ ಕೊಳೆ ಹೋಯ್ತು *ಹಿರಿದು ಪಾಪ ಮಾಡಿ ಗಂಗೆಗೆ ಹರಿದರು *ಅಕ್ಕರ ಕಲ್ತು ತನ್ನ ಒಕ್ಕಲನ್ನೇ ತಿನ್ನೊದ್ ಕಲ್ತ *ವಿಧಿ ಮುನಿದರೆ ಸರಿ ಬೆಸವಾಯ್ತು *ಅರಸು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿ ದೆಸೆಯಾಯ್ತು *ಆಳಿದ ದೊರೆ ಹುಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳದೆ ಹೋಗಬೇಕು * ಬಲ್ಲಿದರೊಡನೆ ಸೆಣಸಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಬಂತು ಕೇಡು * ಮಂತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಕೀಲು ಮುರಿದ ಯಂತ್ರದಂತೆ * ಕತ್ತಿ ವೈರಿ ಕೈಯಲ್ ಕೊಟ್ಟು ಬೆನ್ನ ಮಾಡಿ ನಿಂತನಂತೆ * ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ಜಗದ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನೆ ನುಡಿದರೆ ಜಗವೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುತಿತ್ತು *ನಾಡಳಿದು ನಾಡೊಡೆಯನಿಗೆ ಕೇಡು ನಾಡೊಡೆಯ ಅಳಿದು ನಾಡಿಗೆಲ್ಲ ಕೇಡು *ಯಾರನ್ನ ನಂಬಿದರು ಆರೈದು ನಂಬಬೇಕು * ಬಾಳಿಕೆಗೆಟ್ಟು ಬೆಸಲಾದ ಚೇಳಿನಂತಾದ ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ದಿಟವೇ ಆದರೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಂಜೂದ್ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಜಿನ ಧರ್ಮವೇ ಜೀವಧರ್ಮ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಲ್ಲದ್ದು ಜೀವಧರ್ಮ *ನೀರೆಯ ಓರೆಗಣ್ಣ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾಡೆಲ್ಲ ಇರಿದಾಡಿತು *ಲಲನೆಯರ ಒಲುಮೆ ತೊಲಗಿದರೆ ಇಲ್ಲ ಇಂಬರಿದು ಕೊಡುವಳೆ ರಂಭೆ *ತಾನೊಲಿದ ಮಂಕು ಮಾಣಿಕ್ಯ *ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು *ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಾರೀನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದಂತೆ * ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಾರಾಯ *ಉಪ್ಪು ತಿಂದ ಮ್ಯಾಲೆ ನೀರ ಕುಡಿಯಲೇಬೇಕು *ಯಾರದ್ದೋ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ *ಆಗೋದೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೇದಕ್ಕೆ *ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯಬೇಕು *ಅನ್ನ ಹಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಬೇಡ *ಮಾರಿ ಕಣ್ಣು ಹೋರಿ ಮ್ಯಾಲೆ, ಕಟುಕನ ಕಣ್ಣು ಕುರಿ ಮ್ಯಾಲೆ *ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತ *ಪರದಾನಿ ಹೂಸು ಕುಡಿದ ಆಳು ಮೇಲೆ ಆಳು ಬಿದ್ದು ದೋಣು ಬರಿದಾಯ್ತು * ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಕಿ ಇರೂತನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಕಿ ಕಡೀತನ *ಹರುವಯ್ಯನ ಎಲೆ ಇಂಬ, ಒಕ್ಕಲಿಗನ ಮನೆ ಇಂಬ ಗವುಜಿ ಗದ್ದಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, *ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಬಾವೀಲಿ ಬಿದ್ದ ಇದ್ದವರು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ * ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಿಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡೀತು *ಅಂದು ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ಮಿಂದು ಬಂದ * ಹಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲ, ಗುಣ ಇದ್ದೋರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲ *ಹಣ ಇಲ್ದೋರು ಎದ್ದೂ ಬಿದ್ದಂಗೆ, ಗುಣ ಇಲ್ದೋರು ಇದ್ದೂ ಇಲ್ದಂಗೆ *ನೀರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೇನೆ *ನೀರ ಕಡೆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಬಂದಾದೇನೆ *ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಗಳ ಆಸೆ, ನೆಂಟರ ಮೇಗಳ ಬಯಕೆ *ಅಕ್ಕಿ ಸರಿಯಾಗ ಬಾರದು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಬಡವಾಗ ಬಾರದು *ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ * ಅಗಸರ ಕತ್ತೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಡೊಂಬರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ *ಹಳ್ಳೀ ದೇವರ ತಲೆ ಒಡೆದು, ದಿಲ್ಲೀ ದೇವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದ ಹಾಗೆ * ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕಿದ ಮಗ ಬೊಜ್ಜಕ್ಕೂ ಬಾರದು * ಅಡವಿಯ ದೊಣ್ಣೆ ಪರದೇಸಿಯ ತಲೆ * ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ * ಅರ್ತಿಗೆ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈ ಕೊಡವಿದರೆ ಹೋದೀತೆ * ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ * ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅಸಡ್ಡಾಳಾಗಿ ಹೋಯ್ತು * ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು *ಅರಗಿನಂತೆ ತಾಯಿ, ಮರದಂತೆ ಮಕ್ಕಳು *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ *ಅರಸನ ಕುದುರೆ ಲಾಯದಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪಾಯಿತು *ಅರೆಪಾವಿನವರ ಅಬ್ಬರ ಬಹಳ * ಅಳಿವುದೇ ಕಾಯ ಉಳಿವುದೇ ಕೀರ್ತಿ * ಆವು ಕಪ್ಪಾದ್ರೆ ಹಾಲು ಕಪ್ಪೇನು * ಆಗೋ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿ ಊದೋ ಶಂಖ ಊದಿ ಬಿಡುವ *ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಉಗುಳು ಜಾಸ್ತಿ *ಆಡಿ ತಪ್ಪ ಬೇಡ ಓಡಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಡ *ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಭಾಷೆ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ರಾಗ *ಆಡೋದು ಮಡಿ ಉಂಬೋದು ಮೈಲಿಗೆ *ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸಂದು, ಸೆಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪಟ್ಟಣ * ಆಪತ್ತಿಗೆ ಹರಕೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮರವು * ಆರು ಯತ್ನ ತನ್ನದು, ಏಳನೇದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ *ಹಾಕೋದು ಬಿತ್ತೋದು ನನ್ನಿಚ್ಛೆ; ಆಗೋದು ಹೋಗೋದು ದೇವರಿಚ್ಛೆ * ಆಲಸಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಎರಡು ಖರ್ಚು, ಲೋಭಿ-ಮುಂಡೇದ್ಕೆ ಮೂರು ಖರ್ಚು *ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು *ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ *ಆಷಾಡದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಬೀಸಿ ಬಡಿವಾಗ, ಹೇಸಿ ನನ್ನ ಜೀವ ಹೆಂಗಸಾಗಬಾರದೇ *ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಅಂಬಲಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೂ, ಹಂಬಲ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು * ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ, ಹೊಟ್ಟೆ ಇರಿದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಒಂದೇಯ * ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ *ಸಾದೆತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಹೇರು (ಹೊರೆ) *ಹೆತ್ತವರು ಹೆಸರಿಕ್ಕ ಬೇಕು * ಕತೆ ಹೇಳೋಕೆ ಹ್ಞುಂ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಬಾಳೋಕೆ ಛೀ-ಗುಟ್ಟೋರಿರಬೇಕು * ಹಾಲಿಲ್ಲ ಬಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಗುಟುಕ್ ಅಂದ * ಕೊಡೋದು ಕೊಳ್ಳೋದು ಗಂಡಂದು, ಮಜ ಮಾಡೋದು ಹೆಂಡ್ರುದ್ದು * ಊರಿಗಾಗದ ಗೌಡ, ಮೇಲೆರಗುವ ಗಿಡುಗ *ರೊಂಡಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ರೆ ಮೊಂಡಿಗೆ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿದರು * ತೇಗಿ ತೇಗಿ ಬೀಗಿ ಬಿದ್ದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ *ಹೌದಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಹೌದಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಪ್ಪನ ಮನೇಲಿ ಇಲ್ಲಪ್ಪ *ಹೋದ ಬದುಕಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವರು *ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು *ಆದ್ರೆ ಒಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ, ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಗೋಟಡಿಕೆ * ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ * ಇಕ್ಕಲಾರದ ಕೈ ಎಂಜಲು *ಇಕ್ಕುವಳು ನಮ್ಮವಳಾದ್ರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಣಲಿಕ್ಕು * ಇಕ್ಕೇರಿ ತನಕ ಬಳಗ, *ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅರಿವೆ ಇಲ್ಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊನ್ನ ಹೆಗ್ಗಡೆ,ಎಸರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲ *ಇಡೀ ಮುಳುಗಿದರೂ ಮೂಗು ಮೇಲೆ ಇದ್ದ *ಊರ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು, ಬೇವೂರ ಸುದ್ದಿ ಹೋದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯ ಬಾರದು *ಇದ್ದದ್ದು ಹೇಳಿದರೆ ಹದ್ದಿನಂತ ಮೋರೆ ಆಯಿತು *ನಿಜ ಆಡಿದರೆ ನಿಷ್ಠೂರ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋಯಿತು * ಮದ್ದಿನ ಗುಣದಿಂದ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗವುಡ ಹೋದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ * ತನ್ನೂರಲಿ ರಂಗ, ಪರೂರಲಿ ಮಂಗ * ಇಬ್ಬರ ನ್ಯಾಯ, ಮೂರನೇಯವನಿಗೆ ಆದಾಯ * ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಮಾಡಿ ಇಲಿಗೆ ಚಣ್ಣ ಹೊಲಿಸಿದರು *ಇಲಿಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕ್ಷಿ *ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವೆಂದು, ಮನೆಗೆ ಉರಿ ಇಡಬಾರದು *ಎಡದ ಎತ್ತಿಗೆ ಬಡಿದರೆ ಬಲದ ಎತ್ತಿಗೆ ತಾಕಿತು * ಮದುವೆ ಮಡಿನೋಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು *ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ *ಕೈ ಕೆಸರಾದ್ರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು * ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ತುಳುಕೋದಿಲ್ಲ *ಕಾಮಾಲೆ ಕಣ್ಣೋನಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳದಿ *ನೀ ಮದುವೆಯಾಗೋ ಗುಂಡ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ ಅಂದ *ಮಾಡೋದು ದುರಾಚಾರ, ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬೃಂದಾವನ * ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬಾವಿ ತೋಡಿದರಂತೆ *ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ *ಮೂರ್ತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ್ರು ಕೀರ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದವನೇ ಗೌಡ *ಹಿರೀ ಅಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ *ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜುಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು *ಜನ ಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ *ಜಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ * ಕಾರ್ಯವಾಸಿ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟು * ಕೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಂತು, ಅಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಿತು * ಕೊಂಕಣ ಸುತ್ತಿ ಮೈಲಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಮೂಗು ಶಾಂತವಾದಾಗ ಬಂದೀತೇ * ಕೋತಿ ತಾನೂ ಕೆಡೋದಲ್ದೆ ವನಾನೂ ಕೆಡಿಸ್ತು * ಕೊಟ್ಟದ್ದು ತನಗೆ; ಬಚ್ಚಿಟ್ಟದ್ದು ಪರರಿಗೆ *ಕೊಟ್ಟೋನು ಕೋಡಂಗಿ, ಇಸ್ಕೊಂಡೋನು ಈರಭದ್ರ *ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಳ್ಳ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊಂಡ * ಕುಂಬಾರಂಗೆ ವರುಷ; ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ * ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ದೊಣ್ಣೆ * ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೇನು *ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು * ಓದಿ ಓದಿ ಮರುಳಾದ ಕೂಚು ಭಟ್ಟ *ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ಕರು ಮೊಣಕಾಲುದ್ದ ನೀರು * ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದ್ರೂ ಶನೀಶ್ವರನ ಕಾಟ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ * ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಒಂಡು ಮದುವೆ ಮಾಡು *ಬೇಲಿನೆ ಎದ್ದು ಹೊಲ ಮೇಯಿತಂತೆ * ಭಂಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೆಂಡಗುಡುಕ ಪೂಜಾರಿ * ಎತ್ತು ಈಯಿತು ಅನ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಎನ್ದರಂತೆ *ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸ ಕೈ ಹತ್ತಲ್ಲ, ತಿಂದ ಅನ್ನ ಮೈ ಹತ್ತಲ್ಲ *ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಬಂದೋಳು ಮೂರು ಕಾಸಿಗೂ ಕಡೆ *ಕೋತಿಯಂಥೋನು ಕೆಣಕಿದ, ಮೂತಿಗೆ ಹೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಣಕಿದ *ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆ, * ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು, ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ *ಹೆರಿಗೆ ಬೇನೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆ ಗಂಟ, ಬಂಜೆ ಬೇನೆ ಬದುಕಿನ ಗಂಟ *ಕಟ್ಟಿದ ಕೆರೆಗೆ ಕೋಡಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಬೇರೆ(ಪಾಲಗುವುದು) ತಪ್ಪಲ್ಲ *ದುಡ್ಡಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಗಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಂಟು ಹಾಕಿದ್ಯೋ? * ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು * ವಶಗೆಡದೆ ಹಸಗೆಡಲ್ಲ * ಯಜಮಾನಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮೇಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಣ ಎರಡೂ ಒಂದೆ *ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ * ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಜೋಗಪ್ಪ ಅಂದ *ಯಾವ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದರೂ ಸಾವು ಕಾಲ ತಪ್ಪದು *ಯಸಗಾತಿಗೆ ದೋಸೆ ಕೊಡೊ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಸಿಮೂಸಿ ಮೂಗಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದ್ಲು * ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ *ಮುದ್ದೆ ಉಣ್ತಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಓಡಾಟ *ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರಿಯದ ದೊರೆ ರೋಗ ಅರಿಯದ ವೈದ್ಯ *ಒಂದೇ ರಟ್ಟೆ ಮುರಿದು ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು *ಕಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣು *ರಸ ಬೆಳೆದು ಕಸ ತಿನ್ನಬೇಡ, *ಹಸ ಕಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿಗೆ ಪರದಾಡಬೇಡ * ರಾಗ ನೆನೆಪಾದಾಗ ತಾಳ ಮರೆತು ಹೋಯಿತಂತೆ *ರಾಗಿ ಇದ್ರೆ ರಾಗ ರಾಗಿ ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ರೋಗ * ರಾಗಿಕಲ್ಲು ತಿರುಗುವಾಗ ರಾಜ್ಯವೆಲ್ಲಾ ನೆಂಟರು * ರಾಜ ಇರೋತನಕ ರಾಣಿ ಭೋಗ *ರಾತ್ರಿ ಕಂಡ ಬಾವೀಲಿ ಹಗಲು ಬಿದ್ದಂಗೆ *ರಾಮ ಅನ್ನೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಬುದ್ಧಿ *ರಾವಣನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ *ಲಕ್ಕಿ ಸೊಪ್ಪಾದರೂ ಲೆಕ್ಕದ ಮುದ್ದೆ ಉಣಬೇಕು *ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಮಂಚ ಏರು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಏರು *ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕತ್ತೆ ಮೈ ಪರಚಿದಂಗೆ *ಲಿಂಗ ಹರಿದ ಮೇಲೆ ಜಂಗಮನ ಹಂಗೇನು * ಲೋಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಲೆಕ್ಕ ಕಲಿಯಬೇಕು *ವಿನಾಶ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ * ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನಿಮಿಷ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ವರುಷ * ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಂಗೆ * ಶಿವಾ ಅರಿಯದ ಸಾವು ಇಲ್ಲ ಮನ ಅರಿಯದ ಪಾಪ ಇಲ್ಲ *ಶೀಲವಂತರ ಓಣೀಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಯ ಆದವಂತೆ * ಶೆಟ್ಟಿ ಸಿಂಗಾರ ಆಗೋದರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಳಾಯ್ತು *ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಯಾರು ಅಂದಳಂತೆ *ಅತ್ತೆ ಸತ್ತ ಮೇಲಿನ ಸೊರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಇದ್ದ ನರಲೋಕ ವಾಸಿ *ಸತ್ತವರಿಗೆ ಸಂಗವಿಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನೆಂಟರಿಲ್ಲ *ಸತ್ತೋರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದೋರ ಕಾಲ್ದಸೀಲಿ * ಸಮಯಕ್ಕಾದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಹಸ್ರ ಹೊನ್ನು * ಸಮಯಕ್ಕಾದವನೆ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೆ ಬಂಟ * ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಲದ್ಧಿ *ಸಮುದ್ರದ ನೆಂಟಸ್ತನ ಉಪ್ಪಿಗೆ ಬಡತನ * ಸವತಿ ಸಣ್ಣವಳಲ್ಲ ದಾಯಾದಿ ಚಿಕ್ಕವನಲ್ಲ *ಸಂತೆ ಕಟ್ಟೋಕು ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದರು *ಗಂಟು ಕಳ್ಳರು ಸಂತೇಲಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದಂಗೆ *ಸಂದೀಲಿ ಸಮಾರಾಧನೆ ಮಾಡ್ದಂಗೆ * ಸಾಯೋ ತನಕ ಶನಿ ಕಾಟ ಆದ್ರೆ ಬಾಳೋದು ಯಾವಾಗ * ಸಾಲಗಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿದಾರ ಸುಮ್ಮನಿರ *ಸಾವಿರ ಕುದರೆ ಸರದಾರ ಮನೇ ಹೆಣ್ತಿಗೆ ಪಿಂಜಾರ *ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸವತಿ ಮನೆ ಬೇಡ *ಸುಂಕದೋನ ಹತ್ರ ಸುಖದುಃಖ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ * ಸೆಟ್ಟಿ ಸಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತಿಳೀತು * ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಾಮು ಮಾಡಿ ಸಾಯೋ ಮುದುಕಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿದ *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದು ಉಕ್ತದೆ ಉಕ್ಕಿದ್ದು ಒಲೆಗೆ ಹಾರ್ತದೆ *ಹಗಲು ಅರಸನ ಕಾಟ ಇರುಳು ದೆವ್ವದ ಕಾಟ *ಹಗ್ಗ ತಿನ್ನೋ ಹನುಮಂತ ರಾಯನಿಗೆ ಜ್ವಾಳದ ಶಾವಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೀಯ * ಹಗ್ಗ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ *ಹಗೆಯೋನ ಕೊಲ್ಲಾಕೆ ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು *ಹಣ್ಣು ತಿಂದೋನು ನುಣುಚಿ ಕೊಂಡ ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಂದೋನು ಸಿಗ್ಹಾಕೊಂಡ *ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಹೆಣವೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ತದೆ * ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಪುಟ್ಟ ಹಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೆಜ್ಜೆ * ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯ ಬೇಗ ಸಾಯಕಿಲ್ಲ *ಹದ ಬಂದಾಗ ಅರಗಬೇಕು ಬೆದೆ ಬಂದಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು *ಹರಿದಿದ್ದೇ ಹಳ್ಳ ನಿಂತಿದ್ದೇ ತೀರ್ಥ * ಹರೆ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ ಮೊರ ಬಡಿದರೂ ಮದುವೆ *ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಂದಿನೂ ಚಂದ *ಹಲವು ದೇವರ ಮಾಡಿ ಹಾರುವಯ್ಯ ಕೆಟ್ಟ * ಹಲ್ಲುಬಿದ್ದ ಮುದುಕಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೇನು *ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಸೆದ ಕತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು * ಹಾರುವರ ಕೇರೀಲಿ ಹಬ್ಬ ಆದ್ರೆ ಮೂಳನಾಯಿಗೇನು ಓಡಾಟ *ಹಾಲಪ್ಪ ಅಂತ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ *ಹಾಲಿದ್ದಾಗ ಹಬ್ಬ ಮಾಡು ಹಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಡಲೆ ತಿನ್ನು *ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬದುಕ್ಯಾರೆ *ಹಾಲು ಮಾರಿದ್ದು ಹಾಲಿಗೆ ನೀರು ಮಾರಿದ್ದು ನೀರಿಗೆ * ಹಾವೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಕೋಲು ಮುರೀಲಿಲ್ಲ *ಹಾಳೂರಿಗೆ ಉಳಿದೋನೇ ಗೌಡ, * ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಹೋಳಿಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ *ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಂದದ್ದು ಹೂತಾಗ ಹೋದೀತೇನು *ಹುಟ್ಟು ಗುಣ ಸುಟ್ಟರೂ ಹೊಗೋದಿಲ್ಲ * ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಬಿತ್ತಿದರೆ ಹುಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ ಕಾಳೂ ಇಲ್ಲ *ಹುಳ್ಳಿಕಾಳು ತಿನ್ನೊ ಮುಕ್ಕ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಹೂರ್ಣ ಕೇಳಿದಂಗೆ *ಹೆಡ್ಡಾಳಾದ್ರೂ ದೊಡ್ಡಾಳು ಮೇಲು * ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ *ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಹುಗ್ಗಿ ಮುಳ್ಳು ಮುಳ್ಳು *ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊ, ಧಾರಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾರಿಕೊ *ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಹಗತಿ ಕೇಳ್ದಂದೆ * ಕೋಣನಿಗೆ ಕೊಸೆಯೋ ಸಂಕಟ, ಎಮ್ಮೆಗೆ ಈಯೋ ಸಂಕಟ *ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಬರಕತ್ತಿಲ್ಲ * ನಡತೆ ಕಲಿಯೋದು ಏರುಬಂಡೆ ನಡತೆ ಕೆಡೋದು ಜಾರುಬಂಡೆ * ಎಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮಗ ದಂಟಾದ * ಡಾವರ (=ನೀರಡಿಕೆ) ಹತ್ತಿದಾಗ ದೇವರ ಧ್ಯಾನ * ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ *ಮುಲಾಜಿಗೆ ಬಸುರಾಗಿ ಹೆರೋಕೆ ತಾವಿಲ್ಲ *ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, * ತೇದು ಇಕ್ಕಿದೋಳಿಗಿಂತ ಸಾದು ಇಕ್ಕಿದೋಳು ಹೆಚ್ಚು * ತುತ್ತು ತೂಕ ಕೆಡಿಸಿತು, ಕುತ್ತು ಜೀವ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದ ಬಾಳು, ತಾಳಲಾರದ ಗೋಳು * ಉಂಡ ಮನೆ ಜಂತೆ ಎಣಿಸಬಾರದು, *ತುಪ್ಪತೊಗೆ ತಿನ್ನೋರ ರಂಪ ನೋಡು *ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲೊಳಗೆ ನುರಿದು ಹೋಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲೊಳಗೆ ಉರಿದು ಹೋಗೋದು ವಾಸಿ *ಹಣ ಎರವಲು ತಂದು ಮಣ ಉರುವಲು ಕೊಂಡ *ಸಮಯಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನೆರವು ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಎರವು *(ಅನ್ಯ) ಉಂಡದ್ದು ಊಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಕೊಂಡದ್ದು ಕೂಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ * ಉಪ್ಪಿಕ್ಕಿದವರನ್ನು ಮುಪ್ಪಿನ ತನಕ ನೆನೆ *ಎಂಥೆಂಥ ದೇವರಿಗೇ ಅಂತರಾಟ ಆಗಿರುವಾಗ ಕಾಲ್ಮುರುಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಲಾಸವೇ * ಹೊಳೆಗೆ ಸುರಿದರೂ ಅಳೆದು ಸುರಿ *ಹೆಂಡ್ರ ಅವಾಂತರ ತಡಿಲಾರದೆ ಗಂಡ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ * ಉಂಬಾಗ ಉಡುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ನೆಂಟರು * ಉಂಬೋಕೆ ಉಡೋಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕೆಲಸಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಪ್ಪ * ಉಗಿದರೆ ತುಪ್ಪ ಕೆಡುತ್ತದೆ, ನುಂಗಿದರೆ ಗಂಟಲು ಕೆಡುತ್ತದೆ * ಉಡೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಮೈಲಿಗೆಗೆ ಹೇಸ, ಉಂಬೋಕೆ ಇಲ್ಲದವ ಎಂಜಲಿಗೆ ಹೇಸ * ಉತ್ತಮನು ಎತ್ತ ಹೋದರೂ ಶುಭವೇ * ಉರಿಯೋ ಬೆಂಕೀಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಯಿದ ಹಾಗೆ *ಊರು ದೂರಾಯಿತು ಕಾಡು ಹತ್ತರಾಯಿತು *ಊರೆಲ್ಲ ಸೂರೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಚ್ಚಿದರು * ಎಡವಿದ ಕಾಲು ಎಡವುದು ಹೆಚ್ಚು * ಎರಡು ದಾಸರ ನಂಬಿ ಕುರುಡು ದಾಸ ಕೆಟ್ಟ *ಎರಡೂ ಕೈ ತಟ್ಟಿದರೆ ಸದ್ದು *ಎಲ್ಲರೂ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಲಿ ಕೂತರೆ ಹೊರೋರು ಯಾರು *ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣ ಮಸಿ ನುಂಗಿತು *ಏರಿದವ ಇಳಿದಾನು ಏಳರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? ಎಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಬರಲೋ? *ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ * ಒಕ್ಕಣ್ಣರ ನಾಡಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯಬೇಕು * ಒಲ್ಲದ ಗಂಡಗೆ ಬೆಣ್ಣೇಲಿ ಕಲ್ಲು *ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಕರುಳು ಕತ್ತರಿ *ಕಂಡವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ದೂಡಿ ಆಳ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ * ಕಡು ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಡಕೊಂಡವನೇ ಜಾಣ * ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಪರಾಂಬರಿಸಿ ನೋಡು * ಕಪ್ಪರ ತಿಪ್ಪೇಲಿಟ್ಟರೆ ತನ್ನ ವಾಸನೆ ಬಿಟ್ಟೀತೇ *ಕಬ್ಬು ಡೊಂಕಾದ್ರೆ ಸವಿ ಡೊಂಕೇ *ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ ನಾಯಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ *ಕಿಡಿಯಿಂದ ಕಾಡ ಸುಡಬಹುದು * ಕೀಲು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಗಾಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ *ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿಗಿಂತ ಮೆಳ್ಳೆ ಗಣ್ಣು ವಾಸಿ *ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗಿಂತ ನಕ್ಕ ಪೆಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. * ಹಾದಿ ಹಣವಡ್ಡ ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಮನೆ ಯಾವುದು. * ಹಾರಾಡೋ ಅಪ್ಪುಂಗೆ ತೂರಾಡೋ ಮಗ ಹುಟ್ದಂಗೆ *ಹಾರುವಯ್ಯನಿಗೆ ಹರಕೆ ಕಟ್ಟಿದಕ್ಕೆ ಹಳೇ ಪರಕೇಲಿ ಹೋಡ್ದ ಹಾಗೆ *ಹಾರುವ ಆಳಲ್ಲ, ಬಾಳೆ ದಡಿಯಲ್ಲ *ಹಾರುವರ ಮೋರೆಯಾದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯದಿದ್ದರೆ ನಾರದೆ ಇದ್ದೀತೆ. *ಹಾರೋ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹಾದರ ಕಟ್ಟಿದರು. *ಹಾರ‍್ಸೋನೋ ತೀರ‍್ಸೋನೋ. * ಹಾಲು ಕಾಯಿಸ್ಕೊಂಡು ನಾನಿದ್ದೆ ಹಲ್ಲು ಕಿರ‍್ಕೊಂಡು ನೀ ಬಂದೆ. *ಹಾಲುಕ್ಕಿದ ಮನೇಲಿ ಮೇಲ್‍ಗರೀಲಿ. (ಕಾಯಿಲೆ) * ಮಾನಿಷ್ಟರು ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂಜಿದರೆ ಮಾನಗೇಡಿ ತನಗೇ ಅಂಜಿದರು ಅಂದನಂತೆ *ರಾಯ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ ; ನಾಯಿ ಸತ್ತರೂ ಹೆಣ. * ಘಟಾ (ದೇಹ ) ಇದ್ದರೆ ಮಠಾ ಕಟ್ಟಿಸಬಹುದು. *ಮನೆಮನೆ ಮುದ್ದೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ನಿದ್ದೆ * ತಕ್ಕವನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರೆ ತಕ್ಕಷ್ಟಾದರೂ ಸಿಕ್ಕುವುದು * ತಕ್ಕಡಿ ಬಲ್ಲದೇ ಮನೆಯ ಬಡತನವ *ತಕ್ಕಡಿ ಸ್ವರೂಪ ತಕ್ಕವನೇ ಬಲ್ಲ *ತಗಣೇ ಉಪದ್ರವ ಮಗಳಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ *ತಗಲುಗಾರನಿಗೆ (= ದಗಲ್ ಬಾಜ್) ಬಗಲ ಮೇಲೆ ಜ್ಞ್ಯಾನ *ತಗ್ಗಿದವ ಎಂದಿಗೂ ನುಗ್ಗಾಗ *ತಗ್ಗು ದವಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಗ್ಗ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ *ತಗ್ಗು ಗದ್ದೆಗೆ ಮೂರು ಬೆಳೆ ಎತ್ತರದ ಗದ್ದೆಗೆ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ *ತಟಕಿನಿಂದ ತಟಪಟವಾಯಿತು ತಟಕು ಬಿದ್ದು ಮಠಾ ಕೆಡಿಸಿತು *ತಟಸ್ಥನಾದವನಿಗೆ ತಂಟೆಯೇನು? *ತಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಮಠದಲ್ಲಾಗಲೀ ಹಟದ ಜಂಗಮನ ಕಾಟ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಟ್ಟನೆ ಆಡಿದರೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಫಲ *ತಟ್ಟನೆ ಬಾ ಅಂದ್ರೆ ತುಟಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ * ತಡವಿದರೆ ಮಡಿ ಸಹಾ ಕೆಡುವುದು * ತಡವ ಮಾಡುವವನ ಗೊಡವೆ ಬೇಡ * ತಡೇ ಕಟ್ಟುವವನ ಮುಂದೆ ಮುಡಿಯೇನು *ತಣ್ಣಗಿದ್ದರೆ ಮಣ್ಣಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ *ತಣ್ಣೀರು ಆದರೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರಕಬೇಕು * ತನಗೆ ಬಂದ ಹಾನಿ ದುಡ್ಡಿನಿಂದ ಹೋಯಿತು * ತನಗೇ ಇಲ್ಲದವ ಪರರಿಗೆ/ಮಂದಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟಾನು *ತನಗೆ ಇಲ್ಲದವಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನು ಹೊದಿಸ್ಯಾಳು * ತನ್ನ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಕೆಟ್ಟವ ಪರರ ಮರ‍್ಯಾದೆ ಇಟ್ಟಾನೆ? *ತನ್ನ ನೆರಳು ತಾ ಕಂಡು ನರಳುವವ ಮರುಳನಲ್ಲವೇ? *ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ತಾನೇ ಶರಣು ಮಾಡಿ ಹರಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ * ತನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಅರಿಯದವಳು ನೆರೆಮನೆ ಬೊಮ್ಮಕ್ಕನ ಬಲ್ಲಳೇ? *ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಉರಿಯೋ ತನ್ನ ಸುಖವೇ ಲೋಕದ ಸುಖ, ತನ್ನ ಕಷ್ಟವೇ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟ * ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತಾ ಹೊರೆಯದವ ಮುನ್ನಾರ ಸಲಹುವ? *ತನ್ನ ತಾನರಿತರೆ ತಾನ್‍ಆದಾನು ತನ್ನ ತಾ ಮರೆತರೆ ತಾ ಹೋದಾನು * ತನುವರಿಯದ ನೋವಿಲ್ಲ ಮನವರಿಯದ ತಾಪವಿಲ್ಲ *ತಪಸ್ಸಿಗೆಂತ ಹೋಗಿ ಕುಪ್ಪಸಾ ಕಳಕೊಂಡ * ತಪಸ್ಸು ಇದ್ದವನೇ ಗಭಸ್ತಿ (=ಕಾಂತಿ) *ಉಳ್ಳವನು ತಪ್ಪನೆ ಬಾ (=ತಕ್ಷಣ ಬಾ ) ಅಂದ್ರೆ ತಬ್ಬಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ತಪ್ಪಲೇಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದರೆ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೋದೀತೇ *ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದವನಿಗೆ ತೆಪ್ಪ (=ದೋಣಿ) ಏನು ಮಾಡೀತು * ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪು ಇಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸಿದವನಿಗೆ ಒಪ್ಪುವವನು ಯಾರು * ತರತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಮರೆತರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆ * ತರಹರಿಸಾಳಾರದವಳು ಮರಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳು * ತರಬಲ್ಲವನ ಹೆಂಡತಿ ಅಡಜಾಣೆ (ಅಡಕವಾದ ಜಾಣ್ಮೆ ಉಳ್ಳವಳು) * ತರಲಿಲ್ಲ ಬರಲಿಲ್ಲ ಬರ ಹ್ಯಾಗೆ ಹಿಂಗೀತು * ತರಗು (=ಒಣಗಿದ ಎಲೆ) ತಿಂಬುವುದೇ ಪರಮ ಸುಖ *ತರಗು ತಿಂಬವನಿಗೆ ಒರಗೊಂದು ಕೇಡು *ತರಗು ತಿನ್ನುವವನ ಮನೆಗೆ ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು ತರಗು (ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಒಣ ಎಲೆಗಳು)ಮೊರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯದು ‍ *ತರಗು ಲಡ್ಡಿಗೆ ಡೊಳ್ಳು ಗಣಪತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ *ತರಗೆಲೆ ಅಡಿಕೆ ತಿರಿದು ತಿನ್ನಬೇಕೆ *ತರುವವ ಮರೆತರೆ ಮೊರ ಏನು ಮಾಡೀತು *ತರುವವ ಹೋದಮೇಲೆ ಮರಗುವವರುಂಟೇ *ತರುಬಿದವಗೂ (=ಅಡ್ಡಕಟ್ಟು, ಹೊಡೆ) ಓಡಿದವಗೂ ಸರಿಪಾಲು *ಕಷ್ಟ ತರುಬಿ ಹೋಗುವನ್ನ ಕರುಬಿ (=ಅಸೂಯೆ) ಮಾಡುವುದೇನು? * ತರಲೆ ಕೇಳುವವ ಮರುಳಗಿಂತ ಕಡೆ * ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲ ತನು ಮೃಗನಾಭಿ ಬೇಡಿತು * ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಂಡಾಸು ನೂರು ಕಟ್ಟಬಹುದು * ತಲೆ ತಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಾರದು * ತಲೇ ಸಿಡಿತಕ್ಕೆ ಮಲಶೋಧನೇ ಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಲೇ ಕೂದಲಿದ್ದರೆ ಎತ್ತ ಬೇಕಾದರು ತುರುಬು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು *ತಲೇ ಕೂದಲಿಲ್ಲದವಳು ತುರುಬು ಬಯಸಿದಳಂತೆ *ತಲೇ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದ್ದವಳು ಹ್ಯಾಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಚಂದ *ತಲೇ ಕೂದಲು ನೆರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡ ತಬ್ಬಲಿ ಮುರವ (=ತಿರುಕ) * ತವಡು ತಿಂಬುವನಿಗೆ ವಯ್ಯಾರ ಯಾಕೆ *ತವಡು ತಿಂಬುವವ ಹೋದರೆ ಉಮ್ಮಿ ತಿಂಬುವವ ಬತ್ತಾನೆ * ತಳವಾರನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಕುಳವಾರು (ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಮೂಹ) ಹೋದೀತೋ? *ತಳಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಂಡಿ ಹಾರದು *ತಳಿಗೆ ಚಂಬು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಳಿಗೇ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆ *ತಾ ಕಳ್ಳೆ ಪರರ ನಂಬಳು, *ಹಾದರಗಿತ್ತಿ ಗಂಡನ ನಂಬಳು *ತಾ ಕಾಣದ ದೇವರು ಪೂಜಾರಿಗೆ ವರ ಕೊಟ್ಟೀತೇ? *ತಾಗದೆ ಬಾಗದು ಬಿಸಿಯಾಗದೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕರಗದು *ತಾಟುಗಾರ (ಗರ್ವದ ಮನುಷ್ಯ) ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೋಟಗಾರನಾಗಿ (ತನ್ನಿಂದಲೇ ತಾ ಮೂರ್ಕನಾಗುವುದು) ಬಿದ್ದ ತಾತಾಚಾರ‍್ಯರ ಮನೆಗೆ ಏನಪ್ಪಣೆ? *ತಾನುಂಟೋ? ಮೂರು ಲೋಕವುಂಟೋ? * ತಾ ಕೋಡಗ ಪರರ ಅಣಕಿಸಿತು *ತಾನು ನೆಟ್ಟ ಬೀಳು (ಬಳ್ಳಿ) ತನ್ನ ಎದೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತು *ತಾನು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಉಣ್ಣೆಯಂತ ನೆಲ ಅಂದ * ತಾನು ತಿಂಬೋದು ಪಲ್ಲೆ ಸೊಪ್ಪು * ಹಿರೇ ಕುದರೆ ಚೇಷ್ಟೆ ತಾನು ಬಾಳಲಾರದೆ ವಿಧಿಯ ಬೈದಂತೆ *ತಾನು ಗರತಿ ಆದರೆ ಸೂಳೆಗೇರೀಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟು *ತಾನು ಸಾಯಬೇಕು ಸ್ವರ್ಗಾ ಪಡೆಯಬೇಕು *ತಾನು ಹೋದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಮೊಸರಿಗೆ ಚೀಟು *ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದರೆ ಮೊಸರು ಕೊಟ್ಟಾರೆ ತಾನೂ ಕುಡಿಯ ಕುಡಿಯಲೀಸ *ತಾನೊಂದೆಣಿಸಿದರೆ ದೈವವೊಂದೆಣಿಸಿತು * ತಾಪತ್ರಯದವನಿಗೆ ತಾಪೆ/ಚಾಪೆ ಯಾಕೆ * ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ * ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ತೂಗುವ ಕೈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತೂಗಬಲ್ಲುದು * ಕಣ್ಣರಿಯದಿದ್ದರೂ ಕರುಳರಿಯುತ್ತದೆ *ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದರೂ ಸತ್ತ ಮಗನ್ನ ಮರೆಯೊದಿಲ್ಲ ತಾರಕ್ಕೆ (ಎರಡು ಕಾಸಿನ ನಾಣ್ಯ) ಮೂರು ಸೇರು ಉಪ್ಪಾದರೂ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಗತಿ ಬೇಡವೋ *ತಾರಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆಯಾದರೂ ನಾಯಿ ತಿಕ ಬೆತ್ತಲೆ *ತಾರತಮ್ಯ ಅರಿಯದವ ದೊರೆಯಲ್ಲ ಮಾತು ಮೀರಿದವ ಸೇವಕನಲ್ಲ *ತಾರುಣ್ಯವೇ ರೂಪು ಕಾರುಣ್ಯವೇ ಗುಣ *ತಾರು ಮಾರು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾರು ತಾನೆ ನಂಬ್ಯಾರು *ತಾರೇಮರದ ಕಾಯಾದರೂ ಕರೆದರೆ ಬಂದೀತೇ *ತಾರೇ ಬಡ್ಡೀ ನೀರಾ ಅಂದ್ರೆ ತರುವೆನು ನಿಲ್ಲೊ ತಿರುಕ *ಮುರವ ತಾವು ಮಾಡುವುದು ಗಂಧರ್ವರು ಮಾಡಿದರು *ತಾಸಿನ ಗೊತ್ತು ದಾಸಿಗೆ ತಿಳಿದೀತೇ? *ತಾಸಿಗೊಂದು ಕೂಸು ಹೆತ್ತರೆ ಈಸೀಸು ಮುತ್ತು *ತಾಸಿನ ಬಟ್ಟಲು ನೀರ ಕುಡಿದರೆ ತಾಸಿಗೆ ಕೊಡತೀ ಪೆಟ್ಟು *ತಾಳ ತಪ್ಪಿದರೆ ಕುಣಿಯೋದು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ *ತಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದರೆ ತಾಳಿಕೆ ಇದ್ದೀತೇ *ತಾಳಲಾರದ ವಿರಹ ತಿಣುಕಿದರೆ ಹೋದೀತೇ? *ತಾಳಿಕೆ (ತಾಳ್ಮೆ) ಉಳ್ಳವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕುವುದು *ತಾಳಿದವ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳು ಬಡಿದರೆ ಕಾಳು ಸಿಕ್ಕೀತೇ *ತಾಳೆಮರ ಉದ್ದವಾದರೆ ಕೋಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇನು *ತಾಳೆಮರ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ತಾಳೆ ಹೂವಿಗೆ ಸರಿಯಾದೀತೇ *ತಾಳೇ ಹಣ್ಣು ತಾನೇ ಬಿದ್ದರೂ ಬಾಳಾದ ಮುರವಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿತು *ತಾಳ್ಮೆ ಇದ್ದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಬೀಳು ಬಿದ್ದರೆ ಬಾಳ್ಯಾನು *ತಾಳೆ ಹೂವು ಶಿವನಿಗೆ ಆಗದು ಸಂಪಿಗೆಯ ಹೂ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಕೆ ಆಗದು *ತಾ ಕೆಡುತ್ತಾ ಏಳು ನೆರೆ ಕೆಡಿಸಿದ ತಿಗಳಗಿತ್ತಿಯ ಬಾಯಿ ಕೆಣಕಬೇಡ *ಬೊಗಳೊ ನಾಯಿ ಬಡಿಯಬೇಡ ತಿಗುಳಗೆ *ತಿಪ್ಪಯ್ಯಗೆ ಸೂಜಿ ಮೇಲು ಕಳ್ಳಗೆ ಬಾಯಿ ಮೇಲು *ತಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಡ್ರುವವಗೆ ತಕ್ಯೆ ಯಾತಕ್ಕೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ಅರಿವೆಯಾದರೂ ಕಾಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಬಿರುದು *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲಣ ದೀಪ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದೀತೋ? *ತಿಪ್ಪೇ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿ ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಕನಸು ಕಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿಪ್ಪೇ ಮೇಲೇ ಮುಪ್ಪಾದ ಕುಂಬಾರ *ತಿರುದುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಬೀದಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುರಕನಿಂದ ದಬ್ಬೆ ತಿಂದ *ತಿರಿತಿರಿಗಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಹತ್ತರ ಹೋದರೆ ತಿರಿದುಂಬೋದು ತಪ್ಪೀತೇ? *ತಿರಿದುಂಬುವ ಭಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದರೂ ಬಿಟ್ಟಾನು ಭೋಜನ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಬಿಡಲೊಲ್ಲ *ತಿರಿಚಿನಾಪಳ್ಳಿಗೆ ತಿರಿದುಂಬೊದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೈ ಸವರಿಸಬೇಕೆ *ತಿರುಪತಿ ಕ್ಷೌರಿಕರು ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ತಿರುಕನ ಬಳಿಗೆ ತಿರುಕ ಹೋದರೆ ಮರುಕ ತಾ ಬರುವುದೇ? *ತಿರುಕನಿಗೆ ಮುರುಕು (ಬೆಡಗು ಕೊಂಕು) ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ತಿರಿದುಂಬುವುದು ತಪ್ಪದು *ತಿರುಪದ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶನೀಶ್ವರ ಕೂತ ತಿರುಪಿನಂತೆ ಇರಬೇಕು *ತಿಳಿದವ ತಿರುಳು ತಿಂದರೂ ಮರುಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ *ತಿರುಳು ಹೋಗಿ ಬೆಂಡು ಉಳೀತು ತಿರೋಕಲ್ಲು *ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರುವುದೋ ತಿರೋಕಲ್ಲು ಮಳೇಲಿ ಬಿದ್ದರೆ ಮರಕ್ಕಿಂತಾ ಕಡೆಯಾದೀತೇ *ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದಯೆ ತಿಳಿದ ಕಳ್ಳ ತಿರಿಗಿದರೂ ಬಿಡ *ತಿಳಿದವನಾದರೂ ಮಲಮೂತ್ರ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? *ತಿಳಿದವ ಮಾಡ್ಯಾನು ನಳಪಾಕವ *ಮಕ್ಕಳ ಹೆತ್ತು ತಿರುಮಲ ದೇವರ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ *ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ತೆರೆಯ ಭಯವೇ *ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಯಾತಕ್ಕೆ *ತೀರದ ಕಾರ್ಯ ಹಾರಿದರೂ ಆಗದು *ಇಂಗು ತೆಂಗು ಇದ್ದರೆ ಮಂಗಮ್ಮನೂ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. *ಹಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಊರಿತು ; ಸಂಡಿಗೆಗೆ ಏರಿತು. *ಉಕ್ಕಿದರೆ ಸಾರಲ್ಲ ; ಸೊಕ್ಕಿದರೆ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ. *ಮಘಾ ಮಳೆ ಬಂದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೇದು ; ಮನೆ ಮಗ ಉಂಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. *ಆಶ್ಲೇಷ ಮಳೆ, ಈಸಲಾರದ ಹೊಳೆ. *ಹುಬ್ಬೆ ಮಳೇಲಿ ಹುಬ್ಬೆತ್ತಕ್ಕೂ ಆಗಲ್ಲ. *ಅಣ್ಣ ಹುಸಿಯಾದರೂ ತಮ್ಮ ತಂಪು ತರದೇ ಹೋಗಲ್ಲ. (ಅಣ್ಣ ಪುನರ್ವಸು ಮಳೆ, ತಮ್ಮ ಪುಷ್ಯ ಮಳೆ) *ಆರಿದ್ರಾ ಮಳೆ ಆರದೇ ಹುಯ್ಯುತ್ತೆ. *ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ; ಆರಿದ್ರಾ ಹನಿ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ. *ಮಳೆಗಾಲದ ಮಳೆ ನಂಬಲಾಗದು ; ಮನೆ ಹೆಂಡ್ತಿ ನಗೆ ನಂಬಲಾಗದು. *ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ತೂಬು ಒಡೆದೀತೆ? *ಉಪವಾಸ ಇರಬಹುದು, ಉಪದ್ರವ ತಾಳಲಾರದು. *ಉಂಡದ್ದೇ ಉಗಾದಿ, ಮಿಂದದ್ದೇ ದೀವಳಿಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದ್ದೇ ಏಕಾದಶಿ. *ಉದ್ದರಿ ಕೊಟ್ಟು ಸೆಟ್ಟಿ ಕೆಟ್ಟ, ಕಡ ಸಿಕ್ಕು ಬಡವ ಕೆಟ್ಟ. *ಉಣ್ಣುವಾಗ ಎರಡು ತುತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಣ್ಣು. *ತಮ್ಮ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಐವರು,ಪರರ ಕಲಹಕ್ಕೆ ನೂರಾ ಐವರು. (ಸುಳಿವು ಪಾಂಡವಕೌರವರು) *ತಾನಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮರಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಏಟು ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ. *ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಥಂಡಿ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಉಷ್ಣ (ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದಿದ್ದರೆ ಸಂಕಟ(ನಾಜೂಕು ದೇಹಸ್ಥಿತಿ) *ಊರು ನೋಡಿ ಬಾ ಅಂದರೆ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿ ಬಂದ.. *ಎತ್ತು ಚಲೋದಾದರೆ ಇದ್ದ ಊರಲ್ಲೇ ಗಿರಾಕಿ. *ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಹಿ೦ಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಹೊತ್ತಾಯ್ತು ಅ೦ದಳು. *ಕತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊ೦ಡರೆ ಹುಡುಕುತಾರ್‍ಯೇ? *ಆಕಳಿದ್ದವನಿಗೆ ವ್ಯಾಕುಲವಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕಿ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಲ್ಲ, *ಮೊಟ್ಟೆ ತಿ೦ದವರಿಗೆ ಮರಿ ಇಲ್ಲ. *ಆಕಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೇರು ಬ೦ಗಾರ. *ಉಳೋ ಎತ್ತಾದರೆ ಇರೋ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯಾಗದೇ. *ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಪಿ ಸತ್ತರೆ ಊರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸೂತಕ. *ಯಾರ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಹೋಗಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆ೦ಡ್ತಿ ನಮ್ಮನೇಲಿರಲಿ *ಯಾವ ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಗ೦ಡನಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದು. *ಲೇ ಅನ್ನಲು ಅವಳೇ ಇಲ್ಲ ಮಗನ ಹೆಸರು ಮುದ್ದುರ೦ಗ. *ವೈರವಿದ್ದವನ ಕರೆದು ಮುಖಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸಿಕೊ೦ಡಹಾಗೆ. *ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಸ೦ಬಳ ಸ೦ತೋಷ ಕೇಳಬೇಡಾ. *ಸರಿಮನೆಯಾಕೆ ಸರಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊ೦ಡರೆ ನೆರೆಮನೆಯಾಕೆ ಉರ್ಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ? *ಸ೦ಬಳ ಸಾರಿಗೆ ಏನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಗ೦ಡನ್ನ ಸುಬೇದಾರ ಅ೦ದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಳ ಅ೦ದಳ೦ತೆ. *ಸು೦ದರ ಪುರುಷನೆಲ್ಲೆ ಸುಪಣಾತಿ ಅ೦ದ್ರೆ ಸೂಳೆ ಮನೇಲಿ ಸುಖನಿದ್ರೇಲವ್ರೆ ಎ೦ದಳು. *ಪಾಪಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿ೦ತರೆ ಮೂರೇ ಓಟು. *ಸ್ಟ್ಯಾ೦ಪಿರುವಷ್ಟು ನಾಲಗೆ ಚಾಚು. *ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ, ಎಡಗೈ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟಿನ ಸಹಿ. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಶಾನುಭೋಗ ಹಳೆ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ. *ಕಾಸೂ ಹಾಳು ತಲೆಯೂ ಬೋಳು. *ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವ೦ತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಸಿಕ್ಕೀತೇ! *ಚ೦ಡಾಲ ದೇವರಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಪೂಜೆ *ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಠದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ *ತಿನ್ನೋದು ತವಡು ನಡೆಯೋದು ವೈಯಾರ *ತಾನು ಕೋತಿಯಾಗಿ ರತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ? *ದೊಡ್ಡ ಗೌಡನ ಮನೇಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾಣ ಎತ್ತಿದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. *ಮದುವೆ ಆಗೋ ಗ೦ಡಿಗೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲ ಅ೦ದ೦ಗೆ. *ಆಸೆಯಿ೦ದ ಅಳಿಯ ಬ೦ದ್ರೆ ಮಗಳು ಹೊರಗಾಗಿರೋದೇ? *ಅ೦ಗ ತೋರಿಸಿ ಅರ್ಧಾ೦ಗಿಯಾದಳು. *ಅಳಿಯನಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಮಾವನಿಗೆ ಕೋಪಾವಳಿ. *ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರ್.. *ಅಗಸನ ಸಿಟ್ಟು ಅನ್ಯರ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ. *ಅ೦ಗಳದಾಗೆ ಒದ್ದು ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಹಿಡಿದ. *ಅಶ್ವಥ ಸುತ್ತಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತೆ ಅ೦ದ್ರೆ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿಕೊ೦ಡಳ೦ತೆ. *ಎಲ್ಲರೂ ನಗ್ತಾರೆ ಅ೦ಥ ಕಿವುಡ ತಾನೂ ನಕ್ಕ. *ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹಾಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಎಮ್ಮೆ ಈಯುತ್ಯೇ? *ಕ೦ಡವರ ಮನೇಲಿ ನೋಡು ನನ್ನ ಕೈ ಧಾರಾಳಾವ! *ಕುಡಿಯೋದು ಅ೦ಬಲಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸೋದು ಪನ್ನೀರು. *ಕುರುಡರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣ್ಣನೇ ರಾಜ. *ಕದ್ದ ರೊಟ್ಟಿ ಬೇರೆ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಬೇರೆ. *ಕಡಗ ನೋಡಲಿ ಅ೦ತ ಗುಡಿಸಲು ಸುಟ್ಕೊ೦ಡ ಹಾಗೆ. *ಗ್ರಾಮ ಶಾ೦ತಿಗೆ ತಳವಾರ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊ೦ಡನ೦ತೆ. *ಗ೦ಡ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತರುತ್ತಾನೆ೦ದು ಇದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಸುಟ್ಟಳ೦ತೆ. *ಇದ್ದಾಗ ನವಾಬ ಸಾಬ, ಇಲ್ಲದಾಗ ಫಕೀರ ಸಾಬ. *ತಾನು ಸಾಯುವ ತನಕ ತನ್ನನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ತತ್ತಿಯಷ್ಟು ಬ೦ಗಾರ ಕೊಟ್ಟೇನು ಅನ್ನುತ್ತ೦ತೆ ಕೋಳಿ.. *ನಾಯಿಯ ಕನಸೆಲ್ಲ ಮೂಳೇನೇ. *ಯಾರ ತೋಟದ ಹುಲ್ಲು ಮೇದಾದ್ರೂ ನಮ್ಮ ಕರು ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ. *ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಹ೦ಪೆ ಬಿಡ, ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಕೊ೦ಪೆ ಬಿಡ. *ಸೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಯಾಣ, ರೊಕ್ಕಿದ್ದವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಣ. *ಹ೦ಪೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಸ೦ಪಿಗೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲವೇ? *ನುಡಿಯೊಳು ಹೊಳೆವುದು ನಾಡಿನ ನಡವಳಿ. *ನುಡಿಯೊಳು ಕ೦ಪಿಡುವುದು ಬದುಕು ನುಡಿಯಿರದವನಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ನಾಡೂ ನುಡಿಯಲಿ ಸಲ್ಲನದಾವುದಕೂ. *ಊಟಕ್ಕೇಳೋ ಗು೦ಡ ಅ೦ದ್ರೆ ಯಾವಕ್ಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ್ದೀ ಅ೦ದ. *ಗಂಡನಿಗೆ ಹೊರಸು ಆಗದು, ಹೆಂಡತಿಗೆ ನೆಲ ಆಗದು! *ಕೊಡುವವರದು ಕೊಟ್ಟರೆ ನನಗೇನು ಉಳಿಯಿತು ಅಂದನಂತೆ. *ಕೋಳೀ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ತಿಪ್ಪೆ ಕೆದರೋದು ಬಿಟ್ಟೀತೆ? *ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲು ಮುರಿದರೇನು ? ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದರೇನು? *ಕಟ್ಟಿದ ಗೂಟ, ಹಾಕಿದ ಹಲ್ಲು. ಉಂಡರೆ ಉಬ್ಬಸ, ಹಸಿದರೆ ಸಂಕಟ. *ಜೋಡಿದ್ದರೆ ನಾಡು ತಿರುಗಬಹುದು. *ಆಕಾಶ ಹರಿದು ಬೀಳುವಾಗ ಕೈ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ? *ಆಗ-ಭೋಗ ಸೂಳೆ ಪಾಲು, ಗೂರಲು ಉಬ್ಬಸ ಹೆಂಡತಿ ಪಾಲು. *ಅಳಿಲು ಏರಿದರೆ ಅರಳಿಮರ ಅಲ್ಲಾಡೀತೆ ? *ನಾವೂ ನೀವೂ ನೆಂಟರು, ಗಂತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೈ ಹಚ್ಚಬೇಡಿ. *ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಣ್ಣದ ಕೋಲೇ ? *ಪದದೊಳಿಲ್ಲ ತಾನರ್ಥದೊಳಿಲ್ಲವು ಪದಾರ್ಥ ಸ೦ಘಾತದೊಳಿಲ್ಲ *ಎದೆಎದೆಯನು ಪಿಸು ಮಾತೊಳಗರಳಿಸಿ ಮುದ ಹರಡುವ ಕಲೆ ಋಷಿ ಬಲ್ಲ. *ಅಜ್ಜಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಚಿ೦ತೆಯಾದರೆ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಮೂಗುತಿ ಚಿ೦ತೆ *ಸೂಳೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಕುಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೆ *ಮೀಸೆ ಬ೦ದವಗೆ ದೇಶ ಕಾಣದು, ಮೊಲೆ ಬ೦ದವಳಿಗೆ ನೆಲ ಕಾಣದು. *ಹೆ೦ಗಸಿನ ಬುದ್ಧಿ ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ *ಅತೀ ಬುದ್ಧಿ, ಅ೦ಡು ಚಪ್ಪಟೆ! *ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯ್ತು. *ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಬಡಗಿ ಮಗುವಿನ ಕು೦ಡೆ ಕೆತ್ತಿದನ೦ತೆ. *ಮಾತು ಮನೆ ಕೆಡಿಸಿತು, ತೂತು ಒಲೆ ಕೆಡಿಸಿತು *ಮನೆ ಮಗ ಉ೦ಡಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು, ಮಗೆ ಮಳೆ ಬ೦ದಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೇದು. *ಆಡಿ ಪೋಕರಿ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕಿಂತ ಆಡದೆ ಮೂಗ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೇಲು. *ಮಾತಿಗೆ ಸಾಯದೇ ಇದ್ದೋನೂ ಏಟಿಗೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. *ಹಾವು ಸಾಯಬಾರದು, ಕೋಲು ಮುರೀಬಾರದು. *ಇತ್ತಿತ್ತ ಬಾ ಅಂದರೆ ಇದ್ದ ಮನೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. *ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿದರೆ ಅಂಗೈ ನುಂಗಿದಂತೆ. *ಅಪ್ಪನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ, ಮಗನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೀಮನೆ. *ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರು ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು. *ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡಬೇಕಲ್ಲ. *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ. *ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಉಂಡು ಮಲಗೋ ತನಕ. *ಹನಿ ಹನಿ ಸೇರಿದರೆ ಹಳ್ಳ, ತೆನೆ ತೆನೆ ಸೇರಿದರೆ ಬಳ್ಳ. *ಮು೦ಡೆಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉ೦ಡೋನೆ ಜಾಣ. *ಜಾಣನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದಡ್ಡನಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ಪೆಟ್ಟು. *ಹಟದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಟ್ಟಳು ಚಟದಿಂದ ಗಂಡು ಕೆಟ್ಟ *ಗಂಡಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೂಸು ನಿಲ್ಲದು ಹೆಂಗಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ನಿಲ್ಲದು *ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಡಕ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡಕ *ಮೇಲೆ ಬಸಪ್ಪ ಒಳಗೆ ವಿಷಪ್ಪ *ಹೊರಗೆ ಬೆಳಕು ಒಳಗೆ ಕೊಳಕು *ಹಿಟ್ಟೂ ಹಳಸಿತ್ತು ನಾಯಿಯೂ ಹಸಿದಿತ್ತು *ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ *ಏಕಾದಶಿಯ ಮನೆಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಬಂದ ಹಾಗೆ *ಒಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ತುಪ್ಪವಿಲ್ಲದ ಊಟ *ಇದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ತಿರಿಯಣ್ಣ *ಒಕ್ಕುವುದು ರೈತನ ಗುಣ ನೆಕ್ಕುವುದು ನಾಯಿಯ ಗುಣ *ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರಬೇಡ ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಡ *ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ *ಕತ್ತೆಯಂಥ ಅತ್ತೆ ಬೇಕು ಮುತ್ತಿನಂಥ ಗಂಡ ಬೇಕು *ಅರಿತರೆ ಮಾತನಾಡು ಮರೆತರೆ ಕೂತು ನೋಡು *ತೋಳ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊಂದು ಕಲ್ಲು *ಹಾಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಹೇಲು ಕ೦ಡಲ್ಲಿ ನಾಯಿ *ಆಪತ್ತಿಗಾದವನೇ ನೆಂಟ ಕೆಲಸಕ್ಕಾದವನೇ ಭಂಟ *ಗಂಜಿಯ ಕುಡಿದರೂ ಗಂಡನ ಮನೆ ಲೇಸು *ಒಲಿದರೆ ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ *ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡರೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು *ಕಚ್ಚೋ ನಾಯಿ ಬೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ *ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ *ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ *ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು *ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೇ? *ಆರಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ *ಮುದುಕರಿಗೆ ಮುದ್ದೆ ಕೇಡು ಹಳೇ ಬಟ್ಟೆಗೆ ನೂಲು ಕೇಡು *ಲಾಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ದೇವರು *ಉತ್ತರೆ ಹೊಲ ಚಂದ ಬಿತ್ತರೆ ಬೆಳೆ ಚಂದ *ಹಂಗಿನರಮನೆಗಿಂತ ಕುಂದಣದ ಗುಡಿ ಲೇಸು *ಹಸಿದು ಹಲಸು, ಉಂಡು ಮಾವು. *ಊರಿಗೆ ಬಂದವಳು ನೀರಿಗೆ ಬರದೆ ಇರುತ್ತಾಳೆಯೆ? *ಮನೆಗೆ ಮಾರಿ ಊರಿಗೆ ಉಪಕಾರಿ. *ಓಡ್ಹೋಗುವನ ಚಡ್ಡಿ ಹರಕಂಡಷ್ಟೆ ಲಾಭ. *ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಬಂದ ಹಾಗೆ. *ತಾನೂ ತಿನ್ನ, ಪರರಿಗೂ ಕೊಡ. *ಒಲ್ಲದ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊಸರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು. *ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಬೇಕೆ? *ಅಲ್ಪನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದ. *ಇದೇನು ತೋಟದಪ್ಪನ ಛತ್ರಾನ? ==ಇತರ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿತು ಆಯಸ್ಸು ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿತು # ಆಸೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ # ಅಬದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಯೇ ಅಂದ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು # ಅಗಸನ ಬಡಿವಾರವೆಲ್ಲ ಹೆರರ ಬಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ # ಬೀದೀ ಕೂಸು ಬೆಳೀತು ಕೋಣೇ ಕೂಸು ಕೊಳೀತು # ಬಿಮ್ಮಗಿದ್ದಾಗ ಹಮ್ಮು, ಬಿಮ್ಮು ತಪ್ಪಿದಾಗ ದಮ್ಮು # ಡಂಬು (=ಬೂಟಾಟಿಕೆ) ನನ್ನ ಕೇಳು, ಡಬ್ಬು (=ದುಡ್ಡು) ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಕೇಳು # ದಾಯವಾಗಿ(=ದಾನವಾಗಿ) ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದಿರಲಿ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದಿರಲಿ # ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹೆಂಡ್ರನ್ನ ಬಿಟ್ಟ # ಹೇಳೊದು ವೇದ ಹಾಕೊದು ಗಾಳ # ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ, ಪುಟ್ಟನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲ # ಹೋದ್ರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಬಂದ್ರೆ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ==ಸಂಸ್ಕೃತ ಗಾದೆಗಳು== # ಆಲಸ್ಯಂ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ಅತ್ಯಾಶಾ ಬಹುದುಃಖಾಯ # ಅತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ಜಯೇತ್ # ಕೃಷಿತೋ ನಾಸ್ತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ # ವಿನಾಶ ಕಾಲೇ ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಃ # ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾ # ಜಾಮಾತೋ ದಶಮೋ ಗ್ರಹಃ # ಕಾಂಚಾಣೇನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಃ # ಯತ್ರ ಧೂಮೋ ತತ್ರ ವಹ್ನಿಃ # ಆಚಾರಂ ಕುಲಂ ಆಖ್ಯಾತಿ # ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಂ # ಜನನೀ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸಿ # ನ ಮಾತುಃ ಪರದೈವತಂ # ಬುದ್ಧಿಃ ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ # ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ದೇವತಾ # ಪರೋಪಕಾರಃ ಪುಣ್ಯಾಯ # ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥಮಿದಮ್ ಶರೀರಂ # ಮೌನಂ ಸಮ್ಮತಿ ಲಕ್ಷಣಂ # ಮೌನಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ # ಮೌನೇನ ಕಲಹೋ ನಾಸಿ # ರಾಘವಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ರಾವಣಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ # ಶ್ರೇಯಾಂಸಿ ಬಹು ವಿಘ್ನಾನಿ # ಸಂಘೇ ಶಕ್ತಿ ಕಲೌಯುಗೇ # ವಚನೇ ಕಿಂ ದರಿದ್ರತಾ # ವಜ್ರಂ ವಜ್ರೇಣ ಭಿದ್ಯತೇ # ಕಂಟಕೇನೈವ ಕಂಟಕೋ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಃ # ಶಠಂ ಪ್ರತಿ ಶಠಂ ಸಮಾಚರೇತ್ # ಶಕ್ತೇಃ ಯುಕ್ತಿಃ ಗರೀಯಸೀ # ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ ನಾನೃತಂ # ಸಾಹಸೇ ಶ್ರೀಃ ವಸತಿ # ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತೇ # ಅನ್ನದಾತಾ ಸುಖೀ ಭವ # ಆವಶ್ಯಂ ಅನುಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಂ (=>As you sow, So you reap) # ಆಲಸ್ಯಾತ್ ಅಮೃತಂ ವಿಷಂ # ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಸರ್ವಧನಪ್ರಧಾನಂ # ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಕುತಸ್ಸುಖಂ # ಮಾ ಗೃಧಃ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಂ # ಅಲ್ಪವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಗರ್ವೀ # ನ ಚ ಧರ್ಮೋ ದಯಾಪರಃ # ಉದ್ಯಮೇನ ಹಿ ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಮನೋರಥೈಃ #ಗುಣಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯಂತೇ # ಚಕ್ರವತ್ ಪರಿವರ್ತಂತೇ ದುಃಖಾನಿ ಚ ಸುಖಾನಿ ಚ # ಅಜಾಪುತ್ರಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್ (ಆಡಿನ ಮರಿಯನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ) # ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kn.wikiquote.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ (ಕನ್ನಡ)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ Gade Matugalu in Kannada | 100 ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು] * [http://en.wikiquote.org/wiki/Kannada_proverbs ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು (ಆಂಗ್ಲ) / wikipedia kannada proverbs (English)] * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu-collection-proverbs/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] [https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html <br />] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025125702/https://www.avidhafoundation.com/2020/01/100-most-famous-kannada-gadegalu.html |date=2020-10-25 }} * [http://sampada.net/category/16 ಸಂಪದ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816160225/http://sampada.net/category/16 |date=2009-08-16 }} * [https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡಹನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018055806/https://www.avidhafoundation.com/2020/02/Kannada-gadegalu-for-all-situation.html |date=2020-10-18 }} *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://avidhafoundation.com/kannada-gadegalu/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ] *[https://publicneeds.in/kannada-gadegalu-150-collection/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು] * [https://publicneeds.in/gadegalu-in-kannada-with-explanation/ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ವಿವರಣೆ] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] cdaxzkyz0zwtc0m5rkvouqsq7sdh9j5 0 7682 1437986 1437963 2026-11-08T12:55:12Z A826 72368 1437986 wikitext text/x-wiki {{Infobox political post | border = parliamentary | minister = not_prime | post = ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | body = | native_name = | insignia = File:Seal of Karnataka.svg | insigniasize = 85px | insigniacaption = [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಾಂಛನ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಲಾಂಛನ]] | seat = ವಿಧಾನಸೌಧ, ಬೆಂಗಳೂರು | image = File:DK Shivakumar.jpg|DK_Shivakuma | imagesize = 150 | alt = Photo of the Chief Minister | incumbent = [[ಡಿ.ಕೆ ಶಿವಕುಮಾರ್]] | incumbentsince = ಜೂನ್ 03, 2026 | status = ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ | abbreviation = ಸಿಎಂ (CM) | member_of = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆ]] | reportsto = [[ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] | appointer = [[ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] | termlength = ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ | termlength_qualified = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅವಧಿಯ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref name="term1">[[Durga Das Basu]]. ''Introduction to the Constitution of India''. 1960. 20th Edition, 2011 Reprint. pp. 241, 245. LexisNexis Butterworths Wadhwa Nagpur. {{ISBN|978-81-8038-559-9}}. Note: although the text talks about Indian state governments in general, it applies for the specific case of Karnataka as well.</ref> | inaugural = [[ಚೆಂಗಲರಾಯ ರೆಡ್ಡಿ|ಕೆ. ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ]] | formation = {{Start date and age|1947|10|25|df=y|p=y}} | deputy = [[ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ]] | residence = ಅನುಗ್ರಹ, ಕುಮಾರಕೃಪಾ ರಸ್ತೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | website = {{URL|https://karnataka.gov.in/english|https://karnataka.gov.in}}, {{URL|https://cmkarnataka.gov.in/index|https://cmkarnataka.gov.in}} }} ==ಆಡಳಿತ== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಸರ್ವ ಅಧಿಕಾರವು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ ಗಣಕ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಹುಮತ ಪಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ, ಇವುಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿ ಆರಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ಈ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸುವರು. ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೇ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡ ಆಗಿರುವುದು ವಾಡಿಕೆ.<ref>{{cite web|url=https://apuat21.cgg.gov.in/web/legislative-assembly/leader-of-the-house|title=Leader of the House|work=[[Andhra Pradesh Legislative Assembly]]|access-date=1 June 2025}}</ref><br> ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಡೆಯರುಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಹುದ್ದೆ ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{cite book|title=Political and administrative integration of princely states By S. N. Sadasivan|url=https://books.google.com/books?id=kWptYbzpXE8C&pg=PA26|isbn=978-8-17099-968-3|last1=Sadasivan|first1=S. N.|year=2005| publisher=Mittal Publications |page=26}}</ref>ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜೊತೆಗೆ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಂಬ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ ಅದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆ ಐದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯದ್ದು. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ಅವಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಅಪರೂಪ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಡಿ._ಕೆ._ಶಿವಕುಮಾರ್]] <ref>{{Cite web |last=Gautam |first=Sagay RajRahul |date=2026-05-29 |title=DK Shivakumar to take oath as Karnataka Chief Minister on June 3 |url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/dk-shivakumar-to-be-sworn-in-as-karnatakas-chief-minister-on-june-3-sources-2919335-2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |website=India Today |language=en}}</ref> ==ವೈಶಿಷ್ಠಗಳು== ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೆ ಚಂಗಾಲರಾಯ ರೆಡ್ಡಿ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಇರುತ್ತದೆ. ಆರು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಹೇರಲಾಗಿದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಂದೆ ಮಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿರುವ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ ಡಿ ದೇವೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಎಚ್ ಡಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಎಸ್ ಆರ್ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದೇವೇಗೌಡ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ <ref>{{cite web|url=https://archivepmo.nic.in/|title=Prime Ministers of India|work=Prime Minister's office|access-date=1 April 2026}}</ref> ಮತ್ತು ಬಿ ಡಿ ಜತ್ತಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ <ref>{{cite web|url=https://vicepresidentofindia.nic.in/former-vice-Presidents|title=Vice Presidents of India|work=Vice President's office|access-date=1 April 2026}}</ref> ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು ಬಿಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ, ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಆರ್ ಕಂಠಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ೨೦೨೬ ರ ವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ೨೧ ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದ್ದಾರೆ ಇವರಲ್ಲಿ ೧೨ ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದವರು ಬಿಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ದೇವೇಗೌಡ, ಎಸ್ ಆರ್ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಮತ್ತು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಮಾರ ಕೃಪ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನುಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಾ . ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಬಳ ತಿಂಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು ==ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- !scope=col| {{Abbr|ಕ್ರ.ಸಂ.|ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ}} !scope=col| ಭಾವಚಿತ್ರ !scope=col| ಹೆಸರು<br>{{small|(ಜನನ-ಮರಣ)}} !scope=col colspan=1| ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ !scope=col| ಅವಧಿ<ref>[http://kla.kar.nic.in/assembly/review/previouscms.htm Chief Ministers of Karnataka since 1947]. [https://web.archive.org/web/20161206052419/http://kla.kar.nic.in/assembly/review/previouscms.htm Archived] on 6 December 2016.</ref> !scope=col| ವಿಧಾನಸಭೆ<ref><br />[https://web.archive.org/web/20161206052916/http://kla.kar.nic.in/assembly/review/assemblies.htm Archived] on 6 December 2016.</ref> !scope=col colspan=1| ಪಕ್ಷ{{efn|ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.}} |- ! colspan=7|ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು<ref>"[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/corrections-and-clarifications/article3056060.ece Corrections and Clarifications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306205644/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/corrections-and-clarifications/article3056060.ece |date=2014-03-06 }}". ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]''. 4 October 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140306205644/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/corrections-and-clarifications/article3056060.ece Archived] on 6 March 2014.</ref> |- style="height: 60px;" | 1 | [[File:K. C. Reddy.jpg|100px]] ! scope="row"| [[ಚೆಂಗಲರಾಯ ರೆಡ್ಡಿ|ಕೆ. ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ]]<br>{{small|(1902–1976)}} |scope="row"| {{dash}} | 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1947 – 30 ಮಾರ್ಚ್ 1952 | ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ |rowspan=3| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | 2 | [[File:Kengal Hanumanthaiah.gif|frameless|100px]] !scope="row"| [[ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ]]<br>{{small|(1908–1980)}} |scope="row"| [[ರಾಮನಗರ]] | 30 ಮಾರ್ಚ್ 1952 – 19 ಆಗಸ್ಟ್ 1956 |rowspan=2| ಮೊದಲನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1952–57) |- | 3 | [[ಚಿತ್ರ:Kadidal-manjappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪ]]<br>{{small|(1907–1992)}} |scope="row"| [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] | 19 ಆಗಸ್ಟ್ 1956 – 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1956 |- ! colspan=7| ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು<ref name=renaming>M. S. Prabhakara. "[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/New-names-for-old/article14802447.ece New names for old]". ''The Hindu''. 24 July 2007.</ref> |- |rowspan=2| 4 |rowspan=2| [[File:Siddavanahalli Nijalingappa 2003 stamp of India.jpg|100px]] !scope="row" rowspan=2| [[ಎಸ್.ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ|ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ]]<br>{{small|(1902–2000)}} |rowspan=2| [[ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು]] |rowspan=2| 1 ನವೆಂಬರ್ 1956 – 16 ಮೇ 1958 | ಮೊದಲನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1952–57) |rowspan=6| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- |rowspan=2| ಎರಡನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1957–62) |- | 5 | [[ಚಿತ್ರ:Bdjattii.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಿ.ಡಿ.ಜತ್ತಿ|ಬಿ. ಡಿ. ಜತ್ತಿ]]<br>{{small|(1912–2002)}} |scope="row"| [[ಜಮಖಂಡಿ]] | 16 ಮೇ 1958 – 9 ಮಾರ್ಚ್ 1962 |- | 6 | {{dash}} !scope="row"| [[ಎಸ್ ಆರ್ ಕಂಠಿ|ಎಸ್. ಆರ್. ಕಂಠಿ]]<br>{{small|(1908–1969)}} |scope="row"| [[ಹುನಗುಂದ]] | 14 ಮಾರ್ಚ್ 1962 – 20 ಜೂನ್ 1962 |rowspan=2| ಮೂರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1962–67) |- | rowspan=2| (4) | rowspan=2| [[File:Siddavanahalli Nijalingappa 2003 stamp of India.jpg|100px]] !scope="row" rowspan=2| [[ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ]]<br>{{small|(1902–2000)}} |rowspan=2| [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ]] |rowspan=2| 21 ಜೂನ್ 1962 – 28 ಮೇ 1968 |- |rowspan=2| ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1967–71) |- | 7 | [[ಚಿತ್ರ:Veerendra_Patil_Lok_Sabha_photo.jpg|100px]] !scope="row"| [[ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್]]<br>{{small|(1924–1997)}} |scope="row"| | 29 ಮೇ 1968 – 18 ಮಾರ್ಚ್ 1971 | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಸಂಸ್ಥಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]])<ref>Amberish K. Diwanji. "[http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm A dummy's guide to President's rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm |date=19 ಮೇ 2013 }}". [[Rediff.com]]. 15 March 2005. Retrieved on 3 March 2013.</ref> |scope="row"| N/A | 19 ಮಾರ್ಚ್ 1971 – 20 ಮಾರ್ಚ್ 1972 | ವಿಧಾನಸಭೆ ವಿಸರ್ಜನೆ | N/A |- ! colspan=7| ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು<ref name=renaming/> |- style="height: 60px;" | 8 | [[ಚಿತ್ರ:Devaraj_Urs_(cropped).JPG|100px]] !scope="row"| [[ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸ್|ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು]]<br>{{small|(1915–1982)}} |scope="row"| [[ಹುಣಸೂರು]] | 20 ಮಾರ್ಚ್ 1972 – 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1977 | ಐದನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1972–77) | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]]) |scope="row"|N/A | 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1977 – 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 1978 | ವಿಧಾನಸಭೆ ವಿಸರ್ಜನೆ | N/A |- | (8) | [[ಚಿತ್ರ:Devaraj_Urs_(cropped).JPG|100px]] !scope="row"| [[ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸ್|ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು]]<br>{{small|(1915–1982)}} |scope="row"| [[ಹುಣಸೂರು]] | 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 1978 – 7 ಜನವರಿ 1980 |rowspan=2| ಆರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1978–83) |rowspan=2| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಇಂದಿರಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]<ref>Arul B. Louis ''et al''. "[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19790715-janata-party-and-congressi-disintegrate-into-frenzied-bout-of-factionalism-and-power-struggles-822212-2014-03-03 Janata Party and Congress(I) disintegrate into frenzied bout of factionalism and power struggles]". ''[[India Today]]''. 15 July 1979.</ref> |- | 9 | {{dash}} !scope="row"| [[ಆರ್. ಗುಂಡೂರಾವ್]]<br>{{small|(1937–1993)}} |scope="row"| [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] | 12 ಜನವರಿ 1980 – 6 ಜನವರಿ 1983 |- |rowspan=3| 10 |rowspan=3| [[ಚಿತ್ರ:Rkhegde.jpg|100px]] !scope="row" rowspan=3| [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ]]<br>{{small|(1926–2004)}} |scope="row" rowspan=3| [[ಬಸವನಗುಡಿ]] | 10 ಜನವರಿ 1983 – 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1984<ref name="FRONTLINE">Parvathi Menon. "[http://www.frontline.in/static/html/fl2103/stories/20040213005712300.htm A politician with elan: Ramakrishna Hegde, 1926–2004]". ''[[Frontline (magazine)|Frontline]]''. Volume 21: Issue 03, 31 January – 13 February 2004.</ref> | ಏಳನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1983–85) |rowspan=4| [[ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 1985 – 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 1986<ref name=FRONTLINE/><ref>A. Jayaram. "[http://www.thehindu.com/2004/01/13/stories/2004011308220400.htm Pillar of anti-Congress movement] {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''The Hindu''. 13 January 2004.</ref> |rowspan=3| ಎಂಟನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1985–89) |- | 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 1986 – 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1988 |- | 11 | [[File:Somappa Rayappa Bommai 132.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಎಸ್. ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ]]<br>{{small|(1924–2007)}} |scope="row"| [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ|ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮೀಣ]] | 13 ಆಗಸ್ಟ್ 1988 – 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 1989 |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]]) |scope="row"|N/A | 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 1989 – 30 ನವೆಂಬರ್ 1989 | ವಿಧಾನಸಭೆ ವಿಸರ್ಜನೆ | N/A |- | (7) | [[ಚಿತ್ರ:Veerendra_Patil_Lok_Sabha_photo.jpg|100px]] !scope="row"| [[ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್]]<br>{{small|(1924–1997)}} |scope="row"| [[ಚಿಂಚೋಳಿ]] | 30 ನವೆಂಬರ್ 1989 – 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 |rowspan=4| ಒಂಭತ್ತನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1989–94) | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]]) |N/A | 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 – 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 | N/A |- | 12 | [[ಚಿತ್ರ:Bangarappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]]<br>{{small|(1933–2011)}} |scope="row"| [[ಸೊರಬ]] | 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 – 19 ನವೆಂಬರ್ 1992 |rowspan=2| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | 13 | [[ಚಿತ್ರ:M._Veerappa_Moily_addressing_a_Press_Conference_on_Electoral_Reforms_(cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ|ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ]]<br>{{small|(ಜ. 1940)}} |scope="row"| [[ಕಾರ್ಕಳ]] | 19 ನವೆಂಬರ್ 1992 – 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994 |- | 14 | [[File:Deve Gowda BNC.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಹೆಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡ|ಎಚ್. ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ]]<br>{{small|(ಜ. 1933)}} |scope="row"| [[ರಾಮನಗರ]] | 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994 – 31 ಮೇ 1996 |rowspan=2| ಹತ್ತನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1994–99) |rowspan=2| [[ಜನತಾ ದಳ]] |- | 15 | [[ಚಿತ್ರ:Jhpatel.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಜೆ ಹೆಚ್ ಪಟೇಲ್|ಜೆ. ಎಚ್. ಪಟೇಲ್]]<br>{{small|(1930–2000)}} |scope="row"| [[ಚನ್ನಗಿರಿ]] | 31 ಮೇ 1996 – 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 |- | 16 | [[File:India-eam-krishna (cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ಎಸ್. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]]<br>{{small|(1932–2024)}} |scope="row"| [[ಮದ್ದೂರು]] | 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 – 28 ಮೇ 2004 | ಹನ್ನೊಂದನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1999–2004) |rowspan=2| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | 17 | [[ಚಿತ್ರ:The_Chief_Minister_of_Karnataka,_Shri_Dharam_Singh_meeting_with_the_Deputy_Chairman,_Planning_Commission_Dr._Montek_Singh_Ahluwalia_to_finalize_Annual_Plan_2005-06_of_the_State_in_Delhi_on_January_19,_2005_(cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ಧರಂ ಸಿಂಗ್|ಎನ್. ಧರ್ಮಸಿಂಗ್]]<br>{{small|(1936–2017)}} |scope="row"| [[ಜೇವರ್ಗಿ]] | 28 ಮೇ 2004 – 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 |rowspan=4| ಹನ್ನೆರಡನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2004–07) |- | 18 | [[File:H. D. Kumaraswamy.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]<br>{{small|(ಜ. 1959)}} |scope="row"| [[ರಾಮನಗರ]] | 3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 – 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 | [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ)]] |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]]) | N/A | 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 – 12 ನವೆಂಬರ್ 2007 | N/A |- | 19 | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]<br>{{small|(ಜ. 1943)}} |scope="row"| [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | 12 ನವೆಂಬರ್ 2007 – 19 ನವೆಂಬರ್ 2007 | [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- | – | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |scope="row"| ''ಖಾಲಿ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ]]) | N/A | 20 ನವೆಂಬರ್ 2007 – 29 ಮೇ 2008 | ವಿಧಾನಸಭೆ ವಿಸರ್ಜನೆ | N/A |- | (19) | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]<br>{{small|(ಜ. 1943)}} |scope="row"| [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | 30 ಮೇ 2008 – 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |rowspan=3| ಹದಿಮೂರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2008–13) |rowspan=3| [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- | 20 | [[File:Sadananda Gowda.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ]]<br>{{small|(ಜ. 1953)}} |scope="row"| ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು | 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 – 11 ಜುಲೈ 2012 |- | 21 | [[File:Jagdish Shettar, in Belagavi, Karnataka on November 13, 2016 (1) (cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್]]<br>{{small|(ಜ. 1955)}} |scope="row"| [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ|ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡ ಕೇಂದ್ರ]] | 12 ಜುಲೈ 2012 – 12 ಮೇ 2013 |- | 22 | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri Siddaramaiah calling on the Union Minister for Chemicals and Fertilizers, Shri Ananthkumar, in New Delhi on June 05, 2014 (cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]]<br>{{small|(ಜ. 1948)}} |scope="row"| ವರುಣಾ | 13 ಮೇ 2013 – 15 ಮೇ 2018 | ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2013–18) |rowspan=1| [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | (19) | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]<br>{{small|(ಜ. 1943)}} |scope="row"| [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | 17 ಮೇ 2018 – 19 ಮೇ 2018 | rowspan="4" | ಹದಿನೈದನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2018–23) |[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- | (18) | [[File:H. D. Kumaraswamy.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]<br>{{small|(ಜ. 1959)}} |scope="row"| [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ]] |23 ಮೇ 2018 – 23 ಜುಲೈ 2019 |[[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ)]] |- | (19) | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]<br>{{small|(ಜ. 1943)}} |scope="row"| [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | 26 ಜುಲೈ 2019 – 26 ಜುಲೈ 2021 | [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- |23 |[[ಚಿತ್ರ:Shri_Basavaraj_Bommai_calling_on_the_Union_Minister_for_Defence,_Shri_Rajnath_Singh,_in_New_Delhi_on_July_30_2021.jpg|100px]] !scope="row"| [[ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ]]<br>{{small|(ಜ. 1960)}} |[[ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ]] |28 ಜುಲೈ 2021 – 20 ಮೇ 2023 |[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] |- | (22) | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri Siddaramaiah calling on the Union Minister for Chemicals and Fertilizers, Shri Ananthkumar, in New Delhi on June 05, 2014 (cropped).jpg|100px]] !scope="row"| [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]]<br>{{small|(ಜ. 1948)}} |scope="row"| ವರುಣಾ |20 ಮೇ 2023- ಪ್ರಸ್ತುತ |ಹದಿನಾರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2023- ಪ್ರಸ್ತುತ) |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |- | 24 | [[File:DK Shivakumar.jpg|DK_Shivakuma|100px]] !scope="row"| [[ಡಿ.ಕೆ ಶಿವಕುಮಾರ್]]<br>{{small|(ಜನನ 15 ಮೇ 1962)}} |scope="row"| [[ಕನಕಪುರ]] |03 ಜೂನ್ 2026- ಪ್ರಸ್ತುತ |ಹದಿನಾರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2023- ಪ್ರಸ್ತುತ) |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |} == ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | rowspan="3" | ಹದಿನೈದನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2018–23) |- |- |} {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ! ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ! ಭಾವಚಿತ್ರ ! ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ<ref>[http://kla.kar.nic.in/assembly/review/previouscms.htm Chief Ministers of Karnataka since 1947]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20161206052419/http://kla.kar.nic.in/assembly/review/previouscms.htm Archived] on 6 December 2016.</ref> ! ವಿಧಾನಸಭೆ<ref>[http://kla.kar.nic.in/assembly/review/assemblies.htm Assemblies from 1952]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20161206052916/http://kla.kar.nic.in/assembly/review/assemblies.htm Archived] on 6 December 2016.</ref> ! colspan=1|ಪಕ್ಷ ! colspan=1|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ |- | 1 | [[ಎಸ್. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] | [[ಮದ್ದೂರು]] | [[File:India-eam-krishna (cropped).jpg|100px]] | 19 ನವೆಂಬರ್ 1992 – 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994 | ಒಂಭತ್ತನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1989–94) | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | [[ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ|ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ]] |- | 2 | [[ಜೆ ಹೆಚ್ ಪಟೇಲ್|ಜೆ. ಎಚ್. ಪಟೇಲ್]] | [[ಚನ್ನಗಿರಿ]] | [[File:Jhpatel.jpg|100px]] | 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994 – 31 ಮೇ 1996 | rowspan=2 | ಹತ್ತನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (1994–99) | rowspan=2 | [[ಜನತಾ ದಳ]] | [[ಹೆಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡ|ಎಚ್. ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ]] |- | 3 | rowspan=2|[[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]]<ref>Special Correspondent: [http://www.hindu.com/2005/08/06/stories/2005080613530100.htm Siddaramaiah, two others dropped.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060302065326/http://www.hindu.com/2005/08/06/stories/2005080613530100.htm |date=2 ಮಾರ್ಚ್ 2006 }}, ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'', 6 August 2005.</ref><br /> | rowspan=2| ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ | rowspan=2|[[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri Siddaramaiah calling on the Union Minister for Chemicals and Fertilizers, Shri Ananthkumar, in New Delhi on June 05, 2014 (cropped).jpg|100px]] | 31 ಮೇ 1996 – 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 | [[ಜೆ ಹೆಚ್ ಪಟೇಲ್|ಜೆ. ಎಚ್. ಪಟೇಲ್]] |- | (3) | 28 ಮೇ 2004 – 05 ಆಗಸ್ಟ್ 2005 | rowspan=3 | ಹನ್ನೆರಡನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2004–07) | rowspan=2 | [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯಾತೀತ)]] | rowspan=2 | [[ಧರಂ ಸಿಂಗ್|ಎನ್. ಧರ್ಮಸಿಂಗ್]] |- | 4 | [[ಮಠದ ಪಾಟೀಲ್ ಪ್ರಕಾಶ್|ಎಂ. ಪಿ. ಪ್ರಕಾಶ್]]<ref>Staff Reporter: [http://www.hindu.com/2005/08/09/stories/2005080915970100.htm State says Maharashtra's flood problems are of its own making.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050811010605/http://www.hindu.com/2005/08/09/stories/2005080915970100.htm |date=11 ಆಗಸ್ಟ್ 2005 }}, ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'',Aug 09, 2005.</ref><ref>M. Madan Mohan: [http://www.hindu.com/2005/08/09/stories/2005080906970300.htm Another honour for north Karnataka.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060307032900/http://www.hindu.com/2005/08/09/stories/2005080906970300.htm |date=7 ಮಾರ್ಚ್ 2006 }}, ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'',Aug 09, 2005.</ref> | [[ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ]] | [[ಚಿತ್ರ:Prakash.jpg|100px]] | 08 ಆಗಸ್ಟ್ 2005 – 28 ಜನವರಿ 2006 |- | 5 | [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]] | [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] | [[File:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] | 3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 – 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 | [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] | [[ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] |- | 6 | ಆರ್. ಅಶೋಕ್ | [[ಪದ್ಮನಾಭನಗರ]] | {{dash}} | rowspan=2 |12 ಜುಲೈ 2012 – 12 ಮೇ 2013 | rowspan=2 |ಹದಿಮೂರನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2008–13) | rowspan=2 |[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] | rowspan=2 |[[ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್]] |- | 6 | ಕೆ. ಎಸ್. ಈಶ್ವರಪ್ಪ | [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ|ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗ್ರಾಮೀಣ]] | [[File:Mode-of-karnataka-assembly-elections-2013 136144047626.jpg|100px]] |- | 7 | ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ | [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] | [[File:Dr G Parameshwara.JPG|100px]] | 23 ಮೇ 2018 – 23 ಜುಲೈ 2019 | rowspan=4 |ಹದಿನೈದನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ (2018–23) | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | [[ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] |- | 8 | ಸಿ. ಎನ್. ಅಶ್ವಥ್ ನಾರಾಯಣ್ | [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] |[[File:Dr C N Ashwath Narayan.png|100px]] | rowspan=3 |26 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | rowspan=3 |[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] | rowspan=3 |[[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]] |- | 9 | ಗೋವಿಂದ ಕಾರಜೋಳ | [[ಮುಧೋಳ]] | {{dash}} |- | 10 | ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸವದಿ |- | 11 | ಡಿಕೆ ಶಿವಕುಮಾರ್ | [[ಕನಕಪುರ]] | | rowspan=3 |20 May 2023 ರಿಂದ | rowspan=4 |ಹದಿನಾರನೆ ವಿಧಾನಸಭೆ (2023–28) | [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | rowspan=3 |[[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] |} {{ಕರ್ನಾಟಕ ಚುನಾವಣೆ}} <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು|ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚುನಾವಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] l7dqbaje9w9b0a8vj6o53vtv0jh1p1s 0 16529 1437999 1362194 2026-11-08T17:36:59Z VAISHNU 87310 1437999 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' ಇವರು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಆಟಗಾರರು, ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಇವರು ವಿಶ್ವದ ೨ನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಟಗಾರರು. =='''ಬಾಲ್ಯ'''== ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೮೧ ರಂದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಬಾಸೆಲ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಟೆನ್ನಿಸಿಗ [[ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್|ಬೆಕರ್]] ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶವೆಂದೆಣಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[File:Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|thumb|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಯು.ಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ- ೨೦೦೮]] =='''ಟೆನ್ನಿಸ್'''== ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕರ ವಿಶ್ವ ಟೆನ್ನಿಸ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ೧ನೇ ಸ್ಥಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮುಕ್ತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೧೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ೧೦೦ರ ಒಳಗಿನ ಆಗ್ರಮಾನ್ಯ ಆಟಗಾರರಾದರು.ಇವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಅಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೨೦೦೮ರ ವರೆಗೆ ದಾಖಲೆಯ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಇಂಥ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅನೇಕ ಟೆನ್ನಿಸ್ ವಿಷ್ಲೇಶಕರು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಹುರಿಯಾಳುಗಳು ಇವರನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಟುವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ<ref>http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx</ref>. =='''ದಾಖಲೆಗಳು'''== [http://www.rogerfederer.com/en/tennis/career.html ಇವರು ಈ ವರೆಗೆ 20 ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113132734/http://www.rogerfederer.com/en/tennis/career.html |date=2013-11-13 }}. ಅದರಲ್ಲಿ 6 [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್]], ೧ ಫ್ರೆಂಚ್, 8 ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಹಾಗೂ ೫ ಯು.ಎಸ್ ಮುಕ್ತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ೩೦೨ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ಚದ ಆಗ್ರಮಾನ್ಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. =='''ಕುಟುಂಬ'''== ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್, ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್ ಹಾಗೂ ತಂಗಿ ಡಯಾನ ಫೆಡರರ್. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಕಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮೈಲಾ ರೋಸ್ ಹಾಗು ಚಾರ್ಲಿನ್ ರೀವಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. =='''ಪ್ರಸಿಧ್ದಿ'''== ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಹಾಗೂ [[:w|ರಫೆಲ್ ನಡಾಲ್]] ಅವರ ಪಂದ್ಯಾಟವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿಧ್ದವಾಗಿದೆ. ನಡಾಲ್ ಅವರು ಫೆಡರರ್ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಾಟವು ರೋಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.([[:w:Federer–Nadal rivalry|Federer–Nadal rivalry]]) ನಡಾಲ್ ಆವೆಮಣ್ಣಿನ ದೊರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿಧ್ದಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೆನ್ನಿಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] 43xb5p1lvfaji2mcxsoairz36basu2h 1438000 1437999 2026-11-08T17:39:28Z VAISHNU 87310 1438000 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|250px|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ (೨೦೧೨)]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' (ಜನನ: ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕಾಲ್ಚಲನೆ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೩ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ATP">{{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ರಂದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆಡರರ್ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಬಾಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಡೋರ್ಸ್ ಬಾಸೆಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="ATPStory">{{cite web |title=The Story Of Roger Federer's Career |url=https://www.atptour.com/en/news/the-story-of-roger-federer |website=ATP Tour}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಜೀವನ == ಫೆಡರರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಪೀಟ್ ಸಾಂಪ್ರಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವು ಟೆನಿಸ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ATPStory"/> == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಾಧನೆಗಳು == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್, ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಓಪನ್. ಫೆಡರರ್ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" |+ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] || ೬ |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] || ೧ |- | [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] || ೮ |- | [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] || ೫ |- ! ಒಟ್ಟು !! ೨೦ |} === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸೊಡರ್ಲಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೯, ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನೆ == ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಹಲವು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Olympedia">{{cite web |title=Roger Federer |url=https://www.olympedia.org/athletes/94261 |website=Olympedia}}</ref> == ಆಟದ ಶೈಲಿ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗ, ನಿಖರತೆ, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಡೆತವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * '''ಸರ್ವ್:''' ಅವರ ಸರ್ವ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಆಟದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. * '''ವಾಲಿ:''' ನೆಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. * '''ಕಾಲ್ಚಲನೆ:''' ಅಂಕಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಟವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು. * ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೧೦೩ ಎಟಿಪಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ೨೮ ಎಟಿಪಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ೧೦೦೦ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೨೫೧ ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RG">{{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=21 September 2022}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್, ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. === ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ === [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಆಟಕ್ಕೆ ನಡಾಲ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ೨೦೦೯ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ === [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್‌ಗಳ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ === [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಟೆನಿಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ರೆ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ATP"/> == ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರಾಗಮನ == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಅವರ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೨೦೨೦ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref name="ATP"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಟೆನಿಸ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರ. * ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಾರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮಿರ್ಕಾ ವಾವ್ರಿನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಿರ್ಕಾ ಕೂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೋಡಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು. ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿವೃತ್ತಿ == ೨೦೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ೨೩ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೇವರ್ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರು. ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಟೆನಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ATP"/> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಫೆಡರರ್, ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟೆನಿಸ್‌ನ "ಬಿಗ್ ತ್ರೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|೨೦೦೮ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ </gallery>== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೆನಿಸ್]] * [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] * [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] * [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] * [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] * [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] * [[ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/>== ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.atptour.com/en/players/roger-feder/f324/overview ಎಟಿಪಿ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್] * [https://www.rogerfederer.com/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.rogerfedererfoundation.org/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{ಟೆನ್ನಿಸ್}} {{Refimprove}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆನಿಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] {{Interwikineeded}} t6zr5f6by14h9qm30jxz9bzuvnlwl4w 1438001 1438000 2026-11-08T17:41:32Z VAISHNU 87310 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1438001 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|250px|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ (೨೦೧೨)]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' (ಜನನ: ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕಾಲ್ಚಲನೆ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೩ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ATP">{{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ರಂದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆಡರರ್ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಬಾಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಡೋರ್ಸ್ ಬಾಸೆಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="ATPStory">{{cite web |title=The Story Of Roger Federer's Career |url=https://www.atptour.com/en/news/the-story-of-roger-federer |website=ATP Tour}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಜೀವನ == ಫೆಡರರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಪೀಟ್ ಸಾಂಪ್ರಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವು ಟೆನಿಸ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ATPStory"/> == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಾಧನೆಗಳು == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್, ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಓಪನ್. ಫೆಡರರ್ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" |+ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] || ೬ |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] || ೧ |- | [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] || ೮ |- | [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] || ೫ |- ! ಒಟ್ಟು !! ೨೦ |} === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸೊಡರ್ಲಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೯, ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನೆ == ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಹಲವು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Olympedia">{{cite web |title=Roger Federer |url=https://www.olympedia.org/athletes/94261 |website=Olympedia}}</ref> == ಆಟದ ಶೈಲಿ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗ, ನಿಖರತೆ, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಡೆತವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * '''ಸರ್ವ್:''' ಅವರ ಸರ್ವ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಆಟದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. * '''ವಾಲಿ:''' ನೆಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. * '''ಕಾಲ್ಚಲನೆ:''' ಅಂಕಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಟವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು. * ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೧೦೩ ಎಟಿಪಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ೨೮ ಎಟಿಪಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ೧೦೦೦ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೨೫೧ ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RG">{{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=21 September 2022}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್, ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. === ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ === [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಆಟಕ್ಕೆ ನಡಾಲ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ೨೦೦೯ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ === [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್‌ಗಳ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ === [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಟೆನಿಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ರೆ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ATP"/> == ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರಾಗಮನ == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಅವರ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೨೦೨೦ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref name="ATP"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಟೆನಿಸ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರ. * ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಾರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮಿರ್ಕಾ ವಾವ್ರಿನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಿರ್ಕಾ ಕೂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೋಡಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು. ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿವೃತ್ತಿ == ೨೦೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ೨೩ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೇವರ್ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರು. ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಟೆನಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ATP"/> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಫೆಡರರ್, ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟೆನಿಸ್‌ನ "ಬಿಗ್ ತ್ರೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|೨೦೦೮ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ </gallery>== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೆನಿಸ್]] * [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] * [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] * [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] * [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] * [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] * [[ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references> <ref name="ATP"> {{cite web |title=Roger Federer - Bio |url=https://www.atptour.com/en/players/roger-feder/f324/bio |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08 }} </ref> <ref name="Career"> {{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=2022-09-21 }} </ref> <ref name="ITF"> {{cite web |title=Roger Federer - By The Numbers |url=https://www.world.tennis/en/news-and-media/articles/roger-federer-by-the-numbers/ |website=International Tennis Federation }} </ref> <ref name="Retirement"> {{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |date=2022-09-15 }} </ref> <ref name="Foundation"> {{cite web |title=Roger Federer Foundation |url=https://rogerfederer.com/foundation/ |website=Roger Federer Official Website }} </ref> </references> lmmhu4tyn4a5cxg1fdiahos5gearoh1 1438002 1438001 2026-11-08T17:44:47Z VAISHNU 87310 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1438002 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|250px|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ (೨೦೧೨)]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' (ಜನನ: ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕಾಲ್ಚಲನೆ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೩ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ATP">{{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ರಂದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆಡರರ್ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಬಾಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಡೋರ್ಸ್ ಬಾಸೆಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="ATPStory">{{cite web |title=The Story Of Roger Federer's Career |url=https://www.atptour.com/en/news/the-story-of-roger-federer |website=ATP Tour}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಜೀವನ == ಫೆಡರರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಪೀಟ್ ಸಾಂಪ್ರಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವು ಟೆನಿಸ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ATPStory"/> == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಾಧನೆಗಳು == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್, ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಓಪನ್. ಫೆಡರರ್ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" |+ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] || ೬ |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] || ೧ |- | [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] || ೮ |- | [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] || ೫ |- ! ಒಟ್ಟು !! ೨೦ |} === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸೊಡರ್ಲಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೯, ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನೆ == ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಹಲವು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Olympedia">{{cite web |title=Roger Federer |url=https://www.olympedia.org/athletes/94261 |website=Olympedia}}</ref> == ಆಟದ ಶೈಲಿ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗ, ನಿಖರತೆ, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಡೆತವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * '''ಸರ್ವ್:''' ಅವರ ಸರ್ವ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಆಟದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. * '''ವಾಲಿ:''' ನೆಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. * '''ಕಾಲ್ಚಲನೆ:''' ಅಂಕಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಟವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು. * ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೧೦೩ ಎಟಿಪಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ೨೮ ಎಟಿಪಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ೧೦೦೦ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೨೫೧ ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RG">{{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=21 September 2022}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್, ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. === ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ === [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಆಟಕ್ಕೆ ನಡಾಲ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ೨೦೦೯ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ === [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್‌ಗಳ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ === [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಟೆನಿಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ರೆ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ATP"/> == ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರಾಗಮನ == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಅವರ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೨೦೨೦ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref name="ATP"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಟೆನಿಸ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರ. * ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಾರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮಿರ್ಕಾ ವಾವ್ರಿನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಿರ್ಕಾ ಕೂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೋಡಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು. ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿವೃತ್ತಿ == ೨೦೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ೨೩ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೇವರ್ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರು. ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಟೆನಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ATP"/> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಫೆಡರರ್, ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟೆನಿಸ್‌ನ "ಬಿಗ್ ತ್ರೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|೨೦೦೮ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ </gallery>== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೆನಿಸ್]] * [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] * [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] * [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] * [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] * [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] * [[ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references> <ref name="ATPbio"> {{cite web |title=Roger Federer - Bio |url=https://www.atptour.com/en/players/roger-feder/f324/bio |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08 }} </ref> <ref name="CareerStats"> {{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=2022-09-21 }} </ref> <ref name="ITFstats"> {{cite web |title=Roger Federer - By The Numbers |url=https://www.world.tennis/en/news-and-media/articles/roger-federer-by-the-numbers/ |website=International Tennis Federation }} </ref> <ref name="Retirement2022"> {{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |date=2022-09-15 }} </ref> <ref name="RFFoundation"> {{cite web |title=Roger Federer Foundation |url=https://rogerfederer.com/foundation/ |website=Roger Federer Foundation }} </ref> </references> lil67anbe2ukp3a9kq650jv8a5qho9x 1438003 1438002 2026-11-08T17:46:31Z VAISHNU 87310 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1438003 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|250px|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ (೨೦೧೨)]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' (ಜನನ: ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕಾಲ್ಚಲನೆ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೩ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ATP">{{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ರಂದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆಡರರ್ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಬಾಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಡೋರ್ಸ್ ಬಾಸೆಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="ATPStory">{{cite web |title=The Story Of Roger Federer's Career |url=https://www.atptour.com/en/news/the-story-of-roger-federer |website=ATP Tour}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಜೀವನ == ಫೆಡರರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಪೀಟ್ ಸಾಂಪ್ರಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವು ಟೆನಿಸ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ATPStory"/> == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಾಧನೆಗಳು == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್, ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಓಪನ್. ಫೆಡರರ್ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" |+ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] || ೬ |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] || ೧ |- | [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] || ೮ |- | [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] || ೫ |- ! ಒಟ್ಟು !! ೨೦ |} === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸೊಡರ್ಲಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೯, ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನೆ == ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಹಲವು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Olympedia">{{cite web |title=Roger Federer |url=https://www.olympedia.org/athletes/94261 |website=Olympedia}}</ref> == ಆಟದ ಶೈಲಿ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗ, ನಿಖರತೆ, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಡೆತವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * '''ಸರ್ವ್:''' ಅವರ ಸರ್ವ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಆಟದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. * '''ವಾಲಿ:''' ನೆಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. * '''ಕಾಲ್ಚಲನೆ:''' ಅಂಕಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಟವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು. * ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೧೦೩ ಎಟಿಪಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ೨೮ ಎಟಿಪಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ೧೦೦೦ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೨೫೧ ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RG">{{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=21 September 2022}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್, ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. === ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ === [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಆಟಕ್ಕೆ ನಡಾಲ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ೨೦೦೯ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ === [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್‌ಗಳ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ === [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಟೆನಿಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ರೆ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ATP"/> == ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರಾಗಮನ == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಅವರ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೨೦೨೦ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref name="ATP"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಟೆನಿಸ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರ. * ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಾರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮಿರ್ಕಾ ವಾವ್ರಿನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಿರ್ಕಾ ಕೂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೋಡಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು. ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿವೃತ್ತಿ == ೨೦೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ೨೩ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೇವರ್ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರು. ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಟೆನಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ATP"/> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಫೆಡರರ್, ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟೆನಿಸ್‌ನ "ಬಿಗ್ ತ್ರೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|೨೦೦೮ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ </gallery>== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೆನಿಸ್]] * [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] * [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] * [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] * [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] * [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] * [[ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references> [https://www.atptour.com/en/players/roger-feder/f324/overview ಎಟಿಪಿ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್] [https://www.rogerfederer.com/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] [https://www.rogerfedererfoundation.org/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{ಟೆನ್ನಿಸ್}} {{Refimprove}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆನಿಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] </references> 5gu7ow50s89mvqxsr9ll1zfsy9528eo 1438004 1438003 2026-11-08T17:47:44Z VAISHNU 87310 /* ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ */ 1438004 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | image = Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg | caption = ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ | country = {{SUI}} | residence = ವಾಲ್ಬೆಲ್ಲಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|8|df=y}} | birth_place = ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | height = ೧.೮೫ ಮೀ | turnedpro = ೧೯೯೮ | retired = ೨೦೨೨ | plays = ಬಲಗೈ (ಒಂದು ಕೈಯ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್) | careerprizemoney = ೧೩೦,೫೯೪,೩೩೯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ | singlesrecord = ೧೨೫೧–೨೭೫ | singlestitles = ೧೦೩ | highestsinglesranking = ೧ (೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪) | AustralianOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭, ೨೦೧೮) | FrenchOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೯) | Wimbledonresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩–೨೦೦೭, ೨೦೦೯, ೨೦೧೨, ೨೦೧೭) | USOpenresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮) | Othertournaments = ಹೌದು | MastersCupresult = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩, ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧) | Olympicsresult = ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ (೨೦೧೨) | doublesrecord = ೧೩೧–೯೩ | doublestitles = ೮ | highestdoublesranking = ೨೪ (೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೩) | OlympicDoublesresult = ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (೨೦೦೮) | DavisCup = ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೧೪) }} [[File:Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|right|thumb|250px|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ (೨೦೧೨)]] '''ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್''' (ಜನನ: ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕಾಲ್ಚಲನೆ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೩ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ATP">{{cite web |title=Roger Federer Announces End Of Historic Career |url=https://www.atptour.com/en/news/roger-federer-retirement-legacy-story |website=ATP Tour |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ರಂದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಿನೆಟ್ ಫೆಡರರ್. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆಡರರ್ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಬಾಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಡೋರ್ಸ್ ಬಾಸೆಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="ATPStory">{{cite web |title=The Story Of Roger Federer's Career |url=https://www.atptour.com/en/news/the-story-of-roger-federer |website=ATP Tour}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಜೀವನ == ಫೆಡರರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಪೀಟ್ ಸಾಂಪ್ರಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಫಿಲಿಪೌಸಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವು ಟೆನಿಸ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ATPStory"/> == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಾಧನೆಗಳು == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್, ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಓಪನ್. ಫೆಡರರ್ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" |+ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್]] || ೬ |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] || ೧ |- | [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] || ೮ |- | [[ಯುಎಸ್ ಓಪನ್]] || ೫ |- ! ಒಟ್ಟು !! ೨೦ |} === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೪, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭, ೨೦೧೦, ೨೦೧೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯಾರೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸೊಡರ್ಲಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ === ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೯, ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ === ಫೆಡರರ್ ೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನೆ == ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಹಲವು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Olympedia">{{cite web |title=Roger Federer |url=https://www.olympedia.org/athletes/94261 |website=Olympedia}}</ref> == ಆಟದ ಶೈಲಿ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ವೇಗ, ನಿಖರತೆ, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಫೋರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಡೆತವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * '''ಸರ್ವ್:''' ಅವರ ಸರ್ವ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್:''' ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಆಟದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. * '''ವಾಲಿ:''' ನೆಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. * '''ಕಾಲ್ಚಲನೆ:''' ಅಂಕಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಟವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೨೦ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು. * ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ನಾಲ್ಕೂ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಒಟ್ಟು ೧೦೩ ಎಟಿಪಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ೩೧೦ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಸತತ ೨೩೭ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ೨೮ ಎಟಿಪಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ೧೦೦೦ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಆರು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೨೫೧ ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RG">{{cite web |title=Roger Federer's career in figures |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/roger-federer-retirement-career-statistics-figures |website=Roland-Garros |date=21 September 2022}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್, ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. === ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ === [[ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್]] ಮತ್ತು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಆಟಕ್ಕೆ ನಡಾಲ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡಾಲ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು. ೨೦೦೯ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ === [[ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೈಪೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಹಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಐದು ಸೆಟ್‌ಗಳ ರೋಚಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ === [[ಆಂಡಿ ಮರ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳೂ ಟೆನಿಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ರೆ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ == ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ ವಾವ್ರಿಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ATP"/> == ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರಾಗಮನ == ಫೆಡರರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಅವರ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೨೦೨೦ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref name="ATP"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಟೆನಿಸ್ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಐದು ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಆಟಗಾರ. * ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಟಿಪಿ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಾರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರು ಮಾಜಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮಿರ್ಕಾ ವಾವ್ರಿನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಿರ್ಕಾ ಕೂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೨೦೦೦ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೋಡಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು. ಫೆಡರರ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿವೃತ್ತಿ == ೨೦೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ೨೩ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೇವರ್ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರು. ೨೪ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಟೆನಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ATP"/> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಟೆನಿಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಟದ ಶೈಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಫೆಡರರ್, ರಫೇಲ್ ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ನೋವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಚ್ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟೆನಿಸ್‌ನ "ಬಿಗ್ ತ್ರೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಪುರುಷರ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೆನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Roger Federer 2012 Indian Wells.jpg|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ Roger Federer wins the US Open 2008 1.jpg|೨೦೦೮ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ </gallery>== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references> [https://www.atptour.com/en/players/roger-feder/f324/overview ಎಟಿಪಿ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್] [https://www.rogerfederer.com/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] [https://www.rogerfedererfoundation.org/ ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{ಟೆನ್ನಿಸ್}} {{Refimprove}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆನಿಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] </references> 262aun2e4eiuoxygqvztj3yj5r58uv6 0 16862 1438012 1436311 2026-11-08T19:59:10Z Santhosh Notagar99 82732 1438012 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | image = Puneeth Rajkumar (1).jpg | caption = ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ | birth_name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | birth_date = {{birth date|1975|03|17|df=y}} | death_date = ೨೯-೧೦-೨೦೨೧ (ವಯಸ್ಸು ೪೬) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | occupation = {{hlist|ನಟ|ಗಾಯಕ|ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ|ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ|ದಾನಿ}} | other_names = ಅಪ್ಪು, ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್, | years_active = ೧೯೭೬–೨೦೨೧ | spouse = {{marriage|ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್|1999}} | children = ೨ | father = [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | mother = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | relatives = [[ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ|ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] ನೋಡಿ | awards = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]] | honours = [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (೨೦೨೨) (ಮರಣೋತ್ತರ) }}'''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ – ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧), ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ '''ಅಪ್ಪು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೩೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲಕನಾಗಿ, ಅವರು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦), ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೧), ''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' (೧೯೮೨), ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಯಾರಿವನು]]'' (೧೯೮೪) ಮತ್ತು ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |website=The Times of India |date=13 October 2014}}</ref> ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite news |last=Bharadwaj |first=K. V. Aditya |date=30 October 2021 |title=For Puneeth Rajkumar, this was no time to die |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |access-date=8 November 2021 |issn=0971-751X |archive-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108082634/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |url-status=live}}</ref> ''ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಕೂಡ ಗೆದ್ದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ೨೦೦೨ರ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ನಾಲ್ಕು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಆರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು ಐದು [[SIIMA]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |title=Karnataka Ratna for Puneeth |work=The Hindu |date=16 November 2021 |access-date=18 November 2021 |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118125106/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ [[PRK Productions]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಪ್ರಕಾರದವಾಗಿದ್ದು, [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' (೨೦೦೨), ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩), ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' (೨೦೦೫), ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'' (೨೦೦೭), ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' (೨೦೦೭), ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]'' (೨೦೦೮), ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'' (೨೦೦೯), ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'' (೨೦೧೦), ''[[ಹುಡುಗರು]]'' (೨೦೧೧), ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್]]'' (೨೦೧೪), ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' (೨೦೧೭), ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' (೨೦೧೯), [[ಯುವರತ್ನ]] (೨೦೨೧)'' ಮತ್ತು ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'' (೨೦೨೨) ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ನೋಟ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಾಮ|ಡಾಕ್ಯು-ಡ್ರಾಮ]] ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |title=Superstars of the Kannada Film Industry |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724104058/http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |archive-date=24 July 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name="Appu">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |title=3 films for Puneeth, Puneeth Rajkumar this year |work=The Times of India |last1=Suresh |first1=Sunayana |access-date=12 July 2017 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415212236/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |title=Top 20 Highest Paid South Indian Actors of 2014 |publisher=ibtimes.co.in |work=International Business Times |date=16 December 2014 |access-date=30 September 2016 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050222/https://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]'' ಎಂಬ ಕ್ವಿಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ''[[ಯಾರು ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?]]'' ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=timesofindia>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |title=Puneeth Rajkumar: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday |newspaper=The Times of India |access-date=11 June 2019 |archive-date=5 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605205632/https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |url-status=live}}\</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |title=2005 Year Round Up |publisher=chitraloka.com |date=30 December 2005 |access-date=1 March 2022 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195314/http://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಕಣ್ಣು ದಾನದ ನಂತರ, ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯವು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ೮೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ೨೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |title=Puneeth's eye donation inspired over 85,000 to pledge eyes over one year; 2,250 eyes collected |newspaper=The Hindu |date=29 October 2022 |last1=Yasmeen |first1=Afshan |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106055305/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |url-status=live}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[File:Ravi Srivatsa with Raj Family01.jpg|thumb|right|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ [[ರವಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ]], ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಪುನೀತ್ (ಜನನ ಲೋಹಿತ್) ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ರಂದು [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್]] [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವರ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಗು. ಪುನೀತ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಮೈಸೂರು]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name="PR">{{cite web |title=I can never be my father |url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG/2010/11/15&ID=Ar00500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206233325/http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text%2Fhtml&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG%2F2010%2F11%2F15&ID=Ar00500 |url-status=dead |archive-date=6 December 2014 |work=[[The Times of India]] |date=15 November 2010 |access-date=25 September 2014}}</ref><ref name=":0" /> ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು, [[ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಸಹ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರು.<ref>{{cite news |title=After Puneeth Rajkumar's death, elder brother Shiva Rajkumar's Bhajrangi 2 shows cancelled |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |access-date=30 October 2021 |work=India Today |date=29 October 2021 |language=en |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029134837/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |title=Shivanna and Puneeth Rajkumar promote 'Rajatantra' |website=The Times of India |access-date=23 November 2021 |archive-date=22 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122231938/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |url-status=live}}</ref> ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪುನೀತ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಗ್ರಾನೈಟ್]] ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ವಿಫಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]]'' (೧೯೯೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=S. Shiva |title=Matinee's new idol |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |website=Deccan Herald |access-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050417215659/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |archive-date=17 April 2005 |date=24 August 2003}}</ref> ಪುನೀತ್ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]]ದ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Puneeth Rajkumar: Power Star's love story began fittingly in a gym |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/puneeth-rajkumar-power-stars-love-story-began-fittingly-in-a-gym/articleshow/87389812.cms |access-date=2021-10-30 |work=The Times of India}}</ref> == ಅಭಿನಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{See also|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ}} === ೧೯೭೬–೧೯೮೯: ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === ನಿರ್ದೇಶಕ [[ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್]] ಅವರು ಪುನೀತ್ (ಆಗ ಲೋಹಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಅವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]]'' (೧೯೭೬) ನಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215072805/http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-date=15 February 2016 |url-status=dead |title=Naa Bidalare Ninnanu – Premada Kanike – Rajkumar Hits |publisher=YouTube |date=19 July 2011 |access-date=12 July 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |date=5 October 2001 |access-date=26 March 2024 |work=Screen India |title=Expectations |archive-url=https://web.archive.org/web/20011101000151/http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |archive-date=1 November 2001}}</ref> ಇದನ್ನು [[ವಿಜಯ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ವಿಜಯ್]] ಅವರ ''[[ಸಾನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]]'' (೧೯೭೭) ಅನುಸರಿಸಿತು, ಇದು [[ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ್]] ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=cECm33A1Wao |title=Naane Thaayi Naane Thande – Sanadi Appanna (1977) – Kannada |publisher=[[YouTube]] |access-date=12 July 2012}}{{cbignore}}{{Dead YouTube link|date=February 2022}}</ref> ಆಗ ಪುನೀತ್ ಒಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದರು. ''[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]]'' (೧೯೭೮) ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಿರ್ದೇಶಕರು [[ದೊರೈ–ಭಗವಾನ್]] ಅವರನ್ನು ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]] ಅವರ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' (೧೯೮೧, [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ]]ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು) ಮತ್ತು [[ಬಿ. ಎಸ್. ರಂಗ]] ಅವರ ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೨) ಅನುಸರಿಸಿದವು,<ref name=timesofindia/> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು "ಬಾನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ"ವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹೊಸ ಬೆಳಕು]]'') ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)]] ಪಡೆದರು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' ನಾಯಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ, ಮತ್ತು ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'', ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ ಪಡೆದರು.<ref name="The News Minute Everyone">{{cite news |title=Everyone's Appu: Recalling Puneeth Rajkumar's contributions to cinema |url=https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |access-date=30 October 2021 |work=The News Minute |date=30 October 2021 |language=en |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030035450/https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |url-status=live}}</ref> ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಯಾರಿವನು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ರಾಜನ್–ನಾಗೇಂದ್ರ]] ಬರೆದ "ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೇಕ್ ೧೯೮೫ರ ನಾಟಕ ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶರ್ಲಿ ಎಲ್ ಅರೋರಾ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ವಾಟ್ ದೆನ್, ರಾಮನ್?'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮುಗ್ಧ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ [[೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |title=Puneeth Rajkumar won a national award as a child artist |work=The Times of India |agency=TNN |date=28 February 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=25 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050437/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |url-status=live}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕನ್ನಪ್ಪ]]'' (೧೯೮೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕನ್ನಪ್ಪನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬಾಲ ಪಾತ್ರ ''[[ಪರಶುರಾಮ (೧೯೮೯ ಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ]]'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |title=My name is Parvathy |first=Nita |last=Sathyendran |newspaper=The Hindu |date=12 March 2011 |via=www.thehindu.com |access-date=21 September 2020 |archive-date=5 April 2023 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050254/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |url-status=live}}</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಟಿಸಿದ ''ಗೆಲುವಿನ ಸರದಾರ'' (೧೯೯೬).<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/i-wanted-to-earn-money-and-make-merry-puneeth-rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |last=Prasad S. |first=Shyam |website=[[The Times of India]] |access-date=23 November 2021 |archive-date=9 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809213707/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |url-status=live}}</ref> === ೨೦೦೨–೨೦೦೭: ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, [[ನಟಿ]] [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಅವರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |title=The return of the son |website=[[Rediff.com]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209100859/https://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |archive-date=9 December 2014 |url-status=live |date=27 February 2002 |access-date=17 March 2016}}</ref> [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, [[ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ "ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು, [[ಉಪೇಂದ್ರ (ನಟ)|ಉಪೇಂದ್ರ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ತೆಲುಗು ([[ಇಡಿಯಟ್ (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಇಡಿಯಟ್]] (೨೦೦೨) ಮತ್ತು ತಮಿಳು (''[[ಡಂ (೨೦೦೩ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಡಂ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |title=From 'School Master' to 'U Turn': A look at Kannada films remade in other Indian languages |website=[[The Times of India]] |date=15 April 2020 |access-date=31 October 2021 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120172209/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಿಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ನವೋದಿತ [[ರಮ್ಯ (ನಟಿ)|ರಮ್ಯ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |title=Abhi Movie Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401001616/http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |archive-date=1 April 2016 |url-status=dead |publisher=Chitraloka |date=26 April 2003 |access-date=17 March 2016}}</ref> ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ''[[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ೨೦೦೪ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಂಧ್ರವಾಲ]]'' ಎಂದು [[ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮ ರಾವ್ ಜೂನಿಯರ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನವೋದಿತ [[ಅನಿತಾ ಹಸ್ಸಾನಂದನಿ ರೆಡ್ಡಿ|ಅನಿತಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಇದು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಂಟ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081729/http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-date=24 March 2016 |url-status=live |title=Veera Kannadiga – film review |work=Viggy.com |access-date=17 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ]] ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಮೌರ್ಯ (೨೦೦೪ ಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು [[ರವಿ ತೇಜ]] ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಅಮ್ಮ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು ಸ್ವಂತ ನಟನಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324000320/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-date=24 March 2016 |url-status=dead |title=Mourya Movie Review |date=22 October 2004 |work=Chitraloka |access-date=17 March 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ರಮ್ಯ (''ಅಭಿ'' ಚಿತ್ರದಿಂದ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೀರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ನಮ್ಮ ಬಸವ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೬ರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಅಜಯ್ (೨೦೦೬ ಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]]'', ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೨೦೦೩ರ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಒಕ್ಕಡು]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ([[ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]] ನಟಿಸಿದ) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ''[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ|ಕಬಡ್ಡಿ]]'' ಆಟಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು "ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನ ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |title=5 movies that prove that Puneeth Rajkumar is the real Powerstar of Sandalwood! |work=Today updates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324022452/http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |archive-date=24 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'', ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕನ್ನಡ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |title=54th Filmfare Awards South Winners |work=India Interacts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215921/http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪ್ರಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರಕಾಶ್]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರುಚ್ಚಾರಣೆ ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]''. ನಟಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಪುನೀತ್ [[ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]] ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref name="archives.Deccan Chronicle">{{cite news |url=http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |title=Birthday Exclusive: Puneeth Rajkumar |work=[[Deccan Chronicle]] |access-date=2 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074935/http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |archive-date=2 June 2015}}</ref> === ೨೦೦೮–೨೦೧೫: ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು === ನಟರು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಬಿಂದಾಸ್ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ಬಿಂದಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]''. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೯ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ರಾಜ್ – ದಿ ಶೋಮ್ಯಾನ್]]''. ಚಿತ್ರವು ([[ಪ್ರೇಮ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರೇಮ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ) ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |title=Raaj, the Showman disappoints |website=Rediff.com |date=14 August 2009 |access-date=17 March 2016 |archive-date=30 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330195603/http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |url-status=live}}</ref> ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'', [[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ತೆಲುಗಿನ ಹಿಟ್ [[ರೆಡಿ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ರೆಡಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/raam/movie-review/5394246.cms |title=Raam Movie Review |work=The Times of India |date=14 May 2016 |access-date=31 October 2021 |archive-date=2 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102111229/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Raam/movie-review/5394246.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಹಿಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಪೃಥ್ವಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]]'', ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'',<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/The-glitter-the-gloss-the-razzmatazz-/articleshow/9083584.cms |archive-url=https://archive.today/20120716072945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/chennai/29732898_1_lifetime-achievement-award-telugu-film-director-award |url-status=live |archive-date=16 July 2012 |title=The glitter, the gloss, the razzmatazz |date=3 July 2011 |work=[[The Times of India]] |access-date=20 January 2016}}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಹುಡುಗರು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ನಡೋಡಿಗಳ್]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |title=cinemagupshup.com |website=Cinemagupshup.com |access-date=20 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132845/http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[ಎಂ. ಶಶಿಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|SIIMA]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Letty Mariam Abraham |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |title=Puneeth Rajkumar received the Best Actor (Male) Kannada Award for the film ''Hudugaru'' |website=Bollywoodlife.com |date=10 July 2012 |access-date=20 January 2016 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104632/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |url-status=dead}}</ref> [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ''[[ಪರಮಾತ್ಮ (ಚಿತ್ರ)|ಪರಮಾತ್ಮ]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.<ref name="hindu1">{{cite news |work=[[The Hindu]] |date=3 December 2010 |url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207175308/http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |url-status=dead |archive-date=7 December 2010 |title=News Archives |access-date=20 January 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |title=Puneet to work with Soori |website=[[Sify]] |date=3 December 2010 |access-date=20 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104033356/http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಸುವರ್ಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ [[ಸಮುತಿರಕಾಣಿ]] ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಪೊರಾಳಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]]'' ಎಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |title=Upcoming Movie Releases &#124; Puneet Rajkumar &#124; Puneet Rajkumar Upcoming Movies – Filmibeat |website=Oneindia |date=17 March 1975 |access-date=20 January 2016 |archive-date=9 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709095522/http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಜಯಂತ್ ಸಿ. ಪರಂಜಿ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರ ''[[ನಿನ್ನಿಂದಲೇ]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿವಾಸಿ ಸಾಹಸ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ,<ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms |author=Shyam Prasad S |title=Movie review: Ninnindale |work=Bangalore Mirror |date=7 January 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=2 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102065236/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms? |url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್***]]'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''[[ದೂಕುಡು]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ. [[ತ್ರಿಷಾ ಕೃಷ್ಣನ್|ತ್ರಿಷಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಕಠಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹೨೨ [[ಕೋಟಿ]] ({{INR}}೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |title='Power***' Box Office: Puneet Starrer Makes Record Collection of ₹22 Crore in 6 Days |work=[[International Business Times|IBTimes]] |date=3 September 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013616/http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಿ. ಎಂ. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಿಥ್ರಿ (೨೦೧೫ ಚಿತ್ರ)|ಮಿಥ್ರಿ]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಭಾವನಾ]] ಕೂಡ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms? |title=Puneeth, Mohanlalm Atul share the screen |last=Prathibha Joy |date=19 February 2015 |agency=[[The Times of India]] |access-date=31 October 2021 |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104210317/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms |url-status=live}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪವನ್ ವಡೆಯಾರ್]] ಅವರ ''[[ರಾಣಾ ವಿಕ್ರಮ]]'', [[ಅದಾ ಶರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿ (೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಟಿ)|ಅಂಜಲಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite news |title=Rana Vikrama Movie Review {4/5}: Critic Review of Rana Vikrama by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/rana-vikrama/movie-review/46894493.cms |access-date=2016-05-14 |work=The Times of India}}</ref> === ೨೦೧೬–೨೦೨೨: ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಎಂ. ಸರವಣನ್ ಅವರ ''[[ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ (೨೦೧೬ ಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ]]'' ಮತ್ತು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ಅವರ ''[[ದೊಡ್ಡಮನೆ ಹುಡ್ಗ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್]] ಅವರ ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]]'' ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು,<ref>{{cite web |url=https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |title=Sudeep, Yash, Upendra, Jaggesh to join Puneeth's Raajakumara 100-day celebration |first=Prakash |last=Upadhyaya |date=1 July 2017 |website=International Business Times, India Edition |access-date=21 September 2020 |archive-date=2 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902144417/https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |title=Rajakumara 100, all time industry hit |date=30 June 2017 |website=indiaglitz.com |access-date=31 October 2021 |archive-date=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121132032/https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ''[[ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ ೧]]'' (೨೦೧೮) ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಪುನೀತ್ [[ಹರ್ಷ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಎ. ಹರ್ಷ]] ಅವರ ''[[ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ]]'' (೨೦೧೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ]] ಅವರ ''[[ರಾಜರಥ]]'' (೨೦೧೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |title=Natasaarvabhowma going strong at the BO |date=14 February 2019 |newspaper=Bangalore Mirror |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171640/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |title=Natasaarvabhowma Review: An out-and-out Puneeth Rajkumar show |date=8 February 2019 |website=[[Cinema Express]] |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171641/https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ೪೭ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು, ಮತ್ತು {{INR}}೧೦೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ವೇಗದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |title=James movie first day collection is 32 crores |date=18 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318124757/https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |title=James box office collection Day 6: Puneeth Rajkumar's film holds steady |date=23 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=25 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325204146/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |url-status=live}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಳು == ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸೇರಿದ ಜನಸಾಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು, ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತೆ. ಪುನೀತ್ ತಮಗಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. '''<big>ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC)</big>''' ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖವಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅನೇಕರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು BMTC ಯ ಹಲವಾರು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಆದ್ಯತಾ ಲೇನ್, ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರ ದಿನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ಸೇರಿವೆ.<ref name="thenewsminute.com">{{Cite web |date=2021-10-30 |title=How Puneeth Rajkumar endorsed social causes without charging a fee |url=https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |access-date=2023-02-19 |website=The News Minute |language=en |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070842/https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |url-status=live}}</ref> '''<big>ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್</big>''' ತಮ್ಮ ದಿವಂಗತ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಟೋಪಿ ಧರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಿರಲಿಲ್ಲ. KMF ನ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಎಸ್ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್''ಗೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಅದು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬೆಂಬಲವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟರು ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, KMF ಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. "೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರು KMF ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು," ಎಂದು ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಆಗಿನ KMF ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೋಮಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನನ್ನ ತಂದೆ ಒಂದು ಪೈಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಹಣ ಕೇಳಬಲ್ಲೆ?" ನಟರು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಗುಡ್‌ಲೈಫ್ ಟೆಟ್ರಾ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. "ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದ ಬಳಿಯ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಾವು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆವು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೮.೦೦ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಜೆ ೬.೦೦ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಅವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೇ, KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅದು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಶಕ್ತಿ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Puneeth Rajkumar, Karnataka Milk Federation ambassador without remuneration |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |access-date=2023-02-19 |website=The New Indian Express |date=30 October 2021 |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070831/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |url-status=live}}</ref> '''<big>ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE)</big>''' ಶಿಕ್ಷಣವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳಿಂದ, ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE) ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ, ಅವರು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಸಿಎನ್ ಅಶ್ವಥಾ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಪುನೀತ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> '''<big>ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ</big>''' ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಭಾರತವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಕೋವಿಡ್-೧೯]] ಸೋಂಕಿನ ಮೊದಲ ಅಲೆಯ ನಡುವೆ ಪುನೀತ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ₹೫೦ ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ USD) ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> ಪುನೀತ್ [[ಮೈಸೂರು]]ನ ಶಕ್ತಿ ಧಾಮ [[ಆಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |title=Punith Rajkumar Bio Profile Childhood Pics Wife Marriage Daughter Family Photos |publisher=Youth Indies |date=10 July 2011 |access-date=12 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805043016/http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |archive-date=5 August 2012 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಫುಟ್ಸಲ್]] ತಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |title=Premier Futsal: Rules, teams, fixtures, everything you need to know |website=indianexpress.com |date=15 July 2016 |access-date=22 January 2017 |archive-date=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116013307/http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-india/news/136/india/2016/07/12/25537222/premier-futsal-kannada-actor-rajkumar-acquires-bengaluru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926215532/http://manappuram.com/php/newsContent.php?newsId=24 |url-status=dead |archive-date=26 September 2010 |title=Premier Futsal – Kannada actor Rajkumar acquires Bengaluru franchise &#124; Goal.com |date=12 July 2016 |website=www.goal.com}}</ref> == ಮರಣ == [[File:PuneethRajkumar.jpg|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ.]] 2021ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿಯವರ ಬಳಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆಯೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 46ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಹೃದಯಾಘಾತವೇ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2015ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಮರಣಾನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳ ದಾನದಿಂದ ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಅವರ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಜನರು ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ, ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಪುಣೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಕುರಿತ ಸಚಿವರ ಗುಂಪಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಶೋಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಂ 144 ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅನಧಿಕೃತ ಬಂದ್ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ (TCS) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು 3 ಗಂಟೆಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯತ್ತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವು. ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಹರಸಾಹಸಪಟ್ಟರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಅಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಬ್‌ಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. [[File:Dr. Puneeth Rajkumar Road (2024).jpg|right|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ರಸ್ತೆ.]] ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗಳ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು, ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹನಟರು ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಗಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರ ಆಶಯದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾಳೆ (ಭಾನುವಾರ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪೊಲೀಸರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೂ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಸ್ತೂರಬಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಂಚಾರ ಪೊಲೀಸರು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆಯಿಂದಲೇ ಜನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದತ್ತ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯದ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 76,000 ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2021ರ ನವೆಂಬರ್ ನಂತರದ ಕೇವಲ 10 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {{Main|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|}} * ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar to be honoured with Karnataka Ratna award: CM Bommai |url=https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |work=The News Minute |date=16 November 2021 |language=en |access-date=20 November 2021 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120192222/https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ೧೦೨ನೇ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Ashwini receives honorary doctorate on behalf of Puneeth Rajkumar from University of Mysore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |access-date=2022-03-22 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322072913/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು "ಸ್ಫೂರ್ತಿ ದಿನ" ಎಂದು ಆಚರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |title=Puneeth Rajkumar's Birth Anniversary to be Celebrated as Inspiration Day |work=News18 |date=16 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.news18.com/amp/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |url-status=live}}</ref> * ೩ ಮೇ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೧ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Chandra |first1=G Subhash |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/Apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.html |title=Puneeth Rajkumar to get Basavashree award on May 3 – the New Indian Express |work=The New Indian Express |date=6 April 2022 |access-date=10 December 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210162728/https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.amp |url-status=live}}</ref> * [[ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್|ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ೨೧೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |title=Puneeth Rajkumar remembered at Lalbagh Flower Show |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950.html |title=Puneeth Rajkumar-themed Lal Bagh flower show in Bengaluru draws huge crowd on final day |work=Hindustan Times |date=15 August 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950-amp.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ [[ಮೈಸೂರು ದಸರಾ]] ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |title=Dasara 2022 &#124; ದಸರಾ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನೆನಪು: ಚಾಮರಾಜಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಅಪ್ಪುಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece |title=Dolls of breastfeeding women, Vidhana Soudha, actor Puneeth Rajkumar are popular in Dasara 2022 |newspaper=The Hindu |date=30 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060311/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece/amp/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |title=Puneeth Rajkumar dolls on sale this Dasara season |date=23 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.deccanherald.com/amp/metrolife/metrolife-your-bond-with-bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece |title=Curtains go up on Dasara film festival |newspaper=The Hindu |date=26 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ೬೭ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |title=Filmfare Awards: Appu honoured with 'Lifetime Achievement Award' (posthumous); Kannada winners' list |work=One India |access-date=20 March 2023 |date=10 October 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮತ್ತು ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'' ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ''ಫ್ಲೇವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಂಧದ ಗುಡಿ'' ಎಂಬ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |title=Bengaluru restaurants to host a fitting tribute to foodie Puneeth Rajkumar |newspaper=The Times of India |last1=S |first1=Sridevi |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051101/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ನಿಧನದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ೨೦೦ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms |title=Karnataka: 200 films paid tributes to Puneeth Rajkumar in their opening credits |newspaper=The Times of India |date=11 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051005/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನದಂದು ಅವರ ಸ್ಮಾರಕದ ಹೊರಗೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೭೫ ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |title=Puneeth's last film 'Gandhada Gudi' hits screens today |date=27 October 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.deccanherald.com/amp/city/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |url-status=live}}</ref> * ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೭೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೫ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ೭೫ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |title=Puneeth Rajkumar to have a satellite named after him |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051028/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |url-status=live}}</ref> * ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ, ಕಾತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ನಗರ ಮೂಲಕ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ವೇಗಾ ಸಿಟಿ ಮಾಲ್‌ವರೆಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ]]ಯ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=12-km-long Bengaluru Outer Ring Road named after late actor Puneeth Rajkumar |url=https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |access-date=2023-02-10 |website=News9live |language=en-US |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210133616/https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಬಳ್ಳಾರಿ ಉತ್ಸವ''ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |title=Puneeth Rajkumar's biggest statue unveiled in Bellary |website=[[The Times of India]] |date=23 January 2023 |access-date=25 February 2023 |archive-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201215549/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |url-status=live}}</ref> * ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಅವರು ಗೋವಿಂದರಾಜನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಟರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬಹುವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ಡಾ.ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸಿಎಂ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ |url=https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |access-date=2023-03-25 |website=TV9 Kannada |language=kn |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051107/https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |url-status=live}}</ref> * ಕರ್ನಾಟಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಹೃದಯ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ''ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Karnataka launches Dr Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyoti Yojana for cardiac emergencies |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-launches-dr-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyoti-yojana-for-cardiac-emergencies-101698813975871.html |access-date=2024-03-05 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/phase-2-of-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme-to-be-launched-today-2937383 |title=Phase 2 of Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme to be launched today |date=15 March 2024}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ೧೦ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳು ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/timely-treatment-saves-10-lives-in-10-days-under-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme/article68371529.ece |title=Timely treatment saves 10 lives in 10 days under Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme |work=The Hindu |date=5 July 2024 |last1=Yasmeen |first1=Afshan}}</ref> ೮೬ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ರಂದು "ವಿಶ್ವ ಹೃದಯ ದಿನ"ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-to-soon-extend-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-yojane-to-all-taluks/article68694929.ece |title=Karnataka to soon extend Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi Yojane to all taluks |work=The Hindu |date=29 September 2024}}</ref> * ಕೆಲವು ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು [[ಬಸವನಗುಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Bengaluru mural pays tribute to 'power star' Puneeth Rajkumar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-mural-pays-tribute-to-power-star-puneeth-rajkumar/articleshow/105724988.cms |access-date=2024-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> * ೫ರಿಂದ ೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ೧೩ನೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಕರ್ನಾಪೆಕ್ಸ್ – ೨೦೨೪'' ನಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ "ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಕವರ್" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece |title=A Festival of Stamps' to be held from January 5 in Bengaluru |newspaper=The Hindu |date=4 January 2024 |access-date=6 January 2024 |archive-date=6 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240106110751/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]]ನ ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://starofmysore.com/free-mass-marriage-to-mark-puneeth-rajkumars-birth-anniversary/ |title=Free mass marriage to mark Puneeth Rajkumar's birth anniversary |date=7 February 2024}}</ref> * ಜನವರಿ ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ, ಶುಭಾಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಟು ಎಐ: ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಪ್ಲೇಬುಕ್" ಎಂಬ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಎಐ]] ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಉದಾರತೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/puneeth-rajkumars-generosity-inspires-this-playbook-about-ai/articleshow/117477967.cms |title=Puneeth Rajkumar's generosity inspires this playbook about AI |work=The Times of India |date=23 January 2025}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ೫೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರ ಅಂಚೆಪತ್ರಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.udayavani.com/english-news/india-post-issues-postcards-of-actor-puneeth-rajkumar-to-celebrate-his-50th-birth-anniversary |title=India Post issues postcards of actor Puneeth Rajkumar to celebrate his 50th birth anniversary |date=10 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/commemorative-picture-postcard-on-puneeth-rajkumar-to-be-released-tomorrow/article69307513.ece |title=Commemorative picture postcard on Puneeth Rajkumar to be released tomorrow |work=The Hindu |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/celebrating-the-legend/articleshow/118860927.cms |title=Celebrating the legend}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * {{Twitter|PuneethRajkumar}} * {{IMDb name|4272017}} [[ವರ್ಗ:1975ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:2021ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ದಕ್ಷಿಣ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ-ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗೇಮ್ ಶೋ ನಿರೂಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (SIIMA) ವಿಜೇತರು]] 62ms76sglz50e0na3uqbfigage60j7i 1438013 1438012 2026-11-08T20:04:02Z Santhosh Notagar99 82732 1438013 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | image = Puneeth Rajkumar (1).jpg | caption = ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ | birth_name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | birth_date = {{birth date|1975|03|17|df=y}} | death_date = ೨೯-೧೦-೨೦೨೧ (ವಯಸ್ಸು ೪೬) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | occupation = {{hlist|ನಟ|ಗಾಯಕ|ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ|ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ|ದಾನಿ}} | other_names = ಅಪ್ಪು, ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್, | years_active = ೧೯೭೬–೨೦೨೧ | spouse = {{marriage|ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್|1999}} | children = ೨ | father = [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | mother = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | relatives = [[ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ|ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] ನೋಡಿ | awards = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]] | honours = [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (೨೦೨೨) (ಮರಣೋತ್ತರ) }}'''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ – ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧), ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ '''ಅಪ್ಪು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೩೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲಕನಾಗಿ, ಅವರು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦), ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೧), ''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' (೧೯೮೨), ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಯಾರಿವನು]]'' (೧೯೮೪) ಮತ್ತು ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |website=The Times of India |date=13 October 2014}}</ref> ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite news |last=Bharadwaj |first=K. V. Aditya |date=30 October 2021 |title=For Puneeth Rajkumar, this was no time to die |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |access-date=8 November 2021 |issn=0971-751X |archive-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108082634/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |url-status=live}}</ref> ''ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಕೂಡ ಗೆದ್ದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ೨೦೦೨ರ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ನಾಲ್ಕು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಆರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು ಐದು [[SIIMA]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |title=Karnataka Ratna for Puneeth |work=The Hindu |date=16 November 2021 |access-date=18 November 2021 |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118125106/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ [[PRK Productions]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಪ್ರಕಾರದವಾಗಿದ್ದು, [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' (೨೦೦೨), ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩), ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' (೨೦೦೫), ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'' (೨೦೦೭), ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' (೨೦೦೭), ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]'' (೨೦೦೮), ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'' (೨೦೦೯), ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'' (೨೦೧೦), ''[[ಹುಡುಗರು]]'' (೨೦೧೧), ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್]]'' (೨೦೧೪), ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' (೨೦೧೭), ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' (೨೦೧೯), [[ಯುವರತ್ನ]] (೨೦೨೧)'' ಮತ್ತು ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'' (೨೦೨೨) ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ನೋಟ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಾಮ|ಡಾಕ್ಯು-ಡ್ರಾಮ]] ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |title=Superstars of the Kannada Film Industry |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724104058/http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |archive-date=24 July 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name="Appu">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |title=3 films for Puneeth, Puneeth Rajkumar this year |work=The Times of India |last1=Suresh |first1=Sunayana |access-date=12 July 2017 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415212236/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |title=Top 20 Highest Paid South Indian Actors of 2014 |publisher=ibtimes.co.in |work=International Business Times |date=16 December 2014 |access-date=30 September 2016 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050222/https://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]'' ಎಂಬ ಕ್ವಿಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ''[[ಯಾರು ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?]]'' ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=timesofindia>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |title=Puneeth Rajkumar: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday |newspaper=The Times of India |access-date=11 June 2019 |archive-date=5 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605205632/https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |url-status=live}}\</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |title=2005 Year Round Up |publisher=chitraloka.com |date=30 December 2005 |access-date=1 March 2022 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195314/http://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಕಣ್ಣು ದಾನದ ನಂತರ, ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯವು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ೮೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ೨೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |title=Puneeth's eye donation inspired over 85,000 to pledge eyes over one year; 2,250 eyes collected |newspaper=The Hindu |date=29 October 2022 |last1=Yasmeen |first1=Afshan |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106055305/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |url-status=live}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[File:Ravi Srivatsa with Raj Family01.jpg|thumb|right|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ [[ರವಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ]], ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಪುನೀತ್ (ಜನನ ಲೋಹಿತ್) ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ರಂದು [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್]] [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವರ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಗು. ಪುನೀತ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಮೈಸೂರು]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name="PR">{{cite web |title=I can never be my father |url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG/2010/11/15&ID=Ar00500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206233325/http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text%2Fhtml&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG%2F2010%2F11%2F15&ID=Ar00500 |url-status=dead |archive-date=6 December 2014 |work=[[The Times of India]] |date=15 November 2010 |access-date=25 September 2014}}</ref><ref name=":0" /> ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು, [[ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಸಹ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರು.<ref>{{cite news |title=After Puneeth Rajkumar's death, elder brother Shiva Rajkumar's Bhajrangi 2 shows cancelled |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |access-date=30 October 2021 |work=India Today |date=29 October 2021 |language=en |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029134837/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |title=Shivanna and Puneeth Rajkumar promote 'Rajatantra' |website=The Times of India |access-date=23 November 2021 |archive-date=22 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122231938/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |url-status=live}}</ref> ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪುನೀತ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಗ್ರಾನೈಟ್]] ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ವಿಫಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]]'' (೧೯೯೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=S. Shiva |title=Matinee's new idol |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |website=Deccan Herald |access-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050417215659/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |archive-date=17 April 2005 |date=24 August 2003}}</ref> ಪುನೀತ್ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]]ದ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Puneeth Rajkumar: Power Star's love story began fittingly in a gym |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/puneeth-rajkumar-power-stars-love-story-began-fittingly-in-a-gym/articleshow/87389812.cms |access-date=2021-10-30 |work=The Times of India}}</ref> == ಅಭಿನಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{See also|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ}} === ೧೯೭೬–೧೯೮೯: ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === ನಿರ್ದೇಶಕ [[ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್]] ಅವರು ಪುನೀತ್ (ಆಗ ಲೋಹಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಅವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]]'' (೧೯೭೬) ನಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215072805/http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-date=15 February 2016 |url-status=dead |title=Naa Bidalare Ninnanu – Premada Kanike – Rajkumar Hits |publisher=YouTube |date=19 July 2011 |access-date=12 July 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |date=5 October 2001 |access-date=26 March 2024 |work=Screen India |title=Expectations |archive-url=https://web.archive.org/web/20011101000151/http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |archive-date=1 November 2001}}</ref> ಇದನ್ನು [[ವಿಜಯ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ವಿಜಯ್]] ಅವರ ''[[ಸಾನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]]'' (೧೯೭೭) ಅನುಸರಿಸಿತು, ಇದು [[ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ್]] ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=cECm33A1Wao |title=Naane Thaayi Naane Thande – Sanadi Appanna (1977) – Kannada |publisher=[[YouTube]] |access-date=12 July 2012}}{{cbignore}}{{Dead YouTube link|date=February 2022}}</ref> ಆಗ ಪುನೀತ್ ಒಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದರು. ''[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]]'' (೧೯೭೮) ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಿರ್ದೇಶಕರು [[ದೊರೈ–ಭಗವಾನ್]] ಅವರನ್ನು ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]] ಅವರ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' (೧೯೮೧, [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ]]ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು) ಮತ್ತು [[ಬಿ. ಎಸ್. ರಂಗ]] ಅವರ ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೨) ಅನುಸರಿಸಿದವು,<ref name=timesofindia/> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು "ಬಾನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ"ವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹೊಸ ಬೆಳಕು]]'') ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)]] ಪಡೆದರು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' ನಾಯಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ, ಮತ್ತು ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'', ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ ಪಡೆದರು.<ref name="The News Minute Everyone">{{cite news |title=Everyone's Appu: Recalling Puneeth Rajkumar's contributions to cinema |url=https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |access-date=30 October 2021 |work=The News Minute |date=30 October 2021 |language=en |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030035450/https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |url-status=live}}</ref> ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಯಾರಿವನು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ರಾಜನ್–ನಾಗೇಂದ್ರ]] ಬರೆದ "ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೇಕ್ ೧೯೮೫ರ ನಾಟಕ ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶರ್ಲಿ ಎಲ್ ಅರೋರಾ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ವಾಟ್ ದೆನ್, ರಾಮನ್?'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮುಗ್ಧ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ [[೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |title=Puneeth Rajkumar won a national award as a child artist |work=The Times of India |agency=TNN |date=28 February 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=25 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050437/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |url-status=live}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕನ್ನಪ್ಪ]]'' (೧೯೮೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕನ್ನಪ್ಪನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬಾಲ ಪಾತ್ರ ''[[ಪರಶುರಾಮ (೧೯೮೯ ಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ]]'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |title=My name is Parvathy |first=Nita |last=Sathyendran |newspaper=The Hindu |date=12 March 2011 |via=www.thehindu.com |access-date=21 September 2020 |archive-date=5 April 2023 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050254/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |url-status=live}}</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಟಿಸಿದ ''ಗೆಲುವಿನ ಸರದಾರ'' (೧೯೯೬).<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/i-wanted-to-earn-money-and-make-merry-puneeth-rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |last=Prasad S. |first=Shyam |website=[[The Times of India]] |access-date=23 November 2021 |archive-date=9 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809213707/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |url-status=live}}</ref> === ೨೦೦೨–೨೦೦೭: ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, [[ನಟಿ]] [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಅವರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |title=The return of the son |website=[[Rediff.com]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209100859/https://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |archive-date=9 December 2014 |url-status=live |date=27 February 2002 |access-date=17 March 2016}}</ref> [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, [[ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ "ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು, [[ಉಪೇಂದ್ರ (ನಟ)|ಉಪೇಂದ್ರ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ತೆಲುಗು ([[ಇಡಿಯಟ್ (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಇಡಿಯಟ್]] (೨೦೦೨) ಮತ್ತು ತಮಿಳು (''[[ಡಂ (೨೦೦೩ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಡಂ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |title=From 'School Master' to 'U Turn': A look at Kannada films remade in other Indian languages |website=[[The Times of India]] |date=15 April 2020 |access-date=31 October 2021 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120172209/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಿಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ನವೋದಿತ [[ರಮ್ಯ (ನಟಿ)|ರಮ್ಯ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |title=Abhi Movie Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401001616/http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |archive-date=1 April 2016 |url-status=dead |publisher=Chitraloka |date=26 April 2003 |access-date=17 March 2016}}</ref> ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ''[[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ೨೦೦೪ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಂಧ್ರವಾಲ]]'' ಎಂದು [[ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮ ರಾವ್ ಜೂನಿಯರ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನವೋದಿತ [[ಅನಿತಾ ಹಸ್ಸಾನಂದನಿ ರೆಡ್ಡಿ|ಅನಿತಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಇದು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಂಟ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081729/http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-date=24 March 2016 |url-status=live |title=Veera Kannadiga – film review |work=Viggy.com |access-date=17 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ]] ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಮೌರ್ಯ (೨೦೦೪ ಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು [[ರವಿ ತೇಜ]] ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಅಮ್ಮ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು ಸ್ವಂತ ನಟನಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324000320/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-date=24 March 2016 |url-status=dead |title=Mourya Movie Review |date=22 October 2004 |work=Chitraloka |access-date=17 March 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ರಮ್ಯ (''ಅಭಿ'' ಚಿತ್ರದಿಂದ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೀರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ನಮ್ಮ ಬಸವ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೬ರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಅಜಯ್ (೨೦೦೬ ಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]]'', ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೨೦೦೩ರ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಒಕ್ಕಡು]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ([[ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]] ನಟಿಸಿದ) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ''[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ|ಕಬಡ್ಡಿ]]'' ಆಟಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು "ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನ ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |title=5 movies that prove that Puneeth Rajkumar is the real Powerstar of Sandalwood! |work=Today updates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324022452/http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |archive-date=24 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'', ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕನ್ನಡ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |title=54th Filmfare Awards South Winners |work=India Interacts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215921/http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪ್ರಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರಕಾಶ್]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರುಚ್ಚಾರಣೆ ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]''. ನಟಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಪುನೀತ್ [[ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]] ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref name="archives.Deccan Chronicle">{{cite news |url=http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |title=Birthday Exclusive: Puneeth Rajkumar |work=[[Deccan Chronicle]] |access-date=2 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074935/http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |archive-date=2 June 2015}}</ref> === ೨೦೦೮–೨೦೧೫: ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು === ನಟರು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಬಿಂದಾಸ್ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ಬಿಂದಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]''. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೯ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ರಾಜ್ – ದಿ ಶೋಮ್ಯಾನ್]]''. ಚಿತ್ರವು ([[ಪ್ರೇಮ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರೇಮ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ) ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |title=Raaj, the Showman disappoints |website=Rediff.com |date=14 August 2009 |access-date=17 March 2016 |archive-date=30 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330195603/http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |url-status=live}}</ref> ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'', [[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ತೆಲುಗಿನ ಹಿಟ್ [[ರೆಡಿ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ರೆಡಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/raam/movie-review/5394246.cms |title=Raam Movie Review |work=The Times of India |date=14 May 2016 |access-date=31 October 2021 |archive-date=2 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102111229/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Raam/movie-review/5394246.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಹಿಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಪೃಥ್ವಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]]'', ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'',<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/The-glitter-the-gloss-the-razzmatazz-/articleshow/9083584.cms |archive-url=https://archive.today/20120716072945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/chennai/29732898_1_lifetime-achievement-award-telugu-film-director-award |url-status=live |archive-date=16 July 2012 |title=The glitter, the gloss, the razzmatazz |date=3 July 2011 |work=[[The Times of India]] |access-date=20 January 2016}}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಹುಡುಗರು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ನಡೋಡಿಗಳ್]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |title=cinemagupshup.com |website=Cinemagupshup.com |access-date=20 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132845/http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[ಎಂ. ಶಶಿಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|SIIMA]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Letty Mariam Abraham |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |title=Puneeth Rajkumar received the Best Actor (Male) Kannada Award for the film ''Hudugaru'' |website=Bollywoodlife.com |date=10 July 2012 |access-date=20 January 2016 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104632/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |url-status=dead}}</ref> [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ''[[ಪರಮಾತ್ಮ (ಚಿತ್ರ)|ಪರಮಾತ್ಮ]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.<ref name="hindu1">{{cite news |work=[[The Hindu]] |date=3 December 2010 |url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207175308/http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |url-status=dead |archive-date=7 December 2010 |title=News Archives |access-date=20 January 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |title=Puneet to work with Soori |website=[[Sify]] |date=3 December 2010 |access-date=20 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104033356/http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಸುವರ್ಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ [[ಸಮುತಿರಕಾಣಿ]] ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಪೊರಾಳಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]]'' ಎಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |title=Upcoming Movie Releases &#124; Puneet Rajkumar &#124; Puneet Rajkumar Upcoming Movies – Filmibeat |website=Oneindia |date=17 March 1975 |access-date=20 January 2016 |archive-date=9 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709095522/http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಜಯಂತ್ ಸಿ. ಪರಂಜಿ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರ ''[[ನಿನ್ನಿಂದಲೇ]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿವಾಸಿ ಸಾಹಸ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ,<ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms |author=Shyam Prasad S |title=Movie review: Ninnindale |work=Bangalore Mirror |date=7 January 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=2 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102065236/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms? |url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್***]]'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''[[ದೂಕುಡು]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ. [[ತ್ರಿಷಾ ಕೃಷ್ಣನ್|ತ್ರಿಷಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಕಠಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹೨೨ [[ಕೋಟಿ]] ({{INR}}೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |title='Power***' Box Office: Puneet Starrer Makes Record Collection of ₹22 Crore in 6 Days |work=[[International Business Times|IBTimes]] |date=3 September 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013616/http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಿ. ಎಂ. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಿಥ್ರಿ (೨೦೧೫ ಚಿತ್ರ)|ಮಿಥ್ರಿ]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಭಾವನಾ]] ಕೂಡ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms? |title=Puneeth, Mohanlalm Atul share the screen |last=Prathibha Joy |date=19 February 2015 |agency=[[The Times of India]] |access-date=31 October 2021 |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104210317/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms |url-status=live}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪವನ್ ವಡೆಯಾರ್]] ಅವರ ''[[ರಾಣಾ ವಿಕ್ರಮ]]'', [[ಅದಾ ಶರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿ (೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಟಿ)|ಅಂಜಲಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite news |title=Rana Vikrama Movie Review {4/5}: Critic Review of Rana Vikrama by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/rana-vikrama/movie-review/46894493.cms |access-date=2016-05-14 |work=The Times of India}}</ref> === ೨೦೧೬–೨೦೨೨: ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಎಂ. ಸರವಣನ್ ಅವರ ''[[ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ (೨೦೧೬ ಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ]]'' ಮತ್ತು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ಅವರ ''[[ದೊಡ್ಡಮನೆ ಹುಡ್ಗ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್]] ಅವರ ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]]'' ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು,<ref>{{cite web |url=https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |title=Sudeep, Yash, Upendra, Jaggesh to join Puneeth's Raajakumara 100-day celebration |first=Prakash |last=Upadhyaya |date=1 July 2017 |website=International Business Times, India Edition |access-date=21 September 2020 |archive-date=2 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902144417/https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |title=Rajakumara 100, all time industry hit |date=30 June 2017 |website=indiaglitz.com |access-date=31 October 2021 |archive-date=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121132032/https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ''[[ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ ೧]]'' (೨೦೧೮) ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಪುನೀತ್ [[ಹರ್ಷ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಎ. ಹರ್ಷ]] ಅವರ ''[[ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ]]'' (೨೦೧೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ]] ಅವರ ''[[ರಾಜರಥ]]'' (೨೦೧೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |title=Natasaarvabhowma going strong at the BO |date=14 February 2019 |newspaper=Bangalore Mirror |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171640/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |title=Natasaarvabhowma Review: An out-and-out Puneeth Rajkumar show |date=8 February 2019 |website=[[Cinema Express]] |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171641/https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ೪೭ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು, ಮತ್ತು {{INR}}೧೦೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ವೇಗದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |title=James movie first day collection is 32 crores |date=18 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318124757/https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |title=James box office collection Day 6: Puneeth Rajkumar's film holds steady |date=23 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=25 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325204146/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |url-status=live}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಳು == ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸೇರಿದ ಜನಸಾಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು, ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತೆ. ಪುನೀತ್ ತಮಗಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. '''<big>ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC)</big>''' ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖವಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅನೇಕರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು BMTC ಯ ಹಲವಾರು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಆದ್ಯತಾ ಲೇನ್, ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರ ದಿನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ಸೇರಿವೆ.<ref name="thenewsminute.com">{{Cite web |date=2021-10-30 |title=How Puneeth Rajkumar endorsed social causes without charging a fee |url=https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |access-date=2023-02-19 |website=The News Minute |language=en |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070842/https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |url-status=live}}</ref> '''<big>ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್</big>''' ತಮ್ಮ ದಿವಂಗತ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಟೋಪಿ ಧರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಿರಲಿಲ್ಲ. KMF ನ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಎಸ್ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್''ಗೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಅದು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬೆಂಬಲವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟರು ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, KMF ಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. "೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರು KMF ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು," ಎಂದು ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಆಗಿನ KMF ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೋಮಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನನ್ನ ತಂದೆ ಒಂದು ಪೈಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಹಣ ಕೇಳಬಲ್ಲೆ?" ನಟರು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಗುಡ್‌ಲೈಫ್ ಟೆಟ್ರಾ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. "ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದ ಬಳಿಯ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಾವು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆವು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೮.೦೦ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಜೆ ೬.೦೦ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಅವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೇ, KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅದು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಶಕ್ತಿ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Puneeth Rajkumar, Karnataka Milk Federation ambassador without remuneration |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |access-date=2023-02-19 |website=The New Indian Express |date=30 October 2021 |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070831/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |url-status=live}}</ref> '''<big>ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE)</big>''' ಶಿಕ್ಷಣವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳಿಂದ, ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE) ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ, ಅವರು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಸಿಎನ್ ಅಶ್ವಥಾ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಪುನೀತ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> '''<big>ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ</big>''' ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಭಾರತವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಕೋವಿಡ್-೧೯]] ಸೋಂಕಿನ ಮೊದಲ ಅಲೆಯ ನಡುವೆ ಪುನೀತ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ₹೫೦ ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ USD) ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> ಪುನೀತ್ [[ಮೈಸೂರು]]ನ ಶಕ್ತಿ ಧಾಮ [[ಆಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |title=Punith Rajkumar Bio Profile Childhood Pics Wife Marriage Daughter Family Photos |publisher=Youth Indies |date=10 July 2011 |access-date=12 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805043016/http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |archive-date=5 August 2012 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಫುಟ್ಸಲ್]] ತಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |title=Premier Futsal: Rules, teams, fixtures, everything you need to know |website=indianexpress.com |date=15 July 2016 |access-date=22 January 2017 |archive-date=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116013307/http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-india/news/136/india/2016/07/12/25537222/premier-futsal-kannada-actor-rajkumar-acquires-bengaluru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926215532/http://manappuram.com/php/newsContent.php?newsId=24 |url-status=dead |archive-date=26 September 2010 |title=Premier Futsal – Kannada actor Rajkumar acquires Bengaluru franchise &#124; Goal.com |date=12 July 2016 |website=www.goal.com}}</ref> == ಮರಣ == [[File:PuneethRajkumar.jpg|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ.]] 2021ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿಯವರ ಬಳಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆಯೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 46ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಹೃದಯಾಘಾತವೇ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar passes away at 46 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |work=The Indian Express |date=29 October 2021 |language=en |access-date=29 October 2021 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029101414/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |url-status=live}}</ref> ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2015ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Aditi |date=2021-10-30 |title=Puneeth Rajkumar’s death: Docs explain link between exercise and heart attacks |url=https://www.thenewsminute.com/news/puneeth-rajkumars-death-docs-explain-link-between-exercise-and-heart-attacks |access-date=2026-06-24 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ತಮ್ಮ ತಂದೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಮರಣಾನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳ ದಾನದಿಂದ ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref>{{cite news |date=30 October 2021 |title=Like father, like son: Puneeth Rajkumar donates eyes |language=en |work=Deccan Herald |url=https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030090618/https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumars parting gift eyesight for 4 people message for all |work=NDTV |url=https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151428/https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar donated his eyes which have helped 4 people gain vision |work=ThePrint |url=https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151426/https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |url-status=live}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಅವರ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಜನರು ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ, ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಪುಣೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಕುರಿತ ಸಚಿವರ ಗುಂಪಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಶೋಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಂ 144 ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅನಧಿಕೃತ ಬಂದ್ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ (TCS) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು 3 ಗಂಟೆಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯತ್ತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವು. ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಹರಸಾಹಸಪಟ್ಟರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಅಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಬ್‌ಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. [[File:Dr. Puneeth Rajkumar Road (2024).jpg|right|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ರಸ್ತೆ.]] ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗಳ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು, ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹನಟರು ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಗಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರ ಆಶಯದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾಳೆ (ಭಾನುವಾರ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪೊಲೀಸರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೂ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಸ್ತೂರಬಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಂಚಾರ ಪೊಲೀಸರು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆಯಿಂದಲೇ ಜನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದತ್ತ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯದ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 76,000 ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2021ರ ನವೆಂಬರ್ ನಂತರದ ಕೇವಲ 10 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {{Main|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|}} * ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar to be honoured with Karnataka Ratna award: CM Bommai |url=https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |work=The News Minute |date=16 November 2021 |language=en |access-date=20 November 2021 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120192222/https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ೧೦೨ನೇ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Ashwini receives honorary doctorate on behalf of Puneeth Rajkumar from University of Mysore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |access-date=2022-03-22 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322072913/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು "ಸ್ಫೂರ್ತಿ ದಿನ" ಎಂದು ಆಚರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |title=Puneeth Rajkumar's Birth Anniversary to be Celebrated as Inspiration Day |work=News18 |date=16 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.news18.com/amp/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |url-status=live}}</ref> * ೩ ಮೇ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೧ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Chandra |first1=G Subhash |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/Apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.html |title=Puneeth Rajkumar to get Basavashree award on May 3 – the New Indian Express |work=The New Indian Express |date=6 April 2022 |access-date=10 December 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210162728/https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.amp |url-status=live}}</ref> * [[ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್|ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ೨೧೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |title=Puneeth Rajkumar remembered at Lalbagh Flower Show |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950.html |title=Puneeth Rajkumar-themed Lal Bagh flower show in Bengaluru draws huge crowd on final day |work=Hindustan Times |date=15 August 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950-amp.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ [[ಮೈಸೂರು ದಸರಾ]] ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |title=Dasara 2022 &#124; ದಸರಾ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನೆನಪು: ಚಾಮರಾಜಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಅಪ್ಪುಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece |title=Dolls of breastfeeding women, Vidhana Soudha, actor Puneeth Rajkumar are popular in Dasara 2022 |newspaper=The Hindu |date=30 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060311/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece/amp/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |title=Puneeth Rajkumar dolls on sale this Dasara season |date=23 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.deccanherald.com/amp/metrolife/metrolife-your-bond-with-bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece |title=Curtains go up on Dasara film festival |newspaper=The Hindu |date=26 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ೬೭ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |title=Filmfare Awards: Appu honoured with 'Lifetime Achievement Award' (posthumous); Kannada winners' list |work=One India |access-date=20 March 2023 |date=10 October 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮತ್ತು ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'' ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ''ಫ್ಲೇವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಂಧದ ಗುಡಿ'' ಎಂಬ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |title=Bengaluru restaurants to host a fitting tribute to foodie Puneeth Rajkumar |newspaper=The Times of India |last1=S |first1=Sridevi |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051101/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ನಿಧನದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ೨೦೦ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms |title=Karnataka: 200 films paid tributes to Puneeth Rajkumar in their opening credits |newspaper=The Times of India |date=11 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051005/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನದಂದು ಅವರ ಸ್ಮಾರಕದ ಹೊರಗೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೭೫ ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |title=Puneeth's last film 'Gandhada Gudi' hits screens today |date=27 October 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.deccanherald.com/amp/city/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |url-status=live}}</ref> * ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೭೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೫ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ೭೫ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |title=Puneeth Rajkumar to have a satellite named after him |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051028/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |url-status=live}}</ref> * ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ, ಕಾತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ನಗರ ಮೂಲಕ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ವೇಗಾ ಸಿಟಿ ಮಾಲ್‌ವರೆಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ]]ಯ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=12-km-long Bengaluru Outer Ring Road named after late actor Puneeth Rajkumar |url=https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |access-date=2023-02-10 |website=News9live |language=en-US |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210133616/https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಬಳ್ಳಾರಿ ಉತ್ಸವ''ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |title=Puneeth Rajkumar's biggest statue unveiled in Bellary |website=[[The Times of India]] |date=23 January 2023 |access-date=25 February 2023 |archive-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201215549/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |url-status=live}}</ref> * ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಅವರು ಗೋವಿಂದರಾಜನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಟರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬಹುವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ಡಾ.ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸಿಎಂ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ |url=https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |access-date=2023-03-25 |website=TV9 Kannada |language=kn |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051107/https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |url-status=live}}</ref> * ಕರ್ನಾಟಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಹೃದಯ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ''ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Karnataka launches Dr Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyoti Yojana for cardiac emergencies |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-launches-dr-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyoti-yojana-for-cardiac-emergencies-101698813975871.html |access-date=2024-03-05 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/phase-2-of-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme-to-be-launched-today-2937383 |title=Phase 2 of Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme to be launched today |date=15 March 2024}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ೧೦ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳು ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/timely-treatment-saves-10-lives-in-10-days-under-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme/article68371529.ece |title=Timely treatment saves 10 lives in 10 days under Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme |work=The Hindu |date=5 July 2024 |last1=Yasmeen |first1=Afshan}}</ref> ೮೬ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ರಂದು "ವಿಶ್ವ ಹೃದಯ ದಿನ"ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-to-soon-extend-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-yojane-to-all-taluks/article68694929.ece |title=Karnataka to soon extend Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi Yojane to all taluks |work=The Hindu |date=29 September 2024}}</ref> * ಕೆಲವು ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು [[ಬಸವನಗುಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Bengaluru mural pays tribute to 'power star' Puneeth Rajkumar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-mural-pays-tribute-to-power-star-puneeth-rajkumar/articleshow/105724988.cms |access-date=2024-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> * ೫ರಿಂದ ೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ೧೩ನೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಕರ್ನಾಪೆಕ್ಸ್ – ೨೦೨೪'' ನಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ "ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಕವರ್" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece |title=A Festival of Stamps' to be held from January 5 in Bengaluru |newspaper=The Hindu |date=4 January 2024 |access-date=6 January 2024 |archive-date=6 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240106110751/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]]ನ ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://starofmysore.com/free-mass-marriage-to-mark-puneeth-rajkumars-birth-anniversary/ |title=Free mass marriage to mark Puneeth Rajkumar's birth anniversary |date=7 February 2024}}</ref> * ಜನವರಿ ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ, ಶುಭಾಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಟು ಎಐ: ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಪ್ಲೇಬುಕ್" ಎಂಬ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಎಐ]] ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಉದಾರತೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/puneeth-rajkumars-generosity-inspires-this-playbook-about-ai/articleshow/117477967.cms |title=Puneeth Rajkumar's generosity inspires this playbook about AI |work=The Times of India |date=23 January 2025}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ೫೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರ ಅಂಚೆಪತ್ರಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.udayavani.com/english-news/india-post-issues-postcards-of-actor-puneeth-rajkumar-to-celebrate-his-50th-birth-anniversary |title=India Post issues postcards of actor Puneeth Rajkumar to celebrate his 50th birth anniversary |date=10 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/commemorative-picture-postcard-on-puneeth-rajkumar-to-be-released-tomorrow/article69307513.ece |title=Commemorative picture postcard on Puneeth Rajkumar to be released tomorrow |work=The Hindu |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/celebrating-the-legend/articleshow/118860927.cms |title=Celebrating the legend}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * {{Twitter|PuneethRajkumar}} * {{IMDb name|4272017}} [[ವರ್ಗ:1975ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:2021ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ದಕ್ಷಿಣ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ-ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗೇಮ್ ಶೋ ನಿರೂಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (SIIMA) ವಿಜೇತರು]] pa0qakyjhzjtfjlf6tkmi9omzxgkrek 1438014 1438013 2026-11-08T20:07:54Z Santhosh Notagar99 82732 /* ಮರಣ */ 1438014 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | image = Puneeth Rajkumar (1).jpg | caption = ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ | birth_name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | birth_date = {{birth date|1975|03|17|df=y}} | death_date = ೨೯-೧೦-೨೦೨೧ (ವಯಸ್ಸು ೪೬) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | occupation = {{hlist|ನಟ|ಗಾಯಕ|ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ|ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ|ದಾನಿ}} | other_names = ಅಪ್ಪು, ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್, | years_active = ೧೯೭೬–೨೦೨೧ | spouse = {{marriage|ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್|1999}} | children = ೨ | father = [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | mother = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | relatives = [[ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ|ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] ನೋಡಿ | awards = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]] | honours = [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (೨೦೨೨) (ಮರಣೋತ್ತರ) }}'''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ – ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧), ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ '''ಅಪ್ಪು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೩೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲಕನಾಗಿ, ಅವರು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦), ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೧), ''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' (೧೯೮೨), ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಯಾರಿವನು]]'' (೧೯೮೪) ಮತ್ತು ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |website=The Times of India |date=13 October 2014}}</ref> ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite news |last=Bharadwaj |first=K. V. Aditya |date=30 October 2021 |title=For Puneeth Rajkumar, this was no time to die |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |access-date=8 November 2021 |issn=0971-751X |archive-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108082634/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |url-status=live}}</ref> ''ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಕೂಡ ಗೆದ್ದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ೨೦೦೨ರ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ನಾಲ್ಕು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಆರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು ಐದು [[SIIMA]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |title=Karnataka Ratna for Puneeth |work=The Hindu |date=16 November 2021 |access-date=18 November 2021 |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118125106/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ [[PRK Productions]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಪ್ರಕಾರದವಾಗಿದ್ದು, [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' (೨೦೦೨), ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩), ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' (೨೦೦೫), ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'' (೨೦೦೭), ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' (೨೦೦೭), ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]'' (೨೦೦೮), ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'' (೨೦೦೯), ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'' (೨೦೧೦), ''[[ಹುಡುಗರು]]'' (೨೦೧೧), ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್]]'' (೨೦೧೪), ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' (೨೦೧೭), ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' (೨೦೧೯), [[ಯುವರತ್ನ]] (೨೦೨೧)'' ಮತ್ತು ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'' (೨೦೨೨) ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ನೋಟ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಾಮ|ಡಾಕ್ಯು-ಡ್ರಾಮ]] ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |title=Superstars of the Kannada Film Industry |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724104058/http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |archive-date=24 July 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name="Appu">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |title=3 films for Puneeth, Puneeth Rajkumar this year |work=The Times of India |last1=Suresh |first1=Sunayana |access-date=12 July 2017 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415212236/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |title=Top 20 Highest Paid South Indian Actors of 2014 |publisher=ibtimes.co.in |work=International Business Times |date=16 December 2014 |access-date=30 September 2016 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050222/https://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]'' ಎಂಬ ಕ್ವಿಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ''[[ಯಾರು ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?]]'' ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=timesofindia>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |title=Puneeth Rajkumar: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday |newspaper=The Times of India |access-date=11 June 2019 |archive-date=5 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605205632/https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |url-status=live}}\</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |title=2005 Year Round Up |publisher=chitraloka.com |date=30 December 2005 |access-date=1 March 2022 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195314/http://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಕಣ್ಣು ದಾನದ ನಂತರ, ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯವು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ೮೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ೨೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |title=Puneeth's eye donation inspired over 85,000 to pledge eyes over one year; 2,250 eyes collected |newspaper=The Hindu |date=29 October 2022 |last1=Yasmeen |first1=Afshan |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106055305/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |url-status=live}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[File:Ravi Srivatsa with Raj Family01.jpg|thumb|right|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ [[ರವಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ]], ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಪುನೀತ್ (ಜನನ ಲೋಹಿತ್) ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ರಂದು [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್]] [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವರ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಗು. ಪುನೀತ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಮೈಸೂರು]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name="PR">{{cite web |title=I can never be my father |url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG/2010/11/15&ID=Ar00500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206233325/http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text%2Fhtml&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG%2F2010%2F11%2F15&ID=Ar00500 |url-status=dead |archive-date=6 December 2014 |work=[[The Times of India]] |date=15 November 2010 |access-date=25 September 2014}}</ref><ref name=":0" /> ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು, [[ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಸಹ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರು.<ref>{{cite news |title=After Puneeth Rajkumar's death, elder brother Shiva Rajkumar's Bhajrangi 2 shows cancelled |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |access-date=30 October 2021 |work=India Today |date=29 October 2021 |language=en |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029134837/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |title=Shivanna and Puneeth Rajkumar promote 'Rajatantra' |website=The Times of India |access-date=23 November 2021 |archive-date=22 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122231938/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |url-status=live}}</ref> ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪುನೀತ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಗ್ರಾನೈಟ್]] ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ವಿಫಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]]'' (೧೯೯೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=S. Shiva |title=Matinee's new idol |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |website=Deccan Herald |access-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050417215659/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |archive-date=17 April 2005 |date=24 August 2003}}</ref> ಪುನೀತ್ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]]ದ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Puneeth Rajkumar: Power Star's love story began fittingly in a gym |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/puneeth-rajkumar-power-stars-love-story-began-fittingly-in-a-gym/articleshow/87389812.cms |access-date=2021-10-30 |work=The Times of India}}</ref> == ಅಭಿನಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{See also|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ}} === ೧೯೭೬–೧೯೮೯: ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === ನಿರ್ದೇಶಕ [[ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್]] ಅವರು ಪುನೀತ್ (ಆಗ ಲೋಹಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಅವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]]'' (೧೯೭೬) ನಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215072805/http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-date=15 February 2016 |url-status=dead |title=Naa Bidalare Ninnanu – Premada Kanike – Rajkumar Hits |publisher=YouTube |date=19 July 2011 |access-date=12 July 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |date=5 October 2001 |access-date=26 March 2024 |work=Screen India |title=Expectations |archive-url=https://web.archive.org/web/20011101000151/http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |archive-date=1 November 2001}}</ref> ಇದನ್ನು [[ವಿಜಯ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ವಿಜಯ್]] ಅವರ ''[[ಸಾನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]]'' (೧೯೭೭) ಅನುಸರಿಸಿತು, ಇದು [[ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ್]] ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=cECm33A1Wao |title=Naane Thaayi Naane Thande – Sanadi Appanna (1977) – Kannada |publisher=[[YouTube]] |access-date=12 July 2012}}{{cbignore}}{{Dead YouTube link|date=February 2022}}</ref> ಆಗ ಪುನೀತ್ ಒಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದರು. ''[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]]'' (೧೯೭೮) ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಿರ್ದೇಶಕರು [[ದೊರೈ–ಭಗವಾನ್]] ಅವರನ್ನು ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]] ಅವರ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' (೧೯೮೧, [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ]]ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು) ಮತ್ತು [[ಬಿ. ಎಸ್. ರಂಗ]] ಅವರ ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೨) ಅನುಸರಿಸಿದವು,<ref name=timesofindia/> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು "ಬಾನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ"ವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹೊಸ ಬೆಳಕು]]'') ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)]] ಪಡೆದರು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' ನಾಯಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ, ಮತ್ತು ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'', ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ ಪಡೆದರು.<ref name="The News Minute Everyone">{{cite news |title=Everyone's Appu: Recalling Puneeth Rajkumar's contributions to cinema |url=https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |access-date=30 October 2021 |work=The News Minute |date=30 October 2021 |language=en |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030035450/https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |url-status=live}}</ref> ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಯಾರಿವನು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ರಾಜನ್–ನಾಗೇಂದ್ರ]] ಬರೆದ "ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೇಕ್ ೧೯೮೫ರ ನಾಟಕ ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶರ್ಲಿ ಎಲ್ ಅರೋರಾ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ವಾಟ್ ದೆನ್, ರಾಮನ್?'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮುಗ್ಧ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ [[೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |title=Puneeth Rajkumar won a national award as a child artist |work=The Times of India |agency=TNN |date=28 February 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=25 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050437/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |url-status=live}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕನ್ನಪ್ಪ]]'' (೧೯೮೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕನ್ನಪ್ಪನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬಾಲ ಪಾತ್ರ ''[[ಪರಶುರಾಮ (೧೯೮೯ ಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ]]'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |title=My name is Parvathy |first=Nita |last=Sathyendran |newspaper=The Hindu |date=12 March 2011 |via=www.thehindu.com |access-date=21 September 2020 |archive-date=5 April 2023 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050254/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |url-status=live}}</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಟಿಸಿದ ''ಗೆಲುವಿನ ಸರದಾರ'' (೧೯೯೬).<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/i-wanted-to-earn-money-and-make-merry-puneeth-rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |last=Prasad S. |first=Shyam |website=[[The Times of India]] |access-date=23 November 2021 |archive-date=9 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809213707/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |url-status=live}}</ref> === ೨೦೦೨–೨೦೦೭: ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, [[ನಟಿ]] [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಅವರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |title=The return of the son |website=[[Rediff.com]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209100859/https://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |archive-date=9 December 2014 |url-status=live |date=27 February 2002 |access-date=17 March 2016}}</ref> [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, [[ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ "ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು, [[ಉಪೇಂದ್ರ (ನಟ)|ಉಪೇಂದ್ರ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ತೆಲುಗು ([[ಇಡಿಯಟ್ (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಇಡಿಯಟ್]] (೨೦೦೨) ಮತ್ತು ತಮಿಳು (''[[ಡಂ (೨೦೦೩ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಡಂ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |title=From 'School Master' to 'U Turn': A look at Kannada films remade in other Indian languages |website=[[The Times of India]] |date=15 April 2020 |access-date=31 October 2021 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120172209/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಿಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ನವೋದಿತ [[ರಮ್ಯ (ನಟಿ)|ರಮ್ಯ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |title=Abhi Movie Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401001616/http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |archive-date=1 April 2016 |url-status=dead |publisher=Chitraloka |date=26 April 2003 |access-date=17 March 2016}}</ref> ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ''[[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ೨೦೦೪ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಂಧ್ರವಾಲ]]'' ಎಂದು [[ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮ ರಾವ್ ಜೂನಿಯರ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನವೋದಿತ [[ಅನಿತಾ ಹಸ್ಸಾನಂದನಿ ರೆಡ್ಡಿ|ಅನಿತಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಇದು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಂಟ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081729/http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-date=24 March 2016 |url-status=live |title=Veera Kannadiga – film review |work=Viggy.com |access-date=17 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ]] ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಮೌರ್ಯ (೨೦೦೪ ಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು [[ರವಿ ತೇಜ]] ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಅಮ್ಮ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು ಸ್ವಂತ ನಟನಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324000320/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-date=24 March 2016 |url-status=dead |title=Mourya Movie Review |date=22 October 2004 |work=Chitraloka |access-date=17 March 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ರಮ್ಯ (''ಅಭಿ'' ಚಿತ್ರದಿಂದ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೀರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ನಮ್ಮ ಬಸವ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೬ರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಅಜಯ್ (೨೦೦೬ ಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]]'', ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೨೦೦೩ರ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಒಕ್ಕಡು]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ([[ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]] ನಟಿಸಿದ) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ''[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ|ಕಬಡ್ಡಿ]]'' ಆಟಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು "ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನ ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |title=5 movies that prove that Puneeth Rajkumar is the real Powerstar of Sandalwood! |work=Today updates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324022452/http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |archive-date=24 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'', ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕನ್ನಡ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |title=54th Filmfare Awards South Winners |work=India Interacts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215921/http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪ್ರಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರಕಾಶ್]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರುಚ್ಚಾರಣೆ ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]''. ನಟಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಪುನೀತ್ [[ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]] ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref name="archives.Deccan Chronicle">{{cite news |url=http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |title=Birthday Exclusive: Puneeth Rajkumar |work=[[Deccan Chronicle]] |access-date=2 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074935/http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |archive-date=2 June 2015}}</ref> === ೨೦೦೮–೨೦೧೫: ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು === ನಟರು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಬಿಂದಾಸ್ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ಬಿಂದಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]''. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೯ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ರಾಜ್ – ದಿ ಶೋಮ್ಯಾನ್]]''. ಚಿತ್ರವು ([[ಪ್ರೇಮ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರೇಮ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ) ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |title=Raaj, the Showman disappoints |website=Rediff.com |date=14 August 2009 |access-date=17 March 2016 |archive-date=30 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330195603/http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |url-status=live}}</ref> ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'', [[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ತೆಲುಗಿನ ಹಿಟ್ [[ರೆಡಿ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ರೆಡಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/raam/movie-review/5394246.cms |title=Raam Movie Review |work=The Times of India |date=14 May 2016 |access-date=31 October 2021 |archive-date=2 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102111229/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Raam/movie-review/5394246.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಹಿಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಪೃಥ್ವಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]]'', ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'',<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/The-glitter-the-gloss-the-razzmatazz-/articleshow/9083584.cms |archive-url=https://archive.today/20120716072945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/chennai/29732898_1_lifetime-achievement-award-telugu-film-director-award |url-status=live |archive-date=16 July 2012 |title=The glitter, the gloss, the razzmatazz |date=3 July 2011 |work=[[The Times of India]] |access-date=20 January 2016}}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಹುಡುಗರು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ನಡೋಡಿಗಳ್]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |title=cinemagupshup.com |website=Cinemagupshup.com |access-date=20 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132845/http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[ಎಂ. ಶಶಿಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|SIIMA]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Letty Mariam Abraham |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |title=Puneeth Rajkumar received the Best Actor (Male) Kannada Award for the film ''Hudugaru'' |website=Bollywoodlife.com |date=10 July 2012 |access-date=20 January 2016 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104632/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |url-status=dead}}</ref> [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ''[[ಪರಮಾತ್ಮ (ಚಿತ್ರ)|ಪರಮಾತ್ಮ]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.<ref name="hindu1">{{cite news |work=[[The Hindu]] |date=3 December 2010 |url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207175308/http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |url-status=dead |archive-date=7 December 2010 |title=News Archives |access-date=20 January 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |title=Puneet to work with Soori |website=[[Sify]] |date=3 December 2010 |access-date=20 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104033356/http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಸುವರ್ಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ [[ಸಮುತಿರಕಾಣಿ]] ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಪೊರಾಳಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]]'' ಎಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |title=Upcoming Movie Releases &#124; Puneet Rajkumar &#124; Puneet Rajkumar Upcoming Movies – Filmibeat |website=Oneindia |date=17 March 1975 |access-date=20 January 2016 |archive-date=9 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709095522/http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಜಯಂತ್ ಸಿ. ಪರಂಜಿ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರ ''[[ನಿನ್ನಿಂದಲೇ]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿವಾಸಿ ಸಾಹಸ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ,<ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms |author=Shyam Prasad S |title=Movie review: Ninnindale |work=Bangalore Mirror |date=7 January 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=2 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102065236/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms? |url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್***]]'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''[[ದೂಕುಡು]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ. [[ತ್ರಿಷಾ ಕೃಷ್ಣನ್|ತ್ರಿಷಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಕಠಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹೨೨ [[ಕೋಟಿ]] ({{INR}}೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |title='Power***' Box Office: Puneet Starrer Makes Record Collection of ₹22 Crore in 6 Days |work=[[International Business Times|IBTimes]] |date=3 September 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013616/http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಿ. ಎಂ. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಿಥ್ರಿ (೨೦೧೫ ಚಿತ್ರ)|ಮಿಥ್ರಿ]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಭಾವನಾ]] ಕೂಡ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms? |title=Puneeth, Mohanlalm Atul share the screen |last=Prathibha Joy |date=19 February 2015 |agency=[[The Times of India]] |access-date=31 October 2021 |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104210317/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms |url-status=live}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪವನ್ ವಡೆಯಾರ್]] ಅವರ ''[[ರಾಣಾ ವಿಕ್ರಮ]]'', [[ಅದಾ ಶರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿ (೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಟಿ)|ಅಂಜಲಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite news |title=Rana Vikrama Movie Review {4/5}: Critic Review of Rana Vikrama by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/rana-vikrama/movie-review/46894493.cms |access-date=2016-05-14 |work=The Times of India}}</ref> === ೨೦೧೬–೨೦೨೨: ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಎಂ. ಸರವಣನ್ ಅವರ ''[[ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ (೨೦೧೬ ಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ]]'' ಮತ್ತು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ಅವರ ''[[ದೊಡ್ಡಮನೆ ಹುಡ್ಗ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್]] ಅವರ ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]]'' ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು,<ref>{{cite web |url=https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |title=Sudeep, Yash, Upendra, Jaggesh to join Puneeth's Raajakumara 100-day celebration |first=Prakash |last=Upadhyaya |date=1 July 2017 |website=International Business Times, India Edition |access-date=21 September 2020 |archive-date=2 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902144417/https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |title=Rajakumara 100, all time industry hit |date=30 June 2017 |website=indiaglitz.com |access-date=31 October 2021 |archive-date=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121132032/https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ''[[ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ ೧]]'' (೨೦೧೮) ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಪುನೀತ್ [[ಹರ್ಷ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಎ. ಹರ್ಷ]] ಅವರ ''[[ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ]]'' (೨೦೧೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ]] ಅವರ ''[[ರಾಜರಥ]]'' (೨೦೧೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |title=Natasaarvabhowma going strong at the BO |date=14 February 2019 |newspaper=Bangalore Mirror |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171640/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |title=Natasaarvabhowma Review: An out-and-out Puneeth Rajkumar show |date=8 February 2019 |website=[[Cinema Express]] |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171641/https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ೪೭ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು, ಮತ್ತು {{INR}}೧೦೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ವೇಗದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |title=James movie first day collection is 32 crores |date=18 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318124757/https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |title=James box office collection Day 6: Puneeth Rajkumar's film holds steady |date=23 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=25 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325204146/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |url-status=live}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಳು == ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸೇರಿದ ಜನಸಾಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು, ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತೆ. ಪುನೀತ್ ತಮಗಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. '''<big>ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC)</big>''' ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖವಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅನೇಕರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು BMTC ಯ ಹಲವಾರು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಆದ್ಯತಾ ಲೇನ್, ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರ ದಿನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ಸೇರಿವೆ.<ref name="thenewsminute.com">{{Cite web |date=2021-10-30 |title=How Puneeth Rajkumar endorsed social causes without charging a fee |url=https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |access-date=2023-02-19 |website=The News Minute |language=en |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070842/https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |url-status=live}}</ref> '''<big>ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್</big>''' ತಮ್ಮ ದಿವಂಗತ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಟೋಪಿ ಧರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಿರಲಿಲ್ಲ. KMF ನ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಎಸ್ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್''ಗೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಅದು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬೆಂಬಲವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟರು ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, KMF ಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. "೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರು KMF ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು," ಎಂದು ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಆಗಿನ KMF ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೋಮಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನನ್ನ ತಂದೆ ಒಂದು ಪೈಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಹಣ ಕೇಳಬಲ್ಲೆ?" ನಟರು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಗುಡ್‌ಲೈಫ್ ಟೆಟ್ರಾ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. "ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದ ಬಳಿಯ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಾವು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆವು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೮.೦೦ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಜೆ ೬.೦೦ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಅವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೇ, KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅದು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಶಕ್ತಿ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Puneeth Rajkumar, Karnataka Milk Federation ambassador without remuneration |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |access-date=2023-02-19 |website=The New Indian Express |date=30 October 2021 |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070831/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |url-status=live}}</ref> '''<big>ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE)</big>''' ಶಿಕ್ಷಣವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳಿಂದ, ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE) ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ, ಅವರು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಸಿಎನ್ ಅಶ್ವಥಾ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಪುನೀತ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> '''<big>ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ</big>''' ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಭಾರತವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಕೋವಿಡ್-೧೯]] ಸೋಂಕಿನ ಮೊದಲ ಅಲೆಯ ನಡುವೆ ಪುನೀತ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ₹೫೦ ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ USD) ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> ಪುನೀತ್ [[ಮೈಸೂರು]]ನ ಶಕ್ತಿ ಧಾಮ [[ಆಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |title=Punith Rajkumar Bio Profile Childhood Pics Wife Marriage Daughter Family Photos |publisher=Youth Indies |date=10 July 2011 |access-date=12 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805043016/http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |archive-date=5 August 2012 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಫುಟ್ಸಲ್]] ತಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |title=Premier Futsal: Rules, teams, fixtures, everything you need to know |website=indianexpress.com |date=15 July 2016 |access-date=22 January 2017 |archive-date=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116013307/http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-india/news/136/india/2016/07/12/25537222/premier-futsal-kannada-actor-rajkumar-acquires-bengaluru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926215532/http://manappuram.com/php/newsContent.php?newsId=24 |url-status=dead |archive-date=26 September 2010 |title=Premier Futsal – Kannada actor Rajkumar acquires Bengaluru franchise &#124; Goal.com |date=12 July 2016 |website=www.goal.com}}</ref> == ಮರಣ == [[File:PuneethRajkumar.jpg|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ.]] 2021ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿಯವರ ಬಳಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆಯೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 46ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಹೃದಯಾಘಾತವೇ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar passes away at 46 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |work=The Indian Express |date=29 October 2021 |language=en |access-date=29 October 2021 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029101414/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |url-status=live}}</ref> ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2015ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Aditi |date=2021-10-30 |title=Puneeth Rajkumar’s death: Docs explain link between exercise and heart attacks |url=https://www.thenewsminute.com/news/puneeth-rajkumars-death-docs-explain-link-between-exercise-and-heart-attacks |access-date=2026-06-24 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ತಮ್ಮ ತಂದೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಮರಣಾನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳ ದಾನದಿಂದ ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref>{{cite news |date=30 October 2021 |title=Like father, like son: Puneeth Rajkumar donates eyes |language=en |work=Deccan Herald |url=https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030090618/https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumars parting gift eyesight for 4 people message for all |work=NDTV |url=https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151428/https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar donated his eyes which have helped 4 people gain vision |work=ThePrint |url=https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151426/https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |url-status=live}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಅವರ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಜನರು ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ, ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಪುಣೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಕುರಿತ ಸಚಿವರ ಗುಂಪಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಶೋಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಂ 144 ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Murakami |first=Olivia |date=2021-10-29 |title=Kannada star Puneeth Rajkumar dies of heart attack during workout, section 144 in Karnataka |url=https://www.ayupp.com/news/kannada-star-puneeth-rajkumar-dies-of-heart-attack-section-144-in-karnataka-16355.html |access-date=2023-02-20 |website=www.ayupp.com |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051103/https://www.ayupp.com/news/kannada-star-puneeth-rajkumar-dies-of-heart-attack-section-144-in-karnataka-16355.html |url-status=live}}</ref> ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅನಧಿಕೃತ ಬಂದ್ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ (TCS) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು 3 ಗಂಟೆಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2021-10-29 |title=Bengaluru on alert after death of actor Puneeth Rajkumar |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/bengaluru-on-alert-after-death-of-actor-puneeth-rajkumar/articleshow/87371844.cms |access-date=2023-02-10 |issn=0013-0389 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210105245/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/bengaluru-on-alert-after-death-of-actor-puneeth-rajkumar/articleshow/87371844.cms |url-status=live}}</ref> ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯತ್ತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವು. ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಹರಸಾಹಸಪಟ್ಟರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಅಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಬ್‌ಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. [[File:Dr. Puneeth Rajkumar Road (2024).jpg|right|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ರಸ್ತೆ.]] ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗಳ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು, ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹನಟರು ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಗಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.ref>{{Cite news |date=2021-10-30 |title=Karnataka government decides to hold Puneeth Rajkumar's cremation on Sunday |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-government-decides-to-hold-puneeth-rajkumars-cremation-on-sunday/articleshow/87397381.cms |access-date=2023-02-10 |issn=0971-8257 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210105424/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-government-decides-to-hold-puneeth-rajkumars-cremation-on-sunday/articleshow/87397381.cms |url-status=live}}</ref> ಜನರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರ ಆಶಯದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾಳೆ (ಭಾನುವಾರ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪೊಲೀಸರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೂ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಸ್ತೂರಬಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಂಚಾರ ಪೊಲೀಸರು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆಯಿಂದಲೇ ಜನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದತ್ತ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯದ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 76,000 ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2021ರ ನವೆಂಬರ್ ನಂತರದ ಕೇವಲ 10 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {{Main|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|}} * ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar to be honoured with Karnataka Ratna award: CM Bommai |url=https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |work=The News Minute |date=16 November 2021 |language=en |access-date=20 November 2021 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120192222/https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ೧೦೨ನೇ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Ashwini receives honorary doctorate on behalf of Puneeth Rajkumar from University of Mysore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |access-date=2022-03-22 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322072913/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು "ಸ್ಫೂರ್ತಿ ದಿನ" ಎಂದು ಆಚರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |title=Puneeth Rajkumar's Birth Anniversary to be Celebrated as Inspiration Day |work=News18 |date=16 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.news18.com/amp/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |url-status=live}}</ref> * ೩ ಮೇ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೧ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Chandra |first1=G Subhash |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/Apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.html |title=Puneeth Rajkumar to get Basavashree award on May 3 – the New Indian Express |work=The New Indian Express |date=6 April 2022 |access-date=10 December 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210162728/https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.amp |url-status=live}}</ref> * [[ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್|ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ೨೧೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |title=Puneeth Rajkumar remembered at Lalbagh Flower Show |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950.html |title=Puneeth Rajkumar-themed Lal Bagh flower show in Bengaluru draws huge crowd on final day |work=Hindustan Times |date=15 August 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950-amp.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ [[ಮೈಸೂರು ದಸರಾ]] ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |title=Dasara 2022 &#124; ದಸರಾ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನೆನಪು: ಚಾಮರಾಜಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಅಪ್ಪುಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece |title=Dolls of breastfeeding women, Vidhana Soudha, actor Puneeth Rajkumar are popular in Dasara 2022 |newspaper=The Hindu |date=30 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060311/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece/amp/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |title=Puneeth Rajkumar dolls on sale this Dasara season |date=23 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.deccanherald.com/amp/metrolife/metrolife-your-bond-with-bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece |title=Curtains go up on Dasara film festival |newspaper=The Hindu |date=26 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ೬೭ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |title=Filmfare Awards: Appu honoured with 'Lifetime Achievement Award' (posthumous); Kannada winners' list |work=One India |access-date=20 March 2023 |date=10 October 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮತ್ತು ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'' ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ''ಫ್ಲೇವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಂಧದ ಗುಡಿ'' ಎಂಬ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |title=Bengaluru restaurants to host a fitting tribute to foodie Puneeth Rajkumar |newspaper=The Times of India |last1=S |first1=Sridevi |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051101/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ನಿಧನದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ೨೦೦ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms |title=Karnataka: 200 films paid tributes to Puneeth Rajkumar in their opening credits |newspaper=The Times of India |date=11 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051005/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನದಂದು ಅವರ ಸ್ಮಾರಕದ ಹೊರಗೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೭೫ ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |title=Puneeth's last film 'Gandhada Gudi' hits screens today |date=27 October 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.deccanherald.com/amp/city/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |url-status=live}}</ref> * ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೭೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೫ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ೭೫ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |title=Puneeth Rajkumar to have a satellite named after him |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051028/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |url-status=live}}</ref> * ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ, ಕಾತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ನಗರ ಮೂಲಕ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ವೇಗಾ ಸಿಟಿ ಮಾಲ್‌ವರೆಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ]]ಯ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=12-km-long Bengaluru Outer Ring Road named after late actor Puneeth Rajkumar |url=https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |access-date=2023-02-10 |website=News9live |language=en-US |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210133616/https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಬಳ್ಳಾರಿ ಉತ್ಸವ''ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |title=Puneeth Rajkumar's biggest statue unveiled in Bellary |website=[[The Times of India]] |date=23 January 2023 |access-date=25 February 2023 |archive-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201215549/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |url-status=live}}</ref> * ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಅವರು ಗೋವಿಂದರಾಜನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಟರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬಹುವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ಡಾ.ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸಿಎಂ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ |url=https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |access-date=2023-03-25 |website=TV9 Kannada |language=kn |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051107/https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |url-status=live}}</ref> * ಕರ್ನಾಟಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಹೃದಯ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ''ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Karnataka launches Dr Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyoti Yojana for cardiac emergencies |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-launches-dr-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyoti-yojana-for-cardiac-emergencies-101698813975871.html |access-date=2024-03-05 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/phase-2-of-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme-to-be-launched-today-2937383 |title=Phase 2 of Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme to be launched today |date=15 March 2024}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ೧೦ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳು ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/timely-treatment-saves-10-lives-in-10-days-under-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme/article68371529.ece |title=Timely treatment saves 10 lives in 10 days under Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme |work=The Hindu |date=5 July 2024 |last1=Yasmeen |first1=Afshan}}</ref> ೮೬ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ರಂದು "ವಿಶ್ವ ಹೃದಯ ದಿನ"ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-to-soon-extend-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-yojane-to-all-taluks/article68694929.ece |title=Karnataka to soon extend Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi Yojane to all taluks |work=The Hindu |date=29 September 2024}}</ref> * ಕೆಲವು ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು [[ಬಸವನಗುಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Bengaluru mural pays tribute to 'power star' Puneeth Rajkumar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-mural-pays-tribute-to-power-star-puneeth-rajkumar/articleshow/105724988.cms |access-date=2024-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> * ೫ರಿಂದ ೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ೧೩ನೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಕರ್ನಾಪೆಕ್ಸ್ – ೨೦೨೪'' ನಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ "ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಕವರ್" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece |title=A Festival of Stamps' to be held from January 5 in Bengaluru |newspaper=The Hindu |date=4 January 2024 |access-date=6 January 2024 |archive-date=6 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240106110751/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]]ನ ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://starofmysore.com/free-mass-marriage-to-mark-puneeth-rajkumars-birth-anniversary/ |title=Free mass marriage to mark Puneeth Rajkumar's birth anniversary |date=7 February 2024}}</ref> * ಜನವರಿ ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ, ಶುಭಾಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಟು ಎಐ: ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಪ್ಲೇಬುಕ್" ಎಂಬ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಎಐ]] ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಉದಾರತೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/puneeth-rajkumars-generosity-inspires-this-playbook-about-ai/articleshow/117477967.cms |title=Puneeth Rajkumar's generosity inspires this playbook about AI |work=The Times of India |date=23 January 2025}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ೫೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರ ಅಂಚೆಪತ್ರಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.udayavani.com/english-news/india-post-issues-postcards-of-actor-puneeth-rajkumar-to-celebrate-his-50th-birth-anniversary |title=India Post issues postcards of actor Puneeth Rajkumar to celebrate his 50th birth anniversary |date=10 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/commemorative-picture-postcard-on-puneeth-rajkumar-to-be-released-tomorrow/article69307513.ece |title=Commemorative picture postcard on Puneeth Rajkumar to be released tomorrow |work=The Hindu |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/celebrating-the-legend/articleshow/118860927.cms |title=Celebrating the legend}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * {{Twitter|PuneethRajkumar}} * {{IMDb name|4272017}} [[ವರ್ಗ:1975ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:2021ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ದಕ್ಷಿಣ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ-ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗೇಮ್ ಶೋ ನಿರೂಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (SIIMA) ವಿಜೇತರು]] lukgthtk4ji2oojowhseuecoy2r75is 1438015 1438014 2026-11-08T20:08:52Z Santhosh Notagar99 82732 /* ಮರಣ */ 1438015 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | image = Puneeth Rajkumar (1).jpg | caption = ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ | birth_name = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | birth_date = {{birth date|1975|03|17|df=y}} | death_date = ೨೯-೧೦-೨೦೨೧ (ವಯಸ್ಸು ೪೬) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | occupation = {{hlist|ನಟ|ಗಾಯಕ|ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ|ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ|ದಾನಿ}} | other_names = ಅಪ್ಪು, ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್, | years_active = ೧೯೭೬–೨೦೨೧ | spouse = {{marriage|ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್|1999}} | children = ೨ | father = [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | mother = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | relatives = [[ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ|ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] ನೋಡಿ | awards = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]] | honours = [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (೨೦೨೨) (ಮರಣೋತ್ತರ) }}'''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ – ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧), ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ '''ಅಪ್ಪು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೩೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲಕನಾಗಿ, ಅವರು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦), ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೧), ''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' (೧೯೮೨), ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' (೧೯೮೩), ''[[ಯಾರಿವನು]]'' (೧೯೮೪) ಮತ್ತು ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |website=The Times of India |date=13 October 2014}}</ref> ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite news |last=Bharadwaj |first=K. V. Aditya |date=30 October 2021 |title=For Puneeth Rajkumar, this was no time to die |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |access-date=8 November 2021 |issn=0971-751X |archive-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108082634/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/for-puneeth-rajkumar-this-was-no-time-to-die/article37244563.ece |url-status=live}}</ref> ''ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಕೂಡ ಗೆದ್ದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ೨೦೦೨ರ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ನಾಲ್ಕು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಆರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು ಐದು [[SIIMA]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |title=Karnataka Ratna for Puneeth |work=The Hindu |date=16 November 2021 |access-date=18 November 2021 |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118125106/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ratna-for-puneeth-chief-minister/article37529863.ece |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ [[PRK Productions]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಪ್ರಕಾರದವಾಗಿದ್ದು, [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' (೨೦೦೨), ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩), ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' (೨೦೦೫), ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'' (೨೦೦೭), ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' (೨೦೦೭), ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]'' (೨೦೦೮), ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'' (೨೦೦೯), ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'' (೨೦೧೦), ''[[ಹುಡುಗರು]]'' (೨೦೧೧), ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್]]'' (೨೦೧೪), ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' (೨೦೧೭), ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' (೨೦೧೯), [[ಯುವರತ್ನ]] (೨೦೨೧)'' ಮತ್ತು ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'' (೨೦೨೨) ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ನೋಟ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಾಮ|ಡಾಕ್ಯು-ಡ್ರಾಮ]] ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |title=Superstars of the Kannada Film Industry |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724104058/http://www.mybangalore.com/article/1010/superstars-of-the-kannada-film-industry.html |archive-date=24 July 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name="Appu">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |title=3 films for Puneeth, Puneeth Rajkumar this year |work=The Times of India |last1=Suresh |first1=Sunayana |access-date=12 July 2017 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415212236/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-to-break-a-record/articleshow/52383671.cms |url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |title=Top 20 Highest Paid South Indian Actors of 2014 |publisher=ibtimes.co.in |work=International Business Times |date=16 December 2014 |access-date=30 September 2016 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050222/https://www.ibtimes.co.in/rajinikanth-pawan-kalyan-top-20-highest-paid-south-indian-actors-2014-617376 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]'' ಎಂಬ ಕ್ವಿಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ''[[ಯಾರು ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?]]'' ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=timesofindia>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |title=Puneeth Rajkumar: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday |newspaper=The Times of India |access-date=11 June 2019 |archive-date=5 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605205632/https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Puneeth-Rajkumar |url-status=live}}\</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |title=2005 Year Round Up |publisher=chitraloka.com |date=30 December 2005 |access-date=1 March 2022 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195314/http://www.chitraloka.com/flash-back/3151-2005-year-round-up.html |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಕಣ್ಣು ದಾನದ ನಂತರ, ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯವು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ೮೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ೨೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |title=Puneeth's eye donation inspired over 85,000 to pledge eyes over one year; 2,250 eyes collected |newspaper=The Hindu |date=29 October 2022 |last1=Yasmeen |first1=Afshan |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106055305/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/puneeths-eye-donation-inspired-over-85000-to-pledge-eyes-over-one-year-2250-eyes-collected/article66070000.ece |url-status=live}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[File:Ravi Srivatsa with Raj Family01.jpg|thumb|right|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ [[ರವಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ]], ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಪುನೀತ್ (ಜನನ ಲೋಹಿತ್) ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೫ರಂದು [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಲ್]] [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವರ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಗು. ಪುನೀತ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಮೈಸೂರು]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name="PR">{{cite web |title=I can never be my father |url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG/2010/11/15&ID=Ar00500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206233325/http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text%2Fhtml&Locale=English-skin-custom&Path=TOIBG%2F2010%2F11%2F15&ID=Ar00500 |url-status=dead |archive-date=6 December 2014 |work=[[The Times of India]] |date=15 November 2010 |access-date=25 September 2014}}</ref><ref name=":0" /> ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು, [[ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಸಹ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರು.<ref>{{cite news |title=After Puneeth Rajkumar's death, elder brother Shiva Rajkumar's Bhajrangi 2 shows cancelled |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |access-date=30 October 2021 |work=India Today |date=29 October 2021 |language=en |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029134837/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/after-puneeth-rajkumar-s-death-elder-brother-shiva-rajkumar-s-bhajrangi-2-shows-cancelled-1871137-2021-10-29 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |title=Shivanna and Puneeth Rajkumar promote 'Rajatantra' |website=The Times of India |access-date=23 November 2021 |archive-date=22 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122231938/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shivanna-and-puneeth-rajkumar-promote-rajatantra/articleshow/80042436.cms |url-status=live}}</ref> ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪುನೀತ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಗ್ರಾನೈಟ್]] ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ವಿಫಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]]'' (೧೯೯೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Kumar |first1=S. Shiva |title=Matinee's new idol |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |website=Deccan Herald |access-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050417215659/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug24/ent6.asp |archive-date=17 April 2005 |date=24 August 2003}}</ref> ಪುನೀತ್ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]]ದ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Puneeth Rajkumar: Power Star's love story began fittingly in a gym |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/puneeth-rajkumar-power-stars-love-story-began-fittingly-in-a-gym/articleshow/87389812.cms |access-date=2021-10-30 |work=The Times of India}}</ref> == ಅಭಿನಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{See also|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ}} === ೧೯೭೬–೧೯೮೯: ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === ನಿರ್ದೇಶಕ [[ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್]] ಅವರು ಪುನೀತ್ (ಆಗ ಲೋಹಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಅವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]]'' (೧೯೭೬) ನಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215072805/http://www.youtube.com/watch?v=-NQyujXEvcs |archive-date=15 February 2016 |url-status=dead |title=Naa Bidalare Ninnanu – Premada Kanike – Rajkumar Hits |publisher=YouTube |date=19 July 2011 |access-date=12 July 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |date=5 October 2001 |access-date=26 March 2024 |work=Screen India |title=Expectations |archive-url=https://web.archive.org/web/20011101000151/http://www.screenindia.com/20011005/rkana.html |archive-date=1 November 2001}}</ref> ಇದನ್ನು [[ವಿಜಯ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ವಿಜಯ್]] ಅವರ ''[[ಸಾನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]]'' (೧೯೭೭) ಅನುಸರಿಸಿತು, ಇದು [[ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ್]] ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=cECm33A1Wao |title=Naane Thaayi Naane Thande – Sanadi Appanna (1977) – Kannada |publisher=[[YouTube]] |access-date=12 July 2012}}{{cbignore}}{{Dead YouTube link|date=February 2022}}</ref> ಆಗ ಪುನೀತ್ ಒಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದರು. ''[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]]'' (೧೯೭೮) ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಿರ್ದೇಶಕರು [[ದೊರೈ–ಭಗವಾನ್]] ಅವರನ್ನು ''[[ವಸಂತ ಗೀತೆ]]'' (೧೯೮೦) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]] ಅವರ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' (೧೯೮೧, [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ]]ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು) ಮತ್ತು [[ಬಿ. ಎಸ್. ರಂಗ]] ಅವರ ''[[ಭಾಗ್ಯವಂತ]]'' (೧೯೮೨) ಅನುಸರಿಸಿದವು,<ref name=timesofindia/> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು "ಬಾನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ"ವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (''[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹೊಸ ಬೆಳಕು]]'') ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ (ಪುರುಷ)]] ಪಡೆದರು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: ''[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೮೩ ಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]'' ನಾಯಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ, ಮತ್ತು ''[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]'', ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ನಟ ಪಡೆದರು.<ref name="The News Minute Everyone">{{cite news |title=Everyone's Appu: Recalling Puneeth Rajkumar's contributions to cinema |url=https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |access-date=30 October 2021 |work=The News Minute |date=30 October 2021 |language=en |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030035450/https://www.thenewsminute.com/article/everyones-appu-recalling-puneeth-rajkumars-contributions-cinema-157077 |url-status=live}}</ref> ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಯಾರಿವನು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ರಾಜನ್–ನಾಗೇಂದ್ರ]] ಬರೆದ "ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೇಕ್ ೧೯೮೫ರ ನಾಟಕ ''[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶರ್ಲಿ ಎಲ್ ಅರೋರಾ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ವಾಟ್ ದೆನ್, ರಾಮನ್?'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಮುಗ್ಧ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಪುನೀತ್ [[೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|೩೩ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |title=Puneeth Rajkumar won a national award as a child artist |work=The Times of India |agency=TNN |date=28 February 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=25 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050437/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Puneeth-Rajkumar-won-a-national-award-as-a-child-artist/articleshow/31169923.cms |url-status=live}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕನ್ನಪ್ಪ]]'' (೧೯೮೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕನ್ನಪ್ಪನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಬಾಲ ಪಾತ್ರ ''[[ಪರಶುರಾಮ (೧೯೮೯ ಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ]]'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |title=My name is Parvathy |first=Nita |last=Sathyendran |newspaper=The Hindu |date=12 March 2011 |via=www.thehindu.com |access-date=21 September 2020 |archive-date=5 April 2023 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405050254/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/My-name-is-Parvathy/article14943418.ece |url-status=live}}</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಟಿಸಿದ ''ಗೆಲುವಿನ ಸರದಾರ'' (೧೯೯೬).<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/i-wanted-to-earn-money-and-make-merry-puneeth-rajkumar/articleshow/44797577.cms |title=I wanted to earn money and make merry: Puneeth Rajkumar |last=Prasad S. |first=Shyam |website=[[The Times of India]] |access-date=23 November 2021 |archive-date=9 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809213707/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/I-wanted-to-earn-money-and-make-merry-Puneeth-Rajkumar/articleshow/44797577.cms |url-status=live}}</ref> === ೨೦೦೨–೨೦೦೭: ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ''[[ಅಪ್ಪು (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, [[ನಟಿ]] [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಅವರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |title=The return of the son |website=[[Rediff.com]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209100859/https://m.rediff.com/movies/2002/feb/27puneet.htm |archive-date=9 December 2014 |url-status=live |date=27 February 2002 |access-date=17 March 2016}}</ref> [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, [[ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ "ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು, [[ಉಪೇಂದ್ರ (ನಟ)|ಉಪೇಂದ್ರ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ತೆಲುಗು ([[ಇಡಿಯಟ್ (೨೦೦೨ ಚಿತ್ರ)|ಇಡಿಯಟ್]] (೨೦೦೨) ಮತ್ತು ತಮಿಳು (''[[ಡಂ (೨೦೦೩ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಡಂ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |title=From 'School Master' to 'U Turn': A look at Kannada films remade in other Indian languages |website=[[The Times of India]] |date=15 April 2020 |access-date=31 October 2021 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120172209/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/from-school-master-to-u-turn-a-look-at-kannada-films-remade-in-other-indian-languages/articleshow/75161463.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಅಭಿ (೨೦೦೩ ಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]]'' (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಿಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ನವೋದಿತ [[ರಮ್ಯ (ನಟಿ)|ರಮ್ಯ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |title=Abhi Movie Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401001616/http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2691-abhi-review.html |archive-date=1 April 2016 |url-status=dead |publisher=Chitraloka |date=26 April 2003 |access-date=17 March 2016}}</ref> ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ''[[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ೨೦೦೪ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಂಧ್ರವಾಲ]]'' ಎಂದು [[ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮ ರಾವ್ ಜೂನಿಯರ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನವೋದಿತ [[ಅನಿತಾ ಹಸ್ಸಾನಂದನಿ ರೆಡ್ಡಿ|ಅನಿತಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಇದು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಂಟ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081729/http://www.viggy.com/english/review_veera_kannadiga.asp |archive-date=24 March 2016 |url-status=live |title=Veera Kannadiga – film review |work=Viggy.com |access-date=17 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ನಂತರ [[ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ]] ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ''[[ಮೌರ್ಯ (೨೦೦೪ ಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು [[ರವಿ ತೇಜ]] ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಬರೆದ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಅಮ್ಮ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು ಸ್ವಂತ ನಟನಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324000320/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/2815-mourya-review.html |archive-date=24 March 2016 |url-status=dead |title=Mourya Movie Review |date=22 October 2004 |work=Chitraloka |access-date=17 March 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ''[[ಆಕಾಶ (೨೦೦೫ ಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ]]'' ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ರಮ್ಯ (''ಅಭಿ'' ಚಿತ್ರದಿಂದ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೀರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ನಮ್ಮ ಬಸವ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೬ರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಅಜಯ್ (೨೦೦೬ ಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]]'', ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೨೦೦೩ರ ತೆಲುಗಿನ ''[[ಒಕ್ಕಡು]]'' ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ([[ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್]] ನಟಿಸಿದ) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ''[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ|ಕಬಡ್ಡಿ]]'' ಆಟಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು "ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನ ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |title=5 movies that prove that Puneeth Rajkumar is the real Powerstar of Sandalwood! |work=Today updates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324022452/http://todayupdates.net/5-movies-that-prove-that-puneeth-rajkumar-is-the-real-powerstar-of-sandalwood/ |archive-date=24 March 2016}}</ref> ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಅರಸು (೨೦೦೭ ಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]]'', ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕನ್ನಡ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |title=54th Filmfare Awards South Winners |work=India Interacts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215921/http://indiainteracts.in/gossip/2007/08/08/2483/54th-Filmfare-Awards-South-Winners/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪ್ರಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರಕಾಶ್]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರುಚ್ಚಾರಣೆ ''[[ಮಿಲನ (ಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]''. ನಟಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಪುನೀತ್ [[ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]] ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು.<ref name="archives.Deccan Chronicle">{{cite news |url=http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |title=Birthday Exclusive: Puneeth Rajkumar |work=[[Deccan Chronicle]] |access-date=2 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074935/http://archives.deccanchronicle.com/130318/entertainment-sandalwood/gallery/birthday-exclusive-puneeth-rajkumar |archive-date=2 June 2015}}</ref> === ೨೦೦೮–೨೦೧೫: ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು === ನಟರು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: [[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] ಅವರ ''[[ಬಿಂದಾಸ್ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ಬಿಂದಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ''[[ವಂಶಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]]''. ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೯ರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ರಾಜ್ – ದಿ ಶೋಮ್ಯಾನ್]]''. ಚಿತ್ರವು ([[ಪ್ರೇಮ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರೇಮ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ) ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |title=Raaj, the Showman disappoints |website=Rediff.com |date=14 August 2009 |access-date=17 March 2016 |archive-date=30 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330195603/http://www.rediff.com/movies/review/telugu-movie-review-raaj-the-showman/20090814.htm |url-status=live}}</ref> ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ (೨೦೦೯ ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]]'', [[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ತೆಲುಗಿನ ಹಿಟ್ [[ರೆಡಿ (೨೦೦೮ ಚಿತ್ರ)|ರೆಡಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/raam/movie-review/5394246.cms |title=Raam Movie Review |work=The Times of India |date=14 May 2016 |access-date=31 October 2021 |archive-date=2 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102111229/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Raam/movie-review/5394246.cms |url-status=live}}</ref> ಪುನೀತ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಹಿಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ಪೃಥ್ವಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]]'', ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಜಾಕಿ (೨೦೧೦ ಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'',<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/The-glitter-the-gloss-the-razzmatazz-/articleshow/9083584.cms |archive-url=https://archive.today/20120716072945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/chennai/29732898_1_lifetime-achievement-award-telugu-film-director-award |url-status=live |archive-date=16 July 2012 |title=The glitter, the gloss, the razzmatazz |date=3 July 2011 |work=[[The Times of India]] |access-date=20 January 2016}}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಹುಡುಗರು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ನಡೋಡಿಗಳ್]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |title=cinemagupshup.com |website=Cinemagupshup.com |access-date=20 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132845/http://www.cinemagupshup.com/kannada/kannada-actor-news/Puneethh-rajkumar-next-upcoming-latest-film-titled-hudugru/ |archive-date=4 March 2016}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂಲದಲ್ಲಿ [[ಎಂ. ಶಶಿಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|SIIMA]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Letty Mariam Abraham |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |title=Puneeth Rajkumar received the Best Actor (Male) Kannada Award for the film ''Hudugaru'' |website=Bollywoodlife.com |date=10 July 2012 |access-date=20 January 2016 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104632/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/filmfare-awards-dhanush-mahesh-babu-puneeth-ramya-bag-trophies/attachment/puneeth-rajkumar-received-the-best-actor-male-kannada-award-for-the-film-hudugaru-at-the-59th-dea-filmfare-awards-2011-south-on-8th-july-at-jawaharlal-nehru-indoor-stadium-chennai-090712/ |url-status=dead}}</ref> [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ''[[ಪರಮಾತ್ಮ (ಚಿತ್ರ)|ಪರಮಾತ್ಮ]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.<ref name="hindu1">{{cite news |work=[[The Hindu]] |date=3 December 2010 |url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101207175308/http://www.hindu.com/fr/2010/12/03/stories/2010120350850400.htm |url-status=dead |archive-date=7 December 2010 |title=News Archives |access-date=20 January 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |title=Puneet to work with Soori |website=[[Sify]] |date=3 December 2010 |access-date=20 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104033356/http://www.sify.com/movies/Puneeth-to-work-with-soori-news-kannada-kmdlAycebfh.html |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಸುವರ್ಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ [[ಸಮುತಿರಕಾಣಿ]] ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಪೊರಾಳಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]]'' ಎಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |title=Upcoming Movie Releases &#124; Puneet Rajkumar &#124; Puneet Rajkumar Upcoming Movies – Filmibeat |website=Oneindia |date=17 March 1975 |access-date=20 January 2016 |archive-date=9 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709095522/http://entertainment.oneindia.in/celebs/puneet-rajkumar/upcoming-movies.html |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಜಯಂತ್ ಸಿ. ಪರಂಜಿ ಅವರ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರ ''[[ನಿನ್ನಿಂದಲೇ]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿವಾಸಿ ಸಾಹಸ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ,<ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms |author=Shyam Prasad S |title=Movie review: Ninnindale |work=Bangalore Mirror |date=7 January 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=2 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102065236/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-review-Ninnindale/articleshow/28964238.cms? |url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ''[[ಪವರ್ (೨೦೧೪ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ)|ಪವರ್***]]'', ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''[[ದೂಕುಡು]]'' ನ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ. [[ತ್ರಿಷಾ ಕೃಷ್ಣನ್|ತ್ರಿಷಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಕಠಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹೨೨ [[ಕೋಟಿ]] ({{INR}}೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |title='Power***' Box Office: Puneet Starrer Makes Record Collection of ₹22 Crore in 6 Days |work=[[International Business Times|IBTimes]] |date=3 September 2014 |access-date=17 March 2016 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013616/http://www.ibtimes.co.in/power-box-office-puneet-starrer-makes-record-collection-22-crore-6-days-608251 |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಿ. ಎಂ. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಿಥ್ರಿ (೨೦೧೫ ಚಿತ್ರ)|ಮಿಥ್ರಿ]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಭಾವನಾ]] ಕೂಡ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms? |title=Puneeth, Mohanlalm Atul share the screen |last=Prathibha Joy |date=19 February 2015 |agency=[[The Times of India]] |access-date=31 October 2021 |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104210317/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms |url-status=live}}</ref> ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆ [[ಪವನ್ ವಡೆಯಾರ್]] ಅವರ ''[[ರಾಣಾ ವಿಕ್ರಮ]]'', [[ಅದಾ ಶರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿ (೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಟಿ)|ಅಂಜಲಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite news |title=Rana Vikrama Movie Review {4/5}: Critic Review of Rana Vikrama by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/rana-vikrama/movie-review/46894493.cms |access-date=2016-05-14 |work=The Times of India}}</ref> === ೨೦೧೬–೨೦೨೨: ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಎಂ. ಸರವಣನ್ ಅವರ ''[[ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ (೨೦೧೬ ಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ]]'' ಮತ್ತು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ಅವರ ''[[ದೊಡ್ಡಮನೆ ಹುಡ್ಗ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್]] ಅವರ ''[[ರಾಜಕುಮಾರ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]]'' ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು,<ref>{{cite web |url=https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |title=Sudeep, Yash, Upendra, Jaggesh to join Puneeth's Raajakumara 100-day celebration |first=Prakash |last=Upadhyaya |date=1 July 2017 |website=International Business Times, India Edition |access-date=21 September 2020 |archive-date=2 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902144417/https://www.ibtimes.co.in/sudeep-yash-upendra-jaggesh-join-puneeths-raajakumara-100-day-celebration-732967 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |title=Rajakumara 100, all time industry hit |date=30 June 2017 |website=indiaglitz.com |access-date=31 October 2021 |archive-date=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121132032/https://www.indiaglitz.com/rajakumara-100-all-time-industry-hit-kannada-news-188991.html |url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ''[[ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ ೧]]'' (೨೦೧೮) ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಪುನೀತ್ [[ಹರ್ಷ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಎ. ಹರ್ಷ]] ಅವರ ''[[ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ]]'' (೨೦೧೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ]] ಅವರ ''[[ರಾಜರಥ]]'' (೨೦೧೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |title=Natasaarvabhowma going strong at the BO |date=14 February 2019 |newspaper=Bangalore Mirror |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171640/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/natasaarvabhowma-going-strong-at-the-bo/articleshow/67982105.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |title=Natasaarvabhowma Review: An out-and-out Puneeth Rajkumar show |date=8 February 2019 |website=[[Cinema Express]] |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030171641/https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/feb/08/natasaarvabhowma-review-an-out-and-out-puneeth-rajkumar-show-10008.html |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]]'', ಪುನೀತ್ ಅವರ ೪೭ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು, ಮತ್ತು {{INR}}೧೦೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ವೇಗದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |title=James movie first day collection is 32 crores |date=18 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318124757/https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |title=James box office collection Day 6: Puneeth Rajkumar's film holds steady |date=23 March 2022 |access-date=2 April 2022 |archive-date=25 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325204146/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23 |url-status=live}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಳು == ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸೇರಿದ ಜನಸಾಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು, ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತೆ. ಪುನೀತ್ ತಮಗಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. '''<big>ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC)</big>''' ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖವಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅನೇಕರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು BMTC ಯ ಹಲವಾರು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಆದ್ಯತಾ ಲೇನ್, ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರ ದಿನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ಸೇರಿವೆ.<ref name="thenewsminute.com">{{Cite web |date=2021-10-30 |title=How Puneeth Rajkumar endorsed social causes without charging a fee |url=https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |access-date=2023-02-19 |website=The News Minute |language=en |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070842/https://www.thenewsminute.com/article/how-puneeth-rajkumar-endorsed-social-causes-without-charging-fee-157101 |url-status=live}}</ref> '''<big>ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್</big>''' ತಮ್ಮ ದಿವಂಗತ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಟೋಪಿ ಧರಿಸಿದರು. ಪುನೀತ್ KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಿರಲಿಲ್ಲ. KMF ನ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಎಸ್ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್''ಗೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಅದು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬೆಂಬಲವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ನಟರು ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, KMF ಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. "೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರು KMF ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು," ಎಂದು ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಆಗಿನ KMF ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೋಮಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನನ್ನ ತಂದೆ ಒಂದು ಪೈಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಹಣ ಕೇಳಬಲ್ಲೆ?" ನಟರು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಗುಡ್‌ಲೈಫ್ ಟೆಟ್ರಾ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. "ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದ ಬಳಿಯ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಾವು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆವು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೮.೦೦ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಜೆ ೬.೦೦ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಅವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೇ, KMF ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅದು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಶಕ್ತಿ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Puneeth Rajkumar, Karnataka Milk Federation ambassador without remuneration |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |access-date=2023-02-19 |website=The New Indian Express |date=30 October 2021 |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219070831/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/oct/30/puneeth-rajkumar-karnataka-milk-federation-ambassador-without-remuneration-2377481.html |url-status=live}}</ref> '''<big>ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE)</big>''' ಶಿಕ್ಷಣವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳಿಂದ, ಅವರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (RTE) ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ, ಅವರು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಸಿಎನ್ ಅಶ್ವಥಾ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಪುನೀತ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> '''<big>ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ</big>''' ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುನೀತ್ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಭಾರತವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ, ಪುನೀತ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಕೋವಿಡ್-೧೯]] ಸೋಂಕಿನ ಮೊದಲ ಅಲೆಯ ನಡುವೆ ಪುನೀತ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ₹೫೦ ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ USD) ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="thenewsminute.com" /> ಪುನೀತ್ [[ಮೈಸೂರು]]ನ ಶಕ್ತಿ ಧಾಮ [[ಆಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |title=Punith Rajkumar Bio Profile Childhood Pics Wife Marriage Daughter Family Photos |publisher=Youth Indies |date=10 July 2011 |access-date=12 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805043016/http://www.youthindies.com/2011/07/punith-rajkumar-bio-profile-childhood-pics-wife-marriage-daughter-family-photos.html |archive-date=5 August 2012 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಫುಟ್ಸಲ್]] ತಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |title=Premier Futsal: Rules, teams, fixtures, everything you need to know |website=indianexpress.com |date=15 July 2016 |access-date=22 January 2017 |archive-date=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116013307/http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/premier-futsal-rules-teams-fixtures-results-giggs-ronaldinho-scholes-falcao-virat-kohli-luis-figo-2911522/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-india/news/136/india/2016/07/12/25537222/premier-futsal-kannada-actor-rajkumar-acquires-bengaluru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926215532/http://manappuram.com/php/newsContent.php?newsId=24 |url-status=dead |archive-date=26 September 2010 |title=Premier Futsal – Kannada actor Rajkumar acquires Bengaluru franchise &#124; Goal.com |date=12 July 2016 |website=www.goal.com}}</ref> == ಮರಣ == [[File:PuneethRajkumar.jpg|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ.]] 2021ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿಯವರ ಬಳಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆಯೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 46ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಹೃದಯಾಘಾತವೇ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar passes away at 46 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |work=The Indian Express |date=29 October 2021 |language=en |access-date=29 October 2021 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029101414/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |url-status=live}}</ref> ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2015ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Aditi |date=2021-10-30 |title=Puneeth Rajkumar’s death: Docs explain link between exercise and heart attacks |url=https://www.thenewsminute.com/news/puneeth-rajkumars-death-docs-explain-link-between-exercise-and-heart-attacks |access-date=2026-06-24 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ತಮ್ಮ ತಂದೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುಣೀತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಮರಣಾನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳ ದಾನದಿಂದ ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref>{{cite news |date=30 October 2021 |title=Like father, like son: Puneeth Rajkumar donates eyes |language=en |work=Deccan Herald |url=https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |access-date=30 October 2021 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030090618/https://www.deccanherald.com/state/like-father-like-son-puneeth-rajkumar-donates-eyes-1045640.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumars parting gift eyesight for 4 people message for all |work=NDTV |url=https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151428/https://www.ndtv.com/india-news/puneeth-rajkumars-parting-gift-eyesight-for-4-people-message-for-all-2598510 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar donated his eyes which have helped 4 people gain vision |work=ThePrint |url=https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |access-date=6 December 2021 |archive-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206151426/https://theprint.in/health/late-kannada-star-puneeth-rajkumar-donated-his-eyes-which-have-helped-4-people-gain-vision/760538/ |url-status=live}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಅವರ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಜನರು ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ, ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಪುಣೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಕುರಿತ ಸಚಿವರ ಗುಂಪಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಶೋಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಂ 144 ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Murakami |first=Olivia |date=2021-10-29 |title=Kannada star Puneeth Rajkumar dies of heart attack during workout, section 144 in Karnataka |url=https://www.ayupp.com/news/kannada-star-puneeth-rajkumar-dies-of-heart-attack-section-144-in-karnataka-16355.html |access-date=2023-02-20 |website=www.ayupp.com |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051103/https://www.ayupp.com/news/kannada-star-puneeth-rajkumar-dies-of-heart-attack-section-144-in-karnataka-16355.html |url-status=live}}</ref> ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅನಧಿಕೃತ ಬಂದ್ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ (TCS) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು 3 ಗಂಟೆಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2021-10-29 |title=Bengaluru on alert after death of actor Puneeth Rajkumar |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/bengaluru-on-alert-after-death-of-actor-puneeth-rajkumar/articleshow/87371844.cms |access-date=2023-02-10 |issn=0013-0389 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210105245/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/bengaluru-on-alert-after-death-of-actor-puneeth-rajkumar/articleshow/87371844.cms |url-status=live}}</ref> ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯತ್ತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವು. ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಹರಸಾಹಸಪಟ್ಟರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಅಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪುಣೀತ್ ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಬ್‌ಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. [[File:Dr. Puneeth Rajkumar Road (2024).jpg|right|thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ರಸ್ತೆ.]] ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗಳ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು, ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹನಟರು ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಗಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಸಮಯವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2021-10-30 |title=Karnataka government decides to hold Puneeth Rajkumar's cremation on Sunday |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-government-decides-to-hold-puneeth-rajkumars-cremation-on-sunday/articleshow/87397381.cms |access-date=2023-02-10 |issn=0971-8257 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210105424/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-government-decides-to-hold-puneeth-rajkumars-cremation-on-sunday/articleshow/87397381.cms |url-status=live}}</ref> ಜನರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರ ಆಶಯದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾಳೆ (ಭಾನುವಾರ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪೊಲೀಸರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೂ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗೆ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಸ್ತೂರಬಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಂಚಾರ ಪೊಲೀಸರು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಹೊರಗಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆಯಿಂದಲೇ ಜನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದತ್ತ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೀತ್ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುಣೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತ್ರದಾನದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯದ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 76,000 ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2021ರ ನವೆಂಬರ್ ನಂತರದ ಕೇವಲ 10 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರು ನೇತ್ರದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {{Main|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|}} * ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] (ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar to be honoured with Karnataka Ratna award: CM Bommai |url=https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |work=The News Minute |date=16 November 2021 |language=en |access-date=20 November 2021 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120192222/https://www.thenewsminute.com/article/puneeth-rajkumar-be-honoured-karnataka-ratna-award-cm-bommai-157679 |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ರಂದು, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ೧೦೨ನೇ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Ashwini receives honorary doctorate on behalf of Puneeth Rajkumar from University of Mysore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |access-date=2022-03-22 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322072913/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ashwini-receives-honorary-doctorate-on-behalf-of-puneeth-rajkumar-from-university-of-mysore/articleshow/90369732.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು "ಸ್ಫೂರ್ತಿ ದಿನ" ಎಂದು ಆಚರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |title=Puneeth Rajkumar's Birth Anniversary to be Celebrated as Inspiration Day |work=News18 |date=16 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.news18.com/amp/news/movies/puneeth-rajkumars-birth-anniversary-to-be-celebrated-as-inspiration-day-5973781.html |url-status=live}}</ref> * ೩ ಮೇ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೧ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Chandra |first1=G Subhash |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/Apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.html |title=Puneeth Rajkumar to get Basavashree award on May 3 – the New Indian Express |work=The New Indian Express |date=6 April 2022 |access-date=10 December 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210162728/https://www.newindianexpress.com/entertainment/2022/apr/28/puneeth-rajkumarto-get-basavashree-award-on-may-3-2447318.amp |url-status=live}}</ref> * [[ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್|ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ೨೧೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |title=Puneeth Rajkumar remembered at Lalbagh Flower Show |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/puneeth-rajkumar-remembered-at-lalbagh-flower-show/articleshow/93502356.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950.html |title=Puneeth Rajkumar-themed Lal Bagh flower show in Bengaluru draws huge crowd on final day |work=Hindustan Times |date=15 August 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/puneeth-rajkumar-themed-lal-bagh-flower-show-in-bengaluru-draws-huge-crowd-on-fi-101660564205950-amp.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ [[ಮೈಸೂರು ದಸರಾ]] ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |title=Dasara 2022 &#124; ದಸರಾ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನೆನಪು: ಚಾಮರಾಜಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಅಪ್ಪುಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://vijaykarnataka.com/news/mysuru/dasara-2022-puneeth-rajkumar-statue-in-dasara-tableau/amp_videoshow/94662678.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece |title=Dolls of breastfeeding women, Vidhana Soudha, actor Puneeth Rajkumar are popular in Dasara 2022 |newspaper=The Hindu |date=30 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060311/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/dolls-of-breastfeeding-women-vidhana-soudha-actor-puneeth-rajkumar-are-popular-in-dasara-2022/article65938058.ece/amp/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |title=Puneeth Rajkumar dolls on sale this Dasara season |date=23 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.deccanherald.com/amp/metrolife/metrolife-your-bond-with-bengaluru/puneeth-rajkumar-dolls-on-sale-this-dasara-season-1147463.html |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೨ರ ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece |title=Curtains go up on Dasara film festival |newspaper=The Hindu |date=26 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/curtains-go-up-on-dasara-film-festival/article65937824.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ೬೭ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |title=Filmfare Awards: Appu honoured with 'Lifetime Achievement Award' (posthumous); Kannada winners' list |work=One India |access-date=20 March 2023 |date=10 October 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060312/https://www.oneindia.com/bengaluru/filmfare-awards-appu-honoured-with-lifetime-achievement-award-posthumous-kannada-winners-list-3472248.html |url-status=live}}</ref> * ೨೨ ಮತ್ತು ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ (೨೦೨೨ ಚಿತ್ರ)|ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]'' ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ''ಫ್ಲೇವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಂಧದ ಗುಡಿ'' ಎಂಬ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |title=Bengaluru restaurants to host a fitting tribute to foodie Puneeth Rajkumar |newspaper=The Times of India |last1=S |first1=Sridevi |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051101/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-restaurants-to-host-a-fitting-tribute-to-foodie-puneeth-rajkumar/articleshow/94900572.cms |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ನಿಧನದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ೨೦೦ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms |title=Karnataka: 200 films paid tributes to Puneeth Rajkumar in their opening credits |newspaper=The Times of India |date=11 September 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051005/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-200-films-paid-tributes-to-puneeth-rajkumar-in-their-opening-credits/articleshow/94124914.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> * ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮರಣ ದಿನದಂದು ಅವರ ಸ್ಮಾರಕದ ಹೊರಗೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೭೫ ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |title=Puneeth's last film 'Gandhada Gudi' hits screens today |date=27 October 2022 |access-date=6 November 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106060319/https://www.deccanherald.com/amp/city/puneeths-last-film-gandhada-gudi-hits-screens-today-1157176.html |url-status=live}}</ref> * ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೭೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೫ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ೭೫ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |title=Puneeth Rajkumar to have a satellite named after him |newspaper=The Times of India |access-date=6 November 2022 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051028/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumar-to-have-a-satellite-named-after-him/articleshow/93801239.cms |url-status=live}}</ref> * ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ, ಕಾತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ನಗರ ಮೂಲಕ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ವೇಗಾ ಸಿಟಿ ಮಾಲ್‌ವರೆಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ]]ಯ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=12-km-long Bengaluru Outer Ring Road named after late actor Puneeth Rajkumar |url=https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |access-date=2023-02-10 |website=News9live |language=en-US |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210133616/https://www.news9live.com/state/karnataka/12-km-long-bengaluru-outer-ring-road-named-after-late-actor-puneeth-rajkumar-au13-2046758 |url-status=live}}</ref> * ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಬಳ್ಳಾರಿ ಉತ್ಸವ''ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |title=Puneeth Rajkumar's biggest statue unveiled in Bellary |website=[[The Times of India]] |date=23 January 2023 |access-date=25 February 2023 |archive-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201215549/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-biggest-statue-unveiled-in-bellary/articleshow/97252051.cms |url-status=live}}</ref> * ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಅವರು ಗೋವಿಂದರಾಜನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಟರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬಹುವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ಡಾ.ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸಿಎಂ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ |url=https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |access-date=2023-03-25 |website=TV9 Kannada |language=kn |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125051107/https://tv9kannada.com/karnataka/bengaluru/dr-puneeth-rajkumar-multispeciality-hospital-inauguration-cm-bommai-speech-at-bengaluru-news-in-kannada-rks-au56-541731.html |url-status=live}}</ref> * ಕರ್ನಾಟಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ''ಡಾ. ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಹೃದಯ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ''ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Karnataka launches Dr Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyoti Yojana for cardiac emergencies |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-launches-dr-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyoti-yojana-for-cardiac-emergencies-101698813975871.html |access-date=2024-03-05 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/phase-2-of-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme-to-be-launched-today-2937383 |title=Phase 2 of Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme to be launched today |date=15 March 2024}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ೧೦ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳು ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/timely-treatment-saves-10-lives-in-10-days-under-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-scheme/article68371529.ece |title=Timely treatment saves 10 lives in 10 days under Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi scheme |work=The Hindu |date=5 July 2024 |last1=Yasmeen |first1=Afshan}}</ref> ೮೬ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ರಂದು "ವಿಶ್ವ ಹೃದಯ ದಿನ"ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-to-soon-extend-puneeth-rajkumar-hrudaya-jyothi-yojane-to-all-taluks/article68694929.ece |title=Karnataka to soon extend Puneeth Rajkumar Hrudaya Jyothi Yojane to all taluks |work=The Hindu |date=29 September 2024}}</ref> * ಕೆಲವು ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ರಂದು [[ಬಸವನಗುಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Bengaluru mural pays tribute to 'power star' Puneeth Rajkumar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/bengaluru-mural-pays-tribute-to-power-star-puneeth-rajkumar/articleshow/105724988.cms |access-date=2024-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> * ೫ರಿಂದ ೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ೧೩ನೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಕರ್ನಾಪೆಕ್ಸ್ – ೨೦೨೪'' ನಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ "ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಕವರ್" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece |title=A Festival of Stamps' to be held from January 5 in Bengaluru |newspaper=The Hindu |date=4 January 2024 |access-date=6 January 2024 |archive-date=6 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240106110751/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-festival-of-stamps-to-be-held-from-january-5-in-bengaluru/article67702968.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> * ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ರಂದು [[ಮೈಸೂರು]]ನ ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://starofmysore.com/free-mass-marriage-to-mark-puneeth-rajkumars-birth-anniversary/ |title=Free mass marriage to mark Puneeth Rajkumar's birth anniversary |date=7 February 2024}}</ref> * ಜನವರಿ ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ, ಶುಭಾಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇಂಟು ಎಐ: ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಪ್ಲೇಬುಕ್" ಎಂಬ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಎಐ]] ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಉದಾರತೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/puneeth-rajkumars-generosity-inspires-this-playbook-about-ai/articleshow/117477967.cms |title=Puneeth Rajkumar's generosity inspires this playbook about AI |work=The Times of India |date=23 January 2025}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ೫೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರ ಅಂಚೆಪತ್ರಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.udayavani.com/english-news/india-post-issues-postcards-of-actor-puneeth-rajkumar-to-celebrate-his-50th-birth-anniversary |title=India Post issues postcards of actor Puneeth Rajkumar to celebrate his 50th birth anniversary |date=10 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/commemorative-picture-postcard-on-puneeth-rajkumar-to-be-released-tomorrow/article69307513.ece |title=Commemorative picture postcard on Puneeth Rajkumar to be released tomorrow |work=The Hindu |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/celebrating-the-legend/articleshow/118860927.cms |title=Celebrating the legend}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * {{Twitter|PuneethRajkumar}} * {{IMDb name|4272017}} [[ವರ್ಗ:1975ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:2021ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ದಕ್ಷಿಣ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ-ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗೇಮ್ ಶೋ ನಿರೂಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರುಷ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (SIIMA) ವಿಜೇತರು]] 18iwifen9dtnw16r2o7y2qrxlol45u4 0 18318 1437984 1431700 2026-11-08T12:52:33Z A826 72368 Redirect to [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] 1437984 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] #REDIRECT [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ‌ (ಮಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆ]] gq9e6dat3gkfqkzqdfiqyie3prca4lq 1437985 1437984 2026-11-08T12:52:52Z A826 72368 1437985 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] 4txsu1eawm9gdzpuj2cykyljw1o45q0 0 21923 1438039 1340167 2026-11-09T11:35:09Z ~2026-59350-71 103057 ಓಟದ ದರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 1438039 wikitext text/x-wiki ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂಬುದು ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ದೇಶಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು 104 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.[೧] ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.[೨] ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೩]ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ 20 ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು 5 ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] 50 ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 300 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರೆ ಓಟದ ದರ ಪ್ರತಿ ಓವರ್‌ಗೆ 6.00 ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://reddy-books.com/blog/how-to-read-a-cricket-scorecard/ |title=ಸ್ಕೋರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಓದುವ ವಿಧಾನ |website=Reddy Books |access-date=2026-11-09 |language=en-IN}}</ref> t63x3r76nz0dxca2t57wc6dvkrjwq5r 0 26389 1437982 1437167 2026-11-08T12:37:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437982 wikitext text/x-wiki :''ಈ ಲೇಖನವು ಸಮುದ್ರ (ಉಪ್ಪುನೀರು) ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿ ಕುರಿತು ಇರುವುದು. '' ''ಸಿಹಿ ನೀರು ಜಾತಿಯ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಸಿಹಿ ನೀರು ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' '''ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿ''' ಯು ಜಲಚರಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಗಡಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸಿಗಡಿಗಳನ್ನು{{ref|a}} ಮನುಷ್ಯನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೧ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಯುರೋಪ್]]ಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಸಿಗಡಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ೧.೬ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 9 ಶತಕೋಟಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]]. ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಸಿಗಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ೭೫% ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಥೈಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಶೇ.೨೫ ಭಾಗವು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ಬರುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಝಿಲ್]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯೆನ್ನುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಗಳು ಸಿಗಡಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿವೆ. ಮರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತುತಃ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಸಿಗಡಿಗಳು ಪೆನೇಯೀಡ್‌‌‌‌‌‌ಗಳಾಗಿವೆ (ಅಂದರೆ, ಪೆನೇಯೀಡೇ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೀಗಡಿಗಳಾಗಿವೆ) ಮತ್ತು ಸಿಗಡಿಯ ಕೇವಲ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳು— ಅಂದರೆ ''ಪೆನೇಯಸ್‌ ವನ್ನಾಮೀ'' (ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಬಿಳಿ ಸಿಗಡಿ) ಹಾಗೂ ''ಪೆನೇಯಸ್‌ ಮೊನೊಡಾನ್‌'' (ದೈತ್ಯ ಹುಲಿ ಸಿಗಡಿ)- ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸಿಗಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇದು ೮೦%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಔದ್ಯಮಿಕ ಏಕ ಫಸಲಿನವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದು ಬೇಗ. ಇದು ಸಾಕಿದ ಸಿಗಡಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಪಾರಿಸರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು,ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಬಂದ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ NGOಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಟೀಕೆಯು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಕಠಿಣವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ತಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು. == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳ == ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದವರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ''ತಂಬಾಕ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]]ದ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ೧೫ನೆ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಏಕಫಸಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಹು ಫಸಲಿಗೆ ಮಿಲ್ಕ್ ಫಿಶ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಥವಾ [[ಅಕ್ಕಿ|ಬತ್ತ]]ದ ಜೊತೆ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಒಣ ಶ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಗೆ ಬತ್ತದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ರೊನ್ಬಾಕ್,&nbsp;2001.</ref> ಇಂಥ ಕೃಷಿಯು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಪ್ರದೇಶವು ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂತಿತ್ತು. ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ ವಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಗಡಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="LPCM03" /> ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಎಳೆಯ ಸಿಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಾವಯವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅವು ನಾವು ಕೃಷಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯು ೧೯೩೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಆಗ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ]] ದೇಶದ ಕೃಷಿಕರು ಕುರುಮ ಸಿಗಡಿ, ''ಪೆನಾಯಸ್ ಜಪೋನಿಕಾಸ್ ಗಳನ್ನು'' ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಪಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ದಿಮೆ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="Ros04a">ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, ''ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿ ಬಗ್ಗೆ''.</ref> ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಧಿಕೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃಷಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾದಾಗ ಸಿಗಡಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ತೈವಾನ್ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದು ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು; ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಳಪೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು.<ref name="ISA00">ಇಂಟರ್್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ 2000.</ref> [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 1985ರಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="HL01"> ಹೊಸೇನ್ ಮತ್ತು ಲಿನ್, 2001.</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡೋರ್]] ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1978ರಿಂದ ನಾಟಕೀಯವೆನ್ನುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು.<ref name="McC04">ಮೆಕ್್ ಕ್ಲೆನ್ನನ್, 2004.</ref> ಬ್ರೆಝಿಲ್ 1974ರಿಂದ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಸಿಗಡಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.<ref name="Nov03">ನೋವೆಲ್ಲಿ, 2003.</ref> ಇಂದು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯು ಇದೆ. == ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಗಳು == ಸಿಗಡಿ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಣಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಾಗ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮೀನುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಅದು ಮುನ್ನಡೆಯಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಳೆಯದಾದ ಜೀವಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಮೊದಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಅದನ್ನೇ "ಅತ್ಯಧಿಕ" ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಎನ್ನುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಾಕಾಣಿಕೆ; ಕೆಲವೇ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳ ಹೊಂಡಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೊಂಡಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು, ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಅರೆ-ತೀವ್ರತೆಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಲೆಎತ್ತಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಗಡಿಯನ್ನು ಕೃತಕ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟವು, ಹೊಸ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅರೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು 'ಪೋಸ್ಟ್್ಲಾರ್ವೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಯುವ ನಿಸರ್ಗಸಹಜವಾದ ಸೀಗಡಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಹಿಡಿದವುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಪೋಸ್ಟ್ ನಾರ್ವೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ನೆಲೆಗಳು ಬರಿದಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಸಿಗಡಿಗಳ ಪೂರೈಕೆ ನಿರಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯಮವು ಸಿಗಡಿಯ ಮರಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವು. === ಜೀವನ ಚಕ್ರ === [[File:Shrimp nauplius.jpg|right|thumb|120px|ಸಿಗಡಿಯ ಲಾರ್ವಾ.]] ಸಿಗಡಿಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮರಿಯಾಗುವುದು ಸಮುದ್ರದ ಸಹಜ ವಾಸಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಹೆಣ್ಣು ಸೀಗಡಿಗಳು ೫೦,೦೦೦ ದಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಇವು ೨೪ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಚಿಕಣಿಯಾಕಾರದ ನುಪ್ಲೀಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ನುಪ್ಲೀಗಳು ತಮ್ಮ ಶರೀರದೊಳಗಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಹಳದಿ ಲೋಳೆ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವು ಝೋಯೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಿಗಡಿಯು ತನ್ನ ಈ ಎರಡನೆ ಲಾರ್ವಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಳಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮೀಸೆಸ್್ಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಈ ಮೀಸೆಸ್್ಗಳು ಚಿಕಣಿ ಸಿಗಡಿಗಳ ರೀತಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಳಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಝೂಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್ನಲ್ಲಿ ಅದು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಲಾರ್ವಾ ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: ಮರಿ ಸಿಗಡಿಯು ದೊಡ್ಡದ್ದರ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯು ಮರಿಯಾಗುವ ಒಟ್ಟೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸುಮಾರು ೧೨ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ, ಲಾರ್ವಾ ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನದೀಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಪೋಷಕಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಲವಣಾಂಶ ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಳಿಕ ಅವು ಮುಕ್ತ ನೀರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಯದ ಸಿಗಡಿಗಳು ಜಲತಳ ಜೀವಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಸಾಗರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.<ref name="IAA01a">ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಅಥಾರಿಟಿ, ''ಎನ್ವಿರಾನ್ ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'', ಅಧ್ಯಾಯ.&nbsp;2.</ref> === ಸರಬರಾಜಿನ ಸರಪಳಿ === ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಜೀವನಚಕ್ರವು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವು. ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕಾರಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಏಕರೂಪದ ಸಿಗಡಿಯು ದೊರೆ ಯುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪರಭಕ್ಷಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವಂತಾಗುವುದು. ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಕಣೆಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡುವರು). ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳಿವೆ: * ''ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು'' ಸಿಗಡಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವು ಮತ್ತು ನುಪ್ಲೀಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವು ಅಥವಾ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಮರಿಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವವು. ಇವನ್ನು ಅವರು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಪ್ಲೀ ಮತ್ತು ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮರಿಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತವೆ. * ''ನರ್ಸರಿಗಳು'' ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಗ್ಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. * ''ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡುವ'' ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗಡಿಯು ಜುವೆನಿಲ್್ಗಳ ರೂಪದಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಒಯ್ಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಗಾತ್ರದ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೂರರಿಂದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರು ಬೆಳೆಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣ, ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಳನಾಡ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಉಪ್ಪು ನೀರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಒಯ್ಯಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿಗಡಿ ಬೆಳೆಯಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದವು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref name="AGL00">FAO, ''ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು''.</ref> === ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರಗಳು === [[File:Shrimp hatchery.jpg|right|thumb|250px|ಸಿಗಡಿ ಮರಿಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರದ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಗಡಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಂಧಾನ ಅಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ಕೆರೆಗಳನ್ನು (ಹತ್ತು ಟನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದು) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣ ಸೋಂಕು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವು ಮಾದರಿಯೆಂಬಂತೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬದುಕುಳಿದಿರುವಿಕೆ ದರವು ಶೂನ್ಯದಿಂದ 90%ರ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದುಕಡೆ ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಗಗಳು, ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವವನ ಅನುಭವ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ''ಗ್ರೀನ್ ರ್ವಾಟರ್'' ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಮೊಟ್ಟೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಗಡಿಯ ಲಾರ್ವಾಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಪಾಚಿಯ ಹೂವನ್ನು ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕುಳಿಯುವ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 40%. ''ಗಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್'' ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರಗಳು (ಗಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ನಿಂದ ಈ ಹೆಸರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದವು, ಉದ್ಯಮ ಸ್ವರೂಪದ ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರಗಳು ಮುಚ್ಚಿರುವಂತಹ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬಳಸಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ (15 ರಿಂದ 30 ಟನ್) ದಟ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೂನ್ಯದಿಂದ 80%ರ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ 50% ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಿಗಡಿಗೆ ಪಾಚಿಯನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಕೂಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಿಗಡಿ ನುಪ್ಲೀಗೆ, ಕೆಲವು ಸಲ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಔದ್ಯಮಿಕ ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಕೃತಕ ಆಹಾರವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.. ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವು ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಶೀತಲಗೊಳಿಸಿ-ಒಣಗಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ., ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುಟ್ಟಕಡಲಕಳೆ. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ([[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ನಂಜುನಿರೋಧಕ]]ಗಳು)ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಿಗಡಿ ನುಪ್ಲೀಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಗಡಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಅದನ್ನು ಅವು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="Ros04a" /> === ನರ್ಸರಿಗಳು === [[File:Shrimp postlarvae stocking.jpg|right|thumb|250px|ಟ್ರಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯ ಟ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಅನೇಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ನರ್ಸರಿಗಳು ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸಿಗಡಿಗಳು ಜುವೆನಿಲ್್ಗಳಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಕರೆಯುವ ರೇಸ್್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ರೇಸ್ ರ್ವೇ ಆಯತಾಕಾರದಾಗಿದ್ದು ಉದ್ದ ವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ನೆರಳಿರುವ ಕೆರೆಗಳು, ಇದರ ಮೂಲಕ ನೀರು ಸತತವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="vW99a">ವಾನ್್ ವೈಕ್ ''et al.'', [https://web.archive.org/web/20070928001800/http://www.hboi.edu/aqua/downloads/pdf/%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B3%8D ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್_ಅಧ್ಯಾಯ 4.ಪಿಡಿಎಫ್ ''HBOI ಮ್ಯಾನುಅಲ್'', ಅಧ್ಯಾಯ&nbsp;4].</ref> ಮಾದರಿ ನರ್ಸರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್್ಗೆ 150ರಿಂದ 200 ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೂರು ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವು ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡು ಗ್ರಾಂಗಳ ವರೆಗೆ ತೂಗುತ್ತವೆ.. ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಉಪ್ಪಿನಂಶಕ್ಕೆ ಅವು ಕ್ರಮೇಣ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಿಗಡಿಯ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು "PLs" ಎಂದು ರೈತರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಎಷ್ಟು ವಾರ ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ (i.e., PL-1, PL-2, ಇತ್ಯಾದಿ.). ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಟಿಸಿಲುಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅವು ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಸುಮಾರು PL-13 ರಿಂದ PL-17ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು. (ಮರಿಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ). ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಒಲವು ಹೊಂದಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಿಂದ ಆಹಾರದ ಬಳಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಗಾತ್ರವು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೆಳೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನರ್ಸರಿಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅನನಕೂಲವೆಂದರೆ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸಿಗಡಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನರ್ಸರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಅವು ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಂಶದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ರೂಢಿ ಮಾಡಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಪೋಷಣೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿಯ ನೀರನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರುವರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮರಿಯಾದ ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸಿಗಡಿಗೆ 500/ಲೀಟರ್್ಗೆ ಮೀರಬಾರದು. ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸೀಗಡಿಗೆ PL-15 ನಂತಹವು 50/ಲೀಟರ್ ಮೀರಬಾರದು.<ref name="vW99b">ವಾನ್ ವೈಕ್ ''et al.'', [https://web.archive.org/web/20070714030808/http://www.hboi.edu/aqua/downloads/pdf/%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B3%8D ಮ್ಯಾನುಅಲ್_ಅಧ್ಯಾಯ6.pdf ''HBOI ಮ್ಯಾನುಅಲ್'', ಅಧ್ಯಾಯ.&nbsp;6]</ref> === ಬೆಳೆಯುವ ಹಂತ === [[File:Shrimp pond with aerator.jpg|right|thumb|ಇಂಡೋನೇಶಿಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿಯುವ ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ವಾಯುಪೂರಣ ಯಂತ್ರ ಹೊಂದಿದ ಸಿಗಡಿ ಹೊಂಡ.ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಂಡ; ತೇಲುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ (ಅದರಿಂದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುವ ನೀರು); ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.]] [[File:Paddlewheel aerator.jpg|right|thumb|ಒಂದು ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಚಕ್ರದ ಅನಿಲಪೂರಣ ಯಂತ್ರಸಿಡಿಸುವಿಕೆಯು ನೀರು ಆವಿಯಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೊಂಡದ ಉಪ್ಪಿನಂಶದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ]] [[File:Turbo aerator.jpg|right|thumb|ಎರಡು ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯ "ಟರ್ಬೋ ಅನಿಲಪೂರಕ", ಇದನ್ನು ನೀರಿನ ಪಾತಳಿಯಿಂದ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹೊಂಡದೊಳಗಿನ ಕೆಸರು ರಾಡಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕನಿಷ್ಠ 1.5 ಮೀಟರ್ ಇರಬೇಕು.]] ಬೆಳೆಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸೀಗಡಿಗಳು ಪ್ರಬುದ್ಧಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಲಾರ್ವೋತ್ತರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಹೊಂಡಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಒಯ್ಯುವ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಅವು ಬೆಳೆಯುವ ತನಕ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರರಿಂದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿಯ ನೀರನ್ನೆಲ್ಲ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಸಿಗಡಿಯ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವರು. ಹೊಂಡದ ಗಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಕಡಿಮೆ-ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ (ಕಂದಾಳೆ) ಮರಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಹೊಂಡಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು 100ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಸಿಗಡಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್್ಗೆ 2-3 ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಥವಾ 25 ಸಾವಿರ/ಹೆ.){{ref|b}} ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಿನ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿ ಭರತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವರು ಮತ್ತು ಸಿಗಡಿಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವರು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ರೈತರು ಇನ್ನೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಸಿಗಡಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಒಳಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಬಡ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿ 50ರಿಂದ 500 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ./ಹೆ. ಸಿಗಡಿ ಇರುತ್ತದೆ. (ಮುಖಾಮುಖಿ-ತೂಕ). ಅವರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೆಚ್ಚವು ಕಡಿಮೆ (ಯುಎಸ್. ಡಾಲರ್ 1-3/ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ಜೀವಂತ ಸಿಗಡಿ), ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರಮವೂ ಇದರಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Tac02">ಟ್ರಾಕೋನ್, 2002.</ref> ಅರೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನೀರಿನ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಭರತಗಳು ಬರುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಂಪನ್ನು ಬಳಸುವರು ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಹೊಂಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನ್ನು ಅಧಿಕ ಭರತದ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆಯೂ ನಿರ್ಮಿಸ ಬಹುದು. ಹೊಂಡದ ಗಾತ್ರವು 2ರಿಂದ 30 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತಾರದ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 10ರಿಂದ 30/ಚದರ ಮೀಟರ್ ಇರುತ್ತವೆ. (100,000- 300,000/ಹೆ.) ಇಂಥ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ, ಔದ್ಯಮಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಸಿಗಡಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಾಗುವ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಹೊಂಡವನ್ನು ಫಲವತ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿಯು 500ರಿಂದ 5,000 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ./ಹೆ., ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ.ಜೀವಂತ ಸಿಗಡಿಗೆ 2-6 ಅಮೆರಿಕ ಡಾಲರ್. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್್ಗೆ 15 ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇರುವಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅನಿಲಪೂರಣ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಶ್ರಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಶ್ರಾಯಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಿಗಡಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಬಳಕೆಯು ಚಿಕ್ಕ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ (0.1-1.5 ಹೆ.) ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಸಾಧ್ಯ. ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಪೂರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸಿಗಡಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಗುಳಿಗೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿಯು 5,000 ಮತ್ತು 20,000 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ./ಹೆ. ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು 100,000 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ./ಹೆ. ವರೆಗೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಗಳು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಂಡದ ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕು; ಅವರ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೆಚ್ಚ ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ಜೀವಂತ ಸಿಗಡಿಗೆ 4-8 ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ಗಳು. ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಂದಾಜು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 55–60% ರಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳೇ ಆಗಿವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಒಪ್ಪಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ 25–30% ರಷ್ಟು ಅರೆ-ವಿಸ್ತೃತ ಸ್ವರೂಪದವು, ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ವಿಸ್ತೃತ ಅಲ್ಲದವು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅಧಿಕ, ಹೀಗಿದ್ದರೂ [ಟಕೂನ್ (2002)] ಆಯಾ ದೇಶಗಳು ಶೇಕಡಾವಾರು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯೇ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Tac02" /> === ಸಿಗಡಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು === ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂಡಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೃತಕವಾದ ಸಿಗಡಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ತಿ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದ ಅಥವಾ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯು ತೇಲುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಸುಧಾರಕಗಳನ್ನು ತೇಲು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಇದು ಸಿಗಡಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃತಕ ಆಹಾರಗಳ ಉಂಡೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಗಡಿಗಳ ಮಲವು ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೃತಕ ಆಹಾರವು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡು ಗುಳಿಗೆಗಳು ಕಣಕಣಗಳಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ. 70% ರ ವರೆಗೆ ಇಂಥ ಗುಳಿಗೆಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಿಗಡಿಗಳು ಅವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅವು ನಾಶ ವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Ros04a" /> ಅವುಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡರಿಂದ ಐದು ಬಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಕೈಯಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೊಂಡು ಅಥವಾ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಳಿ ಅಥವಾ ಹೊಂಡದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಆಹಾರ ಪರಿವರ್ತನೆ ದರವು (FCR), ಅಂದರೆ,.ಒಂದು ಘಟಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣ (ಉದಾ. ಒಂದು ಕಿ.ಗ್ರಾಂ.) ಸಿಗಡಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 1.2-2.0 ಬೇಕಾಗುವುದೆಂದು ಉದ್ಯಮದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯ, ಆದರೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಬೇಕೆಂದರೆ ಆಹಾರ ಪರಿವರ್ತನೆ ದರವು 2.5ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯ; ಹಳೆಯ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅರೆ ಪ್ರಶಸ್ತ ಹೊಂಡಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನುಪಾತವು ಸುಲಭವಾಗಿ 4:1 ಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು.<ref name="CDE03_93">ಚೌಟರ್ಡ್ ''et al.'',&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;39.</ref> ಕಡಿಮೆ FCRಗಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. == ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ತಳಿಗಳು == ಇಂಚಾಕಾದ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ತಳಿಗಳು ಹಲವಾರಿದ್ದರೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುವ ಜಾತಿಯ ಕೆಲವಷ್ಟನ್ನೇ ಕೃಷಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪೆನೇಡ್ಗಳ (ವಂಶ ಪೆನಾಡೇಯೇ),<ref name="Ros04b">ರೋಸೆನ್್ಬೆರ್ರಿ, ''ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಸೀಗಡಿಯ ಜಾತಿಪ್ರಭೇದ''.</ref> ಮತ್ತು ''ಪೆನೆಯಸ್'' ಕುಲದ ಒಳಗೆಯೇ ಬರುತ್ತವೆ{{ref|c}}. ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದವುಗಳಲ್ಲ: ಲಾಭವನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಅವು ತೀರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಂತುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಬಹುಬೇಗ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಅವು ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದ ಎರಡು ತಳಿಗಳಿವೆ: * ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿ (''ಲಿಟೋಪೆನಾಸ್ ವನ್ನಾಮಿ'', "ಬಿಳಿಕಾಲಿನ ಸೀಗಡಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್]] ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ದಿಂದ [[ಪೆರು]]ವರೆಗೂ ಇದೆ, ಇದು 23&nbsp;ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ''ಎಲ್. ವನ್ನಾಮೀ'' [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ 95% ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಇದು ಟೌರಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. * ದೈತ್ಯ ಹುಲಿ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಮೋನೋಡಾನ್'', "ಕಪ್ಪು ಹುಲಿ ಸೀಗಡಿ" ಎಂದೂ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ) [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಜಪಾನದಿಂದ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ವರೆಗೆ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಸೀಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಇದು 36 ಸೆಂ.ಮೀ.ಉದ್ದದ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವರು. ಬಿಳಿಚುಕ್ಕಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಇದು ಬಲಿಯಾಗುವ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಕ್ರಮೇಣ 2001ರಿಂದ ''ಎಲ್. ವನ್ನಾಮೀ'' ಮಿಂದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಎರಡು ತಳಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಸೀಗಡಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 80% ರಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Jos04">ಜೋಸುಯಿಟ್,&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;8.</ref> ಮರಿ ಮಾಡುವ ಇತರ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ: [[File:Marsupenaeus japonicus.jpg|right|thumb|250px|ಕುರುಮ ಸೀಗಡಿ ತೈವಾನದ ಜಲಚರ ಜೀವಿ ಕೃಷಿ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಟ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ.]] * ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀಲಿ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಸ್ಟಿಲಿರೋಸ್ಟ್ರಿಸ್'' ) ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಗೆ ಇದು, IHHN ವೈರಸ್ 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ನಾಮಾವಶೇಷ ಮಾಡುವ ವರೆಗೂ, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಸಂಗ್ರಹವು ಈ ವೈರಸ್್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಟೌರಾ ವೈರಸ್ ವಿರುದ್ಧವೂ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪುನಃ ''ಪಿ.ಸ್ಟಿಲಿರೋಸ್ಟ್ರಿಸ್'' ತಳಿಯನ್ನು 1997ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. * ಚೈನೀಸ್್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಚಿನೆಸಿಸ್'', ''ಫ್ಲೆಶಿ ಪ್ರಾವ್ನ್'' ) ಎಂದೂ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನ]]ದ ಮತ್ತು ಕೋರಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಎಂದರೆ 18 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ತಂಪು ನೀರನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಕನಿಷ್ಠ. 16 °ಸೆಂ.). ಒಮ್ಮೆ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದ ಇದು, 1993ರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗ್ರಹವೆಲ್ಲ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಚೀನಾದ ದೇಶೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಕುರುಮ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಜಪೋನಿಕಸ್'' )ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಪಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತೈವಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೂಡ; ಜಪಾನ್ ಮಾತ್ರ ಐಕೈಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕುರುಮ ಸೀಗಡಿಯ ಬೆಲೆಯು US$100 ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡ್ ($220/ಕಿ.ಗ್ರಾಂ.). * ಇಂಡಿಯನ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಇಂಡಿಕಸ್'' ) [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಕರಾವಳಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]], [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕಾದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. * ಬನಾನಾ ಸೀಗಡಿ (''ಪಿ. ಮೆರ್ಗಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' ) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ [[ಒಮಾನ್|ಒಮನ್]] ದಿಂದ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ವರೆಗಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕೃಷಿಮಾಡುವ ತಳಿ ಇದು. ದಟ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ''ಪೆನೇಯಸ್'' ನ ಇತರ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳು ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾತ್ರ ತೀರ ಚಿಕ್ಕದ್ದು. ಇತರ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಯ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನೂ ಕೃಷಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಉದಾ. "ಅಕಿಯಾಮಿ ಪಾಸ್ಟೆ ಸೀಗಡಿ" ಅಥವಾ ''ಮೆಟಾಪೆನೀಯಸ್ ಎಸ್್ಪಿಪಿ.'' ಜಲಜೀವಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಆಗುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬೇಡಿಕೆ 25,000 ಟನ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ. ಪೆನಾಡೇಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಚಿಕ್ಕದ್ದು. == ರೋಗಗಳು == ಸೀಗಡಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗುವ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಲ್]]ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರೋಗಗಳು ಇವೆ.<ref name="BRMES01">ಬೊಂಡಾದ್-ರೀನ್್ಟಾಸೋ ''et al.''</ref> ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವ, ಏಕ ಫಸಲಿನ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಸೋಂಕುಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಸೀಗಡಿ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಅನೇಕ ವೈರಸ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ರೋಗವಾಹಕ ನೀರೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಯಾವುದೇ ವೈರಸ್ ಆಘಾತ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ನಿಸರ್ಗಸಹಜವಾದ ಸೀಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪಾಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು. ಹಳದಿ ತಲೆ ರೋಗ, ''ಹ್ಯು ಲಿಯಂಗ್'' ಎಂದು ಥೈನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ''ಪಿ. ಮೋನೋಡಾನ್'' ಮೇಲೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="GSMFC03a">ಗಲ್ಫ್್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮರೈನ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಕಮಿಶನ್: [http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=119 ''ನಾನ್-ನೇಟಿವ್ ಸ್ಪೀಸಿಸ್ ಸಮರೀಸ್: '' ಯಲ್ಲೋಹೆಡ್ ವೈರಸ್'' (YHV)'' ], 2003. URL ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶವಿದ್ದದ್ದು 2005-06-23. ಡಾಟಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಾಕಿ ಇದೆ. [https://web.archive.org/web/20070928014907/http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=119 ಕಡತ ಡಾಟಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ].</ref> 1990ರಲ್ಲಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಈ ರೋಗ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿದ್ದು 2ರಿಂದ 4 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲುದು. ಸೆಫೆಲೋಥೋರಾಕ್ಸ್ ರೋಗ ಸೋಂಕಿದ ಸೀಗಡಿಯು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಅಧಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಒಮ್ಮೆಲೇ ನಿಂತಾಗ ಇದು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೀಗಡಿಯು ಸಾಯುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೊಂಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="OIE03a">OIE: [http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.07_YHD.pdf ''ಅಕ್ವೆಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', ಸೆಕ್ಸನ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.07_YHD.pdf 2.2.7]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-23.</ref> ಬಿಳಿಚುಕ್ಕಿ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಸಂಬಂಧಿ ವೈರಸ್ಸುಗಳ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಈ ರೋಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಜಪನೀಸ್ ''ಪಿ. ಜಪೋನಿಕಸ್್'' ಕಲ್ಚರ್ಸ್್,<ref name="OIE03b">OIE: [http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.05_WSD.pdf ''ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', ಸೆಕ್ಷನ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.05_WSD.pdf 2.2.5]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-23.</ref> ನಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಏಶಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿತು. ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆತಿಥ್ಯದ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಘಾತುಕವಾದದ್ದು, ದಿನದೊಳಗೇ ಇದು 100% ಬಲಿ ಪಡೆಯುವುದು. ಬೆನ್ನು ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಹಿಪಾಟೋಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಾಸ್ ಇರುವುದು ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಸೋಂಕಿಗೊಳಗಾದ ಸೀಗಡಿಯು ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಮಂಪರಿಗೊಳಗಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="GSMFC03b">ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮರೈನ್ ಫಿಶೆರಿಸ್ ಕಮಿಶನ್: [http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=7 ''ನಾನ್-ನೇಟಿವ್ ಸ್ಪೆಸೀಸ್ ಸಮ್ಮರೀಸ್: '' ವೈಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಬಾಕುಲೋವೈರಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಷ್'' (WSBV)'' ], 2003. URL ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದದ್ದು 2005-06-23. ಡಾಟಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಾರಿ ಇದೆ. [https://web.archive.org/web/20070928014547/http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=7 ಕಡತವು ಡಾಟಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.].</ref> ಟೌರಾ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ 1992ರಲ್ಲಿ ಈಕ್ವೆಡೋರ್್ನ ಟೌರಾ ನದಿಯ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೈರಸ್ ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೋಗ ''ಪಿ. ವನ್ನಾಮಿ'', ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಸೀಗಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಈ ರೋಗವು ಬೇಗನೆ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸೋಂಕಿಗೊಳಗಾದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ''ಎಲ್. ವನ್ನಾಮಿ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಏಶಿಯಾದ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೂ ತಗುಲಿತು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಹಬ್ಬುವುದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="OIE03c">OIE: [http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.04_TAURA.pdf ''ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', ಸೆಕ್ಷನ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.04_TAURA.pdf 2.2.4]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-23.</ref> ಇನ್ಫೆರ್ಸಿಯಸ್ ಹೈಪೋಡರ್ಮಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಹೆಮಾಟೋಪೋಯಿಟಿಕ್ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ (IHHN) ಇದೊಂದು ''ಪಿ. ಸ್ಟಿಲಿರೋಸ್ಟ್ರಿಸ್'' (ಅತ್ಯಧಿಕ 90%)ನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ''ಎಲ್. ವನ್ನಾಮಿಯ'' ಯಲ್ಲಿ ವಿಕೃತ ರೂಪವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವಂಥದ್ದು. ಇದು ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್್ನ ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಸೀಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು. ಆದರೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] ಕರಾವಳಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೀಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="OIE03d">OIE: [http:// www. oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.02_IHHN.pdf ''ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', ಸೆಕ್ಷನ್. ][http://www.oie.int/eng/normes/fmanual/2.2.02_IHHN.pdf 2.2.2]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]] ಮೂಲದ ಸೋಂಕುಗಳೂ ಸೀಗಡಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು ವಿಬ್ರಿಯೋಸಿಸ್, ''ವಿಬ್ರಿಯೋ'' ತಳಿಗಳ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಇದು ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಸೀಗಡಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿಗೊಳಗಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಹೊರ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಗಾಯಗಳಿರಬಹುದು. ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ 70%.ನ್ನು ಮೀರಬಹುದು. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ರೋಗ ನೆಕ್ರೋಟಿಂಗ್ ಹೆಪಾಟೋಪಾಂಕ್ರಿಯಾಟಿಸ್ (NHP); ಹೊರಕವಚವು ಮೃದುವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಗಬ್ಬುನಾರುವುದು ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಥ ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲದ ಸೋಂಕುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಡಪೂರ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಸೀಗಡಿ ಇರುವುದು, ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೀರು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಇವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿ ಜೀವಾಣು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref name="ML99">ವಾನ್್ ವೈಕ್ ''et al.'', [http://web.archive. org/web/20070121201945 /http://www.hboi. edu/aqua/ downloads/ pdf/shrimpmanual_chapter9.pdf ''HBOI ಮ್ಯಾನ್ಯಅಲ್'', ಅಧ್ಯಾಯ&nbsp;9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722070542/http://web.archive./ |date=2013-07-22 }}.</ref> ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಜೀವಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೀಗಡಿಯ ಮೇಲೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಆಮದು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಲೆ ಇವೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಪ್ರತಿಜೀವಾಣು ಕ್ಲೋರಾಮ್ಫೆನಿಕೋಲ್, ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ 1994ರಿಂದಲೇ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಮುಂದುವರಿದೇ ಇದೆ.<ref name="Ros05a">ರೋಸೆನ್್ಬೆರ್ರಿ, ''ಕ್ಲೋರಾಮ್್ಪೆನಿಕೋಲ್'', 2005.</ref> ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಕಾರಣ ಸೀಗತಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ರೋಗಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದವು, ಒಂದುವೇಳೆ ಅವರ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಆದಾಯವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ರೋಗವು ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ರೋಗ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹೊಂಡದ ಕಳಪೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೋಗಾಣಿ ಮುಕ್ತ ಮರಿಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ರೋಗಗಳನ್ನು ಅವು ಒಯ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ಬಳಸು ವುದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref name="Cea02">ಸೀಟೆಕ್ ಯುೆಸ್ಎ, ಐಎನ್್ಸಿ.: ''[https://web.archive.org/web/20050907195817/http://ceatech.com/products/avoiddisease.htm The Rationale to use SPF broodstock]''. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2005-08-23.</ref> ರೋಗಮುಕ್ತ ಸಂಗ್ರಹವಿರುವ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ರೋಗಪ್ರವೇಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅರೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಈಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಪರ್ಕ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕಿನ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸುವರು.<ref name="McC04" /> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == 2005ರಲ್ಲಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೀಗಡಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್್ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>FAO, ದಿ ಸ್ಟೇಟ್್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫಿಶರಿಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ್ಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್, ಪು. 124.</ref> ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಒಟ್ಟೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 42% ಕ್ಕೆ ಇದು ಸಮನಾದದ್ದು. (ಸಾಕಿದ್ದು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ). ಸೀಗಡಿಯ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], 2003-2009ರ ನಡುವೆ ಇದು 500 – 600,000 ಟನ್್ಗಳ ಸೀಗಡಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="usda_stats">ಯು.ಎಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ: [http://www.ers.usda.gov/Data/Aquaculture/ShrimpImportsVolume.htm ಯು.ಎಸ್. ಶ್ರಿಂಪ್ ಇಂಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಬಾಯ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150331185007/http://www.ers.usda.gov/Data/Aquaculture/ShrimpImportsVolume.htm |date=2015-03-31 }} ([http://www.ers.usda.gov/Data/Aquaculture/ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220083421/http://www.ers.usda.gov/data/Aquaculture/ |date=2010-02-20 }} {{Cite web |url=http://www.ers.usda.gov/data/Aquaculture/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100220083421/http://www.ers.usda.gov/data/Aquaculture/ |archive-date=2010-02-20 |url-status=dead}}), ಫೆಬ್ರವರಿ 2010. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು2010-02-23.</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 200,000 ಟನ್್ಗಳನ್ನು[[ಜಪಾನ್]] ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ,<ref name="picjp">PIC: [http://www.pic.or.jp/en/market/shrimp.htm ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿ: ಸೀಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನಳ್ಳಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505071343/http://www.pic.or.jp/en/market/shrimp.htm |date=2010-05-05 }}. ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು 1994-98ಕ್ಕೆ. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-23.</ref><ref name="noaanmfs">NOAA, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮರೈನ್ ಫಿಶರಿಸ್ ಸರ್ವಿಸ್, ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿ: [http://swr.nmfs.noaa.gov/fmd/sunee/shrimp/jsh.htm ಜಪಾನಿಗಳ ಸೀಗಡಿ ಆಮದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130216001858/http://swr.nmfs.noaa.gov/fmd/sunee/shrimp/jsh.htm |date=2013-02-16 }},ತಿಂಗಳು ಮಾಹಿತಿ 1997 ರಿಂದ ಮುಂದೆ. URl ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದದ್ದು 2010-02-23.</ref> [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು]] 2006ರಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಸುಮಾರು 500,೦೦೦ ಟನ್್ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಮದುಗಾರರು [[ಸ್ಪೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]].<ref name="faofigiscommodities">FAO: FIGIS [http://www.fao.org/fishery/statistics/global-commodities-production/query/en ಕಮೋಡಿಟಿಸ್ 1976-2006], ಐರೋಪ್ಯ ಸಮುದಾಯದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಮದಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸೀಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯ ತನಿಖೆ ಇದರಲ್ಲಿ ''ಪೆನೇಯಸ್ ಎಸ್್ಪಿಪಿ'' ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. (ಅಲ್ಲದೆ "nei" ದಾಖಲೆ; "nei" ಅಂದರೆ "ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸೇರದೆ ಇದ್ದದ್ದು" ಇದರಲ್ಲಿಲ್ಲ.). ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಟನ್ನುಗಳನ್ನು 1,000 ಪೌಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದಾಗ [http://www.ers.usda.gov/Data/Aquaculture/ShrimpImportsVolume.htm ಯು.ಎಸ್. DOA ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150331185007/http://www.ers.usda.gov/Data/Aquaculture/ShrimpImportsVolume.htm |date=2015-03-31 }} ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-25.</ref> ಶೀತನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸೀಗಡಿ''(ಕ್ರಾನ್್ಗೊನ್ ಕ್ರಾನ್್ಗೊನ್)'' ಮತ್ತು ''ಪಂಡಾಲಿಡೆ'' ಯಲ್ಲಿಯ ''ಪಂಡಾಲಸ್ ಬೋರೆಯಲಿಸ್ '' ; 2006ರಲ್ಲಿ, ಈ ಆಮದುಗಳು ಸುಮಾರು ಮತ್ತೊಂದು 200,000 ಟನ್್ಗಳು.<ref name="faofigiscommodities2">FAO: FIGIS [http://www.fao.org/fishery/statistics/global-commodities-production/query/en ಕಮೋಡಿಟಿಸ್ 1976-2006], ಅದೇ ತನಿಖೆಯು ''ಕಂಗೋನ್'' ಮತ್ತು ''ಪಂಡಾಲಿಡೇ'' ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-25.</ref> ಸೀಗಡಿಯ ಆಮದು ಬೆಲೆಯು ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. 2003ರಲ್ಲಿ, ಆಮದು ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಸೀಗಡಿಗೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] US$ 8.80 ಇತ್ತು., ಜಪಾನಲ್ಲಿದ್ದ US$8.00 ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಆಮದು ಬೆಲೆಯು ಕೇವಲ ಸುಮಾರು US$5.00/ಕಿ.ಗ್ರಾಂ; ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಕಾರಣ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶೀತ ನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು (ಸಾಗುವ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವು) ಎಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವು ಸಾಕಿದ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಗಿಂತ ಗಾತ್ರದ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವು ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇವಕ್ಕೆ ಕಿಮೆ ಬೆಲೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಭಾಗದ ಯುರೋಪು ಅತ್ಂಯತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳ ತೂಕ ಅಂದಾಜು 30% ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಘಟಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Jos04_16">ಜೋಸುಯಿಟ್,&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;16.</ref> ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೀಗಡಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ಏಶಿಯಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನ]] ಮತ್ತು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ಇದರ ಬೆನ್ನಿಗೇ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್್ನಾಮ್]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]. ಇನ್ನುಳಿದ 25% ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶಗಳು ([[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಝಿಲ್]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡೋರ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]) ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿವೆ.<ref name="figis">FIGIS; FAO ಡಾಟಾಬೇಸಸ್, 2007.</ref> ಆಮದಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲು 30%ಕ್ಕಂತ ಅಧಿಕ, ಅದರ ನಂತರ ಚೀನ, ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ, ಮತ್ತು ಭಾರತ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 10%. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ದೇಶಗಳೆಂದರೆ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಈಕ್ವೆಡೋರ್.<ref name="FM">ಫುಡ್್ಮಾರ್ಕೆಟ್: ''[http://www.foodmarketexchange.com/datacenter/product/seafood/shrimp/detail/dc_pi_sf_shrimp0302.htm ಶ್ರ್ರಿಂಪ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312082053/http://www.foodmarketexchange.com/datacenter/product/seafood/shrimp/detail/dc_pi_sf_shrimp0302.htm |date=2016-03-12 }}'' ; ಡಾಟಾ ಗ್ಲೋಬ್ ಫಿಶ್್ನಿಂದ, 2001. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2005-06-23.</ref> ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಹುತೇಕ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚೀನವು ತನ್ನ ಸೀಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ದೇಶೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು. ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೀಗಡಿಯ ಬಲವಾದ ದೇಶೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇದ್ದೂ ಅದನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಏಕೈಕ ದೇಶ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]].<ref name="McC04" /> <div align="center" style="font-size:smaller"> {| class="wikitable" cellspacing="0" |+ align="bottom"|ಜಲಚರ ಕೃಷಿಯ ಸೀಗಡಿ ಉತ್ಪಾದಕರು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳು<td><ref name="figis" /></td> ! style="background:#ccccff" rowspan="2"|ಪ್ರದೇಶ(ಪ್ರಾಂತ) ! style="background:#ccccff" rowspan="2"|ದೇಶ ! style="background:#ccccff" colspan="23"|ಉತ್ಪಾದನೆ 1,000 ಟನ್ನುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ಣಾಂಕದಲ್ಲಿ |- ! style="background:#ccccff"|1985 ! style="background:#ccccff"|86 ! style="background:#ccccff"|87 ! style="background:#ccccff"|88 ! style="background:#ccccff"|89 ! style="background:#ccccff"|1990 ! style="background:#ccccff"|91 ! style="background:#ccccff"|92 ! style="background:#ccccff"|93 ! style="background:#ccccff"|94 ! style="background:#ccccff"|95 ! style="background:#ccccff"|96 ! style="background:#ccccff"|97 ! style="background:#ccccff"|98 ! style="background:#ccccff"|99 ! style="background:#ccccff"|2000 ! style="background:#ccccff"|01 ! style="background:#ccccff"|02 ! style="background:#ccccff"|03 ! style="background:#ccccff"|04 ! style="background:#ccccff"|05 ! style="background:#ccccff"|06 ! style="background:#ccccff"|07 |- | rowspan="9" valign="top"|'''[[ಏಷ್ಯಾ]]''' | ''[[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]'' | style="text-align:right"|''40'' | style="text-align:right"|''83'' | style="text-align:right"|''153'' | style="text-align:right"|''199'' | style="text-align:right"|''186'' | style="text-align:right"|''185'' | style="text-align:right"|''220'' | style="text-align:right"|''207'' | style="text-align:right"|'''''88'' ''' | style="text-align:right"|''64'' | style="text-align:right"|''78'' | style="text-align:right"|''89'' | style="text-align:right"|''96'' | style="text-align:right"|''130'' | style="text-align:right"|''152'' | style="text-align:right"|''192'' | style="text-align:right"|''267'' | style="text-align:right"|''337'' | style="text-align:right"|''687'' | style="text-align:right"|''814'' | style="text-align:right"|''892'' | style="text-align:right"|''1'080'' | style="text-align:right"|''1'265'' |- | [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌‌]] | style="text-align:right"|10 | style="text-align:right"|12 | style="text-align:right"|19 | style="text-align:right"|50 | style="text-align:right"|90 | style="text-align:right"|115 | style="text-align:right"|161 | style="text-align:right"|185 | style="text-align:right"|223 | style="text-align:right"|264 | style="text-align:right"|259 | style="text-align:right"|'''238''' | style="text-align:right"|225 | style="text-align:right"|250 | style="text-align:right"|274 | style="text-align:right"|309 | style="text-align:right"|279 | style="text-align:right"|264 | style="text-align:right"|330 | style="text-align:right"|360 | style="text-align:right"|401 | style="text-align:right"|501 | style="text-align:right"|''501'' |- | [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌]] | style="text-align:right"|''8'' | style="text-align:right"|''13'' | style="text-align:right"|''19'' | style="text-align:right"|27 | style="text-align:right"|28 | style="text-align:right"|32 | style="text-align:right"|36 | style="text-align:right"|37 | style="text-align:right"|39 | style="text-align:right"|45 | style="text-align:right"|55 | style="text-align:right"|46 | style="text-align:right"|45 | style="text-align:right"|52 | style="text-align:right"|55 | style="text-align:right"|90 | style="text-align:right"|150 | style="text-align:right"|''181'' | style="text-align:right"|''232'' | style="text-align:right"|''276'' | style="text-align:right"|''327'' | style="text-align:right"|''349'' | style="text-align:right"|''377'' |- | [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಷಿಯಾ]] | style="text-align:right"|25 | style="text-align:right"|29 | style="text-align:right"|42 | style="text-align:right"|62 | style="text-align:right"|82 | style="text-align:right"|84 | style="text-align:right"|116 | style="text-align:right"|120 | style="text-align:right"|117 | style="text-align:right"|107 | style="text-align:right"|121 | style="text-align:right"|125 | style="text-align:right"|127 | style="text-align:right"|97 | style="text-align:right"|121 | style="text-align:right"|118 | style="text-align:right"|129 | style="text-align:right"|137 | style="text-align:right"|168 | style="text-align:right"|218 | style="text-align:right"|266 | style="text-align:right"|326 | style="text-align:right"|''315'' |- | [[ಭಾರತ]] | style="text-align:right"|''13'' | style="text-align:right"|''14'' | style="text-align:right"|''15'' | style="text-align:right"|''20'' | style="text-align:right"|''28'' | style="text-align:right"|''35'' | style="text-align:right"|''40'' | style="text-align:right"|''47'' | style="text-align:right"|''62'' | style="text-align:right"|''83'' | style="text-align:right"|''70'' | style="text-align:right"|''70'' | style="text-align:right"|67 | style="text-align:right"|83 | style="text-align:right"|79 | style="text-align:right"|97 | style="text-align:right"|103 | style="text-align:right"|115 | style="text-align:right"|113 | style="text-align:right"|118 | style="text-align:right"|131 | style="text-align:right"|132 | style="text-align:right"|''108'' |- | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | style="text-align:right"|11 | style="text-align:right"|15 | style="text-align:right"|15 | style="text-align:right"|17 | style="text-align:right"|18 | style="text-align:right"|19 | style="text-align:right"|20 | style="text-align:right"|21 | style="text-align:right"|28 | style="text-align:right"|29 | style="text-align:right"|32 | style="text-align:right"|42 | style="text-align:right"|48 | style="text-align:right"|56 | style="text-align:right"|58 | style="text-align:right"|59 | style="text-align:right"|55 | style="text-align:right"|56 | style="text-align:right"|56 | style="text-align:right"|58 | style="text-align:right"|63 | style="text-align:right"|65 | style="text-align:right"|64 |- | [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌]] | style="text-align:right"|29 | style="text-align:right"|30 | style="text-align:right"|35 | style="text-align:right"|44 | style="text-align:right"|47 | style="text-align:right"|48 | style="text-align:right"|47 | style="text-align:right"|77 | style="text-align:right"|86 | style="text-align:right"|91 | style="text-align:right"|89 | style="text-align:right"|77 | style="text-align:right"|'''41''' | style="text-align:right"|38 | style="text-align:right"|39 | style="text-align:right"|41 | style="text-align:right"|42 | style="text-align:right"|37 | style="text-align:right"|37 | style="text-align:right"|37 | style="text-align:right"|39 | style="text-align:right"|40 | style="text-align:right"|42 |- | ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|6 | style="text-align:right"|''7'' | style="text-align:right"|''19'' | style="text-align:right"|''30'' | style="text-align:right"|49 | style="text-align:right"|49 | style="text-align:right"|48 |- | ತೈವಾನ್‌ | style="text-align:right"|17 | style="text-align:right"|45 | style="text-align:right"|80 | style="text-align:right"|'''34''' | style="text-align:right"|22 | style="text-align:right"|15 | style="text-align:right"|22 | style="text-align:right"|16 | style="text-align:right"|10 | style="text-align:right"|8 | style="text-align:right"|11 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|6 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|6 | style="text-align:right"|8 | style="text-align:right"|10 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|11 | style="text-align:right"|11 |- | rowspan="4" valign="top"|'''ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳು''' | [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]] | style="text-align:right"|''<1'' | style="text-align:right"|''<1'' | style="text-align:right"|''<1'' | style="text-align:right"|''<1'' | style="text-align:right"|''1'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|7 | style="text-align:right"|16 | style="text-align:right"|25 | style="text-align:right"|''40'' | style="text-align:right"|''60'' | style="text-align:right"|90 | style="text-align:right"|76 | style="text-align:right"|63 | style="text-align:right"|''65'' | style="text-align:right"|''65'' |- | [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌]] | style="text-align:right"|30 | style="text-align:right"|44 | style="text-align:right"|69 | style="text-align:right"|74 | style="text-align:right"|70 | style="text-align:right"|76 | style="text-align:right"|105 | style="text-align:right"|113 | style="text-align:right"|'''83''' | style="text-align:right"|89 | style="text-align:right"|106 | style="text-align:right"|108 | style="text-align:right"|133 | style="text-align:right"|144 | style="text-align:right"|120 | style="text-align:right"|'''50''' | style="text-align:right"|45 | style="text-align:right"|63 | style="text-align:right"|77 | style="text-align:right"|90 | style="text-align:right"|119 | style="text-align:right"|150 | style="text-align:right"|''150'' |- | [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|8 | style="text-align:right"|12 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|16 | style="text-align:right"|13 | style="text-align:right"|17 | style="text-align:right"|24 | style="text-align:right"|29 | style="text-align:right"|33 | style="text-align:right"|48 | style="text-align:right"|46 | style="text-align:right"|46 | style="text-align:right"|62 | style="text-align:right"|90 | style="text-align:right"|112 | style="text-align:right"|''114'' |- | ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''3'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|''1'' | style="text-align:right"|''1'' | style="text-align:right"|''1'' | style="text-align:right"|''2'' | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|2 |- | rowspan="2" valign="top"|'''[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]]''' | [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರಬಿಯಾ]] | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|5 | style="text-align:right"|9 | style="text-align:right"|9 | style="text-align:right"|11 | style="text-align:right"|12 | style="text-align:right"|15 |- | [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]] | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|8 | style="text-align:right"|6 | style="text-align:right"|7 | style="text-align:right"|9 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|6 | style="text-align:right"|3 |- | '''[[ಒಷ್ಯಾನಿಯ|ಓಸಿಯಾನಿಯ]]''' | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | style="text-align:right"|0 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|<1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|1 | style="text-align:right"|2 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|3 | style="text-align:right"|4 | style="text-align:right"|3 |- | colspan="25" style="background:white"|''ಓರೆ'' ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂದಾಜನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವು FAO ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲ.{{ref|d}} ದಪ್ಪಕ್ಷರದ ಅಂಕಿಗಳು ಕೆಲವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ರೋಗಗಳ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ |} </div> [[File:Litopenaeus vannamei specimen.jpg|thumb|ತುದಿಯಿಂದ ತಳದ ವರೆಗೆ: ಲಿಟೋಪೆನೆಯಸ್ ವನ್ನಾಮಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ತುಣುಕುಗಳು; ಕೃಷಿಮಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಎಲ್. ವನ್ನಾಮಿ ಗಾತ್ರ&nbsp;66 (17&nbsp;ಜಿ); ಸತ್ತಿರುವ ಎಲ್. ವನ್ನಾಮಿ, ಟೌರಾ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ವೈರಸ್್ನಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು. (TSV). ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಸೀಗಡಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ಲವಕದ ಬಣ್ಣದಿಂದ, ಹೊಂಡದ ತಳದಲ್ಲಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೋಷಕಾಂಶದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸೀಗಡಿಯ ತಳದಲ್ಲಿಯ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವು ಟಿಎಸ್್ವಿ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಆದದ್ದು.]] ರೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೀಗಡಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. 1993ರಲ್ಲಿ ''ಪಿ.ಚಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುವ ಸನಿಹ ಬಂದಿತ್ತು. ವೈರಸ್್ ರೋಗಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಈಕ್ವೆಡೋರ್್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1996/97ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕುಸಿಯಿತು.<ref name="Jos04_7f">ಜೋಸುಯಿಟ್&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;7f.</ref> ಈಕ್ವೆಡೋರ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ, ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1989ರಲ್ಲಿ (IHHN), 1993ರಲ್ಲಿ (ಟೌರಾ) ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ (ಬಿಳಿಚುಕ್ಕಿ) ರೋಗದಿಂದ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು.<ref name="FSB03">ಫಂಜ್-ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗ್ಗ್ಸ್, 2003.</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಫಲಿತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳ ರಫ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು. ಅವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಾಣುಗಳ ಕಲಬೆರಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸೀಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. 1980ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ 1990ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೂಲಿ ದರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಡತನವಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸೀಗಡಿಗೆ ಇದ್ದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ. ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸೀಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದ ವಿದೇಶಿ ಹಣ ಗಳಿಕೆಗೆ ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು ಅಥವಾ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref name="LPCM03">ಲೂಯಿಸ್ ''et al.''</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬದಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರು ಒಟ್ಟಿಕೇ ಎನ್ಜಿಓಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಹಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು. ಪ್ರತಿ ಜೀವಾಣುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಸೀಗಡಿಯ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕ ದೇಶಗಳು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದವು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ 2004ರಲ್ಲಿ ಹೇರಿದ ಸೀಗಡಿ ಆಮದು ನಿಷೇಧ ಥೈ ಸೀಗಡಿ ''ಮೀನುಗಾರರು'' ಆಮೆ ಹೊರಗಿಡುವ ಉಪಕರಣ ತಮ್ಮ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದ್ದು,<ref name="TFRC04">ಥೈ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, 2004.</ref> ಅಥವಾ ಯು.ಎಸ್.ನ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆದಾರರು 2002ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸೀಗಡಿ ಮೀನುಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ "ಆ್ಯಂಟಿi-ಡಂಪಿಂಗ್" ಪ್ರಕರಣ.<ref name="Ros05b">ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, ''ಶ್ರಿಂಪ್್ನ್ಯೂಸ್'', 2005.</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತಂದು ಸುರಿಯುವ ವಿರೋಧಿತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 10% ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿತು. ( ಅದು 112% ಸುಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವಚೀನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).<ref name="anti_dumping">ಯು.ಎಸ್. ಡಿಪಾರ್ಟ್್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್: ''[http://www.trade.gov/media/FactSheet/0105/shrimp_012605.html ಅಮೆಂಡೆಡ್ ಫೈನಲ್ ಡಿಟರ್ಮಿನೇಶನ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಶ್ಯುಅನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಡಂಪಿಂಗ್ ಡ್ಯೂಟಿ ಆರ್ಡರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170514045605/http://www.trade.gov/media/FactSheet/0105/shrimp_012605.html |date=2017-05-14 }}'', ಜನವರಿ 26, 2005. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-02-23.</ref> ರೋಗಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಮದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡೋರ್್]]ನಲ್ಲಿ, (ಉಳಿದ ಎರಡು [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಣ್ಣೆ]]), ಬಿಳಿಚುಕ್ಕಿ ರೋಗವು 1999 ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅಂದಾಜು 130,000 ಕೆಲಸಗಾರರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಯಿತು.<ref name="McC04" /> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, 2000ರಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿಯ ಬೆಲೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.<ref name="prices">ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, ಬಿ.: ''[http://www.shrimpnews.com/AnnualReports.html ಅನ್ಯುಅಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ರ್ಲ್ಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050816212755/http://shrimpnews.com/AnnualReports.html |date=2005-08-16 }}'' ; ಸೀಗಡಿ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವರಣೆ ಆನ್್ ಲೈನ್ ಉದ್ಧೃತಗಳು 2000–2004. ಉದ್ಧೃತ 2005-08-18.</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಸೀಗಡಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗಿದ ರೈತರು, ತಮ್ಮ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗಿದ್ದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ವಾಣಿಜ್ಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ವ್ಯವಹಾರ ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="LPCM03" /><ref name="McC04" /> === ಸಮಾಜೋ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಗಳು === ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಬಡತನವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="LPCM03_22">ಲೂಯಿಸ್ ''et al.'', &nbsp;ಪುಟ.&nbsp;22.</ref> ಆ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಲಭ್ಯವಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ತೋರುವವು.<ref name="cons_43">ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ ''ಕರಡು ವರದಿ'',&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;43.</ref> ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬತ್ತವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಾಹುಳ್ಯವು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಒಂದು ಮೂರಾಂಶ<ref name="BFS96_14">ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್,&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;14.</ref> ದಿಂದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ<ref name="IAA01b_76">ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಅಥಾರಿಟಿ: ''ಪರಿಸರ ವರದಿ'', ಅಧ್ಯಾಯ.&nbsp;6, ಪುಟ.&nbsp;76.</ref> ದ ವರೆಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಇದು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಿಸ್ತೃತ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಪ್ರತಿ ಘಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಸತಾರವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತ್್ಪ್ರಮಾಣದ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಯಾವತ್ತೂ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.<ref name="HWH02">ಹೆಂಪೆಲ್ ''et al.'',&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;42ಎಫ್</ref> ಪೂರಕ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಾದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇತರ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಜಾಗತಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ ಇತರ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವರಿಗಿಂತ 1.5-3 ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="cons_45">ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ ''ಕರಡು ವರದಿ'',&nbsp;ಪು.&nbsp;45.</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಂಬಳವು 1.6ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="IAA01b_76" /> ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳವು 1996ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸರಾಸರಿ ಸಂಬಳದ 1.22ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="LPCM03_1">ಲೂಯಿಸ್ ''et al.'',&nbsp;ಪು.&nbsp;1.</ref> ಲಾಭದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ದೊಡ್ಡದಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲೆವಂದು ಎನ್್ಜಿಓಗಳು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಟೀಕಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡೋರ್]]್ನಂಥ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸತ್ಯ ಕೂಡ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ಪಡೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವವರ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಂಬಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿತಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. 1994ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನ ಒಬ್ಬ ರೈತ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬತ್ತ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪಡೆದ ಲಾಭ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರ ಮಾತ್ರ.<ref name="BFS96_17">ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್, ಪುಟ.&nbsp;17.</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="KRGN03">ಕುಮಾರನ್ ''et al.'',&nbsp;2003.</ref> ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="BFS96_15">ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್, ಪುಟ.&nbsp;15.</ref> ಬಹುತೇಕ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದ, ಹೆಚ್ಚು ತರಬೇತು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈಕ್ವೆಡೋರ್್ನಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಇಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ವಲಸೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="McC04_55">ಮೆಕ್ಲೆನ್ನನ್,&nbsp;ಪು.&nbsp;55.</ref> ಹೆಚ್ಚು ಬೃಹತ್್ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಮಾರಾಟ === {{Main|Shrimp marketing}} ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸೀಗಡಿಗಳ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸೀಗಡಿ (ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ "ಹೆಡ್ ಆನ್, ಶೆಲ್-ಆನ್" ಅಥವಾ HOSO)ಯಿಂದ ಚಿಪ್ಪು ಸುಲಿದ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ (P&amp;D) ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿವರಣೆಯವು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಏಕರೂಪದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ತೂಕಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. == ಪಾರಿಸರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು == [[File:Mangrove lagoon.jpg|right|thumb|250px|ನದೀಮುಖದಲ್ಲಿಯ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] [[File:ShrimpFarming Honduras L7 1987-99.jpg|thumb|250px|ಎರಡು ಕೃತಕ-ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳು 1987 ಮತ್ತು 1999ರ ನಡುವೆ ಹೊಂಡುರಾಸ್್ನ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್್ಗಳು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಆಯತಾಕಾರದ ಸಾಲುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ (ಕೆಳಗೆ), ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿ ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ಮುಖಜ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ; ಒಂದು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಈಗಾಗಲೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಡದ ಕೋನದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.1999ರ ವೇಳೆಗೆ (ತುದಿಯ ಚಿತ್ರ), ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗವು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಹೊಂಡದ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದವು. ]] [[File:Shrimp pond bottom pyrite.jpg|thumb|right|250px|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಹೊಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಯಿಲು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಹೊಂಡದ ತಳದಿಂದ ವಿಷಯುಕ್ತ ಕೆಸರು ಸೋರಿಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು. ಇಂಥ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರುವ ಹೊಂಡವು ಸೀಗಡಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ; ಪ್ಲವಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="pyrite_effects">Tanavud et al.,&nbsp;p.&nbsp;330.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಸುಣ್ಮವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಆಮ್ಲ ಮೇಲ್ಪದರ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ನೀರು ಆಮ್ಲೀಕರಣವಾಗಬಹುದು,<ref name="liming">ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್</ref> ಇಂಥ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮಣ್ಣುಗಳು.<ref name="ASS">Fitzpatrick et al.</ref>]] ಬೃಹತ್್ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ- ಅಧಿಕೋತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಇವೆಯೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಪಾರಿಸರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಬೃಹತ್್ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್್ಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮ್ಯಾಂಗೋವರ್ ಅರಣ್ಯದ ಶೇ.35 ಭಾಗ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯೇ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ;<ref name="VBY01">ವಲಿಯೆಲಾ ''et al.'',&nbsp;2001.</ref> ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವರದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಶೇ.5ರಿಂದ ಶೇ.10ರ ನಡುವೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನಂತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ನಾಶವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡವೂ ಒಂದು. ಮರಗಳನ್ನು ಕಟಾವು ಮಾಡುವುದು, ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪು ತಯಾರಿಕೆ ಹೊಂಡ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನ್ಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿ ಕೊಂಡಿರುವುದು ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳು.<ref name="LPCM03" /> ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್್ಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳ ಮೂಲಕ ಕರಾವಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಮಣ್ಣಿನ ಗಸಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಸವಕಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗ ದೊರೆಯುವ ರಕ್ಷಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ರೋವ್್ಗಳಿರುವ ನದೀಮುಖದ ಭೂಮಿ ಕೂಡ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನಿಡುವ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ವಾಣಿಜ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದವು.<ref name="ISA00" /> ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್್ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬರವಿಳಿತವಿರುವ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಅಥವಾ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರದ ಕರಾವಳಿಯ ಮ್ಯಾಂಗೋವರ್್ಗಳನ್ನು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿವಾದವಾಗಿದೆ.<ref name="LPCM03" /> ಅಧಿಕೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮ್ಯಾಂಗೋವರ್್ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿವೆ. ಅವರ ಪೋಷಕಾಂಶ ಭರಿತ ಹೊರಸಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು (ಔದ್ಯಮಿಕವಾದ ಸೀಗಡಿಯ ಆಹಾರವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿದಳನವಾಗಿಬಿಡುವವು. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸೀಗಡಿಗಳು ತಿನ್ನುವುದು ಶೇ.30 ಭಾಗ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕುವ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಷ್ಟವೇ. ಉಳಿದ ಭಾಗ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗುವುದು.<ref name="Ros04a" />) ಅದೇ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಾಣು]]ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಜೀವಾಣುಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಹೊರಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಅವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿರೋಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.<ref name="Owen04">ಓವೆನ್,&nbsp;2004.</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಬ್ಬುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ರೋಗಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="cdc_rebuttal">ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಎನ್ಎಎ): ''[http://www.nationalaquaculture.org/pdf/CDC%20Response%20to%20the%20Record.pdf ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಯೂಸ್ ಇನ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್: ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಿಬುಟ್ಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813204310/http://www.nationalaquaculture.org/pdf/CDC%20Response%20to%20the%20Record.pdf |date=2007-08-13 }}'', ಎನ್ಎಎ, ಯುಂ.ಎಸ್., ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 1999. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-11-26.</ref> ಒಂದು ಹೊಂಡವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಹೊಂಡದ ತಳದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ಮಲದಿಂದ ಗಸಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NACA03">ಎನ್ಎಸಿಎ/ಎಂಪಿಇಡಿಎ: ''ಹೆಲ್ತ್್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', 2003.</ref> ಈ ಗಸಿಯನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಆಮ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಣಗಲು ಬಿಟ್ಟು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ರಭಸದಿಂದ ಹರಿಸುವುದರಿಂದ ಗಸಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೊಂಡವು ಪರಿತ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಮಣ್ಣನ್ನು ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಂಶ, ಆಮ್ಲೀಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ವಿಷಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬೃಹತ್್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾದರಿಯ ಹೊಂಡವೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬಿಡುವುದು. ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಂಥ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಪುನರ್ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.<ref name="ISA00" /> 1999ರಿಂದ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಒಳನಾಡು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಲವಣಾಂಶವು ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಅವು ಬಹಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿವೆ.<ref name="AGL00" /> ಒಂದು ಥೈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಶೇ.60 ಭಾಗವು 1989-1996ರ ನಡುವೆ ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="HL01" /> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಅವು ಅತ್ಯಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಪೈರಿಟಿ ಅಂಶವನ್ನು (ಆಮ್ಲ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಮಣ್ಣು) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದುಹೋಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅರೆ-ಅಧಿಕೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉನ್ನತವಾದ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವು ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಲ್ಫೈಡ್ (ಪೈರಿಟೆ) ಅಂಶವು ಮಣ್ಣು ಆಮ್ಲಜನವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಆಮ್ಲವು ಶೇಖರಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ವಾಣಿಜ್ಯದ್ದು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾಗಿಸುವುದು. ಇವು ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಿ ತಳಿಗಳೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇವು ಸೀಗಡಿಗಳಿಗೆ ಬರುವ ರೋಗಗಳನ್ನೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿದವು. ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದ ಅಗತ್ಯ ತಲೆದೋರಿತು/ ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೋಗಜನಕ ಮುಕ್ತ (ಎಸ್್ಪಿಎಫ್) ಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಬೇಕಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಾಕಿದ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸದಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಲಾಬಿ ನಡೆಸಿದವು. ಕೆಲವರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ತಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="WRM01">ವರ್ಲ್ಡ್ ರೇನ್್ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಮೂವ್್ಮೆಂಟ್: ''[http://www.wrm.org.uy/bulletin/51/production.html ಅನ್್ಸಸ್ಟೇನೇಬಲ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಸ್ಟೆನೇಬಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051111165126/http://www.wrm.org.uy/bulletin/51/production.html |date=2005-11-11 }}'', ಡಬ್ಲೂಆರ್್ಎಂ ಬುಲೆಟಿನ್ 51, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2007-08-20.</ref> ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿದೆ ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ (ಎನ್ಎಸಿಎ), ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಎಫ್ ಮತ್ತು ಎಫ್ಎಓಗಳನ್ನು 1999ರ ಆಗಸ್ಟ್್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Cons02">ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ, ''ಕರಡು ವರದಿ''.</ref> ಸೀಗಡಿಯನ್ನು "ಪರಿಸರಕ್ಕೊಪ್ಪುವಂತೆಯೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದು" ಎಂದು ಸದ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎನ್್ಜಿಓಗಳು, ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದವು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದವು.<ref name="Roen03">ರೊನ್ನ್್ಬಾಕ್,&nbsp;2003.</ref> 1999ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಉದ್ಯಮವು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳ"ನ್ನು<ref name="NACA_cert">ಎನ್ಎಸಿಎ: ''[https://web.archive.org/web/20080505001550/http://www.enaca.org/modules/mydownloads/viewcat.php?cid=101 ಕೋಡ್ಸ್್ ಆ್ಯಂಡ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್]'' ; ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ (ಎನ್ಎಸಿಎ). ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2005-08-19.</ref> ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು.<ref name="boyd">ಬಾಯ್ಡ್ ''et al.'', 2002.</ref> ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="GAA04a">ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಅಲಾಯನ್ಸ್: ''[http://www.gaalliance.org/resp.html ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಲ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314082910/http://gaalliance.org/resp.html |date=2009-03-14 }}''. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-08-19.</ref> ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅರೆ-ಅಧಿಕೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದವು, ಇವನ್ನು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಡೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ಈ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="McC04" /> ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಧುನಿಕ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವು ಮಾಮೂಲಿಯಾಗಿ ಹೊರಹರಿಯುವಿಕೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ತಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಉಳಿದವನ್ನು ಸೋಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಪಾಲಿಕಲ್ಚರ್ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮಣ್ಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಸೋಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಬಳಿಕ ಉದ್ಯಮವು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವನ್ನು ಮರಳಿ ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಈಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೊಡುಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಪವಾದ್ದು.<ref name="LPCM03" /> ಈ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಾವಳಿ ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭರಾಟೆಯ ವರ್ಷಗಳಾದ 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಉದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಇದು ಕೆಲವು ಸಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ವಿನಾಶಕಾರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಘರ್ಷದ ಎರಡು ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಮರು ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮನವೊಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯೊಂದಿಗೇ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮವೊಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಾವಳಿ ಜನರು ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನೇ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸತತವಾದ ಪಟ್ಟಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಳಪೆಯಾದ ಪಾರಿಸರಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಉಲ್ಬಣವಾದವು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿಯ ಉಪ್ಪಿನಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಜಲಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಂಶದ ನೀರು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯಿತು.) ಅವನತಿಗೀಡುಮಾಡಿತು.<ref name="BFS96_23">ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್, ಪುಟ.&nbsp;23ಎಫ್ಎಫ್.</ref> ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವದಿಂದ, ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭೂಮಿ ವಲಯಗಳ ಶಾಸನಗಳ ಮೂಲಕ. ತಡವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವರು, ಮುಂದಾಗಿಯೇ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಉದಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ.<ref name="McC04" /> ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬಲವಾಗಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ-ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾರೀಕರಣ ಆದರೂ ಬಹುತೇಕ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಳೀಯರು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು (ejidos) ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="DeW00">ಡೆವಾಲ್ಟ್,&nbsp;2000.</ref> ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆಯು ಬದಲಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ತ್ವೇಷವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಮ್ಮಿಶ್ರವಾದವು. ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೇವಲ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಏನಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆಯು ಬದಲಾದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೂ ಸಾಗಡಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಲಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ಮಿಟ್್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರ ನಡುವೆ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಯಿತು.<ref name="HWH02_44">ಹೆಂಪೆಲ್ ''et al.'',&nbsp;ಪು.&nbsp;44.</ref> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಣ್ಯರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="BFS96_37">ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್, ಪುಟ.&nbsp;37.</ref> ಕೆಲವೇ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದವರಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="HWH02_44" /> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯು ದೂರದೂರಿನ ಗಣ್ಯರಿಂದ ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಾಭವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ನೇರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂ ಆಸ್ತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಇದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Cons02_47">ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ: ''ಕರಡು ವರದಿ'',&nbsp;ಪುಟ.&nbsp;47.</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Crustaceans}} * ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಅನೇಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಗಳನ್ನು (ದೈತ್ಯ ನದಿ ಸೀಗಡಿ, ''ಮೈಕ್ರೋಬ್ರಾಚಿಯಂ ರೋಸೆನ್್ಬರ್ಜಿ'' ) ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿದವು.<ref name="New02">ನ್ಯೂ, ಎಂ. ಬಿ.: ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಫ್ರೆಶ್‌ವಾಟರ್‌ ಪ್ರಾನ್ಸ್‌; ಎಫ್ಎಓ ಫಿಶರೀಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಪೇಪರ್‌‌ 428, 2002. ISSN 0429-9345.</ref> ಸಿಹಿನೀರು ಸಿಗಡಿಯ ಜಾಗತಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯು (ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳು ನಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಎಸಡಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) 2003ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 280,000 ಟನ್್ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚೀನವು 1,80,000 ಟನ್ನುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್್ಗಳು ತಲಾ 35 ಸಾವಿರ ಟನ್ನುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. ಚೀನವು ಸುಮಾರು 370,000 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಚೈನೀಸ್ ಮಿಟ್ಟನ್ ಕ್ರ್ಯಾಬ್ (ಕೈಗವಸಿನಂತಹ ನಳ್ಳಿ- ''ಎರಿಯೋಚೆಯಿರ್ ಸಿನೆಸಿಸ್'' ) ಉತ್ಪಾದಿಸಿತ್ತು.<ref name="figis_fresh">ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [http://www.fao.org/figis/servlet/static?dom=collection&amp;xml=global-aquaculture-production.xml ಎಫ್ಎಓ ಫಿಶರೀಸ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಆಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050927124902/http://www.fao.org/figis/servlet/static?dom=collection&xml=global-aquaculture-production.xml |date=2005-09-27 }}‌‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ದತ್ತಾಂಶ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಜೋಡಿಗಳು 2003ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2005-06-28.</ref> * ಸೀಗಡಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಕಡಲಕಳೆ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ == ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{note|a|a}} ಶ್ರಿಂಪ್(ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸೀಗಡಿ) ಮತ್ತು ಪ್ರಾವ್ನ್ (ಸಿಹಿ ನೀರಿಗ ಸೀಗಡಿ) ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅರ್ಥವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಸುಕಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಪರಿಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಫ್ಎಓ, ''ಪಿ.ಮೊನೋಡೋನ್'' ಅನ್ನು "ಜೈಂಟ್ ಟೈಗರ್ ಪ್ರಾವ್ನ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವದು. ಆದರೆ ''ಪಿ.ವನ್ನಾಮಿ'' ಯು "ವೈಟ್್ಲೆಗ್ ಶ್ರಿಂಪ್". ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಲಚರ ಕೃಷಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಪ್ರಾವ್ನ್ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಸಿಹಿನೀರಿನ ರೂಪವಾದ ಪಾಲೆಮೊನಿಡ್್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಿಂಪ್ಅನ್ನು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಪೆನೇಡ್್ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="IAA01a" /> {{note|b|b}} ಬೆಳೆದ ಸೀಗಡಿಗಳು ತಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹೊಂಡದ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. {{note|c|c}} ಇಡೀ ''ಪೆನೆಯಸ್'' ಕುಲದ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂತತ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಪೆರೆಜ್ ಫಾರ್್ಫಂಟೆ ಮತ್ತು ಕೆನ್್ಸ್ಲೇ<ref name="PFK97">ಪೆರೆಝ್ ಫರ್ಫಾಂಟೆ ಮತ್ತು ಕೆನ್್ಸ್ಲಿ, 1997.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವವಾಹಿನಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪಾಂತರದ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಕುಲದ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಸದದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೋಡಿ''ಪೆನೆಯಸ್'' ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಜಾತಿಗಳು ಕುಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಸಾದಾ ''ಪೆನೆಯಸ್'' ಬದಲಿಗೆ ''ಲೆಟೋಪೆನೆಯಸ್'', ''ಫಾರ್ಫಾಟೆಪೆನೆಯಸ್'', ''ಫೆನ್ನೆರೋಪೆನೆಯಸ್'', ಅಥವಾ ''ಮಾರ್ಸುಪೆನೆಯಸ್''. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಪೆನೆಯಸ್ ವನ್ನಾಮಿ'', ''ಲಿಟೋಪೆನೆಯಸ್ ವನ್ನಾಮಿ'' ಆಗಿದೆ. {{note|d|d}} ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕುರಿತು ''ನಿಖರವಾದ'' ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref name="data">ರೋಸೆನ್್ಬೆರ್ರಿ, ಬಿ.: ''[http://www.shrimpnews.com/AnnualReports.html ಅನ್ಯುಅಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ರ್ಲ್ಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050816212755/http://shrimpnews.com/AnnualReports.html |date=2005-08-16 }}'' ; Comments on the quality of aquaculture statistics in the on-line excerpts 2000–2004. ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2005-08-18.</ref> FAO ಆಯಾದೇಶಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ವರದಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ; ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, FAO ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ "ಊಹೆಯ ಅಂಕಿ"ಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈಗಾಗಲೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಬರ್ರಾಕ್ಲೌಕ್, ಎಸ್.; ಫಿಂಗರ್-ಸ್ಟಿಚ್, ಎ.: ''[http://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/d2a23ad2d50cb2a280256eb300385855/a90a3147dd72acc480256b67005b6935/$FILE/dp74.pdf ಸಮ್ ಇಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926115258/https://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/d2a23ad2d50cb2a280256eb300385855/a90a3147dd72acc480256b67005b6935/$FILE/dp74.pdf |date=2020-09-26 }}'', [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಡೆವಲಪ್್ಮೆಂಟ್ (UNRISD) ಡಿಸ್ಕಸನ್ ಪೇಪರ್ #74, 1996. * ಬೋನ್ಡಾಡ್-ರಿಅಂಟಾಸೋ, ಎಂ. ಜಿ.; ಮೆಕ್್ಗ್ಲಾಡ್ಡೆರಿ, ಎಸ್. ಇ.; ಈಸ್ಟ್, ಐ.; ಸುಬಸಿಂಘೆ, ಆರ್. ಪಿ. (ಆವೃತ್ತಗಳು.): ''ಏಶಿಯಾ ಡಯಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಗೈಡ್ ಟು ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ ಡಿಸೀಸಸ್'', [http://library.enaca.org/NACA-Publications/ADG-CrustaceanDiseases.pdf ಅಧ್ಯಾಯ 4]. FAO ಫಿಶರಿಸ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಪೇಪರ್ 402/2, NACA/FAO 2001. ISBN 92-5-104620-4. * ಬೌಯ್ಡ್, ಸಿ. ಇ.; ಹಾರ್್ಗ್ರೀವ್ಸ್, ಜೆ. ಎ.; ಕ್ಲೇ, ಜೆ. ಆರ್.: ''[http://library.enaca.org/Shrimp/Case/Global/CoP/FinalCOP.pdf ಕೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಫಾರ್ ಮರೈನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್]'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್/NACA/WWF/FAO ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕುರಿತು ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, 2002. * ಚೌಟರ್ಡ್, ಪಿ. (ಆವೃತ್ತಿ.); ಅವಲ್ಲೆ, ಒ.; ಮಿಲ್ಲೋಯಸ್, ಒ.; ವಿಮೌಕ್ಸ್, ಜೆ.-ಎಫ್.: ''[https://web.archive.org/web/20060630084525/http://www.cde.int/files/pubs/99/40W604_fr.PDF ಲೆಲೆವಾಗೆ ಡಿ ಲಾ ಕ್ರೆವೆಟ್ಟೆ ಎನ್ ಝೋನ್ ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ]'' ("ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಇನ್ ದ ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ಝೂನ್"), ಸೆಂಟರ್ ಪೌರ್ ಲೆ ಡೆವೆಲೆಪ್ಪೆಮೆಂಟ್ ಡೆ ಐಎಂಟರ್್ಪ್ರೈಸಸ್, [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]], ಬೆಲ್ಜಿಯಂ; ನವೆಂಬರ್ 2003. ಇನ್ ಫ್ರೆಂಚ್. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ನವೆಂಬರ್ 22, 2006. * ''ಒಕ್ಕೂಟ:'' ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕರಡು ವರದಿ ''[http://library.enaca.org/Shrimp/Publications/DraftSynthesisReport-21-June.pdf ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟ್]'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್/NACA/WWF/FAO, ಜೂನ್ 21, 2002. * ಡೆ ವಾಲ್ಟ್, ಬಿ. ಆರ್.: ''[https://web.archive.org/web/20060927035650/http://www.pitt.edu/~brdewalt/shrimp-project/mexico.PDF ಸೋಶಿಯಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟ್ ಅಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಕೋಸ್ಟಲ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]'', ರೆಸಿಫೆ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಝಿಲ್್]]ನಲ್ಲಿ, ಮೇ 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ 2000 ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ. * ದತ್ತಾಂಶ ಿಲ್ಲಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು [http://www.fao.org/figis/servlet/static?dom=collection&amp;xml=global-aquaculture-production.xml FAO ಫಿಶರಿಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050927124902/http://www.fao.org/figis/servlet/static?dom=collection&xml=global-aquaculture-production.xml |date=2005-09-27 }} ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಏಳು ಜಾತಿಗಳ ಪ್ಲಸ್ ''ಪೆನ್ನೇಯಸ್ spp.'' ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಜೋಡಿಗಳು 2007ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2009-11-19. * ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ FAO ಫಿಶರೀಸ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಆಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌‌‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ದತ್ತಾಂಶ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಜೋಡಿಗಳು 2003ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-06-28. * FAO: ''[http://www.globefish.org/index.php?id=926 GLOBEFISH ಶ್ರಿಂಪ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್]'' ; FAO ಗ್ಲೋಬಲ್್ಫಿಶ್; 2003&nbsp;– 2005. * FAO: ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫಿಶರಿಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಆಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್, 2008. * FAO ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗ: ''[http://www.fao.org/ag/agl/agll/spush/topic3.htm ಬಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್, ಸೋಶಿಯೋ-ಇಕಾನಾಮಿಕ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟಲ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಾಲ್ಟ್- ಅಫೆಕ್ಟೆಡ್ ಸೊಯ್ಲ್ಸ್]'', 2000. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-08-23. * ಫಿಟ್ಝ್್ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್, ಆರ್.; ಪೋವೆಲ್, ಬಿ.; ಮಾರ್ವೆನೆಕ್, ಎಸ್.: ''[http://www.vcc.vic.gov.au/coasttocoastproceedings2/Fitzpatrick_Rob%201600%20Tues%20Aud.pdf ಕೋಸ್ಟಲ್ ಆ್ಯಸಿಡ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಸೊಯ್ಲ್ಸ್: ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಸೀನಾರಿಯೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024150542/http://www.vcc.vic.gov.au/coasttocoastproceedings2/Fitzpatrick_Rob%201600%20Tues%20Aud.pdf |date=2007-10-24 }}'', CSIRO, 2006. 18^ನೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಸೊಯ್ಲ್ ಸೈನ್ಸ್ (WCSS)ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು, ಜೂನ್ 9–15, 2006. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-10-12. * ಫುಡ್್ಮಾರ್ಕೆಟ್: {0ಶ್ರಿಂಪ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್{/0}; ಗ್ಲೋಬಲ್್ಫಿಶ್್ನಿಂದ ದತ್ತಾಂಶ, 2001. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-06-23. * ಫಂಜ್-ಸ್ಮಿಥ್, ಎಸ್.; ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಎಂ.: [http://www.fao.org/documents/show_cdr.asp?url_file=/docrep/007/ad505e/ad505e00.HTM ''ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಮೂವ್್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ '' ಪೆನೆಯಸ್ ವನ್ನಾಮಿ'' ಆ್ಯಂಡ್ '' ಪೆನೆಯಸ್ ಸ್ಟಿಲಿರೋಸ್ಟ್ರಿಸ್'' ಇನ್ ಏಶಿಯಾ ಆ್ಯಂಡ್ ದಿ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್'' ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, FAO RAP ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ 2004/10. "ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೆಕಾನಿಸಮ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಲ್ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಏಲಿಯನ್ ಸ್ಪೀಸಿಸ್ ಇನ್ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಎಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್", ಝಿಂಗ್್ಹಾಂಗ್, ಕ್ಷಿಶುಆಂಗ್್ಬನ್ನ, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|PRC]]; ಆಗಸ್ಟ್ 26&nbsp;– 29, 2003, ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ವರದಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದ [http://library.enaca.org/Health/Publication/Yunnan_presentation.pdf PDF] ಕಡತ ಕೂಡ ಇದೆ. * ಜಾಗತಿಕ ಜಲಜೀವಿಕೃಷಿ ಒಕ್ಕೂಟ: ''[http://www.gaalliance.org/resp.html ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಲ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314082910/http://gaalliance.org/resp.html |date=2009-03-14 }}''. URl ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-08-19. * ಜಾಗತಿಕ ಜಲಜೀವಿಕೃಷಿ ಒಕ್ಕೂಟ: ''[https://web.archive.org/web/20080423134249/http://www.gaalliance.org/anti.html Antidumping]''. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-08-23. * ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮರೈನ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಕಮಿಶನ್: [http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=119 ''ನಾನ್-ನೇಟಿವ್ ಸ್ಪೇಸಿಸ್ ಸಮ್ಮರೀಸ್: '' ಯಲ್ಲೋಹೆಡ್ ವೈರಸ್'' (YHV)'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928014907/http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=119 |date=2007-09-28 }}, 2003. URl ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-06-23. * ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಆಯೋಗ: [http://nis.gsmfc.org/nis_factsheet.php?toc_id=7 ''ನಾನ್-ನೇಟಿವ್ ಸ್ಪೀಸಿಸ್ ಸಮ್ಮರೀಸ್: '' ವೈಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಬ್ಯಾಕುಲೋವೈರಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್'' (WSBV)'' ], 2003. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-06-23. * ಹೆಂಪೆಲ್, ಇ.; ವಿಂಥೆರ್, ಯು.; ಹ್ಯಾಂಬ್ರೆ, ಜೆ.: ''ಕ್ಯಾನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಬಿ ಅಂಡರ್್ಟೇಕನ್ ಸಸ್ಟೇನೇಬಲಿ? '', ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್/NACA/FAO/WWF ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, 2002. * ಹೊಸೇನ್, Md. Z., ಲಿನ್, ಸಿ.ಕೆ., 2001. ''[https://web.archive.org/web/20051002161604/http://www.aqua-information.ait.ac.th/aarmpage/pdf/zakir-2001-abandoned-shrimp-thailand.pdf ಡೈವರ್ಸಿಫೈಡ್ ಯೂಸಸ್ ಆಫ್ ಅಬಾನ್ಡಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಪಾಂಡ್ಸ್- ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಡಿ ಇನ್ ದಿ ಅಪ್ಪರ್ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]''. ITCZM ಏಕ ವಿಷಯಕ ಪ್ರಬಂಧ ನಂ.5, ಏಶಿಯನ್ ಇನ್್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್; 2001. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-02-15. * ಭಾರತೀಯ ಜಲಜೀವ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ''[http://aquaculture.tn.nic.in/pdf/farming.pdf ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ದಿ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟ್- ಆ್ಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅಸೆಸ್್ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716081932/http://aquaculture.tn.nic.in/pdf/farming.pdf |date=2011-07-16 }}'', ಅಧ್ಯಾಯ. 2; IAA ವರದಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2001. * ಭಾರತೀಯ ಜಲಜೀವ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ''[http://aquaculture.tn.nic.in/pdf/FAO%20Aqua41-79.pdf ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ದಿ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟ್- ಆ್ಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅಸೆಸ್್ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051009043541/http://aquaculture.tn.nic.in/pdf/FAO%20Aqua41-79.pdf |date=2005-10-09 }}'', ಅಧ್ಯಾಯ. 6; IAA ವರದಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2001. * ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೀಗಡಿ ಕ್ರಿಯಾ ಜಾಲ: ''[https://web.archive.org/web/20051103051029/http://www.shrimpaction.com/SHRIMP~1.PDF Prawn to Trade, Prawn to Consume]'', 2000. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-08-20. * ಜೊಸೆಯಿಟ್, ಎಚ್.: ''[https://web.archive.org/web/20070928001747/http://www.globefish.org/files/SHRIMPMadrid_171.pdf An Overview on the World Shrimp Market]'', FAO ಗ್ಲೋಬಲ್್ ಫಿಶ್ ಜಾಗತಿಕ ಸೀಗಡಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ 2004, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಸ್ಪೇನ್್ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ 2004; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26/27, 2004. * ಕುಮಾರನ್, ಎಂ.; ರವಿಚಂದ್ರನ್, ಪಿ.; ಗುಪ್ತಾ, ಬಿ.ಪಿ.; ನಗಾವೆಲ್, ಎ.: ''[http://library.enaca.org/AquacultureAsia/Articles/July-Sept-2003/4kumaran-sept03.pdf ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಸಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೋಶಿಯೋ- ಇಕಾನಾಮಿಕ್ ಕಾನ್ಸೆಕ್ವೆನ್ಸಿಸ್ ಇನ್ ಈಸ್ಟ್ ಗೋದಾವರಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಇಂಡಿಯಾ – ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ]'', ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಏಶಿಯಾ '''8''' (3), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003. * ಲೂಯಿಸ್, ಆರ್. ಆರ್.; ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಎಂ. ಜೆ.; ಕ್ಲೌಗ್, ಬಿ.; ಮೆಕಿಂತೋಷ್, ಡಿ. ಜೆ.: ''[http://library.enaca.org/Shrimp/Case/Thematic/FinalMangrove.pdf ಥೀಮೆಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆನ್ ಕೋಸ್ಟಲ್ ವೆಟ್್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ಯಾಟ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್]'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್/NACA/WWF/FAO ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕುರಿತು ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, 2003. * ಮೆಕ್್ಕ್ಲೆನ್ನನ್, ಸಿ.: ''[http://fletcher.tufts.edu/research/2004/McClennan-Caleb.pdf ವೈಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ವೈರಸ್ – ದಿ ಿಕಾನಾಮಿಕ್, ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಲಪ್್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225134727/http://fletcher.tufts.edu/research/2004/McClennan-Caleb.pdf |date=2009-02-25 }}'', ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್' ಥೀಸಿಸ್, ತುಫ್ಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, 2004. * NACA: ''[https://web.archive.org/web/20080505001550/http://www.enaca.org/modules/mydownloads/viewcat.php?cid=101 Codes and Certification]'' ; ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ- ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ (NACA). URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು 2005-08-19. * NACA/MPEDA: ''[http://library.enaca.org/Shrimp/manual/ShrimpHealthManual.pdf ಶ್ರಿಂಪ್್ ಹೆಲ್ತ್ ನ್ಯಾನೇಜ್್ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸ್್ಟೆನ್ಶನ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್]'', ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ- ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ (NACA) ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನ ರಫ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (MPEDA), ಇಂಡಿಯಾ; 2003. * ನೊವೆಲ್ಲಿ, ವೈ.: ''[http://lists.iatp.org/listarchive/archive.cfm?id=66469 ಬ್ರಾಝಿಲ್ಸ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209141903/http://lists.iatp.org/listarchive/archive.cfm?id=66469 |date=2012-02-09 }}'', ಇ-ಮೇಲ್, 2003. * ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಶನ್ ಫಾನ್ ಅನಿಮಲ್ ಹೆಲ್ತ್ (OIE): ''ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್'', 4ನೆ ಆವೃತ್ತಿ., 2003. ISBN 92-9044-563-7. * ಓವೆನ್, ಜೆ.: ''[https://web.archive.org/web/20070131085526/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/06/0621_040621_shrimpfarm_2.html Shrimp's Success Hurts Asian Environment, Group Says]'', ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್್'' ನ ಸುದ್ದಿ, ಜೂನ್ 21, 2004; ಪರಿಷ್ಕೃತ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2004. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-08-20. * ಪೆರೆಜ್ ಫಾರ್ಫಾಂಟೆ, ಐ.; ಕೆನ್್ಸ್ಲಿ, ಬಿ. ಎಫ್.: ''ಪೆನೆಆಯ್ಡ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಸೆರ್ಗೆಸ್ಟೊಯ್ಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪ್ರಾವ್ನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ (ಕೀಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಡಯಗ್ನೋಸೆಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಜೆನೆರಾ)'' ; ಅಡಿಸನ್ಸ್ ಡು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡ'ಹಿಸ್ಟೊರಿ ನ್ಯಾಚುರಲ್ಲೆ #175; ಪ್ಯಾರಿಸ್, 1997. ISBN 2-85653-510-0. * ರೊನ್ನೆಬಾಕ್, ಪಿ. (2001): ''[https://web.archive.org/web/20060204233149/http://www-mkb.slu.se/mkb/rakodling/Shrimp-webb.pdf ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ - ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್]''. ಸ್ವೀಡಿಶ್ EIA ಸೆಂಟರ್, ರಿಪೋರ್ಟ್ 1. ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (SLU), ಉಪ್ಸಲಾ; 2001. ISBN 0-5900761-28-8 URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-08-20. * ರೊನ್ನೆಬಾಕ್, ಪಿ. (2003): ''[http://www.scampi.nu/pdf/rap-inter-shrimp-naturland.pdf ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅನಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ಟಿಫೈಡ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಸಿದೋಅರ್ಜೋ, ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724191011/http://www.scampi.nu/pdf/rap-inter-shrimp-naturland.pdf |date=2011-07-24 }}'', ನಿಸರ್ಗ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮೇಲಿನ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಅಕಾಡೆಮಿ (SSNC), 2003. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು 2007-08-20. * ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, B.: ''[http://www.shrimpnews.com/About.html ಅಬೌಟ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201223644/http://www.shrimpnews.com/About.html |date=2010-02-01 }}'', ಶ್ರಿಂಪ್್ನ್ಯೂಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ 2004. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು 2005-06-28. * ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, B.: ''[https://web.archive.org/web/20051223235349/http://www.shrimpnews.com/Species.html ಸ್ಪೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮ್-ರೇಸ್ಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್]'', ಶ್ರಿಂಪ್ ನ್ಯೂಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ 2004. ಕಡತ URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-02-15. * ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, B.: ''[http://www.shrimpnews.com/About.html#Factors ಸೀಗಡಿ ಆಹಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201223644/http://www.shrimpnews.com/About.html#Factors |date=2010-02-01 }}'', ಶ್ರಿಂಪ್ ನ್ಯೂಸ್, ಆಗಸ್ಟ್್ 2004. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-06-28. * ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, B.: ''[https://web.archive.org/web/20051124194554/http://shrimpnews.com/Chloramphenicol.html ರೈಸ್್ ಆ್ಯಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೋರಾಮ್್ಪೆನಿಕೋಲ್]'', ''ಶ್ರಿಂಪ್್ನ್ಯೂಸ್'', ಮೇ 2005. ಕಡತ URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು 2007-02-15. * ರೋಸೆನ್್ಬರ್ರಿ, ಬಿ.: ''[https://web.archive.org/web/20060116013038/http://shrimpnews.com/Dumping.html ಅಮೆರಿಕದ ಸೀಗಡಿ ಮೀನುಗಾರರು ಜಗತ್ತಿನ ಸೀಗಡಿ ರೈತರ ಮೇಲೆ ಕೇಸು ಹಾಕಿದರು]'', ''ಶ್ರಿಂಪ್ ನ್ಯೂಸ್'', ಜನವರಿ 2005. ಕಡತ URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು 2007-02-15. * ಟಾಕೋನ್, ಎ. ಜಿ. ಜೆ.: ''[http://library.enaca.org/Shrimp/Case/Thematic/FinalFeed.pdf ಥೀಮೆಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಫೀಡ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಫೀಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಸಸ್ ಇನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್]'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್/NACA/WWF/FAO ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕುರಿತು ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, 2002. * ತನವುದ್, ಅಧ್ಯಾಯ.; ಯಂಗ್್ಚಲೆರಂಚೈ, ಅಧ್ಯಾಯ.; ಬೆನ್ನುಯಿ, ಎ.; ಡೆನ್್ಸ್ರಿಸೆರೀಕುಲ್, ಓ.: "[http://www.thaiscience.info/Article%20for%20ThaiScience/Article/4/Ts-4%20the%20expansion%20of%20inland%20shrimp%20farming%20and%20its%20environmental%20impacts%20in%20songkla%20lake%20basin.pdf ಸಾಂಗ್್ಕ್ಲಾ ಸರೋವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾರಿಸರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722000539/http://www.thaiscience.info/Article%20for%20ThaiScience/Article/4/Ts-4%20the%20expansion%20of%20inland%20shrimp%20farming%20and%20its%20environmental%20impacts%20in%20songkla%20lake%20basin.pdf |date=2011-07-22 }}", ''ಕಾಸೆಟ್್ಸಾರ್ಟ್ ಜೆ. ('' ''Nat. Sci.) 35'', ಪುಚಗಳು.&nbsp;326–343; 2001. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-10-12. * ಥಾಯ್ ರೈತರ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ: ''[http://www.krc.co.th/tfrc/cgi/ticket/ticket.exe/8629112002/tfrc/eng/research/res04/may/aagr585b.htm ಯು.ಎಸ್. ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಶ್ರಿಂಪ್: ಥಾಯ್್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಸ್ಟ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051027221102/http://www.krc.co.th/tfrc/cgi/ticket/ticket.exe/8629112002/tfrc/eng/research/res04/may/aagr585b.htm |date=2005-10-27 }}''. URL ಕೊನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2005-08-19. * ವಲೀಲಾ, I.; ಬೋವೆನ್, ಜೆ. ಎಲ್.; ಯಾರ್ಕ್, ಜೆ. ಕೆ.: ''ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್: ಒನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಥ್ರೆಟೆಂಡೆಡ್ ಮೇಜರ್ ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟ್ಸ್''. ಬಯೋಸೈನ್ಸ್ '''51''' (10), ಪುಟಗಳು.&nbsp;807&nbsp;– 815, 2001. * ವಾನ್ ವಿಕ್ ಪಿ.; ಡೇವಿಸ್-ಹಾಡ್ಗ್್ಕಿನ್ಸ್, ಎಂ.; ಲಾರಾಮೋರೆ, ಆರ್.; ಮೇನ್, ಕೆ.ಎಲ್.; ಮೌಂಟೇನ್, ಜೆ.; ಸ್ಕಾರ್ಪಾ, ಜೆ.: ''[https://web.archive.org/web/20070713124810/http://www.hboi.edu/aqua/training_pubs.html ಸಿಹಿ ನೀರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಯನ್ನು ಸಾಕುವುದು]'', ಹಾರ್ಬರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ಓಸಿಯಾನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇನ್್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ (HBOI) ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್, 1999. * ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಎಸ್.: "[http://library.enaca.org/AquacultureAsia/April-June-2002.pdf ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಲೈಮ್, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಅಲಮ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೋಟಾಶಿಯಂ ಇನ್ ವಾಟರ್್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್್ಮೆಂಟ್]", ''ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಏಶಿಯಾ '''2''' (2)'', ಏಪ್ರಿಲ್–ಜೂನ್ 2002; ಪುಟಗಳು.&nbsp;12–14. ISSN 0859-600X. URL ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು 2007-10-12. * ಜಗತ್ತಿನ ಮಳೆಕಾಡು ಚಳವಳಿ: ''[http://www.wrm.org.uy/bulletin/51/production.html ಅನ್್ಸಸ್ಟೇನೇಬಲ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಸ್ಟೇನೇಬಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051111165126/http://www.wrm.org.uy/bulletin/51/production.html |date=2005-11-11 }}'', WRM ಬುಲೆಟಿನ್ 51, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * FAO ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆ: ''[http://www.fao.org/documents/show_cdr.asp?url_file=/docrep/003/w7499e/w7499e00.HTM ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', FAO ಫಿಶರಿಶ್ ಕಲ್ಚರ್ 886, ಪರಿಷ್ಕೃತ. 1; FAO, 1997. ISSN 0429-9329. * ಹೋಲ್ತುಯಿಸ್, ಎಲ್. ಬಿ.: ''[ftp://ftp.fao.org/FI/document/sidp/AC477E_01Shrimp/AC477E00.pdf FAO ಸ್ಪೈಸೀಸ್ ಕೆಟಲಾಗ್, ಸಂಪುಟ. I: ಸ್ರಿಂಪ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪ್ರಾವ್್ನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್.]'', FAO ಫಿಶರಿಶ್ ಸಿನೋಪ್ಸಿಸ್ 125, ಸಂಪುಟ. 1.; FAO, 1980. ISBN 92-5-100896-5. * ಮೆಕ್್ಕ್ವೈದ್, ಜೆ.: ''[https://web.archive.org/web/20060925073249/http://www.pulitzer.org/year/1997/%E0%B2%AA%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D/%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D/5-5/ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್್ಫಾರ್ಮ್್ಡ್ ಬಾಯ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಬೂಮ್],'', ಮಾರ್ಚ್ 28, 1996. ಇದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್್ನ ನ್ಯೂಸ್್ಪೇಪರ್ ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕಾಯುನೆ'' ಯ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ. "ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್" ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಫುಲಿಟ್ಜರ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. * [http://www.enaca.org/ ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಅಕ್ವಾಕಲ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಏಶಿಯಾ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ (NACA)] ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್್ನ''et al.'' ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಶಿಯದಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [http://www.scampi.nu/ Scampi.nu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809170411/http://scampi.nu/ |date=2018-08-09 }} ಒಂದು ಸ್ವೀಡನ್್ ದೇಶದ ವೆಬ್್ಸೈಟ್ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. * [https://web.archive.org/web/20051105064716/http://www.wwf.org.hk/eng/maipo/geiwei/ Mai Po ''gei wai'' ] ಒಂದು WWF- [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್್ನಲ್ಲಿ]]. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. * ಮಾಂಟೆರಿ ಬೇ ಅಕ್ವೆರಿಯಂ [http://www.mbayaq.org/cr/SeafoodWatch/web/sfw_factsheet.aspx?gid=20 'Seafood Guide'] ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ತಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅದು ಬಳಸುತ್ತದೆ. * [http://www.ejfoundation.org/page211.html ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722010636/http://www.ejfoundation.org/page211.html |date=2011-07-22 }} ಎನ್ವಿರಾನ್್ಮೆಂಟಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕರಾವಳಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯು ಮಾಡಿದ ಹಾನಿಯ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ವಿಡೀಯೋ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದೆ. * [http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/oceans/aquaculture/shrimp-farming/ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110830112619/http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/oceans/aquaculture/shrimp-farming/ |date=2011-08-30 }}, ಗ್ರೀನ್್ಪೀಸ್್ನಿಂದ. * [http://aciar.gov.au/publication/CoP01 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಾವ್ನ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಅಲ್] ಡೌನ್್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ 159 ನೆ ಪುಟದ ಪಿಡಿಎಫ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು. {{fishing industry topics|expanded=aquaculture}} {{fisheries and fishing}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಶಪಾದಿಗಳು (ಸಮುದ್ರನಳ್ಳಿ)]] [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] 0rxf3t455xh53a6lr6akr1rbo9bzu1h 0 27303 1437993 1437275 2026-11-08T13:37:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437993 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = Hindustan Petroleum Corporation Limited |company_logo = [[Image:Hindustan Petroleum Logo.svg|150px]] |company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}) |company_slogan = Future full of Energy |foundation = 1974 |location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India |key_people = S Roy Choudhury <br /> ([[Chairman]] & [[Managing Director|MD]]) |num_employees = ~11,245 <small>(2009)</small> |revenue = {{loss}} {{INRConvert|112516.88|c}} (2010) <ref name="bseindia1">{{cite web |url=http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500104&qtr=65.5&compname=HINDUSTAN%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |title=BSE 2010 Data |publisher=www.bseindia.com |date= |accessdate=2010-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608064916/http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500104&qtr=65.5&compname=HINDUSTAN%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |archive-date=2011-06-08 |url-status=dead }}</ref> |net_income = {{increase}} {{INRConvert|1475.15|c}} (2010) <ref name="bseindia1"/> |assets = {{increase}} $12.689 billion (2010)<ref name=sbi>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |title=Fortune Global 500 2010 Rankings - State Bank of India |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310080638/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |url-status=dead }}</ref> |equity = {{increase}} $2.734 billion (2010) <ref name=sbi/> |industry = [[List of petroleum companies|Oil]] |products = [[Fuels]]<br />[[Oils]]<br />[[Liquified petroleum gas|LPG]] |homepage = [http://www.hindustanpetroleum.com/ www.hindustanpetroleum.com] }} '''ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ('''ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್''' ) ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}), ಭಾರತದ [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಒಡೆತನದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ 500 ಕಂಪನಿಗಳ ಭಾರತದ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ 311<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |title=ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮನಿ |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602085838/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |url-status=dead }}</ref> ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ, ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2008-09ರಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು {{INR}} 1,16,428 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ 1,31,802 ಕೋಟಿ ರೂಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,618 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳು), ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20% ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರುಗಳು ಇವೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2007-08ರಲ್ಲಿ: ವಹಿವಾಟು- ರೂ 1,03,837 ಕೋಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ- {{INR}} 1,12,098 ಕೋಟಿಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,142 ಮಿಲಿಯನ್). ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಧನ & ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತಹ 2 ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |title=Hindustan Petroleum Corporation Limited Relies on Oracle Database Security Solutions |publisher=/www.indiaprwire.com |date= |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035434/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |url-status=dead }}</ref>, ವಾರ್ಷಿಕ 6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ) ಒಂದು ಮುಂಬಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ)ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 8.3 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ‌ (ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ)ನಲ್ಲಿ ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/25041.wss |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011134512/http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/25041.wss |archive-date=2011-10-11 |url-status=dead}}</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ & ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಮ್‌ಆರ್‌ಪಿಎಲ್) ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ 16.95% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [http://www.hmel.in ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಇಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101003957/https://www.hmel.in/ |date=2020-11-01 }} ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಧಾರದ ತೈಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲ್ಯೂಬ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.companyin.com/hpcl.htm |title=HPCL - Company Profile |publisher=Companyin.com |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref> 335 ಟಿಎಮ್‌ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಈ ಲ್ಯೂಬ್ ರೀಫೈನರಿಯು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಲ್ಯೂಬ್ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 40% ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಸುಮಾರು 300+ ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳ ಲ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷತೈಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗವು 13 ಝೋನಲ್ ಆಫೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 101 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.topnews.in/buy-hpcl-target-rs-490-2265932 |title=Buy HPCL With Target Of Rs 490 &#124; TopNews |publisher=Topnews.in |date=2010-05-07 |accessdate=2010-07-26}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಪ್ಲೈ & ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಾಂಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಸ್, ಏವಿಯೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟೀಸ್, ಎಲ್‍ಪಿಜಿ ಬಾಟ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಲ್ಯೂಬ್ ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಇನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಿಲೇ ಡಿಪೋಸ್, ರೀಟೈಲ್ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು (ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪು) ಹಾಗೂ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ & ಲ್ಯೂಬ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಷಿಪ್‌ಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ವರ್ಷಕಳೆದಂತೆ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. 1984/85 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದು ಈಗ 13.00 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. 1984-85ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟು {{INR}} 2687 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದು 2008-09ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೂ 1,31,802 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಪೆಟ್ರೋಲ್''' ಅನ್ನು ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ (ಎಮ್‌ಎಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪರದ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ ದಿನನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರು. #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಡೀಸಲ್''' ಅನ್ನು ಹೈ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಡೀಸಲ್(ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪಂಪುಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಟರ್ಮಿನಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಪೋಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಟೋ ಮಾಲೀಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. #'''ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್''' <ref>http://www.hplubes.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831193037/http://www.hplubes.com/ |date=2006-08-31 }} HP Lubes</ref> ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30% ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್‌ಪಿ ಲ್ಯೂಬ್ಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡುಗಳೆಂದರೆ ಲಾಲ್ ಘೋಡಾ, ಮಿಲ್ಸೀ, ಥಂಡಾ ರಾಜಾ, ಕೂಲ್ಗರ್ದ್ ಮುಂತಾದವು. #'''ಎಲ್‌ಪಿಜಿ''' <ref>http://www.hpgas.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221175737/http://www.hpgas.com/ |date=2009-02-21 }} HP GAS</ref> ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂದ್. #ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎ‌ಎಸ್‌ಎಫ್ (ಏಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ) ಜೊತೆಗೆ'''ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಫ್ಯುಯಲ್''' <ref>http://www.hpaviation.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423062242/http://www.hpaviation.in/ |date=2019-04-23 }} HP Aviation</ref>, ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಈ ಎಟಿಎಫ್ ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ 1ಗೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. # '''ಬಿಟುಮೆನ್''' # '''ಫರ್ನೇಸ್ ಆಯಿಲ್''' ==ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು== ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ: #[[ಮುಂಬಯಿ]] ರೀಫೈನರಿ - 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ #ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ನಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ರೀಫೈನರಿ - 7.5 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ #ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - 9.69 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಇದರಲ್ಲಿ 16.65 % ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). #ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ & ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ತಲಾ 49% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ). ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು== #2009ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಕಂಪನಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು '''311''' ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು. #2009ರಲ್ಲಿ '''1002''' ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು #2010ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು 10ನೆಯ ಅತಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="top10">{{cite web|title=India's top 10 brands|url=http://business.rediff.com/slide-show/2010/oct/26/slide-show-1-tata-motors-is-indias-top-brand.htm|publisher=business.rediff.com|accessdate=26 Oct 2010}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2008== #ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಪಾಫಿಟ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ‘ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಷಿಯಾ ಪ್ಲಾಟಿನಂ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಕಾಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಸಿಐಒ 100 ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಒಐಎಸ್‌ಡಿ ಸೇಫ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೇಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ #ಗ್ರೀನ್‌ಟೆಕ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #‘ಪೀಪಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್’ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಚ್‌ಆರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ==ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಯಿಲ್ ಬೇಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ (ಎಲ್‌ಒಬಿಎಸ್) ಅಪ್ ಗ್ರಡೇಶನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ * ಮುಂಬಯಿ & ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಹೈಡ್ರೊ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ (ಡಿಎಚ್‌ಟಿ) * ಮುಂಬಯಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ * ಸಿಲ್ವೇಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೀಸ್ & ಸ್ಪೆಶಾಲಿಟಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್, ಕೂಲೆಂಟ್‌ಗಳು & ಬ್ರೇಕ್ ಫ್ಲುಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭ. * ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದ ಗುರು ಗೋವಿಂದ ರಿಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ಉತ್ಪಾದನೆ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ. 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. * ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ವ್ಹೈಟ್ ಆಯಿಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Hindustan Petroleum}} *[http://www.hindustanpetroleum.com www.hindustanpetroleum.com] *[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815184745/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html |date=2011-08-15 }} *[http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&amp;passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&amp;sedol=6100476&amp;isOut=null ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929054840/http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&sedol=6100476&isOut=null |date=2011-09-29 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] 4s9vvdjqobxlglrckklmwdh4r4x3lmq 2 58451 1437992 1151680 2026-11-08T13:36:47Z Vidyu44 3935 /* */ 1437992 wikitext text/x-wiki ನಾನು ವಿದ್ಯಾಧರ್ ಚಿಪ್ಳಿ, [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಾಗರ]]ದ [[ಸಂಜಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್]] ನ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದೇನೆ. ==ನನ್ನ ಸಂಪರ್ಕ== ನನ್ನ ಈ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ: vidyu44@gmail.com ==ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು== *[[ತಂಬುಳಿ]] *[[ನೆಲ್ಲಿ ಸಟ್ಟಿನ ತಂಬುಳಿ]] *[[ನೆಲ್ಲಿ ಸಟ್ಟು]] *[[ಬೋಲ್ಟ್|ಬೋಲ್ಟ್.]] *[[ಉಕ್ಕು|ಉಕ್ಕು.]] *[[ವೆಸ್ಟನ್ ಎ ಪ್ರೈಸ್|ವೆಸ್ಟನ್ ಎ ಪ್ರೈಸ್.]] *[[ಸಂಜಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್|ಸಂಜಯ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್.]] *[[ಎಚ್.ಎಂ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ|ಹೆಚ್.ಎಂ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ.]] *[[ಐಎಸ್ಓ]] *[[ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ]] *[[ಸಾಲಿಡ್ ಎಡ್ಜ್]] *[[ಟೋಟಲ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]] *[[ವೃತ್ತಿಪರ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ]] *[[ಭಿಮ್]] *[[ಟೋಯೋಟಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ]] *[[ಜಸ್ಟ್ ಇನ್ ಟೈಮ್ ತಯಾರಿಕೆ]] *[[ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ತು]] *[[ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್ತು]] *[[ಪುಣ್ಯಕೋಟಿ]] *[[ಪೀಡನ]] *[[ವಿರೂಪತೆ]] *[[ವಿಕೃತಿ]] *[[ಹುಕ್‌ನ ನಿಯಮ]] *[[ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ]] *[[ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ]] *[[ಮಾಗಾರು ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] *[[ರಾಜೀವ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರ]] *[[ಭಾರ್‌ಓಎಸ್]] *[[ವಸ್ತುಗಳ ಅಂತರಜಾಲ]] *[[ಚತುರ ಸಾಧನ]] *[[ಯಂತ್ರಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ‎]] *[[ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶ]] *[[ಗಣಕ ನೆರವಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯೋಜನೆ]] *[[ಭಾರತ ಮಾತಾ (ಚಿತ್ರಕಲೆ)]] *[[ಸರಸ್ವತಿ (ಶಿಲ್ಪ)]] *[[ವಿನಾಯಕಿ]] *[[ಯೋಗಿಣಿ]] *[[ಆಗ್ನೇಯಿ]] ==ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಲೇಖನಗಳು== [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ/ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲೇಖನಗಳು]] ಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ==ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಯೋಜನೆ== ===ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ/[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ/ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲೇಖನಗಳು]]=== ಈ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ/ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲೇಖನಗಳು]] ===ಯೋಜನೆ=== ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಅತೀ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ===ವಿವರ=== ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿ ತನಕ ಕಲಿತು ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಲೇಖನಗಳ ಅಗತ್ಯ ತುಂಬ ಇದೆ. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವಾಗ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಲೇಖನ ಲಭ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳ ಕಲಿಕೆ ಸುಲಭವಾಗುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಅತೀ ಅಗತ್ಯವಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದು. ==ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ== ===ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಭಿಯಾನಗಳು=== *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:SVG_Translation_Campaign_2019_in_India_Commons:SVG_Translation_Campaign_2019_in_India_SVG_Translation_Campaign_2019_in_India ಎಸ್‍ವಿಜಿ ಟ್ರಾನ್ಸ‍ಲೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್(Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India SVG Translation Campaign 2019 in India)] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikisource_proofread-a-thon_November_2022 ಇಂಡಿಕ್ ವಿಕಿಸೌರ್ಸ್ ಪ್ರೂಫ್ರೀಡ್-ಎ-ತಾನ್ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨(Indic Wikisource proofread-a-thon November 2022)] *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩]] ===ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ=== *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ===ನನ್ನ ಕಾಣಿಕೆಗಳು=== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Translated_SVGs_by_vidyu44 Translated SVGs by vidyu44] 3pwo2zzqiuuflme3hmoqc311ej85vf2 2 85624 1438023 1234776 2026-11-09T05:53:46Z Vidyu44 3935 ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1438023 wikitext text/x-wiki ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 65rnqb82x4lslxgho02esfxohet258z 1438033 1438023 2026-11-09T06:18:11Z Vidyu44 3935 1438033 wikitext text/x-wiki ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಚಿತ್ತೂರು|ಚಿತ್ತೂ]]ರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋನೆಟಮ್ಮಪೇಟ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ [[ತೆಲುಗು]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮರ್ಯಾದಾ ರಾಮಣ್ಣ' ಎಂಬ [[ತೆಲುಗು]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾನಿ ಅವರು [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆರು ಬಾರಿ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೊತೆಗೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ಸರ್ಕಾರದ ೨೫ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಐದು ಬಾರಿ 'ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್' (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ '[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]]' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಗಾಯಕರೆಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್]] ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು, ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೧೯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2rq209tcgsrv392wfrh4rh89gxb6pft 4 90682 1438038 1435646 2026-11-09T10:33:26Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-46 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1438038 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೧:೧೫, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೮, ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೧೫, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೨, ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೩, ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೦೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೭:೨೫, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೬:೧೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> ೦೦:೨೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೩:೦೮, ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೦೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೫, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Many Wikimedia tools were taken offline last week because of a [[:w:PHP2Shell|security vulnerability in PHP]]. This affected many websites worldwide. [[m:Special:MyLanguage/Toolforge|Toolforge]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Cloud Services|Cloud VPS]] have been back up since October 22. Many important tools have been gradually restored. Some tools need the respective volunteer maintainers to restart them. Others still need to upgrade to a patched PHP version. Some tools were using older versions of PHP which are not supported by the recent security patches. They will require maintainers to upgrade to a more recent version. This might require additional effort. You can follow the work [[:wikitech:Talk:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community#Exceptions|on Wikitech]]. '''Updates for editors''' * A new optional search experiment is running in the Wikipedia Android and iOS apps for Arabic, French, and Japanese Wikipedias. Participating readers can search inside articles and open quoted passages directly in their source articles, no answers or summaries are generated. This is the first of four experiments in [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|Phase 2 of Semantic Search]]. It began on October 22 and runs for 20 days. Feedback is welcome on the project’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|discussion page]]. * The [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences|Future Audiences]] team is planning to bring [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences/Share_card|Share Cards]] to Wikipedia on mobile. This feature gives users the option to share a visually appealing card with friends, based on the article they are reading. The card contains the article’s title, image, opening text, and related attribution, and links back to the article for full reading. Editors are invited to try out this feature by adding <code dir="ltr">?useformat=mobile&sharecard=1</code> to any article URL from October 29 to November 8. Share any thoughts on the [[m:Talk:Future_Audiences/Share_card| project talk page]] and report any bugs on [[phab:T439161|Phabricator]]. * The default renderer for math formulas will change on November 2. After the change, the server sends the formula as MathML, and your browser uses MathJax to show it. This is the last step towards the Mathoid/RESTBase deprecation process, for sustainability and security reasons. You can [[w:en:Wikipedia:WikiProject Mathematics/MathFormattingBugs|ask questions or report problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T375238] * Do you have an idea for a new feature, or a bug that needs fixing? [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Submit your suggestion for the community wish list by November 8!]] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.3|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೯:೫೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31236748 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/46|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikipedia Apps team is preparing to launch Year in Review in early December. Year in Review gives app users a personalized recap of how they read and engaged with Wikipedia throughout the year. The team is looking for volunteers to help make it available in as many languages as possible. Translators can contribute through [https://translatewiki.net/ translatewiki.net]. For [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&action=translate&group=out-wikimedia-mobile-wikipedia-android-strings&filter=%21translated Android], search for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>yir</nowiki></code></bdi> under the "Untranslated" tab, and for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&action=translate&group=out-wikimedia-mobile-wikipedia-ios&filter=%21translated&optional=1 iOS], search for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>year-in-review</nowiki></code></bdi> under the "Untranslated" tab. * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature that helps editors create articles that follow a Wikipedia’s policies, is now available on all Wikipedias. Administrators and interface admins can configure and expose it for editors to use via [[Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance]]. A [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Community Configuration|configuration guide is available]]. Visit [[mw:Talk:Article guidance|the project talk page]] to ask any questions. '''Updates for editors''' * Following the release of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to all Wikipedias in September, logged-in users will soon be able to [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#October/November 2026: Custom collections and call to action|organize articles saved in their lists into customizable categories]]. This will enable readers to create collections and revisit saved articles based on their interests, potentially encouraging frequent visits to Wikipedia. The update will roll out to all Wikipedia users between November 9 and 16. * The Wikipedia Apps team is preparing to launch the first of two notification experiments for English Wikipedia readers on Android who have opted in to notifications. The three-week experiment will send notifications suggesting personalized Discover reading lists which are collections of Wikipedia articles recommended based on articles the reader has previously viewed. The goal is to understand whether these recommendations help readers discover relevant content and encourage them to return to the app. No action is required, and users can manage their notification preferences in the app settings. [[mw:Wikimedia Apps/Team/Notifications|Learn more and share feedback]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] was causing the page to fail to load for users who have unseen changes on Wikimedia Commons. The bug has now been fixed. If you temporarily removed <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>commons.wikimedia.org</nowiki></code></bdi> from your personal [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Global Watchlist settings]] due to the bug, you can restore it there. [https://phabricator.wikimedia.org/T439203] * A new Beta feature called "Home" will be [[mw:Special:MyLanguage/Home/Deployment|deployed to 10 Wikipedias]] for a limited test. This new feature aims to replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:Homepage</nowiki></code></bdi> for newcomers, with additional modules planned for the future to improve upon the current experience. If you want to participate in the test, please [[mw:Talk:Home|sign up]]. "Home" will be released to all users later this month. * On English and Russian Wikipedias, [[m:User:Alaexis/Source Verifier|Source Verification]] is now available as an experimental Suggestion for experienced editors within [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion_Mode|Suggestion Mode]]. It uses an LLM hosted on [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing|LiftWing]] to try to check whether a cited source supports the claim it’s attached to. To try it out, please [[phab:T426359|see these testing instructions]]. If you are at another language Wikipedia and your community is interested in trying it out, please [[m:User talk:Alaexis/Source Verifier|express your interest]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where dates passed as blank parameters to functions in wikitext were incorrectly interpreted using the month-day-year format instead of the day-month-year format, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T403884] '''Updates for technical contributors''' * Starting on 1 December 2026, hCaptcha will be required for edits made via the API by non-autoconfirmed users. If your tool, gadget, or user script makes edits on behalf of newcomer users, [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/hCaptcha#November 2026: Completing hCaptcha rollout|see how to update it]]. * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2026 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations close on 22 November 2026. * Toolforge has introduced two new beta features. "Toolforge alerts" send email notifications when a tool becomes unavailable, returns errors, or restarts frequently. "Extended logging" makes it easier to investigate problems by providing logs for events such as job creation, deletion, and deployment failures through the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>toolforge logs</nowiki></code></bdi> command. Both features are opt-in and help tool maintainers become aware of and resolve problems with their tools more quickly. Maintainers can [[wikitech:Help:Toolforge/Alerts|enable alerts]] and learn how to [[wikitech:Help:Toolforge/Running_jobs#Toolforge_logs|access extended logs]]. They are also encouraged to try the features and [[wikitech:Help:Cloud_Services_communication|provide feedback]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to change how we currently organize the Wikimedia Hackathon [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]]; the deadline has been extended to November 13th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೬:೦೩, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31249348 --> 2z4cr1pwbs83wodeqkjy046qbsc0ltq 0 91046 1438029 1340718 2026-11-09T06:13:26Z VAISHNU 87310 /* ಲೋಪಸಂಧಿ */ 1438029 wikitext text/x-wiki == ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ?''' == ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ (ಸ್ವರ ಇಲ್ಲವೆ ವ್ಯಂಜನ) ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಬಾರದಂತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದು ಸಂಧಿ ಎನಿಸುವುದು. ಉದಾ : [ಹೊಸಗನ್ನಡ] =ಹೊಸ+ಕನ್ನಡ, ಹೊಸ-ಪೂರ್ವಪದ, ಕನ್ನಡ-ಉತ್ತರಪದ ಪೂರ್ವಪದ+ಉತ್ತರಪದ=ಸಂಧಿಪದ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಗಳು ಮೂಲಪದಗಳು. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಅ’ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಕ್’ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ಆಗುವುದು. ಉದಾ : ಹೊಸ(ಅ)+(ಕ್)ಕನ್ನಡ = ಹ್+ಓ+ಸ್+ಅ+ಕ್+ಅ+ನ್+ನ್+ಅ+ಡ್+ಅ. ಸಂಧಿ = ಕೂಡುವುದು. ಎಂದರೆ, ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು '''ಸದ್ಗುಣ'''ಕೂಡಿ [[ಸಂಧಿ]]ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಮರ=ಮ್+ಅ+ರ್+ಅ. ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು = ಮ್+ಅ ಮತ್ತು ರ್+ಅ.<ref>{{Cite web |url=https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-10-05 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220171449/https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |url-status=dead }}</ref> :'''ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೆ, “ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ವರ್ಣಾಕ್ಷರ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು”- ಕೇಶಿರಾಜ.<ref>[[ಕೇಶಿರಾಜ]]ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ|ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ]]</ref> *ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು - ಕ್ಯೆಪಿಡಿಕಾರ. === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ === === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. === #ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. #[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿ]]. == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ == === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ? ''' === *ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. ಉದಾ : ಎಳೆ+ಕರು=ಎಳೆಕರು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕನ್ನಡ+ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. *ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪದ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ಕೂಡಿ ಸಂಧಿಯಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಯಾಗಬಹುದು.<ref>https://kannadadeevige.blogspot.in/2013/11/blog-post_3554.html</ref> === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು ಯಾವುವು?''' === *ಲೋಪಾಗಮಾದೇಶ ಎಂದು ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು. : 1)ಲೋಪ ಸಂಧಿ 2)ಆಗಮ ಸಂಧಿ 3)ಆದೇಶ ಸಂಧಿ *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸ್ವರಸಂದಿಗಳು, ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ====== [[ಲೋಪಸಂಧಿ]] ====== ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದರೆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳು ಸಂಧಿಯಾದಾಗ, ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಿ (ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿ) ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಂಧಿ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಮಾತು + ಇಲ್ಲ = ಮಾತಿಲ್ಲ ಊರು + ಅಲ್ಲಿ = ಊರಲ್ಲಿ ಮನೆ + ಇಂದ = ಮನೆಯಿಂದ ವಿವರಣೆ: ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಲೋಪಸಂಧಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ====== [[ಆಗಮ ಸಂಧಿ]] ====== ====== [[ಆದೇಶ ಸಂಧಿ]] ====== == ಸ್ವರ ಸಂಧಿ == ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು? ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೆ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದು ಸಂಧಿಯಾದರೆ ಸ್ವರಸಂಧಿ. ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿ ಆಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಧಿಕಾರ್ಯವೆನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತುವಿಲ್ಲ- ಮಾತಿಲ್ಲ (ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ) ಉ+e (ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) ಮರ+ಅನ್ನು = ಮರವನ್ನು. ಅ+ಅ(ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) : == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ == ಲೋಪ-ಆಗಮ-ಆದೇಶ, ಈ ಮೂರೂ ಸಂಧಿಗಳು ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ - ಲೋಪಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಾತಿಲ್ಲ= ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಇಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಸ್ವರ ಲೋಪ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ-ಆಗಮಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆ+ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು = ‘ಯ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆಗಮ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ - ಆದೇಶ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಳೆ+ಕಾಲ=ಮಳೆಗಾಲ=‘ಕ್’ವ್ಯಂಜನ ಲೋಪ. ‘ಗ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆದೇಶ. #ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ‘ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ’ / ವಿಸಂಧಿ. == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ #ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ : [[ಪ್ರಕೃತಿ]]+[[ಪ್ರತ್ಯಯ]]ಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೇರುವಿಕೆಯೇ ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆಯಿಂದ=ಮನೆ+ಇಂದ, ನೋಡು+ಅ+ಅನ್ನು=ನೋಟವನ್ನು. ಮಾತು+ಒಳ್=ಮಾತೊಳ್. #ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿ : ಒಂದು ಪದದ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವೋ, ಪ್ರತ್ಯಯವೋ ಸೇರಿದರೆ ಆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳ ಡುವೆ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮರ+ಎಂಬಲ್ಲಿ=ಮರವೆಂಬಲ್ಲಿ, ಶಿಖರ+ಅನ್ನು+ಏರಿ=ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ. [ಪದಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬರುವುದು. ಪದಾಂತ್ಯ [[ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ]]ವಾಗಿ ಬರುವುದು. ವಿಕಲ್ಪ=ಸಂಧಿಮಾಡಬಹುದು/ಬಿಡಬಹುದು] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references />4. '''[https://kannadawords.com/kannada-sandhigalu/ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು]''' {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] r4qszelwvxuztvjp35ospcgoyo6cb1a 1438030 1438029 2026-11-09T06:14:33Z VAISHNU 87310 /* ಲೋಪಸಂಧಿ */ 1438030 wikitext text/x-wiki == ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ?''' == ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ (ಸ್ವರ ಇಲ್ಲವೆ ವ್ಯಂಜನ) ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಬಾರದಂತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದು ಸಂಧಿ ಎನಿಸುವುದು. ಉದಾ : [ಹೊಸಗನ್ನಡ] =ಹೊಸ+ಕನ್ನಡ, ಹೊಸ-ಪೂರ್ವಪದ, ಕನ್ನಡ-ಉತ್ತರಪದ ಪೂರ್ವಪದ+ಉತ್ತರಪದ=ಸಂಧಿಪದ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಗಳು ಮೂಲಪದಗಳು. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಅ’ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಕ್’ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ಆಗುವುದು. ಉದಾ : ಹೊಸ(ಅ)+(ಕ್)ಕನ್ನಡ = ಹ್+ಓ+ಸ್+ಅ+ಕ್+ಅ+ನ್+ನ್+ಅ+ಡ್+ಅ. ಸಂಧಿ = ಕೂಡುವುದು. ಎಂದರೆ, ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು '''ಸದ್ಗುಣ'''ಕೂಡಿ [[ಸಂಧಿ]]ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಮರ=ಮ್+ಅ+ರ್+ಅ. ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು = ಮ್+ಅ ಮತ್ತು ರ್+ಅ.<ref>{{Cite web |url=https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-10-05 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220171449/https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |url-status=dead }}</ref> :'''ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೆ, “ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ವರ್ಣಾಕ್ಷರ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು”- ಕೇಶಿರಾಜ.<ref>[[ಕೇಶಿರಾಜ]]ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ|ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ]]</ref> *ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು - ಕ್ಯೆಪಿಡಿಕಾರ. === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ === === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. === #ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. #[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿ]]. == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ == === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ? ''' === *ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. ಉದಾ : ಎಳೆ+ಕರು=ಎಳೆಕರು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕನ್ನಡ+ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. *ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪದ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ಕೂಡಿ ಸಂಧಿಯಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಯಾಗಬಹುದು.<ref>https://kannadadeevige.blogspot.in/2013/11/blog-post_3554.html</ref> === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು ಯಾವುವು?''' === *ಲೋಪಾಗಮಾದೇಶ ಎಂದು ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು. : 1)ಲೋಪ ಸಂಧಿ 2)ಆಗಮ ಸಂಧಿ 3)ಆದೇಶ ಸಂಧಿ *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸ್ವರಸಂದಿಗಳು, ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ====== [[ಲೋಪಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಲೋಪಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಿ (ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ) ಎರಡನೆಯ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರ ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ ಬಂದಾಗ, ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದಾಹರಣೆಗಳು == {| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ !! ಸಂಧಿರೂಪ |- | 1 || ಮಾತು + ಇಲ್ಲ || ಮಾತಿಲ್ಲ |- | 2 || ಊರು + ಅಲ್ಲಿ || ಊರಲ್ಲಿ |- | 3 || ಮನೆ + ಇಂದ || ಮನೆಯಿಂದ |} == ಮಹತ್ವ == ಲೋಪಸಂಧಿಯು ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪದರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ====== [[ಆಗಮ ಸಂಧಿ]] ====== ====== [[ಆದೇಶ ಸಂಧಿ]] ====== == ಸ್ವರ ಸಂಧಿ == ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು? ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೆ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದು ಸಂಧಿಯಾದರೆ ಸ್ವರಸಂಧಿ. ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿ ಆಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಧಿಕಾರ್ಯವೆನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತುವಿಲ್ಲ- ಮಾತಿಲ್ಲ (ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ) ಉ+e (ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) ಮರ+ಅನ್ನು = ಮರವನ್ನು. ಅ+ಅ(ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) : == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ == ಲೋಪ-ಆಗಮ-ಆದೇಶ, ಈ ಮೂರೂ ಸಂಧಿಗಳು ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ - ಲೋಪಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಾತಿಲ್ಲ= ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಇಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಸ್ವರ ಲೋಪ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ-ಆಗಮಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆ+ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು = ‘ಯ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆಗಮ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ - ಆದೇಶ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಳೆ+ಕಾಲ=ಮಳೆಗಾಲ=‘ಕ್’ವ್ಯಂಜನ ಲೋಪ. ‘ಗ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆದೇಶ. #ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ‘ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ’ / ವಿಸಂಧಿ. == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ #ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ : [[ಪ್ರಕೃತಿ]]+[[ಪ್ರತ್ಯಯ]]ಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೇರುವಿಕೆಯೇ ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆಯಿಂದ=ಮನೆ+ಇಂದ, ನೋಡು+ಅ+ಅನ್ನು=ನೋಟವನ್ನು. ಮಾತು+ಒಳ್=ಮಾತೊಳ್. #ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿ : ಒಂದು ಪದದ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವೋ, ಪ್ರತ್ಯಯವೋ ಸೇರಿದರೆ ಆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳ ಡುವೆ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮರ+ಎಂಬಲ್ಲಿ=ಮರವೆಂಬಲ್ಲಿ, ಶಿಖರ+ಅನ್ನು+ಏರಿ=ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ. [ಪದಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬರುವುದು. ಪದಾಂತ್ಯ [[ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ]]ವಾಗಿ ಬರುವುದು. ವಿಕಲ್ಪ=ಸಂಧಿಮಾಡಬಹುದು/ಬಿಡಬಹುದು] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references />4. '''[https://kannadawords.com/kannada-sandhigalu/ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು]''' {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] dbmm9lqvjwgfo7nggvcean70hkbwdcx 1438031 1438030 2026-11-09T06:15:38Z VAISHNU 87310 /* ಆಗಮ ಸಂಧಿ */ 1438031 wikitext text/x-wiki == ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ?''' == ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ (ಸ್ವರ ಇಲ್ಲವೆ ವ್ಯಂಜನ) ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಬಾರದಂತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದು ಸಂಧಿ ಎನಿಸುವುದು. ಉದಾ : [ಹೊಸಗನ್ನಡ] =ಹೊಸ+ಕನ್ನಡ, ಹೊಸ-ಪೂರ್ವಪದ, ಕನ್ನಡ-ಉತ್ತರಪದ ಪೂರ್ವಪದ+ಉತ್ತರಪದ=ಸಂಧಿಪದ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಗಳು ಮೂಲಪದಗಳು. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಅ’ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಕ್’ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ಆಗುವುದು. ಉದಾ : ಹೊಸ(ಅ)+(ಕ್)ಕನ್ನಡ = ಹ್+ಓ+ಸ್+ಅ+ಕ್+ಅ+ನ್+ನ್+ಅ+ಡ್+ಅ. ಸಂಧಿ = ಕೂಡುವುದು. ಎಂದರೆ, ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು '''ಸದ್ಗುಣ'''ಕೂಡಿ [[ಸಂಧಿ]]ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಮರ=ಮ್+ಅ+ರ್+ಅ. ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು = ಮ್+ಅ ಮತ್ತು ರ್+ಅ.<ref>{{Cite web |url=https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-10-05 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220171449/https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |url-status=dead }}</ref> :'''ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೆ, “ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ವರ್ಣಾಕ್ಷರ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು”- ಕೇಶಿರಾಜ.<ref>[[ಕೇಶಿರಾಜ]]ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ|ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ]]</ref> *ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು - ಕ್ಯೆಪಿಡಿಕಾರ. === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ === === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. === #ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. #[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿ]]. == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ == === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ? ''' === *ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. ಉದಾ : ಎಳೆ+ಕರು=ಎಳೆಕರು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕನ್ನಡ+ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. *ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪದ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ಕೂಡಿ ಸಂಧಿಯಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಯಾಗಬಹುದು.<ref>https://kannadadeevige.blogspot.in/2013/11/blog-post_3554.html</ref> === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು ಯಾವುವು?''' === *ಲೋಪಾಗಮಾದೇಶ ಎಂದು ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು. : 1)ಲೋಪ ಸಂಧಿ 2)ಆಗಮ ಸಂಧಿ 3)ಆದೇಶ ಸಂಧಿ *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸ್ವರಸಂದಿಗಳು, ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ====== [[ಲೋಪಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಲೋಪಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಿ (ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ) ಎರಡನೆಯ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರ ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ ಬಂದಾಗ, ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದಾಹರಣೆಗಳು == {| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ !! ಸಂಧಿರೂಪ |- | 1 || ಮಾತು + ಇಲ್ಲ || ಮಾತಿಲ್ಲ |- | 2 || ಊರು + ಅಲ್ಲಿ || ಊರಲ್ಲಿ |- | 3 || ಮನೆ + ಇಂದ || ಮನೆಯಿಂದ |} == ಮಹತ್ವ == ಲೋಪಸಂಧಿಯು ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪದರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ====== [[ಆಗಮ ಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಆಗಮಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಆಗಮಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆಗಮಸಂಧಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಕಾರಾಗಮ ಮತ್ತು ವಕಾರಾಗಮ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿಧಗಳು == === ಯಕಾರಾಗಮ === ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇ, ಈ, ಎ, ಏ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳು ಬಂದು, ನಂತರದ ಪದವು ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 'ಯ್' ಅಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯಕಾರಾಗಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಉದಾಹರಣೆಗಳು:''' * ಕೈ + ಅಲ್ಲಿ = ಕೈಯಲ್ಲಿ * ಹೂ + ಅನ್ನು = ಹೂವನ್ನು ಅಲ್ಲ (ಇದು ಯಕಾರಾಗಮದ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲ) === ವಕಾರಾಗಮ === ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉ, ಊ, ಒ, ಓ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳು ಬಂದು, ನಂತರದ ಪದವು ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 'ವ್' ಅಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಕಾರಾಗಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಉದಾಹರಣೆಗಳು:''' * ಮಗು + ಅನ್ನು = ಮಗುವನ್ನು * ಹೂ + ಇನ = ಹೂವಿನ == ಮಹತ್ವ == ಆಗಮಸಂಧಿಯು ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪದರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ====== [[ಆದೇಶ ಸಂಧಿ]] ====== == ಸ್ವರ ಸಂಧಿ == ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು? ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೆ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದು ಸಂಧಿಯಾದರೆ ಸ್ವರಸಂಧಿ. ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿ ಆಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಧಿಕಾರ್ಯವೆನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತುವಿಲ್ಲ- ಮಾತಿಲ್ಲ (ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ) ಉ+e (ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) ಮರ+ಅನ್ನು = ಮರವನ್ನು. ಅ+ಅ(ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) : == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ == ಲೋಪ-ಆಗಮ-ಆದೇಶ, ಈ ಮೂರೂ ಸಂಧಿಗಳು ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ - ಲೋಪಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಾತಿಲ್ಲ= ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಇಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಸ್ವರ ಲೋಪ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ-ಆಗಮಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆ+ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು = ‘ಯ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆಗಮ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ - ಆದೇಶ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಳೆ+ಕಾಲ=ಮಳೆಗಾಲ=‘ಕ್’ವ್ಯಂಜನ ಲೋಪ. ‘ಗ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆದೇಶ. #ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ‘ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ’ / ವಿಸಂಧಿ. == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ #ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ : [[ಪ್ರಕೃತಿ]]+[[ಪ್ರತ್ಯಯ]]ಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೇರುವಿಕೆಯೇ ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆಯಿಂದ=ಮನೆ+ಇಂದ, ನೋಡು+ಅ+ಅನ್ನು=ನೋಟವನ್ನು. ಮಾತು+ಒಳ್=ಮಾತೊಳ್. #ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿ : ಒಂದು ಪದದ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವೋ, ಪ್ರತ್ಯಯವೋ ಸೇರಿದರೆ ಆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳ ಡುವೆ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮರ+ಎಂಬಲ್ಲಿ=ಮರವೆಂಬಲ್ಲಿ, ಶಿಖರ+ಅನ್ನು+ಏರಿ=ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ. [ಪದಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬರುವುದು. ಪದಾಂತ್ಯ [[ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ]]ವಾಗಿ ಬರುವುದು. ವಿಕಲ್ಪ=ಸಂಧಿಮಾಡಬಹುದು/ಬಿಡಬಹುದು] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references />4. '''[https://kannadawords.com/kannada-sandhigalu/ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು]''' {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] fxmk0b5yiwhl7wp7uy66jyn448yfm0e 1438032 1438031 2026-11-09T06:16:13Z VAISHNU 87310 /* ಆದೇಶ ಸಂಧಿ */ 1438032 wikitext text/x-wiki == ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ?''' == ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ (ಸ್ವರ ಇಲ್ಲವೆ ವ್ಯಂಜನ) ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಬಾರದಂತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದು ಸಂಧಿ ಎನಿಸುವುದು. ಉದಾ : [ಹೊಸಗನ್ನಡ] =ಹೊಸ+ಕನ್ನಡ, ಹೊಸ-ಪೂರ್ವಪದ, ಕನ್ನಡ-ಉತ್ತರಪದ ಪೂರ್ವಪದ+ಉತ್ತರಪದ=ಸಂಧಿಪದ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಗಳು ಮೂಲಪದಗಳು. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಅ’ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ‘ಕ್’ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ಆಗುವುದು. ಉದಾ : ಹೊಸ(ಅ)+(ಕ್)ಕನ್ನಡ = ಹ್+ಓ+ಸ್+ಅ+ಕ್+ಅ+ನ್+ನ್+ಅ+ಡ್+ಅ. ಸಂಧಿ = ಕೂಡುವುದು. ಎಂದರೆ, ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು '''ಸದ್ಗುಣ'''ಕೂಡಿ [[ಸಂಧಿ]]ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಮರ=ಮ್+ಅ+ರ್+ಅ. ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು = ಮ್+ಅ ಮತ್ತು ರ್+ಅ.<ref>{{Cite web |url=https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-10-05 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220171449/https://www.kannadanudi.com/lekhana/vyaakarana/Sandhigalu |url-status=dead }}</ref> :'''ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ''' ಸಂಧಿ ಎಂದರೆ, “ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ವರ್ಣಾಕ್ಷರ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು”- ಕೇಶಿರಾಜ.<ref>[[ಕೇಶಿರಾಜ]]ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ|ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ]]</ref> *ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು - ಕ್ಯೆಪಿಡಿಕಾರ. === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ === === ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. === #ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. #[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿ]]. == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ == === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು ? ''' === *ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗುವುದು ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ. ಉದಾ : ಎಳೆ+ಕರು=ಎಳೆಕರು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕನ್ನಡ+ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. *ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪದ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ಕೂಡಿ ಸಂಧಿಯಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಯಾಗಬಹುದು.<ref>https://kannadadeevige.blogspot.in/2013/11/blog-post_3554.html</ref> === '''ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು ಯಾವುವು?''' === *ಲೋಪಾಗಮಾದೇಶ ಎಂದು ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು. : 1)ಲೋಪ ಸಂಧಿ 2)ಆಗಮ ಸಂಧಿ 3)ಆದೇಶ ಸಂಧಿ *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸ್ವರಸಂದಿಗಳು, ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ====== [[ಲೋಪಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಲೋಪಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಿ (ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ) ಎರಡನೆಯ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರ ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ ಬಂದಾಗ, ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಲೋಪವಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಲೋಪಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದಾಹರಣೆಗಳು == {| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ !! ಸಂಧಿರೂಪ |- | 1 || ಮಾತು + ಇಲ್ಲ || ಮಾತಿಲ್ಲ |- | 2 || ಊರು + ಅಲ್ಲಿ || ಊರಲ್ಲಿ |- | 3 || ಮನೆ + ಇಂದ || ಮನೆಯಿಂದ |} == ಮಹತ್ವ == ಲೋಪಸಂಧಿಯು ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪದರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ====== [[ಆಗಮ ಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಆಗಮಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಆಗಮಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆಗಮಸಂಧಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಕಾರಾಗಮ ಮತ್ತು ವಕಾರಾಗಮ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿಧಗಳು == === ಯಕಾರಾಗಮ === ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇ, ಈ, ಎ, ಏ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳು ಬಂದು, ನಂತರದ ಪದವು ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 'ಯ್' ಅಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯಕಾರಾಗಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಉದಾಹರಣೆಗಳು:''' * ಕೈ + ಅಲ್ಲಿ = ಕೈಯಲ್ಲಿ * ಹೂ + ಅನ್ನು = ಹೂವನ್ನು ಅಲ್ಲ (ಇದು ಯಕಾರಾಗಮದ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲ) === ವಕಾರಾಗಮ === ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉ, ಊ, ಒ, ಓ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳು ಬಂದು, ನಂತರದ ಪದವು ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 'ವ್' ಅಕ್ಷರವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಕಾರಾಗಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಉದಾಹರಣೆಗಳು:''' * ಮಗು + ಅನ್ನು = ಮಗುವನ್ನು * ಹೂ + ಇನ = ಹೂವಿನ == ಮಹತ್ವ == ಆಗಮಸಂಧಿಯು ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪದರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ====== [[ಆದೇಶ ಸಂಧಿ]] ====== {{Short description|ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿ ಪ್ರಕಾರ}} '''ಆದೇಶಸಂಧಿ''' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಸಂಧಿಯಾದಾಗ, ಒಂದು ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷರ ಬಂದು ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯು ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಆದೇಶಸಂಧಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದಾಹರಣೆಗಳು == ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಆದೇಶಸಂಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. == ಮಹತ್ವ == ಆದೇಶಸಂಧಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಕನ್ನಡ ಪದಗಳ ರಚನೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ವರ ಸಂಧಿ == ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು? ಸ್ವರಸಂಧಿ ಎಂದರೆ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದು ಸಂಧಿಯಾದರೆ ಸ್ವರಸಂಧಿ. ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಸಂಧಿ ಆಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಧಿಕಾರ್ಯವೆನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತುವಿಲ್ಲ- ಮಾತಿಲ್ಲ (ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ) ಉ+e (ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) ಮರ+ಅನ್ನು = ಮರವನ್ನು. ಅ+ಅ(ಸಂಧಿಪದ ಸಂದರ್ಭ) : == ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ == ಲೋಪ-ಆಗಮ-ಆದೇಶ, ಈ ಮೂರೂ ಸಂಧಿಗಳು ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ - ಲೋಪಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಾತಿಲ್ಲ= ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಇಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಸ್ವರ ಲೋಪ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ-ಆಗಮಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆ+ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು = ‘ಯ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆಗಮ. #ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ - ಆದೇಶ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮಳೆ+ಕಾಲ=ಮಳೆಗಾಲ=‘ಕ್’ವ್ಯಂಜನ ಲೋಪ. ‘ಗ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆದೇಶ. #ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ‘ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ’ / ವಿಸಂಧಿ. == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಂಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ #ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ : [[ಪ್ರಕೃತಿ]]+[[ಪ್ರತ್ಯಯ]]ಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೇರುವಿಕೆಯೇ ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮನೆಯಿಂದ=ಮನೆ+ಇಂದ, ನೋಡು+ಅ+ಅನ್ನು=ನೋಟವನ್ನು. ಮಾತು+ಒಳ್=ಮಾತೊಳ್. #ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿ : ಒಂದು ಪದದ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವೋ, ಪ್ರತ್ಯಯವೋ ಸೇರಿದರೆ ಆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳ ಡುವೆ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. ಉದಾ: ಮರ+ಎಂಬಲ್ಲಿ=ಮರವೆಂಬಲ್ಲಿ, ಶಿಖರ+ಅನ್ನು+ಏರಿ=ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ. [ಪದಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬರುವುದು. ಪದಾಂತ್ಯ [[ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ]]ವಾಗಿ ಬರುವುದು. ವಿಕಲ್ಪ=ಸಂಧಿಮಾಡಬಹುದು/ಬಿಡಬಹುದು] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references />4. '''[https://kannadawords.com/kannada-sandhigalu/ ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು]''' {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] 6pkrp9p3uz7kvcu7pnxd12gc7eqwe8w 3 97111 1438036 825244 2026-11-09T07:27:51Z Neriah 69454 Neriah [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BAswim]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Barak Attar]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/BAswim|BAswim]]" to "[[Special:CentralAuth/Barak Attar|Barak Attar]]" 825244 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=BAswim}} -- [[ಸದಸ್ಯ:New user message|New user message]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:New user message|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೮ (UTC) oe8mdeb0bch7tojtt9hwkq8pnezd1tm 0 99971 1437973 1437032 2026-11-08T12:09:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437973 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ | image =Shriya Saran at Jackky Bhagnani’s Diwali bash, 2019 (28).jpg | alt = Shriya Saran looking towards the camera | caption = | native_name = | birth_name = ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ ಭಟ್ನಾಗರ್<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shriya-Saran-Ive-been-infatuated-by-almost-every-actor-Ive-worked-with/articleshow/48251207.cms"Shriya Saran: I’ve been infatuated by almost every actor I’ve worked with"]</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1982|09|11|}} | birth_place = ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಇಂಡಿಯಾ | other_names = ಶ್ರೀರಿಯಾ, ಶ್ರೇಯಾ | spouse = {{marriage|ಆಂಡ್ರೇ ಕೊಸ್ಚೆವೆವ್|2018}}<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/shriya-saran-marries-russian-beau-andrei-koscheev-wedding-photosvideos-marriage-764309|title=Shriya Saran marries Russian beau Andrei Koscheev|last=Kapoor|first=Chetna|publisher=International Business Times|date=20 March 2018|accessdate=23 March 2018}}</ref> | occupation = ನಟಿ | yearsactive = 2001-ಇಂದಿನವರೆಗೆ | alma_mater = ಲೇಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ | residence = ಮುಂಬೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ | nationality = ಭಾರತೀಯ }} '''ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್''' (11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಂದು ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಎಂದು ಜನನ), ಶ್ರಿಯಾ , [[ಭಾರತೀಯ]] [[ನಟಿ]] ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದರು.ನಂತರ 2001 ರಲ್ಲಿ, ಅವಳ ನೃತ್ಯದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರು ರೆನು ನಾಥನ್ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋ "ತಿರ್ಕಿ ಕ್ಯುನ್ ಹವಾ" ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಇದು ಸರನ್ ಅವರನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ [[ಚಿತ್ರ]] ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref name="ibn">{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/7374.html|title=Birthday Bumps: Shriya Saran turns 30|date=|publisher=IBM Live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120912035458/http://ibnlive.in.com/photogallery/7374.html|archivedate=12 September 2012|deadurl=no|accessdate=2013-02-17|quote=Actress Shriya Saran was born on September 11, 1982|df=}}</ref> ಸರನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನರ್ತಕಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದರೂ, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.ಹೀಗಾಗಿ, 2001 ರಲ್ಲಿ ಸರಣ್ ಅವರು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರ ಇಷ್ಟಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಮ್ (2002) ಅವರ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.ತರುವಾಯ ಅವರು [[ಹಿಂದಿ]] [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.2007 ರಲ್ಲಿ, ಸರನ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ತಮಿಳ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಶಿವಾಜಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.2007 ರ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಸಿನಿಮಾ ಅವರಪಾನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದಳು.2008 ರಲ್ಲಿ, ಸರನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಅಮೆರಿಕನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ದಿ ಅದರ್ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು.ಅವರ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಪೊಕ್ಕಿರಿ ರಾಜ (2010) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಂತಾಸ್ವಾಮಿ (2009) ನಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದವು.ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಸರನ್ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾದರು 2012 ರಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ ಅವರ ಬುಕರ್ ಪ್ರೈಜ್-ವಿಜೇತ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಕೆನಡಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಿಡ್ನೈಟ್ಸ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಳು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.ಪವಿತ್ರ (2013) ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದ್ರ]] (2013) ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.2014 ರಲ್ಲಿ, ಸಾರನ್ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಮನಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಂದಿತು ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಂದು ಪುಷ್ಪೇಂದ್ರ ಸರನ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಮತ್ತು ನೀರಾಜಾ ಸರನ್ ಭಟ್ನಗರ್ಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಭಾರತ್ ಹೆವಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು, ತಾಯಿಯು ಕಲಿಸಿದ ಎರಡೂ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಸರನ್ ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಭಿರುಪ್ ಎಂಬ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿದ್ವಾರದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ BHEL ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ನಂತರ ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ಲೇಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LEYdEwOyDhA|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160324180007/https://www.youtube.com/watch?v=LEYdEwOyDhA|archivedate=24 March 2016|deadurl=no|accessdate=2015-12-13|df=}} at 2:50 min. she confirms her birth place)</ref> :ಸರನ್ ಒಬ್ಬ ನರ್ತಕಿ.ಕಥಕ್ ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಅವಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಳು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಶೋವಣ ನಾರಾಯಣರಿಂದ [[ಕಥಕ್]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಳು. ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಕನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದರು.<ref name="yt-int">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ax8RbKjMzfs|title=Tharathinoppam&nbsp;— Abhaya Interviews Shreya Saran&nbsp;— Part 2|date=2010-06-13|publisher=YouTube|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140519181136/https://www.youtube.com/watch?v=ax8RbKjMzfs|archivedate=19 May 2014|deadurl=no|accessdate=2011-10-20|df=}}</ref><ref name="dub">{{cite web|url=http://sify.com/movies/tamil/interview.php?id=14396519&cid=2408|title='Sivaji' has been a great experience: Shriya|publisher=[[Sify]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213031554/http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=14396519&cid=2408|archivedate=13 December 2011|deadurl=no|accessdate=2010-12-13|df=}}</ref> ==ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವೀಡಿಯೋಗಳು== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಆಲ್ಬಮ್‌ ಹೆಸರು !! ನಿರ್ದೇಶಕ !! ಹಾಡುಗಾರರು !! ಭಾಷೆ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೦೦||ಥಿರಕ್ತಿ ಕ್ಯು ಹವಾ||ಶಿವಂ ನಾಯರ್|| ರೀನೂ ನಾತನ್ || [[ಹಿಂದಿ]]|| <ref>https://www.youtube.com/watch?v=aV1o6VZZ5U8</ref> |- | ೨೦೧೮ || ರಂಗ್‌ ದೇ ಚುನರಿಯಾ || ತೇಜಸ್‌ ಧನ್ರಾಜ್|| ಜುಬೀನ್‌ ಗರ್ಗ್||ಹಿಂದಿ|| <ref>https://www.youtube.com/watch?v=NDM4m7uGUfc</ref> |- |೨೦೨೦||ಭಾರೀ ಭಾರೀ ಹಾಡು || ಸಂದೀಪ್‌ ಮಹಾವೀರ್ || ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಲ್ || ಹಿಂದಿ|| <ref>https://www.youtube.com/watch?v=wu3Y3qCs_mU</ref> |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ಸೌತ್ ಸ್ಕೋಪ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ (೨೦೦೮) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟಿ - '''ಶಿವಾಜಿ ದ ಬಾಸ್'''. * ಸ್ಟಾರ್ಡಸ್ಟ್ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಹೊಸ ಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೯) - '''ಮಿಷನ್ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್'''. * ಅಮೃತ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - '''ಕಾಂತಾಸ್ವಾಮಿ'''. * ಐಟಿಎಫಎ (೨೦೧೧) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - '''ರವ್ತಿರಾಮ್'''. * ಸೀಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೊಷಕ ನಟಿ - '''ಮನಂ'''.<ref>https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2015-winners-list-photos-live-updates-641938</ref> * ಸಂತೋಷಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - '''ಮನಂ'''.<ref>https://web.archive.org/web/20151008163456/http://www.msn.com/en-in/entertainment/gallery/santosham-awards-2015/ss-BBm4Dt7</ref> * ಟಿವಿ೯ ರಾಷ್ತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೬) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - '''ಗೊಪಾಲ ಗೊಪಾಲ'''.<ref>http://www.cinejosh.com/news-in-telugu/4/34740/tsr-tv-9-awards-tsr-tv9-awards-2015-tsr-tv9-2016-awards-list-prabhas-best-actor-tsr-tv9-awards-winners-list-t-subbarami-reddy.html</ref> ===ಇತರ ಗೌರವಗಳು=== * ೨೦೧೦ – ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಟಿ.ಸುಬ್ಬರಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಲಲಿತಾ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article920552.ece |title=TSR Lalitha Kala Parishat launched |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |date=2010-11-29 |accessdate=2010-11-30 |location=Chennai, India |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102204131/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article920552.ece |archivedate=2 November 2012 }}</ref> * ೨೦೧೦ – ಭಾರತೀಯ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕರ ಬಗ್ಗೆ ರೆಡಿಫ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಉನ್ನತ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://getahead.rediff.com/slide-show/2010/mar/04/slide-show-1-specials-poll-women-achievers-in-indian-cinema.htm |title=Poll: Reigning women achievers in Indian cinema! |publisher=[[Rediff]] |date=2010-03-04 |accessdate=2010-11-27 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100706164403/http://getahead.rediff.com/slide-show/2010/mar/04/slide-show-1-specials-poll-women-achievers-in-indian-cinema.htm |archivedate= 6 July 2010 }}</ref> <!--* 2012 – JFW Divas of South India{{citation needed|date=December 2015}} * ೨೦೧೨ – ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ{{citation needed|date=December 2015}} * ೨೦೧೩ – ಎನ್‌ಬಿಸಿ ಅಚೀವರ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ{{citation needed|date=December 2015}}--> * ೨೦೧೪ – ಜಿಆರ್ 8 ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web|url=http://rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-pix-shriya-saran-tamannaah-sridevi-at-gr8-women-awards-tv/20140324.htm |title=GR8 Womens Award |publisher=rediff.com |date=2014-05-08 |accessdate=2014-09-05 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140825130809/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-pix-shriya-saran-tamannaah-sridevi-at-gr8-women-awards-tv/20140324.htm |archivedate=25 August 2014 }}</ref> <!--* 2015 – Zee Telegu Queen of the Decade Award{{citation needed|date=December 2015}}--> * ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ "50 ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು: ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ೧೩ ನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-09/news-interviews/28375785_1_nicole-faria-vidya-balan-preity-zinta |title=Times 50 Most Desirable Women |publisher=The Times of India |date=2011-01-09 |accessdate=2011-07-23 |archive-date=2012-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063854/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-09/news-interviews/28375785_1_nicole-faria-vidya-balan-preity-zinta |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೧೫ ನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Women-of-2011-The-Winners/articleshow/11753716.cms? |title=2011’s Most desirable woman |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2011-06-05 |accessdate=2011-06-05 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150913224903/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Women-of-2011-The-Winners/articleshow/11753716.cms |archivedate=13 September 2015 }}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೧೮ ನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-top-50-Most-Desirable-Women-of-2012/articleshow/19767120.cms? |title=2012’s Most desirable woman |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2012-06-05 |accessdate=2012-06-05 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151218173744/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-top-50-Most-Desirable-Women-of-2012/articleshow/19767120.cms |archivedate=18 December 2015 }}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ೧೩ ನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Deepika-Padukone-2013s-Most-desirable-woman/articleshow/35726757.cms? |title=Deepika Padukone: 2013’s Most desirable woman |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2014-05-30 |accessdate=2014-06-04 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531081711/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Deepika-Padukone-2013s-Most-desirable-woman/articleshow/35726757.cms |archivedate=31 May 2014 }}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ೫ ನೇ ಸ್ಥಾನ<ref>{{cite news|url=http://ww.itimes.com/times-polls/times-most-desirable-women-2014? |title=2014’s Most desirable woman |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2015-05-05 |accessdate=2015-05-05 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504203639/http://ww.itimes.com/times-polls/times-most-desirable-women-2014 |archivedate= 4 May 2015 }}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ೬ ನೇ ಸ್ಥಾನ<ref>{{cite news|url=http://ww.itimes.com/times-polls/times-most-desirable-women-2015? |title=2015’s Most desirable woman |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=2016-05-07 |accessdate=2016-05-07 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160506135557/http://ww.itimes.com/times-polls/times-most-desirable-women-2015 |archivedate= 6 May 2016 }}</ref> * ಹೈದರಾಬಾದ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ ನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆ, ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite web |url=http://www.dailyindia.org/list-of-most-desirable-women-of-2013/ |title=List Of Hyderabad Times Most Desirable Women Of 2013 |publisher=Daily India |date=2014-06-23 |accessdate=2014-07-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140627210602/http://www.dailyindia.org/list-of-most-desirable-women-of-2013/ |archivedate=27 June 2014 }}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sania-Mirza-pips-Shriya-Shruti-Haasan-to-become-Hyderabad-Times-Most-Desirable-Woman-of-2014/articleshow/46944572.cms/ |title=Shriya Saran ranked 2'nd in Hyderabad Times |publisher=Times of India |date=2015-04-17 |accessdate=2015-04-17 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150420180404/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sania-Mirza-pips-Shriya-Shruti-Haasan-to-become-Hyderabad-Times-Most-Desirable-Woman-of-2014/articleshow/46944572.cms |archivedate=20 April 2015 }}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ,<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sania-Mirza-pips-Shriya-Shruti-Haasan-to-become-Hyderabad-Times-Most-Desirable-Woman-of-2015/articleshow/46944572.cms/|title= Shriya Saran ranked 2'nd in Hyderabad Times|publisher=Times of India |date=2015-04-17|accessdate=2016-05-02}}</ref> * ೨೦೧೩ , ೨೦೧೪, ೨೦೧೫ , ೨೦೧೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್<ref>{{cite web |url=http://www.andhravilas.net/en/RanaShriya-Saran-Brand-Ambassadors-of-SIIMA-2014/ |title=Rana, Shriya Saran Brand Ambassadors of SIIMA 2014 |publisher=Tv5 |date=2014-07-23 |accessdate=2014-07-23 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140914001327/http://www.andhravilas.net/en/RanaShriya-Saran-Brand-Ambassadors-of-SIIMA-2014/ |archivedate=14 September 2014 }}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Shriya Saran}} *{{IMDb name|id=1328152|name=Shriya Saran}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೨ ಜನನ]] 2agy5ofe6i9l58h85qvkzcxxjh090ir 0 130154 1437994 1372714 2026-11-08T13:54:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437994 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency|agency_name=ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ|chief8_name=|chief2_name=|chief2_position=<!-- (etc.) -->|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief4_position=|chief5_name=|chief5_position=|chief6_name=|chief6_position=|chief7_name=|chief7_position=|chief8_position=|chief1_name=ಇಂದು ಶೇಖರ್ ಚತುರ್ವೇದಿ, ಐಏಎಸ್|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=|parent_agency=|child1_agency=|child2_agency=<!-- (etc.) -->|keydocument1=<!-- (etc.) -->|website=https://mnre.gov.in/|map=|map_width=|map_caption=|footnotes=|chief1_position=ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|deputyminister2_pfo=<!-- (etc.) -->|nativename=|formed=1992|nativename_a=|nativename_r=|type=|seal=|seal_width=|seal_caption=|logo=MNRE India.svg|logo_width=|logo_caption=|picture=Raj Kumar Singh with PM Modi (cropped).jpg|picture_width=|picture_caption=|preceding1=ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳ ಇಲಾಖೆ|deputyminister2_name=|preceding2=<!-- (etc.) -->|dissolved=|jurisdiction={{flagicon|India}}[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]|headquarters=[[ನವದೆಹಲಿ]]|coordinates=<!--{{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}}-->|motto=|employees=|budget={{INRConvert|5146.63|c}} <small>(2018-19 ಅಂ.)<ref>{{cite web |url=http://www.indiabudget.gov.in/ub2018-19/eb/sbe95.pdf |title=Budget data |date=2019 |website=www.indiabudget.gov.in |format=PDF |access-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304170727/http://www.indiabudget.gov.in/ub2018-19/eb/sbe95.pdf |archive-date=4 March 2018 |url-status=dead }}</ref></small>|minister1_name=ರಾಜಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್|minister1_pfo=<nowiki>ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)]]</nowiki><!-- (etc.) -->|deputyminister1_name=|deputyminister1_pfo=|agency_type=}}<nowiki> </nowiki>'''ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ'''ವು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಾದ [[ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ]], ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು [[ಸೌರ ಶಕ್ತಿ|ಸೌರಶಕ್ತಿ]]. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇಂಧನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿಶಾಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) ಆರ್.ಕೆ.ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.energynext.in/2017/07/anand-kumar-joins-mnre-as-secretary/|title=Anand Kumar joins MNRE as Secretary|website=Energynext|language=en-US|access-date=2019-06-23|archive-date=2019-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620114054/http://www.energynext.in/2017/07/anand-kumar-joins-mnre-as-secretary/|url-status=dead}}</ref> ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯ]] ಲೋಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ 2016-17ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸೌರ ಶಕ್ತಿ|ಸೌರಶಕ್ತಿ]], [[ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ|ಪವನ ಶಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಲವಿದ್ಯುತ್|ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸೇರಿವೆ]].<ref>{{Cite web|url=http://mnre.gov.in/file-manager/annual-report/2016-2017/EN/index.html|title=Annual Report|date=|publisher=Mnre.gov.in|access-date=2018-09-15|archive-date=2018-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323044917/http://mnre.gov.in/file-manager/annual-report/2016-2017/EN/index.html|url-status=dead}}</ref> == ದೃಷ್ಟಿ == ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು, ಘಟಕಗಳು, ಉಪ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು, ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿಯತಾಂಕಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ದೇಶವನ್ನು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಸುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://mnre.gov.in/mission-and-vision-2/mission-and-vision/area-work/|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129140748/http://mnre.gov.in/mission-and-vision-2/mission-and-vision/area-work/|archive-date=29 January 2018|access-date=29 January 2018}}</ref> == ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳು == * ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರಿಡಾರ್ * ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಖರೀದಿ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು * ನೆಟ್ ಮೀಟರಿಂಗ್ ನೀತಿ * ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ * ಸೂರ್ಯ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == * [http://mnre.gov.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ಎಂಎನ್‌ಆರ್‌ಇ] * [http://powermin.nic.in/ ಅಧಿಕೃತ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014124436/http://powermin.nic.in/ |date=2011-10-14 }} [http://mnre.gov.in/ ಜಾಲತಾಣ] ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ * [https://web.archive.org/web/20200213165333/https://www.seci.co.in/index.php ಸೌರಶಕ್ತಿ ನಿಗಮ] * [http://nise.res.in/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://niwe.res.in/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವಿಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ, ಭಾರತ] * [https://web.archive.org/web/20150925204813/http://www.ireda.gov.in/ ಭಾರತೀಯ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಧನಗಳು]] pcdlj8i7sr53y2dkwmz0o5kejotubf1 2 132884 1437998 1437328 2026-11-08T17:07:45Z ~2026-59140-70 103024 /*  As Music Director [ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ] */ 1437998 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:ಮನೋಜ್ ಪಂಚಮುಖಿ.jpg|alt=Manoj Panchamukhi|thumb|{{Info box person|Name=Manoj Panchamukhi.H|Date of Birth=25th May 2000|Nationality=India|Mother tongue=Kannada}}ಮನೋಜ್ ಪಂಚಮುಖಿ ]] {{Info box person|Manoj Panchamukhi=}} {{Info box person}} Manoj Panchamukhi is an Indian film Actor/Director who predominantly works in Kannada Film Industry (KFI) / Sandalwood known by his works C03, Mute, Sharp5. He started acting in short films in 2018. Manoj Panchamukhi got the title "Daring Star" after he appeared in a video which is the cover version of the song 'Onti Salaga' from the movie Mufti<ref group="Film">'''''Mufti''''' is a 2017 Indian Kannada-language neo-noir action thriller film directed by Narthan, making his debut, and produced by Jayanna Combines</ref>, which got good appreciation. His first short film is Mute which released on May 16th 2018 which got good response by the audience which further continued by the sequel Mute 2 which released on June 7th 2018. The next venture of Manoj was C03<ref group="Film">A 2018 Kannada horror short film which simultaneously released in five languages</ref> ( released on December 8th 2018 ) which got a huge response all over. The film was released in five Indian languages ( Kannada, Telugu, Hindi, Tamil and Malayalam ) on the same day and become first pan Indian short film. After this he made sequel for C03 I.e., The Conclusion C03 which released on 25th May 2019 and become a block buster. Later he continued his venture through his works like Mareyada Kaanike, Avane Kaarana, Lockdown, Sharp5. In his recent work Saadhaneya Haadiyalli he created a record by performing 14 different roles.The movie revolves around all his earlier movie characters where they meet together. ಮನೋಜ್ ಪಂಚಮುಖಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ/ನಿರ್ದೇಶಕ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಫಿಲ್ಮ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ (ಕೆಎಫ್‌ಐ) / ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರು 2018ರಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಮ್ಯೂಟ್ ಮೇ 16, 2018 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು, ನಂತರ ಜೂನ್ 7, 2018 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮ್ಯೂಟ್ 2 ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂತು. ಮನೋಜ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ C03 (ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2018 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು) ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಂದೇ ದಿನ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪ್ಯಾನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಿರುಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಅವರು ದಿ ಕನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ C03 ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು, ಇದು 25 ಮೇ 2019 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಆಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಮರೆಯದ ಕಾಣಿಕೆ, ಅವನೇ ಕಾರಣ, ಲಾಕ್‌ಡೌನ್, ಶಾರ್ಪ್ 5 ನಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಾಹಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರ ಸಾಧನೆ ಹಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 14 ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. == Biography [ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ] == Manoj Panchamukhi.H was born on 25th may 2000 in Bellary city, Karnataka in a Brahmin family. His father is Sri H.Madhusudhana and mother Smt.Parimala Madhusudhana. He has one younger brother Amogh Panchamukhi.H Manoj did his nursery in St.Anne's Lion's convent school in Bagalkot, Karnataka. He made his earlier studies in Sharada Vidya Peeta in Bellary and higher primary and High school in [http://balabharathibellary.blogspot.com/?m=1 Bala Bharathi Vivekananda High school] in Bellary. He joined V.V.Sangha's Independent PU college for his later studies. He is Graduated from iCAT Design and Media College - Bangalore in the year 2022. He has done his Bachelor's degree in Bachelor of Visual Arts (BVA) - Animation and Multimedia ( Spec. In VFX ). He has worked as a VFX compositor in Radiance FX Media Services - Bangalore for 2 years ( 2022 - 2024 ). Then He joined Unicorn Entertainment ( 2024 - 2025 ) and currently working in PixFx Visual Lab as a VFX Compositor and Multimedia Specialist. Till now he has worked in the vfx team for the recent films Vikrant Rona, Waltair Veerayya, UI, Salaar, Jimmy, Desai, KD, Bagheera, Pushpa 2, etc., ಮನೋಜ್ ಪಂಚಮುಖಿ.ಹೆಚ್ ಅವರು 25 ಮೇ 2000 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಹೆಚ್.ಮಧುಸೂಧನ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪರಿಮಳ ಮಧುಸೂಧನ. ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅಮೋಘ ಪಂಚಮುಖಿ.ಹೆಚ್ ಮನೋಜ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ನಗರದ ಸಂತ ಅನ್ನೇಸ್ ಲಯನ್ಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಶಾರದಾ ವಿದ್ಯಾ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಬಾಲ ಭಾರತಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ವಿ.ವಿ.ಸಂಘದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 2022 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ iCAT ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ವಿಷುಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (BVA) - ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (ವಿಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ) ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ( 2022 - 2024 ) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ( 2024 - 2025 ) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ PixFx ವಿಶ್ಯುವಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ವಿಕ್ರಾಂತ್ ರೋಣ, ವಾಲ್ತೆರ್ ವೀರಯ್ಯ ,UI, ಸಲಾರ್, ಜಿಮ್ಮಿ, ದೇಸಾಯಿ, ಕೆಡಿ, ಬಘೀರ, ಪುಷ್ಪ 2 ಹಾಗೂ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ vfx ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. == Filmography [ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ] == # Mute ( ಮ್ಯೂಟ್ ) # Mute 2 ( ಮ್ಯೂಟ್ ೨ ) # C03 ( ಸಿ೦೩ ) # The Conclusion C03 ( ದಿ ಕನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಸಿ೦೩ ) # Mareyada Kaanike ( ಮರೆಯದ ಕಾಣಿಕೆ ) # Lockdown ( ಲಾಕ್ ಡೌನ್ ) # Avane Kaarana ( ಅವನೇ ಕಾರಣ ) # Sharp5 ( ಶಾರ್ಪ್ ೫ ) # Saadhaneya Haadiyalli (ಸಾಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ) #Maaye ( ಮಾಯೆ ) #∞ ( ಇನ್ಫಿನಿಟಿ ) # Gaja Ganaka ( ಗಜ ಗಣಕ ) # Munnugguve ( ಮುನ್ನುಗ್ಗುವೆ ) # Punaha Punaha ( ಪುನಃ ಪುನಃ ) # Aagadu Endu Kaikatti Kulitare ( ಆಗದು ಎಂದು ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತರೆ ) # Ekangi ( ಏಕಾಂಗಿ ) # Avyaktha ( ಅವ್ಯಕ್ತ ) # Avartha ( ಆವರ್ತ ) == Discography [ Cover Songs ] == Manoj Panchamukhi also started his own music channel named "Inchara Music" which was officially launched on 'December 8th' 2020 which is a lucky date for Manoj which he believes because of his first successful film C03 also released on the same date 2 years ago ( in 2018 ).Manoj makes instrumental songs in piano in this channel. There are more than 250 piano songs available till now here. Manoj has also acted in cover versions of few famous Kannada songs which are mentioned below : Manoj Panchamukhi also started his own music channel named "Inchara Music" which was officially launched on 'December 8th' 2020 which is a lucky date for Manoj which he believes because of his first successful film C03 also released on the same date 2 years ago ( in 2018 ).Manoj makes instrumental songs in piano in this channel. There are more than 250 piano songs available till now here. Manoj has also acted in cover versions of few famous Kannada songs which are mentioned below : ಮನೋಜ್ ಪಂಚಮುಖಿ ಅವರು "ಇಂಚರ ಮ್ಯೂಸಿಕ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 'ಡಿಸೆಂಬರ್ 8' 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮನೋಜ್‌ಗೆ ಅದೃಷ್ಟದ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ C03 ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ( 2018 ರಲ್ಲಿ ).ಮನೋಜ್ ಈ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಯಾನೋದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಯಾನೋ ಹಾಡುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮನೋಜ್ ಅವರು ಕೆಳಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳ ಕವರ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ: # Ee bhumi bannada buguri ( ಈ ಭೂಮಿ ಬಣ್ಣದ ಬುಗುರಿ ) # Tuttu Anna tinnoke ( ತುತ್ತು ಅನ್ನ ತಿನ್ನೋಕೆ ) # Onti Salaga ( ಒಂಟಿ ಸಲಗ ) # Namma maneyali dinavu ( ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲಿ ದಿನವೂ ) # Nanna haadu nannadu ( ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು ) # Banigondu Elle ellide ( ಬಾನಿಗೊಂದು ಎಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ) # Salaam Rocky Bhai ( ಸಲಾಮ್ ರಾಕಿ ಭಾಯ್ ) # Haadondu naa haaduvenu ( ಹಾಡೊಂದು ನಾ ಹಾಡುವೆನು ) # Jackie jackie ( ಜಾಕಿ ಜಾಕಿ ) # Kaalavannu tadeyoru ( ಕಾಲವನ್ನು ತಡೆಯೋರು ) # Mamaravello kogile ello ( ಮಾಮರವೆಲ್ಲೋ ಕೋಗಿಲೆ ಎಲ್ಲೋ ) # Tuvvi tuvvi tuvvi ( ಟುವ್ವಿ ಟುವ್ವಿ ಟುವ್ವಿ ) # Balma Balma ( ಬಲ್ಮ ಬಲ್ಮ ) # Bharate ( ಭರಾಟೆ ) # Bellary Naga ( ಬಳ್ಳಾರಿ ನಾಗ ) # Maretu hoyite nannaya hajari ( ಮರೆತು ಹೋಯಿತೆ ನನ್ನಯ ಹಾಜರಿ ) # Geleya geleya ( ಗೆಳೆಯ ಗೆಳೆಯ ) # Kotigobba 3 ( ಕೋಟಿಗೊಬ್ಬ ೩ ) # Vara bantamma guruvara bantamma ( ವಾರ ಬಂತಮ್ಮ ಗುರುವಾರ ಬಂತಮ್ಮ ) # Premada Kadambari ( ಪ್ರೇಮದ ಕಾದಂಬರಿ ) # Akasha deepavu neenu ( ಆಕಾಶ ದೀಪವು ನೀನು ) #Yaaro Yaaro Geechihoda ( ಯಾರೋ ಯಾರೋ ಗೀಚಿ ಹೋದ ) #Matinalli Helalarenu ( ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾರೆನು ) #Muddu Manase Peddu Manase ( ಮುದ್ದು ಮನಸೆ ಪೆದ್ದು ಮನಸೆ ) #Ninade Nenapu Dinavu Manadalli ( ನಿನದೆ ನೆನಪು ದಿನವು ಮನದಲ್ಲಿ ) #Naakutanti ( ನಾಕುತಂತಿ ) - [ Cover version of Naakutanti serial title song ] ==  As Music Director [ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ] == After starting a music related channel (Inchara Music) Manoj got interest in music too. He learnt basics of piano and started making his own tunes. And then he tried making his own music direction for his next film "∞" (Infinity). Although he is not a professional musician he has given his best for this short film in terms of music. ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಸಂಬಂಸಿದಧಿ ಚಾನೆಅನ್ನು್ (ಇಂಚರ ಮ್ಯೂಸಿಕ್) ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಮನೋಜ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತತೋರಿಸಿದರುತುಇದರ ಫಲವಾಗಿ . ಅವರು ಪಿಯಾ ು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಗಗಳನ್ನಸಂಯೋಜಿಸಲುಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ "∞" (ಇನ್ಫಿನಿಟಿ) ಗಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಗೀತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 1. ∞ ( ಇನ್ಫಿನಿಟಿ ) - ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ 2. Agadu Endu Kaikatti Kulitare ( ಆಗದು ಎಂದು ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತರೆ 3. Ekangi ( ಏಕಾಂಗಿ ) 4. Avyaktha ( ಅವ್ಯಕ್ತ ) # # # # # # # # # # # # # == As Director [ ನಿರ್ದೇಶನ ] == All his Films and Cover songs are directed by himself except Avane Kaarana ( ಅವನೇ ಕಾರಣ ) which is directed by his friend Mr. Vinay Kumar T.M. Below Mentioned are the cover songs where Manoj directed for others :- # Hrushi bharjari-1 ( cover song of bharjari title track ) [ ಹೃಷಿ ಭರ್ಜರಿ ] # Hrushi bharjari-2 ( Also cameo appearance ) [ ಹೃಷಿ ಭರ್ಜರಿ - ೨ ] # == Awards [ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು] == # Best Experimental Short Film Award for "Maaye" from Indian Film House (IFH) National Short Film Awards 2021-2022 # Best Project Award for "Gaja Ganaka" from iCAT Design and Media College Bangalore's 12th Graduation Showcase - 2022 # Won 3 awards for the Short Film "Gaja Ganaka" from IFH National level short film festival 2022-2023 under the categories : Best Actor - 2nd Place, Best Screenplay - 2nd Place, Best VFX - 3rd Place #Honored with "Yuva Pratibhe" ( Young Talent ) from Sri Guru Raja Seva Mandali at Sri Raghavendra Swamy Mutt ( Teru Beedi ) Bellary, Karnataka on the occasion of Dasara Festival #Best Short Film Award for "Punaha Punaha" from CINEMATIC BRILLIANCE FILM AWARDS - 2025. Best Kannada Short Film. # # # # <references /> == VFX [ ವಿ.ಎಫ್.ಎಕ್ಸ್ ] == # Vikrant Rona (ವಿಕ್ರಾಂತ್ ರೋಣ) # Waltair Veerayya ( ವಾಲ್ತೆರ್ ವೀರಯ್ಯ ) # Jimmy ( ಜಿಮ್ಮಿ ) # UI ( ಯುಐ ) # Salaar ( ಸಲಾರ್ ) # Nelson ( ನೆಲ್ಸನ್ ) # Just Married ( ಜಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾರೀಡ್ ) # Prom Dates ( Netflix Original ) # Pushpa 2 - The Rule ( ಪುಷ್ಪ - 2 ) # KD (ಕೆ.ಡಿ) # Madame Web # Bagheera ( ಬಘೀರ ) # Yuva ( ಯುವ ) # Desai ( ದೇಸಾಯಿ ) #Manikanta ( ಮಣಿಕಂಠ ) #Karavali ( ಕರಾವಳಿ ) #Jugari Cross ( ಜುಗಾರಿ ಕ್ರಾಸ್ ) {{Reflist}} ts3vtf9d5zsx00poc362qj6uoakm3mw 0 138822 1437980 1367045 2026-11-08T12:31:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437980 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = ಸಾಯಿಕೋಮ್ ಮೀರಾಬಾಯಿ ಚಾನು | image = Mirabai Silver Tokyo 2020.jpg | image_size = 250px | caption = ೨೦೨೧ ರ ಟೋಕಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ | birth_date = {{birth date and age|1994|8|8|df=yes}} | birth_place = ನಾಂಗ್ ಪೋಂಕ್ ಕಕ್ಚಿಂಗ್ Nongpok Kakching, [[ಇಂಫಾಲ್]], [[ಮಣಿಪುರ]], [[ಭಾರತ]] | height = 1.50 m | weight = 49 kg | country = India | sport =ಭಾರ ಎತ್ತುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ | event = 49 kg | coach = ವಿಜಯ ಶರ್ಮಾ, ಆರನ್ ಹಾರ್ಸಿಂಗ್<ref>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20210719-lifting-hope-saikhom-mirabai-chanu-1825903-2021-07-10 | title=Lifting hope Saikhom Mirabai Chanu | publisher=India Today | date=19 July 2021 | accessdate=24 July 2021 | author=Kaushik Deka}}</ref> | worlds = | olympics = | pb = | medaltemplates = {{MedalSport|Women's [[Olympic weightlifting|weightlifting]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Olympic Games]]}} {{MedalSilver|[[Weightlifting at the 2020 Summer Olympics|2020 Tokyo]]|[[Weightlifting at the 2020 Summer Olympics – Women's 49 kg|49&nbsp;kg]]}} {{MedalCompetition|[[World Weightlifting Championships|World Championships]]}} {{MedalGold|[[2017 World Weightlifting Championships|2017 Anaheim]]|[[2017 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|48 kg]]}} {{MedalCompetition|[[Asian Weightlifting Championships|Asian Championships]]}} {{MedalBronze|[[2020 Asian Weightlifting Championships|2020 Tashkent]]|[[2020 Asian Weightlifting Championships – Women's 49 kg|49 kg]]}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalSilver|[[2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]]|[[Weightlifting at the 2014 Commonwealth Games – Women's 48 kg|48 kg]]}} {{MedalGold|[[2018 Commonwealth Games|2018 Gold Coast]]|[[Weightlifting at the 2018 Commonwealth Games – Women's 48 kg|48 kg]]}} }}'''ಸಾಯಿಖೋಮ್ ಮೀರಾಬಾಯಿ ಚಾನು''' (ಜನನ 8 ಆಗಸ್ಟ್ 1994) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟರ್ . ಮಹಿಳೆಯರ 49 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು, ಟೋಕಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪದಕವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/sensational-mirabai-chanu-snatches-silver-at-tokyo-olympics/articleshow/84701420.cms|title=Sensational Mirabai Chanu snatches silver at Tokyo Olympics|date=24 July 2021|publisher=[[The Economic Times]]|access-date=24 July 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://webnewsobserver.com/2021/07/24/tokyo-olympics-indian-womens-weightlifter-mirabai-chanu-wins-silver-medal/|title=Tokyo Olympics: Indian weightlifter Saikhom Mirabai Chanu wins silver medal|date=2021-07-24|website=Web News Observer|language=en-US|access-date=2021-07-24}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/tokyo-olympics/tokyo-olympics-2021-live-news-updates-olympic-games-tokyo-2020-day-2/liveblog/84696094.cms|title=Tokyo Olympics 2021 Live: Mirabai Chanu wins silver, India's first medal at Tokyo 2020|work=The Times of India|access-date=2021-07-24|language=en}}</ref> 48 ಕೆ.ಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 2014 ರಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 48 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಚಾನು [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್]] ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ 2018 [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ]] 2014 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಾನು ಮಹಿಳೆಯರ 48 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು; ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿಹಲವು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಅನಾಹೈಮ್ನಲ್ಲಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಆಗಸ್ಟ್ 1994 8 ರಂದು ನಾಂಗ್ಪಾಂಕ್ ಕಕ್ಚಿಂಗ್ [[ಇಂಫಾಲ]], [[ಮಣಿಪುರ]], ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಅವಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅವಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅದನ್ನು ಅವಳ ಅಣ್ಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.  == ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು == ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾನು ಅವರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು; ಅವರು 48 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/sports/commonwealth-games-2014/lifter-sanjita-chanu-wins-india-s-first-gold-medal-at-2014-commonwealth-games_792347.html|title=Lifter Sanjita Khumukcham wins India's first gold medal at 2014 Commonwealth Games|date=24 July 2014|access-date=24 ಜುಲೈ 2021|archive-date=27 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727011111/http://zeenews.india.com/sports/commonwealth-games-2014/lifter-sanjita-chanu-wins-india-s-first-gold-medal-at-2014-commonwealth-games_792347.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Saikhom_Mirabai_Chanu.jpg|thumb| [[೨೦೧೬ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|2016 ರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ಚಾನು]] 48 ಕೆ.ಜಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾನು 2016 ರ ರಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು. ತನ್ನ ಮೂರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯಶಸ್ವಿ ಲಿಫ್ಟ್ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಒಲಂಪಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು. <ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/sports/rio-olympics-2016-indias-saikhom-mirabai-chanu-fails-to-complete-weightlifting-event-2940026.html|title=Rio Olympics 2016: India's Saikhom Mirabai Chanu fails to complete weightlifting event|date=7 August 2016|access-date=8 August 2016|publisher=First Post}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ 194 ಕೆ.ಜಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ 48 ಕೆ.ಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/sports/more-sports/others/mirabai-chanu-wins-gold-at-world-weightlifting-championships/articleshow/61859324.cms|title=Mirabai Chanu wins gold at world Weightlifting Championships|date=30 November 2017}}</ref> 2018 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಾನು 196 ಕೆಜಿ ಎತ್ತಿ (86 ಕೆಜಿ ಸ್ನ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಜಿ ಮತ್ತು 110 ಕೆಜಿ ಕ್ಲೀನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ) ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಮೊದಲ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟರು <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/sports/commonwealth-games/cwg-2018-live-score-mirabai-chanu-weightlifting-live-streaming-5124033/|title=Mirabai Won Gold}}</ref> 2019 ರ ಏಶಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ನ್ಯಾಚ್ನಲ್ಲಿ 86 ಕೆಜಿ ಎತ್ತಿ, ಕ್ಲೀನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ 113 ಕೆಜಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. 2020 ರ ಏಶಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 205 ಕೆಜಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20210719-lifting-hope-saikhom-mirabai-chanu-1825903-2021-07-10|title=Lifting hope {{!}} Saikhom Mirabai Chanu|last=July 10|first=Kaushik Deka Delhi|last2=July 19|first2=2021 ISSUE DATE|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-19|last3=July 10|first3=2021UPDATED|last4=Ist|first4=2021 09:35}}</ref>2019 ರ ವಿಶ್ವ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೀರಾಬಾಯಿ ಒಟ್ಟು 201 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ (87 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಸ್ನ್ಯಾಚ್ ಮತ್ತು 114 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಕ್ಲೀನ್ & ಜರ್ಕ್) ಎತ್ತಿ 4 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು<ref>{{Cite web |url=https://www.iwf.net/new_bw/results_by_events/?event=472 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-24 |archive-date=2020-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525034039/https://www.iwf.net/new_bw/results_by_events/?event=472 |url-status=dead }}</ref> . ಈ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು 49 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅವರು 49 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 203 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ (ಸ್ನ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ 88 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀನ್ & ಜರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 115 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ) ಎತ್ತಿ2020 ರ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/mirabai-chanu-national-championship-record/|title=Mirabai Chanu breaks personal record to win national championship|date=4 February 2020|website=Olympic Channel|access-date=9 February 2020}}</ref> ==2021 ಟೋಕಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್== 2021 ರ ಟೋಕಿಯೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 202 ಕೆಜಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ 49 ಕೆಜಿ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲನೇ ಭಾರತೀಯ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮಹಿಳಾ 49 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 202 ಕೆಜಿ ತೂಕವನ್ನು ಎತ್ತುವಲ್ಲಿ ಚಾನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ (2000 ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಕಂಚಿನ ಪದಕ) ನಂತರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ದಾಖಲೆಯನ್ನು 115 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಕ್ಲೀನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಮೀರಾಬಾಯಿ ಚಾನು ಹೊಸ ಒಲಂಪಿಕ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/tokyo-olympics/story/tokyo-olympics-weightlifting-mirabai-chanu-women-s-49kg-1832018-2021-07-24|title=Mirabai Chanu Silver Tokyo 2020|website=IndiaToday|access-date=2021-07-24}}</ref> ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನುಗೆದ್ದ ಚಾನು ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದು, "ಭಾರತವು ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/socially/india/news/pm-modi-congratulates-mirabai-chanu-on-her-winning-the-silver-medal-in-latest-tweet-by-ani-2670599.html|title=PM Modi Congratulates Mirabai Chanu on Her Winning the Silver Medal in ... - Latest Tweet by ANI {{!}} 📰 LatestLY|date=2021-07-24|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724065434/https://www.latestly.com/socially/india/news/pm-modi-congratulates-mirabai-chanu-on-her-winning-the-silver-medal-in-latest-tweet-by-ani-2670599.html|archive-date=2021-07-24|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://sportstar.thehindu.com/olympics/tokyo-olympics/tokyo-olympics-live-updates-mirabai-chanu-begins-indias-medal-quest-in-weightlifting-live-streaming/article35503383.ece|title=Mirabai Chanu wins Silver in weightlifting, India opens medal account in Tokyo|work=Sportstar|access-date=2021-07-24|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/india-is-elated-pm-modi-cheers-mirabai-chanus-silver-olympic-medal-win-2493651|title="India Is Elated": PM Modi Cheers Mirabai Chanu's Silver Olympic Medal Win|website=NDTV.com|access-date=2021-07-24}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Shri_Ram_Nath_Kovind_presenting_the_Rajiv_Gandhi_Khel_Ratna_Award,_2018_to_Ms._S._Mirabai_Chanu_for_Weightlifting,_in_a_glittering_ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_September_25,_2018.JPG|left|thumb| ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಚಾನು ಅವರಿಗೆ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ.]] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಚಾನು ಅವರಿಗೆ [[ಮಣಿಪುರ|ಮಣಿಪುರದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್. ಬಿರೆನ್ ಸಿಂಗ್ ₹ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. 2018 ರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನವನ್ನು]] <ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/other-sports/world-weightlifting-champion-mirabai-gets-rs-20-lakh-2076548.html|title=World weightlifting champion Mirabai gets Rs 20 lakh|date=2018-01-27|work=Zee News|access-date=2018-01-29|language=en}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಾನು ಅವರಿಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india-padma-awards-2018-announced-ms-dhoni-sharda-sinha-among-85-recipients-here-s-complete-list-424273|title=Padma awards 2018 announced, MS Dhoni, Sharda Sinha among 85 recipients: Here's complete list|date=25 January 2018|access-date=26 January 2018|publisher=India TV}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 194 ಕೆಜಿ ಎತ್ತಿದ ನಂತರ ಕತಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/mirabai-chanu-wins-gold-at-qatar-international-cup-weightlifting-olympics-1630192-2019-12-20|title=Commonwealth Games gold-medallist Mirabai Chanu wins another gold at Qatar International Cup|last=DohaDecember 20|first=Press Trust of India|last2=December 20|first2=2019UPDATED|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-19|last3=Ist|first3=2019 20:05}}</ref> . ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 96mx53crc2t48epztu1zluv9s7quek7 0 146346 1437983 1367190 2026-11-08T12:45:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437983 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag |Name = ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯ |Article = |Image = Flag of Syria (2025-).svg |Image_size = 200px |Nickname = ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ<br>(೧೯೫೮–೧೯೬೧)<br>ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ<br>(೧೯೮೦–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) |Use = 111111 |Symbol = |Proportion = ೨:೩ |Adoption = ೨೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೧ ರಂದು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು;{{Clear}}೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೦ ರಂದು ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ<ref name=Ipavec>{{cite web|url=http://flagspot.net/flags/sy.html |title=Syria |last=Ipavec |first=Eugene}} |publisher = [[Flags of the World (website)|Flags of the World]] |access-date=7 August 2012}}</ref> |Design = ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ; ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಸಿರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. |Designer = |Type = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ }} ೨೦೧೧ ರಿಂದ [[ಸಿರಿಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ|ಸಿರಿಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯಾವನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://syriauntold.com/2016/06/14/debate-the-new-syria-between-flags-and-languages/|title=Debate: The New Syria between Flags and Languages {{!}} SyriaUntold {{!}} حكاية ما انحكت|language=en-US|access-date=2022-08-30}}</ref> ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂಲತಃ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಬಳಸಿದ ಕೆಂಪು-ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ತ್ರಿವರ್ಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಿರಿಯನ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಸಿರು-ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ತ್ರಿವರ್ಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಕಡ್ಡಾಯ ಸಿರಿಯಾ ಬಳಸಿತು. == ಸಿರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವಜ ==  {{Infobox flag}} [[ಚಿತ್ರ:Syrian_people_43.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Syrian_people_43.jpg/220px-Syrian_people_43.jpg|thumb| ಸಿರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಪ್ರಸ್ತುತ ಧ್ವಜವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದ, [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], [[ಲಿಬಿಯಾ]], [[ಸುಡಾನ್]], [[ಯೆಮೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಸಿರಿಯಾದ ವಿವಿಧ ಅರಬ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು-ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ಧ್ವಜದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿರಿಯಾವು ಯಾವುದೇ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅರಬ್ ಏಕತೆಗೆ ಸಿರಿಯಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪುನಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Flag"/> ಧ್ವಜದ ಬಳಕೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ|ಸಿರಿಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಬಶರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/08/06/capture_the_flag|title=Capture the Flag|last=Moubayed|first=Sami|date=6 August 2012|access-date=8 October 2014|publisher=Foreign Policy|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013140112/http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/08/06/capture_the_flag|url-status=dead}}</ref> ಸಿರಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ೬ ರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧ್ವಜವು ಅರಬ್ ವಿಮೋಚನಾ ಧ್ವಜವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಕಪ್ಪು, ಹಸಿರು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅರಬ್ ಇತಿಹಾಸದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ: ಅಬ್ಬಾಸಿಡ್ಸ್, ಫಾತಿಮಿಡ್ಸ್, ಉಮಯ್ಯದ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಶಿಮೈಟ್ಸ್.<ref name="flagfacts">{{Cite web|url=http://syriaflag.facts.co/syriaflagof/syriaflag.php#BrvwOR7Dp80HdKzs.99|title=Syria Flag – colors, meaning, history of Syria's Flag|website=facts.co|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106071523/http://syriaflag.facts.co/syriaflagof/syriaflag.php#BrvwOR7Dp80HdKzs.99|archive-date=6 January 2018|access-date=5 January 2018}}</ref> === ಬಣ್ಣಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ === {| class="wikitable" style="width:50%; margin-left:auto; margin-right:auto;" !ಬಣ್ಣ ! ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ |- ! style="background:#CE1126" | <span style="color:#ffffff">ಕೆಂಪು</span> | ಹಶೆಮೈಟ್ ರಾಜವಂಶ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಹೋರಾಟ.<ref name="cts">{{Cite web|url=http://www.cometosyria.com/en/pages/National+Symbols+syria/2/1|title=Come to Syria {{!}} Syrian flag {{!}} National Anthem of Syria {{!}} Facts about Syria|website=Cometosyria.com, Syria guide – Come to Syria|access-date=2024-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924015850/http://www.cometosyria.com/en/pages/National+Symbols+syria/2/1|archive-date=2017-09-24|url-status=dead}}</ref> |- ! style="background:#ffffff" | ಬಿಳಿ | ಉಮಯ್ಯದ್ ರಾಜವಂಶ,<ref name="cts" /> ಉಜ್ವಲ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಭವಿಷ್ಯ. |- ! style="background: #007A3D" | <span style="color:#ffffff">ಹಸಿರು</span> | ಫಾತಿಮಿಡ್ ರಾಜವಂಶ,<ref name="cts" /> [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು.<ref name="flagfacts"/> |- ! style="background: #000000" | <span style="color:#ffffff">ಕಪ್ಪು</span> | ಅಬ್ಬಾಸಿಡ್ ರಾಜವಂಶ,<ref name="cts" /> ಬಲವಾದ ಆಡಳಿತ.<ref name="flagfacts" /> |} === ಬಣ್ಣದ ಅಂದಾಜುಗಳು === ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ:[[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Kingdom_of_Syria_(1920-03-08_to_1920-07-24).svg|90x90px]] [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Syria_(1932-1958;_1961-1963).svg|90x90px]] [[ಚಿತ್ರ:Flag of Syria (1963–1972).svg|90x90px]] [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Syria.svg|90x90px]] [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Syria_2011,_observed.svg|90x90px]] [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_the_Syrian_Salvation_Government.svg|90x90px]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! style="background:#ce1126ff; width:200px" | ಕೆಂಪು ! style="background:#FFFFFF; width:200px" | <span style="color:black;">ಬಿಳಿ</span> ! style="background:#007a3dff; width:200px" | <span style="color:white;">ಹಸಿರು</span> ! style="background:#000000ff; width:200px" | <span style="color:white;">ಕಪ್ಪು</span> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''RGB''' | <code>೨೦೬/೧೭/೩೮</code> | <code>೨೫೫/೨೫೫/೨೫೫</code> | <code>೦/೧೨೨/೧೬</code> | ೦/೦/೦ |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''ಹೆಕ್ಸಾಡೆಸಿಮಲ್''' | <code>#ce1126</code> | <code>#FFFFFF</code> | <code>#007a3d</code> | <code>#000000</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''CMYK''' | <code>೧೨/೧೦೦/೯೮/೩</code> | <code>೦/೦/೦/೦</code> | <code>೮೯/೨೭/೧೦೦/೧೫</code> | ೭೫/೬೮/೬೭/೯೦ |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''ಪ್ಯಾಂಟೋನ್''' | ೧೮೬ ಸಿ | ಬಿಳಿ | ೭೭೨೬ ಸಿ | ಕಪ್ಪು |} ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ:[[ಚಿತ್ರ:Flag of Syria (1972–1980).svg|90x90px]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! style="background:#ce1126ff; width:200px" | <span style="color:white;">ಕೆಂಪು</span> ! style="background:#FFFFFF; width:200px" | <span style="color:black;">ಬಿಳಿ</span> ! style="background:#000000ff; width:200px" | <span style="color:white;">ಕಪ್ಪು</span> ! style="background:#efbb22ff; width:200px" | <span style="color:white;">ಚಿನ್ನ</span> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''RGB''' | ೨೦೬/೧೭/೩೮ | ೨೫೫/೨೫೫/೨೫೫ | ೦/೦/೦ | ೨೩೯/೮೭/೩೪ |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''ಹೆಕ್ಸಾಡೆಸಿಮಲ್''' | <code>#ce1126</code> | <code>#FFFFFF</code> | <code>#000000</code> | <code>#efbb22</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''CMYK''' | <code>12/100/98/3</code> | <code>0/0/0/0</code> | <code>75/68/67/90</code> | <code>7/26/99/0</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''ಪ್ಯಾಂಟೋನ್''' | ೧೮೬ ಸಿ | ಬಿಳಿ | ಕಪ್ಪು | ೭೪೦೧ ಸಿ |} == ಸಿರಿಯನ್ ವಿರೋಧದ ಧ್ವಜ == {{Infobox flag |Name = ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ<br>ಸಿರಿಯನ್ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರ |Article = |Image = Flag of Syria 2011, observed.svg |Image_size = 200px |Nickname = ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜ<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/6c332676-32f4-11e1-8e0d-00144feabdc0|title=Subscribe to read|website=Financial Times|date=30 December 2011}}</ref> |Use = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜ |Symbol = |Proportion = ೨:೩ (disputed) |Adoption = ಮೂಲತಃ 1932 ರಲ್ಲಿ 1:2 ಆಕಾರ ಅನುಪಾತದೊಂದಿಗೆ, 1961 ರಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿರೋಧದಿಂದ 2012 ರಲ್ಲಿ 2:3 ಆಕಾರ ಅನುಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ |Design = ಹಸಿರು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಮತಲವಾದ ಟ್ರೈಬ್ಯಾಂಡ್, ಮೂರು ಕೆಂಪು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. |Designer = |Type = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ |Image2 = Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg |Alt2 = |Noborder2 = |Nickname2 = |Morenicks2 = |Use2 = |Symbol2 = |Proportion2 = |Adoption2 = |Relinquished2 = |Design2 = |Designer2 = }}   [[ಚಿತ್ರ:Rally_in_support_of_the_victims_of_the_2015_Charlie_Hebdo_shootin,_Paris_,_11_January_2015_(4).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Rally_in_support_of_the_victims_of_the_2015_Charlie_Hebdo_shootin%2C_Paris_%2C_11_January_2015_%284%29.jpg/220px-Rally_in_support_of_the_victims_of_the_2015_Charlie_Hebdo_shootin%2C_Paris_%2C_11_January_2015_%284%29.jpg|thumb| ಸಿರಿಯನ್ ವಿರೋಧ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]]] ಅಂತರ್ಯುದ್ಧನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಿರಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಿರಿಯನ್ ವಿರೋಧವು, ನಂತರ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಡೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ <ref name="CBS">{{Cite web|url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/12/27/syria.html|title=Syria halts Homs siege as Arab monitors arrive|date=27 December 2011|website=CBS News|access-date=30 August 2012}}</ref> (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ೨:೩ ಆಕಾರ ಅನುಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ [[ಬಾವುಟ|ಧ್ವಜವನ್ನು]] ೨೦೧೧ <ref name="CBS" /> ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ವಿರೋಧದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವಿರೋಧವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಯಸಿತು ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಬಳಸಿದ ಧ್ವಜದ ಬಳಕೆಗೆ ಒಲವು ತೋರಿತು. ಸಿರಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿ ಖಲೀದ್ ಕಮಾಲ್, ಈಗ ಈ ಧ್ವಜವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಶರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜದ ಬಳಕೆಯು ಲಿಬಿಯಾ ಬಂಡುಕೋರರು ಗಡಾಫಿ ಪೂರ್ವದ [[ಕೆಂಪು]]-[[ಕಪ್ಪು]]-[[ಹಸಿರು]]-[[ಬಿಳಿ]] ಲಿಬಿಯಾ ಧ್ವಜವನ್ನು [[ಮುಅಮ್ಮರ್ ಗಡಾಫಿ|ಮುಅಮ್ಮರ್ ಗಡಾಫಿಯ]] ಹಸಿರು ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಲಿಬಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುಗದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref name="Daraghi">{{Cite news|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/6c332676-32f4-11e1-8e0d-00144feabdc0.html#axzz22ncw5XWm|title=Syrian rebels raise a flag from the past|last=Daraghi|first=Borzou|date=30 December 2011|access-date=7 August 2012}}</ref> ಮೂಲ ೧:೨ ಆಕಾರ ಅನುಪಾತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. == ಸಿರಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧ್ವಜಗಳು == === ಸಿರಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (೧೯೨೦) === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Kingdom_of_Syria_(1920-03-08_to_1920-07-24).svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Kingdom_of_Syria_%281920-03-08_to_1920-07-24%29.svg/220px-Flag_of_Kingdom_of_Syria_%281920-03-08_to_1920-07-24%29.svg.png|thumb| ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ]] ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ಗಳು ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೮ ರಂದು ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯುವವರೆಗೂ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ, ಸಿರಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಧ್ವಜವು ಫೈಸಲ್ ಧ್ವಜ, ಅಥವಾ ಅರಬ್ ದಂಗೆಯ ಧ್ವಜ, ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ೧೯೧೬-೧೯೧೮ ರ ಅರಬ್ ದಂಗೆಯ ಧ್ವಜ. ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹ್ಯಾಶೆಮೈಟ್ ಕುಟುಂಬವು ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೮ ರಂದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿರಿಯನ್ ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಹಸಿರು]]/[[ಕೆಂಪು]]/[[ಬಿಳಿ]]/[[ಕಪ್ಪು]] ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ [[ಧ್ವಜ]] ಇದಾಗಿದೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಮಸ್ಸಿನ್ ಉಮಯ್ಯದ್ ಅವಧಿಗೆ ಬಿಳಿ, ಕಲೀಫ್ ಅಲಿಗೆ ಹಸಿರು, ಖವಾರಿಜ್ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಚಳುವಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರವಾದಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ಗೆ]] ಕಪ್ಪು, "ಧರ್ಮದ ರಾಜಕೀಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು" ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾತ್ಯತೀತ ಟರ್ಕಿಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸಮತಲವಾದ ಬಣ್ಣಗಳು ಅಬ್ಬಾಸಿದ್ (ಕಪ್ಪು), ಉಮಯ್ಯದ್ (ಬಿಳಿ) ಮತ್ತು ಫಾತಿಮಿಡ್ (ಹಸಿರು) ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ತ್ರಿಕೋನವನ್ನು ಹಾಶೆಮೈಟ್ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Edmund Midura, [https://www.saudiaramcoworld.com/issue/197802/flags.of.the.arab.world.htm "Flags of the Arab World"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205000206/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197802/flags.of.the.arab.world.htm |date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 }}, in ''Saudi Aramco World'', March/April 1978, pages 4–9</ref><ref>Mahdi Abdul-Hadi, [http://www.passia.org/palestine_facts/meaning_of_flag.htm "Palestine Facts: The Meaning of the Flag"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806070337/http://www.passia.org/palestine_facts/meaning_of_flag.htm |date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2017 }}</ref> ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ತ್ರಿಕೋನದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ೭-ಬಿಂದುಗಳ ಬಿಳಿ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಫೈಸಲ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು೨೪ ಜುಲೈ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ [[ಬಾವುಟ|ಧ್ವಜವನ್ನು]] ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Flag"/> ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೪ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. === ಫ್ರೆಂಚ್ ಆದೇಶ ಧ್ವಜಗಳು (೧೯೨೦-೩೨) === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Syria_French_mandate.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Flag_of_Syria_French_mandate.svg/220px-Flag_of_Syria_French_mandate.svg.png|thumb| ಸಿರಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ]] ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಫೈಸಲ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಸಿರಿಯಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್, ಜನರಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಗೌರೌಡ್ ಅವರು ೨೪ ಜುಲೈ ೧೯೨೨ ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್ ಆಫ್ ಸಿರಿಯಾದ ಹೊಸ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು (ಬಿಳಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನೀಲಿ, ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಗೌರೌಡ್ ಅವರ ಧ್ವಜವು ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ನಂತರ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧ್ವಜವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ).<ref>{{Cite web|url=http://flagspot.net/flags/sy-his.html|title=Historical Flags Until 1932 (Syria)|last=Sache|first=Ivan|last2=Ollé|first2=Jaume|date=29 March 2012|publisher=[[Flags of the World (website)|Flags of the World]]|access-date=22 November 2012}}</ref> ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೨೨ ರಂದು ಗೌರಾಡ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಧ್ವಜದ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಸಿರು-ಬಿಳಿ-ಹಸಿರು ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಏಕೀಕರಿಸಿದಾಗ ೧೪ ಮೇ ೧೯೩೦ ರಂದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotw.info/flags/sy-his.html#1920|title=Historical Flags Until 1932 (Syria)}}</ref><ref name="fotw">{{Cite web|url=http://flagspot.net/flags/sy-his2.html|title=Historical flags since 1932|last=Ipavec|first=Eugene|last2=Martins|first2=António|date=10 June 2011|publisher=[[Flags of the World (website)|Flags of the World]]|access-date=7 August 2012|last3=Heimer|first3=Željko|last4=Dotor|first4=Santiago}}</ref> === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜ === ==== ಫ್ರೆಂಚ್ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (೧೯೩೦-೫೮, ೧೯೬೧-೬೩) ==== [[ಚಿತ್ರ:Syria-flag_1932-58_1961-63.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Flag_of_Syria_%281930%E2%80%931958%2C_1961%E2%80%931963%29.svg/220px-Flag_of_Syria_%281930%E2%80%931958%2C_1961%E2%80%931963%29.svg.png|thumb| ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ]] ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೩೦ ರ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ನಾಯಕ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಹನಾನು ನೇತೃತ್ವದ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೆವಂಟ್‌ನ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಹೆನ್ರಿ ಪೊನ್ಸೊಟ್ ಅವರು ೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೯ ರಂದು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗದ್ದಲದ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರಡನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೧೪ ಮೇ ೧೯೩೦ ರಂದು, ಪೊನ್ಸಾಟ್ ಡಿಕ್ರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೧೧೧ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಇದು ಸಿರಿಯನ್-ಕರಡು " ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು" ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾಗ I ರ ಆರ್ಟಿಕಲ್ IV ರಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಧ್ವಜದ [[ಹಸಿರು]] ಬಣ್ಣವು ರಶಿದುನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, [[ಬಿಳಿ]] ಉಮಯ್ಯದ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಕಪ್ಪು]] ಅಬ್ಬಾಸಿಡ್ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ, ಮೂರು [[ಕೆಂಪು]] ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಿರಿಯಾದ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ: ಅಲೆಪ್ಪೊನ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಡೀರ್ ಎಜ್-ಜೋರ್ನ. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಲಟಾಕಿಯಾದ ಸಂಜಾಕ್ ಮತ್ತು ಜೆಬೆಲ್ ಡ್ರೂಜ್ ಅನ್ನು ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಮೊದಲನೆಯದು ಅಲೆಪ್ಪೋ, ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಡೀರ್ ಎಜ್-ಜೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಎರಡನೇ ಜೆಬೆಲ್ ಡ್ರೂಜ್ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಕ್ಷತ್ರ ಲಟಾಕಿಯಾದ ಸಂಜಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="fotw"/> ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಬಯಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಸಿರಿಯನ್ನರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು.<ref name=":0" /> ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ [[ಕಪ್ಪು]], ಭರವಸೆಯ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಬಿಳಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಂತರದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ರಕ್ತವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಕೆಂಪು]].<ref name=":0" /> ೧೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೬<ref name="Flag">{{Cite web|url=http://www.syrianhistory.com/syrian-flag|title=Syrian Flag|publisher=History of Syria|access-date=7 August 2012|archive-date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110420134815/http://www.syrianhistory.com/syrian-flag|url-status=dead}}</ref> ಸಿರಿಯಾ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ]] ರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವವರೆಗೂ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಸಿರಿಯಾ ಯುಎಆರ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು, ಹಿಂದಿನ ವಿಫಲ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Flag" /> === ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಧ್ವಜಗಳು === {{Multiple image | direction = horizontal | width = 150 | footer = | image1 = Flag of the United Arab Republic.svg | alt1 = | caption1 = ೧೯೫೮–೧೯೬೧(ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಿಂದ ಸಿರಿಯಾದ ಧ್ವಜ | image2 = Flag of Syria (1963–1972).svg | alt2 = | caption2 = ೧೯೬೩ ಮತ್ತು 1972 ರ ನಡುವೆ ಸಿರಿಯಾದ ಧ್ವಜ | image3 = Flag of Syria (1972–1980).svg | alt3 = | caption3 = ೧೯೭೨ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ನಡುವೆ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾದ ಧ್ವಜ }} ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯಾದ]] ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಮಲ್ ಅಬ್ದ್ ಅಲ್-ನಾಸರ್]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ಧ್ವಜವು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವಜದಿಂದ ಬಣ್ಣದ [[ಕೆಂಪು]]-[[ಬಿಳಿ]]-[[ಕಪ್ಪು]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್-ಅರಬ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಧ್ವಜದ ಮೇಲಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು [[ಕೆಂಪು]] ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Mills">{{Cite web|url=http://flagspot.net/flags/arabcol.html|title=Pan-Arab Colours|last=Mills|first=T. F.|date=10 March 2012|publisher=[[Flags of the World (website)|Flags of the World]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113021805/http://flagspot.net/flags/arabcol.html|archive-date=13 November 2012|access-date=24 November 2012}}</ref> ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೧ ರಂದು [[ಸಿರಿಯಾ]] ಯು‍ಆರ್‍ಎ ಅನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ, ವಿಫಲವಾದ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯಾವನ್ನು]] ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೬೩ ರ ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ದಂಗೆಯ ನಂತರ,<ref name="Flag"/> ಧ್ವಜವನ್ನು ಅದರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಮಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೩ ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ ರವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತವು [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಇರಾಕ್]] ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎರಡು ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೈರೋದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಆದರೆ [[ಸಿರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಇರಾಕ್]] ಎರಡೂ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಹೊಸ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಧ್ವಜವು ಯುಎಆರ್‌ನ ಧ್ವಜಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಫೆಡರೇಶನ್‌ಗೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಮೂರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Flag" /> ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಈಜಿಪ್ಟ್, ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಥಿಸಂನ ಮೂರು ಸ್ತಂಭಗಳು: ಏಕತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Discover">{{Cite web|url=http://www.discover-syria.com/bank/6137|title=Discover Syria|publisher=Discover Syria|language=ar|script-title=ar:العلم السوري|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915204114/http://www.discover-syria.com/bank/6137|archive-date=15 September 2012|access-date=7 September 2012}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಫೀಜ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್ ೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ ರಂದು ಹೊಸ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಿರಿಯಾ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ಲಿಬಿಯಾ|ಲಿಬಿಯಾವನ್ನು]] ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಹಸಿರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕ್ ಆಫ್ ಖುರೈಶ್ ( [[ಮುಹಮ್ಮದ್|ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತ) ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹದ್ದು ಫೆಡರೇಶನ್ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ರಿಬ್ಬನ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಾದಂತೆ ಸಿರಿಯಾ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="fotw"/> ಈ ಧ್ವಜವು ೧೯೭೩<ref name="Flag"/> [[ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್ಧ|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಧ್ವಜವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸಿರಿಯಾ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="fotw" /> ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೦ ರಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Flag" /> ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಏಕತೆಗೆ ಸಿರಿಯಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಧ್ವಜವನ್ನು <ref name="Discover"/> ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Flag" /> == ಸಿರಿಯಾದ ಧ್ವಜಗಳ ಪಟ್ಟಿ == <gallery> File:Flag of Kingdom of Syria (1920-03-08 to 1920-07-24).svg|ಸಿರಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ(೧೯೨೦) File:Flag of the French Mandate of Syria (1920).svg|ಸಿರಿಯಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆದೇಶದ ಧ್ವಜ(೧೯೨೦) File:Flag of the State of Aleppo.svg|ಅಲೆಪ್ಪೊ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ(೧೯೨೦-೧೯೨೫) File:Flag of the State of Damascus.svg|ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ.(೧೯೨೦-೧೯೨೫) File:Flag of the Alawite State (1920–1936).svg|ಅಲಾವೈಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೨೨-೧೯೩೬). File:Flag of the State of Souaida (state).svg|ಜಬಲ್ ಡ್ರೂಜ್ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ.(೧೯೨೧-೧೯೨೪) File:Flag of Jabal ad-Druze (state).svg|ಜಬಲ್ ಡ್ರೂಜ್ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ(೧೯೨೪-೧೯೩೬) File:Civil flag of Jabal ad-Druze (1921-1936).svg|ಜಬಲ್ ಡ್ರೂಜ್ ರಾಜ್ಯದ ನಾಗರಿಕ ಧ್ವಜ(೧೯೨೧-೧೯೩೬) File:Flag of Hatay.svg|ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಟೇ ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ.(೧೯ File:Flag of Syria French mandate.svg|ಸಿರಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಧ್ವಜ (೧೯೨೨-೧೯೨೫) ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ರಾಜ್ಯ. File:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|ಮೊದಲ ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೩೦-೧೯೫೦) ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ. File:Flag of Syria.svg|ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೫೮–೧೯೬೧) File:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೬೧-೧೯೬೩). File:Flag of Syria (1963–1972).svg|ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೬೩-೧೯೭೨) File:Flag of Syria (1972–1980).svg|ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾದ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ನಂತರ (೧೯೭೨-೧೯೭೭) File:Flag of Syria.svg|ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೮೦–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) File:Flag of the Syrian revolution.svg|ಸಿರಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧ್ವಜ (೨೦೧೨–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) File:Flag of the Syrian Salvation Government.svg|ಸಿರಿಯನ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವಜ[೨೭] (೨೦೧೮-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) </gallery> === ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಧ್ವಜಗಳು === <gallery> Royal Standard of the King of Syria (1920).svg|೧೯೨೦, ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್. Standard of the President of Syria.svg|೧೯೪೧–೧೯೫೮ ಮತ್ತು ೧೯೬೧–೧೯೬೩, ಸಿರಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಾನದಂಡ. Standard of the President of United Arab Republic (1958–1971).svg|೧೯೫೮-೧೯೬೧, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಾನದಂಡ. Standard of the President of Syria (1963–1972).svg|೧೯೬೩–೧೯೭೨, ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಾನದಂಡ. Standard of the President of Syria (1972–1980).svg|೧೯೭೨–೧೯೮೦, ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಾನದಂಡ. Unofficial standard of the President of Syria (1980–2024).svg|೧೯೮೧-ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ಸಿರಿಯನ್ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸ್ಥಳ. </gallery> === ಮಿಲಿಟರಿ ಧ್ವಜಗಳು === <gallery> Flag of the Syrian Arab Armed Forces.svg|ಸಿರಿಯನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು. Flag of the Syrian Arab Army.svg|ಸಿರಿಯನ್ ಸೈನ್ಯ Flag of the Syrian Navy.svg|ಸಿರಿಯನ್ ನೌಕಾಪಡೆ Flag of the Syrian Arab Air Force.svg|ಸಿರಿಯನ್ ವಾಯುಪಡೆ File:Air Force Ensign of Syria (1980–2024).svg|ಸಿರಿಯನ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ಚಿಹ್ನೆ </gallery> == ಸಹ ನೋಡಿ == * * [[ಕುವೈತ್ ಧ್ವಜ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="0"></references> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] fxu5tqkv976b9br7e13vuyh6alh3bvk 0 151382 1437995 1310348 2026-11-08T14:02:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437995 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನ ೧೩ನೇ ಆವ್ರುತ್ತಿ}} {{Infobox cricket tournament | name = ೨೦೨೩ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ | image = 2023 CWC Logo.svg | image_size = 200px | fromdate = ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ | todate = ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ | caption = | administrator = [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] | cricket format = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ]] | tournament format = [[ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ಗುಂಪು ಹಂತ]] ಮತ್ತು ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ | host = {{flag|IND}} | champions = {{cr|AUS}} | runner up = {{cr|IND}} | count = 6 | participants = 10 | matches = 48 | attendance = 1250307 | player of the series = {{flagicon|IND}} [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] | most valuable player = | most runs = {{flagicon|IND}} ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ (೭೬೫) | most wickets = {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಮಿ (೨೪) | website = {{URL|https://www.cricketworldcup.com/|cricketworldcup.com}} | drs = | previous_year = ೨೦೧೯ | previous_tournament = | next_year = ೨೦೨೭ | next_tournament = ೨೦೨೭ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ }} '''2023 ರ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್''' [[ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ]] 13 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (ಐಸಿಸಿ) ಆಯೋಜಿಸುವ ಚತುರ್ವಾರ್ಷಿಕ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (ಒಡಿಐ) [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ 19 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರವರೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಕೋವಿಡ್ 19|ಕೋವಿಡ್ 19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ]] ಅದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. 2019 ರ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ತಂಡಗಳು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ. 1987, 1996, ಮತ್ತು [[೨೦೧೧ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|2011]] ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ]] ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದ ಭಾರತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಇದಾಗಿದೆ. 19 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ]] ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] [[ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] [[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಎರಡು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿವೆ. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೂಲತಃ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು 9 ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ 26 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರವರೆಗೆ ಆಡಬೇಕಿತ್ತು <ref>{{Cite web |date=13 June 2013 |title=Outcomes from ICC Annual Conference week in London |url=https://www.icc-cricket.com/news/178260 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014183257/https://www.icc-cricket.com/news/178260 |archive-date=14 October 2017 |access-date=22 June 2017 |website=[[International Cricket Council|ICC]] |publisher=International Cricket Council |location=Dubai}}</ref><ref name="Dates">{{Cite web |date=12 December 2017 |title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21746867/ipl-now-window-icc-future-tours-programme |access-date=12 December 2017 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ಜುಲೈ 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಹತಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="icc_postpone">{{Cite news |date=20 July 2020 |title=ICC postpones T20 World Cup due to Covid-19 pandemic |work=ESPNcricinfo |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29502051/icc-postpones-t20-world-cup-due-covid-19-pandemic}}</ref><ref>{{Cite press release|date=20 July 2020|title=Men's T20 World Cup postponed|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200720144300/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391|archivedate=20 July 2020|location=Dubai|publisher=ICC|accessdate=20 July 2020}}</ref> ICCಯು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು 27 ಜೂನ್ 2023 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು <ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 June 2023 |title=ICC Cricket World Cup 2023 Schedule Announced: India vs Pakistan on October 15 in Ahmedabad |work=Latestly |url=https://www.latestly.com/sports/cricket/icc-cricket-world-cup-2023-schedule-announced-india-vs-pakistan-on-october-15-in-ahmedabad-5228664.html |access-date=27 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627081441/https://www.latestly.com/sports/cricket/icc-cricket-world-cup-2023-schedule-announced-india-vs-pakistan-on-october-15-in-ahmedabad-5228664.html |archive-date=27 ಜೂನ್ 2023 |url-status=dead}}</ref> 2023ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾಕಪ್‌ಗೆ [[ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ)|ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ]] ( ಬಿಸಿಸಿಐ ) ತಂಡವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ( ಪಿಸಿಬಿ ) ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=19 October 2022 |title=Pakistan could boycott 2023 50-over World Cup over India's Asia Cup stance |url=https://www.skysports.com/amp/cricket/news/12123/12724526/pakistan-could-boycott-2023-50-over-world-cup-over-indias-asia-cup-stance}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2023 |title=India-Pakistan spat threatens Cricket World Cup |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Sports/India-Pakistan-spat-threatens-Cricket-World-Cup}}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 13 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, PCB ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಜೂನ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=2023 Asia Cup likely in Pakistan and one other overseas venue for India games |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324105545/https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |archive-date=24 March 2023 |access-date=24 March 2023 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 June 2023 |title=Asia Cup 2023 to be played in Pakistan and Sri Lanka as ACC accepts hybrid model |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/asia-cup-2023-to-be-played-in-pakistan-and-sri-lanka-as-acc-accepts-hybrid-model-101686826326531.html |access-date=27 June 2023 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == ಅರ್ಹತೆ == [[File:2023_Cricket_World_Cup_participating_nations.svg|thumb|350x350px|2023 ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. {{legend|#003|ಹೋಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ}} {{legend|#00f|[[2020–2023 ICC ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್|2020-2023 ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#080|[[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್|2023 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್]] ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#fc0|ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೂ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು}}]] ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಂತೆ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 10 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಏಕದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗಿಂತ 2020 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Explainer: ICC Men's Cricket World Cup Super League |url=https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup-super-league/about |access-date=5 July 2023 |website=International Cricket Council}}</ref> ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ 13 ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ, ಆದರೂ ಆತಿಥೇಯ [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತವು]] ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಕೆಳಗಿನ ಐದು ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಐದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ತಂಡಗಳು]] [[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತು|2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಉಳಿದ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |date=4 February 2017 |title=New cricket calendar aims to give all formats more context |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18611956/radical-schedule-shake-proposed-icc-meeting |access-date=20 October 2017 |website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=The road to World Cup 2023: how teams can secure qualification, from rank No. 1 to 32 |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27384084/how-teams-secure-qualification-rank-no-1-32 |access-date=14 August 2019 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> [https://www.espncricinfo.com/series/world-cup-super-league-2020-2022-23-1227837/points-table-standings <nowiki>[1]</nowiki>] ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲರಾದ ಮಾಜಿ ವಿಜೇತ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಅನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ಕೂಡ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ, ಅಂದರೆ ನಾಕ್-ಔಟ್ ಅರ್ಹತಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ]] ಮೂವರು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮಾತ್ರ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AP-6Jul23">{{Cite web |date=2 July 2023 |title=Sri Lanka qualifies for Cricket World Cup; Zimbabwe, Scotland to scrap it out for final place |url=https://apnews.com/article/cricket-world-cup-sri-lanka-e33210704673c6c856a807b9edb8b506 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706194722/https://apnews.com/article/cricket-world-cup-sri-lanka-e33210704673c6c856a807b9edb8b506 |archive-date=6 July 2023 |access-date=6 July 2023 |website=AP News |publisher=[[Associated Press]] |location=New York}}</ref> ಅಂತಿಮ ಅರ್ಹತಾ ಸ್ಥಾನವು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref>{{Cite web |date=1 July 2023 |title=West Indies Officially Eliminated from 2023 World Cup Race After Thumping Loss to Scotland in Historic Low |url=https://www.wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/west-indies-officially-eliminated-from-2023-world-cup-race-after-thumping-loss-to-scotland-in-historic-low-cwc-qualifier/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704202304/https://wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/west-indies-officially-eliminated-from-2023-world-cup-race-after-thumping-loss-to-scotland-in-historic-low-cwc-qualifier |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=[[Wisden Cricketers' Almanack|Wisden]] |publisher=Bloomsbury |location=London}}</ref> ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಫೈನಲ್ಸ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Witney-6Jul2023">{{Cite web |last=Witney |first=Katya |date=6 July 2023 |title=CWC Qualifier 2023: Netherlands qualify for World Cup at Scotland's expense after stunning Bas de Leede heist |url=https://www.wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/cwc-qualifier-2023-netherlands-qualify-world-cup-bas-de-leede |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709130252/https://wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/cwc-qualifier-2023-netherlands-qualify-world-cup-bas-de-leede |archive-date=9 July 2023 |access-date=9 July 2023 |website=Wisden |publisher=Bloomsbury |location=London}}</ref> {| class="wikitable sortable " !ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಧಾನಗಳು !ದಿನಾಂಕ !ಸ್ಥಳ !ಸ್ಥಾನಗಳು !ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ |- |ಅತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ | - | - | style="text-align:center" |1 | nowrap="" |{{cr|IND}} |- |[[2020–2023 ICC Cricket World Cup Super League|ICC ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] |30 ಜುಲೈ 2020 - 14 ಮೇ 2023 |ವಿವಿಧ | style="text-align:center" |7 |{{ubl|{{cr|AFG}}|{{cr|AUS}}|{{cr|BAN}}|{{cr|ENG}}|{{cr|NZ}}|{{cr|PAK}}|{{cr|SA}}}} |- |[[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತು|ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್]] |18 ಜೂನ್ - 9 ಜುಲೈ 2023 |ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ | style="text-align:center" |2 |{{cr|Sri Lanka}} {{cr|Netherlands}} |- ! colspan="4" |ಒಟ್ಟು !10 |} == ಸ್ಥಳಗಳು == ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹತ್ತು ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] [[ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] [[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್|ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಫೈನಲ್ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ]] ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.<ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ಐಸಿಸಿಯು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಹೊಸ ಹುಲ್ಲು ಮೇಲ್ಮೈ, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಸನ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಔಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶೌಚಾಲಯಗಳಿಗೆ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಚಿದಂಬರಂ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಹೊಸ ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಎರಡು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿತು..<ref>{{Cite web |date=30 June 2023 |title=Cricket World Cup venues to get an upgrade: Imported grass, new outfields, better floodlights |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cricket-world-cup-venues-to-get-an-upgrade-imported-grass-new-outfields-better-floodlights-8693468/ |url-status=live |access-date=30 June 2023 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" ![[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] ![[ಬೆಂಗಳೂರು]] ![[ಚೆನ್ನೈ]] ![[ದೆಹಲಿ]] |- |ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |[[ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |[[ಎಮ್.ಎ. ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 132,000 <ref>{{Cite web |title=Narendra Modi Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57851.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 40,000 <ref>{{Cite web |title=M. Chinnaswamy Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57897.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 50,000 <ref>{{Cite web |title=M. A. Chidambaram Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58008.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 41,842 <ref>{{Cite web |title=Arun Jaitley Stadium {{!}} Cricket Grounds {{!}} BCCI |url=https://www.bcci.tv/venues/8/arun-jaitley-stadium |access-date=2023-06-28 |website=www.bcci.tv |language=en}}</ref> |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಫೈನಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |- |[[File:Narendra_Modi_Stadium_view_from_the_gallery.jpg|center|200x200px]] |[[File:MChinnaswamy-Stadium.jpg|center|200x200px]] |[[File:MA_Chidambaram_Stadium_In_the_Night_during_a_CSK_Game.jpg|alt=M. A. Chidambaram Stadium|center|200x200px]] |[[File:Arun_Jaitley_Stadium_during_India_vs_Australia_2019_ODI.jpg|alt=Arun Jaitley Stadium|center|200x200px]] |- ![[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] | colspan="2" rowspan="5" |{{location map+|India|caption=2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸ್ಥಳಗಳು|places={{Location map~ |India |lat=18.975 |long=72.825833 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಮುಂಬೈ]] |position=top}} {{Location map~ |India |lat=22.569722 |long=88.369722 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] |position=bottom}} {{Location map~ |India |lat=12.966666 |long=77.566666 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಬೆಂಗಳೂರು]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=18.5204 |long=73.8567 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಪುಣೆ]]|position=bottom}} {{Location map~ |India |lat=28.61 |long=77.23 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ನವ ದೆಹಲಿ]] |position=top}} {{Location map~ |India |lat=17.40 |long=78.45 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಹೈದರಾಬಾದ್]] |position=right}} {{location map~ |India|lat=13.083888 |long=80.27|mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಚೆನ್ನೈ]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=23.0530 |long=72.355|mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=32.2220 |long=76.3172 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=26.8467 |long=80.9462 |mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[ಲಕ್ನೋ]] |position=bottom}}|border=|width=300|float=center}} ![[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] |- |HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 23,000 <ref>{{Cite web |title=Himachal Pradesh Cricket Association Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58056.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 55,000 <ref>{{Cite web |title=Rajiv Gandhi International Cricket Stadium {{!}} Cricket Grounds {{!}} BCCI |url=https://www.bcci.tv/venues/10/rajiv-gandhi-intl-cricket-stadium |access-date=2023-06-28 |website=www.bcci.tv |language=en}}</ref> |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 3 |- |[[File:HPCA_Stadium_Dharamsala.jpg|center|200x200px]] |[[File:Panorama_of_rajiv_gandhi_stadium.jpg|center|250x250px]] |- ![[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ![[ಲಕ್ನೋ]] ![[ಮುಂಬಯಿ]] ![[ಪುಣೆ]] |- |[[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] |ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 66,000 <ref>{{Cite web |title=Eden Gardens {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 50,000 <ref>{{Cite web |title=Bharat Ratna Shri Atal Bihari Vajpayee Ekana Cricket Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/1070094.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 32,000 <ref>{{Cite web |title=Wankhede Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58324.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 37,406 |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |- |[[File:Eden_Gardens,_Kolkata_(05).jpg|center|200x200px]] |[[File:Ekana_cricket_stadium_.jpg|200x200px]] |[[File:Wankhede_Stadium.jpg|center|200x200px]] |[[File:Pune_Cricket_Stadium.jpg|center|250x250px]] |} == ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್ == ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ಐಸಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2023 ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು U-19 ವಿಶ್ವಕಪ್ ವಿಜೇತ ನಾಯಕರಾದ ಯಶ್ ಧುಲ್ ಮತ್ತು ಶಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ನಡೆಯಿತು. ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಕ್ಟೋವರ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಯುಟೋಪಿಯಾದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜೋಡಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-08-19 |title=WATCH: ICC unveils mascots for ICC ODI World Cup 2023, fans to vote on names |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/watch-icc-unveils-mascots-for-icc-odi-world-cup-2023-fans-to-vote-on-names/articleshow/102860447.cms?from=mdr |access-date=2023-08-20 |issn=0971-8257}}</ref> == ತಂಡಗಳು == ಎಲ್ಲಾ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ 15-ಆಟಗಾರರ ತಂಡವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರ ಮೊದಲು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಈ ದಿನಾಂಕದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಬದಲಿಗಳು ICC ಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=7 August 2023 |title=ICC World Cup 2023: All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208023122/https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |archive-date=7 August 2023 |access-date=7 August 2023 |website=ICC}}</ref> == ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು == ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು 2023 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರವರೆಗೆ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ]] ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿಯ]] ಅಸ್ಸಾಂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ]] ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.<ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ 27 ರಂದು ಭಾರತದ ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಐಸಿಸಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":0">{{Cite news |date=27 June 2023 |title=2023 ICC WC Full schedule, venues, time, teams and where to stream |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/2023-icc-odi-world-cup-in-india-full-schedule-venues-time-teams-and-where-to-stream/article67014830.ece}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thehindu.com/sport/cricket/2023-icc-odi-world-cup-in-india-full-schedule-venues-time-teams-and-where-to-stream/article67014830.ece "2023 ICC WC Full schedule, venues, time, teams and where to stream"]. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|The Hindu]]''. 27 June 2023.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=27 June 2023 |title=World Cup 2023 schedule: India to play a warm-up match against England, here are venues for practice games |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/world-cup-2023-schedule-warm-up-matches-to-take-place-from-september-29-at-3-venues-including-thiruvananthapuram-2023-06-27-878105 |access-date=27 June 2023 |publisher=India TV News}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/world-cup-2023-schedule-warm-up-matches-to-take-place-from-september-29-at-3-venues-including-thiruvananthapuram-2023-06-27-878105 "World Cup 2023 schedule: India to play a warm-up match against England, here are venues for practice games"]. India TV News. 27 June 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 June</span> 2023</span>.</cite></ref> ==ಗುಂಪು ಹಂತ== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5 ರಂದು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 100 ದಿನಗಳ ಕೌಂಟ್‌ಡೌನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ 27 ಜೂನ್ 2023 ರಂದು ICC ವಿಶ್ವಕಪ್ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=ICC Cricket |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929044228/https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |url-status=live }}</ref> ಆತಿಥೇಯರಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಗ್ರ ಏಳು ತಂಡಗಳು 2025 ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite news |title=Pakistan to host 2025 Champions Trophy, announces ICC |url=https://www.dawn.com/news/1658449/pakistan-to-host-2025-champions-trophy-announces-icc |work=Dawn |date=16 November 2021 |access-date=1 November 2023 |archive-date=12 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012055120/https://www.dawn.com/news/1658449/pakistan-to-host-2025-champions-trophy-announces-icc |url-status=live }}</ref> ===ಪಾಯಿಂಟ್ ಟೇಬಲ್=== {{2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಟೇಬಲ್}} ===ಫಲಿತಾಂಶಗಳು=== {{Single-innings cricket match | date = 5 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 282/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 283/1 (36.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 9 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match2}} 6 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 286 (49 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 205 (41 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 81 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384393.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match3}} 7 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 156 (37.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 158/4 (34.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384394.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match4}} 7 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 428/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 326 (44.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 102 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384395.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match5}} 8 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 199 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 201/4 (41.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384396.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match6}} 9 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 322/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 223 (46.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 99 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384397.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match7}} 10 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 364/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 227 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 137 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match8}} 10 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 344/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 345/4 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384399.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match9}} 11 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 272/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 273/2 (35 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384400.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match10}} 12 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 311/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 177 (40.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 134 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384401.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match11}} 13 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 245/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 248/2 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384402.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match12}} 14 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 191 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 192/3 (30.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384403.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match13}} 15 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 284 (49.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 215 (40.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 69 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match14}} 16 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 209 (43.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 215/5 (35.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384405.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match15}} 17 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 245/8 (43 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 207 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ 38 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384406.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match16}} 18 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 288/6 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 139 (34.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 149 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384407.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match17}} 19 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 256/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 261/3 (41.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384408.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match18}} 20 October 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 367/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 305 (45.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 62 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384409.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match19}} 21 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 262 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 263/5 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384410.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match20}} 21 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 399/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 170 (22 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 229 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match21}} 22 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 273 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 274/6 (48 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 4 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384412.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match22}} 23 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 282/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 286/2 (49 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384413.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match23}} 24 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 382/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 233 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 149 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384414.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match24}} 25 October 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 399/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 90 (21 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 309 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384415.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match25}} 26 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 156 (33.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 160/2 (25.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match26}} 27 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 270 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 271/9 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 1 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384417.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match27}} 28 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 388 (49.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 383/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 5 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384418.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] | daynight= }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match28}} 28 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 229 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 142 (42.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಗೆ 87 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384419.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match29}} 29 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 229/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 129 (34.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 100 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match30}} 30 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 241 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 242/3 (45.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384421.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match31}} 31 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 204 (45.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 205/3 (32.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384422.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match32}} 1 November 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 357/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 167 (35.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 190 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384423.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match33}} 2 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 357/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 55 (19.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 302 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384424.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match34}} 3 November 2023 | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 179 (46.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 181/3 (31.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384425.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match35}} 4 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 401/6 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 200/1 (25.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 21 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (DLS ವಿಧಾನ) | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384426.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match36}} 4 November 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 286 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 253 (48.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 33 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match37}} 5 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 326/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 83 (27.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 243 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384428.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match38}} 6 November 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 279 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 282/7 (41.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384429.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match39}} 7 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 291/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 293/7 (46.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384430.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match40}} 8 November 2023 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 339/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 179 (37.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 160 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match41}} 9 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 171 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 172/5 (23.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384432.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match42}} 10 November 2023 | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 244 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 247/5 (47.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384433.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match43}} 11 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 306/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 307/2 (44.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384434.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match44}} 11 November 2023 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 337/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 244 (43.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 93 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match45}} 12 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 410/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 250 (47.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 160 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384436.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} ==ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ== {{4TeamBracket |team-width=150px |score-width=120px |RD1='''ಸೆಮಿಫೈನಲ್''' |RD2='''ಫೈನಲ್''' |RD1-seed1= '''1''' |RD1-team1= '''{{cr|IND}}''' |RD1-score1= '''397/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD1-seed2= 4 |RD1-team2= {{cr|NZ}} |RD1-score2= 327 (48.5 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD1-seed3= 2 |RD1-team3= {{cr|SA}} |RD1-score3= 212 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD1-seed4= '''3''' |RD1-team4= '''{{cr|AUS}}''' |RD1-score4= '''215/7 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD2-seed1= SFW1 |RD2-team1= {{cr|IND}} |RD2-score1= 240 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD2-seed2= '''SFW2''' |RD2-team2= '''{{cr|AUS}}''' |RD2-score2= '''241/4 (43 ಓವರ್‌ಗಳು)''' }} === ಸೆಮಿಫೈನಲ್ === {{Single-innings cricket match | date = 15 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 397/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 327 (48.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 70 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384437.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} ---- {{Single-innings cricket match | date = 16 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 212 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 215/7 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384438.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} ===ಫೈನಲ್=== {{Single-innings cricket match | date = 19 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 240 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 241/4 (43 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384439.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} j9yvlov8uylc3wi9zjczp9nqa58wqqs 1437996 1437995 2026-11-08T14:02:31Z KiranBOT 93763 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s 1437996 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನ ೧೩ನೇ ಆವ್ರುತ್ತಿ}} {{Infobox cricket tournament | name = ೨೦೨೩ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ | image = 2023 CWC Logo.svg | image_size = 200px | fromdate = ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ | todate = ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ | caption = | administrator = [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] | cricket format = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ]] | tournament format = [[ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ಗುಂಪು ಹಂತ]] ಮತ್ತು ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ | host = {{flag|IND}} | champions = {{cr|AUS}} | runner up = {{cr|IND}} | count = 6 | participants = 10 | matches = 48 | attendance = 1250307 | player of the series = {{flagicon|IND}} [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] | most valuable player = | most runs = {{flagicon|IND}} ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ (೭೬೫) | most wickets = {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಮಿ (೨೪) | website = {{URL|https://www.cricketworldcup.com/|cricketworldcup.com}} | drs = | previous_year = ೨೦೧೯ | previous_tournament = | next_year = ೨೦೨೭ | next_tournament = ೨೦೨೭ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ }} '''2023 ರ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್''' [[ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ]] 13 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (ಐಸಿಸಿ) ಆಯೋಜಿಸುವ ಚತುರ್ವಾರ್ಷಿಕ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (ಒಡಿಐ) [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ 19 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರವರೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಕೋವಿಡ್ 19|ಕೋವಿಡ್ 19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ]] ಅದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. 2019 ರ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ತಂಡಗಳು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ. 1987, 1996, ಮತ್ತು [[೨೦೧೧ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|2011]] ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ]] ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದ ಭಾರತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಇದಾಗಿದೆ. 19 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ]] ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] [[ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] [[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಎರಡು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿವೆ. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೂಲತಃ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು 9 ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ 26 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರವರೆಗೆ ಆಡಬೇಕಿತ್ತು <ref>{{Cite web |date=13 June 2013 |title=Outcomes from ICC Annual Conference week in London |url=https://www.icc-cricket.com/news/178260 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014183257/https://www.icc-cricket.com/news/178260 |archive-date=14 October 2017 |access-date=22 June 2017 |website=[[International Cricket Council|ICC]] |publisher=International Cricket Council |location=Dubai}}</ref><ref name="Dates">{{Cite web |date=12 December 2017 |title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21746867/ipl-now-window-icc-future-tours-programme |access-date=12 December 2017 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ಜುಲೈ 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಹತಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="icc_postpone">{{Cite news |date=20 July 2020 |title=ICC postpones T20 World Cup due to Covid-19 pandemic |work=ESPNcricinfo |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29502051/icc-postpones-t20-world-cup-due-covid-19-pandemic}}</ref><ref>{{Cite press release|date=20 July 2020|title=Men's T20 World Cup postponed|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200720144300/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391|archivedate=20 July 2020|location=Dubai|publisher=ICC|accessdate=20 July 2020}}</ref> ICCಯು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು 27 ಜೂನ್ 2023 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು <ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 June 2023 |title=ICC Cricket World Cup 2023 Schedule Announced: India vs Pakistan on October 15 in Ahmedabad |work=Latestly |url=https://www.latestly.com/sports/cricket/icc-cricket-world-cup-2023-schedule-announced-india-vs-pakistan-on-october-15-in-ahmedabad-5228664.html |access-date=27 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627081441/https://www.latestly.com/sports/cricket/icc-cricket-world-cup-2023-schedule-announced-india-vs-pakistan-on-october-15-in-ahmedabad-5228664.html |archive-date=27 ಜೂನ್ 2023 |url-status=dead}}</ref> 2023ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾಕಪ್‌ಗೆ [[ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ)|ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ]] ( ಬಿಸಿಸಿಐ ) ತಂಡವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ( ಪಿಸಿಬಿ ) ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=19 October 2022 |title=Pakistan could boycott 2023 50-over World Cup over India's Asia Cup stance |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12724526/pakistan-could-boycott-2023-50-over-world-cup-over-indias-asia-cup-stance}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2023 |title=India-Pakistan spat threatens Cricket World Cup |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Sports/India-Pakistan-spat-threatens-Cricket-World-Cup}}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 13 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, PCB ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಜೂನ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=2023 Asia Cup likely in Pakistan and one other overseas venue for India games |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324105545/https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |archive-date=24 March 2023 |access-date=24 March 2023 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 June 2023 |title=Asia Cup 2023 to be played in Pakistan and Sri Lanka as ACC accepts hybrid model |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/asia-cup-2023-to-be-played-in-pakistan-and-sri-lanka-as-acc-accepts-hybrid-model-101686826326531.html |access-date=27 June 2023 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == ಅರ್ಹತೆ == [[File:2023_Cricket_World_Cup_participating_nations.svg|thumb|350x350px|2023 ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. {{legend|#003|ಹೋಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ}} {{legend|#00f|[[2020–2023 ICC ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್|2020-2023 ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#080|[[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್|2023 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್]] ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#fc0|ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೂ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು}}]] ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಂತೆ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 10 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಏಕದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗಿಂತ 2020 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Explainer: ICC Men's Cricket World Cup Super League |url=https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup-super-league/about |access-date=5 July 2023 |website=International Cricket Council}}</ref> ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ 13 ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ, ಆದರೂ ಆತಿಥೇಯ [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತವು]] ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಕೆಳಗಿನ ಐದು ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಐದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ತಂಡಗಳು]] [[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತು|2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಉಳಿದ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |date=4 February 2017 |title=New cricket calendar aims to give all formats more context |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18611956/radical-schedule-shake-proposed-icc-meeting |access-date=20 October 2017 |website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=The road to World Cup 2023: how teams can secure qualification, from rank No. 1 to 32 |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27384084/how-teams-secure-qualification-rank-no-1-32 |access-date=14 August 2019 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> [https://www.espncricinfo.com/series/world-cup-super-league-2020-2022-23-1227837/points-table-standings <nowiki>[1]</nowiki>] ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲರಾದ ಮಾಜಿ ವಿಜೇತ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಅನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ಕೂಡ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ, ಅಂದರೆ ನಾಕ್-ಔಟ್ ಅರ್ಹತಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ]] ಮೂವರು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮಾತ್ರ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AP-6Jul23">{{Cite web |date=2 July 2023 |title=Sri Lanka qualifies for Cricket World Cup; Zimbabwe, Scotland to scrap it out for final place |url=https://apnews.com/article/cricket-world-cup-sri-lanka-e33210704673c6c856a807b9edb8b506 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706194722/https://apnews.com/article/cricket-world-cup-sri-lanka-e33210704673c6c856a807b9edb8b506 |archive-date=6 July 2023 |access-date=6 July 2023 |website=AP News |publisher=[[Associated Press]] |location=New York}}</ref> ಅಂತಿಮ ಅರ್ಹತಾ ಸ್ಥಾನವು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref>{{Cite web |date=1 July 2023 |title=West Indies Officially Eliminated from 2023 World Cup Race After Thumping Loss to Scotland in Historic Low |url=https://www.wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/west-indies-officially-eliminated-from-2023-world-cup-race-after-thumping-loss-to-scotland-in-historic-low-cwc-qualifier/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704202304/https://wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/west-indies-officially-eliminated-from-2023-world-cup-race-after-thumping-loss-to-scotland-in-historic-low-cwc-qualifier |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=[[Wisden Cricketers' Almanack|Wisden]] |publisher=Bloomsbury |location=London}}</ref> ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಫೈನಲ್ಸ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Witney-6Jul2023">{{Cite web |last=Witney |first=Katya |date=6 July 2023 |title=CWC Qualifier 2023: Netherlands qualify for World Cup at Scotland's expense after stunning Bas de Leede heist |url=https://www.wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/cwc-qualifier-2023-netherlands-qualify-world-cup-bas-de-leede |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709130252/https://wisden.com/series-stories/world-cup-qualifier-2023/cwc-qualifier-2023-netherlands-qualify-world-cup-bas-de-leede |archive-date=9 July 2023 |access-date=9 July 2023 |website=Wisden |publisher=Bloomsbury |location=London}}</ref> {| class="wikitable sortable " !ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಧಾನಗಳು !ದಿನಾಂಕ !ಸ್ಥಳ !ಸ್ಥಾನಗಳು !ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ |- |ಅತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ | - | - | style="text-align:center" |1 | nowrap="" |{{cr|IND}} |- |[[2020–2023 ICC Cricket World Cup Super League|ICC ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] |30 ಜುಲೈ 2020 - 14 ಮೇ 2023 |ವಿವಿಧ | style="text-align:center" |7 |{{ubl|{{cr|AFG}}|{{cr|AUS}}|{{cr|BAN}}|{{cr|ENG}}|{{cr|NZ}}|{{cr|PAK}}|{{cr|SA}}}} |- |[[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತು|ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್]] |18 ಜೂನ್ - 9 ಜುಲೈ 2023 |ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ | style="text-align:center" |2 |{{cr|Sri Lanka}} {{cr|Netherlands}} |- ! colspan="4" |ಒಟ್ಟು !10 |} == ಸ್ಥಳಗಳು == ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹತ್ತು ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] [[ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] [[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್|ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಫೈನಲ್ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ]] ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.<ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ಐಸಿಸಿಯು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಹೊಸ ಹುಲ್ಲು ಮೇಲ್ಮೈ, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಸನ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಔಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶೌಚಾಲಯಗಳಿಗೆ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಚಿದಂಬರಂ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಹೊಸ ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಎರಡು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿತು..<ref>{{Cite web |date=30 June 2023 |title=Cricket World Cup venues to get an upgrade: Imported grass, new outfields, better floodlights |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cricket-world-cup-venues-to-get-an-upgrade-imported-grass-new-outfields-better-floodlights-8693468/ |url-status=live |access-date=30 June 2023 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" ![[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] ![[ಬೆಂಗಳೂರು]] ![[ಚೆನ್ನೈ]] ![[ದೆಹಲಿ]] |- |ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |[[ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |[[ಎಮ್.ಎ. ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 132,000 <ref>{{Cite web |title=Narendra Modi Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57851.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 40,000 <ref>{{Cite web |title=M. Chinnaswamy Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57897.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 50,000 <ref>{{Cite web |title=M. A. Chidambaram Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58008.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 41,842 <ref>{{Cite web |title=Arun Jaitley Stadium {{!}} Cricket Grounds {{!}} BCCI |url=https://www.bcci.tv/venues/8/arun-jaitley-stadium |access-date=2023-06-28 |website=www.bcci.tv |language=en}}</ref> |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಫೈನಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |- |[[File:Narendra_Modi_Stadium_view_from_the_gallery.jpg|center|200x200px]] |[[File:MChinnaswamy-Stadium.jpg|center|200x200px]] |[[File:MA_Chidambaram_Stadium_In_the_Night_during_a_CSK_Game.jpg|alt=M. A. Chidambaram Stadium|center|200x200px]] |[[File:Arun_Jaitley_Stadium_during_India_vs_Australia_2019_ODI.jpg|alt=Arun Jaitley Stadium|center|200x200px]] |- ![[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] | colspan="2" rowspan="5" |{{location map+|India|caption=2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸ್ಥಳಗಳು|places={{Location map~ |India |lat=18.975 |long=72.825833 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಮುಂಬೈ]] |position=top}} {{Location map~ |India |lat=22.569722 |long=88.369722 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] |position=bottom}} {{Location map~ |India |lat=12.966666 |long=77.566666 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಬೆಂಗಳೂರು]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=18.5204 |long=73.8567 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಪುಣೆ]]|position=bottom}} {{Location map~ |India |lat=28.61 |long=77.23 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ನವ ದೆಹಲಿ]] |position=top}} {{Location map~ |India |lat=17.40 |long=78.45 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಹೈದರಾಬಾದ್]] |position=right}} {{location map~ |India|lat=13.083888 |long=80.27|mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಚೆನ್ನೈ]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=23.0530 |long=72.355|mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=32.2220 |long=76.3172 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=26.8467 |long=80.9462 |mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[ಲಕ್ನೋ]] |position=bottom}}|border=|width=300|float=center}} ![[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] |- |HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ |ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 23,000 <ref>{{Cite web |title=Himachal Pradesh Cricket Association Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58056.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 55,000 <ref>{{Cite web |title=Rajiv Gandhi International Cricket Stadium {{!}} Cricket Grounds {{!}} BCCI |url=https://www.bcci.tv/venues/10/rajiv-gandhi-intl-cricket-stadium |access-date=2023-06-28 |website=www.bcci.tv |language=en}}</ref> |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 3 |- |[[File:HPCA_Stadium_Dharamsala.jpg|center|200x200px]] |[[File:Panorama_of_rajiv_gandhi_stadium.jpg|center|250x250px]] |- ![[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ![[ಲಕ್ನೋ]] ![[ಮುಂಬಯಿ]] ![[ಪುಣೆ]] |- |[[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] |ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |ವಾಂಖೆಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 66,000 <ref>{{Cite web |title=Eden Gardens {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 50,000 <ref>{{Cite web |title=Bharat Ratna Shri Atal Bihari Vajpayee Ekana Cricket Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/1070094.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 32,000 <ref>{{Cite web |title=Wankhede Stadium {{!}} India {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58324.html |access-date=27 June 2023 |website=Cricinfo}}</ref> |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 37,406 |- |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 (ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ) |ಪಂದ್ಯಗಳು: 5 |- |[[File:Eden_Gardens,_Kolkata_(05).jpg|center|200x200px]] |[[File:Ekana_cricket_stadium_.jpg|200x200px]] |[[File:Wankhede_Stadium.jpg|center|200x200px]] |[[File:Pune_Cricket_Stadium.jpg|center|250x250px]] |} == ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್ == ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ಐಸಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2023 ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು U-19 ವಿಶ್ವಕಪ್ ವಿಜೇತ ನಾಯಕರಾದ ಯಶ್ ಧುಲ್ ಮತ್ತು ಶಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ನಡೆಯಿತು. ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಕ್ಟೋವರ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಯುಟೋಪಿಯಾದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜೋಡಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-08-19 |title=WATCH: ICC unveils mascots for ICC ODI World Cup 2023, fans to vote on names |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/watch-icc-unveils-mascots-for-icc-odi-world-cup-2023-fans-to-vote-on-names/articleshow/102860447.cms?from=mdr |access-date=2023-08-20 |issn=0971-8257}}</ref> == ತಂಡಗಳು == ಎಲ್ಲಾ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ 15-ಆಟಗಾರರ ತಂಡವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರ ಮೊದಲು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಈ ದಿನಾಂಕದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಬದಲಿಗಳು ICC ಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=7 August 2023 |title=ICC World Cup 2023: All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208023122/https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |archive-date=7 August 2023 |access-date=7 August 2023 |website=ICC}}</ref> == ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು == ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು 2023 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರವರೆಗೆ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ]] ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿಯ]] ಅಸ್ಸಾಂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ]] ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.<ref name="Fixtures">{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ 27 ರಂದು ಭಾರತದ ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಐಸಿಸಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":0">{{Cite news |date=27 June 2023 |title=2023 ICC WC Full schedule, venues, time, teams and where to stream |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/2023-icc-odi-world-cup-in-india-full-schedule-venues-time-teams-and-where-to-stream/article67014830.ece}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thehindu.com/sport/cricket/2023-icc-odi-world-cup-in-india-full-schedule-venues-time-teams-and-where-to-stream/article67014830.ece "2023 ICC WC Full schedule, venues, time, teams and where to stream"]. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|The Hindu]]''. 27 June 2023.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=27 June 2023 |title=World Cup 2023 schedule: India to play a warm-up match against England, here are venues for practice games |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/world-cup-2023-schedule-warm-up-matches-to-take-place-from-september-29-at-3-venues-including-thiruvananthapuram-2023-06-27-878105 |access-date=27 June 2023 |publisher=India TV News}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/world-cup-2023-schedule-warm-up-matches-to-take-place-from-september-29-at-3-venues-including-thiruvananthapuram-2023-06-27-878105 "World Cup 2023 schedule: India to play a warm-up match against England, here are venues for practice games"]. India TV News. 27 June 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 June</span> 2023</span>.</cite></ref> ==ಗುಂಪು ಹಂತ== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5 ರಂದು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 100 ದಿನಗಳ ಕೌಂಟ್‌ಡೌನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ 27 ಜೂನ್ 2023 ರಂದು ICC ವಿಶ್ವಕಪ್ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Match schedule announced for the ICC Men's Cricket World Cup 2023 |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |access-date=27 June 2023 |website=ICC Cricket |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929044228/https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |url-status=live }}</ref> ಆತಿಥೇಯರಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಗ್ರ ಏಳು ತಂಡಗಳು 2025 ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite news |title=Pakistan to host 2025 Champions Trophy, announces ICC |url=https://www.dawn.com/news/1658449/pakistan-to-host-2025-champions-trophy-announces-icc |work=Dawn |date=16 November 2021 |access-date=1 November 2023 |archive-date=12 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012055120/https://www.dawn.com/news/1658449/pakistan-to-host-2025-champions-trophy-announces-icc |url-status=live }}</ref> ===ಪಾಯಿಂಟ್ ಟೇಬಲ್=== {{2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಟೇಬಲ್}} ===ಫಲಿತಾಂಶಗಳು=== {{Single-innings cricket match | date = 5 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 282/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 283/1 (36.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 9 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match2}} 6 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 286 (49 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 205 (41 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 81 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384393.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match3}} 7 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 156 (37.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 158/4 (34.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384394.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match4}} 7 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 428/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 326 (44.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 102 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384395.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match5}} 8 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 199 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 201/4 (41.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384396.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match6}} 9 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 322/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 223 (46.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 99 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384397.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match7}} 10 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 364/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 227 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 137 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match8}} 10 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 344/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 345/4 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384399.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match9}} 11 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 272/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 273/2 (35 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384400.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match10}} 12 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 311/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 177 (40.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 134 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384401.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match11}} 13 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 245/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 248/2 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384402.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match12}} 14 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 191 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 192/3 (30.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384403.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match13}} 15 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 284 (49.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 215 (40.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 69 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match14}} 16 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 209 (43.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 215/5 (35.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384405.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match15}} 17 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 245/8 (43 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 207 (42.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್ 38 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384406.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match16}} 18 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 288/6 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 139 (34.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 149 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384407.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match17}} 19 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 256/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 261/3 (41.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384408.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match18}} 20 October 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 367/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 305 (45.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 62 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384409.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match19}} 21 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 262 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 263/5 (48.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384410.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match20}} 21 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 399/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 170 (22 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 229 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match21}} 22 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 273 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|IND}} | score2 = 274/6 (48 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 4 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384412.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match22}} 23 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 282/7 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 286/2 (49 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384413.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match23}} 24 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 382/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 233 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 149 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384414.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match24}} 25 October 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 399/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 90 (21 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 309 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384415.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match25}} 26 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 156 (33.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 160/2 (25.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match26}} 27 October 2023 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 270 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 271/9 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 1 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384417.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಎ.ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಚೆನ್ನೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match27}} 28 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 388 (49.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 383/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 5 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384418.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = HPCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಧರ್ಮಶಾಲಾ]] | daynight= }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match28}} 28 October 2023 | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 229 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 142 (42.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಗೆ 87 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384419.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match29}} 29 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 229/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 129 (34.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 100 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match30}} 30 October 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 241 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 242/3 (45.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384421.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match31}} 31 October 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 204 (45.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 205/3 (32.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384422.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match32}} 1 November 2023 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 357/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 167 (35.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 190 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384423.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match33}} 2 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 357/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SL}} | score2 = 55 (19.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 302 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384424.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match34}} 3 November 2023 | team1 = {{cr-rt|NED}} | score1 = 179 (46.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AFG}} | score2 = 181/3 (31.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ 7 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384425.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಏಕಾನಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಲಕ್ನೋ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match35}} 4 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 401/6 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 200/1 (25.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 21 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (DLS ವಿಧಾನ) | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384426.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match36}} 4 November 2023 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 286 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | score2 = 253 (48.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 33 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match37}} 5 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 326/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 83 (27.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 243 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384428.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match38}} 6 November 2023 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 279 (49.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|BAN}} | score2 = 282/7 (41.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384429.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ದೆಹಲಿ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match39}} 7 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 291/5 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 293/7 (46.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384430.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match40}} 8 November 2023 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 339/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 179 (37.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 160 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match41}} 9 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 171 (46.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 172/5 (23.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384432.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match42}} 10 November 2023 | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 244 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = 247/5 (47.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ 5 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384433.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match43}} 11 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 306/8 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 307/2 (44.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 8 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384434.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಪುಣೆ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match44}} 11 November 2023 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 337/9 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | score2 = 244 (43.3 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 93 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match45}} 12 November 2023 | bg = #eee | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 410/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NED}} | score2 = 250 (47.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 160 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384436.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಎಂ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} ==ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ== {{4TeamBracket |team-width=150px |score-width=120px |RD1='''ಸೆಮಿಫೈನಲ್''' |RD2='''ಫೈನಲ್''' |RD1-seed1= '''1''' |RD1-team1= '''{{cr|IND}}''' |RD1-score1= '''397/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD1-seed2= 4 |RD1-team2= {{cr|NZ}} |RD1-score2= 327 (48.5 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD1-seed3= 2 |RD1-team3= {{cr|SA}} |RD1-score3= 212 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD1-seed4= '''3''' |RD1-team4= '''{{cr|AUS}}''' |RD1-score4= '''215/7 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD2-seed1= SFW1 |RD2-team1= {{cr|IND}} |RD2-score1= 240 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) |RD2-seed2= '''SFW2''' |RD2-team2= '''{{cr|AUS}}''' |RD2-score2= '''241/4 (43 ಓವರ್‌ಗಳು)''' }} === ಸೆಮಿಫೈನಲ್ === {{Single-innings cricket match | date = 15 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 397/4 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|NZ}} | score2 = 327 (48.5 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ 70 ರನ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384437.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಮುಂಬೈ]] }} ---- {{Single-innings cricket match | date = 16 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 212 (49.4 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 215/7 (47.2 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 3 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384438.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] }} ===ಫೈನಲ್=== {{Single-innings cricket match | date = 19 November 2023 | time = 14:00 | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 240 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | score2 = 241/4 (43 ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384439.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} q5gidi0h5jbiqocc3kl2802lebym2fe 0 153673 1437979 1372671 2026-11-08T12:31:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437979 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಾಯಿ ದಿಯೋಧರ್ | image = A graded close up of Sai Deodhar smiling.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = | occupation = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ಬರಹಗಾರ್ತಿ, [[ನಟಿ]] | spouse = {{marriage|ಶಕ್ತಿ ಆನಂದ್|2005}} | yearsactive = 1991–present | children = 1 | father = ದೇಬು ದಿಯೋಧರ್ | mother = ಶ್ರಬಾನಿ ದಿಯೋಧರ್ }} '''ಸಾಯಿ ದಿಯೋಧರ್''' ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಅವಳು ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ನ ನಾಟಕ ಸರಣಿ ''ಸಾರಾ ಆಕಾಶ್'' ಮತ್ತು ಸೋನಿ ಟಿವಿಯ ನಾಟಕ ಸರಣಿ ''ಏಕ್ ಲಡ್ಕಿ ಅಂಜನಿ ಸಿಯಲ್ಲಿನ'' ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Lalwani |first=Vickey |date=12 December 2003 |title=Interview with actor Sai Deodhar > "I won't wear undersized outfits and do sexy scenes. I am looking at meaningful cinema" |url=http://www.indiantelevision.com/interviews/y2k3/actor/sai_deodhar.htm |access-date=22 May 2010 |publisher=Indiantelevision.com}}</ref> ಇವರು ನಟ ಶಕ್ತಿ ಆನಂದ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಯಿ ದಿಯೋಧರ್ ಅವರು ನೃತ್ಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ''ನಚ್ ಬಲಿಯೆ ಸೀಸನ್ ೧'' ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |last=Mazumder |first=Ranjib |date=25 December 2008 |title=TV couple eye big screen with home-made project |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_tv-couple-eye-big-screen-with-home-made-project_1216696 |access-date=22 May 2010 |publisher=DNA India}}</ref> ಅವರು ೧೯೯೩ ರ ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ - ''ಲಪಾಂಡವ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನ ಚೇಷ್ಟೆಯ ಯುವ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೋಷಗಳ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಯೋಧರ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ದೇಬು ದೇವಧರ್, [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತಾಯಿ, ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಶ್ರಬಾನಿ ದಿಯೋಧರ್, [[ಬಂಗಾಳಿ]]. <ref>{{Cite news |date=3 December 2005 |title=Playing new roles |language=en |work=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] |url=https://www.telegraphindia.com/culture/playing-new-roles/cid/1538159 |access-date=7 June 2019}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Shetty |first=Anjali |date=29 May 2019 |title=Mogra Phulala has been a beautiful journey: Shrabani |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mogra-phulala-has-been-a-beautiful-journey-shrabani/story-Y2HBstaXlLGm32xded3e9L.html |access-date=20 June 2019}}</ref> ಆಕೆಯ ತಂದೆ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರು ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ''ಸಾರಾ ಆಕಾಶ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಹನಟಿ, ''ಸಾರಾ ಆಕಾಶ್‌ನ'' ಶಕ್ತಿ ಆನಂದ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite news |date=22 September 2015 |title=Shakti Anand's Birthday Special |language=en |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi//photostory/49058803.cms |access-date=7 June 2019}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sai_Shakti_colors_bash.jpg|thumb| ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪತಿ ಶಕ್ತಿ ಆನಂದ್ ಜೊತೆ ಸಾಯಿ.]] == [[ದೂರದರ್ಶನ]] == {| class="wikitable sortable" |- ! [[ವರ್ಷ]] ! [[ಧಾರಾವಾಹಿ]] ! [[ಪಾತ್ರ]] ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="2"| ೨೦೦೩ - ೨೦೦೫ | rowspan="2"|''ಸಾರಾ ಆಕಾಶ್'' | ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಮೋನಿಕಾ ಸಿಂಗ್ / ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಮೋನಿಕಾ ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್ / ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ / ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಮೋನಿಕಾ ವಿಕ್ರಮ್ ಕೊಚ್ಚಾರ್ | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ |- | ಶಾಜಿಯಾ ಖಾನ್ | ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೫ | "[[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]" | ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಹೇಮಂಗಿ ಮಾಥುರ್ | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೫ | "ನಾಚ್ ಬಲಿಯೆ ಸೀಸನ್ ೧ | [[ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಸ್ಪರ್ಧಿ]] | ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ |- | ೨೦೦೫ | ಸಿ.ಐ.ಡಿ. (ಭಾರತೀಯ ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | ರೆತ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | ತನು | [[ಅತಿಥಿಗೃಹ|ಅತಿಥಿ]] ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | "ಜೋಡೀ ಕಮಾಲ್ ಕಿ" | ಅತಿಥಿ (ಎಪಿಸೋಡ್ ೨) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | ಕಸೌತಿ ಜಿಂದಗಿ ಕೇ (೨೦೦೧ ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | ಡೆಬೊನಿಟಾ | ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | "ಕಾವ್ಯಾಂಜಲಿ" | ಡೆಬೊನಿಟಾ (ಸಂಚಿಕೆ ೩೦೫) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | "ಕಹಾನಿ ಘರ್ ಘರ್ ಕಿ" | ಡೆಬೊನಿಟಾ (ಸಂಚಿಕೆ ೧೧೫೮) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೬ | "ಜೀನಾ ಇಸಿ ಕಾ ನಾಮ್ ಹೈ" | ಅತಿಥಿ (ಸಂಚಿಕೆ ೯) | ಟಾಕ್ ಶೋ |- | ೨೦೦೬ - ೨೦೦೭ | ಏಕ್ ಲಡ್ಕಿ ಅಂಜಾನಿ ಸಿ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | ಅನನ್ಯಾ ಸಚ್ದೇವ್ (ಅನು) / ಅನನ್ಯಾ ನಿಖಿಲ್ ಸಮರ್ಥ್ | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೭ | ಡಾನ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೦ | "[[ಕಾಶಿ]] - ಅಬ್ ನಾ ರಹೇ ತೇರಾ ಕಗಾಜ್ ಕೋರಾ" | ಈಶ್ವರಿ | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೦ - ೨೦೧೧ | "ಬಾತ್ ಹಮಾರಿ ಪಕ್ಕಿ ಹೈ" | ನಿಧಿ ಸೌರಭ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್ | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೨ | "ಉಪನಿಷತ್ ಗಂಗಾ" - ಉಪವೇದ : ಕಚನ ಕಥೆ (ಋಷಿ) ದೇವಯಾನಿ | ದೇವಯಾನಿ (ಸಂಚಿಕೆ ೮) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೨ | "ಉಪನಿಷತ್ ಗಂಗಾ" - ಆತ್ಮ : ಆತ್ಮವಲ್ಲ - [[ಅಭಿಮನ್ಯು]] ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ | [[ಸರಸ್ವತಿ]] (ಸಂಚಿಕೆ ೨೮) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೨ | "ಉಪನಿಷತ್ ಗಂಗಾ" - ಅಸ್ತಿತ್ವದ ತತ್ವ: ಯಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ & ಗಾರ್ಗಿ | ಗಾರ್ಗಿ (ಎಪಿಸೋಡ್ ೩೦) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೨ | "ಉಪನಿಷತ್ ಗಂಗಾ" - ಬಂಧನ : ಒಂಟೆಯ ಹಗ್ಗ | ನಾಟಿ (ಎಪಿಸೋಡ್ ೩೩) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೪ | ಅದಾಲತ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) - ಮುರ್ದಾ ಖತೀಲ್ | ವಕೀಲೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಶರ್ಮಾ (ಸಂಚಿಕೆ ೩೩೩) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೪ - ೨೦೧೮ | ಉಡಾನ್ (೨೦೧೪ ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | [[ಕಸ್ತೂರಿ]] | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೫ | "ದಿಲ್ ಕಿ ಬಾತೇನ್ ದಿಲ್ ಹಿ ಜಾನೆ | ಬರ್ಖಾ | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೬ | "ಡಾರ್ ಸಬ್ಕೊ ಲಗ್ತಾ ಹೈ"- ಕಾಶಿಶ್ | ಸುನೀತಾ (ಎಪಿಸೋಡ್ ೨೪) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೭ | "ಸಾವ್ಧಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ | ಸುನಯನಾ ಸೂರಜ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್<ref>{{cite news |last=Kumar |first=Aakash |date=3 July 2017 |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/savdhaan-india-shakti-anand-wife-sai-deodhar-to-reunite-onscreen-after-10-years-834415 |title=Savdhaan India: Shakti Anand & wife Sai Deodhar to REUNITE onscreen after 10 years! |work=ABP Live |access-date=24 January 2020}}</ref> (ಸಂಚಿಕೆ ೨೧೫೮) | ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೯ | "ಕಿಚನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ೫' | ಅತಿಥಿ ಸ್ಪರ್ಧಿ (ಎಪಿಸೋಡ್ ೪೫) | [[ಅಡುಗೆ]] ಪ್ರದರ್ಶನ |- | ೨೦೨೩-ಪ್ರಸ್ತುತ | ದಬಾಂಗಿ - ಮುಲ್ಗಿ ಆಯಿ ರೆ ಆಯಿ |ಛಾಯಾ | |- |} === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === * ಚಿಕ್ಕೂ ಆಗಿ ''ಪ್ರಹಾರ್'' * ಮಾಧುರಿ ಅಜ್ಗಾಂವ್ಕರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''ಘರ್ ಔಂಡಾ'' * ''ಮೊಗ್ರಾ ಫುಲಾಲಾ'' <ref>{{Cite news |last=Shetty |first=Anjali |date=29 May 2019 |title=Mogra Phulala has been a beautiful journey: Shrabani |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mogra-phulala-has-been-a-beautiful-journey-shrabani/story-Y2HBstaXlLGm32xded3e9L.html |access-date=20 June 2019}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShetty2019">Shetty, Anjali (29 May 2019). [https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mogra-phulala-has-been-a-beautiful-journey-shrabani/story-Y2HBstaXlLGm32xded3e9L.html "Mogra Phulala has been a beautiful journey: Shrabani"]. ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್|Hindustan Times]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2019</span>.</cite></ref> ಶಿವಾಂಗಿಯಾಗಿ * ಚಿನ್ನಿಯಾಗಿ ''ಲಪಾಂಡವ್'' === ನಿರ್ದೇಶಕ === * ''[[ದಿನಾಂಕ]]'' * ''ಮೌನ ಸಂಬಂಧಗಳು'' * ''ಫಾದ'' ' <ref>{{Cite web |title=Fathers Day To You - A tribute to all the fathers and the mothers working during COVID |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZVLtRwKYri0 |access-date=10 September 2023 |website=YouTube |publisher=Pocket Films |language=en}}</ref> * ''[[ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ]]'' <ref>{{Cite news |date=13 November 2020 |title=Telly tattle: Tasty treat courtesy Mithun Chakraborty; Sai Deodhar directs short film |language=en |work=mid-day |url=https://www.mid-day.com/articles/telly-tattle-tasty-treat-courtesy-mithun-chakraborty-sai-deodhar-directs-short-film/23087327 |access-date=13 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113110810/https://www.mid-day.com/articles/telly-tattle-tasty-treat-courtesy-mithun-chakraborty-sai-deodhar-directs-short-film/23087327 |archive-date=13 ನವೆಂಬರ್ 2020 |url-status=dead }}</ref> * ''ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದಾಗ'' <ref>{{Cite web |title=When A Man Loves A Woman {{!}} Barun Sobti {{!}} Girija Oak {{!}} Sai Deodhar {{!}} A Love Story Short Film |url=https://www.youtube.com/watch?v=Uep4dbHGcrY |access-date=9 March 2021 |via=YouTube}}</ref> * ''ಬಧಾಯಿ ಹೋ'' <ref>{{Cite news |last=Chandani |first=Priyanka |date=5 March 2021 |title=Actor Sai Deodhar takes a leap into the digital world with her production house, Purple Morning Movies |language=en |work=Free Press Journal |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/actor-sai-deodhar-takes-a-leap-into-the-digital-world-with-her-production-house-purple-morning-movies |access-date=9 March 2021}}</ref> * ''ಆರಾಧನೆ ದಿ ವುಮನ್ ಇನ್‌ಇನ್‌'' - "ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದ ಗೀತೆ" <ref>{{Cite web |title=Worship The Woman Within {{!}} Parleen Gill {{!}} Sai Deodhar {{!}} International Women's Day Anthem 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GdnAJez9vV8&t=2s |access-date=9 March 2021 |publisher=Purple Morning Movies |via=YouTube}}</ref> * ''ಜೂಟಿ ಜೂಟಿ ಬಟಿಯಾನ್'' - ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೋ <ref>{{Cite web |title=Jhooti Jhooti Batiyaan {{!}} Meera Deosthale {{!}} Rajat {{!}} Sai Deodhar {{!}} Bandish {{!}} Rock Fusion {{!}} Carnatic |url=https://www.youtube.com/watch?v=pv5okcVAyBw |access-date=17 April 2021 |publisher=Purple Morning Movies |language=en |via=YouTube}}</ref> * ''(ಅನ್)[[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]'' - [[ಕಿರುಚಿತ್ರ]] <ref>{{Cite web |title=(UN)Sanskari {{!}} Comedy {{!}} Family Drama {{!}} Gouri Tonnk {{!}} Shresth Kumar {{!}} Sai Deodhar |url=https://www.youtube.com/watch?v=GajFi2g6W5o |access-date=21 June 2022 |publisher=Purple Morning Movies |language=en |via=YouTube}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಪಕ === * ''ಮುಜ್ಸೆ ಕುಛ್ ಕೆಹ್ತಿ...'' ''ಯೇ ಖಮೋಶಿಯಾನ್'' (೨೦೧೨-೨೦೧೩)- ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಶೋ * ''ಸತಾ ಲೋಟಾ ಪನ್ ಸಗ್ಲಾ ಖೋಟಾ'' (೨೦೧೫) - ಚಲನಚಿತ್ರ * ''[[ದಿನಾಂಕ]]'' (೨೦೧೮) * ''ದಿ ಶೋಲೆ ಗರ್ಲ್'' (೨೦೧೯) * ''ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ'' <ref>{{Cite news |date=13 November 2020 |title=Telly tattle: Tasty treat courtesy Mithun Chakraborty; Sai Deodhar directs short film |language=en |work=mid-day |url=https://origin.mid-day.com/entertainment/television-news/article/Telly-tattle-Tasty-treat-courtesy-Mithun-Chakraborty-Sai-Deodhar-directs-short-film-23087327 |access-date=13 November 2020 |archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412104757/https://origin.mid-day.com/entertainment/television-news/article/Telly-tattle-Tasty-treat-courtesy-Mithun-Chakraborty-Sai-Deodhar-directs-short-film-23087327 |url-status=dead }}</ref> (೨೦೨೦) * ''ವೆನ್ ಎ ಮ್ಯಾನ್ ಲವ್ಸ್ ಎ ವುಮನ್'' - ಕಿರುಚಿತ್ರ <ref>{{Cite web |title=When A Man Loves A Woman {{!}} Barun Sobti {{!}} Girija Oak {{!}} Sai Deodhar {{!}} A Love Story Short Film |url=https://www.youtube.com/watch?v=Uep4dbHGcrY |access-date=9 March 2021 |via=YouTube}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.youtube.com/watch?v=Uep4dbHGcrY "When A Man Loves A Woman | Barun Sobti | Girija Oak | Sai Deodhar | A Love Story Short Film"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span> &#x2013; via YouTube.</cite></ref> (೨೦೨೧) * ''ಬಧಾಯಿ ಹೋ'' (ಕಿರುಚಿತ್ರ) <ref>{{Cite news |last=Chandani |first=Priyanka |date=5 March 2021 |title=Actor Sai Deodhar takes a leap into the digital world with her production house, Purple Morning Movies |language=en |work=Free Press Journal |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/actor-sai-deodhar-takes-a-leap-into-the-digital-world-with-her-production-house-purple-morning-movies |access-date=9 March 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFChandani2021">Chandani, Priyanka (5 March 2021). [https://www.freepressjournal.in/entertainment/actor-sai-deodhar-takes-a-leap-into-the-digital-world-with-her-production-house-purple-morning-movies "Actor Sai Deodhar takes a leap into the digital world with her production house, Purple Morning Movies"]. ''Free Press Journal''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span>.</cite></ref> (೨೦೨೧) * ''ವುಮನ್ ವಿಥಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ'' - "ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಗೀತೆ" ([[ಸಂಗೀತ]] ವಿಡಿಯೋ) <ref>{{Cite web |title=Worship The Woman Within {{!}} Parleen Gill {{!}} Sai Deodhar {{!}} International Women's Day Anthem 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GdnAJez9vV8&t=2s |access-date=9 March 2021 |publisher=Purple Morning Movies |via=YouTube}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.youtube.com/watch?v=GdnAJez9vV8&t=2s "Worship The Woman Within | Parleen Gill | Sai Deodhar | International Women's Day Anthem 2021"]. Purple Morning Movies<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span> &#x2013; via YouTube.</cite></ref> (೨೦೨೧) * ''ಜೂಟಿ ಜೂಟಿ ಬಟಿಯಾನ್'' - ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ <ref>{{Cite web |title=Jhooti Jhooti Batiyaan {{!}} Meera Deosthale {{!}} Rajat {{!}} Sai Deodhar {{!}} Bandish {{!}} Rock Fusion {{!}} Carnatic |url=https://www.youtube.com/watch?v=pv5okcVAyBw |access-date=17 April 2021 |publisher=Purple Morning Movies |language=en |via=YouTube}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.youtube.com/watch?v=pv5okcVAyBw "Jhooti Jhooti Batiyaan | Meera Deosthale | Rajat | Sai Deodhar | Bandish | Rock Fusion | Carnatic"]. Purple Morning Movies<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 April</span> 2021</span> &#x2013; via YouTube.</cite></ref> * ''(ಅ)ಸಂಸ್ಕೃತಿ'' - ಕಿರುಚಿತ್ರ <ref>{{Cite web |title=(UN)Sanskari {{!}} Comedy {{!}} Family Drama {{!}} Gouri Tonnk {{!}} Shresth Kumar {{!}} Sai Deodhar |url=https://www.youtube.com/watch?v=GajFi2g6W5o |access-date=21 June 2022 |publisher=Purple Morning Movies |language=en |via=YouTube}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.youtube.com/watch?v=GajFi2g6W5o "(UN)Sanskari | Comedy | Family Drama | Gouri Tonnk | Shresth Kumar | Sai Deodhar"]. Purple Morning Movies<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2022</span> &#x2013; via YouTube.</cite></ref> * ''ಸೋನ್ಯಾಚಿ ಪಾವ್ಲಾ'' - ಕಲರ್ಸ್ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಶೋ <ref>{{Cite web |title=VOOT - Watch Free Online TV Shows, Movies, Kids Shows HD Quality on VOOT. Keep Vooting. |url=https://www.voot.com/shows/sonyachi-pawal/278746 |access-date=21 June 2022 |website=Voot |language=en |archive-date=5 ಜುಲೈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705210322/https://www.voot.com/shows/sonyachi-pawal/278746 |url-status=dead }}</ref> * ''ಕಾವ್ಯಾಂಜಲಿ - ಸಖಿ ಸವಳಿ'' - ಟಿವಿ ಶೋ ಕಲರ್ಸ್ [[ಮರಾಠಿ]] <ref>{{Cite web |title=KavyaAnjali - Sakhi Saavali on Jio Cinema |url=https://www.jiocinema.com/tv-shows/kavyaanjali-sakhi-saavali/3756315 |website=Jio Cinema |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] sdxf3900ewryeu6te788mfaixa9r1eh 0 155008 1437970 1370410 2026-11-08T12:02:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437970 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಶುಭಾ ಸತೀಶ್ | female = true | image = | caption = | fullname = ಶುಭಾ ಸತೀಶ್ | birth_date = {{Birth date and age|೧೯೯೯|೦೭|೧೩|df=yes}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಭಾರತ | nickname = | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = ಎಡಗೈ | bowling = ಬಲಗೈ | role = ಆಲ್-ರೌಂಡರ್ | international = true | internationalspan = | country = ಭಾರತ | onetest = true | testdebutdate = ೧೪,ಡಿಸೆಂಬರ್ | testdebutyear = ೨೦೨೩ | testdebutagainst = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ | testcap = ೯೨ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = | odidebutyear = | odidebutagainst = | odicap = | lastodidate = | lastodiyear = | lastodiagainst = | T20Idebutdate = | T20Idebutyear = | T20Idebutagainst = | T20Icap = | lastT20Idate = | lastT20Iyear = | lastT20Iagainst = | club1 = ಕರ್ನಾಟಕ | year1 = {{nowrap|2012/13–2022/23}} | club2 = ರೈಲ್ವೆ | year2 = {{nowrap|೨೦೨೩/೨೪–ಪ್ರಸ್ತುತ}} | columns = 4 | column1 = ಟೆಸ್ಟ್ | matches1 = ೧ | runs1 = ೬೯ | bat avg1 = ೬೯.೦೦ | 100s/50s1 = ೦/೧ | top score1 = ೬೯ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ೦/– | column2 = [[First-class cricket|WFC]] | matches2 = ೩ | runs2 = ೯೦ | bat avg2 = ೧೮.೦೦ | 100s/50s2 = ೦/೧ | top score2 = ೬೯ | deliveries2 = – | wickets2 = – | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = ೨/– | column3 = [[List A cricket|WLA]] | matches3 = ೫೨ | runs3 = ೧,೨೭೫ | bat avg3 = ೨೮.೯೭ | 100s/50s3 = ೦/೧೦ | top score3 = ೮೫ | deliveries3 = ೨೯೬ | wickets3 = ೭ | bowl avg3 = ೨೭.೭೧ | fivefor3 = ೦ | tenfor3 = ೦ | best bowling3 = ೨/೧೧ | catches/stumpings3 = ೨೨/– | column4 = [[Women's Twenty20|WT20]] | matches4 = ೪೧ | runs4 = ೬೬೫ | bat avg4 = ೨೦.೭೮ | 100s/50s4 = ೦/೩ | top score4 = ೬೧* | deliveries4 = ೭೨ | wickets4 = ೩ | bowl avg4 = ೨೧.೦೦ | fivefor4 = ೦ | tenfor4 = ೦ | best bowling4 = ೨/೨೪ | catches/stumpings4 = ೨೨/– | date = ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ | source = https://cricketarchive.com/Archive/Players/1172/1172173/1172173.html CricketArchive }} ಶುಭಾ ಸತೀಶ್ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಪರ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ಬೌಲರ್ ಆಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ ಕೂಡ ಆಡಿದ್ದರು.<ref>https://www.espncricinfo.com/cricketers/satheesh-shubha-1255499</ref> ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಪರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಿದದ್ದರು, ಈ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ==ವಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಶುಭಾ ಸತೀಶ್ ರವರು ೧೩ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೯೯ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಬೆಮಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಎನ್.ಸತೀಶ್ ಹಾಗೂ ತಾರಾ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರಿ. ಇವರು ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://www.prajavani.net/sports/cricket/shubha-satish-is-shines-of-mysore-in-women-cricket-2604269</ref> ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಇವರು ಎಡಗೈನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ಕೂಡ ಹೌದು. ಇವರು ಆಲ್-ರೌಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://www.espncricinfo.com/cricketers/satheesh-shubha-1255499</ref> ===ದೇಶೀಯ=== ಶುಭಾರವರು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ವಿರುದ್ಧ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/460/460017.html</ref> ಅವರು ಜನವರಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಟ್ವೆಂಟಿ ೨೦ ಅರ್ಧಶತಕವನ್ನು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ವಿರುದ್ಧ ೬೧* ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿರುದ್ಧ ೭೨ ರನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ಅರ್ಧ ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ೨೦೨೦-೨೧ರ ಮಹಿಳಾ ಸೀನಿಯರ್ ಏಕದಿನ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಶತಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೩೪೬ ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೨೩-೨೪ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ರೈಲ್ವೇಸ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು. <ref>https://www.espncricinfo.com/series/england-women-in-india-2023-24-1406061/india-women-vs-england-women-only-test-1406076/match-report</ref><ref>https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-vs-england-womens-test-jemimah-rodrigues-shubha-satheesh-partnership-highlight-9068648/</ref> ಅವರು ೨೦೧೭-೧೮ರ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಂತರ ವಲಯ ಮೂರು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref>https://cricketarchive.com/Archive/Players/1172/1172173/Womens_First-Class_Matches.html</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/karnataka-s-shubha-makes-seamless-transition-from-domestic-to-international-cricket-4673857 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231214150222/https://sports.ndtv.com/cricket/karnataka-s-shubha-makes-seamless-transition-from-domestic-to-international-cricket-4673857 |archive-date=2023-12-14 |url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯ ರಂದು, ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡ ೯ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇವರನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದೆ. ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ=== ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಶುಭಾ ಅವರು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೯ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>https://www.prajavani.net/sports/cricket/india-become-first-team-to-achieve-this-rare-feat-in-88-years-in-womens-test-cricket-2603871</ref> ಇದು ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ಟೆಸ್ಟನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತೀ ವೇಗದ ಅರ್ಧಶತಕವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=https://kannada.hindustantimes.com/cricket/shubha-satheesh-hits-second-fastest-test-fifty-by-an-indian-woman-as-a-debutant-in-india-vs-england-women-only-test-jra-181702545637565.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-02-05 |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205161939/https://kannada.hindustantimes.com/cricket/shubha-satheesh-hits-second-fastest-test-fifty-by-an-indian-woman-as-a-debutant-in-india-vs-england-women-only-test-jra-181702545637565.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಿಂದೆ ಗಾಯದ ಕಾರಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] sizjsfzxz8deq4nw5q5z05tgw63wh5u 828 160525 1438016 1434790 2026-11-08T21:09:02Z Grufo 84028 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1438016 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_sorted_key_list (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 1, 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nums[nn], nn = key, nn + 1 else words[nw], nw = key, nw + 1 end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn - 1, nw - 1 end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_param_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_param_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, shifting = true, splicing = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame, first_fn_name) local main_frame, tpipe = child_frame:getParent(), { first_fn_name } for key, val in pairs(child_frame.args) do if type(key) == 'number' and key > 0 then tpipe[key + 1] = val else tpipe[key] = val end end return { frame = main_frame, pipe = tpipe, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, fnpos = 1, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, next_fn_pos, trimmed_fname) local fname = trimmed_fname or ctx.pipe[next_fn_pos] and ctx.pipe[next_fn_pos]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[fname] == nil then if ctx.firstposonly[fname] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. fname .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end ctx.fnpos = next_fn_pos return library[fname] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, offs) local cmd if opts[offs] == nil then return offs - 1 end cmd = opts[offs]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/'):match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return offs end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), offs + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) local trarg if raw_arg ~= nil then trarg = raw_arg:match'^%s*(.*%S)' end if trarg == nil then return nil, 1, false, nil end if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, nil end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, nil end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tbl[tmp1], pin = src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_param_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, start_from, default_style, params) local style, shf local tmp = src[start_from + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, start_from - 1 else shf = start_from end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end tmp = style[1] local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, offs, whoami) if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local tn, flg local ptn, repl, nmax, argc = opts[offs + 1], opts[offs + 2], tonumber(opts[offs + 3]), 3 if nmax ~= nil then argc = 4 elseif opts[offs + 3] ~= nil then tn = opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then argc = 4 end end if tn == nil and opts[offs + argc] ~= nil then tn = opts[offs + argc]:match'^%s*(.*%S)' end if tn ~= nil then flg = mkeywords[tn] if flg ~= nil then tn = nil end end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, offs + argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl), tn end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, offs, whoami) local tn, kwid local ptns, arg, state, nptns, idx = {}, opts[offs + 1], 0, 0, offs + 2 while arg ~= nil do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { arg, false, false } else tn = arg:match'^%s*(.*%S)' kwid = tn and mkeywords[tn] if kwid == nil or (state > 0 and kwid > 0) then break else state = kwid if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end arg, idx = opts[idx], idx + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, idx - 1, kwid == nil and tn or nil end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, offs, isp, psp) local tn, tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, offs, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] tn = tmp and tmp:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then break end if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tn] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tn] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tn], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tn], opts[argc], nil else break end argc, tn = argc + 1, nil until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc, tn end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel, canvas, idx, s_pos, e_pos = {}, {}, 1, 1, string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx], skel[idx + 1] = target:sub(s_pos, e_pos - 1), target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx, s_pos = idx + 2, e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end else key = get_param_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_param_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, ivar0, dosort, tmp = load_sort_opt(opts[offs + 2]) if ivar0 == 2 then tmp = opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' end ivar0 = ivar0 + offs if tmp == 'with_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) end if argc < ivar0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc + 1 end local cache, len if dosort then local words cache, words, len, tmp = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache, len = {}, 1 for key in pairs(tbl) do cache[len], len = key, len + 1 end len = len - 1 end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = table.concat(pmap) } return argc + 1 end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx, offs) local tbl, retval, cache, nmax = ctx.params, {}, {}, 0 for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then if key < 1 then cache[key] = val elseif key > offs then cache[key - offs] = val end if key > nmax then nmax = key end else cache[key] = val end end nmax = nmax - offs if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(cache) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tmp local tbl = ctx.params if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end elseif ctx.subset == 1 then if ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end tmp = {} for key, val in ipairs(tbl) do tmp[key] = val end tbl = tmp end if ctx.pins ~= nil then local marker = ctx.sorttype < 1 and ctx.subset ~= -1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tbl[tmp] ~= nil then fn(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = marker end end if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end return end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset == -1 or ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end return end for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then flush_params(ctx, fn_seq) return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.pins == nil and ctx.sorttype < 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end return end local tseq = {} for key, val in ipairs(tbl) do tseq[key] = val end if ctx.pins ~= nil then local tmp local marker = ctx.sorttype < 1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tseq[tmp] ~= nil then fn_seq(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp], tseq[tmp] = nil, marker elseif tbl[tmp] ~= nil then fn_oth(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = nil end end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if tseq[nums[idx]] ~= nil then fn_seq(nums[idx], tseq[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tseq) do if val ~= true then fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pinned_until|sentinel|[parameter name 1]|[parameter -- name 2]|...|parameter name N|sentinel|pipe to library.pinned_until = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No sentinel was provided', 0) end local tmp, bucket, curr, ncurr local sntl, idx = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', 2 if ctx.pin_bucket == nil then bucket, curr, ncurr = {}, {}, 0 ctx.pin_bucket, ctx.pins = bucket, curr else bucket, curr, ncurr = ctx.pin_bucket, ctx.pins, ctx.npins end while opts[offs + idx] ~= nil do tmp = opts[offs + idx]:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == sntl then if idx == 2 then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No parameters to pin were provided', 0) end ctx.npins = ncurr + idx - 2 return context_iterate(ctx, offs + idx + 1) end if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end if bucket[tmp] then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Duplicate pinned parameter ‘' .. tostring(tmp) .. '’', 0) end curr[ncurr + idx - 1], bucket[tmp], idx = tmp, true, idx + 1 end error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Missing sentinel in position #' .. tostring(idx), 0) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local new_offs = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, ctx.fnpos + 1) if new_offs - ctx.fnpos < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, new_offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) local opts, offs, retval = ctx.pipe, ctx.fnpos, 0 if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end local tn = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if tn == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, offs + 3) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return tn == 'here' and context_iterate(ctx, offs + 3) or context_iterate(ctx, offs + 2, tn) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local idx = tonumber(opts[offs + 1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local last = tonumber(opts[offs + 1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, offs + 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local tmp = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, tmp = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 1 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then cache[nsize], nsize = key, nsize + 1 end end table.sort(cache) for idx = math.floor((nsize - 1) / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx] ] tbl[cache[nsize - idx] ] = tmp end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tn ~= nil then sortfn = sortfunctions[tn] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp1 = opts[offs + 1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, offs + 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - offs - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[offs + key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = opts[offs + 2] return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = opts[offs + 2] end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src, tn = get_param_name(opts[offs + 1]), opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' local val = tbl[src] if tn ~= nil then mode = a_modes[tn] end if mode == nil then mode, argc = 0, offs + 3 else argc, tn = offs + 4, nil end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local dest = get_param_name(opts[offs + 2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil then ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = nil return context_iterate(ctx, offs + 2) end local key = tonumber(opts[offs + 1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local tbl, newparams, opts, offs = ctx.params, {}, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_matching') for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_not_matching') if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc, tn) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, opts[offs + 1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, dosort, tn = load_sort_opt(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if dosort then local words, wl cache, words, len, wl = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache, len = {}, 1 for _, val in pairs(tbl) do cache[len], len = val, len + 1 end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_param_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_param_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mix = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] if mix == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local cache = {} mix = mix:match'^%s*(.-)%s*$' if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_param_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(opts, offs + 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_param_name(opts[offs + 1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, repos, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '!', ':') if opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then remove_numeric_keys(opts, offs, repos - offs) return context_iterate(ctx, offs, tn) end local new_opts, cache = {}, {} parse_parameter_string(cache, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) local shift = #cache + offs - repos + 1 for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < offs then new_opts[key] = val elseif key >= repos then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val else new_opts[key + offs] = val end end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local cache, mix_k, mix_v = {}, opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', opts[offs + 2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_param_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if opts[offs + 3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, offs + 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, opts, offs, ncurrparent = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos, ctx.n_parents + 1 local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if tn == 'new' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, offs + 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_param_name(opts[offs + 1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, offs + 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, offs + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substacks have been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substacks have been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substacks have been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|rearranging_substacks|...|pipe to library.rearranging_substacks = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp = tonumber(opts[offs + 1]) if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘rearranging_substacks’: You must specify at least one substack', 0) end local argc local oldchdn, newchdn, ntot, sid = ctx.children, {}, ctx.n_children, 1 repeat if tmp > ntot or tmp < 1 or math.floor(tmp) ~= tmp then error(modulename .. ', ‘rearranging_substacks’: Substack #' .. tostring(tmp) .. ' does not exist', 0) end if oldchdn[ntot - tmp + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘rearranging_substacks’: Substack #' .. tostring(tmp) .. ' appears multiple times', 0) end newchdn[ntot - sid + 1], oldchdn[ntot - tmp + 1], sid = oldchdn[ntot - tmp + 1], nil, sid + 1 tmp = tonumber(opts[offs + sid]) until tmp == nil ctx.children, argc, sid = newchdn, offs + sid, 1 for idx = 1, ntot do tmp = oldchdn[idx] if tmp ~= nil then newchdn[sid], sid = tmp, sid + 1 end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]| -- [...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx, offs + 1) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx, offs + 2) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx, offs + 1)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]| -- [...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) local model, ret, nss, ccs = { title = tname, args = cargs }, {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]| -- [named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], iargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs, cargs = {}, 0, ctx.itersep or '', copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = tname, args = cargs } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs + 1) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]| -- [append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local cargs, ret, nss, ccs = copy_table_reduced(opts, 1, offs), {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local bargs, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' then bargs[key] = val elseif key > offs then bargs[key - offs - 1] = val elseif key < 1 then bargs[key - 1] = val end end ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(bargs) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, 'new') ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 2)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (child_frame) return child_frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, fname) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) edjjks8ayvjip4tl4xpkdb2en7irkcr 0 173648 1437987 1372317 2026-11-08T13:03:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437987 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Soraya.ghasemi 02.jpg | image_upright = 0.9 | caption = | native_name = ثریا قاسمی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1940|12|19|df=y}} | birth_place = | citizenship = | occupation = Actress | years_active = 1970–present | spouse = Rahim Barfaraz | children = 3 | parents = [[Hamideh Kheirabadi]] (mother)<br />Ali Molaghasem (father) | website = }} '''ಸೊರಯಾ ಖಾಸೆಮಿ''' ( Persian ; ಜನನ 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1940) ಒಬ್ಬ ಇರಾನಿನ ನಟಿ. ಅವರು [[ತೆಹ್ರಾನ್|ಟೆಹ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಹಮೀದೇ ಖೇರಾಬಾದಿ ಅವರನ್ನು ''ಇರಾನಿನ ಚಿತ್ರರಂಗದ ತಾಯಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. == ಸೊರಾಯ ಘಾಸೇಮಿಯ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಖ್ಯಾತ ಇರಾನಿನ ನಟಿ ಸೊರಾಯಾ ಘಸೇಮಿ, 1973ರಲ್ಲಿ ಘೆಸ್ಸೆ-ಯೆ ಎಶ್ಗ್ (ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಲವ್) ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ [[ಟಿವಿ (ದೂರದರ್ಶನ) ಜಾಹೀರಾತುಗಳು|ದೂರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 1979 ರ ಇರಾನಿನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೊದಲು, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು [[ಸಿನಮಾ|ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು ಇರಾನಿನ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಿರಾಮದ ನಂತರ, ಸೊರಾಯ ಘಸೇಮಿ 1986 ರಲ್ಲಿ 46 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಖಾನೇ ಅಬ್ರಿ (ದಿ ಕ್ಲೌಡಿ ಹೌಸ್) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು, ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಗೋರ್ಗ್-ಹಾ ಸರಣಿ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅವರು ಧ್ವನಿ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಟನೆಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಅವರು ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾಸರ್ ತಘ್ವಾಯ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಘಸೇಮಿ, ಇರಾನಿನ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಂದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮದುವೆ == ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ, ಸೊರಾಯ ಘಾಸೆಮಿ ರಹೀಂ ಬರ್ಫರಾಜ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ: ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು, ಬೆಹ್ರೂಜ್ ಮತ್ತು ಬಾಬಕ್, ಮತ್ತು ಮಗಳು ಬನಾಫ್ಶೆಹ್. == ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಠಣಗಳು == 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೊರಾಯ ಘಸೇಮಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ [[ಕವಿತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ನಟನೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಅವರ ಬಹುಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. == ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಟನಾ ಪಾತ್ರಗಳು == 2001ರಲ್ಲಿ 19ನೇ ಫಜರ್ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಸಿಮೋರ್ಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ನಟಿಯಾಗಿ ಘಸೇಮಿ ಅವರ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ಮನ್ನಣೆಯು ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಡೋಕ್ತಾರ್ ಶಿರಿನಿ ಫೋರುಶ್ (ದಿ ಪೇಸ್ಟ್ರಿ ಗರ್ಲ್) ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. "ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪಾತ್ರವು ಅವರಿಗೆ ಇರಾನಿನ ಸಿನಿಮಾ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ತರುವಾಯ, "ದೋಖ್ತರ್ ಶಿರಿನಿ ಫೋರುಶ್" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿನಯದ ನಂತರ ಅವರು ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=":0">{{Cite web |title=ثریا قاسمی - دانشنامه ویکیدا |url=https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C |access-date=2024-10-06 |website=fa.wikida.ir |language=fa |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007100338/https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C |archive-date=2024-10-07 |url-status=dead }}</ref> == ದೂರದರ್ಶನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ == ಹಮೀದ್ ಲಾಬ್ಖಂಡೆ ಮತ್ತು ಹಸನ್ ಫತಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಾದ ದಾರ್ ಪನಾ ತೋ (ಇನ್ ಯುವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್) ಮತ್ತು ಶಾಬೆ ದಾಹೋಮ್ (ದಿ ಟೆನ್ತ್ ನೈಟ್) ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ದೂರದರ್ಶನದ ನಾಟಕಗಳಾದ ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ (ಹಮೀದ್ ಸಮಂದರಿಯನ್) ನೆಕ್ರಾಸೋವ್ (ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಹಮಾನಿಯನ್) ಮತ್ತು ಟವರ್ಡ್ಸ್ ಕಾಬಾ (ತಾಜ್ಬಖ್ ಫನಾಯಿಯನ್) ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಇರಾನಿನ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸಿತು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * "ಮರಾಲ್" (2001) ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 19 ನೇ ಫಜ್ರ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಸಿಮೋರ್ಗ್. * "ವಿಲ್ಲಾ ಡ್ವೆಲ್ಲರ್ಸ್" (2016) ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 34 ನೇ ಫಜ್ರ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಸಿಮೋರ್ಗ್. * "ಮರಾಲ್" ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೂಲಕ, ಸೊರಯಾ ಘಾಸೆಮಿ ಇರಾನಿನ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಟಕೀಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0"/> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * 2023: ಮಸ್ತೂರನ್ 2 (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) <ref>{{Cite web |title=ثریا قاسمی و فرهاد آئیش در فصل دوم «مستوران» |url=https://www.yjc.ir/fa/news/8619228/%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-06-30 |website=fa |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-25 |title=فصل دوم «مستوران» روی آنتن می رود {{!}} ثریا قاسمی و حمیدرضا آذرنگ با «رحیل» به شبکه سه می آیند |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/810419/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%AA%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%86%DA%AF |access-date=2024-06-30 |website=همشهری آنلاین |language=fa |archive-url=https://web.archive.org/web/20240630083822/https://www.hamshahrionline.ir/news/810419/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%AA%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%86%DA%AF |archive-date=2024-06-30 |url-status=dead }}</ref> * 2020: ''ಅಘಜದೇಹ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)'' * 2018: ''ಡೌಚ್'' * ೨೦೧೩: ''ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರೈನ್'' (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) * ೨೦೧೨: ''ತಾಯಿಯ ಲಾಲಿ'' (ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ) * 2011: ''ದಿ ರಿಕಾಲ್'' (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) * ೨೦೦೮: ''ಆಹ್ವಾನ (ದಾವತ್)'' * 2008: ''ಸಂಕಷ್ಟ'' (ಮಖ್ಮಸೆಹ್) * 2007: ''ದಿ ಟ್ರಯಲ್'' * 2005: ''8:20 ಕ್ಕೆ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' * 2005: ''ದಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ ಚಾಂಟ್'' * 2002: ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್'' * 2002: ''ದಿ ಪೇಸ್ಟ್ರಿ ಗರ್ಲ್'' * ೨೦೦೨: ''ಹತ್ತನೇ ರಾತ್ರಿ'' * 2001: ''ಖಾಕೆಸ್ತಾರಿ'' * 2001: ''ಮಾರಲ್'' * 1992: ''ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ'' * ೧೯೮೯: ''ಪ್ರಣಯ'' * 1988: ''ವುಲ್ವ್ಸ್'' (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) * ೧೯೮೮: ''ಸೆಟಾರೆ ಒ ಅಲ್ಮಾಸ್'' * ೧೯೭೯: ''ಝೆಂಡೆ ಬ್ಯಾಡ್'' * ೧೯೭೩: ''ಇತರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ'' * 1972: ''ಬಿಟರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ವೀಟ್'' (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references responsive="1"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Imdb name|0315536}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:CS1 Persian-language sources (fa)]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Crystal Simorgh for Best Supporting Actress winners]] [[ವರ್ಗ:0th-century Iranian actressesIranian television actressesIranian voice actresses]] [[ವರ್ಗ:Iranian film actresses]] [[ವರ್ಗ:Iranian television actresses]] 10pad0nxu31rjvzyirzcb61cgyw24gw 0 174014 1437975 1437131 2026-11-08T12:28:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437975 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sámi | native_name = ''Sámit'' ([[Northern Sámi]]) <br /> ''Saemieh'' ([[Southern Sámi]]) <br /> ''Sáme'' ([[Lule Sámi|Lule]] and [[Pite Sámi]]) <br /> ''Sämmiliih'' ([[Inari Sámi language|Inari Sámi]]) <br /> ''Säʹmmla'' ([[Skolt Sámi]]) <br /> Са̄мь ([[Kildin Sámi]]) | flag = [[File:Sami flag.svg|border|250px]] | flag_caption = [[Sámi flag]] | image = Nordic Sami people Lavvu 1900-1920.jpg | image_caption = Sámi outside a [[lavvu]], {{c.|1910|lk=no}} | population = Estimated 80,000<ref>{{Cite web |last=Sámi people |date=14 December 2015 |title=Sámi in Sweden |url=https://sweden.se/society/sami-in-sweden/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115134429/https://sweden.se/society/sami-in-sweden/ |archive-date=15 January 2021 |access-date=29 July 2018 |website=sweden.se}}</ref> | popplace = Sápmi 63,831–107,341 | region1 = Norway | pop1 = 37,890–60,000{{efn|In Norway, there is no clear legal definition of who is Sámi. Therefore, exact numbers are not possible.}} | ref1 = <ref>{{Cite web |title=Focus on Sámi in Norway |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/10/samer_en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309115644/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/10/samer_en/ |archive-date=9 March 2012 |website=[[Statistics Norway]]}}</ref><ref name=Naten/> | region2 = Sweden | pop2 = 14,600–36,000 | ref2 = <ref name="Naten">{{Cite web |last1=Thomasson |first1=Lars |last2=Sköld |first2=Peter |title=Samer |url=http://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/samer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911071913/http://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%c3%a5ng/samer |archive-date=11 September 2017 |access-date=15 September 2017 |website=[[Nationalencyklopedin]] |language=sv}}</ref> | region3 = Finland | pop3 = 9,350 | ref3 = <ref>{{Cite web |title=Eduskunta – Kirjallinen kysymys 20/2009 |language=fi |trans-title=Parliament – Written question 20/2009 |url=http://www.eduskunta.fi/faktatmp/utatmp/akxtmp/kk_20_2009_p.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20140602201021/http://www.eduskunta.fi/faktatmp/utatmp/akxtmp/kk_20_2009_p.shtml |archive-date=2 June 2014 |website=[[Parliament of Finland]]}}</ref> | region4 = Russia | pop4 = 1,530 | ref4 = <ref>{{cite web|title=Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]]|access-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901194902/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx|archive-date=1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|url-status=dead}}</ref> | region5 = United States | pop5 = 480 (first ancestry) <br/>945 (first and second) | ref5 = <ref>{{Cite web |date=22 January 2007 |title=Table 1. First, Second, and Total Responses to the Ancestry Question by Detailed Ancestry Code: 2000 |url=https://www.census.gov/population/socdemo/ancestry/ancestry_q_by_DAC_2000.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170723090719/https://www.census.gov/population/socdemo/ancestry/ancestry_q_by_DAC_2000.xls |archive-date=23 July 2017 |access-date=11 February 2016 |website=U.S. Census Bureau |format=XLS}}</ref> | region6 = Ukraine | pop6 = 136 (2001) | ref6 = <ref>{{Cite web |title=National composition of population, 2001 census |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul1/select_5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=75&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20&n_page=4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723113448/http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul1/select_5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=75&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20&n_page=4 |archive-date=23 July 2020 |access-date=6 November 2012 |website=[[State Statistics Service of Ukraine]] |language=uk}}</ref> | languages = '''[[Sámi languages]]''' ([[Akkala Sámi|Akkala]], [[Inari Sámi language|Inari]], [[Kildin Sámi|Kildin]], [[Kemi Sámi|Kemi]], [[Lule Sámi|Lule]], [[Northern Sámi|Northern]], [[Pite Sámi|Pite]], [[Skolt Sámi|Skolt]], [[Ter Sámi|Ter]], [[Southern Sámi|Southern]], [[Ume Sámi|Ume]])<br/>[[Russian language|Russian]], [[Norwegian language|Norwegian]], [[Swedish language|Swedish]], [[Finnish language|Finnish]] | religions = [[Sámi shamanism|Sámi Shamanism]] <br/> [[Christianity]] ([[Lutheranism]], including [[Laestadianism]], [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodoxy]]) | related_groups = | footnotes = }} '''ಸಾಮಿ (''' {{IPAc-en|ˈ|s|ɑː|m|i}} {{respell|SAH|mee}} ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಮಾತನಾಡುವ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು]], ಅವರು ಇಂದು [[ನಾರ್ವೆ]], [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಕೋಲಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಪ್ಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು. ಸಪ್ಮಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಾಮಿಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ '''ಲ್ಯಾಪ್ಸ್''' ಅಥವಾ '''ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಮಿಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಂತಃನಾಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸಾಮಿ ಸಪ್ಮಿ. <ref name="Rapp">{{Cite web |last=Rapp |first=Ole Magnus |last2=Stein |first2=Catherine |date=8 February 2008 |title=Samis don't want to be 'Lapps' |url=http://www.aftenposten.no/english/local/article2246107.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629125441/http://www.aftenposten.no/english/local/article2246107.ece |archive-date=29 June 2011 |access-date=3 October 2008 |website=Aftenposten}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Sternlund |first=Hans |last2=Haupt |first2=Inger |date=6 November 2017 |title=Ordet lapp var i fokus första rättegångsdagen |trans-title=The word ''lapp'' was in focus for the first day of the trial |url=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/ordet-lapp-var-var-i-fokus-forsta-rattegangsdagen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226110746/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/ordet-lapp-var-var-i-fokus-forsta-rattegangsdagen |archive-date=26 February 2021 |access-date=30 March 2021 |work=SVT Nyhetter Norrbotten |location=Norrbotten, Sweden |language=sv}}</ref> ಸಾಮಿ ಜನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು [[ಯುರೇಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಯುರಾಲಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ]] ಒಂದು ಶಾಖೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಿ ಜನರು ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ತುಪ್ಪಳ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಿ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಹಿಮಸಾರಂಗ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ . ೨೦೦೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೦% ಸಾಮಿ ಜನರು ಹಿಮಸಾರಂಗ ಪಾಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರು, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.; ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨,೮೦೦ ಸಾಮಿ ಜನರು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಿಮಸಾರಂಗ ಮೇವುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು..<ref name="galdu.org">{{Cite web |last=Solbakk |first=John T. |title=Reindeer husbandry – an exclusive Sámi livelihood in Norway |url=http://www.galdu.org/govat/doc/eng_reindeer.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927172745/http://www.galdu.org/govat/doc/eng_reindeer.pdf |archive-date=27 September 2007 |access-date=10 August 2007 |website=www.galdu.org}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಪರಿಸರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಸಾರಂಗ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Conrad|first=Jo Ann|date=Winter 2000|title=Sami reindeer-herders today: Image or reality?|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3760/is_200001/ai_n8885279|journal=[[The American-Scandinavian Foundation|Scandinavian Review]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218111552/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3760/is_200001/ai_n8885279|archivedate=18 December 2008|accessdate=25 September 2008}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:François-Auguste_Biard_-_Un_Lapon.jpg|thumb| ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್-ಆಗಸ್ಟೆ ಬಿಯರ್ಡ್ ಅವರ ಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ಸಾಮಿ.]] === ಸಾಮಿ === ಉತ್ತರ ಸಾಮಿಯ ಭಾಷಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು {{lang|se|Sámit}} (ಸಾಮಿಗಳು) ಅಥವಾ {{lang|se|Sápmelaš}} (Sámi kin) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ, {{lang|se|Sápmi}} ಪದವು [[Inflection|inflected]] ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಕರಣ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳು [[ಕಾಗ್ನೇಟ್]] ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. 2014 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಮ್ಮತವು "ಸಾಮಿ" ಪದವನ್ನು [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಪ್ರೊಟೊ-ಬಾಲ್ಟಿಕ್]] ಪದದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ 'ಭೂಮಿ' ([[ಕಾಗ್ನೇಟ್]] ನೊಂದಿಗೆ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸ್ಲಾವಿಕ್|]ಸ್ಲಾಮ್ ({{lang|ru|земля}}), ಅದೇ ಅರ್ಥ).<ref name=":2">{{Cite web |last=Grünthal |first=Riho |date=29 February 2008 |title=The Finnic Ethnonyms |url=http://www.sgr.fi/ct/ct51.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040708174734/http://www.sgr.fi/ct/ct51.html |archive-date=8 July 2004 |access-date=22 June 2013 |website=Suomalais-Ugrilainen Seura |publisher=[[Finno-Ugrian Society]]}}</ref><ref>{{Cite book |last=Derksen |first=Rick |title=Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |year=2007 |location=Leiden |page=542}}</ref>{{sfn|Hansen|Olsen|2014|p=36}} ''Sámi'' ಎಂಬ ಪದವು [[ಫಿನ್ನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಫಿನ್ನಿಷ್]] ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಪದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಪ್ರೊಟೊ-ಬಾಲ್ಟಿಕ್ {{lang|bat|*žēmē}} ಅನ್ನು ಸಹ [[ಫಿನ್ನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಪ್ರೊಟೊ-ಫಿನ್ನಿಕ್]], {{lang|fiu|*šämä}} ಎಂದು ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪದವು ಆಧುನಿಕ ಫಿನ್ನಿಷ್ {{lang|fiu|Häme}} ಆಯಿತು ([[Tavastia (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ)|Tavastia]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಫಿನ್ನಿಷ್; {{lang|fiu|*šämä}} ನ ಎರಡನೇ ''ä'' ಇನ್ನೂ {{lang|fi|hänen}} ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಪದ, {{lang|fiu|Suomi}}, ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಪ್ರೊಟೊ-ಬಾಲ್ಟಿಕ್ {{lang|bat|*žēmē}} ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ನಿಖರವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರವಲು ಮತ್ತು ಮರು ಎರವಲು ಪಡೆಯುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. {{lang|fiu|Suomi}} ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪ {{lang|fi|suom{{strong|a}}lainen}} ''{{lang|fiu|*sōme-}}''/''{{lang|fiu|sōma-}}'' ನಿಂದ ಬರಬೇಕು. ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಪದವು [[ಪ್ರೊಟೊ-ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಪ್ರೊಟೊ-ಜರ್ಮಾನಿಕ್]] ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ {{lang|gem|*sōma-}}, ಸ್ವತಃ [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಪ್ರೊಟೊ-ಬಾಲ್ಟಿಕ್]] {{lang|bat|*sāma-}}, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೊಟೊ-Finnic ನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. {{lang|fiu|*šämä}}, ಇದನ್ನು {{lang|bat|*žēmē}} ನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name=":2" /> ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತುಗಳು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು, ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ - ಎಲ್ಲಾ "ಸಾಮಿ" ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್, ಫಿನ್ನಿಶ್ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಿಯನ್ನು ಇಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪ {{lang|no|Same}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ===''ಫಿನ್''=== {{main|Finn (ethnonym)}} ಸಾಮಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಭವನೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ, ಅವರಿಗೆ {{lang|la|Fenni}} ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದು, [[ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್]], ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೯೮ ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite book |last=Tacitus |author-link=Tacitus |url=https://books.google.com/books?id=9xLVEPR-ax8C&q=Germania:+by+Cornelius+Tacitus+rives |title=Germania: Translated with Introduction and Commentary |date=1999 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-815050-3 |editor-last=Rives |editor-first=Archibald Black |pages=96, 322, 326, 327 |access-date=20 October 2020 |orig-date=c. 98 AD |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420110610/https://books.google.com/books?id=9xLVEPR-ax8C&q=Germania:+by+Cornelius+Tacitus+rives |archive-date=20 April 2023 |url-status=live}}</ref>{{lang|la|Fenni}} ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸಾಮಿ ಜನರ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು [[Tacitus]] ಅವರಿಂದ AD 98 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Tacitus |author-link=Tacitus |url=https://books.google.com/books?id=9xLVEPR-ax8C&q=Germania:+by+Cornelius+Tacitus+rives |title=Germania: ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ |date=1999 |publisher=[[Axford University Press]] |isbn=978-0-19-815050-3 |editor-last=Rives |editor-first=Archibald Black |pages=96, 322, 326, 327 |access-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |orig-date=c. ಕ್ರಿ.ಶ. 98 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420110610/https://books.google.com/books?id=9xLVEPR-ax8C&q=Germania:+by+Cornelius+Tacitus+rives |archive-date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |url-status=live}}</ref> ''ಫಿನ್'' ಅಥವಾ {{lang|la|Fenni}} ಹೆಸರಿನ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ {{lang|grc|Φίννοι}} ({{lang|grc-Latn|Phinnoi}}), ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ [[ಎಡ್ಡಾ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಸ್ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳು]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷಿಕರು ಸಾಮಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ''ಫಿನ್'' ಅಥವಾ {{lang|non|skridfinn}} ("ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಫಿನ್") ನಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last=Mutt |first=Oleg |date=1965 |title=The Stems ''est'' and ''finn'' in Some Old English Words |url=https://kirj.ee/linguistica-uralica-publications/?filter[year]=1965&filter[issue]=1529&filter[publication]=13408 |journal=Linguistica Uralica |volume=1 |issue=1 |pages=27–32 |doi=10.3176/lu.1965.1.04 |issn=0868-4731}}</ref> ಈ ಪದದ ಮೂಲವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite book |last=de Vries |first=Jan |title=Altnordisches etymologisches Wörterbuch |publisher=[[Brill Publishers]] |year=1962 |edition=2nd |location=Leiden |language=de |trans-title=Old Norse Etymological Dictionary |chapter=Finnr. |oclc=685115}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಪದ ಫಿನ್ನಾ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದು ಪ್ರೊಟೊ-ಜರ್ಮನಿಕ್ *ಫಿನ್‌þನನ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ "ಹುಡುಕುವುದು", ಇದು [[ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು]] ಎಂಬ ಸಾಮಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Collinder |first=Björn |title=An Introduction to the Uralic Languages |url=https://archive.org/details/introductiontour0000coll |publisher=[[University of California Press]] |year=1965 |isbn=978-0-520-32988-1 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/introductiontour0000coll/page/8 8]}}</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪದವನ್ನು "ಫೆನ್" (ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ) ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=March 2021 |title=Finn, n |url=https://www.oed.com/view/Entry/70478 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728171637/https://www.oed.com/start;jsessionid=176B25A100D361BCA4A7EA6B9DD9129F?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F70478 |archive-date=28 July 2020 |access-date=3 July 2020 |website=[[Oxford English Dictionary|OED Online]]}}</ref> ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಂತೆ, ಸ್ವೀಡನ್ನರು ಇಂದಿನ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರನ್ನು "ಫಿನ್" ಎಂದು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಾಮಿ "ಲ್ಯಾಪ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೂ ಸಾಮಿಯನ್ನು "ಫಿನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು {{lang|no|[[ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್]]}}, {{lang|no|[[Finnsnes]]}}, {{lang|no|Finnfjord}}, ಮತ್ತು {{lang|no|Finnøy}} ನಂತಹ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಇನ್ನೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಿಗೆ "ಫಿನ್" ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಸಾಮಿ ಈಗ ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. 18 ನೇ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಗೆ ಫಿನ್ನಿಷ್ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಸಾಮಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು [[ಕ್ವೆನ್ ಜನರು|ಕ್ವೆನ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜನಾಂಗೀಯ [[ಫಿನ್ಸ್]] ({{lang|fi|suomalaiset}}) ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಆದರೆ ಸಾಮಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಗುಂಪು.<ref>{{Cite book |title=Uralilaiset kansat: tietoa suomen sukukielistä ja niiden puhujista |publisher=WSOY |year=1992 |editor-last=Laakso |editor-first=Johanna |location=Juva |pages=39–40 |language=fi |trans-title=Uralic peoples: information on Finnish mother tongues and their speakers}}</ref> === ''ಲ್ಯಾಪ್'' === [[ಚಿತ್ರ:Laureus,_Lappalaisia_nuotiolla_(cropped).jpg|thumb| ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಲಾರಿಯಸ್ ಅವರ ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಿಯ ಸಾಮಿಯ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಾನು ತಪ್ಪಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ: "ಲ್ಯಾಪ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬಹುಶಃ ಹಳೆಯ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ನ {{lang|non|lapper}} ಮತ್ತು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್‌ನ {{lang|is|lappir}} (ಬಹುವಚನ) ಪದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು;<ref name="Hellquist 1922" /> ಫಿನ್ನಿಷ್‌ನ {{lang|fi|lappalainen}} "ಲ್ಯಾಪ್", {{lang|fi|Lappi}} "ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್" (ಬಹುಶಃ "ಉತ್ತರದ ಅರಣ್ಯ" ಎಂದು ಅರ್ಥ) ಪದಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ, ಇದರ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref name="Hellquist 1922">{{Cite book |last=de Vries |first=Jan |title=Altnordisches etymologisches Wörterbuch |publisher=[[Brill Publishers]] |year=1962 |location=Leiden |pages=s.v. lappir |language=de |oclc=555216596}}</ref> ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ {{lang|la|[[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕಸ್]]|italic=no}} ಬರೆದ {{lang|la|[[ಗೆಸ್ಟಾ ಡನೋರಮ್]]}} ನಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅವರು 'ಎರಡು ಲ್ಯಾಪ್ಪಿಯಾಗಳು' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಸಾಮಿ ಜನರನ್ನು {{lang|non|(ಸ್ಕ್ರಿಡ್-)ಫಿನ್}}ಸ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |last=Grammaticus |first=Saxo |author-link=Saxo Grammaticus |url=[http://mcllibrary.org/DanishHistory/book5II.html](http://mcllibrary.org/DanishHistory/book5II.html) |title=The Danish History: Book Five, Part II |editor-last=Killings |editor-first=Douglas B. |translator-last=Elton |translator-first=Oliver |access-date=5 June 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20190618103443/http://mcllibrary.org/DanishHistory/book5II.html](https://web.archive.org/web/20190618103443/http://mcllibrary.org/DanishHistory/book5II.html) |archive-date=18 June 2019}}</ref> {{lang|la|[[ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಶೆಫೆರಸ್]]|italic=no}} ಅವರ {{lang|la|[[ಲ್ಯಾಪ್ಪೋನಿಯಾ (ಪುಸ್ತಕ)|ಲ್ಯಾಪ್ಪೋನಿಯಾ]]}} (೧೬೭೩) ಕೃತಿಯಿಂದ "ಲ್ಯಾಪ್" ಎಂಬ ಪದವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪದವಾಯಿತು. ಸಾಮಿ ಜನರನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಲ್ಯಾಪ್'', ''ಲ್ಯಾಪ್'', ಅಥವಾ ''ಲ್ಯಾಪ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್'' ಎಂಬ [[ಪರಕೀಯ ನಾಮ]]ಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಇವುಗಳನ್ನು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref name="Paine57">{{Cite book |last=International Union of Anthropological and Ethnological Sciences Commission on Nomadic Peoples |url=[https://books.google.com/books?id=v4M_PbMV05MC&q=%22is+simply+no+longer+used+in+Fennoscandia,+at+least+not+in+public+contexts+where+it+might+be+taken+to+be+derogatory.+English+has+been+slow+to+follow%22](https://books.google.com/books?id=v4M_PbMV05MC&q=%22is+simply+no+longer+used+in+Fennoscandia,+at+least+not+in+public+contexts+where+it+might+be+taken+to+be+derogatory.+English+has+been+slow+to+follow%22) |title=Nomadic Peoples |publisher=Commission on Nomadic Peoples |year=1983 |pages=54 |access-date=28 November 2015 |archive-url= |archive-date= }}</ref> ಆದರೆ ಇತರರು ಕನಿಷ್ಠ ''ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ''ಲ್ಯಾಪ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು: {{langx|en|Lapps}}; ಜರ್ಮನ್, {{langx|nl|Lappen}}; {{langx|fr|Lapons}}; {{langx|el|Λάπωνες}} ({{lang|el-Latn|Lápōnes}}); {{langx|hu|lappok}}; {{langx|it|Lapponi}}; {{langx|pl|Lapończycy}}; {{langx|pt|Lapões}}; {{langx|es|Lapones}}; {{langx|ro|laponi}}; {{Langx|tr|Lapon}}. ರಷ್ಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪದ {{lang|ru|лопари́}} ({{lang|ru-Latn|lopari}}) ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|uk|лопарі́}} ({{lang|uk-Latn|lopari}}). ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ''ಲ್ಯಾಪ್'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|fi|Lappi}} ({{lang|fi|[[Satakunta]]|italic=no}}), {{lang|fi|Lappeenranta}} ([[ದಕ್ಷಿಣ ಕರೇಲಿಯಾ]]) ಮತ್ತು {{lang|fi|Lapinlahti}} ([[ಉತ್ತರ ಸಾವೊ]]) ; ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|sv|Lapp}} ([[ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಕೌಂಟಿ]]), {{lang|sv|Lappe}} ({{lang|sv|[[Södermanland]]|italic=no}}) ಮತ್ತು {{lang|sv|Lappabo}} ({{lang|sv|[[Småland]]|italic=no}}). ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್) ಸ್ಥಳನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ''ಫಿನ್'' ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ''ಲ್ಯಾಪ್'' ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ. ಫಿನ್ನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪದನಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. [[ಫಿನ್ನಿಷ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು {{lang|fi|lapp{{strong|i}}lainen}} ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಿ ಜನರಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪದ {{lang|fi|lapp{{strong|a}}lainen}}. ಫಿನ್ನಿಷ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಜನರು ಇಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ರೀತಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. {{lang|fi|Lappalainen}} ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೆಸರೂ ಆಗಿದೆ. ಫಿನ್ನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ, {{lang|fi|saamelainen}} ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವಾಗಿದೆ. Here's the combined content with the translated links integrated into the main Kannada text: ==ಇತಿಹಾಸ== {{Main|ಸಾಮಿ ಇತಿಹಾಸ}} [[File:LocationSapmi.png|thumb|ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಸಾಮಿ ಜನರು]]ರ ವಿಸ್ತರಣೆ]] [[File:Saami Family 1900.jpg|thumb|೧೯೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ನಾರ್ವೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮಿ ಕುಟುಂಬ]] ಪಶ್ಚಿಮ [[ಉರಾಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು=ಇತಿಹಾಸ|ಉರಾಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ಪ್ರೋಟೋ-ಉರಾಲಿಕ್ ಮೂಲನೆಲೆ]]ನಿಂದ [[ವೋಲ್ಗಾ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಫಿನ್ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರ ಬೇರುಗಳು [[ಕಾರ್ಡೆಡ್ ವೇರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ನಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಗುಂಪುಗಳು 2ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ BCEಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. ಸಾಮಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ನೆಲೆಗೆ [[ಕಂಚಿನ ಯುಗ]] ಅಥವಾ [[ಲೋಹ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂದರು.<ref>{{Cite journal |last=Rahkonen |first=Pauli |date=2021 |title=Suomeen suuntautuneiden nimistövirtausten monimuotoisuus |journal=Muinaistutkija |language=fi |volume=1 |page=21}}</ref> ಸಾಮಿ ಭಾಷೆ ಮೊದಲು [[ಒನೆಗಾ ಸರೋವರ]] ಮತ್ತು [[ಲಡೋಗಾ ಸರೋವರ|ಲಡೋಗಾ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಈ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಇದು ಉಪಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Kalmistopiiri |date=6 February 2020 |title=Saamen kielten leviäminen Suomeen ja Skandinaviaan |url=https://kalmistopiiri.fi/2020/02/06/saamelaiskielten-leviaminen-suomeen-ja-skandinaviaan/ |website=KALMISTOPIIRI |language=fi}}</ref> [[ಶಿಲಾಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆಗಳು ಸಾಮಿ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="http">{{Cite web |title=The ski-going people |url=http://www.galdu.org/web/index.php?artihkkal=320&giella1=eng |website=Galdu |access-date=2025-04-13 |archive-date=2010-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101122031153/http://galdu.org/web/index.php?artihkkal=320&giella1=eng |url-status=dead }}</ref> ===ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರ ಸಂಬಂಧ=== ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರು (ನಾರ್ಸ್ ಜನರು) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ನಾರ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಚಿನ ವಾಸಾ ಯುಗ|ಸ್ವೀಡನ್]] ಸಾಮಿ ಜನರನ್ನು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು.<ref>{{Cite book |last=Price |first=Theron Douglas |title=Ancient Scandinavia |year=2015 |isbn=978-0-19-023197-2}}</ref> ===ಸಾಮಿ ವಸಾಹತುಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಮಿತಿ=== [[File:Lapper og Reinsdyr.jpg|thumb|೧೯೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಾರ್ವೆಯ [[ಫಿನ್ನ್ಮಾರ್ಕ್]]ನಲ್ಲಿನ ಸಾಮಿ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮಗು]] ಸಾಮಿ ಜನರು ಎಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. 2022ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಜನರು 14ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Solantie2022">Reijo Solantie. *Helsingin pitäjän sekä muun Etelä-Suomen kadonnut saamelaisasutus.*</ref> ===ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಸಾಮಿಯ ಮೂಲ=== [[File:1928 Lyngen Troms Norway group Mountain Sami people Photo pcard.jpg|thumb|right|1928ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮಿ ಜನರು]] ====ಬ್ಯುಬೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್==== 1349ರಲ್ಲಿ [[ಬುಬೊನಿಕ್ ಪಿಡುಗು]] ಬರುವವರೆಗೂ, ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿದ್ದರು. ಪ್ಲೇಗ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Pesklo |first=Christopher |title=Pursuing Sami Genealogy |url=http://www.lavvu.com/geno/SamiArtical.html |publisher=Lavvu.com}}</ref> ====ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮ==== [[File:Sjøsamisk Mann Finnmark Norge Ivar Samuelsen 1884 av Bonaparte.jpg|thumb|left|1884ರಲ್ಲಿ [[Prince Roland Bonaparte]]ನಿಂದ ತೆಗೆದ ನಾರ್ವೆಯ ಸಮುದ್ರ ಸಾಮಿ ಮನುಷ್ಯ]] ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಮಿ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="un.org">{{Cite report |url=https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/E.C.19.2010.2EN.pdf |title=Report on indigenous fishing rights |date=2010 |publisher=United Nations}}</ref> ====ಪರ್ವತ ಸಾಮಿ==== ಸಾಮಿ ಜನರು [[ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ನಾರ್ವೆ]], [[ಮುಂಚಿನ ವಾಸಾ ಯುಗ|ಸ್ವೀಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕೋ ಮಹಾನಗರ|ರಷ್ಯಾ]]ಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="Kuiper 1990s">{{Cite web |last=Kuiper |first=Andrea (Elle) |title=Christianity and the Emerging Nation States |url=http://www.laits.utexas.edu/sami/diehtu/siida/christian/nationstate.htm |website=University of Texas}}</ref> ===1800ರ ನಂತರ=== 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಿ ಸೋಗ ಲಾವ್ಲ್ಲ]] (ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ) ಮತ್ತು [[ಸಾಮಿ ಧ್ವಜ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=The Rocks Will Echo Our Sorrow |url=https://www.upress.umn.edu/book-division/books/the-rocks-will-echo-our-sorrow |website=University of Minnesota Press}}</ref> ===ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು=== ಸಾಮಿ ಜನರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Korpijaakko-Mikkel March 22, 2009">{{Cite news |last=Korpijaakko-Mikkel |first=Sara |date=22 March 2009 |title=Siida and traditional Sámi reindeer herding knowledge |publisher=Northern Review}}</ref> ====ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ==== ಸಾಪ್ಮಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೋಹಗಳು, ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Rowe |first=Mark |title=Dossier: mining the Arctic |url=https://geographical.co.uk/nature/polar/item/4113-dossier-mining-the-arctic |website=geographical.co.uk |access-date=2025-04-13 |archive-date=2022-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128054123/https://geographical.co.uk/nature/polar/item/4113-dossier-mining-the-arctic |url-status=dead }}</ref> ====ನೀರಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು==== 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="un.org" /> ====ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ==== [[File:Nordkappsami.jpg|thumb|ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಮನುಷ್ಯ]] 1986ರ [[ಚೆರ್ನೋಬಿಲ್ ಪರಮಾಣು ಅಪಘಾತ]] ಸಾಮಿ ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref name="Skuerud">{{Cite journal |last1=Skuterud |first1=Lavrans |title=Chernobyl Radioactivity Persists in Reindeer |journal=Journal of Environmental Radioactivity |volume=83 |issue=2 |year=2005}}</ref> ====ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ==== ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=Protests against the exploitation of Sámi culture |publisher=Suoma Sami Nuorat}}</ref> == ಸಾಮಿ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ == == ಸರ್ಕಾರ == === ಅಧಿಕೃತ ಸಾಮಿ ನೀತಿಗಳು === ==== ನಾರ್ವೇ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sámediggi.JPG|thumb| ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತು]] ಸಾಮಿಯನ್ನು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ (ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ 1990 ರ ILO ಸಮಾವೇಶ 169 ರ ಪ್ರಕಾರ), ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಜನರು ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಿ ನೀತಿಯ ಕಾನೂನು ಅಡಿಪಾಯ: <ref>{{Cite web |last=Solbakk |first=John T. |date=2006 |title=The foundation for Norwegian Sámi policy |url=http://www.galdu.org/govat/doc/eng_foundation.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927172804/http://www.galdu.org/govat/doc/eng_foundation.pdf |archive-date=27 September 2007 |access-date=10 August 2007 |website=Resource Centre for the Rights of Indigenous Peoples}}</ref> * ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನದ 108 ನೇ ವಿಧಿ. * ಸಾಮಿ ಕಾಯ್ದೆ (12 ಜೂನ್ 1987, ಸಂಖ್ಯೆ 56). <ref name=":4">{{Cite web |date=12 June 1987 |title=Sameloven: LOV 1987-06-12 nr 56: Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold |trans-title=The Sámi Act: Act 1987-06-12 no. 56: Act on the Sámi Parliament and other Sámi legal matters |url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sameloven---samel/id449701/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519085247/https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sameloven---samel/id449701/ |archive-date=19 May 2021 |access-date=19 May 2021 |website=[[Norwegian Government Security and Service Organisation]] |language=no}}</ref> ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಸಾಮಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ." ಇದು ಸಾಮಿ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ "ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಸಾಮಿ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ". <ref name="auto">{{Cite web |date=12 June 1987 |title=Sameloven: LOV 1987-06-12 nr 56: Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold |trans-title=The Sámi Act: Act 1987-06-12 no. 56: Act on the Sámi Parliament and other Sámi legal matters |url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sameloven---samel/id449701/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519085247/https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sameloven---samel/id449701/ |archive-date=19 May 2021 |access-date=19 May 2021 |website=[[Norwegian Government Security and Service Organisation]] |language=no}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sameloven---samel/id449701/ "Sameloven: LOV 1987-06-12 nr 56: Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold"] &#x5B;The Sámi Act: Act 1987-06-12 no. 56: Act on the Sámi Parliament and other Sámi legal matters&#x5D;. </cite></ref> ಸಾಮಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಾಮಿ ಜನರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ: <ref name="auto"/> * "ಸಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಸಾಮಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವೆಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ" (ಅಧ್ಯಾಯ 1–2). * ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಿ ಜನರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. * ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ವಿಭಾಗ 15; ಅಧ್ಯಾಯ 3 ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ). [[ಚಿತ್ರ:View_from_Bárrás.jpg|thumb| ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಪುರಸಭೆಯ ಕ್ವಾಲ್‌ಸುಂಡ್ ಬಳಿಯ ಪರ್ವತ ಭೂದೃಶ್ಯ]] ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿಯ 95% ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಮಂಡಳಿಗೆ 50% ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಿಗಳು ಹಿಮಸಾರಂಗ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2007 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಹೊಸ ಹಿಮಸಾರಂಗ ಹರ್ಡಿಂಗ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು ಸೈಡಾವನ್ನು ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಹರ್ಡಿಂಗ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news |last=Korpijaakko-Mikkel |first=Sara |date=22 March 2009 |title=Siida and traditional Sámi reindeer herding knowledge |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-202252650.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501035825/http://www.highbeam.com/doc/1G1-202252650.html |archive-date=1 May 2011 |publisher=Northern Review}}</ref> ನಾರ್ವೆಯು ಸಾಮಿಯನ್ನು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಘೋಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: <ref>{{Cite web |last=Solbakk |first=John T. |date=2006 |title=Norway's international obligations |url=http://www.galdu.org/govat/doc/eng_norways.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314181304/http://www.galdu.org/govat/doc/eng_norways.pdf |archive-date=14 March 2012 |access-date=22 June 2013 |website=Resource Centre for the Rights of Indigenous Peoples}}</ref> ==== ಸ್ವೀಡನ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sametinget_-_Sami_Parliament_of_Sweden.JPG|thumb| ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತು]] ==== ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Yllastunturi_Finland.jpg|left|thumb| ಯಲ್ಲಾಸ್ ಬಳಿಯ ಭೂಮಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Map_of_Lapland,_Finland-fi.svg|thumb| ಫಿನ್ನಿಷ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲ್ಯಾಂಡ್ . ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಮೂರು ಪುರಸಭೆಗಳಾದ ಉಟ್ಸ್‌ಜೋಕಿ, ಇನಾರಿ ಮತ್ತು ಎನೋಂಟೆಕಿಯೊ ಮತ್ತು ಸೋಡಂಕಿಲಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ==== ರಷ್ಯಾ ==== [[ಚಿತ್ರ:Kildin_Saami_map.JPG|thumb| ಕಿಲ್ಡಿನ್ ಸಾಮಿ ನಕ್ಷೆ (ಹಸಿರು). {{Lang|ru|СААМИ}} ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಸಾಮಿ" ಎಂದರ್ಥ.]] [[ಚಿತ್ರ:Sami_National_Cultural_Centre.jpg|thumb| ಲೊವೊಜೆರೊದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Chibini_massif_and_lake_imandra.jpg|left|thumb| ಖಿಬಿನಿ ಮಾಸಿಫ್, ಕೋಲಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ]] [[ಚಿತ್ರ:Краснощелье.jpg|thumb| ಪೊನೊಯ್ ನದಿಯ ಕ್ರಾಸ್ನೋಶ್ಚೆಲ್ಯೆ ಗ್ರಾಮ]] ==== ನಾರ್ಡಿಕ್ ಸಾಮಿ ಸಮಾವೇಶ ==== === ಸಂಸ್ಥೆ === ಸಪ್ಮಿ ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್, ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರೆ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚಳುವಳಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Sápmi |url=https://www.iwgia.org/en/sapmi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626163739/https://www.iwgia.org/en/sapmi |archive-date=26 June 2019 |access-date=26 June 2019 |page=1}}</ref> ==== ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:3NorwSamiPresidents-2.jpg|thumb| ಸ್ವೆನ್-ರೋಲ್ಡ್ ನಿಸ್ಟೋ, ಐಲಿ ಕೆಸ್ಕಿಟಾಲೊ ಮತ್ತು ಓಲೆ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಮಗ್ಗಾ, ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂವರು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] ==== ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ''ಸೈಡಾಸ್'' . ಅವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ==== ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ''ಸೈಡಾಗಳು'' . ಅವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಸ್ವೀಡನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ==== ಫಿನ್ನಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಸೈಡಾ'' (ಫಿನ್ನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಕುಂಟಾ'' ) ಎಂಬುದು ಹಿಮಸಾರಂಗ-ಹಿಂಡಿನ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಿಮಸಾರಂಗ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯ ಫಿನ್‌ಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಹಿಮಸಾರಂಗ ಮೇಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದ (ಫಿನ್ನಿಷ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಔಲು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳು EEA ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, <ref>{{Cite web |title=FINLEX ® – Ajantasainen lainsäädäntö: 14.9.1990/848 |url=http://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/1990/19900848 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625112913/http://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/1990/19900848 |archive-date=25 June 2013 |access-date=22 June 2013 |publisher=Finlex.fi}}</ref> ಅಂದರೆ, [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ, [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀಚ್ಟೆನ್ಸ್ಟೀನ್|ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್]], ''ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಕುಂಟಾಗೆ'' ಸೇರಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== 2010 ರಲ್ಲಿ, ಸಾಮಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಜನರಿಗಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ಉತ್ತರ ಜನರ ಕೇಂದ್ರವು ರಷ್ಯಾದ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಜನರು ಮತ್ತು ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Frontpage – Senter for Nordlige Folk AS |url=http://www.senterfornordligefolk.no/frontpage.146031.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426062049/http://www.senterfornordligefolk.no/frontpage.146031.en.html |archive-date=26 April 2011 |access-date=31 October 2010 |publisher=senterfornordligefolk.no}}</ref> ==== ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Glen1_Sweden.jpg|thumb| ಹಿಮಸಾರಂಗ ಮೇಯಿಸಲು ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು]] == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಹಿಂದಿನ ದಮನಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗ ಸಾಮಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಹಿಂದಿನ ದಮನಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗ ಸಾಮಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ===ಸಾಮಿ ಗುರುತಿನ ಸಂಕೇತಗಳು=== ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಜನಾಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ,<ref>{{Cite book |last=Kirchner |first=Stefan |title=Studies in Global Animal Law |date=2020 |publisher=Springer |isbn=978-3-662-60755-8 |chapter=Cross-Border Forms of Animal Use by Indigenous Peoples}}</ref> ಸಾಪ್ಮಿ ಎಂಬ ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸ್ವೀಕೃತಿಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite journal |last=Oksanen |first=Aslak-Antti |date=2020 |title=The Rise of Indigenous (Pluri-)Nationalism: The Case of the Sámi People |journal=Sociology |volume=54 |issue=6 |pages=1141–1158}}</ref> 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ====ಸಾಮಿ ಧ್ವಜ==== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಧ್ವಜ]]}} [[File:Sami flag.svg|thumb|ಸಾಮಿ ಧ್ವಜ]] ಸಾಮಿ ಧ್ವಜವನ್ನು 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1986ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ನ [[ಆರೆ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Saamen lipun liputuspäivät |url=https://www.samediggi.fi/saamelaiset-info/saamen-lipun-liputuspaivat/ |website=Samediggi |language=fi}}</ref> ಕಲಾವಿದೆ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್ ಬಾಹ್ಲ್]] ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಧ್ವಜದ ಮುಖ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಶಮನ್ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಮಿ [[ಆಂಡರ್ಸ್ ಫ್ಜೆಲ್ನರ್]] ರಚಿಸಿದ "ಪೈವೆನ್ ಪಾರ್ನೆ" ಕವಿತೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ====ಸಾಮಿ ಜನರ ದಿನ==== {{Main|[[ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ]]}} ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವು ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1993ರಿಂದ ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ===="ಸಾಮಿ ಜನರ ಗೀತೆ"==== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಸೋಗ ಲಾವ್ಲ್ಲ]]}} "ಸಾಮಿ ಸೋಗ ಲಾವ್ಲ್ಲ" ("ಸಾಮಿ ಜನರ ಗೀತೆ") ಮೂಲತಃ [[ಇಸಾಕ್ ಸಬಾ]] ಬರೆದ ಕವಿತೆಯಾಗಿತ್ತು. 1986ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಯಿತು. ಆರ್ನೆ ಸೋರ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದರು. ===ಧರ್ಮ=== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಶಮನಿಸಂ]]}} [[File:Shaman.jpg|thumb|1767ರಲ್ಲಿ ಒ.ಹೆಚ್. ವಾನ್ ಲೋಡ್ ರಚಿಸಿದ ತಾಮ್ರದ ಚಿತ್ರ]] 18ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಮಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book |last=Leeming |first=David Adams |title=European Mythology |url=https://archive.org/details/fromolympustocam0000leem |year=2003 |isbn=978-0-19-514361-4 |pages=[https://archive.org/details/fromolympustocam0000leem/page/133 133]–141}}</ref> ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಿ ಜನರು ಲೂಥರನ್ ಚರ್ಚ್ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ====ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಿ ಧರ್ಮ==== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಿ ಧರ್ಮವು ಬಹುದೇವತಾವಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ "ಲೋಕಗಳ" ನಡುವೆ ಆಳವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=DuBois |first=Thomas |title=An Introduction to Shamanism |url=https://archive.org/details/introductiontosh0000dubo |date=June 2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-69536-7}}</ref> ಸಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವಿಜ್ಞಾನವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ: ಮೇಲ್ಲೋಕ, ಮಧ್ಯಲೋಕ ಮತ್ತು ಕೆಳಲೋಕ. ====ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನ್==== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಜನರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನೀಕರಣ]]}} [[File:Tore Johnsen, samiske kirkedager.JPG|thumb|2004ರ 'ಸಾಮಿಸ್ಕೆ ಕಿರ್ಕೆಡಾಗರ್'ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ]] 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನಿಟಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಜನರು ಮಂತ್ರವಾದದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite journal |last=Willumsen |first=L.H. |year=1997 |title=Witches of the high north: The Finnmark witchcraft trials in the seventeenth century |journal=Scandinavian Journal of History |volume=22 |issue=3 |pages=199–221}}</ref> ====ಲೆಸ್ಟೇಡಿಯಸ್==== {{Main|[[ಲಾರ್ಸ್ ಲೆವಿ ಲೆಸ್ಟೇಡಿಯಸ್|ಲೆಸ್ಟೇಡಿಯನಿಸಂ]]}} [[File:Rune drum Sápmi MEK.jpg|thumb|[[ನೋಯ್ಡಿ]] ಡ್ರಮ್]] 1840ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಾಮಿ ಪಾದ್ರಿ [[ಲಾರ್ಸ್ ಲೆವಿ ಲೆಸ್ಟೇಡಿಯಸ್]] ಸಾಮಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ಯೂರಿಟನಿಕಲ್ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ===ಡುಯೋಡ್ಜಿ (ಕರಕುಶಲ)=== {{Main|[[ಡುಯೋಡ್ಜಿ]]}} [[File:Sami knives - Arctic Museum.jpg|thumb|ಸಾಮಿ ಚಾಕುಗಳು]] ಡುಯೋಡ್ಜಿ ಎಂಬುದು ಸಾಮಿ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ಸಾಮಿ ಚಾಕುಗಳು, ಡ್ರಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಗುಕ್ಸಿ (ಮರದ ಬಟ್ಟಲುಗಳು) ಮಾಡಲು ಮರ, ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ===ಉಡುಪು=== {{Main|[[ಗಾಕ್ಟಿ]]}} ಗಾಕ್ಟಿ ಎಂಬುದು ಸಾಮಿ ಜನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು. ಗಾಕ್ಟಿಯ ಬಣ್ಣಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ===ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ=== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಮಾಧ್ಯಮ]]}} [[File:Johan Turi, Muitalus sámiid birra.jpg|thumb|[[ಜೋಹಾನ್ ತುರಿ]]ಯವರ 1910ರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ]] ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರಗಳಿವೆ. ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೈನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ, [[ಆವ್ವಿರ್]], ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ [[ಜೋಹಾನ್ ತುರಿ]]ಯವರ "ಮುಯ್ಟಲಸ್ ಸಾಮಿಡ್ ಬಿರ್ರಾ" (1910). ===ಸಂಗೀತ=== {{Main|[[ಸಾಮಿ ಸಂಗೀತ]]}} [[File:Riddu Riđđu (9).jpg|left|thumb|[[ರಿಡ್ಡು ರಿಡ್ಡು]] ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾರಾ ಮರಿಯೆಲ್ ಗೌಪ್]] ಸಾಮಿ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ [[ಜೋಯಿಕ್]] ಹಾಡುವುದು. ಜೋಯಿಕ್ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಅ ಕ್ಯಾಪೆಲಾ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಶಿಕ್ಷಣ=== ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [[ಸಾಮಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಕೌಟೊಕೈನೊದಲ್ಲಿದೆ. ===ಉತ್ಸವಗಳು=== ಸಾಪ್ಮಿ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಾಮಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ [[ರಿಡ್ಡು ರಿಡ್ಡು]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ===ರೆಂಡಿಯರ್ ಸಾಕಣೆ=== {{Main|[[ರೆಂಡಿಯರ್ ಸಾಕಣೆ]]}} [[File:Reindeer herding.jpg|thumb|[[ರೆಂಡಿಯರ್ ಸಾಕಣೆ]]]] ರೆಂಡಿಯರ್ ಸಾಕಣೆ ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಿ ಜನರು [[ಸೀಡಾ]] ಎಂಬ ರೆಂಡಿಯರ್ ಸಾಕಣೆ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ===ಆಟಗಳು=== ಸಾಮಿ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಸಾಕ್ಕು]], [[ಟ್ಯಾಬ್ಲಟ್]] ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾಬ್ಲೋಟ್ ಪ್ರೆಜ್ಜೆಸ್ನೆ]] ಎಂಬ ಮೂರು ಸಾಮಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ == === ವಿಸ್ತಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Sami_people_in_Härjedalen,_Sweden_(8539250322).jpg|thumb| ಹರ್ಜೆಡಲೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಿ ಜನರು (1790-1800), ಸ್ಯಾಪ್ಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Sapmi_Lappland.jpg|thumb| ಸಪ್ಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪೋನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ, [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]]] ಸಪ್ಮಿಯ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * ನಾರ್ವೆಯ ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ * ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಜಾಮ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌಂಟಿ * ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ * ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮರ್ಮನ್ಸ್ಕ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ * ನಾರ್ವೆಯ ನಾರ್ಡ್-ಟ್ರಾಂಡೆಲಾಗ್ ಕೌಂಟಿ * ನಾರ್ವೆಯ ನಾರ್ಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌಂಟಿ * ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ನಾರ್ಬೋಟನ್ ಕೌಂಟಿ * ನಾರ್ವೆಯ ಟ್ರೋಮ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ * ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ವೆಸ್ಟರ್‌ಬೋಟನ್ ಕೌಂಟಿ === ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಿ ವಸಾಹತುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Каневка_на_Поное.jpg|thumb| ಕನೆವ್ಕಾ, ಪೊನೊಯ್ ನದಿ, ರಷ್ಯಾದ ಲೊವೊಜೆರ್ಸ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Ajtte_utställningshall.JPG|thumb| ಅಜ್ಟೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಾಮಿ ಪೀಪಲ್, ಜೋಕ್ಮೊಕ್]] [[ಚಿತ್ರ:Utsjoki_Mantojarvi.jpg|thumb| ಉಟ್ಸ್ಜೋಕಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಗ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್]] == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Sami_child.jpg|thumb| ಸಾಮಿ ಮಗು, 1923]] [[ಚಿತ್ರ:Sami_family-easter.jpg|thumb| ವಸಂತ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಕುಟುಂಬ]] === ಭಾಷೆ === [[ಚಿತ್ರ:E.W._Borg_alphabet_1859.jpg|left|thumb| 1859 ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ EW ಬೋರ್ಗ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪುಸ್ತಕ - ಇನಾರಿ ಸಾಮಿ]] {| class="wikitable sortable" ! colspan="1" |Group ! data-sort-type="number" |Population ! colspan="1" |Language group ! colspan="1" |Language ! data-sort-type="number" |Speakers (1997) ! data-sort-type="number" |% ! data-sort-type="number" |Speakers (2010)<ref name="F. Moseley 2010">{{Cite web |last=F. Moseley |first=Christopher |year=2010 |others=A large and geographically diverse group of regional editors and contributors, some of whom had already been involved in the previous two editions, worked with Christopher Moseley to provide and validate languages data and write essays. |title=UNESCO Interactive Atlas of the World's Languages in Danger |url=http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/index.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627041634/http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/index.php |archive-date=27 June 2012 |access-date=27 June 2014 |publisher=UNESCO}}</ref> !Status<ref name="F. Moseley 2010" /> ! colspan="1" |Most important territory ! colspan="1" |Other traditional territories |- |[[Northern Sami people|Northern Sámi]] |42 500 |Western Sámi languages |Northern Sámi language |21 700 |51% |30,000 |definitely endangered |[[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |[[ಸ್ವೀಡನ್|Sweden]], [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|Finland]] |- |Lule Sámi |8 000 |Western Sámi languages |Lule Sámi language |2 300 |29% |650<ref>{{Cite web |last=Johansen |first=Kevin |date=6 December 2015 |title=Fant hemmelighetene i lulesamenes språk |url=https://forskning.no/partner-sprak-nord-universitet/fant-hemmelighetene-i-lulesamenes-sprak/453480 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191015143901/https://forskning.no/partner-sprak-nord-universitet/fant-hemmelighetene-i-lulesamenes-sprak/453480 |archive-date=15 October 2019 |access-date=20 October 2019 |website=forskning.no |language=no}}</ref> |severely endangered |[[ಸ್ವೀಡನ್|Sweden]] |[[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |- |[[Pite Sami people|Pite Sámi]] |2 000 |Western Sámi languages |Pite Sámi language |60 |3% |20 |critically endangered |[[ಸ್ವೀಡನ್|Sweden]] |[[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |- |[[Southern Sami people|Southern Sámi]] |1 200 |Western Sámi languages |Southern Sámi language |600 |50% |500 |severely endangered |[[ಸ್ವೀಡನ್|Sweden]] |[[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |- |[[Ume Sami people|Ume Sámi]] |1 000 |Western Sámi languages |Ume Sámi language |50 |5% |20 |critically endangered |[[ಸ್ವೀಡನ್|Sweden]] |[[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |- |Skolt Sámi |1 000 |Eastern Sámi languages |Skolt Sámi language |430 |43% |300 |severely endangered |[[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|Finland]] |[[ರಷ್ಯಾ|Russia]], [[ನಾರ್ವೆ|Norway]] |- |[[Kildin Sami people|Kildin Sámi]] |1 000 |Eastern Sámi languages |Kildin Sámi language |650 |65% |787 |severely endangered |[[ರಷ್ಯಾ|Russia]] | |- |Inari Sámi |900 |Eastern Sámi languages |Inari Sámi language |300 |33% |400 |severely endangered |[[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|Finland]] | |- |[[Ter Sami people|Ter Sámi]] |400 |Eastern Sámi languages |Ter Sámi language |8 |2% |2 |critically endangered |[[ರಷ್ಯಾ|Russia]] | |- |[[Akkala Sami people|Akkala Sámi]] |100 |Eastern Sámi languages |Akkala Sámi language |7 |7% |0 |extinct |[[ರಷ್ಯಾ|Russia]] | |- |} [[ಚಿತ್ರ:Corrected_sami_map_4.PNG|thumb| ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ: {{ordered list|Southern Sámi|Ume Sámi|Pite Sámi|Lule Sámi|Northern Sámi|Skolt Sámi|Inari Sámi|Kildin Sámi|Ter Sámi}} ಕತ್ತಲೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Mapping_Sámi_Languages.jpg|thumb| ಈ ನಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಿ ಭಾಷಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Mapping SÁMI Languages |url=https://cartographymaster.eu/studentwork/mapping-sami-languages/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517064342/https://cartographymaster.eu/studentwork/mapping-sami-languages/ |archive-date=17 May 2022 |access-date=25 April 2022 |website=Cartography M.Sc. |language=en-US}}</ref>]] === ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಾಗ === === ಉದ್ಯೋಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಾಗ === === ದೇಶವಾರು ವಿಭಾಗ === [[ಚಿತ್ರ:Sámi_presentation_in_the_cultural_Centre_in_Lovozero,_Kola_Peninsula,_Russia.jpg|right|thumb| ಲೊವೊಜೆರೊ, ಕೋಲಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Portrait_of_Nils_P._Xavier,_Chicago,_Illinois_-_DPLA_-_3fce20a67d36c9742d0459a24baf35d9.jpg|thumb| ನಿಲ್ಸ್ ಜೇವಿಯರ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] === ಸಾಪ್ಮಿ ಹೊರಗೆ ಸಾಮಿ ಡಯಾಸ್ಪೊರಾ === [[ಚಿತ್ರ:RoundupNunivak1964FWS.jpg|thumb| [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ]] ಹಿಮಸಾರಂಗ]] == ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Lapland_Mother_NGM-v31-p556.jpg|left|thumb| ಸಾಮಿ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ]] === ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Friedländer.plakat.7.jpg|thumb| [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್|ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] 1893/1894 ರ ಸಾಮಿಯ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವರಣೆಯ ಜಾಹೀರಾತು - ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್]] == ಸಾಮಿ ವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು == === ವಿಜ್ಞಾನ === * ಆಂಟೆ ಐಕಿಯೊ (ಜನನ 1977), ಉತ್ತರ ಸಾಮಿ ''ಲುವೊಬಲ್ ಸ್ಯಾಮೊಲ್ ಸ್ಯಾಮೊಲ್ ಆಂಟೆ'', ಫಿನ್ನಿಷ್-ಸಾಮಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಯುರೇಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಯುರಾಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]], ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೌಟೊಕಿನೊದ ಸಾಮಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. * ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಮನ್ (1926-2021) ಉಮೆ ಸಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್‌ನ ಟರ್ನಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮೆರಿಟಾ. ಅವರು ಸಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web |last=Helgesson |first=Helena |last2=Ullberg |first2=Maria |date=17 November 2015 |title=Språk- historie- och kristendomsundervisning i Sveriges nomadskolor 1913–1962 |url=http://riekkis.se/ullberg_helgesson.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117020329/http://riekkis.se/ullberg_helgesson.pdf |archive-date=17 November 2015 |access-date=14 August 2022}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 March 2016 |title=Pressmeddelande från Umeå Universitet |url=http://info.adm.umu.se/nyheter/Pressmeddelande.aspx?id=1193 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304234358/http://info.adm.umu.se/nyheter/Pressmeddelande.aspx?id=1193 |archive-date=4 March 2016 |access-date=14 August 2022}}</ref> * ಇಸ್ರೇಲ್ ರುವಾಂಗ್ (1903-1986) ಅರ್ಜೆಪ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಉಪ್ಸಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್-ಸಾಮಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. ಇಸ್ರೇಲ್ ರುವಾಂಗ್ ತನ್ನ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪೈಟ್ ಸಾಮಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. * ಆಂಡೆ ಸೊಂಬಿ (1958–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ಬುಲ್ಬ್‌ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕ, ಕಲಾವಿದ, DAT ಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. === ಅನ್ವೇಷಕರು ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರು === * ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬಾಲ್ಟೊ (1861–1921), ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪರಿಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರ. ಇಬ್ಬರ ತಂಡವಾಗಿ, ಬಾಲ್ಟೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಡ್ಟ್ಜಾಫ್ ನ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಬಾಲ್ಟೋ ನಾಯಿಗೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬಾಲ್ಟೋ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. * ಲಾರ್ಸ್ ಮಾನ್ಸೆನ್ (1963–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ಸಾಹಸಿ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ. <ref>{{Cite web |date=29 June 2007 |title=Stolt over å være same |url=http://www.nrk.no/kanal/nrk_sami_radio/1.3583287 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215004227/http://www.nrk.no/kanal/nrk_sami_radio/1.3583287 |archive-date=15 February 2009 |access-date=6 February 2023 |website=NRK Sámi Radio |language=no}}</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Nils-Aslak-Valkeapaa.jpg|thumb| ನಿಲ್ಸ್-ಅಸ್ಲಾಕ್ ವಾಲ್ಕಿಯಾಪಾ, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಾಮಿ ಬರಹಗಾರ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ]] * ಎಲ್ಲಾ ಹೋಮ್ ಬುಲ್ (1929–2006), ಲೇಖಕಿ, ಸಂಗೀತಗಾರ, ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ. * ಆಂಡರ್ಸ್ ಫ್ಜೆಲ್ನರ್ (1795-1876), ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಕವಿ. ಸಾಮಿ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಜೋಯಿಕ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು. * ಐಲೊ ಗೌಪ್ (1944–2014), ಬೈವಾಶ್ ಸಾಮಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ನವ- ಷಾಮನ್ . * ಆನ್-ಹೆಲೆನ್ ಲೇಸ್ಟಾಡಿಯಸ್ (ಜನನ 1971), ಲೇಖಕ. * ಇಸಾಕ್ ಮಿಕಲ್ ಸಬಾ (1875-1925), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ. ಅವರು ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಸಂಸದೀಯ ಪಟು (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. * ಓಲಾಸ್ ಸಿರ್ಮಾ (1655–1719), ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಕವಿ. * ಜೋಹಾನ್ ತುರಿ (1854–1936), ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜಾತ್ಯತೀತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>{{Cite journal|last=Svonni|first=Mikael|date=2011|title=Johan Turi: First Author of the Sámi|url=https://archive.org/details/scandinavian-studies_winter-2011_83_4/page/483|journal=Scandinavian Studies|volume=83|issue=4|pages=483–490|doi=10.1353/scd.2011.0018|jstor=23343096}}</ref> * ನಿಲ್ಸ್-ಅಸ್ಲಾಕ್ ವಾಲ್ಕಿಪಾ (1943-2001), ಸಂಗೀತಗಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ. === ಸಂಗೀತ === [[ಚಿತ್ರ:Agnete_Johnsen,_ESC2016_01.jpg|thumb| ಆಗ್ನೆಟೆ ಜಾನ್ಸೆನ್]] * ಅಡ್ಜಗಾಸ್, ಸಂಗೀತ ಗುಂಪು. * ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಶೀಪ್ಸ್, ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್. * ಮಾರಿ ಬೋಯಿನ್ (1956-ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಸಂಗೀತಗಾರ. * ಅನೆ ಬ್ರೂನ್, ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ. <ref>{{Cite web |title=Vender hjem til røttene – VG |url=http://pluss.vg.no/2013/09/07/1352/1gL31kP |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224717/http://pluss.vg.no/2013/09/07/1352/1gL31kP |archive-date=2 December 2013 |access-date=15 November 2013 |publisher=Pluss.vg.no |language=no}}</ref> * ಫ್ರೆಡ್ ಬುಲ್ಜೊ (1988-ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ರಾಪರ್, ಗಾಯಕ, ಜೋಕ್. KEiiNO ಮತ್ತು Duolva Duottar ನ ಸದಸ್ಯ. * ಫ್ರೋಡ್ ಫ್ಜೆಲ್ಹೀಮ್, ಜೋಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರ. * ಇಂಗೋರ್ ಆಂಟೆ ಐಲೋ ಗೌಪ್ (1960-ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ನಟ, ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಗಾರ. * ಸೋಫಿಯಾ ಜಾನೋಕ್ (1982–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಗಾಯಕಿ, ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ನಿರೂಪಕಿ. * ಆಗ್ನೆಟೆ ಜಾನ್ಸೆನ್ (1994–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ. * ಇಂಗಾ ಜುಸೊ (1945-2014), ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ನಟಿ. * ಗುಸ್ತಾವ್ ಕಾಪ್ಫ್ಜೆಲ್ (1913–1999), ಸಾಮಿ ಜಾಯ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. * ಜೋನಿ ಮಿಚೆಲ್ (1943–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ. <ref name="nrk.no">{{Cite web |date=23 January 2008 |title=Joni Mitchell er same – Troms og Finnmark – NRK Nyheter |url=http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/troms_og_finnmark/1.4610180 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102134803/http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/troms_og_finnmark/1.4610180 |archive-date=2 November 2012 |access-date=22 June 2013 |publisher=Nrk.no}}</ref> * ಮಿಕ್ಕಲ್ ಮೊರೊಟ್ಟಜಾ (1984–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ರ‍್ಯಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರ. <ref>{{Cite web |date=10 February 2009 |title=Amoc is rapping the Sámi language onto the map — Virtual Finland |url=http://finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=55407 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210091112/http://finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=55407 |archive-date=10 February 2009 |access-date=6 February 2023}}</ref> * ಜಾಕೋ ಪ್ಯಾಸ್ಟೋರಿಯಸ್ (1951–1987), ಪ್ರಭಾವಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಾಸ್ ವಾದಕ. * ಜಾನ್ ಪರ್ಸೆನ್ (1941-2014), ಸಂಯೋಜಕ. * ಉಲ್ಲಾ ಪಿರ್ಟ್ಟಿಜಾರ್ವಿ (1971–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಜೋಕ್ ಗಾಯಕ. * ರೋಜರ್ ಪೊಂಟರೆ (1951–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಸಂಗೀತಗಾರ. * ವಿಮ್ಮೆ ಸಾರಿ (1959–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಸಂಗೀತಗಾರ. * ಆಂಡೆ ಸೋಂಬಿ, ಸಾಮಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. * ಲಿಸಾ ಸಿಸಿಲಿಯಾ ಥಾಮಸ್ಸನ್-ಬೋಸಿಯೊ, ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್-ಲಿಸಾ (1878-1932), ಗಾಯಕಿ. * ವಾಜಸ್, ಸಂಗೀತ ತಂಡ. * ನಿಕೊ ವಾಲ್ಕಿಪಾ (1968-ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ. * ನಿಲ್ಸ್-ಅಸ್ಲಾಕ್ ವಾಲ್ಕಿಪಾ (1943-2001), ಸಂಗೀತಗಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ. === ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ === [[ಚಿತ್ರ:NilsGaup.jpg|thumb| ನಿಲ್ಸ್ ಗೌಪ್, ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ]] * ಮಿಕ್ಕೆಲ್ ಗೌಪ್, ನಟ. * ನಿಲ್ಸ್ ಗೌಪ್ (1955–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ''ಒಫೆಲಾಸ್'' ( ''ಪಾತ್‌ಫೈಂಡರ್'' ) ಮತ್ತು ಕೌಟೋಕಿನೊ ದಂಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ 2008 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಕೌಟೋಕಿನೊ-ಒಪ್ರೊರೆಟ್'' ಸೇರಿವೆ. * ಜಲ್ಮರಿ ಹೆಲ್ಯಾಂಡರ್ (1976), ಫಿನ್ನಿಷ್ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ. * ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ಸೆನ್ (1940), ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ನಟ; ಅವರ ಅಜ್ಜಿ ಸಾಮಿ. * ಅನ್ನಿ-ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಜುಸೊ (1979–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ನಟಿ. * ಸಾರಾ ಮಾರ್ಗರೆಥೆ ಓಸ್ಕಲ್ (ಜನನ 1970), ನಟಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ * ಲೆನೆ ಸಿಸಿಲಿಯಾ ಸ್ಪಾರೋಕ್ (1997), ಸಾಮಿ ಮೂಲದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಟಿ. * ಎಲ್ಲೆ-ಮೈಜಾ ಟೈಲ್‌ಫೀದರ್ಸ್, ಕೆನಡಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಫೂಟ್ ಪರಂಪರೆಯ ನಟಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="ReferenceB" /> * ಓನ್ನಿ ಟೊಮಿಲಾ (1999), ಫಿನ್ನಿಷ್ ನಟ. * ಟಾಮಿ ವಿರ್ಕೋಲಾ (1979), ಫಿನ್ನಿಷ್ ಸಾಮಿ ಮೂಲದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ. * ರೆನೀ ಜೆಲ್ವೆಗರ್ (1969), ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಟಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಗಶಃ ಸಾಮಿ ಮೂಲದವರು. === ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ === * ಲಾರ್ಸ್ ಲೆವಿ ಲಾಸ್ಟಾಡಿಯಸ್ (1800–1861), ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಕ, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. <ref>{{Cite web |title=Kautokeino-opprøret 1852: Læstadianisme |url=http://www.arkivverket.no/kautokeino-opproret/no/laestadianisme.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321032657/http://www.arkivverket.no/kautokeino-opproret/no/laestadianisme.html |archive-date=21 March 2012 |access-date=22 June 2013 |publisher=Arkivverket.no}}</ref> * ಓಲೆ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಮಗ್ಗಾ (1947–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ರಾಜಕಾರಣಿ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತಿನ (NSR) ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾದ UN ಶಾಶ್ವತ ವೇದಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. * ಹೆಲ್ಗಾ ಪೆಡೆರ್ಸನ್ (1973–ಇಂದಿನ) ರಾಜಕಾರಣಿ. ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸದಸ್ಯರು (ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ). <ref>{{Cite web |date=16 March 2009 |title=- Ikke halvt, men helt samisk – NRK Sámi Radio – NRK |url=http://www.nrk.no/kanal/nrk_sami_radio/1.2281616 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316194922/http://www.nrk.no/kanal/nrk_sami_radio/1.2281616 |archive-date=16 March 2009 |access-date=6 February 2023}}</ref> * ಎಲ್ಸಾ ಲೌಲಾ ರೆನ್ಬರ್ಗ್ (1877–1931), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಿ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧದ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಕರಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>{{Cite journal|last=Buhre|first=Frida|last2=Bjork|first2=Collin|date=27 May 2021|title=Braiding Time: Sami Temporalities for Indigenous Justice|journal=Rhetoric Society Quarterly|volume=51|issue=3|pages=227–236|doi=10.1080/02773945.2021.1918515|issn=0277-3945}}</ref> * ಇಸಾಕ್ ಮಿಕಲ್ ಸಾಬಾ (1875-1925), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ. ಅವರು ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಸಂಸದೀಯ ಪಟು (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಸಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. * ಜನ್ನೆ ಸೆರುಜಾರ್ವಿ (1975–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ರಾಜಕಾರಣಿ. ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಸದಸ್ಯ. * ಇರ್ಜಾ ಸೆಯುರುಜಾರ್ವಿ-ಕರಿ (ಜನನ 1947), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ; ಫಿನ್ನಿಷ್ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ. * ಲೈಲಾ ಸುಸೇನ್ ವರ್ಸ್ (1976–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಮಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಸಾಮಿ ಮಹಿಳೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಯುಎನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ (ಇಎಂಆರ್‌ಐಪಿ) ಸದಸ್ಯೆ, ಸಾಮಿ ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರೆಕ್ಟರ್. === ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು === * ಸಿಮೆನ್ ಜೋಹಾನ್ (1973–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದ. [[ನಾರ್ವೆ|ನಾರ್ವೆಯ]] ಕಿರ್ಕೆನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * Hans Ragnar Mathisen [ ಇಲ್ಲ ], ಕಲಾವಿದ. <ref>{{Cite web |date=30 June 2000 |title=Nunatsiaq News |url=http://www.nunatsiaq.com/archives/nunavut000630/nvt20630_17.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214230846/http://www.nunatsiaq.com/archives/nunavut000630/nvt20630_17.html |archive-date=14 February 2009 |access-date=22 June 2013 |publisher=Nunatsiaq.com}}</ref> * ಜೋನಿ ಮಿಚೆಲ್ (1943–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ. ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web |date=23 January 2008 |title=Joni Mitchell er same – Troms og Finnmark – NRK Nyheter |url=http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/troms_og_finnmark/1.4610180 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102134803/http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/troms_og_finnmark/1.4610180 |archive-date=2 November 2012 |access-date=22 June 2013 |publisher=Nrk.no}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/troms_og_finnmark/1.4610180 "Joni Mitchell er same – Troms og Finnmark – NRK Nyheter"]. </cite></ref> * ನಿಲ್ಸ್-ಅಸ್ಲಾಕ್ ವಾಲ್ಕಿಪಾ (1943-2001), ಸಂಗೀತಗಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ. === ಕ್ರೀಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:Anja_Pärson_Semmering_2008.jpg|thumb| ಅಂಜಾ ಪಾರ್ಸನ್, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸಾಮಿ ಸ್ಕೀಯರ್]] [[ಚಿತ್ರ:Bsalming.jpg|thumb| ಬೋರ್ಜೆ ಸಾಲ್ಮಿಂಗ್, ನಿವೃತ್ತ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್]] * ಜೆನ್ಸ್ ಬೈಗ್ಮಾರ್ಕ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮಾಜಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀ ರೇಸರ್ * ಐಲೊ ಗೌಪ್ (1980–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), "ಅಂಡರ್‌ಫ್ಲಿಪ್" ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೋಟೋಕ್ರಾಸ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. * ಜಾನ್ ಹಾಲ್ವರ್ಸನ್, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್. * ಅಂಜಾ ಪಾರ್ಸನ್ (1981–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಜೆನ್ಸ್ ಬೈಗ್‌ಮಾರ್ಕ್ (1985–ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀಯರ್‌ಗಳು. <ref>{{Cite web |date=26 February 2007 |title=VM med samer i centrum |url=http://www.samer.se/2063 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616112350/http://www.samer.se/2063 |archive-date=16 June 2012 |access-date=25 October 2012 |publisher=www.samer.se}}</ref> * ಮಾರ್ಟೆನ್ ಗ್ಯಾಮ್ಸ್ಟ್ ಪೆಡರ್ಸನ್ (1981-ಇಂದಿನವರೆಗೆ), [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರ ( ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬರ್ನ್ ರೋವರ್ಸ್ನ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರ). <ref>{{Cite web |date=29 May 2009 |title=Vil ha Lene Marlin som samisk rollemodell – Radio Tromsø |url=http://www.radiotromso.no/les/6120.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529040923/http://www.radiotromso.no/les/6120.html |archive-date=29 May 2009 |access-date=6 February 2023}}</ref> * ಜಾನ್ ರೊನ್ನಿಂಗೆನ್, ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ. * ಲಾರ್ಸ್ ರೋನಿಂಗೆನ್, ಕುಸ್ತಿಪಟು. * ಬೋರ್ಜೆ ಸಾಲ್ಮಿಂಗ್ (1951–2022), NHL ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಹಾಕಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಸದಸ್ಯ, IIHF ಆಲ್-ಸೆಂಚುರಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. === ಇತರೆ === * Graan [sv], the single noble family of Sámi descent ([[Swedish nobility]]). * Svein-Eirik Utsi [no], famous criminal. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಸಾಮಿಯ ಮೂಲಗಳು * ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ * ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ * ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮಸಾರಂಗ * ''ಸ್ಯಾಂಪೊ ಲ್ಯಾಪೆಲಿಲ್'' === ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === * ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಪಂಚ * ಇನಾರಿ * ಉತ್ತರ, ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪೂರ್ವದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣ-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು * ಕ್ನುಡ್ ಲೀಮ್ * ಸಾಮಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ * ಸಪ್ಮಿ ಪಾರ್ಕ್ - ನಾರ್ವೆಯ ಕರಸ್ಜೋಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಪ್ಮಿ ಪಾರ್ಕ್ <ref>{{Cite web |title=Sapmi Park |url=http://www.nordnorgesguiden.no/Finnmark/karasjok/sapmipark.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225143645/http://www.nordnorgesguiden.no/Finnmark/karasjok/sapmipark.htm |archive-date=25 February 2017 |website=NordnorgesGuiden}}</ref> ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮದ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅನುಭವ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಬಾಬ್ ರೋಜರ್ಸ್ (ವಿನ್ಯಾಸಕ) ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡ ಬಿಆರ್‌ಸಿ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ <ref name="Sapmi Magic Theater" /> <ref name="Sapmi Magic Theater">{{Cite web |title=Sapmi-Magic Theater |url=http://brcweb.com/wp/wp-content/uploads/2013/09/Sapmi-Magic-Theater.pdf |publisher=BRC Imagination Arts }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಉಮೆ ಸಾಮಿ ಭಾಷೆ === ಸಾಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * {{Cite book |last=Paine |first=Robert |author-link=Robert Paine (anthropologist) |title=Coast Lapp Society I |year=1957}} [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/08003831.2010.527540 Robert Paine (1926–2010)] * {{Cite book |last=Paine |first=Robert |author-link=Robert Paine (anthropologist) |title=Coast Lapp Society II |year=1965}} * {{Cite web |last=Maixner |first=Miroslav |title=KONSTRUKCE SÁMSKÉ ETNICKÉ IDENTITY |url=https://is.muni.cz/th/vw94m/DIPLOMOVA_PRACE_Sami_ethnicity.pdf |language=cs}} === ಸಾಮಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು === * [[ಕಾರ್ನೀಲಿಯಸ್ ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್|ಟ್ಯಾಸಿಟಸ್]] ಬರೆದ ದಿ ''ಜರ್ಮೇನಿಯಾ'' ( ಫೆನ್ನಿಯ ಅಧ್ಯಾಯ) * ಎಚ್‌ಡಿ ರೆನ್ನರ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ರಿಂದ ''"ವಿಜಿಲೆಂಟ್ ಆನ್ಸೆಸ್ಟರ್: ಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ವಿಸ್ಪರ್ಡ್ ಇನ್ ಮೈ ಇಯರ್"'' . [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-62675-021-0|978-1-62675-021-0]] . * ನೀಲ್ ಕೆಂಟ್ ಅವರಿಂದ ''ದಿ ಸಾಮಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್: ಎ ಸೋಶಿಯಲ್ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' . [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-84904-257-4|978-1-84904-257-4]] . * ''ದಿ ಸಾಮಿ ಪೀಪಲ್: ಟ್ರೆಡಿಶನ್ಸ್ ಇನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್ಸ್'', ವೆಲಿ-ಪೆಕ್ಕಾ ಲೆಹ್ಟೋಲಾ ಅವರಿಂದ. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-889963-75-4|978-1-889963-75-4]] . * ಜಬೆಜ್ ಎಲ್. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಅವರಿಂದ ''"ಗಾಡ್ ವೇರ್ಸ್ ಮೆನಿ ಸ್ಕಿನ್ಸ್: ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಾಮಿ ಪೀಪಲ್"'' . [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4382-2189-2|978-1-4382-2189-2]] . * ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕುಹ್ನ್ ಅವರಿಂದ ''ಲಿಬರೇಟಿಂಗ್ ಸಪ್ಮಿ: ಯುರೋಪಿನ ಫಾರ್ ನಾರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧ'' . [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-62963-712-9|978-1-62963-712-9]] . == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Commons category-inline}} * {{Wikivoyage}} * [http://www.saamicouncil.net/?deptid=1116 Saami Council] * [https://saamelaisensyklopedia.fi/wiki/Etusivu#tab=English Encyclopaedia of Saami Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220126040823/https://saamelaisensyklopedia.fi/wiki/Etusivu#tab=English |date=2022-01-26 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ngarb1o8svouy6efnv1n78wxb8ye045 0 187301 1437988 1428184 2026-11-08T13:03:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437988 wikitext text/x-wiki ==ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ== [[File:Landscape of Nameri National Park.jpg|thumb|Landscape of Nameri National Park]] ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವು ತೇಜ್‌ಪುರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914091642/https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |archive-date=2026-09-14 |url-status=dead}}</ref> ==ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ== [[File:Sonitpur in Assam (India).svg|thumb|Sonitpur in Assam (India)]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು *ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ* ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ *ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣ*ದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಥೆಯೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬಲಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಬಾಣಾಸುರನು ಈ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾದ 'ಶೋಣಿತ' (Śōṇita) ಎಂದರೆ "ರಕ್ತ" ಎಂದರ್ಥ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ತೇಜ್‌ಪುರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವೂ ಸಹ ಇದೇ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ತೇಜ್‌ಪುರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಮರೂಪ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 10ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಾಮರೂಪವನ್ನು ಆಳಿದ ಮ್ಲೇಚ್ಛ (ಅಥವಾ ಸಾಲಸ್ತಂಭ) ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತೇಜ್‌ಪುರವು ಹರುಪ್ಪೇಶ್ವರ, ಹಡಪೇಶ್ವರ ಅಥವಾ ಹಟಪೇಶ್ವರದಂತಹ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.ಗುಪ್ತ ಶಕೆಯ 510ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 829–830ಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ) ರಾಜ ಹರ್ಜರವರ್ಮನ್ ಹೊರಡಿಸಿದ 'ತೇಜ್‌ಪುರ ಶಿಲಾ ಶಾಸನ'ವು ಈ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://www.asiguwahaticircle.gov.in/rock%20inscription.html</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮಹತ್ವವು ದಾ-ಪರ್ಬತಿಯಾ (Da-Parbatia) ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಲಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಮುನಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಇವು ಕ್ರಿ.ಶ. 9-10ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಲಸ್ತಂಭ ರಾಜವಂಶದ ನಂತರದ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. =ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ= ಕಾಮರೂಪ ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಬಾರೋ-ಭೂಯಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚುಟಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಭರಲಿ ನದಿ (ಕಾಮೆಂಗ್ ನದಿ) ಈ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. 1524ರಲ್ಲಿ ಚುಟಿಯಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಸುಹುಂಗ್‌ಮುಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ಅಹೋಮ್ ಸೈನ್ಯವು 1527 ಮತ್ತು 1529ರಲ್ಲಿ ಭರಲಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿತು ಎಂದು *ಬುರಂಜೀ*ಗಳು (ಅಹೋಮ್ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು) ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ರೌಟ್ಟಾ-ಥೆಮೋನಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ದರಂಗ್-ನಗಾಂವ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ) ಭೂಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮೇಲ್ ಅಸ್ಸಾಂನ (ಲಖಿಂಪುರ-ಬಿಸ್ವನಾಥ್ ಪ್ರದೇಶ) *ಉತ್ತರಕುಲ* ಅಥವಾ *ವಡಕ್ಕೆಕ್ಕರ* (ಉತ್ತರ ದಂಡೆ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದರು. 1526ರಲ್ಲಿ, ಸುಹುಂಗ್‌ಮುಂಗ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭರಲಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಕೊನ್ಶೆಂಗ್ ಧನುಧರಿಯಾ ಗೊಹೈನ್ ಅವರನ್ನು *ಭತಿಯಾಲಿ ಗೊಹೈನ್* (ಅಥವಾ *ನಮೋನಿಯಲ್ ಸಂದಿಕೊಯ್*) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಚುಟಿಯಾ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಹೊಂದಿದ್ದ *ಬಾರ್‌ಪಾತ್ರ* ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ *ಬಾರ್‌ಪಾತ್ರ ಗೊಹೈನ್* (ಚಾವೊ-ಶೆಂಗ್-ಲುಂಗ್) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, 1527 ಮತ್ತು 1529ರಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ಸೈನ್ಯವು ಭರಲಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಭೂಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಮಧ್ಯ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬಾರೋ-ಭೂಯಾನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸುಹುಂಗ್‌ಮುಂಗ್ ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಚ್ ರಾಜ ವಿಶ್ವ ಸಿಂಹನು ಕೆಳ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದನು. 1527 ಮತ್ತು 1532ರ ನಡುವೆ, ಟುರ್ಬಕ್ ಖಾನ್, ಬಾರ್ ಉಜಿರ್ ಮತ್ತು ಬಿಟ್ ಮಲಿಕ್ ಮುಂತಾದ ಸೇನಾಪತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯವು ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಬಿಸ್ವನಾಥ್, ನಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕದನಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದರು. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ದಾರಂಗ್-ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶವು ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಿತ ಗಡಿ ವಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸುಖಂಫಾ (ಇವರನ್ನು 'ಖೋರಾ ರಾಜ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 'ಸಲಾಲ್ ಗೊಹೈನ್' ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು; ಬಹುಶಃ 1562ರ ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿಶಿಗಳು (ಡಫ್ಲಾಗಳು) ಕೋಚ್ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಫ್ಲಾಗಳು ಮತ್ತು ಅಕಾಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲು ಈ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/jbs/pdf/JBS_30_03.pdf</ref> ನರ ನಾರಾಯಣನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಕಾಮೆಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ಜಯಗಳಿಸಿದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಚಿಲರಾಯನ ನೇತೃತ್ವದ ನರ ನಾರಾಯಣನ ಸೈನ್ಯವು ಅಹೋಮ್‌ಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಗಾರ್ಗಾಂವ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ನರ ನಾರಾಯಣನ ಮಗ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣನ ಜನನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ, ರಾಜನ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಘುದೇವನು ಕೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದನು. ರಘುದೇವನು ಅಹೋಮ್‌ಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದನಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನಪ್ಪಿದನು. ತರುವಾಯ, ನರ ನಾರಾಯಣನು ಕೋಚ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು; ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ರಘುದೇವನಿಗೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣನಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟನು. ರಘುದೇವನ ರಾಜ್ಯವು 'ಕೋಚ್ ಹಜೋ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಜ್ಯವು 'ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕೋಚ್ ಹಜೋ ಅಹೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಮೊಘಲರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಕೋಚ್ ಹಜೋ ಮತ್ತು ಅಹೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಕಾಮೆಂಗ್ (ಅಥವಾ ಭರಲಿ) ನದಿಯಾಗಿತ್ತು; ಈ ನದಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರಘುದೇವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣನು ಮೊಘಲರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದನು. ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯವು ರಘುದೇವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೂ, ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋನಿತ್‌ಪುರವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತರುವಾಯ, ರಘುದೇವನ ಸಹೋದರ ಬಲಿ ನಾರಾಯಣನು ಅಹೋಮ್‌ಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೊಘಲರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ, ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಈ ನಿರಾಕರಣೆಯು ನಂತರದ ಅಹೋಮ್-ಮೊಘಲ್ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಳ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. 1615ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯವು ಕಾಮೆಂಗ್ ನದಿಯವರೆಗೆ ಮುನ್ನಗ್ಗಿದರೂ, ಭೂ ಹಾಗೂ ಜಲ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. 1637ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರು ಬಾಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಂದರು; ತರುವಾಯ ನಡೆದ ಒಪ್ಪಂದದನ್ವಯ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶವು ಅಹೋಮ್‌ರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು 1658ರಲ್ಲಿ ಷಾ ಜಹಾನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ ನಂತರ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ನಡುವೆ, ಅಹೋಮ್‌ರು ತಮ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಮಿರ್ ಜುಮ್ಲಾ II ಅವರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿ ಗಾರ್ಗಾಂವ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮೊಘಲರ ಮುನ್ನಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಿಲ್ಘಾಟ್ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಅದೇ ವೇಳೆ ಅಹೋಮ್‌ರು ತೇಜ್‌ಪುರ ಸಮೀಪದ ಚಂದಾರಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಾಗ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯವು ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಹೋಮ್‌ರು ಗುವಾಹಟಿಯನ್ನು ಮರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶಾಲವಾದ ದರಂಗ್-ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಲವಾರು ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು; ಇವುಗಳನ್ನು 'ದರಂಗ್ ದ್ವಾರಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂತಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರಗಳೆಂದರೆ ಬುರಿಗುಮಾ ಮತ್ತು ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್. ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೊರಿಯಾಪಾರಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಇದು 'ಸತ್ ರಾಜರು' (ಏಳು ರಾಜರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊನ್ಪಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ಭೂತಾನ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. 1616ರ ಭರಲಿ ಕದನದ ನಂತರ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬಲಗೊಂಡಿತು; ಈ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಬಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು 'ಧರ್ಮ ನಾರಾಯಣ' ಎಂಬ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗೆ ದರಂಗ್‌ನ ಸಾಮಂತ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ದರಂಗ್‌ನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ 'ಡುವಾರ್‌'ಗಳ (ಪರ್ವತ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಫಲವತ್ತಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ—ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 'ಗೊಹೈನ್ ಕಮಲ್ ಅಲಿ' ರಸ್ತೆಯವರೆಗೆ—ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಭೂತಾನ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಕೋಚ್ ಸೈನ್ಯಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಯು ತಡೆಯಿತು. ಬುರಿಗುಮಾ ಮತ್ತು ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದರಂಗ್‌ನ ಡುವಾರ್‌ಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ಆಡಳಿತದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಜಯಧ್ವಜ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಭೂತಾನ್ ಈ ಡುವಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನ್ವಯ, ಭೂತಾನ್‌ನ ಭೂಟಿಯಾಗಳು ಅಹೋಮ್ ರಾಜನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ (ಆಷಾಢದಿಂದ ಅಶ್ವಿನ ಮಾಸದವರೆಗೆ) ಡುವಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಭೂಟಿಯಾಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ದರಂಗ್‌ನ ರಾಜನಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಡುವಾರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಭೂತಾನ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ, ಆದರೆ ಕಾಲೋಚಿತವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಮಗೆ ಮೀಸಲಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು-ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಾಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಹೋಮ್ ಆಡಳಿತವು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ದರಂಗ್ ದ್ವಾರಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು 'ದ್ವಾರಿಯಾ' (Duarias) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರೈತರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ತೆರಿಗೆಯು ನಿಗದಿತ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಕಡಕಿ'ಗಳನ್ನು (Kadakis) ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಭೂಟಿಯರಿಗೆ, 'ಕಡಕಿ'ಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೊಂದು ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಗದಾಧರ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದೀಚೆಗೆ, ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 'ಬೋರ್‌ಫುಕನ್' (Borphukan) ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ದರಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು. ಅಹೋಮ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್ ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದರಂಗ್ ದ್ವಾರಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೂಟಾನೀಸ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಗದಾಧರ ಸಿಂಹನು ದರಂಗ್ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಬುರಿಗುಮಾ ಮತ್ತು ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೊರಿಯಾಪಾರವು ನೇರವಾಗಿ ಭೂಟಾನೀಸ್ ಆಡಳಿತದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಭೂಟಾನ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ—ಡೊಯಿಸಮ್ ಮತ್ತು ರೌಟಾ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ—ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು 'ಮೊನ್ಪಾ ಸತ್ಗರಿಯಾ' (Monpa Satgaria) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 'ಸತ್ ರಾಜರು' (ಏಳು ಮಂದಿ ಮೊನ್ಪಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಗುಂಪು) ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ದ್ವಾರದ ಗಡಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತವಾಂಗ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗೊಹೈನ್ ಕಮಲ್ ಅಲಿ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಚಾರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬುರಿಗುಮಾ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು. ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮೊನ್ಪಾ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು 'ಭೂಟಿಯರು' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸತ್ ರಾಜರು ತಮ್ಮನ್ನು ತವಾಂಗ್‌ನ 'ಡೆಬ್ ರಾಜ'ನ (Deb Raja) ಪ್ರಜೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆತನ ಅಧಿಕಾರವು ಲಾಹಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೊರಿಯಾಪಾರ ದ್ವಾರವು ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 'ಸನ್ಸಾತಿ' (Sansati) ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೊನ್ಪಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಲಾಹಸಾದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು 'ಗೆಲ್ಲಾಂಗ್' (Gellongs) ಎಂಬ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು. ಕೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಂ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಕೊರಿಯಾಪಾರವು ಅಹೋಮ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಜಯಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹನು ಕೊರಿಯಾಪಾರದ 'ಸತ್ ರಾಜರ'ನ್ನು (ಏಳು ರಾಜರು) ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು; ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ವರ್ಷದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಹೋಮ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1839–1840 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1688ರಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಪರ್ಬತ್ರಾಯ್ ಅವರು ಕಚಾರಿ ಮಹೋಲಿಯಾಗಳಿಂದ (ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು) ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಕೊರಿಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯ ವರದಿಯ ನಂತರ, ಬಾರ್‌ಫುಕನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಘೋರಮಾರ-ಚೋರಮಾರದಲ್ಲಿರುವ ಅಹೋಮ್ ಶಿಬಿರದ ಮೇಲೆ ಭೂಟಿಯারা ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಹಲವಾರು ಅಹೋಮ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದರು ಮತ್ತು ದರಂಗ್ ರಾಜನ ಹೊರಠಾಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಲ್ವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ನಂತರ, ಭೂಟಿಯারা ಅಹೋಮ್ ರಾಜನಿಗೆ 2,000 ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ಫುಕನ್‌ಗೆ 1,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡರು. 1690ರಲ್ಲಿ, ಕಚಾರಿ ಮಹೋಲಿಯಾಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದ ಅಹೋಮ್ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಬೈದ್ಯನಾಥ ಚೌಧರಿಯನ್ನು ಭೂಟಿಯারা ಕೊಂದರು. ನಂತರ, ದುವಾರಿಯಾಗಳು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಾರ್‌ಫುಕನ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು; ಭೂಟಿಯারা ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ 1,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದರು. 1691ರಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯಾಪಾರದ ಭೂಟಿಯারা ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಚಾರಿ ಮಹೋಲಿಯಾಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರು. ದರಂಗ್ ರಾಜನ ಕೈವಾಡವಿರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಿದ ಬಾರ್‌ಫುಕನ್, [[ಅಹೋಮ್]] ರಾಜನಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಬಾಕಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ದರಂಗ್ ರಾಜನು ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನಾದರೂ, ಭೂಟಿಯಾರಿಂದ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು 'ಗೊಹೈನ್ ಕಮಲ್ ಅಲಿ'ಯವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಗಡಿಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಬಾರ್‌ಫುಕನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಇಂತಹ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಗದಾಧರ ಸಿಂಹನು ದರಂಗ್ ರಾಜನಿಗೆ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಟಿಯಾರಾದವರು ದರಂಗ್ ರಾಜನ ಅನೇಕ ಆಳುಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನ್ಯದ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗದಾಧರ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದರಂಗ್-ದುವಾರ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ವಿವಾದವು ಬಗೆಹರಿಯಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಮೊಮೋರಿಯಾ ದಂಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಮಣಿಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಹೋಮ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅಶಾಂತಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮೋಮೋರಿಯಾಗಳು ರಂಗ್‌ಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಹೋಮ್ ರಾಜಕುಮಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಗ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ ಗೌರಿನಾಥ ಸಿಂಹ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆದ ದರಂಗ್‌ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ನಾರಾಯಣನ ವಂಶಸ್ಥನಾದ ಕೃಷ್ಣ ನಾರಾಯಣ, ಬಂಗಾಳಿ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. 1792ರಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್ ರಾಜನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಗುವಾಹಟಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. 1794ರಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್‌ಗಳು ರಂಗ್‌ಪುರವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೆರವಾದರು. ಇದರ ನಂತರವೂ, ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವು ದುರ್ಬಲ ಅಹೋಮ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಶಿಗಳಂತಹ ನೆರೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ==ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ== 1818ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಮೀಸ್ ಸೈನ್ಯವು ಅಸ್ಸಾಂನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಅಹೋಮ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕೈಗೊಂಬೆ ಆಡಳಿತಗಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೂರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಹೋಮ್ ರಾಜನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು; ಈ ದಾಳಿಯು ವ್ಯಾಪಕ ಸಾವು-ನೋವು ಹಾಗೂ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಬರ್ಮೀಸ್ ಯುದ್ಧದ (1826) ನಂತರ, 'ಯಂಡಬೋ ಒಪ್ಪಂದ'ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಅಸ್ಸಾಂ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು 1844ರಲ್ಲಿ 'ಕೋರಿಯಾಪಾರಾ ದ್ವಾರ್' (Koriapara Duar) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 'ದರಂಗ್' (Darrang) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1833ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1835ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೇಜ್‌ಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅವರು ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಿಯುವ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಬಿ ಆಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂತರ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5,324 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು (2,056 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು); ಇದು ಗ್ವಾಡಾಲ್‌ಕೆನಾಲ್ ದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಲ್ಲದೆ, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಅದರ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಯಾ ಭರಲಿ, ಗಭರು, ಬೋರ್‌ಗಂಗ್ ಮತ್ತು ಬುರೋಯ್ ಸೇರಿವೆ. ==ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು== ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿವೆ. 1998 ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಮೇರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು 200 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (77.2 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಓರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೂ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ದರಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಓರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 79 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (30.5 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬುರಾಚಾಪೋರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಮತ್ತು ಸೋನೈ ರೂಪೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಎಂಬ ಎರಡು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬೆಹಾಲಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ (140 ಚ.ಕಿ.ಮೀ), ನದುವಾರ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ (69 ಚ.ಕಿ.ಮೀ) ಮತ್ತು ಚಾರ್‌ದುವಾರ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ (260 ಚ.ಕಿ.ಮೀ) ನಂತಹ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡು ಹವಾಮಾನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು 'Af' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ 27°C ಆಗಿದೆ. ಜನವರಿಯಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗಿನ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು 3,000 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ (9 ಅಡಿ) ಹೆಚ್ಚು ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲ ಎರಡನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಾವರಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರಿ ಮಳೆಯು ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 60 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯಿರುವ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 18°C ​​ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿವೆ. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು== [[File:Salnabari - Sonitpur Assam.jpg|thumb|Explore Slana Bari, where the serene Jia Bharali meets nature's beauty in Assam]] ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಸಸ್ಯಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ *Aegle marmelos* (ಬೇಲದ ಮರ), *Albizia procera*, *Alstonia scholaris*, *Arundo donax*, *Bambusa balcooa* (ಬಿದಿರು), *Cynodon dactylon* (ಗರಿಕೆ ಹುಲ್ಲು), *Dipterocarpus macrocarpus*, *Duabanga grandiflora*, *Eichhornia crassipes* (ನೀರುಗುಮ್ಮಟ), *Mesua assamica*, *Melocanna* ಮತ್ತು *Shorea robusta* (ಮೆಕೈ/ಸಾಲ್ ಮರ) ಸೇರಿವೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು== 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,924,110 ಆಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನ 27 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ, ನಾಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಧುಬ್ರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಂತರ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾಷಾ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಂಪುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. 2011ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,924,110 ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ಲೆಸೊಥೊ ದೇಶ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ 640 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ 245ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ 365 ಜನರು (ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 950 ಜನರು) ಆಗಿದೆ. 2001 ರಿಂದ 2011ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು 15.67% ಆಗಿತ್ತು.ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ 946 ಮಹಿಳೆಯರಷ್ಟಿದೆ.ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 69.96% ಆಗಿದೆ. (ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,311,619 ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, 142,477 ಜನರು (10.86%) ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ 950 ಮಹಿಳೆಯರಷ್ಟಿದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 65,367 ಮಂದಿಯನ್ನು (ಶೇ. 4.98) ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು 139,033 ಮಂದಿಯನ್ನು (ಶೇ. 10.60) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ==ಧರ್ಮ== ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9,08,565 (69.27%) ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು 2,98,381 (22.75%) ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 95,774 (7.30%) ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ (0.5%), ಜೈನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು== ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು 6,00,000 ಜನರು — ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 46 ರಷ್ಟು — ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಟಾ, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕೋಚ್-ರಾಜ್‌ಬೋಂಗ್ಶಿ, ಕಾರ್ಬಿ, ಕಿಯೋಟ್ (ಕೈಬರ್ತ), ಮಿಸಿಂಗ್, ನಾಥ್-ಯೋಗಿ, ಬೋಡೋ, ಥೆಂಗಲ್ ಕಚಾರಿ, ಚುಟಿಯಾ, ರಾಭಾ, ಗೋರ್ಖಾಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಗಳು (ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ), ಬಿಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ವಾರಿಗಳಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದೂಗಳು ಅವಿಭಜಿತ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು — ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚಹಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಮಾಸ್ತರುಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂದವರು, ನಂತರ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಹಿಂದೂ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಗಮನವು ಈ ಸಮುದಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳಿ ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಂಗಪಾರ, ತೇಜ್‌ಪುರ, ಧೇಕಿಯಾಜುಲಿ, ಬಿಸ್ವನಾಥ್ ಚರಿಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಪಾರದಂತಹ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ (1,00,000) ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಿಂದಲೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಂಗಾಳಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ 'ಚಾರ್' (ನದಿಯ ದ್ವೀಪ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಧೇಕಿಯಾಜುಲಿ, ಥೆಲಾಮಾರಾ, ತೇಜ್‌ಪುರ (ನಾಪಮ್) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸೋನಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಬಂಗಾಳಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 2.5 ಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 20 ರಷ್ಟಿದೆ. ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವೆಂದರೆ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಚಹಾ ತೋಟದ ಕಾರ್ಮಿಕರು. ಇವರ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಅವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಧೇಕಿಯಾಜುಲಿ, ರಂಗಪಾರ, ಬಾಲಿಪಾರ, ಜಮುಗುರಿಹಟ್, ಬಿಸ್ವನಾಥ್ ಚರಿಯಾಲಿ, ಬೆಹಲಿ, ಗೋಹ್‌ಪುರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲೆಮ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವಾಗ ಇವರು ಹಿಂದಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಯಾದ 'ಸಾದ್ರಿ'ಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಇವರ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 50,000 ಜನರು ಇನ್ನೂ ಮುಂಡಾರಿ ಮತ್ತು ಕುರುಖ್‌ನಂತಹ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50,000 ಜನರು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಯಾದ ಭೋಜ್‌ಪುರಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ: ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ (37.01%), ಬಂಗಾಳಿ (19.36%), ಸಾದ್ರಿ (12.52%), ಬೋಡೋ (8.93%), ನೇಪಾಳಿ (6.63%), ಹಿಂದಿ (3.79%), ಒಡಿಯಾ (2.54%) ಮತ್ತು ಮುಂಡಾರಿ (1.98%). ==ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು: ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಅಗರ್ವಾಲ (1903–1951) – ನಾಟಕಕಾರ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ, ಕವಿ, ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕಮಲಕಾಂತ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ – ಅಸ್ಸಾಮಿ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ಅಂಕುಶಿತಾ ಬೊರೊ – ಬಾಕ್ಸರ್ ಜಮುನಾ ಬೊರೊ – ಬಾಕ್ಸರ್ ಡಾ. ಭೂಪೆನ್ ಹಜಾರಿಕಾ – ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಬಿಷ್ಣು ಪ್ರಸಾದ್ ರಾಭಾ (1909–69) – ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಫಣಿ ಶರ್ಮಾ (1909–70) – ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ, ನಾಟಕಕಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕ ==ಸಾರಿಗೆ== ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು: ಡೆಕಾರ್ಗಾಂವ್, ರಂಗಪಾರ ಮತ್ತು ಬಿಸ್ವನಾಥ್ ಚರಿಯಾಲಿ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಸಲೋನಿಬಾರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ತೇಜ್‌ಪುರ. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮದ (ASTC) ನಿಲ್ದಾಣ: ತೇಜ್‌ಪುರ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. d6cs2ql1jeozy9j763tncvr9oxa5q8p 0 187573 1437989 1431414 2026-11-08T13:04:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1437989 wikitext text/x-wiki {{short description|ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಹಬ್ಬ}} '''ಸೋಹರಾಯ್''' (Sohrai) ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬ; ಇದನ್ನು "ದನಗಳ ಹಬ್ಬ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾದನ್, ಒರಾಂವ್, ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು [[ಸಂತಾಲರು|ಸಂತಾಲ್]] ಸಮುದಾಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ಭತ್ತದ ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಿ, ಹಾಡು–ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="utsav">{{Cite web|title=Sohrai|publisher=Utsav (utsav.gov.in), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|url=https://utsav.gov.in/view-event/sohrai|access-date=2026-10-06}}</ref> [[File:Aṭal baha 'The Northern Santali Sohrai folk song'.webm|thumb|upright=1.3|ಸೋಹರಾಯ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡು]] == ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶ == ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಚಾಂಡಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ಸವ್ ಪುಟವು, ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ [[ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="utsav"/> ಆದರೆ ಸಂತಾಲರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಸಂತಾಲ್ ಪರಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಜನವರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಿಂದೆ ಐದು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದ ಇದು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="kachhap2025">{{Cite journal|last=Kachhap|first=Bibhuti Mary|year=2025|title=Local Memories from Yesterday: Memoirs of Sohrae in Folklore|journal=REF/JEF (Bucharest)|issue=1–2|pages=38–49|doi=10.59277/JEF.2025.1-2.03|url=https://academiaromana.ro/ief/rev/REF2025/DOI/03.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250429075647/https://academiaromana.ro/ief/rev/REF2025/DOI/03.pdf|archivedate=2025-04-29|access-date=2026-10-07|url-status=dead}}</ref> [[ಬಿಹಾರ]]ದ ಬಾಂಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಸಂತಾಲ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರಿತ ಪರಿ (PARI) ವರದಿಯು ಸೋಹರಾಯ್ ಅನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ೧೨ ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref name="pari">{{Cite web|last=Katyayini|first=Shreya|title=The song of Sohrai|publisher=People's Archive of Rural India (PARI)|date=2017-03-16|url=https://ruralindiaonline.org/article/the-song-of-sohrai|access-date=2026-10-06}}</ref> == ಆಚರಣೆಗಳು == ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎತ್ತು, ಎಮ್ಮೆ, ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಅವುಗಳ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಿಗೆ [[ಸಿಂದೂರ]] ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸೋಹರಾಯ್ ಕಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಜನ — ಇವು ಈ ಹಬ್ಬದ ಭಾಗಗಳು. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರು ಆಚರಣೆಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="utsav"/> ಸಂತಾಲ್ ಪರಗಣದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲ ದಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಕ್ಕಿ, ಕೋಳಿ, ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಖಿಚಡಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಕೊಂಬುಗಳಿಗೆ ಸಿಂದೂರ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಣಕುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಐದು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಪುರುಷರು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಣ ಹೊಡೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳನ್ನು "ತಾಯಿ", ಹೋರಿಗಳನ್ನು "ತಂದೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="kachhap2025"/> ಪರಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂತಾಲರು ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಔತಣ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pari"/> == ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಸೋಹರಾಯ್ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯಗಳು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು.<ref name="utsav"/> ಬಿಹಾರದ ಬಾಂಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂತಾಲ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರಿತ ಪರಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಕೈ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದು, ಪುರುಷರು ಎರಡು ಮಾನ್‌ಹರ್ (mānhar), ಒಂದು ದಿಘಾ (digha) ಮತ್ತು ಝಾಲ್ (jhal) ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="pari"/> ಸಂತಾಲ್ ಪರಗಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಬ್ಬರ ಸೊಂಟದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹಿಡಿದು ಸಾಲಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ನೃತ್ಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="kachhap2025"/> [[File:Numin din do̠ sohrai 'Northern Santali Sohrai folk song'.webm|thumb|ಸೋಹರಾಯ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡು]] == ಸೋಹರಾಯ್ ಹಾಡುಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣ == [[ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಸಂತಾಲಿ]] ಭಾಷೆಯ ಉತ್ತರ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಹರಾಯ್ ಸಂದರ್ಭದ ಹಾಡುಗಳ ಹಲವು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಎನ್‌ಹ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ೨೦೨೪–೨೫" ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. [[File:Dumka jila SP "Northern Santali Sohrai song".webm|thumb|ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಹಾಡು]] [[File:Numin maraṅ rạsibạsi 'Northern Santali Sohrai song'.webm|thumb|ಸೋಹರಾಯ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಹಾಡು]] == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬಂದನಾ]] * [[ಕರ್ಮ ನೃತ್ಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Northern Santali folklore|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಮಾಧ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] lvd718v3cs7lx5gg07i8h6coskmo2lz 2 187640 1437990 1431680 2026-11-08T13:08:56Z A826 72368 1437990 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ | birth_date = {{Birth date and age|1974|5|20|df=y}} | birth_place = ಶಂಕರಪುರ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | occupation = [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ]], [[ಕುಲಪತಿ]] | known_for = ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)ದ ಮೊದಲ ಕುಲಪತಿ | education = [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು]] (ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ)<br>[[ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರು]] (ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ)<br>[[ನಮೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಬೆಲ್ಜಿಯಂ (ಪಿಎಚ್.ಡಿ.) | title = ಕುಲಪತಿ, ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) | term = ೨೦೨೧ – ಪ್ರಸ್ತುತ | awards = ಗೌರವ ಕರ್ನಲ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ (ಎನ್.ಸಿ.ಸಿ.) }} '''ಡಾ. ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ ಎಸ್.ಜೆ.''' (ಜನನ ೨೦ ಮೇ ೧೯೭೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್]] ಪಾದ್ರಿ. ಅವರು [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು (ಸ್ವಾಯತ್ತ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)ದ ಮೊದಲ [[ಕುಲಪತಿ]]ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="staloysius_vc">[https://staloysius.edu.in/events/rev-dr-praveen-martis-appointed-first-vc-of-st-aloysius-deemed-to-be-university "Rev. Dr Praveen Martis Appointed First VC of ST ALOYSIUS (Deemed to be University)"]. St Aloysius (Deemed To Be University). Retrieved 2026-10-10.</ref> ಅವರು ೨೦೨೬ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಡೆಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್|ಎನ್.ಸಿ.ಸಿ.]]ಯ ಗೌರವ ಕರ್ನಲ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="ncc_award">[https://www.upayuktha.com/2026/07/Rev.-Dr.-Praveen-Martis-Conferred-the-Colonel-Commandant-Honor-Award.html "ವಂ. ಡಾ. ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ರಿಗೆ ಕರ್ನಲ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ"]. Upayuktha News. 18 July 2026. Retrieved 2026-10-10.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ ಅವರು ೨೦ ಮೇ ೧೯೭೪ರಂದು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಶಂಕರಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಂಕರಪುರದ ಸಂತ ಜಾನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref name="staloysius_vc" /> ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]]ನ [[ನಮೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ನ್ಯಾನೋ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="staloysius_vc" /> ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವು [[ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯಾನೋಟ್ಯೂಬ್]] ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳು === ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಫಾ. ಮಾರ್ಟಿಸ್ ಅವರು ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ ಸಂಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚಾಲಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ರೆಕ್ಟರ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಡಿಡಿಯು ಕೌಶಲ್ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="staloysius_vc" /> === ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ === ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ, ಫಾ. ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ ಅವರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ (ಸ್ವಾಯತ್ತ) ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="staloysius_vc" /> ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ, [[ತುಳು]] ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="tulu">[https://www.udayavani.com/district-news/dakshina-kannada-news/culture-survival-requires-mother-tongue-teaching "ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿವಿಗೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆ ಅಗತ್ಯ: ಫಾ| ಮಾರ್ಟಿಸ್"]. Udayavani. 7 February 2018. Retrieved 2026-10-10.</ref> ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ ([[ನ್ಯಾಕ್]]) ಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="staloysius_vc" /> === ಮೊದಲ ಕುಲಪತಿ === ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ [[ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಫಾ. ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)ದ ಮೊದಲ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="staloysius_vc" /> ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೪೪ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ, ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸದಾ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="science">[https://www.vijayavani.net/alousius-seminar "ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ -ಡಾ.ಪ್ರವೀಣ್ ಮಾರ್ಟಿಸ್"]. Vijayavani. 18 April 2024. Retrieved 2026-10-10.</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * ೨೦೨೬: [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ.<ref name="dk_rajyotsava">[https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1334033 "Dr Praveen Martis, Dr Suresh Rao among 96 recipients of Dakshina Kannada Rajyotsava Awards"]. Daijiworld. 31 October 2026. Retrieved 2026-10-31.</ref> * ೨೦೨೬: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಡೆಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್|ಎನ್.ಸಿ.ಸಿ.]]ಯ ಗೌರವ ಕರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಪದವಿ.<ref name="ncc_award" /> * ೨೦೨೫: ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯ (Xavier Board of Higher Education) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://staloysius.edu.in/ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)ದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] 4l9nqc4cmr79flz145p11gag8qjggmi 4 188178 1437969 1437967 2026-11-08T12:01:16Z Gopala Krishna A 23266 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) */ 1437969 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! Article Title !! Quality Progress !! Potential Needs !! Status |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || — || |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || — || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) 6aejf6ykdf7k80x5kxbi1ntjlwme9j8 1437971 1437969 2026-11-08T12:04:12Z Gopala Krishna A 23266 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1437971 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || — || |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || — || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) 5p6viypkpzzl1nhmdqolh8wle983m3c 1437991 1437971 2026-11-08T13:34:04Z Vidyu44 3935 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ 1437991 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || — || |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || — || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) 65ioebo0zv1ya2bcqpx2i2n520slr2r 1438011 1437991 2026-11-08T19:49:17Z Santhosh Notagar99 82732 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1438011 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || — || |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || — || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೧೯, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)s |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) hhapulhfhzak7h2ohdy2mse5tbet4rb 1438017 1438011 2026-11-09T03:54:20Z ~2026-59282-16 103052 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) */ 1438017 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || — || |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || — || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೧೯, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)s |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) m92l3t2tk92gyydpxh47gfkxn6fy29e 1438019 1438017 2026-11-09T04:01:14Z Mallikarjunasj 11080 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1438019 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || mallikarjunasj - submitted|| |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% || mallikarjunasj submitted || |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories |mallikarjunasj writing WIP| |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೧೯, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)s |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) n4eitd4i44m3y24xya4v6egyea6ypii 1438020 1438019 2026-11-09T04:02:53Z Mallikarjunasj 11080 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1438020 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || | mallikarjunasj - submitted| |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% ||| |mallikarjunasj submitted | |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |mallikarjunasj writing WIP| |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೧೯, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)s |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) 2li2iwjd31i3a8scaj9q06mm4mhrkpj 1438021 1438020 2026-11-09T04:04:34Z Mallikarjunasj 11080 /* ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1438021 wikitext text/x-wiki '''ಸಹಯೋಗದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರ ಗಮನ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭಾಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುಗರು ತಾವು ಓದುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಂತಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Heritage Across Borders ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 833 ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Infoboxes) ಸೇರಿಸುವುದು, ವರ್ಗಗಳನ್ನು (Categories) ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಭಾಷೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Idea) == ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವೂ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು, ಓದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. == ಉದ್ದೇಶ (Purpose) == ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸೂಚನೆಗಳು (Instructions) ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಿ. ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಲೇಖನಗಳ ಆಯ್ಕೆ (Article Selection): == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅಗ್ರ 100 ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿಯಾನದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! # !! ಲೇಖನದ ತಲೆಬರಹ !! ಗುಣಮಟ್ಟ !! ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು !! ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು |- | 1 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D ಅಂಬರೀಶ್] || 31% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 2 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0_%E0%B2%9A%E0%B3%8C%E0%B2%A1%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 3 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 4 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B2%BE_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%87%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್] || 8% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message ||[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) |- | 5 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಅಲಂಕಾರ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 6 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81 ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 7 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಆದೇಶ ಸಂಧಿ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 8 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%BF ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ] || 34% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories || |- | 9 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ] || 26% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 10 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B3%86.%E0%B2%85%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%82 ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 11 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D._%E0%B2%AD%E0%B3%88%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ] || 25% || This article is too short, try to expand the content || |- | 12 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3%E0%B3%8D ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 13 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D.%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%82 ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content ||[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)|| |- | 14 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8F%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ] || 60% || Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 15 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 ಕಂಸಾಳೆ] || 18% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 16 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%B6 ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ] || 52% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 17 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಕನಕದಾಸರು] || 31% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 18 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ಕನ್ನಡ] || 50% || Add images or other media || |- | 19 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ] || 34% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 20 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು] || 0% || — || |- | 21 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರಗಳು] || 3% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 22 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5 ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ] || 22% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 23 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 24 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 25 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 26 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%A8 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ] || 13% || Add more references, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 27 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3 ಕರ್ಣ] || 14% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 28 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%82_%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 29 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ಕರ್ನಾಟಕ] || 45% || Add more references, Add more relevant categories || |- | 30 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%90%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು] || 44% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 31 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8 ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ] || 67% || Add more references, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 32 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ] || 10% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 33 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 51% || Add more references, Add an infobox || |- | 34 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%A8%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು] || 19% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 35 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು] || 0% || mallikarjunasj - submitted |- | 36 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] || 0% ||| mallikarjunasj submitted |- | 37 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಬ್ಬಗಳು] || 53% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |mallikarjunasj writing WIP| |- | 38 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97 ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ] || 17% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 39 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ] || 19% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 40 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AD_%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3 ಕುಂಭ ಮೇಳ] || 23% || Add an infobox, This article is too short, try to expand the content || |- | 41 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BEಸ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ] || 33% || Add more references, Add images or other media || |- | 42 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81 ಕುವೆಂಪು] || 42% || Add more references || |- | 43 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4%E0%B2%95_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ] || 59% || Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 44 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF ಕೃಷಿ] || 85% || Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 45 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ] || 29% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 46 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%86._%E0%B2%AA%E0%B2%BF._%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%A4%E0%B3%87%E0%B2%9C%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ] || 24% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 47 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು] || 7% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 48 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5_(%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4) ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)] || 23% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 49 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A7%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ] || 17% || Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 50 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%86 ಗಾದೆ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 51 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್] || 18% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 52 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] || 45% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 53 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B2_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%9F ಗೋಲ ಗುಮ್ಮಟ] || 14% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 54 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%88 ಗೋವಿಂದ ಪೈ] || 25% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 55 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B2%AE_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ] || 43% || Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 56 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE_%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 57 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8-%E0%B3%A9 ಚಂದ್ರಯಾನ-೩] || 31% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 58 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ] || 21% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 59 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ] || 20% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 60 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6_%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು] || 9% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 61 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E2%80%8C%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು] || 40% || This article is too short, try to expand the content || |- | 62 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%A3 ಜಾಗತೀಕರಣ] || 63% || Improve article section headings, Add an infobox, Check article for a maintenance message || |- | 63 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6 ಜಾನಪದ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 64 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B2%BF.%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B್.%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ] || 13% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 65 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ] || 24% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 66 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%A4_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು] || 6% || Add more references, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 67 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B2%BF.%E0%B2%B5%E0%B2%BF.%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ] || 31% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 68 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A1%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A3%E0%B2%BF%E0%B2%A4 ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ] || 28% || Add more references, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 69 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A4%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%AE-%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AD%E0%B2%B5 ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ] || 4% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 70 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6.%E0%B2%B0%E0%B2%BE.%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86 ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 71 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ] || 30% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 72 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5 ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 73 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0%2F%E0%B2%9C%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B2%B0_%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF ದೇವರ/ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ] || 19% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 74 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8C%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%BF ದ್ರೌಪದಿ] || 33% || Add more references, This article is too short, try to expand the content || |- | 75 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%AE%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%95_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್] || 18% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 76 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%B0%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0_%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%A6%E0%B2%BF ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ] || 64% || — || |- | 77 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0 ನಾಗಚಂದ್ರ] || 15% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 78 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B3%81 ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು] || 34% || Add more references, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 79 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B3%87%E0%B2%B9%E0%B2%BE_%E0%B2%95%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D ನೇಹಾ ಕಕ್ಕರ್] || 25% || Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 80 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%AA ಪಂಪ] || 20% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 81 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF.%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B್ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 82 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8D%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್] || 75% || Improve article section headings, Add images or other media || [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೧೯, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)s |- | 83 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BEಸ ಪುರಂದರದಾಸ] || 24% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 84 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B್_%E0%B2%AA%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%A3%E0%B3%86 ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ] || 22% || Add more references, Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 85 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AD%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ] || 21% || Add more references, Add more internal wikilinks, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |- | 86 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಜಾವಾಣಿ] || 25% || Add more references, Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 87 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಪ್ರಶಾಂತ್ ನೀಲ್] || 20% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 88 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ] || 46% || Improve article section headings, Add images or other media || |- | 89 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5ರ ಬಸವೇಶ್ವರ] || 36% || Add more references, Add more internal wikilinks || |- | 90 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF ಬಾದಾಮಿ] || 37% || Add more references, Check article for a maintenance message || |- | 91 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF._%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B್._%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B0್ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್] || 22% || This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 92 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B್_%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B್_%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_(%E0%B2%B8%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%A8%E0%B್_12) ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)] || 36% || Add images or other media, This article is too short, try to expand the content || |- | 93 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ಬೆಂಗಳೂರು] || 51% || Add more references || |- | 94 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B್%E0%B2%B8 ಬೆನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್] || 27% || Add more internal wikilinks, Improve article section headings, Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 95 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B್_%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್] || 12% || Add more references, Add more internal wikilinks, This article is too short, try to expand the content, Check article for a maintenance message || |- | 96 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4 ಭಾರತ] || 44% || This article is too short, try to expand the content || |- | 97 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A0%E0%B2ಿಕೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ] || 25% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 98 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BF%E0%B2%95_%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B3%86 ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] || 75% || Add more internal wikilinks, Add an infobox, Add more relevant categories || |- | 99 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3_%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%9C ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ] || 28% || Add images or other media, Add more relevant categories, This article is too short, try to expand the content || |- | 100 || [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B2%A6_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%AE_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ] || 23% || Add more references, Add images or other media, Add an infobox, Add more relevant categories, Check article for a maintenance message || |} == ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ (Minimum Contribution): == ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. '''ನಿಮ್ಮ ಸುಧಾರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ (Wikieval) ಸೇರಿಸಿ.''' https://wikieval.toolforge.org/contests/20 == ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Improvement):== ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. == ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ (Documentation and Review): == ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು WikiEval ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅಭಿಯಾನದ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು WikiEval ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಲೇಖನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Article Evaluation): == ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ತಂಡವು ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಖರತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಆಕರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. == ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ (Conflict of Interest): == ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಾರದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ (Support and Communication): == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅಭಿಯಾನ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, Open Knowledge Initiatives (OKI) ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. WikiEval: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ 1. ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳು: ಲೇಖನದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. 2. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯ ಸುಧಾರಣೆ (Meaningful Content Improvement): ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸುಮಾರು 2,000 ಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಿವ್ವಳ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ.) 3. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳು (Reliable References): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಆಕರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆಕರಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಆಕರಗಳು.) 4. ಆಂತರಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು (Internal Hyperlinks): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಂತರಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? (ಸೂಚಿತ ಮಾನದಂಡ: ಸೂಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು.) 5. ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೀಯತೆ (Accuracy and Verifiability): ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಆಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ? 6. ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ (Neutrality and Balance): ಕೊಡುಗೆಯು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (Neutral Point of View – NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 7. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸರಳತೆ (Language and Readability): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾಗುಣಿತ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಓದುವ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 8. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Structure and Organisation): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಪರಿಚಯ ಭಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 9. ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Completeness and Coverage): ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 10. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Templates and Maintenance Issues): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 11. ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (Images and Media): ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. (ಐಚ್ಛಿಕ; ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.) 12. ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ (Edit Summaries and Documentation): ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಪಾದನಾ ಸಾರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಗತ್ಯದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು WikiEval ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? 13. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (Overall Quality of Improvement): ಲೇಖನದ ನಿಖರತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಓದುವ ಸರಳತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ? (ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವಾಗಿ – Bonus Point ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.) ಅಭಿನಂದನೆಯ ಸಂಕೇತ (A Token of Appreciation) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ (Equal Opportunity): ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. '''ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fair and Neutral Evaluation):''' ಆಯಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ (NPOV) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಕರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. '''ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ (Eligibility for Recognition):''' ಕನಿಷ್ಠ 3 ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯ ಖಾತರಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ (Selection for the In-person Activity):''' ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು, ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Transparent Selection):''' ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟಕರು == #[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] #[[User:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ]] #[[User:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] == ತೀರ್ಪುಗಾರರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] # [[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|ಬಬಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಹಿ) == #--[[ಸದಸ್ಯ: VAISHNU|VAISHNU ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ: VAISHNU |ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೨:೩೨, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೯, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೧, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ([[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್]]) r5fg3vwua13nbs57a2bo5dkiwdljw5k 0 188184 1437968 2026-11-08T12:00:41Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:300px; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#ccccff;" | ಚಾಂಗ್‌ಡಿಯೊಕ್‌ಗುಂಗ್ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣ |- | colspan="2" style="text-align:center;" | File:Changdeokgung-Injeongjeon.jpg|300px|ಇನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್ ಸಿಂ... 1437968 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:300px; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#ccccff;" | ಚಾಂಗ್‌ಡಿಯೊಕ್‌ಗುಂಗ್ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣ |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Changdeokgung-Injeongjeon.jpg|300px|ಇನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್ ಸಿಂಹಾಸನ ಸಭಾಂಗಣ]] |- ! ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Changdeokgung Palace Complex |- ! ಸ್ಥಳ | ಜೊಂಗ್ನೊ-ಗು, [[ಸಿಯೋಲ್]] |- ! ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (ii), (iii), (iv) |- ! ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | ೧೯೯೭ |- ! ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | ಸುಮಾರು ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ |- ! ದೇಶ | [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] |} '''ಚಾಂಗ್‌ಡಿಯೊಕ್‌ಗುಂಗ್ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣ''' ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜೋಸಿಯೊನ್ ರಾಜವಂಶದ ಅರಮನೆ. ಇದು ಬೇಗಾಕ್ಸಾನ್ ಪರ್ವತದ ಉಂಗ್‌ಬಾಂಗ್ ಶಿಖರದ ಬುಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/816 |title=Changdeokgung Palace Complex |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=ಯುನೆಸ್ಕೋ |access-date=2026-11-08}}</ref> ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="moona">{{cite web |url=https://secretmoona.com/changdeokgung-palace-secret-garden-huwon/ |title=Strolling Changdeokgung Palace and its Stunning Secret Garden: Huwon |website=Secret Moona |access-date=2026-11-08}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಅರಮನೆಯನ್ನು ೧೪೦೫ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ತೇಜೊಂಗ್‌ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಅರಮನೆಯಾದ ಗ್ಯೊಂಗ್‌ಬೊಕ್‌ಗುಂಗ್‌ಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಎರಡನೇ ಅರಮನೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="moona" /> ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಧಾನ ನೆಲೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="unesco" /> ಇದು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ವರ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ರಾಜಕುಟುಂಬದ ವಂಶಸ್ಥರು ೧೯೮೯ರವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರಿಂದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="moona" /> [[File:Korean art-Donggwoldo-Changdeokgung and Changgyeonggung-Dong-A University-01.jpg|thumb|left|ಚಾಂಗ್‌ಡಿಯೊಕ್‌ಗುಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಗ್‌ಗ್ಯೊಂಗ್‌ಗುಂಗ್ ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಡೊಂಗ್‌ಗ್ವೊಲ್ಡೊ ಕಲಾಕೃತಿ]] == ವಿನ್ಯಾಸ == ಅರಮನೆಯು ಮೂರು ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಅಂಗಳಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಆಡಳಿತ, ರಾಜನ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಸಭಾಂಗಣದ ಅಂಗಳಗಳು.<ref name="turtle">{{cite web |url=https://www.timetravelturtle.com/south-korea/visit-changdeokgung-palace-seoul/ |title=Visiting Changdeokgung Palace and its Secret Garden |website=Time Travel Turtle |access-date=2026-11-08}}</ref> ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಒಜೊ (ರಾಜಸಭೆ), ಚಿಜೊ (ಆಡಳಿತ ಕೋಣೆಗಳು), ಚಿಮ್ಜೊ (ರಾಜನಿವಾಸ) ಮತ್ತು ವಿಹಾರ ಉದ್ಯಾನ.<ref name="unesco" /> ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಕಟ್ಟಿದಂತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ska">{{cite web |url=https://seoulkoreaasia.com/changdeokgung-palace-secret-garden/ |title=How to Visit Changdeokgung Palace (+ Secret Garden) |website=Seoul Korea Asia |access-date=2026-11-08}}</ref> [[File:Donhwamun Gate Changdeokgung 1.jpg|thumb|ದೊನ್‌ಹ್ವಾಮುನ್ ದ್ವಾರ]] ದೊನ್‌ಹ್ವಾಮುನ್ ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಮರದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ.<ref name="ska" /> ಮೈಲ್‌ಏಷ್ಯಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ೧೪೧೨ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ೧೬೦೯ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಗೆಯುಮ್‌ಚಿಯಾನ್ ಸೇತುವೆ ೧೪೧೧ರಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="mile" /> ಇನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್ ಸಿಂಹಾಸನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸ್ವಾಗತದಂತಹ ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಅಂಗಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="turtle" /> ಹ್ವಿಜೊಂಗ್‌ದಾಂಗ್ ರಾಜನ ನಿವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ, ದೇಜೊಜೊನ್ ರಾಣಿಯ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="turtle" /> ಸೊನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ರಾಜನ ಬೆಳಗಿನ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ನೀಲಿ ಹೆಂಚಿನ ಏಕೈಕ ಕಟ್ಟಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="turtle" /> ನಕ್ಸೊನ್‌ಜೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ೧೯೮೯ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.<ref name="mile">{{cite web |url=https://mileasia.com/korea/changdeokgung-palace/ |title=Changdeokgung Palace Seoul: Complete Guide with Secret Garden |website=MileAsia |access-date=2026-11-08}}</ref> ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳ ''ದಾನ್‌ಚಿಯೊಂಗ್'' ಚಿತ್ರಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಬೇಗಾಕ್ಸಾನ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ರಕ್ಷಕ ಪರ್ವತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="turtle" /> == ಹುವೊನ್ (ರಹಸ್ಯ ಉದ್ಯಾನ) == ಅರಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹುವೊನ್ ಅಥವಾ ಬಿವೊನ್ ("ರಹಸ್ಯ ಉದ್ಯಾನ") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮಟ್ಟಗಳು, ಹುಲ್ಲುಹಾಸು, ಕಮಲದ ಕೊಳ ಮತ್ತು ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ೫೬,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರ-ಗಿಡಗಳಿವೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco" /> ಬುಯೊಂಗ್‌ಜಿ ಕೊಳದ ಬಳಿಯ ಜುಹಾಮ್ನು ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಚನ ಕೊಠಡಿ ಇತ್ತು. ಎರ್ಯೊಂಗ್‌ಜೊಂಗ್ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಯುವರಾಜನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯೊಂಗ್‌ಗ್ಯೊಂಗ್‌ದಾಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ೧೮೨೮ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು; ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="turtle" /> ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಜುನಿಪರ್ ಮರವೂ ಇದೆ.<ref name="mile" /> [[File:Changdeokgung Secret Garden Juhamnu.jpg|thumb|left|ಹುವೊನ್ ಉದ್ಯಾನದ ಜುಹಾಮ್ನು ಮಂಟಪ]] [[File:Korea-Seoul-Changdeokgung-Yeonghwadang-01.jpg|thumb|ಹುವೊನ್ ಉದ್ಯಾನದ ಯೊಂಗ್‌ಗ್ಯೊಂಗ್‌ದಾಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]] == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಈ ತಾಣವನ್ನು (ii), (iii) ಮತ್ತು (iv) ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕೊರಿಯಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು; ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ (''ಪುಂಗ್ಸು'') ಮತ್ತು ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರತಿಫಲನವಿದೆ; ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಅರಮನೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="unesco" /> == ಸಂರಕ್ಷಣೆ == ಇಡೀ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವು ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್, ಸೊನ್‌ಜಿಯೊಂಗ್‌ಜಿಯೊನ್, ದೊನ್‌ಹ್ವಾಮುನ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ನಿಧಿ ಎಂದು ಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಂಕಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ, ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಏಷ್ಯಾದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅರಮನೆಯ ಅಧಿಕೃತತೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದೂ, ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದೂ ಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco" /> [[File:Korea-Seoul-Changdeokgung-Huwon-Buyongjeong and Buyeongju-01.jpg|thumb|left|ಹುವೊನ್ ಉದ್ಯಾನದ ಬುಯೊಂಗ್‌ಜೆಂಗ್ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಕೊಳ]] == ಭೇಟಿ == ಅರಮನೆ ಸೋಮವಾರಗಳಂದು ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.<ref name="turtle" /><ref name="moona" /> ಹುವೊನ್ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ ಪ್ರವೇಶ ಟಿಕೆಟ್ ಅಗತ್ಯ, ಮತ್ತು ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮುಗಿದುಹೋಗಬಹುದು.<ref name="turtle" /> ಅಂಗುಕ್ ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಅರಮನೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು.<ref name="ska" /> ಅರಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಚಾಂಗ್‌ಗ್ಯೊಂಗ್‌ಗುಂಗ್ ಅರಮನೆ ಇದ್ದು ಎರಡರ ನಡುವೆ ದ್ವಾರದ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ; ಜೊಂಗ್ಮ್ಯೊ ದೇವಾಲಯ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ನಡಿಗೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="turtle" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> 0ouhp6wfwu2zydrnv9sq1vlj25p7tyx 3 188185 1437974 2026-11-08T12:26:27Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1437974 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Yogi Gadag}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೬, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) nalaepgyfhnf3y9jhg4f95ph2fr3j0e 3 188186 1437997 2026-11-08T16:47:31Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1437997 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Siddaram Kembhavi26}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೭, ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) l1m91bsnyom8a7qre8794okmoz189jh 5 188188 1438018 2026-11-09T03:55:29Z ~2026-59282-16 103052 /* ಲೇಖನಗಳ ವಿವರ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1438018 wikitext text/x-wiki == ಲೇಖನಗಳ ವಿವರ == ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಎಸ್ಜೆ <nowiki>#</nowiki> ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು <nowiki>#</nowiki> ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-59282-16|~2026-59282-16]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-59282-16|talk]]) ೦೯:೨೫, ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) g2tzq4ndo6voih5p1u50fteq7szqnww 0 188189 1438026 2026-11-09T06:04:30Z VAISHNU 87310 ಹೊಸ ಪುಟ: <gallery mode="packed" heights="100"> Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆ Huli vesha mangaluru.jpg|ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ಶಾರದಾ ದೇವಿ Sharada altar.jpg|ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಮಂಟಪ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದ... 1438026 wikitext text/x-wiki <gallery mode="packed" heights="100"> Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆ Huli vesha mangaluru.jpg|ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ಶಾರದಾ ದೇವಿ Sharada altar.jpg|ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಮಂಟಪ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಅಲಂಕಾರ Kudroli temple Mangalore.jpg|ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ Kudroli Temple 2025.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ </gallery> {{Short description|ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ}} '''ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] ಹಬ್ಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿಯ [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಶಾರದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು இடம்பெಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Temple2026">{{cite web |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2026 }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಲಂಕೃತ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="TOI2026">{{cite news |title=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/cm-to-inaugurate-mangaluru-dasara-on-oct-12/articleshow/134767949.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=7 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ದಸರಾ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ವಿರುದ್ಧ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಗರದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref name="TempleHome">{{cite web |title=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾದ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರು 1912ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸಂಬಂಧವು ಅದರ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಗೋಕರ್ಣನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.<ref name="TempleHome"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 == 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಉತ್ಸವದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref name="TOI2026"/> ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref name="TOIStage">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ ಬೆಳಗಿದ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/lit-streets-decorated-temples-set-stage-for-dasara-in-mangaluru/articleshow/134856018.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=10 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> === ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ === ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ, ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ, ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶಾರದಾ ಆರಾಧನೆಯು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನವದುರ್ಗೆಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪಗಳು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತೋಷಿ ಕಲಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಯೋಜಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ === ಮಂಗಳೂರಿನ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. === ಪಿಲಿವೇಷ === [[ಪಿಲಿವೇಷ]] ಅಥವಾ ಹುಲಿವೇಷವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯಂತಹ ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೋಲುಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಸರಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಲಿವೇಷ ತಂಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವರ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="TOIProcession">{{cite news |title=ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಮಾಗಮ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/lakhs-throng-mangaluru-to-witness-dasara-procession/articleshow/135095465.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದವು. === ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾ === ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುದ್ದು ಶಾರದೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಿನ್ನಿ ಪಿಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ === 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಮೆಹಂದಿ, ಬೆಂಕಿ ಬಳಸದೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಗುಂಪು ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು இடம்பெಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಗರ್ಬಾ ಮತ್ತು ದಾಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="TOI2026"/> === ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ === 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಧಿಯು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.<ref name="TOI2026"/> === ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರ === ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="TOI2026"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="ProcessionGuidelines">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026: ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟ |url=https://www.daijiworld.com/index.php/news/newsDisplay?newsID=1332056 |work=ದಾಯ್ಜಿವರ್ಲ್ಡ್ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗ === ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: * ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ವೃತ್ತ * ಸಾಯಿಬೀನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ * ಪಿವಿಎಸ್ ವೃತ್ತ * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತ * ಜಿಎಚ್‌ಎಸ್ ರಸ್ತೆ * ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ * ಅಳಕೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಸಾಗಿತು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ರಮ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರದ ಕುರಿತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಯು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/><ref name="TOIProcession"/> === ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 75ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ ಎಂದು ಆಯೋಜಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ === ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಯೋಜಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದವು. === ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ === 2026ರ ಉತ್ಸವವು ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಮುಂಜಾನೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಉತ್ಸವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.<ref name="TOIProcession"/> == ಮಂಗಳೂರಿನ ಇತರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳು == ಕುದ್ರೋಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ವಿದ್ಯಾರಂಭ, ತುಲಾಭಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref name="TOIProcession"/> ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಳಾರ್, ಉರ್ವ, ಮರೋಳಿ, ಪೊಳಲಿ, ಕಟೀಲು, ಬಪ್ಪನಾಡು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="TOIStage"/> == ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಆಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ನಗರದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/> ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೂ ಆಯೋಜಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ತುಳುನಾಡಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಉತ್ಸವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಗಮನದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ, ಆಹಾರ, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ದಸರಾ]] * [[ನವರಾತ್ರಿ]] * [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] * [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಪಿಲಿವೇಷ]] * [[ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Dasaram.jpg|ಮಂಗಳೂರಿನ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ Mangalore Dasara.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕಾರ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ – ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 – ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪುಟ] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dasara ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ದಸರಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mangalore ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ಮಂಗಳೂರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] [[ವರ್ಗ:2026ರ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಸರಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026]] j42wuszigebb9ajhiqnk16rklx2vhi1 1438027 1438026 2026-11-09T06:05:04Z VAISHNU 87310 /* ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ */ 1438027 wikitext text/x-wiki <gallery mode="packed" heights="100"> Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆ Huli vesha mangaluru.jpg|ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ಶಾರದಾ ದೇವಿ Sharada altar.jpg|ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಮಂಟಪ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಅಲಂಕಾರ Kudroli temple Mangalore.jpg|ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ Kudroli Temple 2025.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ </gallery> {{Short description|ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ}} '''ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] ಹಬ್ಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿಯ [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಶಾರದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು இடம்பெಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Temple2026">{{cite web |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2026 }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಲಂಕೃತ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="TOI2026">{{cite news |title=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/cm-to-inaugurate-mangaluru-dasara-on-oct-12/articleshow/134767949.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=7 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ದಸರಾ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ವಿರುದ್ಧ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಗರದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref name="TempleHome">{{cite web |title=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾದ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರು 1912ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸಂಬಂಧವು ಅದರ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಗೋಕರ್ಣನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.<ref name="TempleHome"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 == 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಉತ್ಸವದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref name="TOI2026"/> ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref name="TOIStage">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ ಬೆಳಗಿದ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/lit-streets-decorated-temples-set-stage-for-dasara-in-mangaluru/articleshow/134856018.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=10 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> === ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ === ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ, ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ, ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶಾರದಾ ಆರಾಧನೆಯು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನವದುರ್ಗೆಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪಗಳು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತೋಷಿ ಕಲಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಯೋಜಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ === ಮಂಗಳೂರಿನ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. === ಪಿಲಿವೇಷ === [[ಪಿಲಿವೇಷ]] ಅಥವಾ ಹುಲಿವೇಷವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯಂತಹ ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೋಲುಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಸರಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಲಿವೇಷ ತಂಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವರ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="TOIProcession">{{cite news |title=ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಮಾಗಮ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/lakhs-throng-mangaluru-to-witness-dasara-procession/articleshow/135095465.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದವು. === ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾ === ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುದ್ದು ಶಾರದೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಿನ್ನಿ ಪಿಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ === 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಮೆಹಂದಿ, ಬೆಂಕಿ ಬಳಸದೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಗುಂಪು ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನುಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಗರ್ಬಾ ಮತ್ತು ದಾಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="TOI2026"/> === ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ === 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಧಿಯು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.<ref name="TOI2026"/> === ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರ === ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="TOI2026"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="ProcessionGuidelines">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026: ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟ |url=https://www.daijiworld.com/index.php/news/newsDisplay?newsID=1332056 |work=ದಾಯ್ಜಿವರ್ಲ್ಡ್ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗ === ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: * ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ವೃತ್ತ * ಸಾಯಿಬೀನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ * ಪಿವಿಎಸ್ ವೃತ್ತ * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತ * ಜಿಎಚ್‌ಎಸ್ ರಸ್ತೆ * ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ * ಅಳಕೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಸಾಗಿತು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ರಮ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರದ ಕುರಿತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಯು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/><ref name="TOIProcession"/> === ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 75ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ ಎಂದು ಆಯೋಜಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ === ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಯೋಜಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದವು. === ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ === 2026ರ ಉತ್ಸವವು ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಮುಂಜಾನೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಉತ್ಸವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.<ref name="TOIProcession"/> == ಮಂಗಳೂರಿನ ಇತರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳು == ಕುದ್ರೋಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ವಿದ್ಯಾರಂಭ, ತುಲಾಭಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref name="TOIProcession"/> ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಳಾರ್, ಉರ್ವ, ಮರೋಳಿ, ಪೊಳಲಿ, ಕಟೀಲು, ಬಪ್ಪನಾಡು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="TOIStage"/> == ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಆಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ನಗರದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/> ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೂ ಆಯೋಜಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ತುಳುನಾಡಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಉತ್ಸವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಗಮನದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ, ಆಹಾರ, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ದಸರಾ]] * [[ನವರಾತ್ರಿ]] * [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] * [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಪಿಲಿವೇಷ]] * [[ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Dasaram.jpg|ಮಂಗಳೂರಿನ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ Mangalore Dasara.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕಾರ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ – ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 – ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪುಟ] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dasara ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ದಸರಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mangalore ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ಮಂಗಳೂರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] [[ವರ್ಗ:2026ರ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಸರಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026]] pl8pkb7931sn1xpcfjhym766mgmsuok 1438028 1438027 2026-11-09T06:05:47Z VAISHNU 87310 1438028 wikitext text/x-wiki <gallery mode="packed" heights="100"> Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆ Huli vesha mangaluru.jpg|ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ಶಾರದಾ ದೇವಿ Sharada altar.jpg|ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಮಂಟಪ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಅಲಂಕಾರ Kudroli temple Mangalore.jpg|ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ Kudroli Temple 2025.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ </gallery> {{Short description|ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ}} '''ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] ಹಬ್ಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿಯ [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಶಾರದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Temple2026">{{cite web |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2026 }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಲಂಕೃತ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="TOI2026">{{cite news |title=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/cm-to-inaugurate-mangaluru-dasara-on-oct-12/articleshow/134767949.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=7 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ದಸರಾ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ವಿರುದ್ಧ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಗರದ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref name="TempleHome">{{cite web |title=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |url=https://kudroligokarnanathakshetra.com/ |website=ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾದ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರು 1912ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸಂಬಂಧವು ಅದರ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಗೋಕರ್ಣನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.<ref name="TempleHome"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 == 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರವರೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಉತ್ಸವದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref name="TOI2026"/> ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref name="TOIStage">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ ಬೆಳಗಿದ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/lit-streets-decorated-temples-set-stage-for-dasara-in-mangaluru/articleshow/134856018.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=10 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> === ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ === ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ, ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ, ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶಾರದಾ ಆರಾಧನೆಯು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನವದುರ್ಗೆಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪಗಳು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತೋಷಿ ಕಲಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಯೋಜಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ === ಮಂಗಳೂರಿನ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. === ಪಿಲಿವೇಷ === [[ಪಿಲಿವೇಷ]] ಅಥವಾ ಹುಲಿವೇಷವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯಂತಹ ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೋಲುಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಸರಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಲಿವೇಷ ತಂಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವರ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="TOIProcession">{{cite news |title=ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಮಾಗಮ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/lakhs-throng-mangaluru-to-witness-dasara-procession/articleshow/135095465.cms |work=ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> == ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದವು. === ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾ === ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುದ್ದು ಶಾರದೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಿನ್ನಿ ಪಿಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ === 2026ರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ದಸರಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಮೆಹಂದಿ, ಬೆಂಕಿ ಬಳಸದೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಗುಂಪು ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನುಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಗರ್ಬಾ ಮತ್ತು ದಾಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="TOI2026"/> === ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === ಉತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ === 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಧಿಯು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.<ref name="TOI2026"/> === ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರ === ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="TOI2026"/> == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="ProcessionGuidelines">{{cite news |title=ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026: ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟ |url=https://www.daijiworld.com/index.php/news/newsDisplay?newsID=1332056 |work=ದಾಯ್ಜಿವರ್ಲ್ಡ್ |date=21 October 2026 |access-date=9 November 2026 }}</ref> ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗ === ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: * ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ವೃತ್ತ * ಸಾಯಿಬೀನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ * ಪಿವಿಎಸ್ ವೃತ್ತ * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತ * ಜಿಎಚ್‌ಎಸ್ ರಸ್ತೆ * ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ * ಅಳಕೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಸಾಗಿತು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ರಮ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರದ ಕುರಿತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಯು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/><ref name="TOIProcession"/> === ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು === ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 75ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ ಎಂದು ಆಯೋಜಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI2026"/> === ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ === ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಯೋಜಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದವು. === ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ === 2026ರ ಉತ್ಸವವು ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಮುಂಜಾನೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಉತ್ಸವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.<ref name="TOIProcession"/> == ಮಂಗಳೂರಿನ ಇತರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗಳು == ಕುದ್ರೋಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ವಿದ್ಯಾರಂಭ, ತುಲಾಭಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref name="TOIProcession"/> ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಳಾರ್, ಉರ್ವ, ಮರೋಳಿ, ಪೊಳಲಿ, ಕಟೀಲು, ಬಪ್ಪನಾಡು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="TOIStage"/> == ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಆಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ನಗರದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ProcessionGuidelines"/> ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೂ ಆಯೋಜಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸೇರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOIProcession"/> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ತುಳುನಾಡಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಉತ್ಸವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಗಮನದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ, ಆಹಾರ, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ದಸರಾ]] * [[ನವರಾತ್ರಿ]] * [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] * [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * [[ಪಿಲಿವೇಷ]] * [[ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery mode="packed" heights="180"> Dasaram.jpg|ಮಂಗಳೂರಿನ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ Mangalore Dasara.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ Mangalore dasara ,Pooja Kunita.jpg|ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ Pili Nalike.jpg|ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹುಲಿವೇಷ Grandeur of Kudroli Gokarnanatheshwaratemple Dusshera MainDeity Sharaddha Maatha.png|ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿ Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕಾರ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ – ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://kudroligokarnanathakshetra.com/events/mangaluru-dasara-2026/ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ 2026 – ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪುಟ] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dasara ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ದಸರಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mangalore ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ – ಮಂಗಳೂರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] [[ವರ್ಗ:2026ರ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಸರಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026]] sgx9xv54rk16a9k80s6x078vy6ne12m 3 188190 1438037 2026-11-09T07:27:51Z Neriah 69454 Neriah [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BAswim]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Barak Attar]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/BAswim|BAswim]]" to "[[Special:CentralAuth/Barak Attar|Barak Attar]]" 1438037 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Barak Attar]] 31zsjx7orm8ws6184y1gn9173s8ygc8