ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ knwikisource https://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಚರ್ಚೆ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಕರ್ತೃ ಕರ್ತೃ ಚರ್ಚೆ ಪುಟ ಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಪರಿವಿಡಿ ಪರಿವಿಡಿ ಚರ್ಚೆ ಅನುವಾದ ಅನುವಾದ ಚರ್ಚೆ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 104 20618 318153 248881 2026-05-08T16:53:25Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=ಮಿಂಚು|right=167}} ಚಪ್ಪಾಳೆ. ಒಳತೆರೆ ಅಡ್ಡವಾಯಿತು. ತೆರೆಯೊಳಗಿನ ಗಂಟಲು "ಇನ್ನು ಕಾಮ ದಹನ” ಎಂದೊಡನೆ ತೆರೆ ಸರಿಯಿತು. ಕುಸುಮ ಶರ ಕಾಮಣ್ಣ ಹುಚ್ಚಾಟಕ್ಕಿಳಿದ, ಶಿವನನ್ನು ಕೆಣಕಿದ, ಬೂದಿಬಡಕ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಸಿಟ್ಟಾದ.... ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಈ ಕಥೆ ? ಈಗ ಹಿಮ್ಮೇಳದವರಿಗೆ ಮೇಲುಗೈ. ಯಾರು ಹಾಕಿದರೊ ಫಾಲನೇತ್ರದ ಸ್ವಿಚ್ಚನ್ನು. ಕಾಮಣ್ಣ ಉರಿದು ಹೋದ. ಇನ್ನು ರತಿದೇವಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಅವಳ ಗಂಡ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಆಗಬೇಕು. ತಾಳಿ, ಈ ಉಪಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಭಾಷಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಒಳತೆರೆ ರಂಗಸ್ಥಲದ ಬಹ್ವಂಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿತು.</br> {{gap}}ಸುಲೋಚನಾಬಾಯಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನೂ ಕರೆ ದೊಯ್ದಳು. ಮೃದುಲಾ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದಳು. “ಪೀಠಗಳು ಬೇಡ, ನಿಂತು ಮಾತಾಡೋಣ,” ಎಂದರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು. <br /> {{gap}}ಮೆಚ್ಚುಗೆ,ಪ್ರಶಂಸೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನದ ಹಿರಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಕೈಗೂಡಲೆಂಬ ಶುಭಾಶಯ. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಅರ್ಪಣೆ ಮೃದುಲಾಬೆನ್‌ಗೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎರಡು ಮಾತು ಹೇಳಿ, ನೇಪಥ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಶುರಾಮನಿಗೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದಳು. ಆತ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕರಂಡಕದೊಡನೆ ಬಂದ. ಸೌದಾಮಿನಿ ಅದನ್ನು ಮೃದುಲಾಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದಳು. </br> {{gap}}ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕಿರುಕಾಣಿಕೆ. “ಧನಂಜಯಕುಮಾರರನ್ನು ಕರೀರಿ.” <br /> {{gap}}ಆತ ಆಗಲೇ ರಂಗಸ್ಥಲವನ್ನೇರುವ ಪಾವಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ, ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ “ಬನ್ನೋ” ಎಂದ. ಕಿರಿಯರು ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ರಂಗಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ಒಯ್ದರು. </br> {{gap}}“ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಕಲಾವಿದೆಯರಿಗೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ಕಿರುಕಾಣಿಕೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ, ಬಟ್ಟೆ !” </br> {{gap}}ರಾಜ್ಯಪಾಲರು 'ಪೀಠಗಳು ಬೇಡ' ಎಂದದ್ದು ತಪ್ಪಾಯಿತೆಂದು, ಬರತೊಡಗಿದ ತಂಡದವರಿಗೆ “ನಮಸ್ತೆ” ಎಂದು, ಮೆಲ್ಲನೆ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಪತ್ನಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು. <br /> {{gap}}(ಮೃದುಲಾ ಕರುಣಾಬೆನ್‌ಳನ್ನು ನೇಪಥ್ಯದಿಂದೀಚೆಗೆ ಬರ ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಡಕವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.) <br /> {{gap}}ಧನಂಜಯ ಕೊಟ್ಟ ಒಂದೊಂದೇ ಪ್ಯಾಕೆಟನ್ನು ಸೌದಾಮಿನಿ ಆಯಾ ಕಲಾವಿದರ </br> ಹೆಸರು ಹಿಡಿದು ಕರೆದುಕೊಟ್ಟಳು. </br> {{gap}}ಮೃದುಲಾಬೆನ್ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ “ಧನ್ಯವಾದ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು__ರಾಜ್ಯ ಪಾಲರಿಗೆ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ, ಕಲ್ಯಾಣನಗರದ ಮಹಾಜನತೆಗೆ, ನೆರವು ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ, ವಾದಕರಿಗೆ, ಉಳಿದೆಲ್ಲರಿಗೆ...... “ಈ ದಿನವನ್ನು ನಾವೆಂದೂ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.”<noinclude></noinclude> 0xsac4xbztty3mu7lmppdtulx4d9uuf 104 20619 318154 248882 2026-05-08T16:58:47Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=20|right=ಮಿಂಚು}} {{gap}}ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರು ಕಾರ್‍ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಸೇವಾ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. </br> {{gap}}ಜನ ಬಂದುದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಚೆದರಿದ್ದೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಬಯಲಿನ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದುವು ರಂಗಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕರ ಕಾರುಗಳು. </br> {{gap}}ನಾಯಕ್ ಕೇಳಿದರು : </br> {{gap}}“ಹೋದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟವ್ವನ್ನ ಕರಕೊಂಡ್ಬಂದಾಗ ಏನು ಹೇಳಿದ್ದಿರಿ?” </br> {{gap}}“ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ.” </br> {{gap}}ಇವಳು ಗುಜರಾಥಿ ಸಮಾಜ ಸೇವಿಕೆಯ ಶಿಷ್ಯೆ ಅಂತ ಹೇಳಿರ್‍ಲಿಲ್ವಾ ?” </br> {{gap}}“ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದೆ.” </br> {{gap}}“ಆ ಮೃದುಲಾ ಅಮ್ಮನೇ ಗುರು. ಏನಂತೀರಾ ?” </br> {{gap}}“ಆದರೆ ಪುಟ್ಟನ ಹೊಸ ಯೌವನ ?” </br> {{gap}}“ಅದೆಲ್ಲ ಔಷಧಿ ಪ್ರಭಾವ. ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಸಿಗಲಿ.....” </br> {{gap}}“ಅದು ಹುತ್ತ, ದುಡುಕ್ಷೇಡಿ ನಾಯಕ್. ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆಳೆದು ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸೋದೆ ಸರಿ.” </br> {{gap}}... ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಖಾಸಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮೃದುಲಾ ಕೇಳಿದಳು : </br> {{gap}}ಕರಂಡಕದ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ! ಇದರೊಳಗೆ ಏನಿದೆಯೋ ?” </br> {{gap}}“ತೆರೀರಿ.” </br> {{gap}}ಮೃದುಲಾ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನೆತ್ತಿದಳು : ಒಂದು ಚೀಟಿ : </br> {{gap}}'ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ, ಶಿಷ್ಠೆಯಿಂದ.' ಜತೆಯಲ್ಲೊಂದು ಅಂಟಿಸದೇ ಇದ್ದ ಲಕೋಟೆ, ಚ್ಚ ಅದನ್ನೂ ತೆರೆದಳು. ಮೃದುಲಾಬೆನ್ ಹೆಸರಿಗೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಸರಕಾರೀ ಚೆಕ್ಕು. </br> {{gap}}“ಮಿನಿ ! ನನ್ನ ಚಿನ್ನ ! ಏನಿದು ?” </br> {{gap}}“ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಅಪೀಲಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.” </br> {{gap}}“ಧರ್ಮೇಂದರ್‌ಬಾಬಾರಲ್ಲಿಗೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೆ ?” </br> {{gap}}“ಈ ಹಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೋ ? ಅಲ್ಲ..." </br> {{gap}}“ನಿಮ್ಮೊಬ್ಬರ ಹೆಸರೇ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಕೆಲಸ ಖಂಡಿತ ನಡೆಯುತ್ತೆ, ಕರುಣಾನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಿ,” : </br> {{gap}}"ಅವಳಿಗೆ ವಿನೋದನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು.” </br> {{gap}}“ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ ಬಿಡಿ, ವಿವಾಹಿತೆಯರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರಬಾರ ದೂಂತ ಇದೆಯೇನು ?” </br> {{gap}}“ಸರಿ.” </br> {{gap}}“ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ನೆಲೆ ಭದ್ರ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ. ಆಮೇಲೆ ಸೇವಾಕಾರ್ಯ ಚ<noinclude></noinclude> 4gkyv1hrpkk0cmz0aupsssijof602x3 104 20746 318150 277103 2026-05-08T16:37:32Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|೪|ನೋವು|}}</noinclude>{{gap}}ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಯುವ ತನಕವೂ ದಿಬ್ಬದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ ಆತ ನೋಡಿದ. ಅವರಿಬ್ಬರು ತನಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಬದಲು ತಾನೇ ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ? ಸದ್ಯಃ ಅವರ ಸುಳಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ದನಕರುಗಳಿದ್ದುವು. ಒಣ ಹುಲ್ಲನ್ನು ತಿಂದುಬಂದು ನೆರಳಲ್ಲಿ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವು. ಇಬ್ಬರು ಮೂವರು ದನಕಾಯುವ ಹುಡುಗರೂ ಇದ್ದರು. {{gap}}ರಂಗಣ್ಣ ತೆನ್ನೆದುರು ನೇರವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಡೆ ನೋಡಿದ. ಸೋಮಾರಿಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮರಗಳು, ಮನೆಗಳು. ಅವುಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಬಿಸಿಲು ಥಕಥಕ ಕುಣೆಯುತ್ತಿತ್ತು. {{gap}}ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕಾದೊಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗೆರೆ. ಅದು ಕ್ಷೀರ ನದಿ. ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹಾಲು ಹೊಳೆ ಎಂದು ಕರೆದರೊ? ಯಾವ ಋಷಿಯೊ, ಯಾವ ಮುನಿಯೊ? ಎಷ್ಟೊಂದು ಕಾಡುಮೇಡುಗಳನ್ನು ಹಾದುಬರುತ್ತಿದೆಯೊ ಈ ಕ್ಷೀರ? ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲೂ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸಾಲುವಷ್ಟು ನೀರಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನದಿ ಇರುವುದರಿಂದಲ್ಲವೆ ಕಣಿವೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುವುದು? ಅದರ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದಲ್ಲವೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದು? {{gap}}ಕ್ಷೀರ ನದಿಯ ನೆನಪಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ರಂಗಣ್ಣನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳಿರಬೇಡ ಆ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ? ಆದರೂ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳೆತ ಹೆಣಗಳೇ ತೇಲಿಹೋಗುತ್ತವಂತೆ; ಅದರಷ್ಟು ಮಲಿನವಾದ ನದಿ ಇನ್ನೊಂದು ಇರಲಾರದಂತೆ. ಇಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಅದರ ನೀರು ಪರಿಶುದ್ಧ. ಗಂಗೆಯ ಗುಣಗಳೇ ಈ ಕ್ಷೀರ ನದಿಯಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು. ರಂಗಣ್ಣನೆಂದುಕೊಂಡ: ಸಿಗರೇಟು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಟನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ತರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯಲ್ಲಂತೂ ಸೇದುವಂತಿಲ್ಲ. ತಂಗಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲೆಂದು ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ಬಿಟ್ಟೆ...ರಜೆ ಮುಗಿದು ಭಾಗ್ಯನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳುವವರೆಗೂ ಸಿಗರೇಟನ್ನು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೇದುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತನಗಿಲ್ಲ. {{gap}}ಹಿಂದೆ ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಟ್ರಂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗರೇಟ್ ಪ್ಯಾಕೆಟು ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಸುಭದ್ರೆ ಅಂದಿದ್ದಳು: {{gap}}"ಓಹೋ! ಇದು ಬೇರೆ ಶುರು ಮಾಡ್ಬಿಟ್ಟಿದೀಯಾ?"<br /> {{gap}}ತಾನು ಗದರಿದ್ದ:<br /> {{gap}}"ಮುಟ್ಬೇಡ! ಅಲ್ಲಿಡು!"<br /> {{gap}}"ಕೆಟ್ಟ ಚಾಳಿ, ಕೆಟ್ಟ ಚಾಳಿ."<br /> {{gap}}"ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಗಳು ಸೇದ್ಲೇಬೇಕು.<br /> {{gap}}"ರೂಲ್ಸ್ ಐತೇನೋ?"<br /> {{gap}}"ಔದು ಮತ್ತೆ."<br /> {{gap}}"ನಿನ್ನ ಗೆಣೇರು ಸೇದ್ತಾರೇ. ಅವರೇನೂ ಮೆಡಿಕಲ್ನೋರಲ್ವಲ್ಲ."<br /> {{gap}}"ಸಾಕು ತಲೆಹರಟೆ. ಅಪ್ಪನಿಗೆಲ್ಲಾದರೂ ಹೇಳಿದೆಯೊ ಹುಷಾರ್!"<br /> {{gap}}"ಯೋಳೊಲ್ಲ. ಏನ್ಕೊಡ್ತೀಯಾ ನಂಗೆ? ಇನ್ನೊಂದ್ಸಲ ಬರುವಾಗ ಸ್ನೋ ಬಾಟ್ಲಿ<noinclude></noinclude> ru4aqcwijs17xybr3lt2pxe7toncygr 104 20747 318151 277096 2026-05-08T16:42:22Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude> ನೋವು ೫ ತಂದ್ಕೊಡ್ತೀಯ?" {{gap}}" ಹೂ೦......ಹೂ೦....." {{gap}}–'ನಿನ್ನೆ ಗೆಣೇರು ಸೇದ್ತಾರೆ...' ಹು೦. ಗೆಳೆಯ ಅಂತ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅವನನ್ನು ಬರಬಿಟ್ಟುದೇ ತಪ್ಪಾಯಿತು. ತನ್ನ ಹಿರಿಯರೂ ಅವನ ಹಿರಿಯರೂ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರೇನಾಯಿತು? ಇವನು ಜಿಗಣೆಯ ಹಾಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಈ ಮನೆಗೆ? ಈಗ ಒಂದೇ ದಾರಿ. ಜಿಗಣೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ ಪಾದದ ಕೆಳಗೆ ಹೊಸಕುವ ಹಾಗೆ ಇವನನ್ನು... {{gap}}'ನಿನ್ನ ಗೆಣೇರು ಸೇದ್ತಾರೆ.' {{gap}}ಈಗ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದಲ್ಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಸುಭದ್ರೆ ತನ್ನೊಡನೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಾಲೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿ ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡಿದರೂ ಪದ್ಮನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅವಳು ಮಾಡದೆ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.[[Category:]] {{gap}}ತಾನು ಕೆ. ಎಸ್. ರಂಗೇಗೌಡ, ಕಣಿವೇಹಳ್ಳಿ ಶಾಮೇಗೌಡರ ಮಗ ರಂಗೇಗೌಡ. ಡಾಕ್ಟರಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಕೀರ್ತಿ ಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಹಬ್ಬಬೇಕು ಎಂಬುದಲ್ಲವೆ ತನ್ನ ಕನಸು ? ಈಗ ಆ ಸ್ವಪ್ನದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೊಣವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮೊಂಡಾಟವಾಡಬೇಕೆ ಸುಭದ್ರೆ?<br /> {{gap}}ಇವಳನ್ನು ತಾನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ಆ ಪದ್ಮನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಬೇಕು.<br /> {{gap}}ಸಿಗರೇಟು ಸೇದಲು ತನಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟವನು ಪದ್ಮನಾಭ. ಶರಟನ್ನು ಪ್ಯಾಂಟಿನೊಳಗೆ ಇಳಿಬಿಡಲು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟವನೂ ಅವನೇ. ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಸ್ಮಯಗಳ— ಹೋಟೆಲು, ರೆಸ್ಟುರಾ, ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರಗಳ–ಪರಿಚಯವನ್ನು ತನಗೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವನೂ ಆತನೇ. ಆದರೆ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಪದ್ಮನ ಸಹವಾಸ ರಂಗಣ್ಣನಿಗೆ ಬೇಸರವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ವಿದ್ಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ದಾರಿಗಳು ಕವಲೊಡೆದ ಮೇಲೆ ಆ ಬೇಸರ ಉತ್ಕಟವಾಯಿತು. {{gap}}...ನಿಂತಲ್ಲಿಂದ ರಂಗಣ್ಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಗುಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದ. ಕಲ್ಲು ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟು ದೂರ ಹೇಗೂ ಬಂದೆ; ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಹೋಗಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲವೆ ಮೇಲು? ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಎತ್ತರದಿಂದ ನಾಲ್ಕೂ ನಿಟ್ಟಿನ ನೋಟ ಸಾಧ್ಯ.<br /> {{gap}}ರಂಗಣ್ಣ ಮತ್ತೆ ದಿಬ್ಬವನ್ನೇರತೊಡಗಿದ. <br /> {{gap}}ಮನಸಿನೊಳಗೆ ಮೂಡಿದೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಜಟಿಲವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಕಂಡಿತು.<br /> {{gap}}–ಪದ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಬೇಸರವೆನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಸುಭದ್ರೆ-ಪದ್ಮರ ಬಗೆಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಶಂಕೆ ಹುಟ್ಟಿತೆ? ಅಥವಾ, ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಕುರಿತ ಶಂಕೆ ಪದ್ಮನಾಭ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ನಡುವೆ ವಿರಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತೆ?<br /> {{gap}}ಮೊದಲಿನ ಯೋಚನೆ ತಪ್ಪು. ಎರಡನೆಯದೇ ಸರಿ–ಎಂದು ರಂಗಣ್ಣ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ.<br /> {{gap}}ಗುಡಿಗಿನ್ನು ಕೆಲವೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಎನ್ನುವಾಗ ರಂಗಣ್ಣ ಆಯಾಸದಿಂದ ಏದುಸಿರು ಬಿಡುವಂತಾಯಿತು. ದೇವರ ಸಾಮಿಾಪ್ಯ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಬಾರದೆಂದು ಹಿಂದಿನವರು ಗುಡ್ಡಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೇನೊ? ಪದ್ಮನಾಭನಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಕಥೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ. ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿ ಮಾತನಾಡಿ, ತರ್ಕಿಸಿ<noinclude></noinclude> a5aacp6ulhl4bh98in0skxypzhlv3m1 104 21192 318152 206355 2026-05-08T16:43:51Z Pragathi. BH 7585 318152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ManojmanuV" /></noinclude>{{center|ಸ್ವಾಮಿ ಆಪರಂಪಾರ}} “ನಾನು ಎಚ್ಚರಾಗಿದೀನಿ ತಾಯಿ. ಹೇಳಿ ಹೋಗೋಣಾಂತ ಕಾದಿದ್ದೆ, ಇನ್ನು ಹೊರಡ ತೀನಿ. ಮಲ್ಲಪ್ಪಣ್ಣನ್ನ ಎಬ್ಬಿಸೋದು ಬಾಡ." "ಚೆನಾಯು!" ಎಂದಳು ಅಕ್ಕವ್ವ. "ಹಿರಿಯಾ, ಹಿರಿಯಾ!" ಎಂದು ಧ್ವನಿ ಏರಿಸಿ ಗಂಡನನ್ನು ಆಕೆ ಕರೆದಳು. ವೀರಪ್ಪ ನಿರುಪಾಯನಾಗಿ ತಾನೇ ಮಲ್ಲಪ್ಪನ ಮೈಮುಟ್ಟಿ ಸೋದರ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಕರೆದ: "ಮಲ್ಲಪ್ಪಣ್ಣ, ಮಲ್ಲಪ್ಪಣ್ಣ..." ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಧಡಕ್ಕನೆದು, "ಬೆಳಗಾಯಾ? ಬೆಳಗಾಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. "ಎದ್ದು ಬನ್ನಿ" ಎಂದು ಅಕ್ಕವ್ವ ಆದೇಶವಿತ್ತಳು. ವೀರಪ್ಪನೆಂದ: "ನಾನ ಹೊರಡಬೇಕಲ್ಲ, ಅಣ್ಣ ? ಹೇಳಿ ಹೋಗೋಣ ಅಂತ ಕರೆದೆ.” “ಹೂ !” ಇಬ್ಬರೂ ಎದ್ದರು. ವೀರಪ್ಪ ಬಹಿರ್ದೆಶೆ-ಮುಖಮಾರ್ಜನಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿಬಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತು ಶಿವಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ. ಒಳಗೆ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕೊತಕೊತ ಕುದಿದು ಗಂಜಿಯಾಯಿತು. ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಪ್ರಯಾಣದ ಉಡುಪನ್ನು ತೆಗೆದಿರಿಸಿದ. "ಬನ್ನಿ" ಎಂದು ಅಕ್ಕವ್ವ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕರೆದಳು. ...ಗಂಜಿ ಕುಡಿಯುತ್ತ ವೀರಪ್ಪನೆಂದ: "ಅವ್ವ, ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಇರುವನಕ ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಅನ್ನ ಉಂಡದ್ದನ್ನ ನೆನಪಿಡಿತೀನಿ." ಆತ ಉಣುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಅಕ್ಕವ್ವ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಅರಸುಕುಮಾರನಾಗಿ ಸುಖ ವಾಗಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದ್ದವನಿಗೆ ಎಂಥ ದುರ್ಗತಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತು! ಯಮಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಮೇಲೂ ಪುರಾತನರ ಪುಣ್ಯವಿಶೇಷದಿಂದ ಈತ ಬದುಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ. ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಕಾದಿದೆಯೊ ಇವನಿಗೆ? ತನ್ನ ಯೋಚನೆಗಳ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೇರಿ ಸಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಕವ್ವನಿಗೆ, ವೀರಪ್ಪ ನುಡಿದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತಾನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಅವಳಿಗೆ ತೋಚಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಂಜು ಕವಿಯಿತು. ಒಸರಿದ ಕಂಬನಿಯನ್ನು ಸೆರಗಿನಿಂದ ಆಕೆ ಒರೆಸಿಕೊಂಡಳು. ಕೈತೊಳೆದು ಬಂದ ವೀರಪ್ಪ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಮಲಗಿದ್ದೆಡೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತ. ಅವರ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ. “ಮಹಾದೇವ ನಿಮಗೆ ಒಳ್ಳೆದು ಮಾಡಲಿ" ಎಂದ. ಮಲ್ಲಪ್ಪನ ಎದೆಗುಂಡಿಗೆಯ ಗತಿ ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ತಾನು ಆಡಬೇಕಾದ ಮಾತು ಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಆತ ಚಡಪಡಿಸಿದ. "ಇನ್ನು ಹೊರಡಲಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ ವೀರಪ್ಪ.<noinclude></noinclude> pbbvnzam9xvyo5p8trulo6o5jex48rq 104 30506 318095 250455 2026-05-08T12:47:59Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಬಿಡುಗಡೆ / ಒಲವೆ ಜೀವನ|right= ೨೮೭}}</noinclude>ಹೋಗೋಣ." ಮರುಮಾತಾಡದೆ ಸತೀಶ ವ್ಯಾನ್ ಹತ್ತಿ ಆಕೆಯ ಬಲಗಡೆ ಕೂತ. ಆಕೆಯಿಂದ ಹಿತವಾದ ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಬಲಭಾಗದ ಮುಖ, ಕೊರಳು, ಕೈ, ಸೀರೆ ನೋಡುತ್ತ ಮೌನವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತ ಆತ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ವ್ಯಾನು ಆಕೆಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನವರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಆಕೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯನ್ನಿಳಿಸಿ ಆಕೆಯ ಮನೆಯವರೆಗೂ ಹೋಗಿ ನಿಂತಾಗ ಆಕೆ ನಕ್ಕು ಸತೀಶನ ಕಡೆ ನೋಡಿ, "ಇದೇ ನಮ್ಮ ಮನೆ. ಇಳೀರಿ." ಅಂದಳು. ಬೇರಾವುದೋ ಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದಂತಿದ್ದ ಸತೀಶ ಭ್ರಮಾಧೀನನಾಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೆಳಗಿಳಿದ. ಆಕೆ ಆಚೆಬದಿಯಿಂದ ಆಗಲೇ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಅವನತ್ತ ನೋಡುತ್ತಾ ನಗುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ವ್ಯಾನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಹಾರಿಸುತ್ತಾ ಮರೆಯಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಬೇಲಿಯುಳ್ಳ ಹಲವಾರು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳುಳ್ಳ, ಸುಂದರವಾದ ತೋಟದ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದ ಹಂಚಿನ ಮನೆ. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಫರ್ಲಾಂಗಿನಾಚೆ ನದಿ. ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ತೋಟದ ಮನೆಗಳು. ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆ. ರಸ್ತೆಗುಂಟ ಎತ್ತರದ ಗಿಡಗಳು. ಶಾಂತ-ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣ. ನಿಂತಲ್ಲಿಂದಲೇ "ಹೇಗಿದೆ?" ಅಂತ ಆಕೆ ಕೇಳಿದಾಗ "ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ" ಎಂದುತ್ತರಿಸಿದ ಸತೀಶ ಆಕೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಬಂದವನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಚೇಳು ಕುಟುಕಿದಂತಾಗಿ ನಿಂತಲ್ಲೇ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟ. ಆತ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದೇನು? ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾಗಿದ್ದ ಗಂಭೀರ ಗಮನೆಯಾದ ಹೊಳೆವ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆ ಹುಡುಗಿಗೆ ಎಡಗೈ ಇರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮೊಳಕೈಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾವಾಗಲೂ ಸೆರಗಿನೊಳಗಡೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಊನವನ್ನು ಆತ ಎಂದೂ ಗಮನಿಸಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. {{gap}}ಬಳಕುತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದ ಆಕೆ ಗೇಟು ತೆರೆದು "ಬರ್ರಿ ಸತೀಶ" ಅಂತ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗಲೇ ಆತನಿಗೆ ಎಚ್ಚರವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತ ಆತ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ. ಆಕೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಜೂಲುನಾಯಿ, ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯ ದಾರಿ ಕಾಯುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದ ವೃದ್ಧ ತಂದೆ, ಅಡಿಗೆಯ ಮುದುಕಿ, ತೋಟದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಚಹಾ- ತಿಂಡಿ -ಇವೆಲ್ಲಾ ಯಾವುದೋ ಕನಸಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ವಿಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ತೋರಿ ಸತೀಶ ತುಂಬ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿದ. "ನೀವು ಬಂದದ್ದು ಬಹಳ ಸಂತೋಷ. ನಮ್ಮ ಶೋಭಾ ತಾಯಿಯಲ್ಲದೇ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿಲ್ಲದೇ ಬೆಳೆದ ಹುಡುಗಿ. ಅವಳಿಗೆ ಗೆಳತಿಯರೂ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ನೀವು ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತ ಇರ್ರಿ" -ಅಂದರು ಆಕೆಯ ತಂದೆ. {{gap}}"ಹ್ಞೂ" ಅಂದ ಸತೀಶ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ. ಆದರೆ ಇನ್ನೆಂದೂ ಈ ಕಡೆ ತಲೆ{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> t41qeb2if6hna17d71r6e8l0cgylyna 104 30858 318093 201501 2026-05-08T12:30:11Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|right=೭೯|left=ಕೊನೆಯ ದಾರಿ / ಕೊನೆಯ ದಾರಿ}}</noinclude>ದಿನಾ ಮನೆಯ‍ಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ಕೂಡ ದಾರಿ ಕಾಯುವ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆ ಹೋಗುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಸೀದಾ ನನ್ನ ಕಡೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಎಲ್ಲ ಸರಿಯಾಗೇ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನ ಹಾಗೇ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಅವನ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನ ಓದಿ-ಓದಿ ಬೊಕ್ಕವಾಗತೊಡಗಿರುವ ಆ ತಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿ ಅವನನ್ನು ದಾರಿಗೆ ತರುವುದು ನನಗೆ ಶಕ್ಯವಾಗಲೂ ಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ, ವಿನಯನೇ ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ, ನಾನು ಅವನ ಹೃದಯ ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಿದ್ದೆ. {{gap}}ಕಾರಣ-ಡಾಕ್ಟರ್ ಗೋವಿಂದಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು. {{gap}}-ವಿನಯನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ನಾನೆಂದೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲವೇಕೆ? {{gap}}ವಿನಯ ಅಥೆಲೋನಂತಹ ಕಟ್ಟಾಪ್ರೇಮಿ. ಪ್ರೀತಿ, ಆತ್ಮ, ಜನ್ಮಾಂತರದ ನಂಟು ಇತ್ಯಾದಿ ಬಗ್ಗೆ, ದೇಹಗಳ ನಶ್ವರತೆಯ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡುವಾಗೆಲ್ಲ ನನಗಿದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಮಾತಿನಿಂದ, ಕೇವಲ ಮಾತಿನಿಂದ, ಅದೂ ಸಹಾ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೂವರೆ ಫೂಟು ದೂರವೇ ಕೂತು ಆಡುವ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಮುಗಿಲಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು. ಅಂಥ ವಿನಯನನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆ ? ಅವನಿಗೆ ಗೋವಿಂದಮೂರ್ತಿಯಂಥ 'ಛಿ, materialistic' ಮನುಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೆ? {{gap}}'ಆಯಿತು, ನಾ ಇನ್ನ ಹೋಗ್ತೀನಿ. ಛಲೋ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದಿ. ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕ ಆದ ಈ ಆಘಾತ ನಾ ಸಾಯೋತನಕಾ ನನ್ನ ಕೊಲ್ಲತಾನೇ ಇರತದ ಅನ್ನೋದು ಮರೀಬ್ಯಾಡ. ನಂದೇ ತಪ್ಪು. ನಾನೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಅಂತ ನಂಬಿದ ಹೆಂಡತೀ ಬಿಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದೆ. ದೇವರು ಛಲೋ ಶಿಕ್ಷಾ ಕೊಟ್ಟ.'-ಇಷ್ಟಂದು ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕುತ್ತ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದ್ದ ವಿನಯ- ಅವನೇ ಸರ್ವಸ್ವವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆ- 'ನೀನೇ ಸರ್ವಸ್ವ'ವೆಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಮರೆತಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆ. {{gap}}ಇಂದು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಭೆಟ್ಟಿಯಾದ. 'ಲಿಲಿ, ನಿನ್ನ ಮರೆಯೂದು ಆಗಲಿಲ್ಲ ನನಗ. ನಾ ಜೀವನದಾಗ ಒಮ್ಮೆಯೆ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅದು ನಿನ್ನನ್ನ. ನೀ ಹೇಗೆಯೇ ಇರು- ಅದು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ' ಅಂದ. 'ಇದೇ ಖರೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣ'-ಅಂತ ವಿವರಣೆ ಸಹ ಕೊಟ್ಟ. {{gap}}ವಿನಯನಿಂದ ಉಪಯೋಗವಾದೀತು ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ....<noinclude><references/></noinclude> dkx98f7u3zwt7lry2q6ywl0e150j7qx 104 30894 318115 83207 2026-05-08T13:46:24Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=ಬಿಡುಗಡೆ / ನಿರಾಕರಣೆ |left=|right=೨೬೯}}</noinclude>"ಕುಮಾರ ಭರತನಿಗೂ ಆ ಆಗಂತುಕ ಮಹಾಪುರುಷನಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ ದೇವಿ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆತ ಮಹಾರಾಜ ದುಷ್ಯಂತನೇ ಇರಬೇಕು. ನೀನೇಕೆ ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಾಡದೆ ಕೂತಿರುವೆ ದೇವಿ ? ಬೇಗ ಎದ್ದು ಬರಬಾರದೇ?" -ಸುವ್ರತೆಗೆ ಆತುರ, ಆತಂಕ. ಮಹಾರಾಜ ದುಷ್ಯಂತ! ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯ ಮೊಗ್ಗಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮುಗ್ಧ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದ ಪುರುಷ. ತನಗೇ ಅರಿವಿಲ್ಲಿದಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಹೆಣ್ತನದ ಆಪಾರ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಅರಲಳಿಸಿದಾತ. ತನ್ನ ಬಿಸಿಯಪ್ಪುಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಗವನ್ನೆ ಮರೆಸಿದಾತ. 'ಜೀವನ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕನಸು' ಎಂದು ನಂಬಿಸಿದಾತ. ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಆತನ ಪದತಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮೋಡಿ ಮಾಡಿದಾತ. ನಂತರ...ನಂತರ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಆತನ ವಂಶದ ಕುಡಿಹೊತ್ತು ತುಂಬು ಸಂಕೋಚ-ಕಾತರ-ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಆತನೆಡೆ ಹೋದಾಗ 'ಈಕೆ ಯಾರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಕೈಝಾಡಿಸಿಬಿಟ್ಟ ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಮಹಾರಾಜ ದುಷ್ಯಂತ ! -ಮುಂದಿನದು ಬರಿ ನೋವಿನ ನೆನಪು. ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅದೆಷ್ಟು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ತಾನು ಆತನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತ ಕಳೆದ...ಹೂಗಳು ಆರಳಿ ಪರಿಮಳ ಬೀರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಮಾವಿನೆಲೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನವಿಲುಗಳು ಗರಿಬಿಚ್ಚಿ ಕುಣಿಯುವಾಗ, ಅದೆಷ್ಟು ಸಂಜೆ-ಮುಂಜಾವುಗಳನ್ನು ತಾನು ಆತನ ವ್ಯರ್ಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತ ಕಳೆದೆ...ಇಡಿಯ ಜೀವನವೇ ಆತನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವಿಕೆಯಾಗಿಹೋಯಿತು... "ಏಳು ದೇವಿ ಶಕುಂತಲಾ, ಹೀಗೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡು ಕೂತುಬಿಡಬೇಡ. ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೂ ಮಹಾರಾಜ ದುಷ್ಯಂತನು ನಿನ್ನ ಕಡೆ ಬಂದೇ ಬಿಟ್ಟನು. ತ್ವರೆ ಮಾಡು, ಏಳು..." -ಸುವ್ರತೆ ಮತ್ತೆ ಸಾನುಮತಿಯರು ಶಕುಂತಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಧ ಎಳೆದುಕೊಂಡೇ ಹೊರನಡೆದರು. ಓಹ್ ! ನಾರಿಯ ಮನೋವ್ಯಾಪಾರವು ನಿಜವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದುದು. ಯಾವ ಪುರುಷನಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಹಗಲಿಡೀ ಕಾಯ್ದು - ಕಾಯ್ದು , ಯಾರಿಗಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಒಂದು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಗಿಸಿದೆನೋ ಆತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಂದಿರುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದೆಂತಹ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ? ಇದೆಂತಹ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ? ಆದೇಕೆ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೂವಾಗಿ ಆರಳಲೊಲ್ಲದು ? ಗರಿಬಿಚ್ಚಿ ಹಾರಲೊಲ್ಲದು ? ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಈ ಸಮಯ ಇಂದು ನಿಜವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬಂದಾಗ ಇದೇನು, ತನ್ನ{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> hc3cib20h7din6ae7uqoga8kjjncxr2 104 30939 318098 83651 2026-05-08T13:14:02Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಕವಲು /ಒಂದು ರವಿವಾರ|right=೧೫೯}}</noinclude>{{gap}}ರೇಖಾ, ಡಾಕ್ಟರಿಗೆ ತೋರು. ಏನರೆ ಕೆಟ್ಟ ಜಡ್ಡು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬಂದಗಿಂದೀತು. ನನಗ ನೋಡು, ಎಂದೂ ಏನು ಧಾಡೀನೂ ಆಗೂದಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ನ_s ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಡಾಕ್ಟರರ ಜುಲುಮಿಗೆ ಏನರೆ ಔಷಧ ತಗೋತಿರ್ತೀನಿ. ಭಾಳ ಗಟ್ಟಿ ನನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿ. ನಿನ್ನ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಖರೇನೇ ಕಾಳಜಿ ಅನಸ್ತದ ನನಗ." {{gap}}"ನನ್ನ ಜಾತಕದಾಗ ನನಗ ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ಆಯುಷ್ಯ ಅಂತದ. ಏನೂ ಕಾಳಜಿ ಮಾಡಬ್ಯಾಡ." {{gap}}"ಈ ಜಾತಕಾ-ಗೀತಕದಾಗ ನನಗ ಎಷ್ಟೂ ನಂಬಿಕಿಲ್ಲ ನೋಡು. ಈ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಮಹಾ ಮೋಸಗಾರರು. ನೀ ಇಷ್ಟ ಕಲ್ತು ಇನ್ನೂ ಆಂಥಾದೆಲ್ಲಾ ನಂಬ್ತೀಯಾ? ನಾ -" {{gap}}-ಗಿರಿಜಾನ ಮಾತನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ತಡೆದು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಟಣ್ಣನೆ ಜಿಗಿದಳು ರೇಖಾ, "ಓ, ನಾಲ್ಕ್ ಗಂಟೆ. ನಾ ಲಗೂ ತಯಾರಾಗಬೇಕು. ಒಂದ_s ದಿವ್ಸ ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರ ಕೂಡ engagement ಇದ್ಧರ ಭಾಳ ಫಜೀತಿ. ಜಗನ್ನಾಥನ್ ನಾ ಸಲ್ವಾರ-ಕಮೀಜ ಹಾಕ್ಕೋಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳ್ಯಾನ. ಸ್ಕೂಟರ್ ಮ್ಯಾಲ ಕೂಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ. ಆದರ ಶ್ರೀಧರಗ ಸೀರಿ ಸೇರ್ತದ. ಏನ್ಮಾಡ್ಲಿ ಶಾಂತಾ?" -ಮೊಂಡು ಕೂದಲನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕೇಳಿದಳು ರೇಖಾ. ನಂತರ ತನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಾನೇ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಿದಳು. "ಹೋಗುವಾಗ ಸಲ್ವಾರ-ಕಮೀಜ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀನಿ. ಸೀರೀ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿರ್ತೀನಿ ಬ್ಯಾಗಿನೊಳಗ. ಶ್ರೀಧರನ ಕಡೆ ಹೋಗೋವಾಗ ಚೇಂಜ್ ಮಾಡಿದರಾತು." {{gap}}-ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಮುಖದ ತುಂಬ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದುಕೊಂಡು ಬಿಗಿಬಿಗಿ ಸಲ್ವಾರ-ಕಮೀಜ ತೊಟ್ಟು `ಬಾಯ್` ಎಂದು ಕೈ ಕುಣಿಸಿ, ಮೈ ಮಣಿಸಿ ರೇಖಾ ಆಪ್ಟೆ ಹೊರಟುಹೋದ ನಂತರ ಉಸ್ಸೆಂದು ಉಸಿರುಬಿಟ್ಟಳು ಗಿರಿಜಾ. {{gap}}"ಆಲ್ಲ ಶಾಂತಾ, ಜೋಶಿ ಹೇಳ್ತಿದ್ರು-" {{gap}}"ಏನಂತ ? ರೇಖಾನ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಸುದ್ದಿ ಹೌದಲ್ಲೋ ? ಅವ್ರು ಹೇಳಿದ್ರ ನೀ ಯಾಕ ಕೇಳಬೇಕು?" {{gap}}"ನಾ ಯಾಕ ಕೇಳ್ಲಿ ಮಾರಾಯಳs? ಅವರು ತಾವs ಹೇಳತಾರ. ನನಗೇನ ಮಂದೀ ಸುದ್ದೀ ಮಾತಾಡೂದ್ರಾಗ interest ಇಲ್ಲಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲs ನಿನಗ?" {{gap}}"ನೀ ಎಂದರೆ ರೇಖಾನ್ನ ಯಾವನ ಜೋಡೀಅರೆ ನೋಡೀಯೇನು?" {{gap}}"ನಾ ನೋಡದಿದ್ರೇನಾತು ಶಾಂತಾ ? ನೋಡಿದವ್ರು ಹೇಳತಾರಲ್ಲ. ನನಗೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಾಗ್ತದ ಯಾರು ನೆಲಿ ಎಷ್ಟು ಅ0ತ.... ಅರೆ ನೀ ಇಷ್ಟ್ಯಾಕ ತಯಾರಾಗಲಿಕ್ಲತ್ತೀ?"<noinclude><references/></noinclude> h330lflgj6tuebqz6i9gh2hm2hlf97y 104 31067 318094 307310 2026-05-08T12:40:31Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ|left=೮೦}}</noinclude> {{rh|center=|right=೧೬ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೫೮.|left=}} {{gap}}ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಇಂದು ಎಷ್ಟು ಆರಾಮು ನಿದ್ದೆ ಹತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಲಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಸತ್ತಂತೆ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದೆ. ಆಫೀಸಿನ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಅಕೌಂಟಿನ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಹ್ಞಾ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆ ಗಡ್ಡದ ಬಾಸ್‌ನ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. {{gap}}ನಾನು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತೀನಿ, ಅವನು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಕೇಳುತ್ತೀನಿ- ಅಂತ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಆ ಸಾಬ.'ಇಲ್ಲಿ ನೋಡು ಲಿಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಡಿಸ್‌ಮಿಸ್ ಮಾಡಿದ ಆರ್ಡರ್ ಬಂದಿದೆ-ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ರಿಂದ'-ಅಂದ, ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತ. {{gap}}ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆ ಅದರ ಇತಿಹಾಸ? ಯಾರು ನನ್ನ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು, ಯಾಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಎಲ್ಲ ಪುಷ್ಪಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಈ ಬಾಸ್‌ನ ಪಿ. ಎ ಅಲ್ಲವೆ ಆಕೆ. {{gap}}'ವಿಚಾರ ಮಾಡು ಲಿಲಿ, ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ಉಳಿಸಿಕೊಡ್ತೀನಿ ಅಲ್ಲಾಕೆ ಕಸಮ್'- ನನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬಾಸ್‌ನ ಟಿ. ಬಿ ಹೆಂಡತಿ ಊರಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುವುದು. ಅದೂ ಸಹ ಅದರಿಂದ ಏನೂ ಉಪಯೋಗವಾಗದೇ ಇರುವಾಗ, ಬರೇ ಈ ನೌಕರಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅವನ ಕುರುಚಲು ಗಡ್ಡ-ಅವನ 'ಅಲ್ಲಾಕೆ ಕಸಮ್' ಸಹಿಸುವುದು ನನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{gap}}ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಮೈ-ಮನಸ್ಸು ಭಾರ-ಭಾರ. ಗಾಢ ನಿದ್ದೆ ಬಂತು.... ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ನನ್ನನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಎದೆಗೊತ್ತಿಕೂಂಡ ಹಾಗೆ; 'ನಾ ಇದ್ದೀನಿ ನಿನ್ನ ಕೂಡ. ಎಂದೂ ನಿನ್ನ ಕೈಬಿಡೋದಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲ ಕೊಡ್ತೀನಿ. ಹ್ಞಾ, ಮಗು ಕೂಡ. ಎಷ್ಟು ಬೇಕು ಹೇಳು? ಒಂದು? ನಾಲ್ಕು? '-ಅಂದ ಹಾಗೆ. {{gap}}ಯಾರದು ಆ ಬಿಗಿಯಾದ ಅಪ್ಪುಗೆ? ಆ ಬೀಸಾದ ತೋಳುಗಳು? {{gap}}-ಎಷ್ಟೊತ್ತು ಕಂಡೆನೋ ಇದೇ ಕನಸನ್ನ! ನನ್ನ ಸುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣ-ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಮುದ್ದಾಗಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು....ಎಲ್ಲ ನನ್ನವೇ. ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೂ‌ಟ್ಟ ಆ ಅಗಲ ಎದೆಯ ಗಂಡಸು- {{gap}}-ಯಾರು? {{gap}}ಫಕ್ಕನೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿತ್ತು. {{rh|center=|right=೨೦ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೫೮.|left=}} {{gap}}ಛಿ, ವಿನಯ ಸಾಳಕಾರ ತೀರ ಹೇಡಿ.ತೀರ ನಿರುಪಯೋಗಿ.ಅವನ ಫಿಲೊಸೊಫಿ, ಅವನ ಪ್ಲೆಟೋನಿಕ್ ಪ್ರೀತಿ, ಅವನ ವಾದ- ಎಲ್ಲ bogus.<noinclude><references/></noinclude> 3yzwm6lathi3gq42xpvw6e0j0srhrdl 104 31260 318099 201664 2026-05-08T13:18:07Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" /></noinclude>{{rh|center=|right=೧೬೫|left=}} <big>{{rh|center='''ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹನುಮಜಯಂತಿ'''|right=|left=}}</big> {{rh|center=೧|right=|left=}} {{gap}}ಹನುಮಜಯಂತಿಯ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಹನುಮಾಪುರದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ದೊಡ್ಡದೇ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಸೇರಿತ್ತು. ಕೆಲವರ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳತೀರದ ರೋಷ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾದ ಹಟ; ಉಳಿದ ಬಹಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ. ಸೇರಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಮಗೌಡರು, ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯರು, ಸರಪಂಚ ಶಂಕರಶೆಟ್ಟರು ಮುಂತಾದ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬಿಸಿರಕ್ತದವರೇ. ಗಂಟೆ ಇನ್ನೂ ಎಂಟೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ಉರಿಬಿಸಿಲು ಮೈ-ನೆತ್ತಿ ಸುಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬರಿಯ ಪಂಚೆ ಅಥವಾ ಧೋತ್ರ, ಮಾತ್ರ ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಜನಗಳ ಕರಿಯ ಬಣ್ಣ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮಿಂಚುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಪರಿವೆ ಇದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ -ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವರೆಲ್ಲ ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಕರಿಮಣ್ಣಿಗೆ ಉರಿಬಿಸಿಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವರು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಅವರು ಯಾರೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಪರಿವೆ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು ಕಳೆದ ವರ್ಷವಿಡೀ ಊರಲ್ಲಿ, ಊರ ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲಿದ್ದು ಇಂದು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಭುಗಿಲ್ಲೆಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದರ ಸೋಕ್ಷಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲೆಂದು. ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲ ಊರಿನ ಹನುಮಂತ ದೇವರ ತೇರು ಹೊರಡಬೇಕು. ಅಷ್ಟರೊಳಗಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಜನರೆಲ್ಲ ಪಂಚರ ಸಮೇತವಾಗಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. {{gap}}ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿ ನಿಂತ ಹನುಮಂತದೇವರು. ಹನುಮಾಪುರದ ಹನುಮಂತ ಸುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದ, ಜಾಗೃತವೆನ್ನಿಸಿದ ದೇವರು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀರಾಮದೇವರು ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಾಗ್ರೇಸರನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕರೆದು ಆತ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪೀ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣರ್ಥವಾಗಿ ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂದು ಅಪ್ಪಣೆ{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 6i55w8k454lhhdurtaxutkwka48lwad 318100 318099 2026-05-08T13:22:17Z Vikashegde 1258 318100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" /></noinclude>{{rh|center=|right=೧೬೫|left=}} <big>{{rh|center='''ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹನುಮಜಯಂತಿ'''|right=|left=}}</big> {{rh|center=೧|right=|left=}} {{gap}}ಹನುಮಜಯಂತಿಯ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಹನುಮಾಪುರದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ದೊಡ್ಡದೇ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಸೇರಿತ್ತು. ಕೆಲವರ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳತೀರದ ರೋಷ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾದ ಹಟ; ಉಳಿದ ಬಹಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ. ಸೇರಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಮಗೌಡರು, ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯರು, ಸರಪಂಚ ಶಂಕರಶೆಟ್ಟರು ಮುಂತಾದ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಬಿಸಿರಕ್ತದವರೇ. ಗಂಟೆ ಇನ್ನೂ ಎಂಟೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ಉರಿಬಿಸಿಲು ಮೈ-ನೆತ್ತಿ ಸುಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬರಿಯ ಪಂಚೆ ಅಥವಾ ಧೋತ್ರ, ಮಾತ್ರ ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಜನಗಳ ಕರಿಯ ಬಣ್ಣ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮಿಂಚುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಪರಿವೆ ಇದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ -ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವರೆಲ್ಲ ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಕರಿಮಣ್ಣಿಗೆ ಉರಿಬಿಸಿಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವರು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಅವರು ಯಾರೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಪರಿವೆ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು ಕಳೆದ ವರ್ಷವಿಡೀ ಊರಲ್ಲಿ, ಊರ ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲಿದ್ದು ಇಂದು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಭುಗಿಲ್ಲೆಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದರ ಸೋಕ್ಷಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲೆಂದು. ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲ ಊರಿನ ಹನುಮಂತ ದೇವರ ತೇರು ಹೊರಡಬೇಕು. ಅಷ್ಟರೊಳಗಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಜನರೆಲ್ಲ ಪಂಚರ ಸಮೇತವಾಗಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. {{gap}}ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿ ನಿಂತ ಹನುಮಂತದೇವರು. ಹನುಮಾಪುರದ ಹನುಮಂತ ಸುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದ, ಜಾಗೃತವೆನ್ನಿಸಿದ ದೇವರು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀರಾಮದೇವರು ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಾಗ್ರೇಸರನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕರೆದು ಆತ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪೀ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹನುಮಾಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂದು ಅಪ್ಪಣೆ{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> scc6dlqs37fs1uqe2102iiyligwk160 104 31704 318109 318009 2026-05-08T13:37:19Z Pragathi. BH 7585 318109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೫೦೬|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}} {{rh|center='''ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲಿ?'''}} {{rh|center=೧}} {{gap}}ಆಕೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಯಶಸ್ವಿನಿ ದೇಸಾಯಿ. {{gap}}ರಾಮನಗರದ ಹೊಸ ಚೀಫ್‌ ಜ್ಯುಡೀಶಿಯಲ್‌ ಮನ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌. ಬಹಳ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌, ಬಹಳ ಸಿನ್ಸಿಯರ್‌, ಬಹಳ ದಿಟ್ಟೆಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ; ಜಡ್ಜ್‌ ಅಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು ; ಯಾವ ಕೇಸನ್ನೂ ಸುಮ್ಮಸುಮ್ಮನೆ ಪೆಂಡಿಂಗ್‌ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಡ್ಜರ್ನ್‌ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವ ವಕೀಲರಿಗೂ ನ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನ್ಯಾಯದೇವತೆಯ ಮಂದಿರ ಅನಿಸುವಂತೆ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಳೆ ; ಆಕೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಸೊಲ್ಲು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದೆ ; ಜನರಿಗೆ ಕೋರ್ಟು-ಕಚೇರಿ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ಕೆಟ್ಟ ಭಾವನೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ; ಸತ್ಯ-ನ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಬರತೊಡಗಿದೆ ; ಹೀಗಂತ ರಾಮನಗರದ ಜನ ಮಾತಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<br> {{gap}}ಶ್ರೀಮತಿ ಯಶಸ್ವಿನಿ ದೇಸಾಯಿ, ಸಿ. ಜೆ. ಎಮ್‌.<br> {{gap}}ಆಕೆಯದು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ಸಿನ ದಾರಿ. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಕೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದವಳು. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವಳು. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಮಹಿಳಾ ವಿಮೋಚನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತ ಬಂದವಳು. ಸತತವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯ, ಶೋಷಣೆ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸಿ ಕೊಡಲೆಂದೇ ಕಾನೂನು ಓದಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶಳಾದವಳು ; ತನ್ನ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ<br> ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಕೇಸು ಇರಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಕೀಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಕೇಸು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಶೋಷಿತ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುವಂತೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಕೀಲನೂ ಮಹಿಳಾ ಕಕ್ಷಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಸು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸರ್ವ್ಹೀಸಿನ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಸಾವಿರಾರು ವಂಚಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವರ ಪಾಲಿನ<noinclude><references/></noinclude> 1lj6ctrcsb8um5jfqeyu84izspl91jz 104 31799 318101 318091 2026-05-08T13:26:30Z Pragathi. BH 7585 318101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೫೧೬|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude> {{center|'''ಒಂದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ'''}} {{gap}}ನಿನಗೆ ನೆನಪಿದೆಯೆ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ದಿನ? ಊರಲ್ಲಿನ ಪಟಾಕಿ ಸುಡುವ ಸಂಭ್ರಮ, ಸಿಹಿ ಹಂಚುವ ಹುರುಪು, ಪರಸ್ಪರ ಅಭಿನಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆನಂದ, ಆ ಎಲ್ಲ ಗದ್ದಲ ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಕಿವಿ ನಿಮಿರಿಸಿ ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೆ ಊರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಳುವಳಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಾಯಕರು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಡಪಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣಗಳು ಧ್ವನಿ ವರ್ಧಕದ ಮೂಲಕ ಊರಾಚೆಯ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವರೆಗೂ ಕೇಳಿ ಬಂದು, ನನ್ನ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಪು. ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಈ ಊರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿಯೇ ಊರಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದರು. ನನ್ನ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಹಸಿರು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಕೆಂಪು ಹಂಚಿನ ಮನೆಗಳು. ನಡುವೆ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಕಾಲುದಾರಿ. ಇಂಥ ನಾಲ್ಕು ತೆಳುವಾದ ದಾರಿಗಳು ನನ್ನೆದುರೇ ಕೂಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕೂಟದ ಆಚೆ ಬದಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತಂದು ನೆಟ್ಟರು, ಅಂದು ನಮ್ಮ ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ದಿನ. ನೀನು ಪುಟ್ಟದಾಗಿ, ಮಾಟವಾಗಿ ಗೇಣುದ್ದ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದೆ. ಎಷ್ಟು ನಾಜೂಕಾಗಿದ್ದೆ. ಈಚೆ ಬದಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ನೀನೋ ಎರಡು ದಿನ ತಗ್ಗಿಸಿದ ತಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಲು ನಾನೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಕೂಗಿ ಕರೆದೆ. ಸಿಳ್ಳು ಹಾಕಿದೆ. ಊಹ್ಞೂ. ನಂತರ ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ಅಬ್ಬ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಧಾರವಾಡದ ಮಳೆ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ನಿನಗೆ ನೆನಪಿರಬೇಕು. ನೆಲವನ್ನೂ, ನೆಲದಾಳವನ್ನೂ ಮನವನ್ನೂ ಮನದಾಳವನ್ನೂ ತೋಯಿಸಿ ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವದಾಯಿನಿಯಾಗಿದ್ದ ಚೈತನ್ಯದಾಯಿನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಳೆ. ನನ್ನ ಮೈ-ಮನಸ್ಸು ಅಕ್ಷರಶಃ ತುಂಬಿಬಂದವು. ಮುಂಜಾನೆ ನಸುಕಿನಲ್ಲೆದ್ದು ನೋಡಿದೆ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೀನು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಗುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದೆ. ನನಗೆಷ್ಟು ಖುಶಿಯಾಯಿತು ಗೊತ್ತೆ ? {{gap}}ಹಾಗೆ ಸುರುವಾಗಿದ್ದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಗೆಳೆತನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಆ ದಿನಗಳು ಬಹಳ<noinclude><references/></noinclude> g896hdr9semgocb01eflubeuhic9wmx 104 31807 318108 210998 2026-05-08T13:35:47Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಕವಲು/ಮರ್ಯಾದೆ|right=೧೯೫}}</noinclude>{{gap}}"ರಜಾ ತಗೋ೦ಡ್ವಿ. ಮತ್ತ ಪ್ರಸ೦ಗನೇ ಹಾ೦ಗ ಬ೦ದsದಲಾ?" -ನಡುವಿನ ತಮ್ಮನ ಧ್ವನಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಸೀರಿಯಸ್ಸಾಯಿತು. {{gap}}ಹಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಸತೀಶ ಅಷ್ಟೇ ಸೀರಿಯಸ್ಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ : "ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿಸಿ ನಾನುs ಪತ್ರಾ ಬರದ ಕರಿಸಿಕೊ೦ಡೆ ಸುರೇಶ- ರಮೇಶ ಇಬ್ರನ್ನೂ. ವಿಮಲಾ ಅ೦ತೂ ಡೆಲಿವ್ಹರಿಗೆ ಬ೦ದಾಕಿ ಇನ್ನೂ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲಾ ಏನನ್ನೂದು ಒಮ್ಮೆ ಬಗೀಹರಿಸೇ ಹೋದ್ರಾತು ಅ೦ತ ನಿ೦ತಾಳ. ಸರಲಾನ್ನ-ಆಕೀ ಗ೦ಡನ್ನ ನಾನs ಮುದ್ದಾ೦ ಕರಿಸಿದೆ. ನಮಗೂ ಆದಷ್ಟು moral support ಬೇಕಲಾ." {{gap}}ನಗಲೆತ್ನಿಸುತ್ತ ಆಕೆ ಅ೦ದಳು: "ಸತೀಶ, ನಿನ್ನದೆಲ್ಲಾ ಖಟಿಪಿಟಿ ನೋಡಿದ್ರ ಏನೋ ದೇಶಕ್ಕs ದೊಡ್ಡ ಗ೦ಡಾ೦ತರ ಬ೦ಧಾ೦ಗ ಅನಸ್ತದ." {{gap}}"ಗ೦ಡಾ೦ತರ ಬ೦ದದ್ದ೦ತೂ ಖರೆ. ಅದರಿ೦ದ ಪಾರಾಗೋ ಬಗೀ ಹ್ಯಾ೦ಗ ಅ೦ತ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೇ ಎಲ್ಲಾರ್ನು ಕೂಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಮೂರು ದಿನದಿ೦ದ ನಾವೆಷ್ಟs ಗುದ್ದ್ಯಾಡಿದ್ರೂ ಏನೂ ಉಪಯೋಗ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕs ಕಡೀ ಉಪಾಯ ಅ೦ತ ನಿನಗ ಟ್ರ೦ಕ್ಕಾಲ್ ಮಾಡಿದ್ವಿ ಮೊನ್ನೆ."-ಸತೀಶ. {{gap}}ಮ್ಯೆಸೂರಿನಿ೦ದ ಸೊಲ್ಲಾಪೂರಕ್ಕ ಏಕಾಏಕಿ ಬರೂದ೦ದ್ರ ಸಣ್ಣ ಮಾತಲ್ಲ. ನೀನೂ ಭಾಳ ಬಿಝೀ ಹೆಣ್ಮಗಳು. ನಿನ್ನ ಯಜಮಾನ್ರಿಗ೦ತೂ ನೀ ಬ೦ದ ಕ್ಷಣಾ ಇಲ್ದಿದ್ರ ಆಗೂದಿಲ್ಲ.ನಿನಗ ತ್ರಾಸ ಕೊಡಬಾರದ೦ತS ಮಾಡಿದ್ವಿ ಮೊದ್ಲ. ಆದರೆ....ಅನಿವಾರ್ಯ ಆತು."-ಸುರೇಶ. {{gap}}ಸೋಫಾದಲ್ಲಿ ಆರಾಮಾಗಿ ಒರಗುತ್ತ, ನಾದಿನಿ ತ೦ದಿತ್ತ ಕಾಫೀ ಗುಟುಕರಿಸುತ್ತ ಆಕೆ ಅ೦ದಳು."ನನಗೇನು ತ್ರಾಸಾಗಿಲ್ಲ ಬಿಡು. ಅರ್ಜೆ೦ಟ್ ಅ೦ದ್ರಿ ಅ೦ತ ಕಾರು ತಗೊ೦ಡೇ ಹೋಗು ಅ೦ದ್ರು ಇವರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಮ್ಯೆ-ಕ್ಯ ನೋವು ಅಷ್ಟs. ವಯಸ್ಸಾತಲಾ."-ತುಸು ನಕ್ಕು ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಅ೦ದಳು, "ಇಷ್ಟಾಗಿ ನಾ ಬ೦ದದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಮಗೇನರೆ ಸಹಾಯ ಆದರೆ ಬ೦ದದ್ದು ಸಾರ್ಥಕ ಆತು ಅನ್ನು." {{gap}}ಸತೀಶನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಆರ್ಜವತೆ:"ಸಾರ್ಥಕ ಆಗೂಹಾ೦ಗ ಮಾಡೂದು ನಿನ್ನ ಕ್ಯೆಯಾಗೇ ಆದ ಕಮಲಕ್ಕ, ನಾವೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಮ್ಯಾಲs ಭರೋಸ ಇಟ್ಟೀವಿ. ನೀ ಏನರೆ ಮಾಡಿ ಈ ಅನಾಹುತ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಾವ೦ತೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತೀ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಶಸ್ತ್ರಾ ಇಟ್ಟಬಿಟ್ಟೇವಿ." {{gap}}ಮಗುವಿಗೆ ಮೊಲೆಯೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತ೦ಗಿ ವಿಮಲಾ ಕೆಳಗಿನ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಅ೦ದಳು: "ಎ೦ಥಾ ಮನೆತನ ನಮ್ಮದೂ ಏನ ಕಥೀ. ಅವ್ವ ಇದ್ದಾಗ ಸ್ವರ್ಗ ಅ೦ತಿದ್ರು ಮ೦ದಿ ನಮ್ಮನೀಗೆ. ಈಗ ಮರ್ಯಾದಿ ಹೋಗೂ ಪ್ರಸ೦ಗ."<noinclude><references/></noinclude> q1u9y2og042w1tieck7sus9zvpgzygt 104 31853 318097 210793 2026-05-08T12:54:30Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಕವಲು/ಹೋಟೇಲ್ ಬ್ಲೂ|right=೧೮೩}}</noinclude>ತುಂಬ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ಧ ಪಾದ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳು ದೆವ್ವಗುಣಿತ ನಡೆಸಿದ್ಧವು: ಏಸು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ- ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನಾಗಿರು, ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆ, ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಬೇಡ, ಹೇಡಿಯಾಗಬೇಡ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನಾಗಿರು-ನಿನ್ನವರಿಗೆ, ಪರರಿಗೆ, ನೆರೆಯವರಿಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೆ... <center> * * *</center><noinclude><references/></noinclude> 6zqphajy69iq4nlvp2l1j81gojeg961 104 31868 318110 214354 2026-05-08T13:38:54Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಹಸಿವು/ಕಲಿಯುತ್ತಲಿದ್ದ ಕರಿಯ...... |right=೨೧೯}}</noinclude>ಮು೦ದಿನ ವರ್ಷ, ಇಲ್ಲ೦ನದ್ರ ಅದರ ಮು೦ನದಿನ ವರ್ಷ, ಮತ್ತ ಬರತಲಳ೦ತ ಕರಿಯ, ನಮ್ಮಪ್ಪಗ ಹೆಳ್ರಿ ಅ೦ದ್ಳು.ವಿಲಾಯ್ತೀ ಕಾರು ತಗೊ೦ಡೂ ಜುಮ್ ಅ೦ತ ಇಲ್ಲೇ ತಿಮ್ಮಾಪುರದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಹಟ್ಟಿ ಬಾಗಿಲಿಗೇ ಬರತಾಳು, ನೋಡೀವ೦ಯತಿ.' {{gap}}'ಹೌದರಯ್ಯ ಯಪ್ಪ? ನಮ್ಮಪ್ಪಗ ಹೇಳ್ರಿ ಅಂತ ನನ್ಮಗಳು ಹೆಳಿದರ್ಯ್ ಯಪ್ಪಾ? ಆಕೀ ನನ್ನ ಮರತಿಲ್ಲ ಅಂದಂಗಾತು.ನನ್ನ ಲಚ್ಚುಮಿ ಕರೆವಂದ್ರೂ ಕಾರಗಾದಿ ತಗೊಂಡು ನನ್ಮ್ನೀಗ ಬರತಾಳ ಅಂದಾಂಗಾತು!'ಅಂತ ಖುಷಿಪಟ್ಟ. {{***}} {{gap}}ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಯ ತೀರ ಮುಪ್ಪಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗಿ ಬೆನ್ನುಬಾಗಿ ಕೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸೋರಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇಡೀ ಹಗಲನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನೂ ಆತ ಊರ ಅಗಸಿಯ ಬಳಿಯ ಕರೆವ್ವನ ಗುಡಿಯಮುಂಬಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬೇವಿನಮರದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಎ ಕಳಎಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಾದರು ಏನಾದರು ಕೊಟ್ಟರೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ. ಯಾರಾದರು ಮಾತಾಡಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಏನೋ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಣಗುಡುವ ಬಿಸಿಲಾಗಲೀ, ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಾಗಲೀ, ಧೋಧೋ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಯಾಗಲೀ ಆತನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶೂನ್ಯದತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ಸದಾ ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಂದಾದರೋಮ್ಮೆ ಊರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಗುಂಟ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರು ಬಂದರೆ ಆತ ಒಡಿಓಡಿ ಅಗಸಿಗೆ ಬೌತ್ತಾನೆ. ಆಸೆಯಿಂದ ಹೆಣಕಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಾದರು 'ಕರಿಯಜ್ಜಾ, ನಿನ್ಮಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲಪೋ, ಮುಂದಿನ ಕಾರಿನ್ಯಾಗ ಬರ್ತಾಳಂತ'-ಅಂದರೆ ಇರಬಹುದು ಅಂದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿ ಬೇವಿನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ....ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ಕಾರು ಯಾವಾಗ ಬಂದೀತ್ತೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ...ಮತ್ತೆ....{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> q39e2z0be5qxugqseqfubebmjzl8vj8 318112 318110 2026-05-08T13:40:00Z Vikashegde 1258 318112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=|left=ಹಸಿವು/ಕಲಿಯುತ್ತಲಿದ್ದ ಕರಿಯ...... |right=೨೧೯}}</noinclude>ಮು೦ದಿನ ವರ್ಷ, ಇಲ್ಲ೦ನದ್ರ ಅದರ ಮು೦ನದಿನ ವರ್ಷ, ಮತ್ತ ಬರತಲಳ೦ತ ಕರಿಯ, ನಮ್ಮಪ್ಪಗ ಹೆಳ್ರಿ ಅ೦ದ್ಳು.ವಿಲಾಯ್ತೀ ಕಾರು ತಗೊ೦ಡೂ ಜುಮ್ ಅ೦ತ ಇಲ್ಲೇ ತಿಮ್ಮಾಪುರದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಹಟ್ಟಿ ಬಾಗಿಲಿಗೇ ಬರತಾಳು, ನೋಡೀವ೦ಯತಿ.' {{gap}}'ಹೌದರಯ್ಯ ಯಪ್ಪ? ನಮ್ಮಪ್ಪಗ ಹೇಳ್ರಿ ಅಂತ ನನ್ಮಗಳು ಹೆಳಿದರ್ಯ್ ಯಪ್ಪಾ? ಆಕೀ ನನ್ನ ಮರತಿಲ್ಲ ಅಂದಂಗಾತು.ನನ್ನ ಲಚ್ಚುಮಿ ಕರೆವಂದ್ರೂ ಕಾರಗಾದಿ ತಗೊಂಡು ನನ್ಮ್ನೀಗ ಬರತಾಳ ಅಂದಾಂಗಾತು!'ಅಂತ ಖುಷಿಪಟ್ಟ. {{***}} {{gap}}ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಯ ತೀರ ಮುಪ್ಪಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗಿ ಬೆನ್ನುಬಾಗಿ ಕೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸೋರಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇಡೀ ಹಗಲನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನೂ ಆತ ಊರ ಅಗಸಿಯ ಬಳಿಯ ಕರೆವ್ವನ ಗುಡಿಯಮುಂಬಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬೇವಿನಮರದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಎ ಕಳಎಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಾದರು ಏನಾದರು ಕೊಟ್ಟರೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ. ಯಾರಾದರು ಮಾತಾಡಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಏನೋ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಣಗುಡುವ ಬಿಸಿಲಾಗಲೀ, ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಾಗಲೀ, ಧೋಧೋ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಯಾಗಲೀ ಆತನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶೂನ್ಯದತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ಸದಾ ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಂದಾದರೋಮ್ಮೆ ಊರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಗುಂಟ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರು ಬಂದರೆ ಆತ ಒಡಿಓಡಿ ಅಗಸಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಸೆಯಿಂದ ಹಣಕಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಾದರು 'ಕರಿಯಜ್ಜಾ, ನಿನ್ಮಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲಪೋ, ಮುಂದಿನ ಕಾರಿನ್ಯಾಗ ಬರ್ತಾಳಂತ'-ಅಂದರೆ ಇರಬಹುದು ಅಂದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿ ಬೇವಿನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ....ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ಕಾರು ಯಾವಾಗ ಬಂದೀತ್ತೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ...ಮತ್ತೆ....{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> n0jkrf78icfb1a3147mw2vzhi1weqz5 104 31869 318138 250392 2026-05-08T15:59:03Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೫೨೪ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಯಿಕೆಯನ್ನು ಬರೇ ಟೀಕಿಸಲು ಹೊರಟಂತಿದ್ದ ಕತೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಮಿಡಿಯುವದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಕತೆ ಬರೆಯುವದೇ ಒಂದು ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಮನಗಾಣಬಹುದು. {{gap}}'ಪ್ರಶ್ನೆ'ಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ತಾನೇ ಹುಡುಕುತ್ತ ನಡೆದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ “ದೇಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಶಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉದ್ವೇಗ, ಭಾಷೆ, ಲಯಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಚನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನುಭವದ ಮೂಲ "ಆತ್ಮ" ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ರೂಪು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿದಂತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕತೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅನಿಸಿಬಿಡುವದು. ಇಲ್ಲಿಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ತನ್ನ ತನ್ನತನವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಕಠಿಣವಾದರೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದೆನ್ನ ಬಹುದು. {{gap}}“ನೆನಪು... ಬರಿ ನೆನಪು" ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯ ಆತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕತೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ : ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ನಾಟಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ; ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ : ಕೊನೆಗೆ ಕತೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ, ಆದರೂ ನಾಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ -ಇವು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಲಗ್ನವಾಗಲಿರುವ ನಾಯಿಕೆ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬೆಳೆದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಖಾಂತರ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಸ್ತಿಮಿತವಾದ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಚಮತ್ಕಾರ ಈ ಕತೆಯ ವಸ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನವ್ಯತೆ ಇದೆ. {{gap}}“ನೀನೇ ತಂತಿ" ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌" ಕತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸರಯೂ, ಅವಳ ಮುಂಚಿನ "ಪ್ಲೇಟೋನಿಕ್‌' ಪ್ರೇಮಿ, ಅವಳ ಗಂಡ ಹರೀಶ, ಅವಳ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುವ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಯಸನ ನೆನಪು -ಇವು ಹಳೆಯ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಂಜರದ ಗಿಳಿ, ಆ<noinclude><references/></noinclude> o0bpzz72av5g0k2d7olifa5zv56xsmy 318139 318138 2026-05-08T16:16:01Z Pragathi. BH 7585 318139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೫೨೪|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude> ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಯಿಕೆಯನ್ನು ಬರೇ ಟೀಕಿಸಲು ಹೊರಟಂತಿದ್ದ ಕತೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಮಿಡಿಯುವದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಕತೆ ಬರೆಯುವದೇ ಒಂದು ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನುಥ ಮನಗಾಣಬಹುದು. {{gap}}'ಪ್ರಶ್ನೆ'ಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ತಾನೇ ಹುಡುಕುತ್ತ ನಡೆದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ “ದೇಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಶಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉದ್ವೇಗ, ಭಾಷೆ, ಲಯಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಚನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನುಭವದ ಮೂಲ "ಆತ್ಮ" ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ರೂಪು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿದಂತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕತೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅನಿಸಿಬಿಡುವದು. ಇಲ್ಲಿಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ತನ್ನ ತನ್ನತನವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಕಠಿಣವಾದರೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದೆನ್ನ ಬಹುದು. {{gap}}“ನೆನಪು... ಬರಿ ನೆನಪು" ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯ ಆತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕತೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ : ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ನಾಟಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ; ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ : ಕೊನೆಗೆ ಕತೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ, ಆದರೂ ನಾಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ -ಇವು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಲಗ್ನವಾಗಲಿರುವ ನಾಯಿಕೆ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬೆಳೆದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಖಾಂತರ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಸ್ತಿಮಿತವಾದ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಚಮತ್ಕಾರ ಈ ಕತೆಯ ವಸ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನವ್ಯತೆ ಇದೆ. {{gap}}“ನೀನೇ ತಂತಿ" ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌" ಕತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸರಯೂ, ಅವಳ ಮುಂಚಿನ "ಪ್ಲೇಟೋನಿಕ್‌' ಪ್ರೇಮಿ, ಅವಳ ಗಂಡ ಹರೀಶ, ಅವಳ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುವ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಯಸನ ನೆನಪು -ಇವು ಹಳೆಯ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಂಜರದ ಗಿಳಿ, ಆ<noinclude><references/></noinclude> gb488v537uzgcj63upy6q57m3v1ypoy 104 31886 318140 250316 2026-05-08T16:19:01Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು | ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು|right=೫೨೫}}</noinclude> ಗಿಳಿಯನ್ನು ಸರಯೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ, ವೀಣೆಯ ತಂತಿ, ಆ ಹಾಡು -ಎಲ್ಲ ಬಹಳ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬರುವದೂ `ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್' ರೀತಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕತೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನೇ ಸಾರಿ ಹೇಳುವಂತಿದೆ. ಹಳೆ-ಹೊಸ, ಕಲ್ಪಕತೆ-ವಾಸ್ತವಿಕತೆ, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಅರಿವು ಸುಲಭೀಕರಣ ಮಾಡಹಚ್ಚುವ ಕಲೆ. ಇವುಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಘರ್ಷಣೆ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಸಂಗತಿ. ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರು ಈ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<br /> {{gap}}ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಇವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ಲಕ್ಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅನುಭವ ತರಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನೈಜ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯ. ಒಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ, ಅನುಭವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದಿಟ್ಟತನ, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಹವ್ಯಾಸ, ತೀಕ್ಷ್ಯ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆ, ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಹಜ ಪ್ರಭುತ್ವ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಉಜ್ವಲವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. {{center|ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ}} ***** {{gap}}ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬರೆಯದಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆ ಬರೆದಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ ತ್ರಿವೇಣಿಯವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಒಂದು ರೀತಿಯದು : ಶೈಲಿ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸತೇನನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಅವರು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣರಿಗೆ ತೀರ ಹೆಚ್ಚು ನೋವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಥವರು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಇವರ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಲೇಖಕಿಯರು ಈ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಈ ರೀತಿಯ<noinclude><references/></noinclude> 3r4nqown4ne9es63ere1dj5miyyby8x 318141 318140 2026-05-08T16:19:32Z Pragathi. BH 7585 318141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು | ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು|right=೫೨೫}}</noinclude> ಗಿಳಿಯನ್ನು ಸರಯೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ, ವೀಣೆಯ ತಂತಿ, ಆ ಹಾಡು -ಎಲ್ಲ ಬಹಳ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬರುವದೂ `ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್' ರೀತಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕತೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನೇ ಸಾರಿ ಹೇಳುವಂತಿದೆ. ಹಳೆ-ಹೊಸ, ಕಲ್ಪಕತೆ-ವಾಸ್ತವಿಕತೆ, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಅರಿವು ಸುಲಭೀಕರಣ ಮಾಡಹಚ್ಚುವ ಕಲೆ. ಇವುಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಘರ್ಷಣೆ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಸಂಗತಿ. ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರು ಈ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<br /> {{gap}}ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಇವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ಲಕ್ಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅನುಭವ ತರಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನೈಜ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯ. ಒಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ, ಅನುಭವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದಿಟ್ಟತನ, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಹವ್ಯಾಸ, ತೀಕ್ಷ್ಯ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆ, ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಹಜ ಪ್ರಭುತ್ವ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಉಜ್ವಲವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. {{Right|ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ}} ***** {{gap}}ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬರೆಯದಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆ ಬರೆದಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ ತ್ರಿವೇಣಿಯವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಒಂದು ರೀತಿಯದು : ಶೈಲಿ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸತೇನನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಅವರು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣರಿಗೆ ತೀರ ಹೆಚ್ಚು ನೋವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಥವರು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಇವರ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಲೇಖಕಿಯರು ಈ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಈ ರೀತಿಯ<noinclude><references/></noinclude> l3znr2hp10sf2flnpsoosqv6vvnb0dv 318142 318141 2026-05-08T16:20:53Z Pragathi. BH 7585 318142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು | ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು|right=೫೨೫}}</noinclude> ಗಿಳಿಯನ್ನು ಸರಯೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ, ವೀಣೆಯ ತಂತಿ, ಆ ಹಾಡು -ಎಲ್ಲ ಬಹಳ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬರುವದೂ `ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್' ರೀತಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕತೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನೇ ಸಾರಿ ಹೇಳುವಂತಿದೆ. ಹಳೆ-ಹೊಸ, ಕಲ್ಪಕತೆ-ವಾಸ್ತವಿಕತೆ, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಅರಿವು ಸುಲಭೀಕರಣ ಮಾಡಹಚ್ಚುವ ಕಲೆ. ಇವುಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಘರ್ಷಣೆ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಸಂಗತಿ. ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರು ಈ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<br /> {{gap}}ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಇವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ಲಕ್ಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅನುಭವ ತರಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನೈಜ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯ. ಒಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ, ಅನುಭವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದಿಟ್ಟತನ, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಹವ್ಯಾಸ, ತೀಕ್ಷ್ಯ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆ, ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಹಜ ಪ್ರಭುತ್ವ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಉಜ್ವಲವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. {{Right|ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ}} {{rh|center=* * *}} {{gap}}ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬರೆಯದಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆ ಬರೆದಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ ತ್ರಿವೇಣಿಯವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಒಂದು ರೀತಿಯದು : ಶೈಲಿ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸತೇನನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಅವರು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣರಿಗೆ ತೀರ ಹೆಚ್ಚು ನೋವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಥವರು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಇವರ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಲೇಖಕಿಯರು ಈ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಈ ರೀತಿಯ<noinclude><references/></noinclude> gq5wsne7t3o1errnewvc81alu1fm1cv 104 31894 318104 250419 2026-05-08T13:29:22Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೫೧೮ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮುದುಕರನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದು, ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಸಿರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಲೈನಬಜಾರಿನ ಪೇಢೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ರುಚಿ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ ನೂರೊಂದು ಸುದ್ದಿಗಳು... {{gap}}ನಿನ್ನ ನೆರಳಲ್ಲೊಂದು ಸಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಂಚು. ಅಲ್ಲಿ ಯೂನಿವ್ಜರ್ಸಿಟಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸಿನ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಯುವವರೆಲ್ಲ ಆ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ಕೂತು-ನಿಂತು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯುವರು. ಅದೆಷ್ಟೋ ಹುಡುಗ- ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಇದೇ ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎಂಬ ಗುಟ್ಟು ತಿಳಿದ ನಾನೂ ನೀನೂ ಮರೆಯಲ್ಲೇ ನಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಬಂದು ಹೋದರೂ ಕೆಲವರು ಬಸ್‌ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಬಸ್‌ ಹೋದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪಿಸುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಿಲ್ಲುವರು. ಕೊನೆಗೆ ಒಂದೇ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿ ಹೋಗುವರು. ಸಂಜೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿಳಿದು ಕತ್ತಲಾಗುವ ವರೆಗೂ ನಿಲ್ಲುವರು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿಂಚು, ಹೃದಯಗಳ ಬಡಿತ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮಿಡಿತ, ಎಲ್ಲವೂ ನೋಡಲು ಚೆನ್ನ. ಇವರಲ್ಲದೇ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಕೆಲವರು ವಯಸ್ಸಾದ ದಂಪತಿಗಳೂ ಬಂದು ಈ ಬೆಂಚೆನ ಮೇಲೆ ಕೂಡುವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿಗಳು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಶಂಬಾ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾ ೦ತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಾತ ಬರೀ ಪೇ ಸ್ಕೇಲ್‌ ಬಗ್ಗೆ, ಬೋನಸ್‌- ಇನ್‌ಕ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿ-ಮಾತಾಡಿ ಬೋರ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಬ್ಬಾಕೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಮುತ್ತೈದೆ ಸದಾ ತನ್ನ ಪೆದ್ದು ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಹರಿಹಾಯುವಳು. ಹೀಗೆ ನಿಂತಲ್ಲೇ ಜೀವನದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಮುಖಗಳ ಪರಿಚಯ ನಮಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. {{gap}}ಈಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಬಹಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ತಲೆಯೇಳತೊಡಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಪೇಟೆಗೇ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈಗ ಇಲ್ಲೇ ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆ, ಹಾಲು, ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನು ಎಲ್ಲ ಸಿಗುವುದು. ಓಡಾಡುವ ಜನರೂ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗಡಿಬಿಡಿ, ಅದೇನೋ ಅವಸರ, ಎಲ್ಲರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಧಾವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಯಾಗಿ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಜನರು ವಿರಾಮವಾಗಿ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಬಹುಶಃ ಮುಗಿದಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಹಸಿರು, ಆ ಶಾಂತಿ, ಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲ. ಏನೋ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ...<noinclude><references/></noinclude> ihscyy9noz9m6pfsc9wvrk9c2ye4kyi 318131 318104 2026-05-08T15:48:46Z Pragathi. BH 7585 318131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೫೧೮|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude> ಹಾಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮುದುಕರನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದು, ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಸಿರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಲೈನಬಜಾರಿನ ಪೇಢೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ರುಚಿ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ ನೂರೊಂದು ಸುದ್ದಿಗಳು... {{gap}}ನಿನ್ನ ನೆರಳಲ್ಲೊಂದು ಸಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಂಚು. ಅಲ್ಲಿ ಯೂನಿವ್ಜರ್ಸಿಟಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸಿನ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಯುವವರೆಲ್ಲ ಆ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ಕೂತು-ನಿಂತು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯುವರು. ಅದೆಷ್ಟೋ ಹುಡುಗ- ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಇದೇ ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎಂಬ ಗುಟ್ಟು ತಿಳಿದ ನಾನೂ ನೀನೂ ಮರೆಯಲ್ಲೇ ನಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಬಂದು ಹೋದರೂ ಕೆಲವರು ಬಸ್‌ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಬಸ್‌ ಹೋದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪಿಸುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಿಲ್ಲುವರು. ಕೊನೆಗೆ ಒಂದೇ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿ ಹೋಗುವರು. ಸಂಜೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿಳಿದು ಕತ್ತಲಾಗುವ ವರೆಗೂ ನಿಲ್ಲುವರು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿಂಚು, ಹೃದಯಗಳ ಬಡಿತ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮಿಡಿತ, ಎಲ್ಲವೂ ನೋಡಲು ಚೆನ್ನ. ಇವರಲ್ಲದೇ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಕೆಲವರು ವಯಸ್ಸಾದ ದಂಪತಿಗಳೂ ಬಂದು ಈ ಬೆಂಚೆನ ಮೇಲೆ ಕೂಡುವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿಗಳು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಶಂಬಾ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾ ೦ತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಾತ ಬರೀ ಪೇ ಸ್ಕೇಲ್‌ ಬಗ್ಗೆ, ಬೋನಸ್‌- ಇನ್‌ಕ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿ-ಮಾತಾಡಿ ಬೋರ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಬ್ಬಾಕೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಮುತ್ತೈದೆ ಸದಾ ತನ್ನ ಪೆದ್ದು ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಹರಿಹಾಯುವಳು. ಹೀಗೆ ನಿಂತಲ್ಲೇ ಜೀವನದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಮುಖಗಳ ಪರಿಚಯ ನಮಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. {{gap}}ಈಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಬಹಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ತಲೆಯೇಳತೊಡಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಪೇಟೆಗೇ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈಗ ಇಲ್ಲೇ ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆ, ಹಾಲು, ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನು ಎಲ್ಲ ಸಿಗುವುದು. ಓಡಾಡುವ ಜನರೂ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗಡಿಬಿಡಿ, ಅದೇನೋ ಅವಸರ, ಎಲ್ಲರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಧಾವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಯಾಗಿ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಜನರು ವಿರಾಮವಾಗಿ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಬಹುಶಃ ಮುಗಿದಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಹಸಿರು, ಆ ಶಾಂತಿ, ಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲ. ಏನೋ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ...<noinclude><references/></noinclude> 6xe63r15ac3eb746egcqqa4c7khccdv 104 31895 318105 250407 2026-05-08T13:32:06Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಒ೦ದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ |right=೫೧೯}}</noinclude> {{center|೩}} {{gap}}ಎಷ್ಟೊಂದು ನೆನಪುಗಳು! ಒಂದು ಮಳೆಗಾಲದ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಹನಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಂಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪು ಮಾವಿನ ಚಿಗುರಿನ ತಂಪು ಗಾಳಿಗುಂಟ ತೇಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇಂಪಾಗಿ ಉಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯನ ಕೆಂಪು ಧಾರವಾಡದ ಗಿಡಮರಗಳನ್ನು ಮನೆ-ದಾರಿಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ನೀನು ಬಂದಿದ್ದೆ. ನನ್ನ-ನಿನ್ನ ಗೆಳೆತನ, ಆ ಚಿನ್ನಾಟ, ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳು, ಒಲವಿನ ನೋಟಗಳು, ನಾವು ಸುಖ-ದುಃಖ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಅರಳಿದಾಗ ನಾವೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಬಾಡಿದಾಗ ನಾವೂ ಕೊರಗಿದ್ದು -ಈ ಎಲ್ಲವೂ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ನನ್ನ ಕಾಯಂ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿವೆ.<br /> {{gap}}ಈಗ ನೀನಿಲ್ಲ.<br /> {{gap}}ಇತ್ತೀಚೆ ನೀನು ಯಾಕೋ ಬಳಲಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಡೀ ದಿನ ಭರ್‍ರೆಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ, ಓಡಾಡುವ ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರದ ಬಸ್ಸು-ಟ್ರಕ್ಕುಗಳ ಧೂಳು ಮುಸುಗಿ ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಂತಿ ಮಸುಕಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ನಿನ್ನ ಸುತ್ತ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಏಕಾಂತವಿರಲಿಲ್ಲ. (ನೆನಪಿದೆಯೇ, ಆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು?) ಶಾಂತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೆಷ್ಟೊಂದು ಡಬ್ಬಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಅದೆಷ್ಟೊಂದು ಆಟೋ ರಿಕ್ಬಾಗಳು, ಹೋಟೆಲುಗಳು, ಸಿಗರೇಟು-ಬೀಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಆಯ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌ ಪಾರ್ಲರುಗಳು ! ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಗುಟಖಾ-ಪಾನ್‌ಮಸಾಲಾ ತಿಂದು ಉಗುಳಿದ ಹೊಲಸು ಕಲೆಗಳು, ಬೀಡಿ-ಸಿಗರೇಟಿನ ಹೊಗೆಯ ದುರ್ಗಂಧ, ಕಾಲಿಡಲೂ ಆಗದಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿ ಗಿಜಿಗಿಡುವ ಚಿಕನ್‌ ಕಾರ್ನರುಗಳು, ಬಾರುಗಳು, ಛೇ, ಛೇ.... ಇಷ್ಟು ಜನರೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದರು ?- ನನಗೂ ನಿನಗೂ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು.... {{gap}}ಯಾರು ಯಾರೋ ಬಂದು ನಿನ್ನ ರೆಂಬೆ-ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಸಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಆದರೂ ನಿನ್ನದು ಗಟ್ಟಿ ಜೀವ. ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ, ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ, ಹೊಲಸು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಹೊತ್ತು ನೀನು ನಿಂತೇ ಇದ್ದೆ. ನಿನ್ನಿಂದಾದಷ್ಟು ತಂಪನ್ನು, ನೆರಳನ್ನು, ಸುಳಿಗಾಳಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಸಾರಿದವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. {{gap}}ಆಗೊಮ್ಮೆ ಯಾರೋ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯರು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ನಿನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಪರಿವೆ ಮಾಡದೇ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರು.<noinclude><references/></noinclude> k7z18hm1sx2fmmr1cqlzxhybkv70p0z 104 31896 318107 250373 2026-05-08T13:34:26Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಒ೦ದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ|right=೫೨೧}}</noinclude> ಡಾಕ್ಟರರೋ-ಪೇಶಂಟೋ, ಸಭ್ಯರೋ-ಕಳ್ಳರೋ, ಏನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ತಲೆಗೂದಲಿಗೂ ಬಣ್ಣ ; ಎಲ್ಲರ ಮುಖಗಳ ಮೇಲೂ ಅತೃಪ್ತಿಯ ಕಳೆ ; ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲೂ ಗುಟಖಾನೋ ಮತ್ತೆಂಥದೋ ಸುಡುಗಾಡು. ಇದು ಎಂತಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ! {{gap}}ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಾನೂ ಈಗ ಬದುಕಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಮೃತ ಸಮಾನವಾದ ಸಿಹಿನೀರು ಅದೆಂದೋ ಬತ್ತಿಹೋಗಿದೆ. ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತ ಬೋರ್‌ವೆಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಸೆಲೆಗಳು ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ನನ್ನ ಸುತ್ತ ತಿಪ್ಪೆ, ಕಸ. ನನ್ನೊಳಗೂ ಅದೇ. ಗಣೇಶ ಚವತಿ ಬಂತೆಂದರೆ ಸಾಕು, ಸಾವಿರಾರು ಗಣಪತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಡಿದ ಹೂಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು, ಒಣಗಿದ ಕಸಕಡ್ಡಿ, ಮಣ್ಣು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ದುರ್ನಾತ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಕೊಳಚೆಗುಂಡಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ನಾನು. ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕೂದಲು ಬಿಟ್ಟು ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ತೊಟ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ ವೇಷಧಾರಿಗಳಾದ ಜನರು ವಿಚಿತ್ರ ವಾಹನಗಳನ್ನೇರಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಾರುಗಳ ಒಳಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹಾಗೂ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ತುಸು ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಾತು, ಅಭಿರುಚೆ, ವರ್ತನೆ ನೋಡಿ ಜುಗುಪ್ಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನೇಕೆ ಇನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೂ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ದಿನ ನಿನ್ನಂತೆ ಈ ಹೊಲಸು ಪರಿಸರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದೇ ? ಅಥವಾ ಈ ಅತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ಕೊನೆವರೆಗೆ ನಾರುತ್ತ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರಬೇಕೇ ? ***<noinclude><references/></noinclude> 59c9uc4gxw3b2y722vm68z12unzg2so 318133 318107 2026-05-08T15:52:29Z Pragathi. BH 7585 318133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಒಂದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ|right=೫೨೧}}</noinclude> ಡಾಕ್ಟರರೋ-ಪೇಶಂಟೋ, ಸಭ್ಯರೋ-ಕಳ್ಳರೋ, ಏನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ತಲೆಗೂದಲಿಗೂ ಬಣ್ಣ ; ಎಲ್ಲರ ಮುಖಗಳ ಮೇಲೂ ಅತೃಪ್ತಿಯ ಕಳೆ ; ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲೂ ಗುಟಖಾನೋ ಮತ್ತೆಂಥದೋ ಸುಡುಗಾಡು. ಇದು ಎಂತಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ! {{gap}}ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಾನೂ ಈಗ ಬದುಕಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಮೃತ ಸಮಾನವಾದ ಸಿಹಿನೀರು ಅದೆಂದೋ ಬತ್ತಿಹೋಗಿದೆ. ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತ ಬೋರ್‌ವೆಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಸೆಲೆಗಳು ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ನನ್ನ ಸುತ್ತ ತಿಪ್ಪೆ, ಕಸ. ನನ್ನೊಳಗೂ ಅದೇ. ಗಣೇಶ ಚವತಿ ಬಂತೆಂದರೆ ಸಾಕು, ಸಾವಿರಾರು ಗಣಪತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಡಿದ ಹೂಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು, ಒಣಗಿದ ಕಸಕಡ್ಡಿ, ಮಣ್ಣು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ದುರ್ನಾತ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಕೊಳಚೆಗುಂಡಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ನಾನು. ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕೂದಲು ಬಿಟ್ಟು ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ತೊಟ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ ವೇಷಧಾರಿಗಳಾದ ಜನರು ವಿಚಿತ್ರ ವಾಹನಗಳನ್ನೇರಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಾರುಗಳ ಒಳಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹಾಗೂ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ತುಸು ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಾತು, ಅಭಿರುಚೆ, ವರ್ತನೆ ನೋಡಿ ಜುಗುಪ್ಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನೇಕೆ ಇನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೂ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ದಿನ ನಿನ್ನಂತೆ ಈ ಹೊಲಸು ಪರಿಸರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದೇ ? ಅಥವಾ ಈ ಅತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ಕೊನೆವರೆಗೆ ನಾರುತ್ತ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರಬೇಕೇ ? {{rh|center=* * *}}<noinclude><references/></noinclude> fzq6duk6gtsqadh2yfoh735sm3lm0pa 104 31936 318106 250386 2026-05-08T13:32:21Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೫೨೦ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ಮತ್ತೆ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಬಂದುಬಿದ್ದವು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಳಗುದಿ ಸುರುವಾಗಿತ್ತು. ಏನೋ ತಳಮಳ, ಆತಂಕ. ಹಲವಾರು ರಾತ್ರಿ ನನಗೆ ನಿದ್ರೆಯೇ ಬರಲಿಲ್ಲ. ತುಂಬ ಬಳಲಿಕೆ, ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ನಾನು ದಣಿದು ಒಣಗಿ ಒಂದು ಥರಾ ಎಚ್ಚರತಪ್ಪಿ ದಂತಹ ನಿದ್ರೆಗೊಳಗಾದೆ. ಏನೇನೋ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳು. ಹಳವಂಡ, ಮಂಪರು. ಹೀಗೆ ಎಂಥದೋ ಕಸಿವಿಸಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಅದೆಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಿತೋ.... {{gap}}ಎಚ್ಚರಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅಯ್ಯೋ, ನೀನಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ವರುಷಗಳ ಸಂಗಾತಿ ನೀನು ಬುಡ ಕಡಿಸಿಕೊಂಡು ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಮಣ್ಣಿ ನಲ್ಲಿ ಜೀವವಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೆ. ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಿನ್ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಲಾರಿಯೊಂದು ಅದೆತ್ಮಲೋ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ನಾನು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಕಲ್ಲಾದೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾವಿರ ಸದ್ದುಗಳು, ಹೊಲಸು ವಾಸನೆ, ಗದ್ದಲ ಈ ಯಾವುದೂ ನನ್ನನ್ನು ತಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. *** ೪ {{gap}}ನೀನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲವೂ ಒಂದಿತ್ತು. ವಸಂತ ಹುತುವಿನ ಮುಂಜಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಗಿಲೆಗಳು, ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮಲ್ಲಿಗೆ-ಸಂಪಿಗೆಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಡುಗಳು, ಕುರಿಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು, ಆಕಳುಗಳು, ದೂರದ ಹನುಮಂತನ ಗುಡಿಯಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಯ ನಿನಾದ, ದಪ್ಪ-ದಪ್ಪ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಗಂಭೀರ ಮುಖಭಾವದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಚಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲ ನೋಟಗಳು ಈಗ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನೇ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೋಗಿಲೆಯೂ, ಹಕ್ಕಿಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಬರೀ ಹಂದಿಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕಟ್ಟಡಗಳೆದ್ದು ದರಿಂದ ಯಾವ ಹೂಗಿಡಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಅರಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಳಿಗಳನ್ನಂತೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ, ನಾಳೆ ಬರಲಿರುವ ಸಾವು ನೆನೆದು ಅವು ಆಕ್ರಂದಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದ ರಿಂದ ಯಾರು ಯಾವ ಧಂಧೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಶಿಕ್ಬಕರೋ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೋ,<noinclude><references/></noinclude> gr50gv2zbxswbd8zu62ikf5q23mqqij 318132 318106 2026-05-08T15:51:34Z Pragathi. BH 7585 318132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೫೨೦|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude> ಮತ್ತೆ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಬಂದುಬಿದ್ದವು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಳಗುದಿ ಸುರುವಾಗಿತ್ತು. ಏನೋ ತಳಮಳ, ಆತಂಕ. ಹಲವಾರು ರಾತ್ರಿ ನನಗೆ ನಿದ್ರೆಯೇ ಬರಲಿಲ್ಲ. ತುಂಬ ಬಳಲಿಕೆ, ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ನಾನು ದಣಿದು ಒಣಗಿ ಒಂದು ಥರಾ ಎಚ್ಚರತಪ್ಪಿ ದಂತಹ ನಿದ್ರೆಗೊಳಗಾದೆ. ಏನೇನೋ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳು. ಹಳವಂಡ, ಮಂಪರು. ಹೀಗೆ ಎಂಥದೋ ಕಸಿವಿಸಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಅದೆಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಿತೋ.... {{gap}}ಎಚ್ಚರಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅಯ್ಯೋ, ನೀನಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ವರುಷಗಳ ಸಂಗಾತಿ ನೀನು ಬುಡ ಕಡಿಸಿಕೊಂಡು ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಮಣ್ಣಿ ನಲ್ಲಿ ಜೀವವಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೆ. ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಿನ್ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಲಾರಿಯೊಂದು ಅದೆತ್ಮಲೋ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ನಾನು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಕಲ್ಲಾದೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾವಿರ ಸದ್ದುಗಳು, ಹೊಲಸು ವಾಸನೆ, ಗದ್ದಲ ಈ ಯಾವುದೂ ನನ್ನನ್ನು ತಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. {{rh|center=* * *}} {{center|೪}} {{gap}}ನೀನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲವೂ ಒಂದಿತ್ತು. ವಸಂತ ಹುತುವಿನ ಮುಂಜಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಗಿಲೆಗಳು, ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮಲ್ಲಿಗೆ-ಸಂಪಿಗೆಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಡುಗಳು, ಕುರಿಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು, ಆಕಳುಗಳು, ದೂರದ ಹನುಮಂತನ ಗುಡಿಯಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಯ ನಿನಾದ, ದಪ್ಪ-ದಪ್ಪ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಗಂಭೀರ ಮುಖಭಾವದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಚಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲ ನೋಟಗಳು ಈಗ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನೇ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೋಗಿಲೆಯೂ, ಹಕ್ಕಿಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಬರೀ ಹಂದಿಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕಟ್ಟಡಗಳೆದ್ದು ದರಿಂದ ಯಾವ ಹೂಗಿಡಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಅರಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಳಿಗಳನ್ನಂತೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ, ನಾಳೆ ಬರಲಿರುವ ಸಾವು ನೆನೆದು ಅವು ಆಕ್ರಂದಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದ ರಿಂದ ಯಾರು ಯಾವ ಧಂಧೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಶಿಕ್ಬಕರೋ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೋ,<noinclude><references/></noinclude> 4d1i9i7gklp64ubleoags46s0rnnlfw 104 32033 318102 250429 2026-05-08T13:26:44Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಒ೦ದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ ೫೧೭ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ಆಗೆಲ್ಲ ಈ ಪರಿಸರ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ ಹುಡುಗರು ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಗಣಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಾಮ್ರದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಗ್ಗ ಬಿಟ್ಟು ನೀರು ಸೇದಿಕೊಂಡು ಸುಖ-ದುಃಖದ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಶನಿವಾರದಂದು ಊರಲ್ಲಿನ ಜನರೂ ಈ ದಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದು. ಸಪ್ತಾಪುರದ ಹನುಮಂತದೇವರ ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಜೋಡಿಗಳೂ ವಾಕಿಂಗ್‌ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊತ್ತು ಮುಳುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಶಾಂತ, ಸ್ತಬ್ಧ ವಾತಾವರಣ. ಆಗ ಅಷ್ಟು ಬೀದಿ ದೀಪಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನರೂ ಹೊತ್ತಾದ ನಂತರ ಹೊರಗಡೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತು ನೀನು ಇಬ್ಬರೇ. ರಸ್ತೆಯ ಈಚೆ ಬದಿ ನಾನು, ಆಚೆ ಬದಿ ನೀನು. {{gap}}ನೀನು ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋದೆ. ನಾನು ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೀನು ಮೈದುಂಬಿಕೊಂಡು ಚಿಗುರುತ್ತ, ಪಲ್ಲವಿಸುತ್ತ, ಅರಳುತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದೇ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೊಂದು ಹಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಣ್ಣಿ ನಲ್ಲೇ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಕಳೆದೆವು. ಆ ಶಾಂತಿ, ಆ ಹಸಿರು, ಆ ತಂಗಾಳಿ, ಆ ನೀರವತೆ, ಆ ಏಕಾಂತ, ಆ ಸಂಗಸುಖ ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಎಂದೂ ಕೊನೆಯೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ ವೆಂದು ನಂಬಿ ಸುಖಿಸಿದೆವು. ೨ {{gap}}ಯಾಕೋ ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಈ ಭಾಗದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆಲ್ಲ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ಬರಬರುತ್ತ ಖಿನ್ನಮನಸ್ಕನಾಗತೊಡಗಿದೆ. ಸದಾ ಮೈ ಭಾರ, ಮನಸ್ಸು ಭಾರ. ಅಲ್ಲ. ಎಂತಹ ನಾಗರಿಕರಿವರು, ಏನೇನನ್ನೆಲ್ಲ ತಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿಬಿಡುವ ಅನಾಗರಿಕರು. ಈಗೀಗ ಮನೆಮನೆಗೆಲ್ಲ ನಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂಚಿನಂತೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೊಡ ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಖಾಲಿಯಾದ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರಿಟಾಯರ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಮುದುಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ದಿನಾ ಸಂಜೆ ಬಂದು ತಾಸುಗಟ್ಟಲೆ ಕೂತು ಮಾತಾಡುವರು. ಅವರು ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾ ಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಭಿಕ್ಷೆ ಇತ್ತು, ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಜನ<noinclude><references/></noinclude> 17iyci4ebg3p7vmr364ix7z8h8ihlbw 318103 318102 2026-05-08T13:29:11Z Pragathi. BH 7585 318103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಒ೦ದು ಗಿಡ, ಒಂದು ಬಾವಿ|right=೫೧೭}}</noinclude> ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ಆಗೆಲ್ಲ ಈ ಪರಿಸರ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ ಹುಡುಗರು ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಗಣಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಾಮ್ರದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಗ್ಗ ಬಿಟ್ಟು ನೀರು ಸೇದಿಕೊಂಡು ಸುಖ-ದುಃಖದ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಶನಿವಾರದಂದು ಊರಲ್ಲಿನ ಜನರೂ ಈ ದಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದು. ಸಪ್ತಾಪುರದ ಹನುಮಂತದೇವರ ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಜೋಡಿಗಳೂ ವಾಕಿಂಗ್‌ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊತ್ತು ಮುಳುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಶಾಂತ, ಸ್ತಬ್ಧ ವಾತಾವರಣ. ಆಗ ಅಷ್ಟು ಬೀದಿ ದೀಪಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನರೂ ಹೊತ್ತಾದ ನಂತರ ಹೊರಗಡೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತು ನೀನು ಇಬ್ಬರೇ. ರಸ್ತೆಯ ಈಚೆ ಬದಿ ನಾನು, ಆಚೆ ಬದಿ ನೀನು. {{gap}}ನೀನು ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋದೆ. ನಾನು ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೀನು ಮೈದುಂಬಿಕೊಂಡು ಚಿಗುರುತ್ತ, ಪಲ್ಲವಿಸುತ್ತ, ಅರಳುತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದೇ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೊಂದು ಹಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಣ್ಣಿ ನಲ್ಲೇ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಕಳೆದೆವು. ಆ ಶಾಂತಿ, ಆ ಹಸಿರು, ಆ ತಂಗಾಳಿ, ಆ ನೀರವತೆ, ಆ ಏಕಾಂತ, ಆ ಸಂಗಸುಖ ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಎಂದೂ ಕೊನೆಯೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ ವೆಂದು ನಂಬಿ ಸುಖಿಸಿದೆವು. {{center|೨}} {{gap}}ಯಾಕೋ ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಈ ಭಾಗದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆಲ್ಲ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ಬರಬರುತ್ತ ಖಿನ್ನಮನಸ್ಕನಾಗತೊಡಗಿದೆ. ಸದಾ ಮೈ ಭಾರ, ಮನಸ್ಸು ಭಾರ. ಅಲ್ಲ. ಎಂತಹ ನಾಗರಿಕರಿವರು, ಏನೇನನ್ನೆಲ್ಲ ತಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿಬಿಡುವ ಅನಾಗರಿಕರು. ಈಗೀಗ ಮನೆಮನೆಗೆಲ್ಲ ನಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂಚಿನಂತೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೊಡ ಹೊತ್ತು ನನ್ನ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಖಾಲಿಯಾದ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರಿಟಾಯರ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಮುದುಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ದಿನಾ ಸಂಜೆ ಬಂದು ತಾಸುಗಟ್ಟಲೆ ಕೂತು ಮಾತಾಡುವರು. ಅವರು ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾ ಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಭಿಕ್ಷೆ ಇತ್ತು, ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಜನ<noinclude><references/></noinclude> g7cftpw6xyiyw71v99tb04dgfslkadr 104 32036 318144 250283 2026-05-08T16:26:39Z Pragathi. BH 7585 318144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Chaithali C Nayak" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು |right=೫೨೩}}</noinclude> {{rh|center=* * *}} {{gap}}" ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಂಬಲ ಮತ್ತು ಕಟು ವಾಸ್ತವಗಳ ದಾಖಲೆಯಾಗುವ ಅವಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಸಶಕ್ತ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕತೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಕೊಡುವ ಭಾಗ ಪೂರಕತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಇಡೀ ಕತೆ ವಿಮಲಾ ಶಂಕರಳ ಶೃಂಖಲಿತ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ತಿರುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಮಲಾ ಶಂಕರ್ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ಕತೆಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಒತ್ತು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಮರ್ಯಾದೆ ಎಂಬ ಕತೆ ವೀಣಾ ಅವರ ಆಕರ್ಷಕ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಥಾ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಮನೆಯ ಅಡಿಗೆ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ಹಿರಿಯಳಾದ ಕಮಲಾಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಿಗುವ ಸ್ವಾಗತ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ - ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ತಂದೆ ಅಡಿಗೆಯವಳನ್ನೇ ವರಿಸುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ- ಇಂಥ ಅನಾದರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಷ್ಟು ಕಥಾ ಕೇಂದ್ರ ವೀಣಾರವರ ನಿರೂಪಣಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ."<br /> {{Right|ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ}} {{rh|center=* * *}}<noinclude><references/></noinclude> rbi7h1oreixx4d4y552if3eqlsyhhm4 318145 318144 2026-05-08T16:26:50Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು |right=೫೨೩}}</noinclude> {{rh|center=* * *}} {{gap}}" ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಂಬಲ ಮತ್ತು ಕಟು ವಾಸ್ತವಗಳ ದಾಖಲೆಯಾಗುವ ಅವಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಸಶಕ್ತ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕತೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಕೊಡುವ ಭಾಗ ಪೂರಕತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಇಡೀ ಕತೆ ವಿಮಲಾ ಶಂಕರಳ ಶೃಂಖಲಿತ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ತಿರುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಮಲಾ ಶಂಕರ್ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ಕತೆಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಒತ್ತು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಮರ್ಯಾದೆ ಎಂಬ ಕತೆ ವೀಣಾ ಅವರ ಆಕರ್ಷಕ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಥಾ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಮನೆಯ ಅಡಿಗೆ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ಹಿರಿಯಳಾದ ಕಮಲಾಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಿಗುವ ಸ್ವಾಗತ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ - ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ತಂದೆ ಅಡಿಗೆಯವಳನ್ನೇ ವರಿಸುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ- ಇಂಥ ಅನಾದರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಷ್ಟು ಕಥಾ ಕೇಂದ್ರ ವೀಣಾರವರ ನಿರೂಪಣಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ."<br /> {{Right|ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ}} {{rh|center=* * *}}<noinclude><references/></noinclude> p7lsnwgs8zmqdd11bsad6ayat6uvj7w 104 32042 318135 250357 2026-05-08T15:54:36Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ೫೨೩ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಏನೂ ಹೇಳಲು ಬರುವದಿಲ್ಲೆಂಬುದೇ ಅದರ ಸದ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಒಲವನ್ನು, ಸೀಮೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಥ ಅವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕಲೆಗೆ ತೀರ ಅವಶ್ಯವಾದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರ ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ಒಲವುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವದೇ ವಿಮರ್ಶೆ ಸದ್ಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯತ್ನ ಈ "ಟಿಪ್ಪಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಎಂಬ ಕತೆ ಇನ್ನೂ ಲಗ್ನವಾಗದ, ಆದರೆ ಲಗ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾತರಳಾಗಿ ನಿಂತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಿಕೆ ಶಾಂತಿಯ ಒಂದು ದಿನದ 'ಮೂಡ'ನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೂ ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂರ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕತೆಯ ಅರ್ಥವೆಲ್ಲ ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆಯೆಂದು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು : ನಾಯಿಕೆಯು ತನ್ನ ಕಾತರತೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ತನಗೆ ಒಳಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ 'ಮುಳ್ಳು' ತನ್ನ ಹೊರಗೆ ಇವೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುತ್ತ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೊಳಲಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಮೂಲತಃ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಈ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಅರಿವು ಯಾಕೋ ಏನೋ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪಾತಳಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕತೆ. ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಗಹನತೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ವೆಂದೆನಿಸುವದು. ಆದರೆ ಕತೆ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಿದೆ. {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದದ್ದು 'ಅತಿಥಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ರುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಗಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಕತೆಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ 'ಅತಿಥಿ' ತುಂಬ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಾಗಿ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಜೀವನ ಸಾಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎರವಾಗಿ, sadistic ಆಗುತ್ತ ನಡೆದ, ಜೀವನಕ್ಕೇ ಅತಿಥಿಯಾದ ಪ್ರೊ. ಲೀಲಾವತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆ- ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಲೇಖಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ತುಂಬ<noinclude><references/></noinclude> ddwg2gmhtkz7a1ordko4v14505spyph 318136 318135 2026-05-08T15:55:53Z Pragathi. BH 7585 318136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ೫೨೩ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಏನೂ ಹೇಳಲು ಬರುವದಿಲ್ಲೆಂಬುದೇ ಅದರ ಸದ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಒಲವನ್ನು, ಸೀಮೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಥ ಅವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕಲೆಗೆ ತೀರ ಅವಶ್ಯವಾದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರ ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ಒಲವುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವದೇ ವಿಮರ್ಶೆ ಸದ್ಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯತ್ನ ಈ "ಟಿಪ್ಪಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<br /> {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಎಂಬ ಕತೆ ಇನ್ನೂ ಲಗ್ನವಾಗದ, ಆದರೆ ಲಗ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾತರಳಾಗಿ ನಿಂತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಿಕೆ ಶಾಂತಿಯ ಒಂದು ದಿನದ 'ಮೂಡ'ನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೂ ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂರ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕತೆಯ ಅರ್ಥವೆಲ್ಲ ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆಯೆಂದು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು : ನಾಯಿಕೆಯು ತನ್ನ ಕಾತರತೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ತನಗೆ ಒಳಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ 'ಮುಳ್ಳು' ತನ್ನ ಹೊರಗೆ ಇವೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುತ್ತ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೊಳಲಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಮೂಲತಃ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಈ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಅರಿವು ಯಾಕೋ ಏನೋ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪಾತಳಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕತೆ. ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಗಹನತೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ವೆಂದೆನಿಸುವದು. ಆದರೆ ಕತೆ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಿದೆ.<br /> {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದದ್ದು 'ಅತಿಥಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ರುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಗಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಕತೆಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ 'ಅತಿಥಿ' ತುಂಬ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಾಗಿ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಜೀವನ ಸಾಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎರವಾಗಿ, sadistic ಆಗುತ್ತ ನಡೆದ, ಜೀವನಕ್ಕೇ ಅತಿಥಿಯಾದ ಪ್ರೊ. ಲೀಲಾವತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆ- ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಲೇಖಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ತುಂಬ<noinclude><references/></noinclude> ei00qbhsxcudz6bkr4ulm1djo18t2dg 318137 318136 2026-05-08T15:58:36Z Pragathi. BH 7585 318137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು|right=೫೨೩}}</noinclude> ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಏನೂ ಹೇಳಲು ಬರುವದಿಲ್ಲೆಂಬುದೇ ಅದರ ಸದ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಒಲವನ್ನು, ಸೀಮೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಥ ಅವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕಲೆಗೆ ತೀರ ಅವಶ್ಯವಾದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರ ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ಒಲವುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವದೇ ವಿಮರ್ಶೆ ಸದ್ಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯತ್ನ ಈ "ಟಿಪ್ಪಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<br /> {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಎಂಬ ಕತೆ ಇನ್ನೂ ಲಗ್ನವಾಗದ, ಆದರೆ ಲಗ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾತರಳಾಗಿ ನಿಂತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಿಕೆ ಶಾಂತಿಯ ಒಂದು ದಿನದ 'ಮೂಡ'ನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೂ ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂರ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕತೆಯ ಅರ್ಥವೆಲ್ಲ ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆಯೆಂದು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು : ನಾಯಿಕೆಯು ತನ್ನ ಕಾತರತೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ತನಗೆ ಒಳಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ 'ಮುಳ್ಳು' ತನ್ನ ಹೊರಗೆ ಇವೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುತ್ತ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೊಳಲಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಮೂಲತಃ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಈ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಅರಿವು ಯಾಕೋ ಏನೋ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪಾತಳಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕತೆ. ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಗಹನತೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ವೆಂದೆನಿಸುವದು. ಆದರೆ ಕತೆ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಿದೆ.<br /> {{gap}}'ಮುಳ್ಳುಗಳು' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದದ್ದು 'ಅತಿಥಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚನ್ನಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ರುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಗಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಕತೆಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ 'ಅತಿಥಿ' ತುಂಬ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಾಗಿ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಜೀವನ ಸಾಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎರವಾಗಿ, sadistic ಆಗುತ್ತ ನಡೆದ, ಜೀವನಕ್ಕೇ ಅತಿಥಿಯಾದ ಪ್ರೊ. ಲೀಲಾವತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆ- ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಲೇಖಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ತುಂಬ<noinclude><references/></noinclude> dqhdvnkagc65u0zmy8t27pcdgki39lk 104 32069 318134 250366 2026-05-08T15:53:53Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೫೨೨|right=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude> {{gap}}'''ವೀಣಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು''' '''ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ''' : {{gap}}ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್. ರಾವ್ ಅವರ ನಂತರ ಬಹುಶಃ ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರದೇ ನವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಧ್ವನಿಯೆನ್ನಬೇಕು. “ನೆನಪು.... ಬರಿ ನೆನಪು" ಕತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜ ಮಿಸೆಲೆನಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡನ ಮಾನಸಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಾಗಲೇ (ಆಗಿನ್ನೂ ಇವರು ಬಿ. ಎ. ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೊಸದೃಷ್ಟಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಕತೆಯೇ ಮುಂದೆ "ಸಂಕ್ರಮಣ"ದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಕಸ್ತೂರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲವನ್ನೂ ಆಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು. ಈಗ ಆ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರೆದ ನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅವರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಂಕ್ರಮಣ ಪ್ರಕಾಶನದವರು ಹೊರತರುತ್ತಿರುವದು ಸಂತೋಷದ ಸಂಗತಿ.<br /> {{gap}}"ಮುಳ್ಳುಗಳು" ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆ ಬರೆಯಬಲ್ಲರು, ಇವರ ಕತೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೇನಾದರೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವದೇ ನನ್ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಮನವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತರುಣ (ಇನ್ನೂ ಲಗ್ನವಾಗದ, ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಲಗ್ನವಾಗಲಿರುವ, ಅದೇ ಲಗ್ನವಾದ) ಸ್ತ್ರೀಯ ಮನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಇಂಥ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ, ಆದಷ್ಟು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮುಂತಾದ್ದಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಯಾರಿಗೂ ಅನಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು, ಎತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆಯೆಂದು ನನಗನಿಸುವದಿಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕನ ಕುತೂಹಲವನ್ನೂ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೂ ಕೆರಳಿಸುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯ ಕಥನಕಲೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೀತಿ. ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಅವರ ಕಥನಕಲೆಯ<noinclude><references/></noinclude> 04gpwcluxvwsb3tis6amwhapfytg9zo 104 64876 318234 134512 2026-05-09T03:49:01Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude> MATRUNANDINI ಮಾತ್ರು ನಂದಿನಿ<noinclude></noinclude> p21kesgcwk12cjwx12ovj9x4at3i83s 104 64878 318240 134514 2026-05-09T03:49:45Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>ಸತೀಹಿತೈಷಿಣಿ ಗ್ರಂಥಾಲಾ L. ಕರ್ಣಾಟಕ ಮಾತೃನಂದಿನಿ. : 4 ನಂಜನಗೂಡು ಸತೀ ಹಿತೈಷಿಣಿ ಮಾತೃಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರ ಈ : ಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗು . - ೧ - ದ್ವಿತೀಯ ಮುದ್ರಣ ೧೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳ.. - - = = = (ಇದರ ಸರ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಹಿತೈಷಿಣಿಯವರದಾಗಿರುವುರ..) ತ ಕ್ರಯ 14-D] [ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ 1-2-೦ ---+pparewe+<noinclude></noinclude> 67345uz623refmmyvlttb2915cyw4kc 104 64879 318242 134515 2026-05-09T03:51:33Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>Published BY Shrimati Thirumalamma AT THE Satheehitha ishini Matriman diram NANJANGUD. CKED 1958 1920. F1:1STED AT THE Sarı KRISHNA P. Press. lr:BLI, BY B, N, 31 UTALIK DESAI.<noinclude></noinclude> 3od19vjvd3cwro2idedwqkj1zu7uzg2 104 64880 318243 134516 2026-05-09T03:52:25Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>hkd 1963 || ೨ || 'ಅಲಮೇಲಮಂಗಾಸಹಾಯ. ಸಮರ್ಪಣೆ. 69ct platfo ಇrdsw SI ಮಾತಪ್ಪ ಮುಕ್ತ ಜಗತಾಂ ಮಧುಕೈಟಭಾರೇ ರ್ವಸ್ವವಿಹಾರಿಣಿ ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯರೂಪ ೬॥ ಶ್ರೀಸ್ವಾಮಿನಿ ಶ್ರಿತಜನಪ್ರಿಯ ದಾನಶೀಲೇಶ್ರೀವೇ ದೇಶದಯಿತೇ ತವಸುಪ್ರಭಾತಮ್ | " ಈ ಗ್ರಂಥಪುಷ್ಪವನ್ನು ಕ್ಷಮಾಗುಣಸಂಪನ್ನೆಯ, ವುತ್ರವತ್ಸಲೆಯೂ, ದಯಾಮಯೆಯೂ, ಸತಿಪರಾಯಣೆಯೂ, ಆದರ್ಶರಮಣಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಲ್ಪ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀಪದಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನ ಡರಿ, ದೈವೀಪ್ರೇಮದ ಯಶರೀರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸು ತಿರುವ ನನ್ನ ಜನ್ಮದಾತೆಯ ಚರಣಾರವಿಂದ ಗಳಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಭಗವತೀಮಾತೆಯ ಅನುಗ್ರಹವು ಅನವರತವೂ ಎಡೆಬಿಡದೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರಲೆಂದು ಬೇಡುವೆನು. (ಭೀಷ್ಮಾಷ್ಟಮಿ) (ಗ್ರಂಥರ್ಕಾ)<noinclude></noinclude> rod5bjdw12uecb252ylxqhrz5lba2lp 104 64881 318246 134517 2026-05-09T03:56:39Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>( ನಿದ್ರಾಜಡತಯಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಭಗಿನಿಯರಿಗೆ) ರಾಗ|| (ಯಾರು ಹಿತವರು ಮನವೆ) ಏಳೇಳಿರೆನ್ನೊ ಅದಕ್ಕತಂಗಿಯರೇ|| ಏಳೇಳು ಬಗೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು ಕೂಗಿ ಅ || ಹೆತ್ತಾಕೆಯಳುತಿರಲ್ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡದಿರೆ ಮತ್ತಾವುದಿ ಹುದೆಮಗೆ ಕರ್ತವ್ಯವಿಳೆಯೊಳ್ || ಕತ್ತಲೆಯ ಕೋಣೆಯೊಳು ಮತ್ತಿನಿಂ ಮಲಗಿಹುದು | ಮತ್ತ ಕಾಶಿನಿಯರಿಗಿದೆತ್ತಣದು ನಡತೆ || ೧ || ಊರೂರ ತಿರುತಿರುಗಲರಸರನು ಕಳುಹಿದಿರಿ | ಆರದೊಂದಿನಿತು ಮೈಮರೆದು ಮಲಗಿದಿರಿ || ಸಂಗೊಳುವರಕಟ ಪರದೇಶಿಗಳು ಬಂದು | ಅಮ್ಮನಿದಿರಿ ಸವ ಧೀರರಿಲ್ಲಿಹರೆಂದು ಕೇಳಿ| ೨ || ಜೋಗಿಮಲಗುವರೆ ನಿದ್ರಾಸೊಗ ನೀವಳೆದಿಂತು | ಬೇಗಪಡುತಿರೆ 'ಕರ್ನಾಟವತೆಯಂತು | ಕೂಗುತಿದೆ ಗನಿಕರವಾಗುತಿದೆ ಶುಭಶಕುನವಾಗಗೊಚರನೊಲಿವ ಬೀರಮಂ ನೆನೆನೆನೆದು || ಏಳೇಳಿ || ೩ || ಕರೆಯಿಸಿರಿ ನಿಮ್ಮರಸನು, ನೆರೆಯಿಸಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹುರಿಗೊಳಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರಿ ದೇಶಸೇವಕರಂ || ಪರಿಭಾವಿಸಿ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಮಹಿಮೆಯನು, ಪರದೇಶಿಗಳ ಸಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿರಿ ಕೀರ್ತಿ ಯನು || ಏಳೇ || ೪ || ನೀವಲ್ಲದಿನ್ನಾರು ಈವೇಳೆಯೊಳು ಕಾಯ್ದ | ರೇವೇಳೆ ಕರ್ಣಾಟಮಾತೃಭಂಡಾರ | ನಾವಿಧದಿ ಬರಿದಾಗುತಿಹುದು ವಿದೇಶಿಗಳಿಂದ | ಸಾವಧಾನದಿ ನೋಡಿ ಭಾವೆಯರೆ ನೀವೇಳಿ || ಏಳೇಳಿ |೫|| ಕಳೆಯದಿರಿ ಕಾಲವನು, ಕೆಳೆತನದಿ ಲೋಕವನು ಬೆಳಯಿಸಿರಿ ಸಂಪದವನ್ನು ಕೆಲಸತೆಯನುಳಿದಿನ್ನು || ಒಲಿದಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಳದಂಗಿಯರೆ ಕೇಳಿ ತಳುವು ಮಾಡದೆಳಿ ನಲವಿನಿಂ ನೆರೆಬಾಳಿ ಏಳೇಳಿ || ೬ || ಉದಯಾದ್ರಿ ಶಿಖರದೊಳು ಉದಯಿಸಿದನಿ ಭಾನು | ಸದಮಲಾತ್ಮರ ನೋಡಿ ನಗುತ ಲಿಹನು || ಮದವಳಿದು ಮುದವಡೆದು ನಡೆನೋಡಿ ಮು೦ದಿಹುದನ್ನು || ಸದುಳದಿಂ ಪೇಳುವೆನು ಸುದತಿಯರೆ ನಿಮಗಿನ್ನು ೧ ಏಳೇಳಿ | ೭ || ಕನ್ನಡದಮಾತಾ ಮುನ್ನಿದ್ದ ವೈಭವವ ನಿನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸೆವೆಂದಿರ್ಪ ನಮ್ಮ || ಕನ್ನಡದ ನಾಡೊಡೆಯ ಚೆನ್ನ ಕೃಷ್ಣಂದ್ರಂಗೆ ನನ್ನಿಯಿಂ ಜಯ ಎಂದು ಹರಸಿಂದು || ೮ || ಜಯವೆನ್ನಿ ಕರ್ಣಾಟ ಜನನಿಯರಿದಾವರೆಗೆ | ಜಯವೆನ್ನಿ ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತಿಯ ನುಡಿಗೆ |ಜಯವೆನ್ನಿ ನರಶೇಷ ಗಿರಿವರನ ಚರಣಕ್ಕೆ ! ಜಯವೆನ್ನಿ ಸಂತತವು ಕರ್ಣಾಟ ಜನಪದಕೆ || ಏಳೇಳಿ || ೯ ||<noinclude></noinclude> g1tq6essij4m42ox8oq2srhrbr6sn4r 104 64886 318250 134522 2026-05-09T03:57:24Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>ಮಹಾಯರು ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ತಾಳಬೇಕೆಂದೂ ನಿವೇದಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾಂಗದವರಿಗೂ ಈ ವರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋತ್ಸಾಹ-ಸಹಾಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಮಹನಿಯ ರಿಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಿಸಿ, ಮುಂದೆಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಬರವಂತೆ ಭಗವತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತ ವಿರಮಿಸುವೆವು. 28-6-1920. ಹಿತ್ಯ, ಮುಕ್ಕಾಂ - ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ : : : ಆ ಆ •] = $ | | | | | | | ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣದ ವಿಷಯಸೂಚಿಕಾ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆ ಪರಿಚ್ಛೇದ ವಿಷಯ. ಪುಟಸಂಖ್ಯೆ, ಪ್ರಥಮ ... ಮಾತಾ ಪುತ್ರರ ಸಂಭಾಷಣ. ದ್ವಿತೀಯ . ದೇವೀಸಾಮಿಪ್ಯ ... ತೃತೀಯ | ಸಖೀಸಂಭಾಷಣವು .. ಚತುರ್ಥ ನಂದಿನೀ ಬಯಲಾಭ ... ಸಂಚನು ಭಾತೃಭಗಿನಿಯರ ಸಲ್ಲಾಪ ಷಷ್ಟ ನಿರ್ಮತ್ಸರಪ್ರೇಮ .. ಸಪ್ತಮ ನಂದಿನೀ ಸಂದೇಶ ... ಅಷ್ಟಮ ಸಮಾಜಶಾಸನ 7 ..- BB ನವಮ | ಗೃಹಿಣೀಧರ್ಮ 8 -104 ದಶಮ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ 104-121 ಏಕಾದಶ ಸಂಘಶಕ್ತಿ ... 121-135 ದ್ವಾದಶ ಸಂಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇತ್ಯಾದಿ 136-154 ತ್ರಯೋದಶ .. ಸ್ವಾಭಿಪ್ರಾಯ ನೀವೇದನ 155-169 ಚತುರ್ದಶ ... ಅಭಯಪ್ರದಾನ ... .. 170-173 ಸಂಚದಶ ಮಾತೃಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ... 174-198 174-198 ಷೋಡಶ ತಪಸ್ವಿನೀ ಹಿತೋಪದೇಶ .... 199-208 ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿ... ನಂದಿನೀಕಲ್ಯಾಣ-ದೇಶಸೇವಾದೀಕ್ಷೆ 209–217 ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ : : : : : : X S ಆ ಆ ಆ . ... ದಿ<noinclude></noinclude> shgfm1grw11usuadj9hkrm3fdk8ujx4 104 64887 318253 134523 2026-05-09T03:57:44Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>*ಅಟಣ 1 - 6 | | | | | | (ದ್ವಿತೀಯ ಮುದ್ರಣ) | ವಿಷಯ ಸೂ ಚಿ ಕಾ. - ಪರಿಚ್ಛೇದ. ವಿಶಯ. . ಪುಟಸಂಖ್ಯಾ, ಪ್ರಥಮ :... ಮಾತಾಪತ್ರರ ಸಂಭಾಷಣ ದ್ವಿತೀಯ ದೇವೀಸಾಮೀಪ್ಯ • . - p. 6 - 14 ತೃತೀಯ ಸಖೀಸಂಭಾಷಣ . ಚತುರ್ಥ ನಂದಿನೀ ಜಯಲಾಭ ... ಪಂಚಮ ••• ಭ್ರಾತೃಭಗಿನಿಯರ ಸಲ್ಲಾಪ ಷಷ್ಟ In ನಿರ್ಮತ್ಸರಪ್ರೇಮ .. ಸಮ ನಂದಿನೀ ಸಂದೇಶ ... ಸಮಾಜಶಾಸನ ನವಮ ಗೃಹಿಣೀಧರ್ಮ . 62 - 97 ದಶಮ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ , 97 -112 ಏಕಾದಶ ಸಂಘಶಕ್ತಿ .... 113-125 ದ್ವಾರಶ ಸಂಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಇತ್ಯಾದಿ 126-142 ತ್ರಯೋದಶ .... ಸ್ವಾಭಿಪ್ರಾಯ ನಿವೇದನ 143-156 ಚತುರ್ದಶ .. ಅಭಯಪ್ರದಾನ ... ... 157-160 ಪಂಚದಶ .. ಮಾತೃಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ... ಪಂಚದಶ 161-193 ಷೋಡಶ ... ತಪಸ್ವಿನೀ ಹಿತೋಪದೇಶ . . 184-192 ಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ದಿ .ನಂದಿನೀ ಕಲ್ಯಾಣ-ದೇಶಸೇವಾದೀಕ್ಷ 193-2೦೦ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ : : : : : : : : : : : | | ಅಷ್ಟಮ | oo. . 10<noinclude></noinclude> bgrel03fvdxnyde4sfa949o6jx301au 104 75407 318166 314566 2026-05-08T17:20:57Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>X {{center|'''ಮುನ್ನುಡಿ'''}} 'ಮಧುರಚೆನ್ನ' ಗೆಳೆಯ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪ ಗಲಗಲಿ, ಹಲಸಂಗಿ ಇವರ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದುವರಿದುದಕ್ಕಾಗಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಂದಿರ'ದವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಜಯಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪವಣಿಸಿದ 'ಪೂರ್ವರಂಗ'ವೆಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕಥಾನಕದೊಡನೆ ಕವನಸಂಗ್ರಹವೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಕುಂದಣದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ರತ್ನದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಶೋಭೆಯು ಪುಷ್ಟಿಗೊಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು. ಆದರೂ 'ಪೂರ್ವರಂಗ'ವಾದ ಮೇಲೆ ಕಾವ್ಯಕೀರ್ತನ ವಾಗುವುದು ಉಚಿತವೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಮುನ್ನುಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಾವ್ಯದ ಉಗಮವು ಕವಿಜೀವನದಲ್ಲಿ. 'ಪೂರ್ವರಂಗ'ದಲ್ಲಿ ಕವಿಜೀವನವಿದ್ದರೆ, ಕವಿಕರ್ಮವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವು 'ನನ್ನ ನಲ್ಲ'ವೆಂದು ಅಂಕಿತವಾದ ಈ ಕವನಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದೆ. ರಸಿಕರು ಅದರ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಉಚಿತ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಅವನ ಕಲೆಯೇ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಸ್ವಾರಸ್ಯವು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವನೇ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ಕೆಡಹಿದಂತೆ, ಕರ್ತಾರನು ಎಷ್ಟೇ ಮಹಿಮಶಾಲಿಯಾದರೂ ಯಾವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪ್ರತೀತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯಂಜನಾಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲವೋ ಅವನ ಆ ಕೃತಿಯು ಅವನ ಕರ್ಮವಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು? 'ಮಧುರಚೆನ್ನ'ರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಾಶಕ್ತಿಯು ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಭಾವಾವೇಶವು ರಸಿಕರನ್ನು ಅಂತರ್ಮುಖರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವದು. 'ಅಧ್ಯಾತ್ಮವ ನಿಚಿತ ಪ್ರಯೋಜನವೆನಗೆ' ಎಂದು ಇವರು 'ರತ್ನಾಕರ'ನಂತ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯೂ “ಬೇಕಾದರಾಲಿಸುವದು ಬೇಡದಾಗೆ ಪ ರಾಕು ಮಾಡುವದೆನಗಲ್ಲಿ: ವ್ಯಾಕುಲವಿಲ್ಲ ಸಂತಸವಿಲ್ಲ ನಾನು ನಿ ರಾಕಾಂಕ್ಷಿ' ಎನ್ನುವಂತಿದ್ದರೂ ಸಹೃದಯರು 'ಈತಗಾತ್ಮಧ್ಯಾನವುಂಟಲ್ಲದಿದ್ದರೇ ಚಾತುರ್ಯವಚನ ವಂತಹುದು ಮಾತು ತಾನೆ ಮನದೊಳಗೆ ಸೂಚಿಸುವದು" ಎಂದನ್ನಿಸದೆ ಬಿಡದು.<br /> {{gap}}ಗೆಳೆಯ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪನವರು 'ಮಧುರಚೆನ್ನ'ರಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಮಕರಣವನ್ನು 'ಮಧುರಗೀತ'ದಿಂದ ಮೊದಲು ಪಡೆದರೂ ಇವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪುನರ್ಜನ್ಮವು<noinclude></noinclude> gu6lfcnk5pcr03swmgluxk80bo1cmj1 104 75408 318165 317255 2026-05-08T17:20:12Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಇವರು ಆಮೇಲೆ ಬರೆದ 'ನನ್ನ ನಲ್ಲ'ದಲ್ಲಿದೆ. 'ದೇವತಾ ಪೃಥಿವಿ' ಎಂಬ ಕವನವು ಇವರ ಕೃತಿಸತಿಯ ಶಿರೋರತ್ನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಾವ್ಯ ಅದರ ಬಗೆ, ಅದರ ಬಂಧ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಚಂದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವ, ಪ್ರಶಾಂತ ಗಾಂಭೀರವು, ಸಂಚಾರಿಗಳ ಸಲಿಲಗತಿಯು, ಅದರ ಕರುಣರಂಜಿತವಾದ ದಿವ್ಯವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಸಹೃದಯರೆದೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳಗಂಗೆಯು ಆಕಾಶಗಂಗೆಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸಲು ಹೊರಚಿಮ್ಮುವಳೆಂಬಂತೆ ಹೊಮ್ಮಿಸುವದು. ಈ ಸ್ತುತಿಯು ಅತಿಶಯವಾಗಿ ತೋರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೀಳನ್ನು ಮೇಲೆಂದೆಣಿಸುವ ಬುದ್ಧಿದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಲೇಸನ್ನು ಕಂಡು ಲೇಸಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸ ಲಾರದ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಹೀನವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದುದು ನಿಜವಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಾಲದೆಂದು ನಾನು ನನ್ನ ದೋಷವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಕಟದ ಭೀತಿಯಿಂದ ತಣಿದದಯ ಉಸಿರನ್ನು ಅದೇಕೆ ಬರೆದವರೇ ಹಾಗೆ ಭ್ರಮೆಗಿಂಬುಗೊಂಡಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಇವರ ಭಾವನೆಯ ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಶಬ್ದಗಳು ಶಬ್ದದ ಬೆಡಗು, ಬೆಡಗಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳು. ರಸವರ್ಜ್ಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೀರಸವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಅಶಕ್ತಿಯ ವಚನಗಳು, ಶಬ್ದದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವವು. ಅಡ್ಡಹಾದಿಯು ಸಾಗಲು ಸಾಕಾಗಬಹುದಾದರೂ ಅದು 'ಮಾರ್ಗ'ವಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾರಿದರೆ ಅದು ರೂಢಿಗೆ ಸರಿಯಾದುದಂದು ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕು. ಪಾಂಥನಿಗೆ ತನ್ನ ಗುರಿಯ ಎಳೆತ, ನಿಂತವನಿಗೆ ಕ್ರಮಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅನುಕೂಲ, ಎರಡೂ ಸಹಜ. ತನ್ನ ಮನದ ಮಾತನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಮನದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾತು ಮುತ್ತಿಟ್ಟಂತಾಗುವದಾದರೂ ಮನಕ್ಕೆ ಮನವು ಕೂಡುವ ಮುನ್ನ ಮುತ್ತೂ ಕೂಡ ಮಾತಿಗೂ ಕೀಳಾಗುವದು. ಎರಡಕ್ಕೂ ರೀತಿಯಿದೆ. ಅದು ಕವಿಹೃದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸರಸ್ವತ್ಯಾಸ್ತತ್ವಂ ಕವಿಸಹೃದಯಾಖ್ಯಂ ವಿಜಯತಾತ್ ಅಭಿನವಗುಪ್ತ) ಅವರಿಬ್ಬರು ಕೂಡುವ ರೀತಿ, ಆ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾದಿ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕೂಡಲು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ ಒಪ್ಪುವ ರೀತಿಯು ಉಂಟಾಗಲಾರದು. ಇನ್ನೊಂದು ಮನವನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕೆಂಬ ಊರಿಯು ಕವಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಅದು 'ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯದು. ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯಕಲೆಯ ಜೀವಕಳೆ, ಇಂಥವರಿಂದ ಇದಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು.ಆ ಅಪೇಕ್ಷೆ ನನಗಿದೆ. {{Left|ಸಾಧನಕೇರಿ, ಧಾರವಾಡ}} {{Left|೫ನೇ ಮೇ ೧೯೩೩}} {{Right|-ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ}}<noinclude></noinclude> 1vm4hb43pzqmtdmv5l846bqeh9rda3r 104 75409 318167 317256 2026-05-08T17:21:48Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|xii}} {{center|'''ಕವಿಪರಿಚಯ'''}} {{gap}}'ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತೊಡಲಿರುವ ಶಿಶುವಾಗಿ ೧೯೦೩ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ೩೧ಕ್ಕೆ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದರು. ತಾಯಿ ಅಂಬ ತಂದೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ; ಊರು ಹಲಸಂಗಿ, ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಸಾಹುಕಾರ ಮನೆತನ ಅವರದು. ಅವರು ಜನ್ಮವತ್ತುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ 'ಸಾಹುಕಾರ' ಎನ್ನುವದು ಅನ್ವರ್ಥಕ ನಾಮದಿಂದ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಗೆ ಬಂದಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭವೊದಗಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಯ ಅಕ್ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಮಗನಾಗಿ ಬದುಕಿ ಬೆಳೆದರು. ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತ ೧೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮುಲಕೀ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿದರು. ಆಯಿತು ಅದೇ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಆಬಳಿಕ ಅವರು ಇನ್ನಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮಹಾ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಈಡುಮಾಡುವ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಲುವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸ ತಳದು ಆಗಲೇ ಗುರೂಪದೇಶವನ್ನೂ ಪಡೆದರು. ಅದರಿಂದ ತಮಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವುಂಟಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಚಂಡ ನಾಸ್ತಿಕರೇ ಆಗಿ ನಿಂತರು. {{gap}}ಗುರೂಪದೇಶದ ಭ್ರಮೆಯು ಬಯಲಾಗುತ್ತಲೇ ಮಾನಸಪೂಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರಾದರೂ ತರ್ಕದ ಮರ್ಕಟತನವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಚಾರದ ತೂಕ ತಪ್ಪಿ, ನಿರಾಶೆಯು ತಲೆಯೆತ್ತಿತು. ಅದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ತಾರಣೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆಗವರಿಗೆ ೨೨ ವಯಸ್ಸು “ದೇವರಾಯನ ಹೆಸರನೇಕ ಕೇಳಿದೆನಮ್ಮ ನಾನೇಕೆ ನಂಜು ನುಂಗಿದನೆ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವು ಇದೇ, “ಯಾವ ಕಡೆಗೂ ಮಗ್ಗಲೂರಗೊಡದಮ್ಮಯ್ಯ ಈ ನೋವ ನಾ ತಾಳಲೆಂತು ತಾಯಿ" ಎಂದು ನರಳಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, {{gap}}ಆ ಮೃತ್ಯುಹಾಸದ ಮಸಮಸಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬೆಳಕು ತೋರಿ ಸತ್ಸಂಗ, ಶಾಸ್ತ್ರವ್ಯಾಸಂಗ, ವಿಶ್ವಚಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಹೊರಹಾಕಿ ನಿಲ್ಲುವದು ಎಂಬ ಹಾದಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಳುತ್ತೇಳುತ್ತ ಸಾಗಿ ಬೇಸರಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಪ್ತಸಂಬಂಧಿಕ ಸಾಧುವೊಬ್ಬರ ಸತ್ಯಾಲಾಪದಿಂದ<noinclude></noinclude> an8rrtnygblp1f4ql9250pxwbxwcqf6 104 75410 318168 317258 2026-05-08T17:22:23Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|xiii}} ಸಮಾಧಾನ ತಂದುಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ 'ವಿಚಾರ ನಿಸ್ತರಂಗೀಕರಣ' ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ, ಮೌನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಪಡದದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೊರೆಯಿತಲ್ಲದೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುರಿತ ಸ್ಪೆನ್ಸರರ ವಿವೇಚನೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಆಗ ವಯಸ್ಸು ೨೪, ಜಡಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸೃಷ್ಟಿಯತ್ತ ಹರಿದು ಜೀವನಸಾಮಂಜಸ್ಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಐಕ್ಯಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪನವರು 'ಮಧುರಚೆನ್ನರಾದರು. 'ನನಗೆ ನೀನತಿ ಮಧುರ' ಎಂದು ಯಾವ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಕುರಿತು ಹಾಡಿದರೋ ಅದೇ ಸ್ನೇಹಿತನ ಹೆಸರು ಮೊದಲಾಗಿ, 'ನಿನಗೆ ನಾ ಬಲು ಚೆನ್ನ' ಎನಿಸಿದವರ ಹೆಸರು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಂತು. {{gap}}ಹೆಸರು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮೊದಲಿಗೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುದು ಹಿಂದುಗಡೆ. ೧೪ ವರುಷದಾ ರಾಮರಾ ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯ ನವಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಲಿ, ಕುದಿಕುದಿದು ಬೇಯುವಾ ಬರಗಾಲದುಪವಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊರಗಿ, ಸೊರಗಿ, ಕರಗಿ ನೀರಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಹಾಸಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ಚೆನ್ನಮಣಿಯ ಮೂವರು ಮೂಲ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನಾದ ರೋಗರಾಯನ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಸಾಧನೆಯು ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರಗಾಢ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಹಾ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿದ್ದರೂ ಶಬ್ದದಾಚೆಯ ಶಬ್ದದ ಉಲುಹಿನಲ್ಲಿ, ಪರಮ ನಿಸ್ಸಿಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಶೂನ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅಲುಗಿನಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶವೊಂದು ಒಳಗು-ಹೊರಗನ್ನದೆ, ಸುತ್ತುಮುತ್ತೆನ್ನದೆ, ಮೇಲುಕಳಗನ್ನದ ಎತ್ತತ್ತಲೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅದೇ ಆತ್ಮವಿಜ್ಞಾನದ ಪೂರ್ವರಂಗ. {{gap}}ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದುದು ಬರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರುವುದಾದರೂ ಅದು ಘನಸಿರಿಯಾಗಿ ಬರುವದು. ಬೆಳಗು ಬಂದಂತೆ ಹೊಳ ಬಂದಂತೆ ಬಂತೆಂದರೂ ಇದ್ದುದಿದ್ದೇ ಇರುವದು. ಮುಂದೆ ಅದೇ ಕಾಳರಾತ್ರಿಗೆ ಬೀಜವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವದು. ಕಂಡುಂಡಿದ್ದು ಸತ್ಯವೋ-ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಸಂಶಯವೇ ಮಡುವುಗಟ್ಟಿ ಬಂದು ಕಾಳರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಡವಿ, ಮುಗ್ಗರಿಸಿ ಬಿದ್ದು, ಎದ್ದು ಸಂಕಟಗಳ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇವು ಹತ್ತೂ ನಿಟ್ಟಿಗೆ ಉರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ ಸಾಧಕನನ್ನು ಮಾಸತಿ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ಮುಂದೆ ಬೆಳಗು ಬಂದೇಬಿಟ್ಟಿತು. ಆಗ “ಇದು ಬರಿ ಬೆಳಗಲ್ಲೋ ಅಣ್ಣಾ' ಎಂದು “ಅಣ್ಣ ಬೇಂದ್ರೆ"ಯವರ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ದನಿಗೂಡಿಸಿ ಹಿಗ್ಗಿದರು. {{gap}}ಇಷ್ಟು ಕಥೆ ಮುಗಿಯಲಿಕ್ಕೆ ೧೮ ವರುಷಗಳು ಬೇಕಾದವು. ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಕರ್ತಾರನ ಕಮ್ಮಟದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಸುಣ್ಣಾಗಿ, ಕೊರಗಿ ಸಣ್ಣಾಗಿ ಜೀವಿತದಲ್ಲಿಯೇ<noinclude></noinclude> t654kuvm1q6i01s7r94ewf3rxmee921 104 75411 318169 317260 2026-05-08T17:24:02Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|xiv}} ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ೩೦ ವರುಷಗಳಾಗಿದ್ದವು. {{gap}}ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಗೆಳೆಯರೋಲಗ ಕಟ್ಟಿದ ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಹು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಧುರಚೆನ್ನರಿಗೆ ಆಗ ಹದಿನೆಂಟು ವರುಷ ತುಂಬಿರಬಹುದು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೊನಯವರೆಗೆ ಅವರು ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರುಷದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗೆಳೆತನಕ್ಕೆ ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥ ಸ್ವಭಾವ ಇವಾವವೂ ಅಡ್ಡ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಳು, ಅಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ವಿರಶೈವಜಾತಿ, ಒಕ್ಕಲುತನದ ಬದುಕು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರಾದರೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಪಟ್ಟಣ ಜೀವನ, ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಬದುಕು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು. ಒಂದು ಮುಖ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ; ವಿಚಾರ ಸರಣಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರದು! ಪದವೀಧರರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಮುಖಪೂರ್ವಕ್ಕೆ: ವಿಚಾರಸರಣಿ ಪೌರ್ವಾತ್ಯರದು! ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಕಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಂತರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. “ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನ ಬಳಿ ವಿಶಾಲ ವೃಕ್ಷ ಬೆಳೆದಿದ' ಎಂದು ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹಾಡಿ ಆ ಮಾತಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ದಿ. ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಸಹ 'ಬೆನ್ನು ಬೆನ್ನಲಿ ಬೆಸೆದ ಏಕತೇಜದ ಎರಡು ಹಿರಿಕಿರಿಯ ಪಿಂಡಗಳೆಂ'ದು ವಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಳುವ ವಿಶಾಲ ವೃಕ್ಷವಾಗಲಿ, ಶ್ರೀ ಮಧುರಚನ್ನರು ಹೇಳುವ ಏಕತೇಜವಾಗಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಬಸಿಕ ಹಾಕಿದೆ. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯಸ್ಥ ವಿಶ್ವಭಾನುವೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಸಮರಸತೆಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದೆ. {{gap}}ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಪರಸ್ಪರರ ಕಣ್ಣುಮುಂದೆ ಮೊಳಕೆ ಮಾತ್ರ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೆಳೆಯ ಸಿರಿಯೇ ಕಂಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾತು. ಆಗ ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು “ಪಡೆದಪ್ಪನಾಗು' ಎಂದು ಮಧುರಚೆನ್ನರನ್ನು ಬಾಯ್ತುಂಬ ಹರಸಿ, ಕೈತುಂಬ ಸ್ನೇಹಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸವರಿದರು. <poem> “ಎರೆಯುವನು ಬಾ ನಿನ್ನ ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟದ ಮರಿಯೆ ಸಕಲ ತೀರ್ಥದ ಕ್ಷೀರನೀರ ತಂದು ಬೆರಗಾಗಿ ಬೆರೆತು ಆ ಶಿವನಲ್ಲಿ ದೇವನಲಿ ಪಡೆದಪ್ಪನಾಗು ಎಂದು</poem> {{gap}}ಹಾಗೆ ಎರೆಯುವದಕ್ಕೆ ನಿಸ್ಸಂಗಳೂ ಗುಪ್ತಗಂಗೆಯೂ ಆದ ಶಾಲ್ಮಲೆಯ<noinclude></noinclude> 28h58nj6594f3u8hdm6o3to8w5ga0qx 104 75412 318170 317262 2026-05-08T17:25:15Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|XV}} ನೀರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಹರರರ ಕಾಲ್ಗೊಳವ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಗೆಯೆನಿಸಿದ ತರಂಗ ಭದ್ರೆಯ ಪುಣ್ಯಜಲವನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ತಾಯ ಸೆರಗಿನಂಚಾಗಿರುವ ಗೋದೆಯ ದಿವ್ಯಜಲವನ್ನೂ, ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ದಿವ್ಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಾದ ತೊಳೆವ ಕಾವೇರಿಯ ಜಲವನ್ನೂ ಮರೆಯದ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಠಲನ ಅಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಮುಟ್ಟುವ ಭೀಮೆಯ ನೀರನ್ನಾಗಲಿ; ಕರಿನಾಡ ಕನ್ಯಯಾದ ಕೃಷ್ಣಯ ನೀರನ್ನಾಗಲೀ ಬಿಡುವರೇ? ಕನ್ನಡ ಕವಿತಿಲಕರ ಕಾವ್ಯಗಂಗೆಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನೂ ಘನ್ನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೂಜ್ಯಪಾದಗಳ ಗುರುಪಾದ ತೀರ್ಥವನ್ನೂ, ಉಡುಪಿಯೊಡೆಯನ ಅಡಿಯನುಡಪಮಾಡುವ ಆನಂದ ತೀರ್ಥವನ್ನೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಂಪುಗೊಳಿಸುವ ದೇವಿಯೊಲಿದ ಮಾಧವನ ವಿದ್ಯಾತೀರ್ಥವನ್ನೂ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯ ಆ ಹರಕೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪಡೆದಪ್ಪನಾಗಿ ನಿಂತರು. ಅದಲ್ಲದೆ "ಈ ನಾಡು ಅವನ ಹೊಲ' ಇದರ ಒಕ್ಕಲಿಗನವ, ನಾ-ನೀನು ರಂಟಿ- ಕುಂಟಿ" ಎಂಬ ಹೂಣಿಕೆ ತೊಟ್ಟು ನಿಂತರು. ಅದರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾವ್ಯದ ಕೃಷಿ ನಡೆಯಿತು. ಜಗದ ಪಟ್ಟವನ್ನೇರಿ ಕುಳಿತ ಜಗದ್ಗುರುವಿನ ಅಡಿಯ ಹುಡಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಗಗನಾಂಗಣದ ಬೆಳಕಿನ ಕುಡಿಯಂತ ಮೇಲೆದ್ದು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬೆಳಗಿದರು. ಅವರು ಸೋಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುಲೋಕದ ಸೊಲ್ಲೆಂದರು; ಅದು ಹುಂಬರ ಗುಲ್ಲೆಂದರು. ಸೋಲುವವ ಶರಣನಲ್ಲ, ಗೆಲುವೇ ನಮ್ಮ ನಲ್ಲನ ಸೊಲ್ಲೆಂದರು. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮೀಸಲಾದ ಬಿರುದು ಯಾವುವೆಂದರೆ- <poem> {{gap}}“ಉಸುರು ಉಸುರಿಗೆ ಅವನ ಹೆಸರು ಸಾರುತ್ತಿರುವ ಗಾಳಿಯಂದದಿ ನಾವು ಚಲಿಸಬೇಕು ಹೆಸರು ಹೆಸರಿಗೆ ಅವನ ಕುಸುರು ತೋರುವ ಹಾಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಸುರಿಸಬೇಕು. ” </poem> {{gap}}ಈ ಬಗೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಬೊಡ್ಡೆಗೆ ಒಡೆದ ಎರಡು ಟಿಸಿಲುಗಳಂತೆ ೩೨ ವರುಷ ಉತ್ತರೋತ್ತರವಾದ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ಆದರ್ಶವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಲಿಂಗಾಯತ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಬಾಳುವುದಕ್ಕೆ ಶಕ್ಯವನ್ನುವ ಮಾತಿಗೆ ಭರವಸೆ ಕೊಡಲಾರದೇ? ಈ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬದುಕುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಬರಬೇಕಾದಷ್ಟು ಲಾಭ ಬರದ ಹೋಗಿದೆ. {{gap}}ಒಂದು ಹುರಿಯ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ನೋವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ನರಳುವದಂತೆ, ಒಂದರ ನೋವಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸುವದಂತೆ. ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಮನಹತ್ತಿ ಉರಿಯುವಾಗ ಅಗಾಧವಾದ ಹರಕೆಯೆರೆಯುತ್ತ<noinclude></noinclude> pue9yggnfpchx8jjcobavkdxe78g8d5 104 75413 318171 317264 2026-05-08T17:26:38Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|xvi}} ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರು 'ಪಡೆದಪ್ಪನಾಗು' ಎಂದು ಹಾಡಿದರಷ್ಟೇ? ಅದರಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಬಗೆಯ ಬೇಗೆ ತಣಿಯಲೆಂದು ಮಧುರಚೆನ್ನರು 'ಮಂಗಲಸಪ್ತಕ'ವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲರುದ್ರನನ್ನೂ, ಮಾರಹರನನ್ನೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಅಣ್ಣ ದತ್ತನ ಮಿತ್ರ ದತ್ತನ ಮಂಗಲವನ್ನು ಹಾರಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾವೀರ, ಬುದ್ಧ ದೇವರಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಜರತರಂಗಿಣಿಯೂ, ಪ್ರಭುದೇವರೂ ಬಂದು- ಅಣ್ಣ ದತ್ತಾತ್ರಯನ ಮನವನ್ನು ಮಡಿಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ ಬಿಲದ ಬರ್ದಿಲಲ್ಲಿ ಗುಹ್ಯಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿರಿ ಎಂದು ಹಾರ್ದಿಕವಾಗಿ ಮೊರೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಇಬ್ಬರೂ 'ಅಂಬಿಕೆ'ಯರ ಮಕ್ಕಳು. ಒಬ್ಬರು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಭಕ್ತಿ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿದರ, ಭಕ್ತಿಯ ಹಣತಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನದೀಪವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಮಿನುಗಿದೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಡೆಯಿಸಿದ ಜೀವನದ ಅದ್ಭುತ ರಸಾಯನದ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕನ್ನಡನಾಡಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯಯೋಗಿಗಳ ಕಾವ್ಯಾಭ್ಯಾಸವು ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಿಳವಾಗಿ ನಡೆದರೆ ನಾಡಿನೊಡನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ಪರಮೋಪಕಾರವಿದೆ. {{gap}}ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತರಾದ ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರು ಮಧುರಚೆನ್ನರನ್ನು ಕುರಿತು “ಎಂದೂ ಅಗಲದ ಗೆಳೆಯನಿಗೆ" ಕವಿತೆ ಬರೆದರು. ಅಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬರೆದು ಮೂವತ್ತು ವರುಷ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಅಗಲಿದರನ್ನೋಣ. ಅದರಲ್ಲಿ “ಮುಗಿಲ ತುದಿಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಬದಿಗಿರುವಂಥ ವಿಶ್ವದಗಲದ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. “ಜನ್ಮವಗಲಿಸಲಾರದ್ದನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೊತ್ತಿನ ಕುತ್ತು ಅಡ್ಡ ಬಂದು ಅಗಲಿಸಬಹುದೇ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. <poem> “ಇಂದಿನೀ ಗೆಳೆತನವು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೆ ಬಂತು ಮುಂದೆ ಜನ್ಮಾಂತರದಿ ಸಾಗಿಸಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪಕಳೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇಸರದಿಂದ ನೇಕ ಬೀಜದ ಏಕಫಲವು ಆಗಿ” </poem> ಎಂಬ ಸನಾತನ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನೆದು ಗೆಳೆಯನ ಮಹಾ ಅಗಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ದಿ. ಮಧುರಚನ್ನರು ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಒಬ್ಬ ವಿಲಕ್ಷಣ ರಸರ್ಷಿ ಗಳೆಂದು ಪ್ರತೀತರಾದರು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಕವಿಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭಾವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಎಂಥ ಉಚ್ಚ ಸ್ಥಾನವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿದೆ. {{gap}}ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನವಾಗಲಿ, ಶಿಲಾಲಿಪಿಗಳ ವಾಚನವಾಗಲಿ ಅವರ<noinclude></noinclude> 1j1c4kyhktgh04vgem4ryx9oommquyg 104 75414 318172 317924 2026-05-08T17:28:03Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|xvii}} ಅಗಾಧವಾದ ಆತ್ಮದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆನ್ನಬಹುದು. {{gap}}“ಮಧುರಗೀತವೆಂಬ ಸ್ನೇಹಸೂಕ್ತವನ್ನು ಅಮರವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಅವರು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಿಪಾಸೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಪದವೀಧರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಂಗ್ಲಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು." {{gap}}''ಸಾಹಸ, ತಾಳ್ಮೆ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವ, ಸತ್ಯಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ನಿಷ್ಠೆ ಇವು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೂ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವಾಗ, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಬಾಳನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿ ಆತ್ಮಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಳಿನಿಂದ, ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ, ಸಾಧನೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ ಬೆಳಕು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಇಂದಿನ ವೈಭವವಾಗಿದೆ." {{gap}}'ಅವರು ಮಧುರಚನ್ನರಾಗಿ 'ನನ್ನನಲ್ಲನನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಅನುಭಾವದ ಮುಂಬೆಳಗಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳದ ಪರಾಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ 'ದೇವತಾ ಪೃಥಿವಿ' ಕವನವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೋರತ್ನವೆಂದರೆ ಅದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇ ಅವರ ಜೀವನದ ಉತ್ತರ. <poem>ಮೊಲೆಹಾಲ ರುಚಿಗೊಂಡು ಮನದ್ದಾಲ ಬಯಸೇನ ಗುಟುಗುಟುಕಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಿಕಿ ಮಿಕಿ ಏಳಮ್ಮಾ। ಹಸಿವೀಗಿ ಮೊಲೆಯುಂಡೆ ಕಸಿವಿಸಿಗೇನುಳ್ಳೆ ಹಾಲೊಲ್ಲೆ ಸಾಕು ಬಿಗಿದಪ್ಪು ಏಳವಾ ಮೊಲೆಹಾಲು ಸಾಕಮ್ಮಾ ಸವಿಲಾಲಿ ಬೇಕಮ್ಮಾ ಮುದ್ದಾಡಿ ರಮಿಸಿ ಮೈದಡವು ಏಳವಾ </poem> {{gap}}ಕವಿಯ ತನುವನ್ನು ನಿಸಿದಿಗೆಗಲ್ಲು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಮನವನ್ನು ಮಾಸತಿ ಕಲ್ಲು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಸಾಧನೆಯೊಂದು ವೀರಗಲ್ಲು ಆಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾವ್ಯರ್ಷಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಣುರಚನೆಯೇ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹುಟ್ಟಾ ಕಮಲ. ಕೆಸರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಮೇಲೆದ್ದು ಮುಗಿಲಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲುವದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಯರೂ ಕಲಿಸಲಾರರು. ಕವಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಪ್ರಶೋತ್ತರಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. {{gap}}ಏಳು, ಕಮಲವೆ ನಿನ್ನ {{gap}}ಯಾವ ಕರ್ಮದಿ ಬಂದು<noinclude></noinclude> 4iyesdysht9g3igifmtclnrbjws5dkq 318173 318172 2026-05-08T17:28:17Z Pragathi. BH 7585 318173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|xvii}} ಅಗಾಧವಾದ ಆತ್ಮದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆನ್ನಬಹುದು. {{gap}}“ಮಧುರಗೀತವೆಂಬ ಸ್ನೇಹಸೂಕ್ತವನ್ನು ಅಮರವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಅವರು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಿಪಾಸೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಪದವೀಧರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಂಗ್ಲಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು." {{gap}}''ಸಾಹಸ, ತಾಳ್ಮೆ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವ, ಸತ್ಯಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ನಿಷ್ಠೆ ಇವು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೂ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವಾಗ, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಬಾಳನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿ ಆತ್ಮಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಳಿನಿಂದ, ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ, ಸಾಧನೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ ಬೆಳಕು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಇಂದಿನ ವೈಭವವಾಗಿದೆ." {{gap}}'ಅವರು ಮಧುರಚನ್ನರಾಗಿ 'ನನ್ನನಲ್ಲನನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಅನುಭಾವದ ಮುಂಬೆಳಗಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳದ ಪರಾಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ 'ದೇವತಾ ಪೃಥಿವಿ' ಕವನವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೋರತ್ನವೆಂದರೆ ಅದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇ ಅವರ ಜೀವನದ ಉತ್ತರ. <poem>ಮೊಲೆಹಾಲ ರುಚಿಗೊಂಡು ಮನದ್ದಾಲ ಬಯಸೇನ ಗುಟುಗುಟುಕಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಿಕಿ ಮಿಕಿ ಏಳಮ್ಮಾ। ಹಸಿವೀಗಿ ಮೊಲೆಯುಂಡೆ ಕಸಿವಿಸಿಗೇನುಳ್ಳೆ ಹಾಲೊಲ್ಲೆ ಸಾಕು ಬಿಗಿದಪ್ಪು ಏಳವಾ ಮೊಲೆಹಾಲು ಸಾಕಮ್ಮಾ ಸವಿಲಾಲಿ ಬೇಕಮ್ಮಾ ಮುದ್ದಾಡಿ ರಮಿಸಿ ಮೈದಡವು ಏಳವಾ </poem> {{gap}}ಕವಿಯ ತನುವನ್ನು ನಿಸಿದಿಗೆಗಲ್ಲು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಮನವನ್ನು ಮಾಸತಿ ಕಲ್ಲು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಸಾಧನೆಯೊಂದು ವೀರಗಲ್ಲು ಆಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾವ್ಯರ್ಷಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಣುರಚನೆಯೇ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹುಟ್ಟಾ ಕಮಲ. ಕೆಸರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಮೇಲೆದ್ದು ಮುಗಿಲಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲುವದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಯರೂ ಕಲಿಸಲಾರರು. ಕವಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಪ್ರಶೋತ್ತರಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. {{gap}}ಏಳು, ಕಮಲವೆ ನಿನ್ನ<br /> {{gap}}ಯಾವ ಕರ್ಮದಿ ಬಂದು<noinclude></noinclude> 91dlisycn5ye7fgs26mud77vrimfuku 104 75416 318174 284528 2026-05-08T17:29:27Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 318174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>xix ಕೃತಜ್ಞತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಸಮಿತಿಯವರು ೧೯೭೩- ೭೪ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ.-೧ರ ಕನ್ನಡ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.<br /> {{gap}}ಹಲಸಂಗಿ 20-02-0F2& ಸಂಚಾಲಕ ಚೆನ್ನಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹಲಸಂಗಿ<noinclude></noinclude> odb7b3u46efqr6bz89fvn03kb924xek 104 75417 318175 284530 2026-05-08T17:30:23Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 318175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>XX ಶುಭ ಸಂದೇಶ ಚೆನ್ನುಡಿ ಎರಡು ನುಡಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಾತು ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮಾತು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಕವಿಪರಿಚಯ ಪರಿವಿಡಿ iv V vi vii ix x xii ೧. ನನ್ನ ನಲ್ಲ ೨. ಶಾರದೆಗ ೧೯ ೩. ಶಿವಶರಣರ ಸವಿನುಡಿಗಳು ೪. ಧ್ರುವ ೫. ಮೌನಕೋಕಿಲೆಗೆ ೬. ಸಲಿಗೆಯ ಸಲ್ಲಾಪ 92 ೭. ನೋಂಪಿ ೮. ಕಸದೊಳಗಿನ ಕಮಲ ೩೧ ೯. ಮುಸುಕು ೩೪ ೧೦. ದೇವತಾ ಪೃಥಿವಿ ೧೧. ಶರಣರ ವಚನಗಳು ೧೨. ಹೀಗೇಕ ಹುಚ್ಚ? ೧೩. ನರ್ತಕಿ ನೀನಾ‌? ೧೫. ಮಧುರಗೀತ ೧೬, ಶ್ರುತಾಶ್ರುತ ವೀಣಾರವ 2è وع<noinclude></noinclude> e6iz72arby6qxx4u3tavmaeaj1n7my7 104 75419 318176 284533 2026-05-08T17:30:45Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 318176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>xxii ೪೮. ವಿರಾಟಶಕ್ತಿಯ ದರ್ಶನ ೪೯. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು ೫೦. ಪುರಷೋತ್ತಮ ೫೧. ಮಾತೆಗೆ ಮೊರ ೫೨. ದಿವ್ಯವಾತೆ ೫೩. ಅಗಾಧ ಅಚ್ಚರಿ ೫೪. ಮೀರಾಮಾತ ೫೫. ಕೊಳಗಳ ನಾಡಿನೊಳಗಿಂದ OOF ೧೨೦ 060 660 098 ೫೬. ಗ ೫೭. ಹೂಂ ೧೨೭ ೫೮. ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ೫೯. ಶ್ರೀ ವಿವೇಕಾನಂದ ೧೩೨ ¿0. even ೧೩೪<noinclude></noinclude> csrnx71kn1link4rss7niin8i01wlur 104 75483 318177 311939 2026-05-09T02:36:53Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೩}} ಅವಳ ಬಿಟ್ಟಿರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ !! ನೀನವಳ ಬಹಿರಂಗ ! ಅವಳಂತರಂಗ ! ! ತಾನಿರುವನವಳಂತರಂಗದಲಿ-'ರಂಗ !! {{center|(೨)}} {{gap}}'ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗುಂಟೇನು ? ?? {{gap}}“ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗಿಲ್ಲೇನು !!!” {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಳು {{gap}}ಕಾಣದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಳು ! {{gap}}ಕಾಣಿಸದಾಗಲು ಕಾಣುವದು {{gap}}ಕಾಣದುದಾಗಳೆ ಕಾಣುವದು ! ! {{gap}}ಕಾಣುವದೆಲ್ಲಾ ಸವಿಗನಸು ! {{gap}}ಕಾಣದುದದು ಕನಸಿನ ಕನಸು !! {{gap}}ಮೀನಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗೆರೆಯಂತೆ {{gap}}ಕಾಣುವ ಕನಸಿನ ಸವಿ ಅಂತೆ !! ಕಂಡೂ ಕಾಣದಹಾಗಿಹೆನು ! ಕಂಡೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವಿಲ್ಲ !! ಉಂಡೂ ಉಣಿಸಿನ ನೆನಹಿಲ್ಲ !!! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತುಳುಕುವದು ಎದೆಯಲ್ಲದುವೇ ತುಂಬಿಹುದು ! ಎದೆಯಿಂದೆದ್ದುಕ್ಕೇರುವದು ! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತಟ್ಟುವದು !! ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಲೆದಾಡುವದು<noinclude></noinclude> tngo6esct6gu7d25v6ntq33qn277lzz 318178 318177 2026-05-09T02:37:46Z Pragathi. BH 7585 318178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೩}} <poem> ಅವಳ ಬಿಟ್ಟಿರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ !! ನೀನವಳ ಬಹಿರಂಗ ! ಅವಳಂತರಂಗ ! ! ತಾನಿರುವನವಳಂತರಂಗದಲಿ-'ರಂಗ !! {{center|(೨)}} {{gap}}'ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗುಂಟೇನು ? ?? {{gap}}“ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗಿಲ್ಲೇನು !!!” {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಳು {{gap}}ಕಾಣದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಳು ! {{gap}}ಕಾಣಿಸದಾಗಲು ಕಾಣುವದು {{gap}}ಕಾಣದುದಾಗಳೆ ಕಾಣುವದು ! ! {{gap}}ಕಾಣುವದೆಲ್ಲಾ ಸವಿಗನಸು ! {{gap}}ಕಾಣದುದದು ಕನಸಿನ ಕನಸು !! {{gap}}ಮೀನಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗೆರೆಯಂತೆ {{gap}}ಕಾಣುವ ಕನಸಿನ ಸವಿ ಅಂತೆ !! ಕಂಡೂ ಕಾಣದಹಾಗಿಹೆನು ! ಕಂಡೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವಿಲ್ಲ !! ಉಂಡೂ ಉಣಿಸಿನ ನೆನಹಿಲ್ಲ !!! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತುಳುಕುವದು ಎದೆಯಲ್ಲದುವೇ ತುಂಬಿಹುದು ! ಎದೆಯಿಂದೆದ್ದುಕ್ಕೇರುವದು ! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತಟ್ಟುವದು !! ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಲೆದಾಡುವದು </poem><noinclude></noinclude> kpruguwyf8g0n00onvnn0idb1hfv683 318179 318178 2026-05-09T02:38:40Z Pragathi. BH 7585 318179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೩}} <poem> ಅವಳ ಬಿಟ್ಟಿರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ !! ನೀನವಳ ಬಹಿರಂಗ ! ಅವಳಂತರಂಗ ! ! ತಾನಿರುವನವಳಂತರಂಗದಲಿ-'ರಂಗ !! {{rh|center=***}} {{center|(೨)}} {{gap}}'ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗುಂಟೇನು ? ?? {{gap}}“ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗಿಲ್ಲೇನು !!!” {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಳು {{gap}}ಕಾಣದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಳು ! {{gap}}ಕಾಣಿಸದಾಗಲು ಕಾಣುವದು {{gap}}ಕಾಣದುದಾಗಳೆ ಕಾಣುವದು ! ! {{gap}}ಕಾಣುವದೆಲ್ಲಾ ಸವಿಗನಸು ! {{gap}}ಕಾಣದುದದು ಕನಸಿನ ಕನಸು !! {{gap}}ಮೀನಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗೆರೆಯಂತೆ {{gap}}ಕಾಣುವ ಕನಸಿನ ಸವಿ ಅಂತೆ !! ಕಂಡೂ ಕಾಣದಹಾಗಿಹೆನು ! ಕಂಡೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವಿಲ್ಲ !! ಉಂಡೂ ಉಣಿಸಿನ ನೆನಹಿಲ್ಲ !!! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತುಳುಕುವದು ಎದೆಯಲ್ಲದುವೇ ತುಂಬಿಹುದು ! ಎದೆಯಿಂದೆದ್ದುಕ್ಕೇರುವದು ! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತಟ್ಟುವದು !! ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಲೆದಾಡುವದು </poem><noinclude></noinclude> 4zvmr3v022bap5ta7p2wobki0c7teat 318180 318179 2026-05-09T02:39:13Z Pragathi. BH 7585 318180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೩}} <poem> ಅವಳ ಬಿಟ್ಟಿರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ !! ನೀನವಳ ಬಹಿರಂಗ ! ಅವಳಂತರಂಗ ! ! ತಾನಿರುವನವಳಂತರಂಗದಲಿ-'ರಂಗ !! {{rh|center=* * * *}} {{center|(೨)}} {{gap}}'ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗುಂಟೇನು ? ?? {{gap}}“ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗಿಲ್ಲೇನು !!!” {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಳು {{gap}}ಕಾಣದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಳು ! {{gap}}ಕಾಣಿಸದಾಗಲು ಕಾಣುವದು {{gap}}ಕಾಣದುದಾಗಳೆ ಕಾಣುವದು ! ! {{gap}}ಕಾಣುವದೆಲ್ಲಾ ಸವಿಗನಸು ! {{gap}}ಕಾಣದುದದು ಕನಸಿನ ಕನಸು !! {{gap}}ಮೀನಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗೆರೆಯಂತೆ {{gap}}ಕಾಣುವ ಕನಸಿನ ಸವಿ ಅಂತೆ !! ಕಂಡೂ ಕಾಣದಹಾಗಿಹೆನು ! ಕಂಡೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವಿಲ್ಲ !! ಉಂಡೂ ಉಣಿಸಿನ ನೆನಹಿಲ್ಲ !!! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತುಳುಕುವದು ಎದೆಯಲ್ಲದುವೇ ತುಂಬಿಹುದು ! ಎದೆಯಿಂದೆದ್ದುಕ್ಕೇರುವದು ! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತಟ್ಟುವದು !! ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಲೆದಾಡುವದು </poem><noinclude></noinclude> lfurekmrc3koz75fvnj6jkpz36fkej7 318181 318180 2026-05-09T02:39:59Z Pragathi. BH 7585 318181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೩}} <poem> ಅವಳ ಬಿಟ್ಟಿರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ !! ನೀನವಳ ಬಹಿರಂಗ ! ಅವಳಂತರಂಗ ! ! ತಾನಿರುವನವಳಂತರಂಗದಲಿ-'ರಂಗ !! {{rh|center=* * * *}} {{center|(೨)}} {{gap}}'ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗುಂಟೇನು ? ?? {{gap}}“ಕಾಣದ ಕಂಚಿನ ಗೌರಿಯನು {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣೆಮಗಿಲ್ಲೇನು !!!” {{gap}}ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಳು {{gap}}ಕಾಣದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಳು ! {{gap}}ಕಾಣಿಸದಾಗಲು ಕಾಣುವದು {{gap}}ಕಾಣದುದಾಗಳೆ ಕಾಣುವದು ! ! {{gap}}ಕಾಣುವದೆಲ್ಲಾ ಸವಿಗನಸು ! {{gap}}ಕಾಣದುದದು ಕನಸಿನ ಕನಸು !! {{gap}}ಮೀನಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗೆರೆಯಂತೆ {{gap}}ಕಾಣುವ ಕನಸಿನ ಸವಿ ಅಂತೆ !! {{rh|center=* * * *}} ಕಂಡೂ ಕಾಣದಹಾಗಿಹೆನು ! ಕಂಡೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವಿಲ್ಲ !! ಉಂಡೂ ಉಣಿಸಿನ ನೆನಹಿಲ್ಲ !!! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತುಳುಕುವದು ಎದೆಯಲ್ಲದುವೇ ತುಂಬಿಹುದು ! ಎದೆಯಿಂದೆದ್ದುಕ್ಕೇರುವದು ! ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಲಿ ತಟ್ಟುವದು !! ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಲೆದಾಡುವದು </poem><noinclude></noinclude> kpjd3fr167ao3ovenqii575nw0lwxdr 104 75484 318182 311942 2026-05-09T02:42:33Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|೬೪}}{{Right|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} ಹಾಯದು ಮುಚ್ಚಿದ ತುಟಿದೆರೆದು ! ಲೇಖನಿಯಲಿ ಹರಿದಾಡುವದು ಸೋಂಕಲೆ ಒಲ್ಲದು ಪಟವನಿದು !! {{rh|center=* * * *}} {{gap}}ಚೆಲುವಿಗೆ ಚೆಲುವಿಕೆ ಕೊಟ್ಟವಳು {{gap}}ಚೆಲುವಿನ ಬಲವನು ಹೆತ್ತವಳು ! {{gap}}ಸವಿಗೂ ಸವಿಯನು ಸುರಿದವಳು ! {{gap}}ಕವಿಗೂ ತಾ ಕವಿಯಾಗಿಹಳು !!! {{gap}}ಆಕ್ಷಿಯ ಮಿಟುಕಿಸಿ ವಿಶ್ವದೊಳು {{gap}}ಅಕ್ಷರಕುಲವನು ಹಡೆದವಳು ! {{gap}}ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲದ ಭಾಷೆಯೊಳು {{gap}}ಸಚ್ಚಳ ಕವಿತೆಯ ಹಾಡುವಳು !!! {{gap}}'ಆ' ಹಾಡಿನ ಸವಿಸುಳಿಗಳನ್ನು {{gap}}'ಈ' ಹಾಡಿನೊಳೆಂತಿಳಿಸುವೆನು ? {{gap}}ತುದಿಮೊದಲಿಲ್ಲದ ಗೀತವದು {{gap}}ಹುದುಗಿಸ ಹೋಗಲು ಹಿರಿದಹುದು !<noinclude></noinclude> sfke3t9e1mp8qfqzy0pkzga8ogf3t5m 318183 318182 2026-05-09T02:43:00Z Pragathi. BH 7585 318183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|೬೪}}{{Right|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ಹಾಯದು ಮುಚ್ಚಿದ ತುಟಿದೆರೆದು ! ಲೇಖನಿಯಲಿ ಹರಿದಾಡುವದು ಸೋಂಕಲೆ ಒಲ್ಲದು ಪಟವನಿದು !! {{rh|center=* * * *}} {{gap}}ಚೆಲುವಿಗೆ ಚೆಲುವಿಕೆ ಕೊಟ್ಟವಳು {{gap}}ಚೆಲುವಿನ ಬಲವನು ಹೆತ್ತವಳು ! {{gap}}ಸವಿಗೂ ಸವಿಯನು ಸುರಿದವಳು ! {{gap}}ಕವಿಗೂ ತಾ ಕವಿಯಾಗಿಹಳು !!! {{gap}}ಆಕ್ಷಿಯ ಮಿಟುಕಿಸಿ ವಿಶ್ವದೊಳು {{gap}}ಅಕ್ಷರಕುಲವನು ಹಡೆದವಳು ! {{gap}}ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲದ ಭಾಷೆಯೊಳು {{gap}}ಸಚ್ಚಳ ಕವಿತೆಯ ಹಾಡುವಳು !!! {{gap}}'ಆ' ಹಾಡಿನ ಸವಿಸುಳಿಗಳನ್ನು {{gap}}'ಈ' ಹಾಡಿನೊಳೆಂತಿಳಿಸುವೆನು ? {{gap}}ತುದಿಮೊದಲಿಲ್ಲದ ಗೀತವದು {{gap}}ಹುದುಗಿಸ ಹೋಗಲು ಹಿರಿದಹುದು ! </poem><noinclude></noinclude> gkuhght7bua6nnab751uppb9w4ic53z 104 75485 318184 311943 2026-05-09T02:47:35Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}{{Right|೬೫}} '''೧೭. ಸುಖ-ದುಃಖ''' <poem> ಸುಖವು ಬೀದಿಯ ನೆರಳ | ದುಃಖವು ದೂಡುವ ಬಿಸಿಲ {{gap}}ಸುಖ-ದುಃಖ ನಮಗ ಸರಿಸವನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಒಂದುಬಿದ್ದೊಂದು ದೊರಿಯಾವ {{Right|೧}} ಸುಖಕ ಮರುಳಾದೀವ | ದುಃಖಕ ಬ್ಯಾಸವ {{gap}}ಸುಖ ಬೇಡಿ ಮನವು ಮಲಮಲ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ದುಃಖ ನೋಡಿ ಜೀವ ಗಲಬಲ {{Right|೨}} ಸುಖವಂತ ಹಿಡಿದೀವ | ದುಃಖವಾಗಿ ಪಡೆದೀವ {{gap}}ಹೂವಲ್ಲ ಜಾಣಿ ಹುಳ ನೋಡ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲ ಉರಿಬಿಸಿಲ {{Right|೩}} ಮುತ್ತಂತ ಮುಟ್ಟವ | ಕಿಡಿಯಾಗಿ ಕಚ್ಚಾವ {{gap}}ಹಣ್ಣಲ್ಲ ಜಾಣಿ ಹಿಡಿಗೆಂಡ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬಳ್ಳೆಲ್ಲ ಬಿಗಿದ ಬಲಿ ನೋಡ {{Right|೪}} ನೆಲವಂತ ನಿಂತೀವ | ನೀರಾಗಿ ನುಂಗೀತ {{gap}}ಬೆಣ್ಯಲ್ಲ ಜಾಣಿ ಬಿಳಿ ಸುಣ್ಣ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಪರಿಮಳವಲ್ಲ ವಿಷಗಾಳಿ {{Right|೫}} ಜಪ್ಪಿಸಿ ನಡಿದೀಪ | ತಪ್ಪಿಸಿ ಒಯ್ದಿತ {{gap}}ನಿಂತನಿಂತಲ್ಲೆ ನುಂಗೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬಲ್ಲಂದ ದಿಕ್ಕಿಗೆಳಸೀತ {{Right|೬}} ತಪ್ಪಿಸಿ ನಡಿದೀವ | ಜಪ್ಪಿಸಿ ಹಿಡಿದೀತ {{gap}}ಜಾರಟಿಗೆ ಕಾಲ ಜಾರೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಾರಟಿಗೆ ರೆಕ್ಕಿ ಮುರಿದೀತ {{Right|೭}} </poem><noinclude></noinclude> 77mml1ovetpk4ajzexz89fcy3ebsn88 104 75486 318185 311944 2026-05-09T02:48:01Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೬|right=ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} ಹೊಳಿಬೀಳ ಹೋದೀವ | ಹೊಳಿ ಸರಿದು ಇಳಿದೀತ ಹೊಳಿ ನಮಗ ಹಾಸನೆಲವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಬ್ಯಾಗೀಯ ಬೆಂಕಿ ಬೂದ್ಯಾಯ್ತ ೮ ದರಿಹಾರ ಹೋದೀವ | ಮರಬಳ್ಳಿ ತೊಡಕೀತ ಕಮರೀಯ ಕೊಳ್ಳ ಉಡಿಯಾಯ್ತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಬೇತಾಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೀತ ೯ ಹುತ್ತಾನೆ ತಟ್ಟೀವ | ಹಾವಾನ ಮೆಟ್ಟೀವ ಹೆಡಿ ಬಜ್ಜಿ ಮಡಿದ ಮಿಡಿನಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ನುಂಗೀದ ವಿಷವ ಕಕ್ಕೀತ ೧೦ ಗವಿ ಕಂಡು ಹೊಕ್ಕೀವ | ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಕೆಣಕೀವ ಹುಲಿ ನಮಗ ಹೋರಿಗರುವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಮರಣಾವು ಮಟ್ಟಮರೆಯಾಯ್ತು ೧೧ ಹೌಹಾರಿ ಹೋದೀವ | ಹುಚ್ಚಾಗಿ ನಿಂತೀವ ಮುಂದೀನ ಹಾದಿ ಮಂಜಾನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಹಿಂದೆ ಹೈರಾಣದಾರ್ಯಾಣ ೧೨ ಏನಂತ ಮಾಡೂನ | ಏನಂತ ಬಿಡವೂನ ಹಿಂದಿಲ್ಲ ನಮಗ ಮುಂದಿಲ್ಲ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಸವಿಯಿಲ್ಲ ಮುಂದ ಸುಖವಿಲ್ಲ ೧೩ ಮಾಡೀದ ಹಂಚೀಕಿ | ನೋಡಟಿಗೆ ಮುರಿದಾವ ನುಗಿಸಿದರು ಹರಣ ಹೋಗಾದ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ತಟ್ಟಿದರು ಬೆಂಕಿ ಮುಟ್ಟಾದ ೧೪ ಏರೇರಿ ಹೋದೀವ | ಹಾರ್ಹಾ ಹೋದೀತ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಬ್ಯಾಸರಾದೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಹಿಡಿಹಿಡಿದು ಸೋತುಬಿಟ್ಟೀವ ೧೫<noinclude></noinclude> qjl9c1usg8jkp04emcqovtkt6kerurd 318186 318185 2026-05-09T02:50:11Z Pragathi. BH 7585 318186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೬|right=ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ಹೊಳಿಬೀಳ ಹೋದೀವ | ಹೊಳಿ ಸರಿದು ಇಳಿದೀತ {{gap}}ಹೊಳಿ ನಮಗ ಹಾಸನೆಲವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬ್ಯಾಗೀಯ ಬೆಂಕಿ ಬೂದ್ಯಾಯ್ತ ೮ ದರಿಹಾರ ಹೋದೀವ | ಮರಬಳ್ಳಿ ತೊಡಕೀತ {{gap}}ಕಮರೀಯ ಕೊಳ್ಳ ಉಡಿಯಾಯ್ತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬೇತಾಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೀತ ೯ ಹುತ್ತಾನೆ ತಟ್ಟೀವ | ಹಾವಾನ ಮೆಟ್ಟೀವ {{gap}}ಹೆಡಿ ಬಜ್ಜಿ ಮಡಿದ ಮಿಡಿನಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ನುಂಗೀದ ವಿಷವ ಕಕ್ಕೀತ ೧೦ ಗವಿ ಕಂಡು ಹೊಕ್ಕೀವ | ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಕೆಣಕೀವ {{gap}}ಹುಲಿ ನಮಗ ಹೋರಿಗರುವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಮರಣಾವು ಮಟ್ಟಮರೆಯಾಯ್ತು ೧೧ ಹೌಹಾರಿ ಹೋದೀವ | ಹುಚ್ಚಾಗಿ ನಿಂತೀವ {{gap}}ಮುಂದೀನ ಹಾದಿ ಮಂಜಾನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಂದೆ ಹೈರಾಣದಾರ್ಯಾಣ ೧೨ ಏನಂತ ಮಾಡೂನ | ಏನಂತ ಬಿಡವೂನ {{gap}}ಹಿಂದಿಲ್ಲ ನಮಗ ಮುಂದಿಲ್ಲ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಸವಿಯಿಲ್ಲ ಮುಂದ ಸುಖವಿಲ್ಲ ೧೩ ಮಾಡೀದ ಹಂಚೀಕಿ | ನೋಡಟಿಗೆ ಮುರಿದಾವ {{gap}}ನುಗಿಸಿದರು ಹರಣ ಹೋಗಾದ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ತಟ್ಟಿದರು ಬೆಂಕಿ ಮುಟ್ಟಾದ ೧೪ ಏರೇರಿ ಹೋದೀವ | ಹಾರ್ಹಾ ಹೋದೀತ {{gap}}ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಬ್ಯಾಸರಾದೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಡಿಹಿಡಿದು ಸೋತುಬಿಟ್ಟೀವ ೧೫ </poem><noinclude></noinclude> px7d2mz84wv55lga1atawbuwux87iju 318187 318186 2026-05-09T02:51:06Z Pragathi. BH 7585 318187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೬|right=ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ಹೊಳಿಬೀಳ ಹೋದೀವ | ಹೊಳಿ ಸರಿದು ಇಳಿದೀತ {{gap}}ಹೊಳಿ ನಮಗ ಹಾಸನೆಲವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬ್ಯಾಗೀಯ ಬೆಂಕಿ ಬೂದ್ಯಾಯ್ತ {{Right|೮}} ದರಿಹಾರ ಹೋದೀವ | ಮರಬಳ್ಳಿ ತೊಡಕೀತ {{gap}}ಕಮರೀಯ ಕೊಳ್ಳ ಉಡಿಯಾಯ್ತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬೇತಾಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೀತ {{Right|೯}} ಹುತ್ತಾನೆ ತಟ್ಟೀವ | ಹಾವಾನ ಮೆಟ್ಟೀವ {{gap}}ಹೆಡಿ ಬಜ್ಜಿ ಮಡಿದ ಮಿಡಿನಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ನುಂಗೀದ ವಿಷವ ಕಕ್ಕೀತ {{Right|೧೦}} ಗವಿ ಕಂಡು ಹೊಕ್ಕೀವ | ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಕೆಣಕೀವ {{gap}}ಹುಲಿ ನಮಗ ಹೋರಿಗರುವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಮರಣಾವು ಮಟ್ಟಮರೆಯಾಯ್ತು {{Right|೧೧}} ಹೌಹಾರಿ ಹೋದೀವ | ಹುಚ್ಚಾಗಿ ನಿಂತೀವ {{gap}}ಮುಂದೀನ ಹಾದಿ ಮಂಜಾನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಂದೆ ಹೈರಾಣದಾರ್ಯಾಣ ೧೨ ಏನಂತ ಮಾಡೂನ | ಏನಂತ ಬಿಡವೂನ {{gap}}ಹಿಂದಿಲ್ಲ ನಮಗ ಮುಂದಿಲ್ಲ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಸವಿಯಿಲ್ಲ ಮುಂದ ಸುಖವಿಲ್ಲ ೧೩ ಮಾಡೀದ ಹಂಚೀಕಿ | ನೋಡಟಿಗೆ ಮುರಿದಾವ {{gap}}ನುಗಿಸಿದರು ಹರಣ ಹೋಗಾದ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ತಟ್ಟಿದರು ಬೆಂಕಿ ಮುಟ್ಟಾದ ೧೪ ಏರೇರಿ ಹೋದೀವ | ಹಾರ್ಹಾ ಹೋದೀತ {{gap}}ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಬ್ಯಾಸರಾದೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಡಿಹಿಡಿದು ಸೋತುಬಿಟ್ಟೀವ ೧೫ </poem><noinclude></noinclude> nl8p6f5zybtnes5vwkx51hmrm6qzudw 318188 318187 2026-05-09T02:52:12Z Pragathi. BH 7585 318188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೬|right=ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ಹೊಳಿಬೀಳ ಹೋದೀವ | ಹೊಳಿ ಸರಿದು ಇಳಿದೀತ {{gap}}ಹೊಳಿ ನಮಗ ಹಾಸನೆಲವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬ್ಯಾಗೀಯ ಬೆಂಕಿ ಬೂದ್ಯಾಯ್ತ {{Right|೮}} ದರಿಹಾರ ಹೋದೀವ | ಮರಬಳ್ಳಿ ತೊಡಕೀತ {{gap}}ಕಮರೀಯ ಕೊಳ್ಳ ಉಡಿಯಾಯ್ತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬೇತಾಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೀತ {{Right|೯}} ಹುತ್ತಾನೆ ತಟ್ಟೀವ | ಹಾವಾನ ಮೆಟ್ಟೀವ {{gap}}ಹೆಡಿ ಬಜ್ಜಿ ಮಡಿದ ಮಿಡಿನಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ನುಂಗೀದ ವಿಷವ ಕಕ್ಕೀತ {{Right|೧೦}} ಗವಿ ಕಂಡು ಹೊಕ್ಕೀವ | ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಕೆಣಕೀವ {{gap}}ಹುಲಿ ನಮಗ ಹೋರಿಗರುವಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಮರಣಾವು ಮಟ್ಟಮರೆಯಾಯ್ತು {{Right|೧೧}} ಹೌಹಾರಿ ಹೋದೀವ | ಹುಚ್ಚಾಗಿ ನಿಂತೀವ {{gap}}ಮುಂದೀನ ಹಾದಿ ಮಂಜಾನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಂದೆ ಹೈರಾಣದಾರ್ಯಾಣ {{Right|೧೨}} ಏನಂತ ಮಾಡೂನ | ಏನಂತ ಬಿಡವೂನ {{gap}}ಹಿಂದಿಲ್ಲ ನಮಗ ಮುಂದಿಲ್ಲ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಸವಿಯಿಲ್ಲ ಮುಂದ ಸುಖವಿಲ್ಲ {{Right|೧೩}} ಮಾಡೀದ ಹಂಚೀಕಿ | ನೋಡಟಿಗೆ ಮುರಿದಾವ {{gap}}ನುಗಿಸಿದರು ಹರಣ ಹೋಗಾದ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ತಟ್ಟಿದರು ಬೆಂಕಿ ಮುಟ್ಟಾದ {{Right|೧೪}} ಏರೇರಿ ಹೋದೀವ | ಹಾರ್ಹಾ ಹೋದೀತ {{gap}}ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಬ್ಯಾಸರಾದೀತ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಹಿಡಿಹಿಡಿದು ಸೋತುಬಿಟ್ಟೀವ {{Right|೧೫}} </poem><noinclude></noinclude> ev11u43za82fyb1ig8czfc6w66loehf 104 75487 318189 311965 2026-05-09T02:54:40Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|೬೭}}{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ನಿಂತಲ್ಲೆ ನಿಂತೀನ 1 ಕುಂತಲ್ಲೆ ಕುಂತೀವ ದಣೆವೀಕಿಗಳಿದು ಎದ್ದೀವ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ದುರಗುಟ್ಟಿ ದಿಕ್ಕ ನೋಡೀವ {{Right|೧೬}} ಆಲ್ಯಾಣದಡವ್ಯಾಗ | ಯಾರಾರ ಸುಳವಿಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿದು ಬಂತು ಹಿರಿಹರಕಿ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಒಳಹೊರಗ ನಮಗ ಹಿರಿಹಿಗ್ಗ {{Right|೧೭}} ಮೂರೈಜ್ಜಿ ದಾಟಿದರ | ಮುಂದಲ್ಲೆ ಗುಡಿಸಲವ ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗೋಳ ಅರಸೊತಿಗೆ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಅವರಂಥ ಸುಖವ ಅರಸರಿಯ {{Right|೧೮}} ನಮ್ಮಂಗೆ ಅತ್ತವರು | ನಮ್ಮಂಗೆ ಕರೆದವರು ನಮ್ಮಂಗೆ ಬಾಡಿ ಬೆಂದವರು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಕಡಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡವರು {{Right|೧೯}} ಊರಿದ್ದ ಊರಾಯ್ತ ನಿಂತದ್ದೆ ನೆಲೆಯಾಯ್ತ ಅಂದರೆ ವೇದಋಚಿಯಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಬಂದದ್ದೆ ಹರಕೆ ಹಿರಿದರಾಯ್ತ {{Right|೨೦}} ಹರಿದದ್ದೆ ಹಳ್ಳಮ್ಮಾ । ನಿಂತದ್ದೆ ತೀರ್ಥಮ್ಮಾ ಆ ನೀರ ಮತ್ತ ಈ ನೀರ / ಬ್ಯಾರಿಲ್ಲ ತಿಳಿಬೇಕ ತಂಗಿ ಹೊಳೆಬೇಕ {{Right|೨೧}} ಬೇಡೂತ ನಡದಾಂಗ | ಕಾಡೂತ ಹೋದೀತ ಬೇಡೂದು ಮರೆತ ಘಳಿಗ್ಯಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಆಡೂತ ಓಡಿ ಬಂದೀತ {{Right|೨೨}} ಸುಖವು ಬೀದಿಯ ನೆರಳ | ದುಃಖವು ದೂಡುವ ಬಿಸಿಲ ಸುಖ-ದುಃಖ ನಮಗ ಸರಿಸವನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ ಒಂದುಬಿದ್ದೊಂದು ದೊರಿಯಾವ {{Right|೨೩}} </poem><noinclude></noinclude> 09hbygzufu06t703aeift8agybr4ldd 318190 318189 2026-05-09T02:56:02Z Pragathi. BH 7585 318190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|೬೭}}{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} <poem> ನಿಂತಲ್ಲೆ ನಿಂತೀನ 1 ಕುಂತಲ್ಲೆ ಕುಂತೀವ {{gap}}ದಣೆವೀಕಿಗಳಿದು ಎದ್ದೀವ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ದುರಗುಟ್ಟಿ ದಿಕ್ಕ ನೋಡೀವ {{Right|೧೬}} ಆಲ್ಯಾಣದಡವ್ಯಾಗ | ಯಾರಾರ ಸುಳವಿಲ್ಲ {{gap}}ಎಲ್ಲಿದು ಬಂತು ಹಿರಿಹರಕಿ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಒಳಹೊರಗ ನಮಗ ಹಿರಿಹಿಗ್ಗ {{Right|೧೭}} ಮೂರೈಜ್ಜಿ ದಾಟಿದರ | ಮುಂದಲ್ಲೆ ಗುಡಿಸಲವ {{gap}}ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗೋಳ ಅರಸೊತಿಗೆ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಅವರಂಥ ಸುಖವ ಅರಸರಿಯ {{Right|೧೮}} ನಮ್ಮಂಗೆ ಅತ್ತವರು | ನಮ್ಮಂಗೆ ಕರೆದವರು {{gap}}ನಮ್ಮಂಗೆ ಬಾಡಿ ಬೆಂದವರು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಕಡಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡವರು {{Right|೧೯}} ಊರಿದ್ದ ಊರಾಯ್ತ ನಿಂತದ್ದೆ ನೆಲೆಯಾಯ್ತ {{gap}}ಅಂದರೆ ವೇದಋಚಿಯಾಯ್ತು | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಬಂದದ್ದೆ ಹರಕೆ ಹಿರಿದರಾಯ್ತ {{Right|೨೦}} ಹರಿದದ್ದೆ ಹಳ್ಳಮ್ಮಾ । ನಿಂತದ್ದೆ ತೀರ್ಥಮ್ಮಾ {{gap}}ಆ ನೀರ ಮತ್ತ ಈ ನೀರ / ಬ್ಯಾರಿಲ್ಲ {{gap}}ತಿಳಿಬೇಕ ತಂಗಿ ಹೊಳೆಬೇಕ {{Right|೨೧}} ಬೇಡೂತ ನಡದಾಂಗ | ಕಾಡೂತ ಹೋದೀತ {{gap}}ಬೇಡೂದು ಮರೆತ ಘಳಿಗ್ಯಾಗ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಆಡೂತ ಓಡಿ ಬಂದೀತ {{Right|೨೨}} ಸುಖವು ಬೀದಿಯ ನೆರಳ | ದುಃಖವು ದೂಡುವ ಬಿಸಿಲ {{gap}}ಸುಖ-ದುಃಖ ನಮಗ ಸರಿಸವನ | ತಂಗೆಮ್ಮಾ {{gap}}ಒಂದುಬಿದ್ದೊಂದು ದೊರಿಯಾವ {{Right|೨೩}} </poem><noinclude></noinclude> 5kwot3pasv87sjv6tmvkr9khv0r1cka 104 75488 318191 317925 2026-05-09T02:57:11Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೮|right=ನನ್ನನಲ್ಲ}} '''೧೮. ರೋಹಿಣಿ''' <poem> {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಒಳಗೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಟ್ಟಾ ಏರಿ {{gap}}{{gap}}ಮೇಲೆ ನಿಂತಿ {{gap}}{{gap}}ಕದಾಗಿದಾ ನೂಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಚಿಲಕಾಗಿಲಾ ಹಾಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೧}} {{gap}}ಬಾರೇ ಜಾಣಿ {{gap}}ಮಿಂಚಿನ ರಾಣಿ {{gap}}{{gap}}ಅಪ್ಸರ ನಾರಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಮೈ ಜರತಾರಿ {{gap}}{{gap}}ಥಾಟಮಾಟ ಮಾಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಆಟಪಾಟ ಆಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೨}} {{gap}}ಮುಗಿಲಾಗ್ ಹೊಳೆದಿ {{gap}}ಮೇಲೆ ಇಳಿದಿ {{gap}}ಒಳಗೇ ಉಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಸುಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಏನೋ ಎಂತೋ ನೋಡಿಕೋತ {{gap}}ತರನಾ ತರಲಾ ಹಾಡಿಕೋತ {{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೩}} </poem> ด<noinclude>{{gap}}</noinclude> 2zass3io90un9fgpp1gw04eddn5mfpq 318192 318191 2026-05-09T02:58:27Z Pragathi. BH 7585 318192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೮|right=ನನ್ನನಲ್ಲ}} '''೧೮. ರೋಹಿಣಿ''' <poem> {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಒಳಗೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಟ್ಟಾ ಏರಿ {{gap}}{{gap}}ಮೇಲೆ ನಿಂತಿ {{gap}}{{gap}}ಕದಾಗಿದಾ ನೂಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಚಿಲಕಾಗಿಲಾ ಹಾಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೧}} {{gap}}ಬಾರೇ ಜಾಣಿ {{gap}}ಮಿಂಚಿನ ರಾಣಿ {{gap}}{{gap}}ಅಪ್ಸರ ನಾರಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಮೈ ಜರತಾರಿ {{gap}}{{gap}}ಥಾಟಮಾಟ ಮಾಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಆಟಪಾಟ ಆಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೨}} {{gap}}ಮುಗಿಲಾಗ್ ಹೊಳೆದಿ {{gap}}ಮೇಲೆ ಇಳಿದಿ {{gap}}ಒಳಗೇ ಉಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಸುಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಏನೋ ಎಂತೋ ನೋಡಿಕೋತ {{gap}}ತರನಾ ತರಲಾ ಹಾಡಿಕೋತ {{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೩}} </poem> ด<noinclude>{{gap}}</noinclude> qd0ck4v6x47w4k83ij9e7gepg90gl27 318193 318192 2026-05-09T02:58:58Z Pragathi. BH 7585 318193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{rh|center=|left=೬೮|right=ನನ್ನನಲ್ಲ}} '''೧೮. ರೋಹಿಣಿ''' <poem> {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಒಳಗೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಟ್ಟಾ ಏರಿ {{gap}}{{gap}}ಮೇಲೆ ನಿಂತಿ {{gap}}{{gap}}ಕದಾಗಿದಾ ನೂಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಚಿಲಕಾಗಿಲಾ ಹಾಕಿಕೊಂಡು {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೧}} {{gap}}ಬಾರೇ ಜಾಣಿ {{gap}}ಮಿಂಚಿನ ರಾಣಿ {{gap}}{{gap}}ಅಪ್ಸರ ನಾರಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಮೈ ಜರತಾರಿ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಥಾಟಮಾಟ ಮಾಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಆಟಪಾಟ ಆಡಿಕೋತ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೨}} {{gap}}ಮುಗಿಲಾಗ್ ಹೊಳೆದಿ {{gap}}ಮೇಲೆ ಇಳಿದಿ {{gap}}ಒಳಗೇ ಉಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{gap}}{{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಸುಳಿದಿ {{gap}}{{gap}}ಏನೋ ಎಂತೋ ನೋಡಿಕೋತ {{gap}}ತರನಾ ತರಲಾ ಹಾಡಿಕೋತ {{gap}}ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ {{gap}}ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ {{Right|೩}} </poem> ด<noinclude>{{gap}}</noinclude> bosqys12dwelf483aivjsirq94x04cm 104 76898 318096 307309 2026-05-08T12:51:32Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{Left|೧೩೪}}{{Right|ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ}}</noinclude>ಹೊಸ ಹೆಂಡತಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಿಠಾಯಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಸತೀಶ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಸಭ್ಯತೆ ಮರೆತು ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ.... ಅಪರಿಚಿತನಾದ ಈ ಮಿಠಾಯಿವಾಲಾನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಬೆಳಕು. ತಾನು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟು ಮರೆತಿದ್ದ, ಅವ್ವ-ಅಪ್ಪ-ಜಗತ್ತು ಸೇರಿ ಜುಲುಮೆಯಿಂದ ಮರೆಸಿದ್ದ ಬೆಳಕು..... {{gap}}ಟ್ರೇನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಟು ನಂತರ ಒಮ್ಮೆಲೆ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. 'ಏನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಮಾಡತೀ? ನನಗ ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತಿ-ದುಃಖ ನನಗ ಕೊಡು. ನನ್ನ ಸುಖಾ ನೀ ತಗೋ.' -ಅಂದಿದ್ದ ಸತೀಶ, ಯಾವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದನೋ. ಅವನ ಎರವಲು ಜ್ಞಾನದ ಬಗೆಗೆ ಜುಗುಪ್ಪೆ ಅನಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ಎದೆಯ ಆಸರೆ ಹಿತವೆನ್ನಿಸಿತ್ತು. 'ನೀ ಯಾತರ ಸಲುವಾಗಿ ಇಷ್ಟು ಚಿಂತೆ ಮಾಡತೀ ನನಗ ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದಾಗ ಏನರೆ ಆಗಿತ್ತೇನು ? ಹಾಂಗೇನರೆ ಇದ್ದರ ನನಗ ಹೇಳು. ನಾ ನಿನ್ನನ್ನ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯೋದಿಲ್ಲ. ನಾ ನಿನ್ನ ಕ್ಷಮಾ ಮಾಡತೀನಿ.' -ಅಂದಿದ್ದ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಗಂಡ ಸತೀಶ. ಆವನ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ದುಃಖ ಅರಿತು ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುವ ಕಳಕಳಿಗಿಂತಲೂ ಅವಳ ತಪ್ಪು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಉದಾರತೆ ತೋರಿಸುವ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಆತುರವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬೇಸರಬಂದಿತ್ತು ತನಗೆ. {{gap}}- ಈಗ ಬೆಳಗಿನ ಐದು ಗಂಟೆ. ಇನ್ನಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲಗಬೇಕು, ಒಂದು ತಾಸಿನ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ, ಮಿರಜ ಬಂದಾಗ ಎದ್ದು ಚಹಾ ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. {{gap}}ಸತೀಶ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೆ, ಕ್ಷಮಿಸುವ, ಉದಾರತೆ ತೋರಿಸುವ, ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸುವ, ರಕ್ಷಿಸುವ, ತಪ್ಪು ಕಡೆಗಣಿಸುವ, ಅಸಹ್ಯ ಮನುಷ್ಯ. ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ ಲಗ್ನವಾದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಯಾರೋ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾದ ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆದಾಗ ಅದನ್ನು ತನ್ನೆದುರಿಗೇ ಓದಿ ಹರಿದು ಹಾಕಿ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆತ, 'ಕಾಲೇಜಿನ್ಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಏನೇನರೆ ಆಗಿರಾವ. ನಾ ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿನ ತಪ್ಪೆಲ್ಲಾ ಕ್ಷಮಾ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನಿ. ನಿನ್ನ ಮ್ಯಾಲೆ ನನಗ ಪೂರಾ ವಿಶ್ವಾಸ ಅದ. ಇನ್ನ ಮುಂದ ನೀ ನನಗ loyal ಇದ್ದರ ಮುಗೀತು.' ಅವನ ಈ ಮನೋಭಾವ, ಹೆಂಡತಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ protective instinct - ತನ್ನೊಳಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬೇಡ ನಿನ್ನ ಕ್ಷಮೆ, ನನಗೆ ಬೇಡ ನಿನ್ನ ದಯೆ, ನನಗೆ ಬೇಡ ನಿನ್ನ ಸಹಾನುಭೂತಿ - ಎಂದೆಲ್ಲ ಒದರಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ..... {{gap}}ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ತಾನು ಕ್ಲಬ್ಬಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೂ{{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 0614kvyv7m3092e2n3mxyvxm8afx3lk 104 76913 318143 250299 2026-05-08T16:22:26Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೫೨೬ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ಲೇಖಕಿಯರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಷ್ಟೇ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹುಡುಕಾಡಿದ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್. ರಾವ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೀಣಾ ಅವರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ “ಮುಳ್ಳುಗಳು" ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ತಂದಿರುವಂತೆಯೇ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ತಂದಿದೆ. {{gap}}ಇವರ ಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಕತೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದದ್ದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆ ಅನಿಸಿಕೆಗಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲ ಇವು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಬಲ್ಲ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖಕಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<br /> {{Right|ಪಿ. ಲಂಕೇಶ್}} {{rh|center=* * *}} {{gap}}ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವೀಣಾ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಅಪೂರ್ವವಾದುದು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಒಳತೋಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮೈ ಚಳಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇವರಷ್ಟು ದಿಟ್ಟವಾಗಿ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಲೇಖಕಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ “ಮುಳ್ಳುಗಳು" ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದ, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಲೇಖಕಿಯರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಬಲ್ಲವರು ಇವರೇ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೃತಿಯಿಂದ ಕೃತಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದ ವೀಣಾ ನಿಜಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೀಣಾರವರ ಜೀವಂತ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವರ "ಕೊನೆಯ ದಾರಿ" ಮತ್ತು "ಕವಲು" ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ “ಗಂಡಸರು" ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಮಾಜದ ಅಂತರಂಗ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುವ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಅವರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ, ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಫಲ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸುವ ಇವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಕಣ್ಣು ಕುಕ್ಕುವಂಥದು.<br /> {{Right|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿ}}<noinclude><references/></noinclude> kakuenpvghh2r1ta79vzr7sl8wweeu0 104 76918 318130 318027 2026-05-08T15:46:18Z Pragathi. BH 7585 318130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು / ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲಿ ?|right=೫೧೫}}</noinclude> ರಿಟಾಯರ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಈಜ್‌ ಇಂಪಾಸಿಬಲ್‌. ಆ ವಿಚಾರ ಮರೆತುಬಿಡು. - ಮನೋಹರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. {{center|೬}} {{gap}}ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಾರ ರಜೆ ಇದೆಯಲ್ಲಮ್ಮಾ, ಅದೇಕೆ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ತಿರುಗಿ ಹೊರಟಿದ್ದೀ, ರಜೆ ಮುಗಿಯುವ ವರೆಗೆ ಇದ್ದರಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರು ಯಶಸ್ವಿನಿಯ ಅತ್ತೆ.<br /> {{gap}}ಇಲ್ಲ, ಕೆಲಸಗಳಿವೆ. ಕೋರ್ಟು ಸುರುವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವಿದೆ. ಮತ್ತೆ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಯಶಸ್ವಿನಿ ರಾಮನಗರದ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿದಳು.<br /> {{gap}}ಸೋತವರಂತೆ ಬಸ್ಸು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಟಿತು. {{rh|center=* * *}}<noinclude><references/></noinclude> 3lzdme60afyed10j78h7k9zzzhhosd1 104 76961 318092 250768 2026-05-08T12:26:05Z Vikashegde 1258 /* Validated */ 318092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" />{{rh|center=ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ|left=೭೨|right=}}</noinclude><noinclude><references/></noinclude> p8u2fuihc9tn0j8ub4b62wnrfy00th8 104 82133 318264 316796 2026-05-09T09:11:00Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೧೮೮|right=ವೈಶಾಖ}}</noinclude>________________ ತುಂಡು ಗ್ವಾಡಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ವಾಡೆ ತುಗಿದ ತಗು, ಒಲೆ ಬೆಂಕಿ ಸಾಖಕ್ಕೆ ಆ ಮಾಂವುಸದ ತುಂಡುಗಳ ವಣಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂಗೆ ವಣುಗಿದ ಉದ್ದಾನೆ ಮಾಲೆಗಳ ಗಳುಗಳಿಂದ ಇಳುಕಿ, ಅನ್ನ ಕಿರುಬೆಳ್ಳಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಪುನಾ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತುರಿಸಿ, ಆ ತುಂಡುಗೊಳ ಈ ಅಳಗೇಲಿ ತುಂಬಿಟ್ಟು, ಅವುನ್ನ ಬೇಕುಬೇಕಾದಾಗ ತಕ್ಕಂಡು ನಮ್ಮೆ ಬೇಯ್ಸ ಆಕ್ಕಿದ್ದು... ವಗೆತನದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬೆಳ್ಳು ಮಡಿಸೋ ಅಂಗಿಲ್ಲ. ನಿಪುಣೆ-ಇಂಗೆಲ್ಲ ಮನಸಿನಾಗೆ ಅಂದುಕೊತ್ತ, ಲಕ್ಕ, {{gap}}“ಈಟು ಜಿನ ನೀನು ಮಾಡಾಕಿದ್ರೂವೆ, ಇನ್ನೂ ಉಳುಕಂಡಿದ್ದವ ಮಾಂವುಸದ ತುಂಡುಗಳು?” ಅಂದ.<br /> {{gap}}ಸಿವುನಿ ಬೆಚ್ಚಿ, ಗಕ್ಕನೆ ತಿರುಗಿ<br /> {{gap}}“ನೀನಾ?- ಬುಡ್ತು ಅನ್ನು, ನಾನೇಟು ಬೆಚೋದಿ ಅಂತಾವ?” ಅಂದೋಳು, ಸಾವರಿಸಿಕತ್ತ, “ಆಡೀಲೆಲ್ಲೊ ವಸಿ ಉಳುದವೆ ಕನಣ್ಣ, ಇನ್ನೊಂದು ವೊತ್ತು, ತಪ್ಪದೆ ಏಡೊತ್ತು ಅಟ್ಟರೆ ಮೂಗೀತು” ಅಂದ್ಲು.<br /> {{gap}}“ಅಂಗಾರೆ ಈ ನಾತ್ರೀಕೆ ರಾಗಿಮುದ್ದೆ ಜ್ವತೆ ಈ ಬಾಡಿನ ಸಾರನೂವೆ ಮಾಡು ಮತ್ತೆ...” ಬಾಯಿ ಚಪುರಸ್ತ, ಲಕ್ಕ ಸೂಚನೆ ಕ್ವಟ್ಟ,<br /> {{gap}}“ನಾತ್ರೀಕೆ ನೀ ಯೋಳ್ತಂಗೆ ಬಾಡಿನ ಸಾ ಮಾಡಾದ್ಯಾನೊ ಮಾಡ್ತೀವಿ. ಆದ್ರೆ ನಿನ್ನಗಂಟ ನೀಡಕ್ಕೆ ಅಯ್ಯ ಆದ ಬುಡಬೇಕಲ್ಲ?...” ಸಿವುನಿ ಯೋಳ ಯೋಳ, ನಗಾಡಿ, ಅದೇತಾನೆ ಎಚ್ಚರಾಗಿ ಕಜೆ ತಗುದ ಕೂಸ ತಗಂಡು ಎದೆ ಕಚ್ಚುಸ್ತಿರೋನೂವೆ.<br /> {{gap}}“ನಮ್ಮ ಸುಖಕೆ ಈ ಅರೇದ ಎಣ್ಣ ಸೆರೆ ಅಕ್ಕಂಡಿರಾದು ಯಾವ ಚೆಂದವ?... ಅಯ್ಯ, ಅವ್ವ ಇಬ್ರ ಕುಟ್ಟೂ ಮಾತಾಡಿ, ಯಾವುದಾದ್ರೂ ಗಂಡ ನ್ಯಾಡಿ ಇವುಳ ಗಂಟಾಕಿಬುಡಬೇಕು,” ಅಂದುಕಂಡ ಲಕ್ಕ.<br /> {{center|೧೭}} {{gap}}ಲಕ್ಷಮ್ಮ ಮುಸುಕು ಹಾಕಿದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ರುಕ್ಕಿಣಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುತ್ತ ಇದ್ದಳು...<br /> {{gap}}ಮೊದಮೊದಲು ಲಕ್ಷಮ್ಮನ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂಬದಿಗೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಮರ್ಮ ರುಕ್ಕಿಣಿಗೆ ಅರಿವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೆ ಗೂಡಾರ್ಥ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಆ ಶಂಕೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಹುಕಾಲವೇನೂ ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಊರಿನೊಳಗೆ<br /><noinclude></noinclude> czua0rkhcgm7gqig0sxlm15kh5toyo6 104 82134 318269 315602 2026-05-09T09:12:25Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೮೯}}</noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೮೯}} ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಬಿದ್ದು ಹರಿದಾಡಿದ ಸುದ್ದಿ ಅವಳ ಕಿವಿಯನ್ನೂ ಮುಟ್ಟದಿರಲಿಲ್ಲಗಂಡಸು, ಹೆಂಗಸು ಇಬ್ಬರೆ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ವಾಸ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ತಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಗಳು ಶಾರದೆಯಲ್ಲೆ ಮೋಹಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆ?... ಎಂಬ ತರ್ಕವಾಗಿ ಆರಂಭ ಆದದ್ದು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪ್ರಾಯದ ಹೆಣ್ಣು ರುಕ್ಕಿಣಿ ಇಬ್ಬರೇ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದೇ ಹೋಗಿರಬೇಕು, ಎನ್ನುವ ಹಂತವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.... ಮೊಸರು ಕಡೆಯುತ್ತ ರುಕ್ಕಿಣಿಯು, {{gap}} “ನನ್ನ ಮಾವಯ್ಯ ದೇವರಂಥ ಮನುಷ್ಯ. ಒಂದು ದಿನವೂ ಸಹ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತೆತ್ತೆ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಧೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೂ ಜನ ಹೇಸಲ್ಲವಲ್ಲ?” ವ್ಯಸನ ಪಡುತ್ತ, ಕಡೆಯುವ ಮಂತಿಗೆ ನೀರು ಚೆಲ್ಲಿ ತೊಳೆದು, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಳಿದು ಉಂಡೆ ಮಾಡುತ್ತ,<br /> {{gap}}“ಅಯ್ಯೋ, ಇದರಲ್ಲೇನು ವಿಶೇಷ?- ಅಂಥ ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ ಸೀತಾದೇವಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಅಗಸನೊಬ್ಬ ಜರಿದು ಕುಶ್ಚಿತ ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆ?...” -ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದವಳು, ತಟ್ಟನೆ ಕೊಂಚ ಗಟ್ಟಿಯಾಗೆ,<br /> {{gap}}“ಹುಂ, ನೆಕ್ಕುವ ನಾಯಿಗೆ ಲಿಂಗವೇನು, ಪಾಣಿಬಟ್ಟಲೇನು?” ಎಂದು ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡವಳು, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಸಲು ಬೇರೊಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು,<br /> {{gap}}“ಈ ಹೇಸಿಗೆ ಮಾತಿನ ಗಂಗೋದ್ಭವ ಕೇಶವಯ್ಯನ ಮಡದಿ ಆ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹೊಸಲು ತಲೆಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಕು- ಎಂದು ತಿರಸ್ಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು.<br /> {{gap}}ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೊಂದು ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿತ್ತು...<br /> {{gap}}ಇಲ್ಲ, ಇದು ಹೀಗೂ ಇರಬಹುದೆ?... ಆ ಸುಟ್ಟು ಮೊರೆಯ ಲಕ್ಷಮ್ಮ ತಾನೆ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಭಾವನೆ ಬೆಳಯುವಂತೆ ಮಾಡಿರಬಹುದೆ?...<br /> {{gap}}ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕುದಿಯುವ ತುಪ್ಪವನ್ನ ಉಕ್ಕದಂತೆ ಸೌಟಾಡಿಸುತ್ತ, ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಎದ್ದಬಿದ್ದು ಕುದಿಯಿತು...<br /> {{gap}}ಆಚೆಮೊನ್ನೆ ಬುಂಡಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಮಾತಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ<br /> {{gap}}“ಮನಸನ ನಾಲಿನ ಚಕಳದ್ದು. ಅದು ಹೆಂಗೆ ಬ್ಯಾಕಾರೂ ವೊಳ್ತದೆ.<br /><noinclude></noinclude> okem0y7u495lj2gg8fv5h4wga26npwd 318272 318269 2026-05-09T09:12:47Z Pragathi. BH 7585 318272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೮೯}}</noinclude>________________ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಬಿದ್ದು ಹರಿದಾಡಿದ ಸುದ್ದಿ ಅವಳ ಕಿವಿಯನ್ನೂ ಮುಟ್ಟದಿರಲಿಲ್ಲಗಂಡಸು, ಹೆಂಗಸು ಇಬ್ಬರೆ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ವಾಸ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ತಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಗಳು ಶಾರದೆಯಲ್ಲೆ ಮೋಹಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆ?... ಎಂಬ ತರ್ಕವಾಗಿ ಆರಂಭ ಆದದ್ದು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪ್ರಾಯದ ಹೆಣ್ಣು ರುಕ್ಕಿಣಿ ಇಬ್ಬರೇ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದೇ ಹೋಗಿರಬೇಕು, ಎನ್ನುವ ಹಂತವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.... ಮೊಸರು ಕಡೆಯುತ್ತ ರುಕ್ಕಿಣಿಯು, {{gap}} “ನನ್ನ ಮಾವಯ್ಯ ದೇವರಂಥ ಮನುಷ್ಯ. ಒಂದು ದಿನವೂ ಸಹ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತೆತ್ತೆ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಧೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೂ ಜನ ಹೇಸಲ್ಲವಲ್ಲ?” ವ್ಯಸನ ಪಡುತ್ತ, ಕಡೆಯುವ ಮಂತಿಗೆ ನೀರು ಚೆಲ್ಲಿ ತೊಳೆದು, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಳಿದು ಉಂಡೆ ಮಾಡುತ್ತ,<br /> {{gap}}“ಅಯ್ಯೋ, ಇದರಲ್ಲೇನು ವಿಶೇಷ?- ಅಂಥ ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ ಸೀತಾದೇವಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಅಗಸನೊಬ್ಬ ಜರಿದು ಕುಶ್ಚಿತ ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆ?...” -ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದವಳು, ತಟ್ಟನೆ ಕೊಂಚ ಗಟ್ಟಿಯಾಗೆ,<br /> {{gap}}“ಹುಂ, ನೆಕ್ಕುವ ನಾಯಿಗೆ ಲಿಂಗವೇನು, ಪಾಣಿಬಟ್ಟಲೇನು?” ಎಂದು ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡವಳು, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಸಲು ಬೇರೊಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು,<br /> {{gap}}“ಈ ಹೇಸಿಗೆ ಮಾತಿನ ಗಂಗೋದ್ಭವ ಕೇಶವಯ್ಯನ ಮಡದಿ ಆ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹೊಸಲು ತಲೆಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಕು- ಎಂದು ತಿರಸ್ಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು.<br /> {{gap}}ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೊಂದು ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿತ್ತು...<br /> {{gap}}ಇಲ್ಲ, ಇದು ಹೀಗೂ ಇರಬಹುದೆ?... ಆ ಸುಟ್ಟು ಮೊರೆಯ ಲಕ್ಷಮ್ಮ ತಾನೆ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಭಾವನೆ ಬೆಳಯುವಂತೆ ಮಾಡಿರಬಹುದೆ?...<br /> {{gap}}ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕುದಿಯುವ ತುಪ್ಪವನ್ನ ಉಕ್ಕದಂತೆ ಸೌಟಾಡಿಸುತ್ತ, ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಎದ್ದಬಿದ್ದು ಕುದಿಯಿತು...<br /> {{gap}}ಆಚೆಮೊನ್ನೆ ಬುಂಡಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಮಾತಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ<br /> {{gap}}“ಮನಸನ ನಾಲಿನ ಚಕಳದ್ದು. ಅದು ಹೆಂಗೆ ಬ್ಯಾಕಾರೂ ವೊಳ್ತದೆ.<br /><noinclude></noinclude> nil09azhxb67ipfs9y3ooyfdlucwyk2 104 82135 318298 315603 2026-05-09T09:21:06Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೧೯೦|right=ವೈಶಾಖ}} ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ಯಾವರಯೆಸರ ಯೋಳಾದು ಅದೇಯ. ಇನ್ನೊಬ್ರ ಈಯಾಳುಸಿ ಅವರ ತಿಕ ನೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ವೋಗಾದು ಅದೇಯ...”<br /> {{gap}}ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದಾಗಲೂ ಇದೇ ಚಿಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಆಳದಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟುವ ಕೊಟ್ಟಣವಾಗಿ, ರುಕ್ಕಿಣಿಯನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ತನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ... ಹಾಳು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆ ಲಕ್ಷಮ್ಮ ಬಂದು ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಬಿತ್ತಿಹೋದದರಿಂದಲೆ ತನಗೆ ಈ ಚಿಂತೆ! ಅನಿಷ್ಟದವಳು, ಅವಳು ಎತ್ತಲಾದರೂ ಹಾಳಾಗಿಹೋಗಬಾರದೆ?<br /> ಛೆ, ಆದರೂ ತಾನೇಕೆ ಈ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಪರೀತ ಭಾವಿಸಿ ಕೊರಗಬೇಕು?- ಅತ್ತಲಿಂದ ಇತ್ತ, ಇತ್ತಲಿಂದ ಅತ್ತ ಹೊರಳಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಆದರೆ, ಕಮ್ಮಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದರೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸುಯ್ಯೋಂದು ಮುಖವನ್ನು ಮುತ್ತಿ ಬಾಧಿಸುವ ಹೇಸಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ನೊಣಗಳಂತೆ ಮರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಷ್ಟೂ ಈ ಚಿಂತೆ ದೂರವಾಗದೆ ಮನಃ ದಾಳಿಯಿಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.<br /> {{gap}}ಬಹಳ ಸಮಯ ರುಕ್ಕಿಣಿಯ ಮನಸ್ಸು ಈ ಪರಿ ಒದ್ದಾಡಿರಬೇಕು. ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನೇನು ನಿದ್ದೆಯ ಸೆಳಕು ಅವಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬೇಕು-ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೇಳಿದ್ದೇನು?... ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ... ಯಾರೋ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ....<br /> {{gap}}ಅವಳ ಎದೆ ಡವಡವ ಬಡಿಯಲುಪಕ್ರಮಿಸಿತು. {{gap}}ಮನುಷ್ಯರ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ..... ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ.... ಅಂಗಳದಿಂದ ತಾನು ಮಲಗಿರುವ ಕೋಣೆಯ ಕಡೆಗೇ ಬರುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ! ಯಾರಿರಬಹುದು?... ಮಾವಯ್ಯ ತಾನು ಹಾಲಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಬರುವಾಗಲೆ ಹಜಾರದ ಕೊನೆಗೆ ಮಲಗಿ ನಿದ್ದೆ ಹೋಗಿದ್ದರು... ಬೀದಿಯ ತಾಪಾಳನ್ನು ತಾನೇ ಹಾಕಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿ, ನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ತಾನೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಾಪಾಳು ಹಾಕಿರುವುದನ್ನು ಖಾತರಿ ಮಾಡಿ ಬಂದಿದ್ದಳಲ್ಲ?... ಆದ್ದರಿಂದ ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಯಾರೂ ಬೀದಿಯ ಬಾಗಿಲಿನಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ.... ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಅವರೇನಾದರೂ ಮನೆಯ ಮೇಲುಗಡೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಅಂಗಳದೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಬಿದಿರು ಗಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊದ್ದಿಸಿದ್ದ ನಾಡ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ತೆಗೆದಿಡುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಬರಬೇಕು. ತರುವಾಯ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಿರಿಸುವಾಗಿನ ಲಟಲಟ ಸದ್ದು ಕೇಳಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಶಬ್ದವಾವುದೂ ಇಲ್ಲಿನ ತನಕ ತನ್ನ<noinclude></noinclude> 4vwre5x31dmlvhhbyh2nnx7cqpcusaa 318301 318298 2026-05-09T09:21:34Z Pragathi. BH 7585 318301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೧೯೦|right=ವೈಶಾಖ}} ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ಯಾವರಯೆಸರ ಯೋಳಾದು ಅದೇಯ. ಇನ್ನೊಬ್ರ ಈಯಾಳುಸಿ ಅವರ ತಿಕ ನೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ವೋಗಾದು ಅದೇಯ...”<br /> {{gap}}ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದಾಗಲೂ ಇದೇ ಚಿಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಆಳದಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟುವ ಕೊಟ್ಟಣವಾಗಿ, ರುಕ್ಕಿಣಿಯನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ತನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ... ಹಾಳು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆ ಲಕ್ಷಮ್ಮ ಬಂದು ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಬಿತ್ತಿಹೋದದರಿಂದಲೆ ತನಗೆ ಈ ಚಿಂತೆ! ಅನಿಷ್ಟದವಳು, ಅವಳು ಎತ್ತಲಾದರೂ ಹಾಳಾಗಿಹೋಗಬಾರದೆ?<br /> ಛೆ, ಆದರೂ ತಾನೇಕೆ ಈ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಪರೀತ ಭಾವಿಸಿ ಕೊರಗಬೇಕು?- ಅತ್ತಲಿಂದ ಇತ್ತ, ಇತ್ತಲಿಂದ ಅತ್ತ ಹೊರಳಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಆದರೆ, ಕಮ್ಮಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದರೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸುಯ್ಯೋಂದು ಮುಖವನ್ನು ಮುತ್ತಿ ಬಾಧಿಸುವ ಹೇಸಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ನೊಣಗಳಂತೆ ಮರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಷ್ಟೂ ಈ ಚಿಂತೆ ದೂರವಾಗದೆ ಮನಃ ದಾಳಿಯಿಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.<br /> {{gap}}ಬಹಳ ಸಮಯ ರುಕ್ಕಿಣಿಯ ಮನಸ್ಸು ಈ ಪರಿ ಒದ್ದಾಡಿರಬೇಕು. ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನೇನು ನಿದ್ದೆಯ ಸೆಳಕು ಅವಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬೇಕು-ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೇಳಿದ್ದೇನು?... ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ... ಯಾರೋ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ....<br /> {{gap}}ಅವಳ ಎದೆ ಡವಡವ ಬಡಿಯಲುಪಕ್ರಮಿಸಿತು. {{gap}}ಮನುಷ್ಯರ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ..... ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ.... ಅಂಗಳದಿಂದ ತಾನು ಮಲಗಿರುವ ಕೋಣೆಯ ಕಡೆಗೇ ಬರುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ!<br /> {{gap}}ಯಾರಿರಬಹುದು?... ಮಾವಯ್ಯ ತಾನು ಹಾಲಿಗೆ ಹೆಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಬರುವಾಗಲೆ ಹಜಾರದ ಕೊನೆಗೆ ಮಲಗಿ ನಿದ್ದೆ ಹೋಗಿದ್ದರು... ಬೀದಿಯ ತಾಪಾಳನ್ನು ತಾನೇ ಹಾಕಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿ, ನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ತಾನೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಾಪಾಳು ಹಾಕಿರುವುದನ್ನು ಖಾತರಿ ಮಾಡಿ ಬಂದಿದ್ದಳಲ್ಲ?... ಆದ್ದರಿಂದ ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಯಾರೂ ಬೀದಿಯ ಬಾಗಿಲಿನಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ.... ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಅವರೇನಾದರೂ ಮನೆಯ ಮೇಲುಗಡೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಅಂಗಳದೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಬಿದಿರು ಗಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊದ್ದಿಸಿದ್ದ ನಾಡ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ತೆಗೆದಿಡುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಬರಬೇಕು. ತರುವಾಯ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಿರಿಸುವಾಗಿನ ಲಟಲಟ ಸದ್ದು ಕೇಳಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಶಬ್ದವಾವುದೂ ಇಲ್ಲಿನ ತನಕ ತನ್ನ<noinclude></noinclude> c6454ykwr8ayts32lrllcm7pl5syu2i 104 82136 318304 315606 2026-05-09T09:22:05Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೯೧}} ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ!... {{gap}}ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಯಾರಿರಬಹುದು?...<br /> {{gap}}ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತರಿಸಿದಳು.<br /> {{gap}}ಏನಾದರೂ-ಇದು, ಗತಿಸಿದ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರೇತವಾಗಿರಬಹುದೆ?...<br /> {{gap}}ಯಾಕೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಮಾವಯ್ಯ ತಪ್ಪದೆ ಮಗನಿಗೆ ಕರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪಿಂಡ ಇಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆ?... ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲವೆ? ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ಏನು ಲೋಪವಾಯಿತೊ?... ಅಥವಾ ಕಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ ಇನ್ನೂ ತೊರೆದಿಲ್ಲವೊ?...<br /> {{gap}}ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಬಂದೊಡನೆಯೆ, ಅವನ ರೂಪು ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂದೆ ತೇಲಿದಂತಾಗಿ ಉತ್ತುಕಗೊಂಡಳು. ಆದರೆ ಮರುಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೆ, {{gap}}“ಈಗ ಅವರು ಬಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು” ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ,<br /> {{gap}} “ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ನೋಡಲಿ?...ಅವರು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೇ ಲೇಸು” ಎಂದು ತವಕಗೊಂಡಳು.<br /> {{gap}} ಅವಳ ಮೊರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಂತಿತು. ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತಳು... ಈ ಅನುಭವ ಅವಳಿಗೆ ತೀರಾ ಹೊಸದು. ಅವಳು ಲಗ್ನವಾಗಿ ಈ ಮನೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ ಇಂಥದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಎಂದೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ....<br /> {{gap}}ಏನಿರಬಹುದುದು?-ಎಂಥದು ಇದು?... ಅಥವಾ ಇದೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮನಸಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯೊ?... ಯಾವ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿದರೂ ಬಗೆಹರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ತೊಡಕು, ತೊಡಕು, ಭೀತಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸಿದಳು-ತಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರವೊಂದು ಅವಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು: “ಅರ್ಜುನಃ ಫಲ್ಕುನಃ ಪಾರ್ಥಃ...” ಇತ್ಯಾದಿ - ಕಲಿಪಾರ್ಥನನ್ನು ಅವನ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ನೆನೆಯುವ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಂದೆ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದ ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದಾಗ, ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಮಳೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಲೊಂದು ಅಬ್ಬರಿಸಿತು. ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೆ ಬರಸೆಳೆದು ತಬ್ಬಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗೇ<br /><noinclude></noinclude> mmy0y37czo4sohwirfpt5eswxk2y3bf 318305 318304 2026-05-09T09:22:34Z Pragathi. BH 7585 318305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೯೧}} ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ!...<br /> {{gap}}ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಯಾರಿರಬಹುದು?...<br /> {{gap}}ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತರಿಸಿದಳು.<br /> {{gap}}ಏನಾದರೂ-ಇದು, ಗತಿಸಿದ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರೇತವಾಗಿರಬಹುದೆ?...<br /> {{gap}}ಯಾಕೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಮಾವಯ್ಯ ತಪ್ಪದೆ ಮಗನಿಗೆ ಕರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪಿಂಡ ಇಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆ?... ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದರೂ ತನ್ನವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲವೆ? ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ಏನು ಲೋಪವಾಯಿತೊ?... ಅಥವಾ ಕಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ ಇನ್ನೂ ತೊರೆದಿಲ್ಲವೊ?...<br /> {{gap}}ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಬಂದೊಡನೆಯೆ, ಅವನ ರೂಪು ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂದೆ ತೇಲಿದಂತಾಗಿ ಉತ್ತುಕಗೊಂಡಳು. ಆದರೆ ಮರುಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೆ, {{gap}}“ಈಗ ಅವರು ಬಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು” ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ,<br /> {{gap}} “ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ನೋಡಲಿ?...ಅವರು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೇ ಲೇಸು” ಎಂದು ತವಕಗೊಂಡಳು.<br /> {{gap}} ಅವಳ ಮೊರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಂತಿತು. ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತಳು... ಈ ಅನುಭವ ಅವಳಿಗೆ ತೀರಾ ಹೊಸದು. ಅವಳು ಲಗ್ನವಾಗಿ ಈ ಮನೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ ಇಂಥದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಎಂದೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ....<br /> {{gap}}ಏನಿರಬಹುದುದು?-ಎಂಥದು ಇದು?... ಅಥವಾ ಇದೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮನಸಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯೊ?... ಯಾವ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿದರೂ ಬಗೆಹರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ತೊಡಕು, ತೊಡಕು, ಭೀತಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸಿದಳು-ತಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರವೊಂದು ಅವಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು: “ಅರ್ಜುನಃ ಫಲ್ಕುನಃ ಪಾರ್ಥಃ...” ಇತ್ಯಾದಿ - ಕಲಿಪಾರ್ಥನನ್ನು ಅವನ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ನೆನೆಯುವ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಂದೆ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದ ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದಾಗ, ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಮಳೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಲೊಂದು ಅಬ್ಬರಿಸಿತು. ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೆ ಬರಸೆಳೆದು ತಬ್ಬಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗೇ<br /><noinclude></noinclude> tsv9fvn3vw4urag3a1todz76q39oc4a 104 82137 318306 315607 2026-05-09T09:23:07Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೧೯೨|right=ವೈಶಾಖ}} ಅಂದಿದ್ದರು. ಮಳೆ ನಿಂತು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ತರುವಾಯ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಸಿ, {{gap}}“ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಲಿ ಭಯವಾದರೆ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊ, ಇದು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಬಲ್ಲದು” ಎಂದು ಉಪದೇಶವಿತ್ತಿದ್ದರು.<br /> {{gap}}ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಮನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿ ಕಣ್ಣುಚ್ಚಿದಳು. ಆದರೆ ಮರುಕ್ಷಣವೇ ರೆಪ್ಪೆ ಬಿಚ್ಚಿತು. ದೃಷ್ಟಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಟ್ಟಿತು. ಹಾವು ಆ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಹೊತ್ತಿಸಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ದೀವಿಗೆಯ ಮಂದಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ತೇಗದ ಬಾಗಿಲು ತಾನೇ ಒಂದು ದೆವ್ವದ ರೂಪ ತಾಳಿದಂತೆ ಗೋಚರಿಸಿ ಕಳವಳ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ಹಾಗೆ ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿ ಆ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದಂತೆ, ಆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಒಳಗಡೆಯಿಂದ ತಾಪಾಳು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಂಗತಿ, ಇದೀಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಿವಾಯಿತೇನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಯಿತು. ಒಡನೆಯೆ, ಭೂತಕ್ಕೆ ತಾಪಾಳು ಇದ್ದರೂ ಒಂದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದು ತಡೆ? -ಎನ್ನಿಸಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಳಗೊಳಗೇ ನಡುಗಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ದೃಷ್ಟಿಸುತ್ತ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿದಳು...<br /> {{gap}}ಆದರೆ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರ ಅವಳ ಬಳಿ ಸುಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಲು ಅವಳು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೂ ಕಣ್ಣಿವೆ ಹೀಗೆ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಹಾಗೆ ತೆರೆಯುವುದು. ಹಾಗೆ ತೆರದಾಗಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತಲೆ ಹೊರಳುವುದು. ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನೆಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಲೋ ಏನೊ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೋತು ಬಾಡಲುಪಕ್ರಮಿಸಿದವು...<br /> {{gap}}ಆಗ ಮತ್ತೆ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳ ಕೇಳಬೇಕೆ?<br /> {{gap}}ಮೈಯೆಲ್ಲ ಕಿವಿಯಾಗಿ ಆಲಿಸಿದಳು... ಆದರೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕೊಂಚ ದೂರದಲ್ಲೆ ಆ ಸಪ್ಪಳ ನಿಂತಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ಭಾಸವಾಯಿತು.<br /> {{gap}}ತುಸುಕಾಲ ನಿಶ್ಯಬ್ದ. ಅವಳ ಹೃದಯದ ಡುಬ್ ಡುಬ್, ಬಡಿತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವಷ್ಟು, ನಿಶ್ಯಬ್ದ!<br /> {{gap}}ಎದ್ದು ಕುಳಿತಳು. ಮೈಯೆಲ್ಲ ಸೆಟೆದು ನಿಶ್ಚಲವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಕೆಲ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಪ್ಪಳ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಮಂದವಾಗುತ್ತ ದೂರ ದೂರ ಹೊರಟು ಹೋದ ಅನುಭವ!<br /> {{gap}}ರುಕ್ಕಿಣಿಯು ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದು ಹೋಗಿದ್ದಳು... ಇದು ಭೂತವೆ?<br /><noinclude></noinclude> nthhm2oy6ofr4ikni8cnxf0dtwvdzm0 104 82138 318325 315608 2026-05-09T09:28:10Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು|right=೧೯೩}} ಇಲ್ಲ, ತನ್ನ ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ಕಳವಳವೆ?... {{gap}}ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತೇ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆದಳು.<br /> {{gap}}ಬೆಳಗಾದದ್ದೆ ತಡ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಬಾಗಿಲು ದಬ್ಬಿ ಹೊರಬಂದು ನೋಡಿದಳು, ಎನಿದು ಸೋಜಿಗ? -ತಾನು ಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದುಗಡೆ ಹರಡಿದ್ದ ಬೂದಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮೂಡಿವೆ!... ಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಹೆಜ್ಜೆ ತಿರುಗಮುರುಗ ಆಗಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅಲ್ಲವೆ?<br /> {{gap}}ಈ ಸಂಗತಿಯಿಂದ ಚಕಿತಳಾದ ರುಕ್ಕಿಣಿ ಆ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಜಾಡನ್ನೆ ಹಿಡಿದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತ ಮುಂದುವರಿದಳು, ಬೂದಿಯಿಂದ ಅವೃತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಹಜಾರದ ಮೂಲೆಗೆ ಮಲಗಿದ ಮಾವಯ್ಯನವರೆಗೂ ಸಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗಂಡಂತಿತ್ತು!<br /> {{gap}}ಮಾವಯ್ಯ ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೊದೆದಿದ್ದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಾಲಿನ ಹೊರಗೆ, ಅವರ ಒಂದು ಪಾದ ಮಾತ್ರ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ರುಕ್ಕಿಣಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ-ಆ ಪಾದದ ಅಡಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬೂದಿಯ ಲೇಪ...<br /> ಇದು ಸಾಧ್ಯವೆ?<br /> {{gap}} ತಲೆ ಗಿರಗಿರನೆ ಸುತ್ತಿದಂತಾಯಿತು.<br /> {{gap}}ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕಂಬವೊಂದರ ಆಸರೆ ಸಿಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಬೇಕು.<br /> {{gap}}ಹೇಗೋ ಸಾವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಿತ್ಯದ ಮನೆಗೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಳು. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆ ದಿನವೆಲ್ಲ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಡೆಯಿತು.<br /> {{gap}}ಇದು ಸಾಧ್ಯವೆ?... ತನ್ನ ಮಾವಯ್ಯ.... ನಿಷ್ಠಾವಂತ ವೈದಿಕ!... ತನ್ನನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಯತನಕ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ... ಇದು ಇವರ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರತೆ?...<br /> {{gap}}ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಅಂಕಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕವೊಂದರ ಮುಂದೆ ಬೆರಗಾಗಿ ಕೂರುವ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಈ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದಿರಿಸಲಾರದೆ ಅವಳು ತಲ್ಲಣಗೊಂಡು ತರಿಸಿಹೋದಳು.<br /> {{gap}}ಆ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಯಾವ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುವುದೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಯಾವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸದ್ದಿಗೂ ಚಳುಕು ಹೊಡೆದಂತೆ ಅವಳ ಕಿವಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ದೈವಕೃಪೆಯಿಂದ ಯಾವ ಹೆಜ್ಜೆ ಸಪ್ಪಳವೂ ಕೇಳಿಬರಲಿಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> 65auembelbzjpduublzzqng3zjodklp 104 82139 318328 316798 2026-05-09T09:29:17Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|left=೧೯೪|center=|right=ವೈಶಾಖ}} {{gap}}ಮರುದಿನ ಎದ್ದಾಗ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ರಾತ್ರಿಗಳ ಕಠೋರ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆಲಸಗಳನ್ನು ಹೇಗೋ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಗಿಸಿ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮೈಚೆಲ್ಲಿದ್ದಳು. ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಬಾರದಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ರುಕ್ಕಿಣಿಗೆ ಈ ರಾತ್ರಿ ನಿಶ್ಚಿಂತ ನಿದ್ದೆ! ಅವಳ ಮೈಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಭಾರ ಬಿದ್ದಂತಾದಾಗಲೆ ಅವಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರ. ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಾಗ ಅವಳ ಮುಖದೆದುರು ಅಗಲವಾದ ಮಾವಯ್ಯನ ಮುಖ! ಕಿರುಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಾವಯ್ಯ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿದರು-ಕಮ್ಮಿಂದ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ದಪ್ಪನೆ ತುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ...<br /> {{gap}}ತನ್ನ ಹೊಯ್ದಾಟ, ಮಾವಯ್ಯನ ಧಡೂತಿ ಶರೀರವನ್ನು ಮೈಮೇಲಿನಿಂದ ತಳ್ಳಹಾಕುವ ತನ್ನ ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತೇಲಿತು...<br /> {{gap}}ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾಗಿ ತಾನು ಕುಳಿತು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹರಿಗಳು ಥಟ್ಟನೆಮಗುಚಿದಂತಾಗಿ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿ ಕೈಕಾಲು ಬಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ... ನೀರಿನ ಸೆಳಕು ಮುಳುಗಿಸಿ, ಮೇಲೆತ್ತಿ ತೇಲಿಸಿ ಸೆಳೆದೊಯ್ಯತ್ತ, ರಾಮನಾಥಪುರದ ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿನ ಗರ್ಭದದ ಕತ್ತಲಿಗೆ ನೂಕಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯ ನೀರು ಎತ್ತಿಎತ್ತಿ, ಕುಕ್ಕಿಕುಕ್ಕಿ, ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಆಚೆಗೆ ದಬ್ಬಿದಂತಾಗಿ, ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿದ್ದಳು... ಹೊರಗೆ ಬಂದಾಗ ಭಾರ ಇಳುಕಿದಂತೆ ಶರೀರ ಹಗುರಾಯಿತು...<br /> {{gap}}ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಾಗ, ಹೊರಳಿ ಮೇಲೆದ್ದ ಮಾವಯ್ಯ, ಕಚ್ಚೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಸರಸರ ಹೊರಟುಹೋದರು. ಯಾಕೊ ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡ ಹೇಳಿದ್ದ ಅಹಲ್ಯಯ ಪ್ರಸಂಗ ನೆನಪಾಯಿತು. ಅಪರಾಧಿಯಂತೆ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ಅವರು ಹೊರಟುಹೋದ ರೀತಿ, ಅವಳಿಗೆ ಕೃತ್ರಿಮದಿಂದ ಅಹಲೈಯನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದ ಇಂದ್ರನ ಚೋರವರ್ತನೆಯಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಆ ಭಾವನೆ ಬಂದೊಡನೆಯೆ ತಬ್ಬಿಬ್ಬು ಆದಳು... ತಾನು ಏನೇ ಆದರೂ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬಾರದಿತ್ತು -ಆದರೆ ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವಗಳು ಇರುವ ಕಡೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವೆ?... ಯಾವುತ್ತೂ ಮಹಾ ಸಂಯಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾವಯ್ಯ ಈ ಹೊತ್ತು ಯಾಕೆ ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು?... ಈ ತನಕ ಗತಿಸಿದ ಗಂಡನ ಬಗ್ಗೆ ತಾನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ಏನಾಯಿತು?... ತಪ್ಪು ಯಾರದೇ ಆದರೂ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತನಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಯಾತನೆಯಿಂದ, ಈ ಪಾಪಭಾವದಿಂದ<br /><noinclude></noinclude> q47yw8c1ygy2o67jsjyg44xmzl4ary6 104 82141 318544 316801 2026-05-09T10:37:44Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|left=೧೯೬|center=|right=ವೈಶಾಖ}} ಸ್ವರಪೂರ್ವಕ ಸೊಗಸುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದನ್ನು ರುಕ್ಕಿಣಿಯು ತಲೆದೂಗುತ್ತ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡಳು... ಕೂಡಲೆ, ಈ ವೇದಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತಹ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಕಲಿಸದೇ ಹೋದರು-? ನಮ್ಮ ಕಂಠದಿಂದ ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಇಂಪಾಗಿ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವೋ ಏನೊ, ಎಂದು ತರ್ಕಿಸಿದಳು. {{center|೧೮}} {{gap}}ಬಿಚ್ಚಿಹೋದ ಕಚ್ಚೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ರುಕ್ಕಿಣಿಯ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಹೋದ ತಮ್ಮ ಸಂಯಮದ ಗಂಟನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲೆ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆದರು. ನಾನು ಎಂಥ ಪಾಪ ಮಾಡಿದೆ, ಎಂಥ ಪಾಪ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹಲುಬುತ್ತ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ಒಂದು ಪಕ್ಕದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹೊರಳುವರು. ಎದ್ದು ಕೂರುವರು. ಮಲಗುವರು. ಏಳುವರು. ಮತ್ತೆ ಮಲಗುವರು... ಉರಿ, ಉರಿ, ಉರಿ... ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದರು....ರುಕ್ಕಿಣಿ ತನ್ನ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ! ಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದವಳು!- ಛೇ, ಎಂಥ ಹೇಸಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ?... ಛೇ, ಛೇ, ಛೇ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ನನ್ನ ಸಂಯಮದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ಷಣಗಳ ಲಾಲಸೆಗೆ ಕ್ಷಯಮಾಡಿದೆನಲ್ಲ?- ಎಂಥ ಅವಿವೇಕ?... ಅಯ್ಯೋ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೈವ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸು ಕೈಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಂಡತಿ ಸತ್ತ ದಿನವೇ ನನ್ನ ಕಾಮವೂ ಸತ್ತುಹೋಯಿತೆಂದೂ ನಾನು ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಮೋಹಿಸಿದ್ದ ಆ ಪಾರ್ಥಿ ಶರೀರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯೊಟ್ಟಿ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ದಿನವೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಾಮವನ್ನೂ ಸುಟ್ಟೆನೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿದ್ದೆನಲ್ಲ?... ಶಿವ ಸುಟ್ಟರೂ ಕಾಮದೇವ ಅನಂಗನಾದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ... ನಾನು ಆ ದಿನವೇ ನನ್ನ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಟ್ಟೆನೆಂದು ವಿಜೃಂಭಿಸಿದ್ದು ಹುಸಿಯಾಯಿತಲ್ಲ!... ಇನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಹಂಕಾರ ಪಡಬೇಕು?~ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೆ, ಇನ್ನು ಯಾತಕ್ಕಾಗಿಯಾದರೂ ನಾನು ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಸುಳಿದು ಹೋಯಿತು. ಛೇ, ಛ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಹಾಪಾತಕ, ಒಂದು ಪಾಪದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಪಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುವುದೆ?...<br /> {{gap}}ಎದ್ದರು. ಒಳಗೊಳಗೇ ಅಳುತ್ತ ತೋಟಕ್ಕೆ ನಡೆದರು. ಮೊದಲು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳಿಸಿದ್ದ ಮಲ್ಲಿಗೆ ವನದ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಗೋಳುಗರೆದರು... ತಮಗೆ ವಾಂತಿ, ಭೇದಿ ಆದಾಗ, ತಾವು ಬೇಡ ಬೇಡ<br /><noinclude></noinclude> 67colw1l4keld4xgxx08e1n2exuatu3 104 86312 318164 317748 2026-05-08T17:15:44Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೭೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} <poem>ಸುರಾಸುರಾಃ ಕಿಂಪುರುಷೋರಗೇಂದ್ರಾಃ ಗಂಧರ್ವ ವಿದ್ಯಾಧರ ಪನ್ನಗಶ್ಚ ಸೀದಂತಿ ಸರ್ವೆ ವಿಷಮಸ್ಥಿತೇನ ತಸ್ಮಿನಮಃ ಶ್ರೀ ರವಿನಂದನಾಯ ||೧|| ದೇಶಾಶ್ಚ ದುರ್ಗಾಣಿ ತಥಾ ಬಲಾನಿ ಸೇನಾನಿವೇಶಾಃ ಪುರ ಪತನಾನಿ ಸೀದುತಿ ಸರ್ವೆ ವಿಷಮಸ್ಥಿತೇನ ತಸ್ಯೆ ನಮಃ ಶ್ರೀ ರವಿನಂದನಾಯ ||೨|| ಭ್ರಷ್ಟಾ ಸ್ವಯಂಭೂ ಭುವನ ತ್ರಯಸ್ಯ ಪಾತಾ ಹರಿಃ ಸಂಹರತೇ ಪಿನಾಕಿ ಏಕಧಾ ಋಗ್ ಯಜು ಸಾಮ ಮೂರ್ತಿ ತಸ್ಯೆ ನಮಃ ಶ್ರೀ ರವಿನಂದನಾಯ 1೩1* </poem> {{gap}}ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಜವನಿಕೆ ಸರಿಸಿದಂತಾಗಿ ಬಿಜ್ಜಳನು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದನು. ಕರಣಿಕನು ನಿರೂಪಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ತಂದಿರಬಹುದೇ ? ಮೊದಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರ ಮಾಡಿ ಮಾಧವನಾಯಕನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಪತ್ರ,<br /> {{gap}}ಪುನಃ ಅದೇ ಶಬ್ದ, ಜವನಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರಿಸಿದಂತೆ.<br /> {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದನು. ಅಂತಃಗೃಹದ ತೆರೆ ಸರಿದು, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ರುಂಡವೊಂದು, ಕಿಡಿಯುಗುಳುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕೇಶ, ಸುರಗಿಯ ಮೊನೆಯಂತ ತೀಕ್ಷವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣಗಳಂತೆ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿದ ದೊಡ್ಡ ಮೂಗು. {{gap}}*ದೇವದಾನವರು, ಕಿನ್ನರ ಕಿಂಪುರುಷರು, ಗಂಧರ್ವ ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಯಾವನ ಕ್ರೂರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುವರೋ ಆ ಶನೈಶ್ಚರನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ||೧|| {{gap}}ದೇಶದುರ್ಗಗಳು, ಸೈನ್ಯ ಬಲ, ಸೇನಾ ನಿವೇಶನಗಳು, ನಗರ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಯಾವನ ಕೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುವವೋ ಆ ಶನೈಶ್ಚರನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ||೨|| {{gap}}ಒಂದೇ ಆದ ವೇದ, ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮ ಎಂದು ಮೂರಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಸಲಹುವ ಹರಿಯೂ, ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವ ಶಿವನೂ ತಾನೇ ಆದ ಶನೈಶ್ಚರನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು |೩||<noinclude></noinclude> 2s7lkulcpyiiqauifk9eezf1sga6kw0 104 86316 318156 317820 2026-05-08T17:05:17Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೭೫}} {{gap}}“ಕೃತ್ಯ ನಡೆದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಯ ಬಾಗಿಲುಮುಚ್ಚಿ ಭಟರನ್ನು ಕಾವಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ಣದೇವರಸರು ಬರುವವರೆಗೆ ನಾವಾರೂ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ.”<br /> {{gap}}“ಕರ್ಣದೇವರಸರು!” -<br /> {{gap}}ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡವನಂತೆ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. <br /> {{gap}}“ಅಹುದು. ಅವರೇ ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭುಗಳ ಬಂಧು.” <br /> {{gap}}-ಹೆಗ್ಗಡೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು.<br /> {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, “ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಯೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿ? ಅದು ಅರಮನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}“ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಚಾವಡಿಗೆ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು. ವಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರಿವಾರದ ಜನ ಈಗ ಆ ಚಾವಡಿಯನ್ನು ಆ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.”<br /> {{gap}}ಘಟನೆಯೇನೆಂದು ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಾರಣ ಕ್ರಮಿತನ ಮುಖಾಂತರ ಅವನಿಗೆ ಆ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ಈ ಮಾತುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೇನೆಯೊಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಕರ್ಣದೇವನು ಕೆಳಗಿಳಿದು, “ಹೆಗ್ಗಡೆಯೆಲ್ಲಿ?” ಎಂದು ಭಟರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಹೆಗ್ಗಡೆ ಕೈಮುಗಿದು ತಲೆಬಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತನು. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೀರು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಕರ್ಣದೇವನ ಎದುರಿಗೆ ಮಾತಾಡಲೂ ಅಶಕ್ತನಾದನು. ಅದರ ಕಾರಣವಿಷ್ಟೆಪ್ರಭುಶೃತ್ಯರ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣದೇವನಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಅದಕ್ಕೆ ದೂರವಾಗಿದ್ದನು.<br /> {{gap}}ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕರ್ಣದೇವ ಚತುರನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ದುಃಖದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿ “ಅಳಬೇಡಿರಿ, ಹೆಗ್ಗಡೆಗಳೆ. ಅಣ್ಣನವರೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ತೋರಿಸಿರಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, “ನೀವೂ ಸಂಗಡ ಬನ್ನಿರಿ, ದಂಡ ನಾಯಕರೆ” ಎಂದನು.<br /> {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಚಾವಡಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ<noinclude></noinclude> 1q6j2s14r5c2cv6a06k1l6dh9qh01g8 104 86330 318162 317751 2026-05-08T17:12:47Z Pragathi. BH 7585 318162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೭೩}} {{gap}}“ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ ಶನೈಶ್ಚರನು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು, ಗಗನದ - ತನ್ನ ಉನ್ನತಾಸನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭೂಮಿಗಿಳಿದು ಬಂದನೆ ?” ಎಂದು ಅವನ ಹೃದಯ ತವಕಿಸಿತು.<br /> {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನು ಸುಖಾಸನದಿಂದೆದ್ದು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧನಂತೆ ತೆರೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತನು. {{gap}}ಆ ದೇಹಹೀನ ರುಂಡ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವನು ಭಾವಿಸಿದನು. ಅದರ ತುಟಿಗಳು ತೆರೆದವು. ಕಣ್ಣಗಳು ಚಲಿಸಿದವು. ಹಣೆ ಸುರಗಿತು. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತಲೆಗೂದಲು ನಿಮಿರಿ ನಿಂತಿತು. {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನು ಬೆಬ್ಬೆರಗಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹರಿತವಾದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಸ್ತು ತಟ್ಟನೆ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇರಿದಂತಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಿ ಚೀರಿಡಲು ಬಾಯ್ದೆರೆದನು. {{gap}}ಬಾಯಿಂದ ಶಬ್ದ ಹೊರಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಚಾವಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯ ತರೆ ಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಿಜ್ಜಳನ ಬಳಿ ಬಂದ ಎರಡನೆಯ ದೀವಟಿಗನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಜಮದಂಡಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸಿದನು. {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನ ರುಂಡ, ಮುಂಡದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು. {{gap}}ಬಳಿಕ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೀವಟಿಗೆಯ ಭಟರು ಚಾವಡಿಯ ಹೊರಗಿನ ಮೊಗಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತು, “ಹರಳಯ್ಯ ಮಧುವಯ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಯಿಸಿದ ಪರವಾದಿ ಬಿಜ್ಜಳನನ್ನು ಕೊಂದ ವೀರ ಕುಮಾರರು ನಾವು, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರು !” ಎಂದು ಬೊಬ್ಬಿಟ್ಟರು. {{gap}}ಅವರು ಧರಿಸಿದ್ದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಟರು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ದೀವಟಿಗೆಯವರೆಂದು ಮೊದಲು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ರಕ್ತಮಯ ಜಮದಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರು ಬೊಬ್ಬಿಟ್ಟ ನುಡಿಗಳ ಅರ್ಥ ಸಿಡಿಲೆರಗಿದಂತೆ ಸ್ಪುಟವಾದಾಗ, ಭಟರು ಬೆಚ್ಚಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದ್ದರು. {{gap}}ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಕೊಲೆಗಡುಕ ದೀವಟಿಗರು ಜಮದಂಡಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತ ಅರಮನೆಯ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು. {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಬಿಜ್ಜಳನ ನಿರೂಪವನ್ನು ಆತುರದಿಂದ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರಿಸಿದ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಹರ ಮುಗಿದ ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಲೆ, ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು<noinclude></noinclude> rc4g4mlrm5t7rnqdz6lqw04vnia5xtn 318163 318162 2026-05-08T17:13:57Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೭೩}} {{gap}}“ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ ಶನೈಶ್ಚರನು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು, ಗಗನದ - ತನ್ನ ಉನ್ನತಾಸನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭೂಮಿಗಿಳಿದು ಬಂದನೆ ?” ಎಂದು ಅವನ ಹೃದಯ ತವಕಿಸಿತು.<br /> {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನು ಸುಖಾಸನದಿಂದೆದ್ದು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧನಂತೆ ತೆರೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತನು.<br /> {{gap}}ಆ ದೇಹಹೀನ ರುಂಡ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವನು ಭಾವಿಸಿದನು. ಅದರ ತುಟಿಗಳು ತೆರೆದವು. ಕಣ್ಣಗಳು ಚಲಿಸಿದವು. ಹಣೆ ಸುರಗಿತು. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತಲೆಗೂದಲು ನಿಮಿರಿ ನಿಂತಿತು.<br /> {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನು ಬೆಬ್ಬೆರಗಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹರಿತವಾದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಸ್ತು ತಟ್ಟನೆ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇರಿದಂತಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಿ ಚೀರಿಡಲು ಬಾಯ್ದೆರೆದನು.<br /> {{gap}}ಬಾಯಿಂದ ಶಬ್ದ ಹೊರಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಚಾವಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯ ತರೆ ಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಿಜ್ಜಳನ ಬಳಿ ಬಂದ ಎರಡನೆಯ ದೀವಟಿಗನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಜಮದಂಡಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸಿದನು.<br /> {{gap}}ಬಿಜ್ಜಳನ ರುಂಡ, ಮುಂಡದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು.<br /> {{gap}}ಬಳಿಕ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೀವಟಿಗೆಯ ಭಟರು ಚಾವಡಿಯ ಹೊರಗಿನ ಮೊಗಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತು, “ಹರಳಯ್ಯ ಮಧುವಯ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಯಿಸಿದ ಪರವಾದಿ ಬಿಜ್ಜಳನನ್ನು ಕೊಂದ ವೀರ ಕುಮಾರರು ನಾವು, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರು !” ಎಂದು ಬೊಬ್ಬಿಟ್ಟರು.<br /> {{gap}}ಅವರು ಧರಿಸಿದ್ದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಟರು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ದೀವಟಿಗೆಯವರೆಂದು ಮೊದಲು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ರಕ್ತಮಯ ಜಮದಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರು ಬೊಬ್ಬಿಟ್ಟ ನುಡಿಗಳ ಅರ್ಥ ಸಿಡಿಲೆರಗಿದಂತೆ ಸ್ಪುಟವಾದಾಗ, ಭಟರು ಬೆಚ್ಚಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದ್ದರು.<br /> {{gap}}ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಕೊಲೆಗಡುಕ ದೀವಟಿಗರು ಜಮದಂಡಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತ ಅರಮನೆಯ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು.<br /> {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಬಿಜ್ಜಳನ ನಿರೂಪವನ್ನು ಆತುರದಿಂದ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರಿಸಿದ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಹರ ಮುಗಿದ ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಲೆ, ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು<noinclude></noinclude> 00r8ly4l19bsvipkkvc54wpv2ncnfs4 104 86331 318155 317762 2026-05-08T17:02:18Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೭೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ನಾಶಮಾಡುವ ಅವಸರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ತನ್ನ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕನಸು ಇಂದು ನಿಜವಾಗುವುದೆಂದು ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಉತ್ಸಾಹ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ನಿರೂಪ ಸಿದ್ಧವಾದ ಕೂಡಲೇ ತನಗೆ ತಂದುಕೊಡಲು ಅವಸರದ ಭಟನೊಬ್ಬನನ್ನು ಅವನು ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನು. ಇನ್ನೂ ಅವನೇಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ತವಕಿಸುತ್ತ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನೆಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.<br /> {{gap}}ತುಸುಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅವಸರದ ಭಟನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ಆದರೆ ಅವನು ತಂದದ್ದು ನಿರೂಪವನ್ನಲ್ಲ. ಬಿಜ್ಜಳನು ಮಡಿದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು.<br /> {{gap}}“ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀಗೊಂದಲ. ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಮಡಿದರೆಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದೆ,” ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}ಕೂಡಲೆ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳೊಡನೆ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹೊರಟನು.<br /> {{gap}}ಅರಮನೆಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ, “ನಡೆಯಬಾರದ್ದು ನಡೆದು ಹೋಯಿತು, ದಂಡನಾಯಕರ ?” ಎಂದು ವಿಷಾದದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}“ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಭುಗಳು ಮುಡುಪಿದರೆಂದು ಜನ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವೆ?”<br /> {{gap}}"ಪ್ರಭುಗಳು ಕೊಲೆಯಾದರು.” ಹೆಗ್ಗಡೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು, ಗದ್ಗದ ಕಂಠದಿಂದ. <br /> {{gap}}“ಕೊಲೆ !”<br /> {{gap}}“ಅಹುದು ಕೊಲೆ. ದೀವಟಿಗರ ವೇಷಧರಿಸಿ ಅಪರಿಚಿತರಿಬ್ಬರು ಅರಮನೆಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಭುಗಳನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದರು.”<br /> {{gap}}“ಕೊಲೆಗಡುಕರನ್ನು ಹಿಡಿದಿರಾ?”<br /> {{gap}}“ಅವರು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಭಟರು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸತ್ತನು. ಭಟರಿಬ್ಬರು ಮಡಿದರು. ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾಗಿವೆ,” -ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಾಂಗಣದ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ದೇಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಭಟರಿಬ್ಬರು ಕಾವಲಿದ್ದರು.<br /> {{gap}}“ಈಗ ಪ್ರಭುಗಳ ಮೃತದೇಹವೆಲ್ಲಿದೆ? ನಾನದನ್ನು ನೋಡಬಹುದೆ?”ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಹೆಗ್ಗಡೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.<noinclude></noinclude> e77cveez9fx86oumpwt2gce4xpm7iwg 104 86332 318157 317826 2026-05-08T17:06:26Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೭೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ರೌದ್ರ ಬೀಭತ್ಸಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ನಿರೂಪಣದಂತಿತ್ತು. ಕೊನೆಗಾಲದ ಒದ್ದಾಟದಲ್ಲಿ ಕೈಕಾಲುಗಳು ತಿರುವು ಮುರುವಾಗಿದ್ದ ಬಿಜ್ಜಳನ ದೇಹ ಒಂದು ಕಡೆ, ಅದರ ಹತ್ತಿರ ಇನಿಸು ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ತಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಕಡಿದ ಕೊರಳ, ಇರಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿದು ಹೆಪ್ಪು ಕಟ್ಟಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಣದೇವ, ಈ ಘೋರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, “ಅಣ್ಣಾ ! ಅಣ್ಣಾ!” ಎಂದು ಚೀರಿದನು. ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ತಲೆಯನ್ನೆತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, “ಎಂಥ ಘೋರ ಮೃತ್ಯು ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿತ್ತು !” ಎಂದು ಕೊರಗಿ ನುಡಿದನು.<br /> {{gap}}ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅಂತಃಗೃಹದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಮಂಚವೊಂದನ್ನು ತರಿಸಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಸಿ, ಇಬ್ಬರು ಭಟರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಿಜ್ಜಳನ ದೇಹವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲಿಟ್ಟನು. ಕರ್ಣದೇವ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿದ್ದ ರುಂಡವನ್ನು ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ಅಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.<br /> {{gap}}ಅಣ್ಣನ ಅಕಾಲ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವ ಅವಕಾಶವಾಗಲಿ, ಅನುಕಂಪವಾಗಲಿ, ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಹೆಗ್ಗಡೆ ದಂಡನಾಯಕರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಾವಡಿಯ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ರಕ್ತದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಕರ್ಣದೇವನನ್ನು ಮರೆತನು. ತನ್ನೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಹೊರಗೆ ಹೋದನು. ಅವನು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಅರಮನೆಯ ಕಾವಲು ಭಟರಿಗೂ, ಸೈನ್ಯದಳಗಳ ನಾಯಕರಿಗೂ ವಾಗ್ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಕಾವಲು ಭಟರು ಸೈನ್ಯದಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಸೈನ್ಯದಳದವರು ನುಗ್ಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<br /> {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಕಡೆಯವರನ್ನು ಜಂಕಿಸಿ, “ತಾನು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಗೊಂದಲ ಮಾಡುವುದೆ? ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಅವಸಾನದಿಂದ ಅರಮನೆ ಈಗ ಸಾವಿನ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕಾವಲು ಭಟರು ಸೂಕ್ತವನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು. ನೀವು ಮುಂಜಾವಿನವರೆಗೆ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಕಾವಲಿರತಕ್ಕದ್ದು", ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.<br /> {{gap}}ದಳದ ನಾಯಕನನ್ನು ಕರೆದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ, “ನನ್ನ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡಲಾಗದು. ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದರೆ<noinclude></noinclude> jyle8l5et6wzl0yke9o6ozowx60wj7g 104 86333 318158 317827 2026-05-08T17:08:28Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೭೭}} ಗಲಭೆಯಾಗಬಹುದು. ಶಾಂತಿರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಸಿದ್ದವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸತಕ್ಕದ್ದು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}ನಗರ ಅರಮನೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ಕರೆದು, "ಈ ರಾತ್ರಿಯೇ ಮಂಗಳವೇಡೆಗೆ ಅವಸರದ ಓಲೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ,” ಎಂದನು.<br /> {{gap}}ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹೇಳಿದನು : “ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿನ ಅವಸರದ ಭಟರಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.”<br /> {{gap}}ಹಾಗಾದರೆ ಮಂಗಳವೇಡೆಯ ಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಇಂದಿನ ಘಟನೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.”<br /> {{gap}}“ಆಜ್ಞೆ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿ.....”<br /> {{gap}}“ಕೊಲೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಪರಿಚಿತರಿಬ್ಬರು ಒಳಗೆ ಬಂದು ಅವರನ್ನು ಇರಿದು ಕೊಂದರು ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಸಾಕು.”<br /> {{gap}}“ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”<br /> {{gap}}“ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ನಾನು ಬರೆದಂತೆ ಒಂದು ಪತ್ರ - ಬರೆಯಬೇಕು. ವಿಷಯ ಬಹಳ ರಹಸ್ಯವಾದದ್ದು.”<br /> {{gap}}“ವಿಷಯವೇನೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ.”<br /> {{gap}}“ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಹತರಾದಾಗ ನಿಮಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರ್ಧ ಮುಗಿದ ಆ ಪತ್ರ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. ನೀವು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ತಮ್ಮ ಅನಂತರ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಕೊಡುವುದು ಬಿಜ್ಜಳ ರಾಯರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯ ಪಿತೃವರ್ಯರು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಂತೆ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೈನ್ಯದೊಡನೆ ನೀವು ಕೂಡಲೇ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ನಾನು ಬರೆದಂತೆ ಬರೆಯಬೇಕು.”<br /> {{gap}}ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ವರದಿಯನ್ನೂ ಪತ್ರವನ್ನೂ ಕೂಡಲೇ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ದಕ್ಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸವಿದ್ದಿತು.<noinclude></noinclude> o232h79flsonya2rm7pi3de5q4iqnkq 104 86334 318159 317828 2026-05-08T17:09:43Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೭೮|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಕರ್ಣದೇವನೂ, ಮನೆಹೆಗ್ಗಡೆಯೂ ಬಿಜ್ಜಳನ ದೇಹವನ್ನು ಮಂಚದ ಮೇಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ದೃಷ್ಟಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿನ ಲೇಖನೋಪಕರಣ, ಕಾಗದ ಪತ್ರಗಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ನೆವದಲ್ಲಿ ತಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನಿರೂಪವನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು. ಅದು ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅರ್ಧ ಮುಗಿದಿದ್ದ ಪತ್ರ ದೊರಕಿತು. ಮುಂದೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತೆಗೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡನು. ಚಾವಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಅವನ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗ್ರತಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತಿತು. ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿಯೇ ಅವಸರದ ಓಲೆ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಮಾಡಿದನು.<br /> {{gap}}ಈ ರಾಜಕೀಯ ಶೋಧನೆ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೊಲೆ ನಡೆದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಯಿತು.<br /> {{gap}}ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಹೊರಗೆಹೋದ ಕೊಂಚಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕರ್ಣದೇವನು ಹೆಗ್ಗಡೆಯನ್ನು ಕರೆದು, “ಕೋಲೆ ನಡೆದದ್ದು ಹೇಗೆ ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}ಭಟರಿಂದ ಕೇಳಿದುದನ್ನು ಹೆಗ್ಗಡೆ ವಿವರಿಸಿದನು. <br /> {{gap}}“ಹಂತಕರು ಅರಮನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದರೆಂಬುದು ತಿಳಿಯದೆ?”<br /> {{gap}}ಪ್ರಭುಗಳು ಸಾಮಂತರ ಸಭೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಪರಿವಾರದ ದೀವಟಿಗರಂತೆಯೇ ಅವರು ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು.”<br /> {{gap}}“ಸಾಮಂತ ಸಭೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಅಣ್ಣನವರು ಆರೋಗಣೆಗಾಗಿ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಕಾರಣ?”<br /> {{gap}}“ಮಂಗಳವೇಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.”<br /> {{gap}}“ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನವರೇನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು?” <br /> {{gap}}“ಸಮುಖದ ಕರಣಿಕನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.” <br /> {{gap}}ಕರ್ಣದೇವನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಕರಣಿಕನನ್ನು ಕರೆಸಿದನು. ಬಿಜ್ಜಳನು<noinclude></noinclude> ilksrwowhieu905plbbz4uw8nzsri3m 104 86335 318160 317829 2026-05-08T17:10:35Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೭೯}} ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಪ್ರತಿಯನ್ನೂ, ಅದರಂತೆ ಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದ ನಿರೂಪಗಳನ್ನೂ ಕರಣಿಕನು ಕರ್ಣದೇವನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು. ಅವುಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಕರ್ಣದೇವನ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದವು, ಹಣೆ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿತು. ತೀವ್ರ ಯಾತನೆಯಿಂದ ಎದೆ ಹಿಂಡಿದಂತಾಯಿತು.<br /> {{gap}}ಕಲ್ಯಾಣದ ಎಲ್ಲ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಶರಣರನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಲ್ಲಲು ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಡುವ ನಿರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದವು ಅವು. ಹಿಂದೆ ಎಂದೆಂದೂ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯದಿದ್ದ ಈ ಮಹಾನ್ ಘೋರ ಹತ್ಯೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಅಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಘಳಿಗೆ ತಡವಾಗಿದ್ದರೆ ನಿರೂಪಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರ ಬಿದ್ದು ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಣ್ಣನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಉನ್ಮಾದ. ಇಲ್ಲವೇ ಇಂತಹ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಾಗಲಿ, ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವುದಾಗಲಿ ಸಾಧ್ಯವೆ?<br /> {{gap}}ಕರ್ಣದೇವ ಕರಣಿಕನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, “ ಈ ನಿರ್ಣಯ ನಿರೂಪಗಳ ವಿಚಾರ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಯಾರಾದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, 'ಪ್ರಭುಗಳು ಸಾಮಂತ ಸಭೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ನನಗೇನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು, ತಿಳಿಯಿತೇ, ತಲೆ ಹೋಗುವ ವಿಚಾರ. ಇವು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇರಲಿ,” ಎಂದನು. - <br /> {{gap}}“ಒಡೆಯರ ಆಜ್ಞೆ” ಎಂದು ಕರಣಿಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.<br /> {{gap}}ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಕರ್ಣದೇವ, "ಹತನಾದ ಹಂತಕನ ದೇಹವೆಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದನು.<br /> {{gap}}ಬಳಿಕ ಅವರು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಗಿನ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಹಂತಕನ ಮತ್ತು ಕಾವಲುಭಟರ ದೇಹಗಳಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹಂತಕನ ಮುಖ ನೋಡಿದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಬೆದರಿದನು. ದೊಡ್ಡಾಟದಲ್ಲಿ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಂತೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಳಿದಿದ್ದ ಹಸಿರು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಹಂತಕನ ಗುರುತು ಹಿಡಿದನು ಕರ್ಣದೇವ. ಅವನು ತನ್ನ ಪಾನಗೋಷ್ಠಿಯ ಗೆಳೆಯ, ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸು, ಭಂಡರಾಜ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದನು.<br /> {{gap}}ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಹೇಗೆ? ದೀವಟಿಗರ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಅವನಿಗೆಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ? ಅವನ ಸಂಗಡಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಂತಕನಾರು?<noinclude></noinclude> 622je2s34yq7h1r9m93b8cay5bpbc0w 104 86336 318161 317830 2026-05-08T17:11:43Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|center=|left=೩೮೦|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}}</noinclude>________________ {{gap}}ಕರ್ಣದೇವನ ಮನೋಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದಿಂದ ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತವಾದವು. ಮಡಿದ ಹಂತಕನು ಯಾರೆಂಬುದು ಪ್ರಕಟವಾದರೆ ಕೊಲೆಯ ಹೊಣೆ, ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಅರಸನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದೆಂದು ಕರ್ಣದೇವ ತಿಳಿದನು.<br /> {{gap}}ಗುರುತು ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನಂತೆ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ನೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಂತಕನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದು ಬಳಿಕ ಕರ್ಣದೇವ, “ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ, ಹೆಗ್ಗಡೆಗಳೆ. ಯಾರೋ ಅಪರಿಚಿತ ಮನುಷ್ಯ, ನಗರದ ನಿವಾಸಿಯಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ,” ಎಂದನು.<br /> {{gap}}ಅವರು ಪುನಃ ಚಾವಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಮಂಚದ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳು ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೃತದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹರಡಿತ್ತು. ಅಂತಃಪುರದ ರಾಣಿಯರು, ಹೆಗ್ಗಡತಿಯರು, ದಾಸಿಯರು ಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಅಳುವಿನ ದನಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.<br /> {{gap}}“ನೀವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಗಳೆ. ಯಾರೂ ದೇಹವನ್ನು ಮುಟ್ಟದಂತೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ. ನಾನು ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪುನಃ ಮುಂಜಾವಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಅಂತ್ಯದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರನ್ನು ಸಂಗಡ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗುವುದು,” ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಹೇಳಿ ಕರ್ಣದೇವ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಗಣ ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದನು.<br /> {{gap}}ತನ್ನೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದ ಬೋಯಿಗಳು, ರಕ್ಷಕ ಭಟರು, ಮೇನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಯೋ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಮೇನೆಯ ಹಿಂದೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಮಾರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಹಂತಕ ಮತ್ತು ಕಾವಲು ಭಟರ ದೇಹಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಇಬ್ಬರು ಭಟರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದರು.<br /> {{gap}}ಕರ್ಣದೇವ ಭಟರನ್ನು ಕರೆದು, “ನನ್ನ ಬೋಯಿಗಳು ಭಟರು ಎಲ್ಲಿರುವರೋ ಹುಡುಕಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬನ್ನಿರಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<br /> {{gap}}“ನಾನು ಹೋಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ, ಒಡೆಯರೆ. ನನ್ನ ಸಂಗಡಿಗ ಇಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿರುತ್ತಾನೆ,” ಎಂದು ಭಟನು ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡನು.<br /> {{gap}}“ಅವರು ಅರಮನೆಯ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿರುವರೋ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿರುವರೋ ತಿಳಿಯದು. ನೀವು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಕಡೆ ಹೋಗಿ ಹುಡುಕಿರಿ. ನಾನು ಇಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಸತ್ತ ದೇಹಗಳು ಎದ್ದು ಓಡಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದನು ಪುನಃ ಕರ್ಣದೇವ.<noinclude></noinclude> krw9sq1ob9jv7cwgqey27z8jl5afg3n 104 86337 318196 203633 2026-05-09T03:16:41Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೮೩}} ಮೂರ್ಛಾರೋಗದಿಂದ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಸು ನೀಗಿದರೆಂದು, ಅರಮನೆಯ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ದೀಪಗಳು ಹೊತ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಗಣಿಕಾ ವಾಸದ ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ ದಾಸಿ ಊಳಿಗಿತ್ತಿಯರ ರೋದನ ಎಲ್ಲಿ ಕಡೆ ಕೇಳಬಂದಿತು . {{gap}}ಸೂರ್ಯದೇವನು ಪೂರ್ವ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸು ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕರ್ಣದೇವನ ಭಟರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. {{gap}}ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಅಂತ್ಯಕರ್ಮವು ಆ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಆಮೇಲಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ರಾತ್ರಿಯ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳು ಜನಶೃತಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಉಳಿದವು. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರ ಪಾತ್ರ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ದುರಂತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಬೊಮ್ಮರಸನು ಮುಂದೆ ನಿಡುಗಲ್ ಗುತ್ತಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, “ಬಿಜ್ಜಗ ಶಿರಚ್ಛೇದಕ,” ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. {{gap}}ಬೊಮ್ಮರಸನ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ತರುವಾಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನ ಶೃತಿದಂತಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಕವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪುರಾಣ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಶರಣ ಕವಿಗಳು, ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು ಪರಿಚಯಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಜಗದೇವ-ಮಲ್ಲ-ಬೊಮ್ಮಎಂದು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರು “ವೀರಕುಮಾರರ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿತ್ತ ರಾಣಿ ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ತಾಯಿ ಸೋಮಾಂಬೆ ಅರ್ಥಾತ್ ಸೋಮೇಶ್ವರಿಯಾದಳು. ಈ ಮೂವರನ್ನು ಕುರಿತ ದಂತಕಥೆಗಳು ಆಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದವು. ಆ ರಾತ್ರಿಯ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಮುಂದೆ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದ ಶರಣರೇ, ಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಡೆದ ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಗೆ ಕಾರಣರೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನತಿಗೆ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುವ ಆತ್ಮದೂಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. *ಷಡಕ್ಷರ ದೇವನ “ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯ'ದಲ್ಲಿ ಜಗದೇವ, ಮಲ್ಲ, ಬೊಮ್ಮ ಎಂಬ ಮೂವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ದೊರಕುತ್ತವೆ.<noinclude></noinclude> rgya2smxjkzvycr058p57hohc776jgf 318203 318196 2026-05-09T03:22:57Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೮೩}} ಮೂರ್ಛಾರೋಗದಿಂದ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಸು ನೀಗಿದರೆಂದು, ಅರಮನೆಯ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ದೀಪಗಳು ಹೊತ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಗಣಿಕಾ ವಾಸದ ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ ದಾಸಿ ಊಳಿಗಿತ್ತಿಯರ ರೋದನ ಎಲ್ಲಿ ಕಡೆ ಕೇಳಬಂದಿತು . {{gap}}ಸೂರ್ಯದೇವನು ಪೂರ್ವ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸು ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕರ್ಣದೇವನ ಭಟರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. {{gap}}ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಅಂತ್ಯಕರ್ಮವು ಆ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಆಮೇಲಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ರಾತ್ರಿಯ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳು ಜನಶೃತಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಉಳಿದವು. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರ ಪಾತ್ರ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ದುರಂತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಬೊಮ್ಮರಸನು ಮುಂದೆ ನಿಡುಗಲ್ ಗುತ್ತಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, “ಬಿಜ್ಜಗ ಶಿರಚ್ಛೇದಕ,” ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. {{gap}}ಬೊಮ್ಮರಸನ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ತರುವಾಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನ ಶೃತಿದಂತಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಕವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪುರಾಣ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಶರಣ ಕವಿಗಳು, ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು ಪರಿಚಯಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮರಸರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಜಗದೇವ-ಮಲ್ಲ-ಬೊಮ್ಮಎಂದು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರು “ವೀರಕುಮಾರರ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿತ್ತ ರಾಣಿ ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ತಾಯಿ ಸೋಮಾಂಬೆ ಅರ್ಥಾತ್ ಸೋಮೇಶ್ವರಿಯಾದಳು. ಈ ಮೂವರನ್ನು ಕುರಿತ ದಂತಕಥೆಗಳು ಆಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದವು. ಆ ರಾತ್ರಿಯ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಮುಂದೆ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದ ಶರಣರೇ, ಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಡೆದ ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಗೆ ಕಾರಣರೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನತಿಗೆ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚುವ ಆತ್ಮದೂಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. *ಷಡಕ್ಷರ ದೇವನ “ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯ'ದಲ್ಲಿ ಜಗದೇವ, ಮಲ್ಲ, ಬೊಮ್ಮ ಎಂಬ ಮೂವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ದೊರಕುತ್ತವೆ.<noinclude></noinclude> g1lkxzh4ql3xwwuxr0p9fuezjn5yney 104 86338 318194 203634 2026-05-09T03:13:24Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೮೧}} {{gap}}ಒಡೆಯರು ಹೇಳುವುದು ನಿಜ. ಸತ್ತವರು ಬದುಕಿದ್ದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ಭಟರಲ್ಲೊಬ್ಬನು ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಅರಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. {{gap}}ಮಹಾದ್ವಾರದ ಹೊರಗೆ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಪಹರೆಯಿದ್ದವು. ಅರಮನೆಯ ಕಾವಲುಭಟರು ಅಂತಃಪುರ ಚಾವಡಿಗಳ ಬಳಿ ಇದ್ದರು. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಗಿನ ಬಯಲು ನಿರ್ಜನವಾಗಿತ್ತು. ದೇಹಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಗ್ಗಡೆಯೊಡನೆ ಬಂದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದನು. {{gap}}ಕಾವಲು ಭಟರು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಲೆ ಕರ್ಣದೇವ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿದ್ದ ಕಡೆ ಹೋಗಿ, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ದೇಹವನ್ನು ತೋಳು ಹಿಡಿದೆತ್ತಿ ಹೆಗಲಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಮಲಗಿಸಿದನು. ಅವನು ಭಾವಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಬೇಗ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು. {{gap}}ನಾಲ್ಕು ಮೃತದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಣೆಯಾದದ್ದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಹೇಗೆ? ಆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಪರಿಹಾರ ಯೋಚಿಸಬಹುದೆಂದು ಕರ್ಣದೇವ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. {{gap}}ಬೋಯಿಗಳು ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಕರ್ಣದೇವ ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರಾಜಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಮೇನೆ ಕರ್ಣದೇವನದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳವರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. {{gap}}ರಾಜಗೃಹ ಸೇರಿದೊಡನೆಯೇ ಕರ್ಣದೇವ ಮೇನೆಯಿಂದಿಳಿದು ಬೋಯಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಮನೆಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಸಾವಿನಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಹೋದ ಕರ್ಣದೇವ ಮುಂಜಾವಿನವರೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಕಣ್ಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಅವನನ್ನು “ಭಂಡರಾಜ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. {{gap}}“ಸಂಜೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಸ್ಥವಿಲ್ಲ, ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದನು ಹೆಗ್ಗಡೆ. {{gap}}“ನಮ್ಮ ಗಣಿಕಾವಾಸ ಅವರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತಂತೆ. ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಕರ್ಣದೇವ ಹೇಳಿದಾಗ, ಏನೋ ಅನರ್ಥ ನಡೆದಿದೆಯೆಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ತಿಳಿದನು. {{gap}}“ಒಂದು ಸಾರಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಹೊರಟಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಅವನ್ನು ತಡೆದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ, “ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ನಾವು<noinclude></noinclude> noidk2bkfvlkxp30xbqheu19g5pgunt 318201 318194 2026-05-09T03:22:38Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಗೆ|right=೩೮೧}} {{gap}}ಒಡೆಯರು ಹೇಳುವುದು ನಿಜ. ಸತ್ತವರು ಬದುಕಿದ್ದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ಭಟರಲ್ಲೊಬ್ಬನು ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಅರಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. {{gap}}ಮಹಾದ್ವಾರದ ಹೊರಗೆ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಪಹರೆಯಿದ್ದವು. ಅರಮನೆಯ ಕಾವಲುಭಟರು ಅಂತಃಪುರ ಚಾವಡಿಗಳ ಬಳಿ ಇದ್ದರು. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಗಿನ ಬಯಲು ನಿರ್ಜನವಾಗಿತ್ತು. ದೇಹಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಗ್ಗಡೆಯೊಡನೆ ಬಂದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದನು. {{gap}}ಕಾವಲು ಭಟರು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಲೆ ಕರ್ಣದೇವ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿದ್ದ ಕಡೆ ಹೋಗಿ, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ದೇಹವನ್ನು ತೋಳು ಹಿಡಿದೆತ್ತಿ ಹೆಗಲಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಮಲಗಿಸಿದನು. ಅವನು ಭಾವಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಬೇಗ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು. {{gap}}ನಾಲ್ಕು ಮೃತದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಣೆಯಾದದ್ದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಹೇಗೆ? ಆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಪರಿಹಾರ ಯೋಚಿಸಬಹುದೆಂದು ಕರ್ಣದೇವ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. {{gap}}ಬೋಯಿಗಳು ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಕರ್ಣದೇವ ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರಾಜಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಮೇನೆ ಕರ್ಣದೇವನದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳವರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. {{gap}}ರಾಜಗೃಹ ಸೇರಿದೊಡನೆಯೇ ಕರ್ಣದೇವ ಮೇನೆಯಿಂದಿಳಿದು ಬೋಯಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಮನೆಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಸಾವಿನಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಹೋದ ಕರ್ಣದೇವ ಮುಂಜಾವಿನವರೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಕಣ್ಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಅವನನ್ನು “ಭಂಡರಾಜ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. {{gap}}“ಸಂಜೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಸ್ಥವಿಲ್ಲ, ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದನು ಹೆಗ್ಗಡೆ. {{gap}}“ನಮ್ಮ ಗಣಿಕಾವಾಸ ಅವರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತಂತೆ. ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಕರ್ಣದೇವ ಹೇಳಿದಾಗ, ಏನೋ ಅನರ್ಥ ನಡೆದಿದೆಯೆಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ತಿಳಿದನು. {{gap}}“ಒಂದು ಸಾರಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಹೊರಟಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಅವನ್ನು ತಡೆದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ, “ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ನಾವು<noinclude></noinclude> aopfv7cwm7gol0xdc4yqprrdd3y3phr 104 86339 318195 203635 2026-05-09T03:15:02Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಲಗಿಸಬೇಕು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಭಟರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಅವರಿಬ್ಬರು ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ದೇಹವನ್ನು ಅರಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿದರು. ಹೆಗ್ಗಡೆ ಸಂಜೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆ ಅರಮನೆಯ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಭಟರೊಬ್ಬರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಪಸಾಯಿತನು ಹೊರಗಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೊಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕರ್ಣದೇವ ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಆಗ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{gap}}ಕರ್ಣದೇವ ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ನಡೆದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ, "ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ವಿಚಾರ ಬಯಲಾದರೆ ಅಣ್ಣನವರ ಕೊಲೆಗೆ ನಾವು ಕಾರಣರೆಂದು ಜನ ತಿಳಿಯುವರು. ನಿನ್ನ ತಲೆ ಉರುಳುವುದು. ಚಾಲುಕ್ಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವ ನನ್ನ ಆಸೆ ಮಣ್ಣುಗೂಡುವುದು. ನಾವು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೃತದೇಹದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಎಂದಿನ ಉಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಬೇಕು. ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಲ್ಲೆಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. {{gap}}“ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ದಯಮಾಡಿ ಅರಮನೆಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭಟರಾರೂ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು,” ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. {{gap}}ಅದರಂತೆ ಮೃತದೇಹದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಎಂದಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಲು ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ಶವಾಗಾರದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವನು ಅರಮನೆಯ ಚಾವಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೇ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿ, “ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದನು. {{gap}}“ಈಗ ನೀನು ಸಮುಖದ ಪಸಾಯಿತನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ಸತ್ತರೆಂದು ಬೊಬ್ಬೆ ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕು,” ಎಂದು ಕರ್ಣದೇವ ಹೇಳಿದನು. {{gap}}ತುಸುಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ರಾಜಗೃಹದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು,<noinclude></noinclude> 37iqs91hqfwncb81kq34edhs83zhcrt 318202 318195 2026-05-09T03:22:47Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಲಗಿಸಬೇಕು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಭಟರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಅವರಿಬ್ಬರು ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ದೇಹವನ್ನು ಅರಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿದರು. ಹೆಗ್ಗಡೆ ಸಂಜೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆ ಅರಮನೆಯ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಭಟರೊಬ್ಬರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಪಸಾಯಿತನು ಹೊರಗಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೊಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕರ್ಣದೇವ ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಆಗ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{gap}}ಕರ್ಣದೇವ ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ನಡೆದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ, "ರಾಜಗೃಹದಿಂದ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ವಿಚಾರ ಬಯಲಾದರೆ ಅಣ್ಣನವರ ಕೊಲೆಗೆ ನಾವು ಕಾರಣರೆಂದು ಜನ ತಿಳಿಯುವರು. ನಿನ್ನ ತಲೆ ಉರುಳುವುದು. ಚಾಲುಕ್ಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವ ನನ್ನ ಆಸೆ ಮಣ್ಣುಗೂಡುವುದು. ನಾವು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೃತದೇಹದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಎಂದಿನ ಉಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಬೇಕು. ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಲ್ಲೆಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. {{gap}}“ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ದಯಮಾಡಿ ಅರಮನೆಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭಟರಾರೂ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು,” ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. {{gap}}ಅದರಂತೆ ಮೃತದೇಹದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಎಂದಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಲು ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ಶವಾಗಾರದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವನು ಅರಮನೆಯ ಚಾವಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕರ್ಣದೇವ ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೇ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. {{gap}}ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿ, “ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದನು. {{gap}}“ಈಗ ನೀನು ಸಮುಖದ ಪಸಾಯಿತನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ವಾಸಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲರಸರು ಸತ್ತರೆಂದು ಬೊಬ್ಬೆ ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕು,” ಎಂದು ಕರ್ಣದೇವ ಹೇಳಿದನು. {{gap}}ತುಸುಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ರಾಜಗೃಹದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು,<noinclude></noinclude> cghaby7zz9yk4b8jb8168m8w2roxfva 104 86340 318197 203636 2026-05-09T03:17:34Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಚಾಲುಕ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಷಾದಕರ ದುರದೃಷ್ಟ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಜ್ಜಳನ ರಾಜ್ಯಾಪಹಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ರೂಪವಾದ ಅವನ ವಧೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಘಟನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<noinclude></noinclude> s8sh2mh66kk8ncgqehb6zfd8zka68il 318204 318197 2026-05-09T03:23:08Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಚಾಲುಕ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಷಾದಕರ ದುರದೃಷ್ಟ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಜ್ಜಳನ ರಾಜ್ಯಾಪಹಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ರೂಪವಾದ ಅವನ ವಧೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಘಟನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<noinclude></noinclude> jxivl7jhywnguxlbebahj0o4bmq1vmx 104 86341 318198 203637 2026-05-09T03:19:18Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=|right=೩೮೫}} {{center|೬. ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ}} {{gap}}ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆ ನಡೆದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣನು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಶರಣರ ಸಲಹೆಗೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ನೇರವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡದೆ, ಬೆಡಗಿನ ವಚನವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು ವಚನ ಈ ರೀತಿಯಿತ್ತು : ಜೋಳವಾಳಿನವ ನಾನಲ್ಲ, ವೇಳೆಯಾಳಿನವ ನಾನಯ್ಯ. ಹಾಳುಗೆಟ್ರೋಡುವ ಆಳು ನಾನಲ್ಲಯ್ಯ ಕೇಳು, ಕೂಡಲು ಸಂಗಮದೇವ, ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು, ಮಾಚಿದೇವರು, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಏಕಾಂತ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಕೈಮುಗಿದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಓಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಓದಿ ಅಪ್ರತಿಭರಾಗಿ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಅವರಿಂದ ಅದು ಮಾಚಿದೇವರ ಕೈಸೇರಿತು. {{gap}}ತುಸು ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಪಡಿಹಾರಿಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, “ಅಣ್ಣನವರು ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲವೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ಇಲ್ಲ, ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲ? –ಪಡಿಹಾರಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. “ನೀವು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಿದ್ದಿರಿ?” {{gap}}ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಸಂಗಮವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮರುದಿನವೇ ನಾನು ಪುನಃ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟೆ.” {{gap}}“ಅಂದರೆ ನೀವು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಸಂಗಮ ಬಿಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಪಯಣದಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಲು ಕಾರಣ?”<noinclude></noinclude> d363al0bqtcve8kuqu89oow8uvxovy6 318205 318198 2026-05-09T03:23:19Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=|right=೩೮೫}} {{center|೬. ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ}} {{gap}}ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆ ನಡೆದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣನು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಶರಣರ ಸಲಹೆಗೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ನೇರವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡದೆ, ಬೆಡಗಿನ ವಚನವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು ವಚನ ಈ ರೀತಿಯಿತ್ತು : ಜೋಳವಾಳಿನವ ನಾನಲ್ಲ, ವೇಳೆಯಾಳಿನವ ನಾನಯ್ಯ. ಹಾಳುಗೆಟ್ರೋಡುವ ಆಳು ನಾನಲ್ಲಯ್ಯ ಕೇಳು, ಕೂಡಲು ಸಂಗಮದೇವ, ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು, ಮಾಚಿದೇವರು, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಏಕಾಂತ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಕೈಮುಗಿದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಓಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಓದಿ ಅಪ್ರತಿಭರಾಗಿ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಅವರಿಂದ ಅದು ಮಾಚಿದೇವರ ಕೈಸೇರಿತು. {{gap}}ತುಸು ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಪಡಿಹಾರಿಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, “ಅಣ್ಣನವರು ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲವೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ಇಲ್ಲ, ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲ? –ಪಡಿಹಾರಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. “ನೀವು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಿದ್ದಿರಿ?” {{gap}}ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಸಂಗಮವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮರುದಿನವೇ ನಾನು ಪುನಃ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟೆ.” {{gap}}“ಅಂದರೆ ನೀವು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಸಂಗಮ ಬಿಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಪಯಣದಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಲು ಕಾರಣ?”<noinclude></noinclude> ov62qj1wskbzr6mdq0f3lojmmmhdyzt 104 86342 318199 203638 2026-05-09T03:20:48Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}“ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೇನೆ, ರಕ್ಷಕ ಭಟರು, ಸಂಗಡ ಇದ್ದುದರಿಂದ ತಡವಾಯಿತು.” {{gap}}ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಉತ್ತರ ಕೇಳಿ ಆ ಮೂವರು ಜಂಗಮರು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾವನೆ ಹೊಳೆಯಿತು. ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಬಸವಣ್ಣನವರು ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿರಬಹುದೆ? ಅದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವುದು, ಎಂದು ಅವರು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದೇ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೊರಡುವ ದಿನವಿನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{gap}}“ನೀವು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದಿರಾ? -ಮಾಚಿದೇವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ನಾನು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡುವವರೆಗೆ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಅಣ್ಣನವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.” {{gap}}“ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರೇನೆಂದರು?” “ಸ್ತಂಭಿತರಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಬಳಿಕ, ಅಧರ್ಮದ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಪ್ಪಣ್ಣ. ಇನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟರು.' {{gap}}“ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅವರೇನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೆ?” {{gap}}“ನಾನು ಅಣ್ಣನವರ ಸಂಗಡ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಸಾರಿಯೂ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಹೆಸರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.”ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ಅಣ್ಣನವರ ಬದುಕು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿದೆ?” -ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಹೇಳಿದನು : “ಗುರುಕುಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಟುಗಳ ಶ್ರಮದಾನದಿಂದ, ಮಲಪ್ರಭೆಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ದೇಗುಲದೆದುರಿಗೆ ಮರಬಿದಿರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅಣ್ಣನವರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಹರಗಳ ಕಾಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಟುಗಳಿಗಾಗಿ, ಸಂಜೆ ಒಂದು ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗಾಗಿ ಪ್ರವಚನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ<noinclude></noinclude> 5cd38amrql4a9ww2nzchlcc1q713iw5 318206 318199 2026-05-09T03:23:31Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}“ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೇನೆ, ರಕ್ಷಕ ಭಟರು, ಸಂಗಡ ಇದ್ದುದರಿಂದ ತಡವಾಯಿತು.” {{gap}}ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಉತ್ತರ ಕೇಳಿ ಆ ಮೂವರು ಜಂಗಮರು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾವನೆ ಹೊಳೆಯಿತು. ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಬಸವಣ್ಣನವರು ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿರಬಹುದೆ? ಅದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವುದು, ಎಂದು ಅವರು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದೇ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೊರಡುವ ದಿನವಿನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. {{gap}}“ನೀವು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದಿರಾ? -ಮಾಚಿದೇವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ನಾನು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡುವವರೆಗೆ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಅಣ್ಣನವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.” {{gap}}“ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರೇನೆಂದರು?” “ಸ್ತಂಭಿತರಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಬಳಿಕ, ಅಧರ್ಮದ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಪ್ಪಣ್ಣ. ಇನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟರು.' {{gap}}“ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅವರೇನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೆ?” {{gap}}“ನಾನು ಅಣ್ಣನವರ ಸಂಗಡ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಸಾರಿಯೂ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಹೆಸರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.”ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ಅಣ್ಣನವರ ಬದುಕು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿದೆ?” -ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಹೇಳಿದನು : “ಗುರುಕುಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಟುಗಳ ಶ್ರಮದಾನದಿಂದ, ಮಲಪ್ರಭೆಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ದೇಗುಲದೆದುರಿಗೆ ಮರಬಿದಿರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅಣ್ಣನವರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಹರಗಳ ಕಾಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಟುಗಳಿಗಾಗಿ, ಸಂಜೆ ಒಂದು ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗಾಗಿ ಪ್ರವಚನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ<noinclude></noinclude> 0akm44afzt7fnbxfyfkofz1ztk5pwhf 104 86343 318200 203639 2026-05-09T03:22:02Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 318200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೮೭}} ಇದು ನನ್ನ ಕಾಯಕ,' ಎಂದು ಅಣ್ಣನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. {{gap}}"ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವರೆ?”ಮಾದರಸರು ಪುನಃ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}“ಮೊದಲೆರಡು ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಸಮೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜನ ಬರಲು ಈಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂದಣಿ ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಚನ ಸಭೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಗುರುಕುಲದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಂದಾಗಿ ಸೇವಾಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಂಗಸರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಪಾನಕ ಹಂಚುವ ಏರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿವೆ.” {{gap}}ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ದಿನಚರಿ ಜೀವನದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಕೊನೆಗೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಮನೆಯ ಅತಿಥಿಶಾಲೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಉತ್ತರರೂಪವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ವಚನದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಆಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಹೇಳಿದರು : “ಅನ್ನದ ಹಂಗಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವ ಜೋಳವಾಳಿಯಲ್ಲ ನಾನು. ಸಮಯಾಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದ ವೇಳೆಯಾಳು. ವಿಪತ್ತು ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಾಗ ಹೆದರಿ ಓಡುವ ಹೇಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು. ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಶರಣ ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ. ಬಿಜ್ಜಳನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಾಣಪಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸ ಬೇಕೆಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಯಾವ ರೂಪತಾಳಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಹೊಣೆ. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವುದೆ, ಅಥವಾ ನಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವುದೇ, ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದರು : “ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ಎಂಬ ಆರ್ಯಸತ್ಯವನ್ನು ಶರಣರೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬೀಭತ್ಸ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕ ಪರಿಣತಿ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ನಾವು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆಗಾಗಿ ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹಾನಗರ ಶರಣರ ಪಾಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುಪಂಜರವಾಗುವುದು. ನಗರದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುವುದು<noinclude></noinclude> pm9h1div0ec3l5ys4jmegm52mh7itmj 318207 318200 2026-05-09T03:23:41Z Shreesha Sharma 7840 /* Validated */ 318207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೮೭}} ಇದು ನನ್ನ ಕಾಯಕ,' ಎಂದು ಅಣ್ಣನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. {{gap}}"ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವರೆ?”ಮಾದರಸರು ಪುನಃ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}“ಮೊದಲೆರಡು ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಸಮೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜನ ಬರಲು ಈಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂದಣಿ ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಚನ ಸಭೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಗುರುಕುಲದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಂದಾಗಿ ಸೇವಾಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಂಗಸರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಪಾನಕ ಹಂಚುವ ಏರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿವೆ.” {{gap}}ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ದಿನಚರಿ ಜೀವನದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಕೊನೆಗೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣನನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಮನೆಯ ಅತಿಥಿಶಾಲೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಉತ್ತರರೂಪವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ವಚನದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಆಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಹೇಳಿದರು : “ಅನ್ನದ ಹಂಗಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವ ಜೋಳವಾಳಿಯಲ್ಲ ನಾನು. ಸಮಯಾಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದ ವೇಳೆಯಾಳು. ವಿಪತ್ತು ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಾಗ ಹೆದರಿ ಓಡುವ ಹೇಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು. ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಶರಣ ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ. ಬಿಜ್ಜಳನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಾಣಪಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸ ಬೇಕೆಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಯಾವ ರೂಪತಾಳಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಹೊಣೆ. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವುದೆ, ಅಥವಾ ನಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವುದೇ, ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದರು : “ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ಎಂಬ ಆರ್ಯಸತ್ಯವನ್ನು ಶರಣರೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬೀಭತ್ಸ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕ ಪರಿಣತಿ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ನಾವು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆಗಾಗಿ ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹಾನಗರ ಶರಣರ ಪಾಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುಪಂಜರವಾಗುವುದು. ನಗರದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುವುದು<noinclude></noinclude> bbh9qxvx9d7w4cwyi7rjkkmveoagsq1 104 86344 318241 203640 2026-05-09T03:51:19Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಬೀರಿದರು. ಶರಣರು ನೀರವವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ತಮ್ಮವರಿಗಾಗಿ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಅಂತರ್ವಾಣಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನುಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು- “ಇದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಗೊತ್ತಾದ ದಿನವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಆಗಲೂ ಅವರು ಸಂಗಡ ಬರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ನಾವೇನು ಮಾಡುವುದು?” -ಎಂದು. {{gap}}ಗಣಾಚಾರಿಯೋಧರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬೇರೆ ವಿಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು, “ಅಣ್ಣನವರು ಅನುಮತಿಯಿತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿದರೆ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾವು ಇಂದೇ ಹೊರಡುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮಂತೆ ನೂರು ಮಂದಿ ಯೋಧರು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ಕಂಠ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಯಿತು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು : “ಆ ಕಾರ್ಯ, ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮನಾಯಕನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ನಾನೂ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ನೆನ್ನಿನ ರಾತ್ರಿ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರ್ಘಟನೆ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಂಧಿಸಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ಕಾವಲಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾಗಲಿ, ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದಾಗಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.” {{gap}}“ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಘಟನೆ ! ಏನದು? ಏನದು ?” {{gap}}ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಬಂದಿತು. ಶರಣರಂತೆ ಗಣಾಚಾರಿಯೊಧರೂ ಕೇಳಲು ಆತುರರಾಗಿದ್ದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನುಡಿದರು : “ಆ ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸುಳುಹು ತಿಳಿದು, ನೆನ್ನಿನ ರಾತ್ರಿ ನಗರ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಮಹಾಸೈನ್ಯ, ನಗರ ರಕ್ಷಕ ದಳಗಳು, ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಗರವನ್ನು ಬಿಡಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ದುರ್ಘಟನೆಯೇನೆಂಬುದು ಆಗ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ನಾವು ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದಾಗ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ನನಗೆ ಆ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯಿತು. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.” {{gap}}ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದ. ಎಲ್ಲರೂ ಆತುರದಿಂದ ಮಾಚಿದೇವರ ಮುಖ<noinclude></noinclude> hmyfm5hn5zkb8xruxi2r11xwt7narjr 318248 318241 2026-05-09T03:57:09Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಬೀರಿದರು. ಶರಣರು ನೀರವವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ತಮ್ಮವರಿಗಾಗಿ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಅಂತರ್ವಾಣಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನುಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು- “ಇದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಗೊತ್ತಾದ ದಿನವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಆಗಲೂ ಅವರು ಸಂಗಡ ಬರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ನಾವೇನು ಮಾಡುವುದು?” -ಎಂದು. {{gap}}ಗಣಾಚಾರಿಯೋಧರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬೇರೆ ವಿಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು, “ಅಣ್ಣನವರು ಅನುಮತಿಯಿತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿದರೆ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾವು ಇಂದೇ ಹೊರಡುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮಂತೆ ನೂರು ಮಂದಿ ಯೋಧರು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ಕಂಠ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಯಿತು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು : “ಆ ಕಾರ್ಯ, ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮನಾಯಕನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ನಾನೂ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ನೆನ್ನಿನ ರಾತ್ರಿ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರ್ಘಟನೆ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಂಧಿಸಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ಕಾವಲಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾಗಲಿ, ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದಾಗಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.” {{gap}}“ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಘಟನೆ ! ಏನದು? ಏನದು ?” {{gap}}ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಬಂದಿತು. ಶರಣರಂತೆ ಗಣಾಚಾರಿಯೊಧರೂ ಕೇಳಲು ಆತುರರಾಗಿದ್ದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನುಡಿದರು : “ಆ ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸುಳುಹು ತಿಳಿದು, ನೆನ್ನಿನ ರಾತ್ರಿ ನಗರ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಮಹಾಸೈನ್ಯ, ನಗರ ರಕ್ಷಕ ದಳಗಳು, ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಗರವನ್ನು ಬಿಡಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ದುರ್ಘಟನೆಯೇನೆಂಬುದು ಆಗ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ನಾವು ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದಾಗ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ನನಗೆ ಆ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯಿತು. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.” {{gap}}ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದ. ಎಲ್ಲರೂ ಆತುರದಿಂದ ಮಾಚಿದೇವರ ಮುಖ<noinclude></noinclude> e77ysvhk31ge10i8mvvak55qbuvuzw0 104 86345 318208 203641 2026-05-09T03:24:59Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೮|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾ ಸೇನಾನಿ ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಹಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಶೈವಧರ್ಮ ವಚನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಸಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಸೇವೆ. ಶರಣರು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಹದುದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅದು ಮುಗಿಯಿತೆಂದರೆ ಅಣ್ಣನವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ನಮಗೆ.” {{gap}}ಅವಸರದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಮಾಚಿದೇವರ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಮತವೇ ನನ್ನ ಅಭಿಮತ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನಮಗೆ ದೊರಕಿದೆ. ನಾಳೆ ಆರೋಗಣೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪರಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡಲು ನಾವು ಸಿದ್ದರಾಗಬೇಕು,” ಎಂದರು. {{gap}}ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಉಪಶೃತಿಯೆಂದು ಶರಣರು ತಿಳಿದರು. “ಅಣ್ಣನವರು ನಿನ್ನ ಮುಖಾಂತರ ಏನಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿರುವರೆ, ಅಕ್ಕಾ?” ಎಂದು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇಳಿದಾಗ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ, “ನನ್ನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಅವರು, 'ಶರಣರ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಗಡಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸಂಗಮನಾಥನ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆಗಳ ಭಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಕ್ಕ ನಾಗಲಾಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಹೊರತಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶವೇನೂ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಉತ್ತರಕೊಟ್ಟಳು. {{gap}}ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸಂಗಡ ತಂದಿದ್ದಳು. ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದು ಅವಳ ಹೊಣೆಯಾಗಿತ್ತು. {{gap}}ಆ ದಿನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ಹೇಳಿದಳು-"ನಿನಗೊಂದು ಗುಟ್ಟಾದ ಸುದ್ದಿಯಿದೆ, ಅಕ್ಕಾ.” {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಕಾತರಳಾಗಿ, “ನೀನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗಲೆ ಏನೋ ವಿಶೇಷವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದೆ, ಗಂಗಾ. ಅವರು ಏನು ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದಳು. {{gap}}“ನಾನು ಅವರ ಸಂಗಡ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿಸೇವೆಯಿಂದ ವಂಚಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ನನಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದೆ,<noinclude></noinclude> lqv48wurz25ezk0m92pn7wppmjnvr4o 318218 318208 2026-05-09T03:38:43Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೮೮|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾ ಸೇನಾನಿ ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಹಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಶೈವಧರ್ಮ ವಚನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಸಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಸೇವೆ. ಶರಣರು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಹದುದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅದು ಮುಗಿಯಿತೆಂದರೆ ಅಣ್ಣನವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ನಮಗೆ.” {{gap}}ಅವಸರದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಮಾಚಿದೇವರ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಮತವೇ ನನ್ನ ಅಭಿಮತ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನಮಗೆ ದೊರಕಿದೆ. ನಾಳೆ ಆರೋಗಣೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪರಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಡಲು ನಾವು ಸಿದ್ದರಾಗಬೇಕು,” ಎಂದರು. {{gap}}ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಉಪಶೃತಿಯೆಂದು ಶರಣರು ತಿಳಿದರು. “ಅಣ್ಣನವರು ನಿನ್ನ ಮುಖಾಂತರ ಏನಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿರುವರೆ, ಅಕ್ಕಾ?” ಎಂದು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇಳಿದಾಗ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ, “ನನ್ನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಅವರು, 'ಶರಣರ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಗಡಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸಂಗಮನಾಥನ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆಗಳ ಭಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಕ್ಕ ನಾಗಲಾಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಹೊರತಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶವೇನೂ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಉತ್ತರಕೊಟ್ಟಳು. {{gap}}ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸಂಗಡ ತಂದಿದ್ದಳು. ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದು ಅವಳ ಹೊಣೆಯಾಗಿತ್ತು. {{gap}}ಆ ದಿನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ಹೇಳಿದಳು-"ನಿನಗೊಂದು ಗುಟ್ಟಾದ ಸುದ್ದಿಯಿದೆ, ಅಕ್ಕಾ.” {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಕಾತರಳಾಗಿ, “ನೀನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗಲೆ ಏನೋ ವಿಶೇಷವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದೆ, ಗಂಗಾ. ಅವರು ಏನು ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದಳು. {{gap}}“ನಾನು ಅವರ ಸಂಗಡ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿಸೇವೆಯಿಂದ ವಂಚಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ನನಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದೆ,<noinclude></noinclude> j5nh38mo0bmxwxevukvz3waole5vhp1 104 86346 318209 203651 2026-05-09T03:25:59Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೮೯}} ನೀಲಾ. ನನ್ನ ಸರದಿ ಮುಗಿಯಿತು, ಈಗ ನಿನ್ನ ಸರದಿ. ಸಂಗಮನಾಥನ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಶರಣರ ಸಂಗಡ ಉಳಿವೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಾಳೆಯೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಗುರುಕುಲದ ಮೇನೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ರಕ್ಷಕ ಭಟರು ಸಂಗಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಸುಲಭವಾಗುವುದು.” -ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಅನುನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ಮಾತಿನ ಹಿಂದಿದ್ದ ವಿಷಣ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಲಲೋಚನೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ನೀಲಲೋಚನೆ ಕೂಡಲೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಬಳಿಕ ಅವಳು, “ನಾನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಇಷ್ಟವೆ? ಆ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. “ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಂಬಲವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆನೆ, ನೀಲಾ? ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪದಿಂದ ತಳಮಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಒಂದು ಸಾರಿಯೂ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು, 'ನೀಲಳನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲವೆ?' ಎಂದು ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದರು, ನಾನು ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಸಂಗಡ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.” ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಉತ್ತರದಿಂದ ನೀಲಲೋಚನೆ ಮತ್ತೆ ವಿಚಲಿತೆಯಾದಳು. ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಣ್ಣಭಾವವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಅವಳು, “ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಸನ್ಯಾಸಿಯಂತೆ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಪತ್ನಿಯ ಹಂಬಲವೇಕೆ?” ಎಂದು ಕಟಕಿಯಾಡಿದಳು. ನೀಲಲೋಚನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಮಿದುನಗೆ ಸೂಸಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು : “ಅವರ ಹಂಬಲದ ಕಾರಣ ನಿನ್ನ ಹಂಬಲದ ನೆರಳೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆತೆಯ, ನೀಲಾ? ಅವರ ಚಿತ್ತ ಸ್ಪಟಿಕಶಿಲೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲ. ನಿನ್ನ ವಿರಹಜ್ವಾಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಅದು ಶಾಂತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನೀನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ಅವರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಈ ಹಂಚಿಕೆ.” ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಚತುರತೆಯಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ತಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳೋ ಅದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ತಿಳಿಯಿತೆಂದು ಲಜ್ಜೆಯಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ಹೇಳಿದಳು : “ನಾನೇ ಚತುರೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ<noinclude></noinclude> eo9w9cmhyz28xq9tb71htivklj45bhk 318219 318209 2026-05-09T03:38:54Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೮೯}} ನೀಲಾ. ನನ್ನ ಸರದಿ ಮುಗಿಯಿತು, ಈಗ ನಿನ್ನ ಸರದಿ. ಸಂಗಮನಾಥನ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಶರಣರ ಸಂಗಡ ಉಳಿವೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಾಳೆಯೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಗುರುಕುಲದ ಮೇನೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ರಕ್ಷಕ ಭಟರು ಸಂಗಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಸುಲಭವಾಗುವುದು.” -ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಅನುನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ಮಾತಿನ ಹಿಂದಿದ್ದ ವಿಷಣ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಲಲೋಚನೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ನೀಲಲೋಚನೆ ಕೂಡಲೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಬಳಿಕ ಅವಳು, “ನಾನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಇಷ್ಟವೆ? ಆ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. “ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಂಬಲವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆನೆ, ನೀಲಾ? ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪದಿಂದ ತಳಮಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಒಂದು ಸಾರಿಯೂ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು, 'ನೀಲಳನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲವೆ?' ಎಂದು ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದರು, ನಾನು ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಸಂಗಡ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.” ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ಉತ್ತರದಿಂದ ನೀಲಲೋಚನೆ ಮತ್ತೆ ವಿಚಲಿತೆಯಾದಳು. ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಣ್ಣಭಾವವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಅವಳು, “ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಸನ್ಯಾಸಿಯಂತೆ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಪತ್ನಿಯ ಹಂಬಲವೇಕೆ?” ಎಂದು ಕಟಕಿಯಾಡಿದಳು. ನೀಲಲೋಚನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಮಿದುನಗೆ ಸೂಸಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು : “ಅವರ ಹಂಬಲದ ಕಾರಣ ನಿನ್ನ ಹಂಬಲದ ನೆರಳೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆತೆಯ, ನೀಲಾ? ಅವರ ಚಿತ್ತ ಸ್ಪಟಿಕಶಿಲೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲ. ನಿನ್ನ ವಿರಹಜ್ವಾಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಅದು ಶಾಂತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನೀನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ಅವರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಈ ಹಂಚಿಕೆ.” ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಚತುರತೆಯಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ತಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳೋ ಅದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ತಿಳಿಯಿತೆಂದು ಲಜ್ಜೆಯಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ಹೇಳಿದಳು : “ನಾನೇ ಚತುರೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ<noinclude></noinclude> e9ae925attwky5iaw5amziyxjmosbrp 104 86347 318210 251022 2026-05-09T03:26:53Z Shreesha Sharma 7840 318210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vikashegde" /><small>{{rh|center=|left=೩೯೦|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}}</small></noinclude>{{rh|center=|left೨೯೦=|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಗರ್ವಿತೆಯಾಗಿದ್ದೆ, ಗಂಗ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಕಳೆದೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯೇಕೆ? ಅಂದು ನೀನು ಅವರ ಸಂಗಡ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ನಾನು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕರುಬಿದೆ. ನನಗಿಂತ ನೀನು ಪುಣ್ಯವತಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ವಿರಹಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದು ಸಾಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಮೂರು ದಿನಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದೆ. ನಾಗಲಾಂಬೆಯವರು ನನ್ನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. 'ಹುತ್ತ ಬಡಿದರೆ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ? ಈ ತನುವಿನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾವ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ,' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ಸಮಚಿತ್ತ ಸಂಯಮಗಳಿಂದ ಶಾಂತಿಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಸಂಜೀವನ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಹಂಬಲದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಪ್ಪೆಯ ಹೂವನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು ಇಪ್ಪ ಹಿಪ್ಪೆಯಾದಂತೆ ಮನದ ವಾಸನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಳಿಯುತ್ತಿವೆ. ಈಗ ನಾನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಎಚ್ಚರಿಸಲೇಕೆ? ಭಾವಶೂನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗ್ನವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವೇದನೆಯ ತಿರುಗಣೆ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೊಡಗಿಸಲೇಕೆ? ಅವರ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ನಾನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ತರವೊಂದೇ..... <poem><small> {{gap}}“ನಾನಾರ ಸಾರುವೆನೆಂದು ಚಿಂತಿಸಲೇತಕಯ್ಯ? {{gap}}ನಾನಾರ ಹೊಂದುವೆನೆಂದು ಭ್ರಮೆ ಪಡಲೇತಕಯ್ಯ? {{gap}}ನಾನಾರ ಇರುವನರಿವೆನೆಂದು ಪ್ರಲಾಪಿಸಲೇತಕಯ್ಯ? {{gap}}ಪರಿಣಾಮಮೂರ್ತಿ ಬಸವನ ರೂಪು ಕರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ {{gap}}ಬೆಳಗಿದ ಬಳಿಕ, ಸಂಗಯ್ಯನ ಹಂಗು ನಮಗೇತಕಯ್ಯ ?” </small></poem> {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆಯ ಭಾವಾವೇಶವನ್ನು ಕಂಡು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ವಿಸ್ಮಿತೆಯಾದಳು. ಗೆಳತಿಯ ಮೈದಡವಿ ಅವಳು, “ಈ ನೂರೆಂಟು ದಿನಗಳ ವಿಯೋಗ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ನೀನು ಪುಟವಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನದಂತಾಗಿರುವೆ, ನೀಲಾ. ನಿನ್ನ ವಾದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನನಗಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟವಿದ್ದಂತೆ ಮಾಡು,” ಎಂದಳು. {{gap}}ಅಂದು ಆ ವಿಚಾರ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯಿತು. ಆದರೆ ನೀಲಲೋಚನೆ ಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು-"ನಾಳೆ ಶರಣರ ವಲಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಗುರುಕುಲದ ರಕ್ಷಕ ಭಟರೊಡನೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವನು. ಅವನ ಸಂಗಡ ಕಳುಹಿಸುವ ಉತ್ತರವೇನು?” ಎಂದು {{gap}}ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅವಳಿಗೊಂದು ವಚನ ಹೊಳೆಯಿತು. ಎದ್ದು ಕುಳಿತು, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಲೇಖನೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರೆದಿಟ್ಟಳು. ವಚನ ಈ ರೀತಿಯಿತ್ತು : {{nop}}<noinclude></noinclude> rhp9t08patxoqij1n13d56tbdzliscc 104 86349 318211 203668 2026-05-09T03:28:37Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೧}}ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ “ಇಪ್ಪೆಯ ಹೂವನನುಗೊಳಿಸಲು ಇಪ್ಪೆ ಹಿಪ್ಪೆಯಾಯಿತ್ತು ! ಸರ್ಪನ ಶಿರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂಗುತಿಯ ಸರಗೊಳಿಸಿದೆನಯ್ಯ, ನೀವಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನಾವಿಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಸಂಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ನಿರಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿರವಯವನೈದಿ ನಿಜಸುಖಿಗಳಾದೆವು ! ಬಸವನಲ್ಲಿ ಎನಗೆ ತೆರಹಿಲ್ಲವಯ್ಯ, ಭಾವಶೂನ್ಯಳು ನಾನು, ಸಂಗಯ್ಯ! {{gap}}ಮಹಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಲಸೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಮೊದಲ ಜಾಮ ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ದವಸ ಧಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಿ ಹೊರಡಲು ಸನ್ನದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹರಹರ ಮಹಾದೇವ ಎಂಬ ಬಹುಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಸಪಾದಲಕ್ಷದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನೂರು ಜನರ ಜಂಗಮ ತಂಡವೊಂದು ಮಹಮನೆಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ಬಂದಿತ್ತು. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸ ಮಾಚಿದೇವರು ಅವರನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು, “ನಾವು ವಲಸೆ ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ. ಅಯ್ಯನವರೆ, ನೀವು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರಿ,” ಎಂದು ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. * ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ ಪುಟ. ೪೫೮ : ಇಪ=ಹೂವು (ಶ್ಲೇಷಾರ್ಥ) ಇರುವಿಕೆ, ಸಕ್ಕರೆ ತೆಗೆಯಲು ಇಪ್ಪೆ ಹೂವನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ಹಿಂಡಿದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಚರಟವು ಹಿಪ್ಪೆ, “ಇಪ್ಪೆ ಹೂವನ್ನು ಹಿಂಡುವಂತೆ ನನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲು ವಾಸನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿಂಡಿ ತೆಗೆದು ಹಿಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ... “ಸರ್ಪನೆಂದರೆ ಕುಂಡಲಿ, ಸರ್ಪನ ಶಿರಕಂಠಗಳು ಸಹಸ್ತಾರ ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರಗಳು, ಮೂಗು ವಾಸನೆಗಳ ಸಂಕೇತ. ಆ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಧನ ಮೂಗುತಿ...” “ಕುಂಡಲಿನಿಯನ್ನು ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೇರಿಸಿ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಸಹಸ್ರಾರಕ್ಕೆ ಸರ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಅಲ್ಲಿದ್ದರೇನು? ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನನ್ನ ನಿಮ್ಮ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ನಿರಾಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಭಾವಶೂನ್ಯಳಾದ ನನಗೆ ಈಗ ನಾನು ಬೇರೆ ನೀವು ಬೇರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲ. ನೀವೇ ನಾನು, ನಾನೇ ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅಗತ್ಯವೇನಿದೆ?” ಎಂದು ವಚನದ ಭಾವಾರ್ಥ, ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೂ ಹಿಪ್ಪೆಯ ಹೂವಿಂದ ಸಕ್ಕರೆ ತೆಗೆದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಸಿಹಿಕಳ್ಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 'ಆಲೆ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಇಪ್ಪೆ ಹೂವೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಎಂಬ ಗಾದೆಯೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.<noinclude></noinclude> oty721wft2x1i5b2seigp1j3agv9dhc 318220 318211 2026-05-09T03:39:05Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೧}}ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ “ಇಪ್ಪೆಯ ಹೂವನನುಗೊಳಿಸಲು ಇಪ್ಪೆ ಹಿಪ್ಪೆಯಾಯಿತ್ತು ! ಸರ್ಪನ ಶಿರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂಗುತಿಯ ಸರಗೊಳಿಸಿದೆನಯ್ಯ, ನೀವಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನಾವಿಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಸಂಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ನಿರಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿರವಯವನೈದಿ ನಿಜಸುಖಿಗಳಾದೆವು ! ಬಸವನಲ್ಲಿ ಎನಗೆ ತೆರಹಿಲ್ಲವಯ್ಯ, ಭಾವಶೂನ್ಯಳು ನಾನು, ಸಂಗಯ್ಯ! {{gap}}ಮಹಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಲಸೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಮೊದಲ ಜಾಮ ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ದವಸ ಧಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಿ ಹೊರಡಲು ಸನ್ನದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹರಹರ ಮಹಾದೇವ ಎಂಬ ಬಹುಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಸಪಾದಲಕ್ಷದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನೂರು ಜನರ ಜಂಗಮ ತಂಡವೊಂದು ಮಹಮನೆಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ಬಂದಿತ್ತು. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸ ಮಾಚಿದೇವರು ಅವರನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು, “ನಾವು ವಲಸೆ ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ. ಅಯ್ಯನವರೆ, ನೀವು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರಿ,” ಎಂದು ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. * ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ ಪುಟ. ೪೫೮ : ಇಪ=ಹೂವು (ಶ್ಲೇಷಾರ್ಥ) ಇರುವಿಕೆ, ಸಕ್ಕರೆ ತೆಗೆಯಲು ಇಪ್ಪೆ ಹೂವನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ಹಿಂಡಿದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಚರಟವು ಹಿಪ್ಪೆ, “ಇಪ್ಪೆ ಹೂವನ್ನು ಹಿಂಡುವಂತೆ ನನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲು ವಾಸನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿಂಡಿ ತೆಗೆದು ಹಿಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ... “ಸರ್ಪನೆಂದರೆ ಕುಂಡಲಿ, ಸರ್ಪನ ಶಿರಕಂಠಗಳು ಸಹಸ್ತಾರ ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರಗಳು, ಮೂಗು ವಾಸನೆಗಳ ಸಂಕೇತ. ಆ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಧನ ಮೂಗುತಿ...” “ಕುಂಡಲಿನಿಯನ್ನು ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೇರಿಸಿ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಸಹಸ್ರಾರಕ್ಕೆ ಸರ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಅಲ್ಲಿದ್ದರೇನು? ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದರೇನು ? ನನ್ನ ನಿಮ್ಮ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ನಿರಾಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಭಾವಶೂನ್ಯಳಾದ ನನಗೆ ಈಗ ನಾನು ಬೇರೆ ನೀವು ಬೇರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲ. ನೀವೇ ನಾನು, ನಾನೇ ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅಗತ್ಯವೇನಿದೆ?” ಎಂದು ವಚನದ ಭಾವಾರ್ಥ, ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೂ ಹಿಪ್ಪೆಯ ಹೂವಿಂದ ಸಕ್ಕರೆ ತೆಗೆದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಸಿಹಿಕಳ್ಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 'ಆಲೆ ಇಲ್ಲದ ಊರಿಗೆ ಇಪ್ಪೆ ಹೂವೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಎಂಬ ಗಾದೆಯೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.<noinclude></noinclude> t9xs3wucbm644upjcfvgkgcm0ttkp97 104 86351 318212 203670 2026-05-09T03:29:59Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ತಂಡದ ನಾಯಕನು ಎಲ್ಲರಂತೆ ಕಪಿನಿ ಚೀವರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ವೇಷ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಚ್ಚೆ ಧೋತ್ರ, ನಡುಕಟ್ಟು ಎದೆಪಟ್ಟ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಕತ್ತಿ ಕಠಾರಿ ಪರಶು ಗದೆ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳು, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಗುರಾಣಿ ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳು, ಅವನನ್ನು ವಿಚಿತ್ರಯೋಧನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಸಿಡಿಲಂತೆ ಕರ್ಕಶವಾದ ಕಂಠದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು : {{gap}}“ನಾವು ಬಸವಣ್ಣನವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಪಾದಲಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೂರು ತಿಂಗಳಾಯಿತು. ಕಳ್ಳಕಾಕರಿಂದ ತುಂಬಿದ ದುರ್ಗಮ ಪಥದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಇಂದು ಮುಂಜಾವಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದೆವು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಿತು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಾವು ಇಂದೇ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.” {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಮೌನ, ಮಾಚಿದೇವರು, “ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನೂರೆಂಟು ಜಂಗಮ ಮಠಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಮಹಮನೆಗೆ ಬಂದ ಕಾರಣ?” ಎಂದು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}ತಂಡದ ನಾಯಕನ ಮುಖ ಮಿದುನಗೆಯಿಂದ ಅರಳಿತು. “ಸಾವಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹರಿಸಲಾಗದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಒಬ್ಬ ಚಂದ್ರ ಹರಿಸುವನಲ್ಲವೆ? ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ. ಬಂದ ಜಂಗಮರನ್ನು ನೀವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಾದರೆ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡಬೇಕಾಗುವುದು,” ಎಂದನು ಅವನು. {{gap}}ಈ ಮಾತುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಗಲಾಂಬೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. “ಬಂದ ಅತಿಥಿ ಜಂಗಮರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಮಹಮನೆಗೆ ಸಲ್ಲ. ಇವರನ್ನು ಅತಿಥಿಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತ ಮಾಡಿಸಿರಿ, ಅಣ್ಣ. ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸಿದ್ಧಮಾಡುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದಳು ನಾಗಲಾಂಬೆ. {{gap}}ಮಾದರಸರಾಗಲಿ, ಮಾಚಿದೇವರಾಗಲಿ ನಾಗಲಾಂಬೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, “ವಲಸೆಗೆ ವಿಘ್ನ ತರುವುದು ಶಿವನಿಚ್ಚೆಯಾದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯಲಿ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರು ಸುಮ್ಮನಾದರು. {{gap}}ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಿದ್ದ ಪಾತ್ರ ಪದಾರ್ಥ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದರು. ಅತಿಥಿಗೃಹ ಪಾಕಶಾಲೆಗಳ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದ ಶರಣ ಶರಣೆಯರ ತಂಡ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳೊಡನೆ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯಾಚಿನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ 3<noinclude></noinclude> fny6omv3j8tkpb8y21qr9inz0wfw1gb 318221 318212 2026-05-09T03:39:15Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ತಂಡದ ನಾಯಕನು ಎಲ್ಲರಂತೆ ಕಪಿನಿ ಚೀವರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ವೇಷ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಚ್ಚೆ ಧೋತ್ರ, ನಡುಕಟ್ಟು ಎದೆಪಟ್ಟ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಕತ್ತಿ ಕಠಾರಿ ಪರಶು ಗದೆ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳು, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಗುರಾಣಿ ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳು, ಅವನನ್ನು ವಿಚಿತ್ರಯೋಧನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಸಿಡಿಲಂತೆ ಕರ್ಕಶವಾದ ಕಂಠದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು : {{gap}}“ನಾವು ಬಸವಣ್ಣನವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಪಾದಲಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೂರು ತಿಂಗಳಾಯಿತು. ಕಳ್ಳಕಾಕರಿಂದ ತುಂಬಿದ ದುರ್ಗಮ ಪಥದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಇಂದು ಮುಂಜಾವಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದೆವು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಿತು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಾವು ಇಂದೇ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.” {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಮೌನ, ಮಾಚಿದೇವರು, “ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನೂರೆಂಟು ಜಂಗಮ ಮಠಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಮಹಮನೆಗೆ ಬಂದ ಕಾರಣ?” ಎಂದು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}ತಂಡದ ನಾಯಕನ ಮುಖ ಮಿದುನಗೆಯಿಂದ ಅರಳಿತು. “ಸಾವಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹರಿಸಲಾಗದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಒಬ್ಬ ಚಂದ್ರ ಹರಿಸುವನಲ್ಲವೆ? ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ. ಬಂದ ಜಂಗಮರನ್ನು ನೀವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಾದರೆ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡಬೇಕಾಗುವುದು,” ಎಂದನು ಅವನು. {{gap}}ಈ ಮಾತುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಗಲಾಂಬೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. “ಬಂದ ಅತಿಥಿ ಜಂಗಮರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಮಹಮನೆಗೆ ಸಲ್ಲ. ಇವರನ್ನು ಅತಿಥಿಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತ ಮಾಡಿಸಿರಿ, ಅಣ್ಣ. ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸಿದ್ಧಮಾಡುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದಳು ನಾಗಲಾಂಬೆ. {{gap}}ಮಾದರಸರಾಗಲಿ, ಮಾಚಿದೇವರಾಗಲಿ ನಾಗಲಾಂಬೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, “ವಲಸೆಗೆ ವಿಘ್ನ ತರುವುದು ಶಿವನಿಚ್ಚೆಯಾದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯಲಿ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರು ಸುಮ್ಮನಾದರು. {{gap}}ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಿದ್ದ ಪಾತ್ರ ಪದಾರ್ಥ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದರು. ಅತಿಥಿಗೃಹ ಪಾಕಶಾಲೆಗಳ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದ ಶರಣ ಶರಣೆಯರ ತಂಡ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳೊಡನೆ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯಾಚಿನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ 3<noinclude></noinclude> fum25rz0mkxyqp3sl8dmx65m1q7a38i 104 86352 318214 203671 2026-05-09T03:32:43Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಶತಪಥ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಾಜ, “ಆ ಜಂಗಮರು ಯಾರು ಅಣ್ಣನವರೆ? ತಂಡದ ನಾಯಕನ ವೇಷ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು?” ಎಂದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದರು : “ನೀವು ಸಪಾದಲಕ್ಷ ದೇಶದ ಹೆಸರು ಕೇಳಿಲ್ಲವೆ? ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಸನ ಸಹೋದರ. ಪದವಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು ಯಾತ್ರಾತಂಡದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂಗಡ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ.” {{gap}}“ತಂಡದ ನಾಯಕ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಂಡದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗುವುದೆ?” -ನಾಗರಾಜ ನಸುನಕ್ಕು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. {{gap}}“ನಾನು ನಾಯಕನನ್ನು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕವನು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅವನ ವೇಷದಷ್ಟೇ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.” {{gap}}“ಏನು ಹೇಳಿದ, ಅಣ್ಣನವರೇ?” {{gap}}'ನಾನು ಈ ಆಯುಧಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವುದು ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ; ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಲು. ಎಂತಹ ವೀರನೇ ಆಗಿರಲಿ ಒಬ್ಬನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ನಮ್ಮ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ರಜಪೂತರಿದ್ದಾರೆ. ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆಯುಧಗಳ ಉಪಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದಂಡಗಳಿಂದಲೆ ಶತೃವನ್ನೆದುರಿಸಬಲ್ಲರು,' ಎಂದು.” {{gap}}“ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕೀರ್ತಿ ಆ ದೂರದೇಶದವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದು ಹೇಗೆ, ಅಣ್ಣನವರೆ?” {{gap}}“ಸಾಧು ಸಂತರೆಂದರೆ ನಮ್ಮವರಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆದರ, ನಾಗರಾಜ, ಈಗ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯದ ಅರಸು ಯಾರೆಂಬುದು ಕೂಡ ಆ ದೇಶದ ಜನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯದು. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರೆಲ್ಲ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದರು.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯಗಳ ವಿಚಾರ ಹೇಳಿದಾಗ ಮೌನವಾಗಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ನಾಗರಾಜನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ಗ್ರಾಮಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರ ಆಜ್ಞೆ ಆದೇಶಗಳು ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆಯುವುದೆಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಗಣಾಚಾರಿ ಭಕ್ತರ ಒಂದು ಸೈನ್ಯದಳವನ್ನೇ ಮಾಚಿದೇವರು ರಚಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಜನ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದ್ದನು. ಈ ಬಗೆಯ ಸುದ್ದಿ ಸುಳುಹುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಕೇಳದಂತಿರುವುದು ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ<noinclude></noinclude> jd15tz0x57ommlqt6t1skse2l2ddqpd 318223 318214 2026-05-09T03:39:45Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೪|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಶತಪಥ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಾಜ, “ಆ ಜಂಗಮರು ಯಾರು ಅಣ್ಣನವರೆ? ತಂಡದ ನಾಯಕನ ವೇಷ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು?” ಎಂದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದರು : “ನೀವು ಸಪಾದಲಕ್ಷ ದೇಶದ ಹೆಸರು ಕೇಳಿಲ್ಲವೆ? ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಸನ ಸಹೋದರ. ಪದವಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು ಯಾತ್ರಾತಂಡದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂಗಡ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ.” {{gap}}“ತಂಡದ ನಾಯಕ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಂಡದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗುವುದೆ?” -ನಾಗರಾಜ ನಸುನಕ್ಕು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. {{gap}}“ನಾನು ನಾಯಕನನ್ನು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕವನು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅವನ ವೇಷದಷ್ಟೇ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.” {{gap}}“ಏನು ಹೇಳಿದ, ಅಣ್ಣನವರೇ?” {{gap}}'ನಾನು ಈ ಆಯುಧಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವುದು ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ; ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಲು. ಎಂತಹ ವೀರನೇ ಆಗಿರಲಿ ಒಬ್ಬನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ನಮ್ಮ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ರಜಪೂತರಿದ್ದಾರೆ. ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆಯುಧಗಳ ಉಪಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದಂಡಗಳಿಂದಲೆ ಶತೃವನ್ನೆದುರಿಸಬಲ್ಲರು,' ಎಂದು.” {{gap}}“ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕೀರ್ತಿ ಆ ದೂರದೇಶದವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದು ಹೇಗೆ, ಅಣ್ಣನವರೆ?” {{gap}}“ಸಾಧು ಸಂತರೆಂದರೆ ನಮ್ಮವರಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆದರ, ನಾಗರಾಜ, ಈಗ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯದ ಅರಸು ಯಾರೆಂಬುದು ಕೂಡ ಆ ದೇಶದ ಜನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯದು. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರೆಲ್ಲ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದರು.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯಗಳ ವಿಚಾರ ಹೇಳಿದಾಗ ಮೌನವಾಗಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ನಾಗರಾಜನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ಗ್ರಾಮಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರ ಆಜ್ಞೆ ಆದೇಶಗಳು ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆಯುವುದೆಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಗಣಾಚಾರಿ ಭಕ್ತರ ಒಂದು ಸೈನ್ಯದಳವನ್ನೇ ಮಾಚಿದೇವರು ರಚಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಜನ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದ್ದನು. ಈ ಬಗೆಯ ಸುದ್ದಿ ಸುಳುಹುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಕೇಳದಂತಿರುವುದು ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ<noinclude></noinclude> e95mg2foallvs6tc5m5p80x9knjycxr 104 86353 318213 203673 2026-05-09T03:31:04Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೩}} ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರೇ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಬಾಲಕ ಸಂಗಮನಾಥ ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಳಿತ. {{gap}}ಅತಿಥಿ ಜಂಗಮರ ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳು ಮುಗಿಯಲು ಸಂಜೆಯಾಯಿತು. ಜಂಗಮರು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರನ್ನು ಹರಸಿದರು. ಜಂಗಮರ ಮುಖಂಡನು ನಾಗಲಾಂಬೆಗೆ ವಂದಿಸಿ, “ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ನಾವು ಬಂದಂತಾಯಿತು, ಅಕ್ಕನವರೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹಡೆದ ತಾಯೆಂದೇ ಗೌರವಿಸುವರೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆವು. ಆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ನೀವು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯಿಂದಲೂ ಅರ್ಹರೆಂಬುದು ಈಗ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು,” ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಕರೆದು, "ಈಚೆಗೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಲೆ ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಇವರನ್ನು ಈಗಲೇ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಬರುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಈ ರಾತ್ರಿಯೇ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ತಂಗಿದ್ದು ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವ ವಿಘ್ನಗಳು ಎದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುವೋ? ಈ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥ ಪಾಪಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನವಿರುವುದೂ ನನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲ,” ಎಂದರು. {{gap}}ನಗರದ ನೈರುತ್ಯ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳದ ನಾಯಕ ನಾಗರಾಜ ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ಪರಿಚಿತನು. ಹಿಂದೆ ಅವರು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾಗರಾಜ ಅವರ ಭಟನಾಗಿದ್ದನು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಅಧಿಕಾರ ಬಿಟ್ಟು ಜಂಗಮರಾಗಿ, ನಾಗರಾಜ ನಾಯಕ ಪದವಿಗೇರಿದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭುಶೃತ್ಯ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. ಮಾಚಿದೇವರೊಡನೆ ಯಾತ್ರಾ ತಂಡವೊಂದು ಬರುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಅವನು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ತಡಮಾಡಿ ಯಾತ್ರಾತಂಡ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ನಾನು ಇವರನ್ನು ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತೇನೆ, ನಾಗರಾಜ ದಿಡ್ಡಿಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರಲಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಯಾತ್ರಾತಂಡದೊಡನೆ ಹೋದರು. ಪ್ರಹರಾನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ದಿಡ್ಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ<noinclude></noinclude> 3fr6tqm3kqddfb1wbrkvdd6fcb1szp9 318222 318213 2026-05-09T03:39:35Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೩}} ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರೇ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಬಾಲಕ ಸಂಗಮನಾಥ ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಳಿತ. {{gap}}ಅತಿಥಿ ಜಂಗಮರ ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳು ಮುಗಿಯಲು ಸಂಜೆಯಾಯಿತು. ಜಂಗಮರು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರನ್ನು ಹರಸಿದರು. ಜಂಗಮರ ಮುಖಂಡನು ನಾಗಲಾಂಬೆಗೆ ವಂದಿಸಿ, “ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ನಾವು ಬಂದಂತಾಯಿತು, ಅಕ್ಕನವರೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹಡೆದ ತಾಯೆಂದೇ ಗೌರವಿಸುವರೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆವು. ಆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ನೀವು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯಿಂದಲೂ ಅರ್ಹರೆಂಬುದು ಈಗ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು,” ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಕರೆದು, "ಈಚೆಗೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಲೆ ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಇವರನ್ನು ಈಗಲೇ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಬರುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಈ ರಾತ್ರಿಯೇ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ತಂಗಿದ್ದು ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಇನ್ನಾವ ವಿಘ್ನಗಳು ಎದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುವೋ? ಈ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥ ಪಾಪಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನವಿರುವುದೂ ನನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲ,” ಎಂದರು. {{gap}}ನಗರದ ನೈರುತ್ಯ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದಳದ ನಾಯಕ ನಾಗರಾಜ ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ಪರಿಚಿತನು. ಹಿಂದೆ ಅವರು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾಗರಾಜ ಅವರ ಭಟನಾಗಿದ್ದನು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಅಧಿಕಾರ ಬಿಟ್ಟು ಜಂಗಮರಾಗಿ, ನಾಗರಾಜ ನಾಯಕ ಪದವಿಗೇರಿದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭುಶೃತ್ಯ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. ಮಾಚಿದೇವರೊಡನೆ ಯಾತ್ರಾ ತಂಡವೊಂದು ಬರುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಅವನು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ತಡಮಾಡಿ ಯಾತ್ರಾತಂಡ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ನಾನು ಇವರನ್ನು ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತೇನೆ, ನಾಗರಾಜ ದಿಡ್ಡಿಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರಲಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಯಾತ್ರಾತಂಡದೊಡನೆ ಹೋದರು. ಪ್ರಹರಾನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ದಿಡ್ಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ<noinclude></noinclude> dir7pv4l4bta1gqwn1gh4p0tfk1e40i 104 86354 318215 203674 2026-05-09T03:34:22Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೫}} ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಕ ನೀತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದನು. {{gap}}“ನಾಳೆ ಮುಂಜಾವಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ನಾಗರಾಜ, ನಮ್ಮ ಗಾಡಿಗಳು, ಶರಣರ ತಂಡ, ಬ್ರಹ್ಮಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವುದು. ನೀವು ಅರ್ಧ ಘಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಸಿದರೆ, ಜನಸಂದಣಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೆ ಹೊಳೆದಾಟಲು ಅನುಕೂಲ.” -ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಮಾಚಿದೇವರು ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. {{gap}}“ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಬೇಕೆಂದು ರಾಜಾಜ್ಞೆ ಅಣ್ಣನವರೆ. ನಾಳೆ ನಾನು ಮೂಡಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಕಂಡ ಕೂಡಲೆ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಸುತ್ತೇನೆ. ಮಹಮನೆಯ ಗಾಡಿಗಳಿಂದ ಜನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಿರಲೆಂಬುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ.” ಎಂದು ನಾಗರಾಜ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಮಹಮನೆಯ ಕಡೆ ನಡೆದರು. ನಗರ ಮಧ್ಯದ ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಅವರು ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. {{gap}}ಅವರು ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಜನರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ನಿಂತು ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ವರ್ತಕರು ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವುದೋ ಅದೃಶ್ಯ ಅವ್ಯಕ್ತ ಭೀತಿ ನಗರವನ್ನು ಮಸುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. {{gap}}ಪರಿಚಿತನಾದ ಹರದನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕರೆದು ಮಾಚಿದೇವರು, “ಸುದ್ದಿಯೇನು ಶೆಟ್ಟರೆ? ಪೇಟೆಯ ಜನರೇಕೆ ಬೆದರಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ಜನ ನಿಜವಾಗಿ ಬೆದರಿದ್ದಾರೆ, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಏನು ಕಂಡು ಬೆದರಿದರೋ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಬೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಾಟದ ಗುಮ್ಮ ಆದರೂ ಆಗಬಹುದು. ಬರುಬರುತ್ತ ಕಲ್ಯಾಣದ ಬದುಕು ವಿಚಿತ್ರವಾಗುತ್ತಿದೆ.” {{gap}}ಎಂದು ಶೆಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಬೆದರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ಶೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದನು : “ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ<noinclude></noinclude> ey1fwrc9otb3llqmfty2cal54o8eyon 318224 318215 2026-05-09T03:39:54Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೫}} ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಕ ನೀತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದನು. {{gap}}“ನಾಳೆ ಮುಂಜಾವಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ನಾಗರಾಜ, ನಮ್ಮ ಗಾಡಿಗಳು, ಶರಣರ ತಂಡ, ಬ್ರಹ್ಮಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವುದು. ನೀವು ಅರ್ಧ ಘಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಸಿದರೆ, ಜನಸಂದಣಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೆ ಹೊಳೆದಾಟಲು ಅನುಕೂಲ.” -ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಮಾಚಿದೇವರು ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. {{gap}}“ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಬೇಕೆಂದು ರಾಜಾಜ್ಞೆ ಅಣ್ಣನವರೆ. ನಾಳೆ ನಾನು ಮೂಡಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಕಂಡ ಕೂಡಲೆ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಸುತ್ತೇನೆ. ಮಹಮನೆಯ ಗಾಡಿಗಳಿಂದ ಜನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಿರಲೆಂಬುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ.” ಎಂದು ನಾಗರಾಜ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಮಹಮನೆಯ ಕಡೆ ನಡೆದರು. ನಗರ ಮಧ್ಯದ ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಅವರು ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. {{gap}}ಅವರು ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಜನರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ನಿಂತು ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ವರ್ತಕರು ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವುದೋ ಅದೃಶ್ಯ ಅವ್ಯಕ್ತ ಭೀತಿ ನಗರವನ್ನು ಮಸುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. {{gap}}ಪರಿಚಿತನಾದ ಹರದನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕರೆದು ಮಾಚಿದೇವರು, “ಸುದ್ದಿಯೇನು ಶೆಟ್ಟರೆ? ಪೇಟೆಯ ಜನರೇಕೆ ಬೆದರಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}“ಜನ ನಿಜವಾಗಿ ಬೆದರಿದ್ದಾರೆ, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಏನು ಕಂಡು ಬೆದರಿದರೋ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಬೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಾಟದ ಗುಮ್ಮ ಆದರೂ ಆಗಬಹುದು. ಬರುಬರುತ್ತ ಕಲ್ಯಾಣದ ಬದುಕು ವಿಚಿತ್ರವಾಗುತ್ತಿದೆ.” {{gap}}ಎಂದು ಶೆಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಬೆದರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ಶೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದನು : “ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ<noinclude></noinclude> 8pykggh5bn7drtc82ex2guuaj80d2t4 104 86356 318216 203676 2026-05-09T03:36:01Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಚಾವಡಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ವರು ಓಡುತ್ತ ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದು, 'ಅನಾಹುತ ಲೂಟಿ ! ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿರಿ !” ಎಂದು ಕೂಗಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನಿಕರ ತಿರುಗಾಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬೆದರಿದ ಜನ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಗಲಭೇ ಲೂಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನಕ್ಕು ನುಡಿದರು : "ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸರಸ್ವತಿಯರಂತೆ, ಶೆಟ್ಟರೆ. ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರರಾದ ನೀವು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಂದಮತಿಗಳು. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲವೆ?” ಎಂದರು. {{gap}}ಹರದನ ಸಂಗಡಿದ್ದ ಗೆಳೆಯ ನಡುವೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು : “ರಕ್ಷಣೆಗೋ ಭಕ್ಷಣೆಗೋ ಯಾರು ಕಂಡರು, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಧವ ನಾಯಕನನ್ನು ಭಾಗಾನಗರದಿಂದ ಕರೆಸಿದ್ದು ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಠ ಮಂದಿರಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದೆ. ಈ ಸಂಜೆ ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆದಾಗ ಆ ವಿಚಾರ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಂತೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ತೀವ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಅಪರಿಚಿತ ಹರದನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. ಸಂಜೆ ನಡೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯ ವಿಚಾರ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ಹೇಗೆ, ತಮ್ಮ ಹಲ್ಲಿ ಶಕುನ ನುಡಿಯಿತೆ? ಅಥವಾ ನೀನೇ ಹಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಸಭಾಂಗಣದ ಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆಯ?” ಎಂದರು ಅವರು. {{gap}}“ರಾಜಸಭೆಯ ರಹಸ್ಯ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಸಭೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೇ, ಅಯ್ಯನವರೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದು ರಹಸ್ಯವೆಂದೇ ಕಿವಿಯಿಂದ ಕಿವಿಗೆ ಪ್ರಚಾರವಾಗುವುದು. ಮಠ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಚಾರ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಸಭೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಾಗ ಕರ್ಣದೇವರಸರು ವಿರೋಧಿಸಿದರಂತೆ, ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಬೆಳೆದು ಕರ್ಣದೇವರಸರು ಕೋಪದಿಂದ ಸಭೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರಂತೆ.” {{gap}}ಹರದನು ದನಿ ತಗ್ಗಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ಆಮೇಲೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯಿತಂತೆ?” {{gap}}“ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೇ ವಹಿಸಿದರಂತೆ.” {{gap}}“ಮಠ ಮಂದಿರಗಳು ನಾಶವಾದರೆ ನಿಮಗಾದ ನಷ್ಟವೇನು? ಅದಕ್ಕೆ<noinclude></noinclude> dk8et5xkv9djgaw3eyuyvqvg2f06hrz 318225 318216 2026-05-09T03:40:03Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಚಾವಡಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ವರು ಓಡುತ್ತ ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದು, 'ಅನಾಹುತ ಲೂಟಿ ! ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿರಿ !” ಎಂದು ಕೂಗಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನಿಕರ ತಿರುಗಾಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬೆದರಿದ ಜನ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಗಲಭೇ ಲೂಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನಕ್ಕು ನುಡಿದರು : "ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸರಸ್ವತಿಯರಂತೆ, ಶೆಟ್ಟರೆ. ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರರಾದ ನೀವು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಂದಮತಿಗಳು. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲವೆ?” ಎಂದರು. {{gap}}ಹರದನ ಸಂಗಡಿದ್ದ ಗೆಳೆಯ ನಡುವೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು : “ರಕ್ಷಣೆಗೋ ಭಕ್ಷಣೆಗೋ ಯಾರು ಕಂಡರು, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಧವ ನಾಯಕನನ್ನು ಭಾಗಾನಗರದಿಂದ ಕರೆಸಿದ್ದು ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಠ ಮಂದಿರಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದೆ. ಈ ಸಂಜೆ ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆದಾಗ ಆ ವಿಚಾರ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಂತೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ತೀವ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಅಪರಿಚಿತ ಹರದನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. ಸಂಜೆ ನಡೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯ ವಿಚಾರ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ಹೇಗೆ, ತಮ್ಮ ಹಲ್ಲಿ ಶಕುನ ನುಡಿಯಿತೆ? ಅಥವಾ ನೀನೇ ಹಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಸಭಾಂಗಣದ ಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆಯ?” ಎಂದರು ಅವರು. {{gap}}“ರಾಜಸಭೆಯ ರಹಸ್ಯ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಸಭೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೇ, ಅಯ್ಯನವರೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದು ರಹಸ್ಯವೆಂದೇ ಕಿವಿಯಿಂದ ಕಿವಿಗೆ ಪ್ರಚಾರವಾಗುವುದು. ಮಠ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಚಾರ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಸಭೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಾಗ ಕರ್ಣದೇವರಸರು ವಿರೋಧಿಸಿದರಂತೆ, ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಬೆಳೆದು ಕರ್ಣದೇವರಸರು ಕೋಪದಿಂದ ಸಭೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರಂತೆ.” {{gap}}ಹರದನು ದನಿ ತಗ್ಗಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟನು. {{gap}}“ಆಮೇಲೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯಿತಂತೆ?” {{gap}}“ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೇ ವಹಿಸಿದರಂತೆ.” {{gap}}“ಮಠ ಮಂದಿರಗಳು ನಾಶವಾದರೆ ನಿಮಗಾದ ನಷ್ಟವೇನು? ಅದಕ್ಕೆ<noinclude></noinclude> jcqlgfka9zo1oxvjyk8k9l2un88g5f8 104 86357 318217 203677 2026-05-09T03:37:33Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೭}} ನೀವೇಕೆ ಹೆದರಬೇಕು ?” {{gap}}“ಹೆದರಿಕೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ, ಅಯ್ಯನವರೆ.” {{gap}}“ಯಾವ ಕಾರಣ ಅದು?” {{gap}}ರಹಸ್ಯಸಭೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಏನೋ ಅನಾಹುತ ನಡೆಯಿತಂತೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನಿಕರು ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಕಾವಲಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}“ಅರಮನೆಯಲ್ಲಾದ ಅನಾಹುತವೇನು?” {{gap}}“ಅನಾಹುತದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಜನರು ತಲ್ಲಣಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನಾಹುತವೇನೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.” {{gap}}“ಅನಾಹುತವೇನೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಬಾಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, “ಈ ರಹಸ್ಯ ನಿಮಗೇಕೆ? ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳಿ ಬೆಳಗಾದರೆ ಅದು ತಾನಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು. {{gap}}ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ತಬ್ದತೆ ಹೆಪ್ಪು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ, ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳದೆ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಚಿರಮೌನ....ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಸುಳಿವೂ ಇಲ್ಲ. ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಹೊರಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳಕು ಹಚ್ಚಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಶೈವಮಠಗಳ ಮುಂದೆ ಕೂಡಾ ಕಗ್ಗತ್ತಲು ; ಬಾಗಿಲುಗಳು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಬಿಜ್ಜಳನು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವನೆಂದು ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅದರ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯೋ ಇದು ? ಯಾವುದೋ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಜನಶೂನ್ಯವಾದ ಹಾಳೂರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವೆನೇ ನಾನು? ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಮಾಚಿದೇವರು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. {{gap}}ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ. ನಗರದ ಸ್ತಬ್ದತೆ ತಮಂಧಗಳು ಮಹಮನೆಯನ್ನೂ ಮಸಗಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರು. ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿತ್ತು. ಪಾರ್ಶ್ವದ ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ತಟ್ಟಿದರು. ಒಳಗಿನಿಂದ, “ಯಾರು?” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು, ಬಂದಿರುವವರು ಮಾಚಿದೇವರೇ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಒಳಗಿದ್ದವರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರು. {{gap}}“ದೀಪಗಳನ್ನಾರಿಸಿ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲನ್ನೇಕೆ ಮುಚ್ಚಿದಿರಿ? ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?”<noinclude></noinclude> db0559j0x20inmg18icy9t3g2lxo1k9 318226 318217 2026-05-09T03:40:13Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೭}} ನೀವೇಕೆ ಹೆದರಬೇಕು ?” {{gap}}“ಹೆದರಿಕೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ, ಅಯ್ಯನವರೆ.” {{gap}}“ಯಾವ ಕಾರಣ ಅದು?” {{gap}}ರಹಸ್ಯಸಭೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಏನೋ ಅನಾಹುತ ನಡೆಯಿತಂತೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನಿಕರು ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಕಾವಲಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}“ಅರಮನೆಯಲ್ಲಾದ ಅನಾಹುತವೇನು?” {{gap}}“ಅನಾಹುತದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಜನರು ತಲ್ಲಣಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನಾಹುತವೇನೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.” {{gap}}“ಅನಾಹುತವೇನೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಬಾಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, “ಈ ರಹಸ್ಯ ನಿಮಗೇಕೆ? ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳಿ ಬೆಳಗಾದರೆ ಅದು ತಾನಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು. {{gap}}ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ತಬ್ದತೆ ಹೆಪ್ಪು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ, ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳದೆ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಚಿರಮೌನ....ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಸುಳಿವೂ ಇಲ್ಲ. ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಹೊರಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳಕು ಹಚ್ಚಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಶೈವಮಠಗಳ ಮುಂದೆ ಕೂಡಾ ಕಗ್ಗತ್ತಲು ; ಬಾಗಿಲುಗಳು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಬಿಜ್ಜಳನು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವನೆಂದು ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅದರ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯೋ ಇದು ? ಯಾವುದೋ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಜನಶೂನ್ಯವಾದ ಹಾಳೂರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವೆನೇ ನಾನು? ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಮಾಚಿದೇವರು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. {{gap}}ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ. ನಗರದ ಸ್ತಬ್ದತೆ ತಮಂಧಗಳು ಮಹಮನೆಯನ್ನೂ ಮಸಗಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರು. ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿತ್ತು. ಪಾರ್ಶ್ವದ ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ತಟ್ಟಿದರು. ಒಳಗಿನಿಂದ, “ಯಾರು?” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು, ಬಂದಿರುವವರು ಮಾಚಿದೇವರೇ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಒಳಗಿದ್ದವರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರು. {{gap}}“ದೀಪಗಳನ್ನಾರಿಸಿ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲನ್ನೇಕೆ ಮುಚ್ಚಿದಿರಿ? ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?”<noinclude></noinclude> afibyx7fcelbhsgfrysqn222ry659pt 104 86358 318227 203678 2026-05-09T03:42:01Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೮|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಭಟರನ್ನು ಕೇಳಿದರು ಮಾಚಿದೇವರು. {{gap}}“ಚಿಕ್ಕ ಡಣ್ಣಾಯಕರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಾವು ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದೆವು, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಶರಣರೆಲ್ಲ ಅನುಭವಮಂಟಪದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪುನಃ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. {{gap}}ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೀಪಗಳು ಮಸಕಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧ್ಯಕ್ಷಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು. ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆಯರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಎದುರಿಗೆ ಕುಳಿತು ಮೆಲ್ಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಭಾಂಗಣದ ಉಳಿದ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಕತ್ತಲು. ವಲಸೆ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದ ಶರಣೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಚನಗೀತಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತು, “ನಾನು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಏನೋ ನಡೆದಂತಿದೆ!” ಎಂದರು. ಧ್ಯಾನಮಗ್ನರಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಕರೆದು ಮಾಚಿದೇವರ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀರಿ, “ಬಂದಿರಾ ಅಣ್ಣ ! ನೀವು ಹೋದ ಮೇಲೆ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುವ ಘಟನೆಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅದರಿಂದಲೆ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದೆ,” ಎಂದರು. {{gap}}“ಏನು ನಡೆಯಿತು?” {{gap}}“ಸಂಜೆ ಮುಗಿದು ಕತ್ತಲೆ ಕವಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಶರಣ ಭಟರು, ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತು ಗಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ನಾನೇ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಮಹಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು ಐನೂರು ಮಾರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಪಹರೆಯಿದ್ದವು. ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಕೆರೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಮುತ್ತುವುದು ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ. ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಮಾಡಿದೆ. 'ಈ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವೇನು ಮಾಡುವುದು?” ಎಂದು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು 'ಮಹಮನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನಮಗಿಲ್ಲ. ಮಹಮನೆಯೊಡನೆ ನಾವೂ ನಾಶವಾಗಲು<noinclude></noinclude> 82zt13lkrk9ro20u61w6nm31qni4p9x 318233 318227 2026-05-09T03:48:56Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೩೯೮|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಭಟರನ್ನು ಕೇಳಿದರು ಮಾಚಿದೇವರು. {{gap}}“ಚಿಕ್ಕ ಡಣ್ಣಾಯಕರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಾವು ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದೆವು, ಅಯ್ಯನವರೆ, ಶರಣರೆಲ್ಲ ಅನುಭವಮಂಟಪದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪುನಃ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. {{gap}}ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೀಪಗಳು ಮಸಕಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧ್ಯಕ್ಷಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು. ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆಯರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಎದುರಿಗೆ ಕುಳಿತು ಮೆಲ್ಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಭಾಂಗಣದ ಉಳಿದ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಕತ್ತಲು. ವಲಸೆ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದ ಶರಣೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಚನಗೀತಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತು, “ನಾನು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಏನೋ ನಡೆದಂತಿದೆ!” ಎಂದರು. ಧ್ಯಾನಮಗ್ನರಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಕರೆದು ಮಾಚಿದೇವರ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀರಿ, “ಬಂದಿರಾ ಅಣ್ಣ ! ನೀವು ಹೋದ ಮೇಲೆ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುವ ಘಟನೆಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅದರಿಂದಲೆ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದೆ,” ಎಂದರು. {{gap}}“ಏನು ನಡೆಯಿತು?” {{gap}}“ಸಂಜೆ ಮುಗಿದು ಕತ್ತಲೆ ಕವಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಶರಣ ಭಟರು, ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತು ಗಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ನಾನೇ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಮಹಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು ಐನೂರು ಮಾರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಪಹರೆಯಿದ್ದವು. ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಕೆರೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಮುತ್ತುವುದು ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ. ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಮಾಡಿದೆ. 'ಈ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವೇನು ಮಾಡುವುದು?” ಎಂದು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು 'ಮಹಮನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನಮಗಿಲ್ಲ. ಮಹಮನೆಯೊಡನೆ ನಾವೂ ನಾಶವಾಗಲು<noinclude></noinclude> fjk7kssm31s6hcgg6sw75b41n81q3vq 104 86359 318228 203679 2026-05-09T03:43:06Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೯}} ಸಿದ್ದರಾಗಬೇಕು. ಹಾಗಲ್ಲದೆ ನಾವು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮುಂದೇನಾಗುವುದೆಂದು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಾಗುವುದು,' ಎಂದು. ಆಗ ನಾನು ಶಿವನಿಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲಿ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. ನಾವು ಎಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವೆವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ ವಚನಗಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಮನವಿಟ್ಟು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನೀವು ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಇಲಿಗೆ ಕರೆತರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ ಶರಣರಿಬ್ಬರನ್ನು ದಿಡ್ಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಕಾವಲಿರಲು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಮಾಚಾರ” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಯದ ಸೂಚನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ದೃಢಕಂಠದಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಂತೆ ಅವರು ನಡೆದುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನಗರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, “ನಾನು ಬಂದಾಗ ಮಹಮನೆಯ ಸಮೀಪ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸೈನ್ಯದ ಸುಳಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶ ಮೊದಲು ಏನೇ ಇರಲಿ, ಆಮೇಲೆ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಅದರಿಂದಲೆ ಅವನು ಸೈನ್ಯದಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯಿತೆಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ರಾತ್ರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಡಳಿತ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿದೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು, ನಗರ ರಕ್ಷಕ ಪಡೆ, ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದಂತೆ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೂಡಲೇ ಬಿಡಬೇಕು.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ವೇದಿಕೆಯಿಂದಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಮಾಚಿದೇವರು ಮೊದಲಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. {{gap}}ಕೊನೆಗೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದರು : “ಈಗ ನಾವು ವಿಷಮ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಉದ್ದೇಶವಾದರೆ, ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಆಗಲೆ ಆಜ್ಞೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಾವಲು ಭಟರು ನಮ್ಮನ್ನು ತಡೆದರೆ ಪುನಃ ಮಹಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದವರೆಗೆ ಕಾದು ನೋಡಿ ಅನಂತರ ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.”<noinclude></noinclude> 14qeu6aaphxgxvy2vqnv9p179i7zhbd 318235 318228 2026-05-09T03:49:04Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೩೯೯}} ಸಿದ್ದರಾಗಬೇಕು. ಹಾಗಲ್ಲದೆ ನಾವು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮುಂದೇನಾಗುವುದೆಂದು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಾಗುವುದು,' ಎಂದು. ಆಗ ನಾನು ಶಿವನಿಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲಿ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. ನಾವು ಎಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವೆವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ ವಚನಗಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಮನವಿಟ್ಟು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನೀವು ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಇಲಿಗೆ ಕರೆತರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ ಶರಣರಿಬ್ಬರನ್ನು ದಿಡ್ಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಕಾವಲಿರಲು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಮಾಚಾರ” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಯದ ಸೂಚನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ದೃಢಕಂಠದಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಂತೆ ಅವರು ನಡೆದುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ನಗರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, “ನಾನು ಬಂದಾಗ ಮಹಮನೆಯ ಸಮೀಪ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸೈನ್ಯದ ಸುಳಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಉದ್ದೇಶ ಮೊದಲು ಏನೇ ಇರಲಿ, ಆಮೇಲೆ ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಅದರಿಂದಲೆ ಅವನು ಸೈನ್ಯದಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯಿತೆಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ರಾತ್ರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಡಳಿತ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿದೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು, ನಗರ ರಕ್ಷಕ ಪಡೆ, ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದಂತೆ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೂಡಲೇ ಬಿಡಬೇಕು.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ವೇದಿಕೆಯಿಂದಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಮಾಚಿದೇವರು ಮೊದಲಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. {{gap}}ಕೊನೆಗೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದರು : “ಈಗ ನಾವು ವಿಷಮ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಉದ್ದೇಶವಾದರೆ, ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಆಗಲೆ ಆಜ್ಞೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಾವಲು ಭಟರು ನಮ್ಮನ್ನು ತಡೆದರೆ ಪುನಃ ಮಹಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದವರೆಗೆ ಕಾದು ನೋಡಿ ಅನಂತರ ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.”<noinclude></noinclude> asazx69ndjj0qu261yimgup33ot22hq 104 86360 318229 203681 2026-05-09T03:44:31Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೦|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಅಸಮಾಧಾನದ ಬಿರುದನಿಯಿಂದ ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದರು : “ನಿಮ್ಮ ಈ ಅಸ್ಥಿರ ಮನೋವೃತ್ತಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಸರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರೆ. ಕಲ ಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ದುರ್ಘಟನೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಅದರಿಂದ ನಮಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿರುವ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ನಾಳೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಬಹುದು. ಶಿವನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಮಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಈ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಅಸಮರ್ಥರಾದರೆ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯುಪಂಜರದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಆಸೆಯನ್ನೇ ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ....” ಎಂದು ಮಾಚಿದೇವರು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರ ಮುಖ ನೋಡಿದರು. {{gap}}“ನೀವು ಹೇಳುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವಯ್ಯನವರೇ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದರು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : “ಶರಣರನ್ನು ಉಳಿವೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆನೆಂಬ ನನ್ನ ಶಪಥವನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ಶರಣರು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ನಾನು ನಿರುಪಾಯನು. ನನ್ನ ಈ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ನೀವು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ನನ್ನ ಗಣಾಚಾರದ ಐದು ಸಹಸ್ರ ವೀರಯೋಧರು ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವರು. “ಅವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿವೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಮರ್ಥರು.” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಮೌನ. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಹೇಳಿದರು : “ಮಾಚಿದೇವರ ಸಲಹೆ ಯುಕ್ತಿ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಮೊದಲೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಂತೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಗೆ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ, {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಒಪ್ಪಿ ಸಭೆ ಮುಗಿಸಲು ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟರು. ವಲಸೆಗಾಗಿ ಪಾತ್ರೆ ಪದಾರ್ಥ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅರ್ಧಘಳಿಗೆಯ ಅನಂತರ ಶರಣರೆಲ್ಲ ಮೌನವಾಗಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು,ಮುಕ್ತಜೀವಿಯ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯ ಉತ್ಕಮಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಭಾವದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ, ನಿರ್ಜಿವ ದೇಹ ಕೊನೆಯುಸುರಿಂದ ಕೊನೆಯ ಸಾರಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ, ತೆರೆದು ಬಿಟ್ಟ ಮಹಮನೆಯ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸುಳಿಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸಿ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪಗಳು ಆರಿದವು.<noinclude></noinclude> 39rq2363j9mg4gqig6mfxg6uaeofmwh 318236 318229 2026-05-09T03:49:13Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೦|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} {{gap}}ಅಸಮಾಧಾನದ ಬಿರುದನಿಯಿಂದ ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದರು : “ನಿಮ್ಮ ಈ ಅಸ್ಥಿರ ಮನೋವೃತ್ತಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಸರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರೆ. ಕಲ ಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಯ ದುರ್ಘಟನೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಅದರಿಂದ ನಮಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತಂಭಿತವಾಗಿರುವ ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯ ನಾಳೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಶೈವಮಠಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಬಹುದು. ಶಿವನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಮಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಈ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಅಸಮರ್ಥರಾದರೆ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯುಪಂಜರದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಆಸೆಯನ್ನೇ ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ....” ಎಂದು ಮಾಚಿದೇವರು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರ ಮುಖ ನೋಡಿದರು. {{gap}}“ನೀವು ಹೇಳುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವಯ್ಯನವರೇ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದರು ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : “ಶರಣರನ್ನು ಉಳಿವೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆನೆಂಬ ನನ್ನ ಶಪಥವನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ಶರಣರು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ನಾನು ನಿರುಪಾಯನು. ನನ್ನ ಈ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ನೀವು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ನನ್ನ ಗಣಾಚಾರದ ಐದು ಸಹಸ್ರ ವೀರಯೋಧರು ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವರು. “ಅವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿವೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಮರ್ಥರು.” {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಮೌನ. {{gap}}ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಹೇಳಿದರು : “ಮಾಚಿದೇವರ ಸಲಹೆ ಯುಕ್ತಿ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಮೊದಲೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಂತೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಗೆ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ, {{gap}}ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಒಪ್ಪಿ ಸಭೆ ಮುಗಿಸಲು ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟರು. ವಲಸೆಗಾಗಿ ಪಾತ್ರೆ ಪದಾರ್ಥ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅರ್ಧಘಳಿಗೆಯ ಅನಂತರ ಶರಣರೆಲ್ಲ ಮೌನವಾಗಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು,ಮುಕ್ತಜೀವಿಯ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯ ಉತ್ಕಮಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಭಾವದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ, ನಿರ್ಜಿವ ದೇಹ ಕೊನೆಯುಸುರಿಂದ ಕೊನೆಯ ಸಾರಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ, ತೆರೆದು ಬಿಟ್ಟ ಮಹಮನೆಯ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸುಳಿಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸಿ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪಗಳು ಆರಿದವು.<noinclude></noinclude> gr8zegh0h6gz0vx79xx6oikyepn4a7i 104 86361 318230 203682 2026-05-09T03:46:20Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೧}} {{gap}}ಸ್ತಬ್ದವು ನಿರ್ಜಿವವೂ ಆಗಿದ್ದ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಚಲಿಸುವ ದೀಪಗಳಂತೆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅಗೋಚರ ಆತ್ಮಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತ ನಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು, ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಪಾತ್ರ ಹರಿಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಣೆಯರು, ಅವರ ಹಿಂದೆ ಸೊಡ್ಡಲ ಬಾಚರಸ, ಪಡಿಹಾರಿ ಉತ್ತಣ್ಣ, ಶೂಲದ ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಣರು, ಈ ರೀತಿ ನಡೆದಿತ್ತು ಆ ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ವಲಸೆಯ ಯಾತ್ರಾದಳ. {{gap}}ನಗರದ ನೈರುತ್ಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ಪೂರ್ವ ಸಂಕೇತದಂತೆ “ಕಲಿದೇವರದೇವ ಪರಾಕ್ !” ಎಂದು ಉಗ್ಗಡಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಾದು ನಿಂತಿದ್ದ ಕಾವಲು ಪಡೆಯ ನಾಯಕ ನಾಗರಾಜನು ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ವಂದಿಸಿ, “ಮೂಡಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರುಣೋದಯದ ಮುಂಬೆಳಗು ಕಾಣುತ್ತಿದೆಯೇ, ಅಯ್ಯನವರೇ?” ಎಂದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ಮೂಡಣ ದೆಸೆ ಕೆಂಪಡರಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಲಿನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಕಡೆ ತೋರಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು, “ಆ ಬೆಳ್ಳಿ ಚಿಕ್ಕಿ ಅರುಣೋದಯದ ಸೂಚನೆ!” ಎಂದರು. {{gap}}“ಹಾಗಾದರೆ ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನಾಯಕನು ಕಾವಲು ಭಟರಿಗೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದನು. ಅಗುಳಿ ಅಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಎಂಟು ಜನ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದರು. {{gap}}ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು, ಅನಂತರ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಗರಾಜನು ಮಾಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕರೆದು, "ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಕೂಡಲೇ ನಾವು ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗಬಹುದು, ಅಯ್ಯನವರೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುದ್ರೆಯೊಡೆಯದ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. {{gap}}“ಇದು ಯಾರ ಆಜ್ಞಾಪತ್ರ?” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}“ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾಸೇನಾನಿ ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕರ ಆಜ್ಞಾಪತ್ರ. ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಇದು ನನ್ನ ಕೈಸೇರಿತು. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ<noinclude></noinclude> 5tdhy3epjk0tscbuwswjkxzk7hh9n7j 318237 318230 2026-05-09T03:49:22Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೧}} {{gap}}ಸ್ತಬ್ದವು ನಿರ್ಜಿವವೂ ಆಗಿದ್ದ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಚಲಿಸುವ ದೀಪಗಳಂತೆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅಗೋಚರ ಆತ್ಮಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತ ನಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು, ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಪಾತ್ರ ಹರಿಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾಗಲಾಂಬೆ ನೀಲಲೋಚನೆ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಣೆಯರು, ಅವರ ಹಿಂದೆ ಸೊಡ್ಡಲ ಬಾಚರಸ, ಪಡಿಹಾರಿ ಉತ್ತಣ್ಣ, ಶೂಲದ ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಣರು, ಈ ರೀತಿ ನಡೆದಿತ್ತು ಆ ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ವಲಸೆಯ ಯಾತ್ರಾದಳ. {{gap}}ನಗರದ ನೈರುತ್ಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ಪೂರ್ವ ಸಂಕೇತದಂತೆ “ಕಲಿದೇವರದೇವ ಪರಾಕ್ !” ಎಂದು ಉಗ್ಗಡಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಾದು ನಿಂತಿದ್ದ ಕಾವಲು ಪಡೆಯ ನಾಯಕ ನಾಗರಾಜನು ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ವಂದಿಸಿ, “ಮೂಡಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರುಣೋದಯದ ಮುಂಬೆಳಗು ಕಾಣುತ್ತಿದೆಯೇ, ಅಯ್ಯನವರೇ?” ಎಂದನು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ಮೂಡಣ ದೆಸೆ ಕೆಂಪಡರಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಲಿನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಕಡೆ ತೋರಿಸಿ ಮಾಚಿದೇವರು, “ಆ ಬೆಳ್ಳಿ ಚಿಕ್ಕಿ ಅರುಣೋದಯದ ಸೂಚನೆ!” ಎಂದರು. {{gap}}“ಹಾಗಾದರೆ ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನಾಯಕನು ಕಾವಲು ಭಟರಿಗೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದನು. ಅಗುಳಿ ಅಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಎಂಟು ಜನ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದರು. {{gap}}ಪಾತ್ರೆ ಪರಿಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಗಳು, ಅನಂತರ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಗರಾಜನು ಮಾಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕರೆದು, "ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಕೂಡಲೇ ನಾವು ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗಬಹುದು, ಅಯ್ಯನವರೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುದ್ರೆಯೊಡೆಯದ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. {{gap}}“ಇದು ಯಾರ ಆಜ್ಞಾಪತ್ರ?” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. {{gap}}“ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾಸೇನಾನಿ ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕರ ಆಜ್ಞಾಪತ್ರ. ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಇದು ನನ್ನ ಕೈಸೇರಿತು. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ<noinclude></noinclude> 864g7fu03p1wi7puq5vd3413rb4xigx 104 86362 318231 203684 2026-05-09T03:47:47Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಆಮೇಲೆ ನೋಡಬಹುದೆಂದು ಹಾಗೆಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೆ.” -ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾಗರಾಜ ಆಜ್ಞೆಯ ಮುದ್ರೆಯೊಡೆದು ನೋಡಿದನು. “ಪುನಃ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರತಕ್ಕದ್ದು. ನಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು, ನಗರದೊಳಗೆ ಬರಲು ಬಿಡಕೂಡದು,” ಎಂದು ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕನು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. {{gap}}“ನೀವು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಆಜ್ಞೆ ನನ್ನ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅಯ್ಯನವರೆ. ಶಿವನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು,” ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ನುಡಿದನು ನಾಗರಾಜ. {{gap}}“ಕಲಿದೇವರ ದೇವನು ನಂಬಿದವರನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಮಾಜಿ ದೇವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. {{gap}}ಶರಣರೆಲ್ಲ ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ನಾಗರಾಜನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತ "ಅರಮನೆಯ ದುರ್ಘಟನೆಯ ವಿಚಾರ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿಯಿತೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ನಾಗರಾಜ ಪಿಸುದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು : "ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಕೊಲೆಯಾದರಂತೆ. ಕರ್ಣದೇವರಸರು ಬಂಧನದಲ್ಲಿ. ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕರು ತಾವೇ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳವನ್ನು ನೀವು ಬೇಗ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿಬಿಡಿ, ಅಯ್ಯನವರೆ” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ತಂಭಿತರಂತೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟರು. ಬಳಿಕ ಅವರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತ ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. {{gap}}ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಮೊದಲ ಜಾಮ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯನ್ನು ದಾಟಿತು. ಹೊಳೆಯಾಚಿನ ದಡದಲ್ಲಿ ಗಣಾಚಾರದ ಭಕ್ತಯೋಧರ ಮುಂಚೂಣಿ ತಂಡ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರು, “ಕಲಿದೇವರದೇವ ಉಘ ! ಉಘ !” ಎಂದು ಜಯಧ್ವನಿ ಮಾಡಿದರು. {{gap}}ಬಳಿಕ ಅವರು ಶರಣರನ್ನು ಹೊಳೆಯಾಚೆ ಸುಮಾರು ಹರದಾರಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು, ಅಲ್ಲಿ ಶರಣರಿಗಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಹಸಿರುವಾಣಿ ಮಂಟಪಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<noinclude></noinclude> gekmo0l8dz08tq1oybzm85yg6izoaev 318238 318231 2026-05-09T03:49:31Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೨|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಆಮೇಲೆ ನೋಡಬಹುದೆಂದು ಹಾಗೆಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೆ.” -ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾಗರಾಜ ಆಜ್ಞೆಯ ಮುದ್ರೆಯೊಡೆದು ನೋಡಿದನು. “ಪುನಃ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ನಗರದ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರತಕ್ಕದ್ದು. ನಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು, ನಗರದೊಳಗೆ ಬರಲು ಬಿಡಕೂಡದು,” ಎಂದು ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕನು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. {{gap}}“ನೀವು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಆಜ್ಞೆ ನನ್ನ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅಯ್ಯನವರೆ. ಶಿವನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು,” ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ನುಡಿದನು ನಾಗರಾಜ. {{gap}}“ಕಲಿದೇವರ ದೇವನು ನಂಬಿದವರನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಮಾಜಿ ದೇವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. {{gap}}ಶರಣರೆಲ್ಲ ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ನಾಗರಾಜನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತ "ಅರಮನೆಯ ದುರ್ಘಟನೆಯ ವಿಚಾರ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿಯಿತೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. {{gap}}ನಾಗರಾಜ ಪಿಸುದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು : "ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರು ಕೊಲೆಯಾದರಂತೆ. ಕರ್ಣದೇವರಸರು ಬಂಧನದಲ್ಲಿ. ಮಾಧವ ದಂಡನಾಯಕರು ತಾವೇ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳವನ್ನು ನೀವು ಬೇಗ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸಿಬಿಡಿ, ಅಯ್ಯನವರೆ” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ತಂಭಿತರಂತೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟರು. ಬಳಿಕ ಅವರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತ ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. {{gap}}ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಮೊದಲ ಜಾಮ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶರಣರ ಯಾತ್ರಾದಳ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆಯನ್ನು ದಾಟಿತು. ಹೊಳೆಯಾಚಿನ ದಡದಲ್ಲಿ ಗಣಾಚಾರದ ಭಕ್ತಯೋಧರ ಮುಂಚೂಣಿ ತಂಡ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರು, “ಕಲಿದೇವರದೇವ ಉಘ ! ಉಘ !” ಎಂದು ಜಯಧ್ವನಿ ಮಾಡಿದರು. {{gap}}ಬಳಿಕ ಅವರು ಶರಣರನ್ನು ಹೊಳೆಯಾಚೆ ಸುಮಾರು ಹರದಾರಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು, ಅಲ್ಲಿ ಶರಣರಿಗಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಹಸಿರುವಾಣಿ ಮಂಟಪಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಮಹಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಆರೋಗಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<noinclude></noinclude> csm0nixxkhgiafpyl61iiugtzbqxfgy 104 86363 318232 203685 2026-05-09T03:48:37Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೩}} {{gap}}ಶಿಬಿರದ ನಡುವೆಯಿದ್ದ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರದಡಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಗುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು, ಸೊಡ್ಡಲ ಬಾಚರಸರು, ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಹಿರಿಯ ಶರಣರನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಾಚಿದೇವರು ಅವರಿಗೆ ಗಣಾಚಾರದ ಭಕ್ತಯೋಧರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ, ಸಿಂಧವಾಡಿ ಕೋಗಲೆ, ವೇಣುಗ್ರಾಮ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಯೋಧರೂ ಅವರ ಸಂಗಡಿದ್ದರು. {{gap}}ಸಭ್ಯಾಚಾರದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ನೆರೆದಿದ್ದವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : "ಮಹಮನೆಯ ಶರಣರನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯು ಪಂಜರದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸುವುದು ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಹೊಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲಿದೇವರ ದೇವನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಾದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉಳಿವೆಯನ್ನು ಸೇರುವವರೆಗೆ ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆ ನನ್ನಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆರದಿರುವ ಭಕ್ತಯೋಧರಿಗೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿವೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ನಮ್ಮ ಬಲವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸೊನ್ನಲಾಪುರದ ಸಿದ್ದರಾಮ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಅಬ್ಬಲೂರಿನ ಏಕಾಂತ ರಾಮಯ್ಯನವರು, ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯ ಗೊಗ್ಗಿದೇವರಸರು, ತಾಳಿಕೋಟೆಯ ವಿರುಪರಸರು, ಸಿಂಧನಾಡಿನ ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಚಮಲ್ಲರಸರು, ದಶಗಣದ ಸಿಂಗಿದೇವರು, ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ಗಣಾಚಾರಿ ದಳಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾಸೈನ್ಯ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಾರದು. ವಲಸೆ ಹೊರಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಜಂಗಮರ ಮತ್ತು ಶರಣರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನುಕಂಪ ವಿಷಾದಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ಅತಿದುಃಖದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದೆನೆಂಬುದು ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ದಯಾಶೂನ್ಯ ಮಹಾಕ್ರೂರಿ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಾವ ಹಿಂಸೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವುದೋ ಯಾರು ಬಲ್ಲರು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ, ಶರಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವುದು ಬಿಜ್ಜಳನ ಉದ್ದೇಶ. ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಲು ಅವನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನನ್ನು ಮಹಾಸೇನಾನಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದನು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯುಂಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಲಿದೇವರ ದೇವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.” {{gap}}ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಒಂದು ಸಾರಿ ಸಭೆಯ ಸುತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ<noinclude></noinclude> ms89hvg4skkblevtol7kmtanvycjjd0 318239 318232 2026-05-09T03:49:41Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೩}} {{gap}}ಶಿಬಿರದ ನಡುವೆಯಿದ್ದ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರದಡಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಗುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸಕಲೇಶ ಮಾದರಸರು, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು, ಸೊಡ್ಡಲ ಬಾಚರಸರು, ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಹಿರಿಯ ಶರಣರನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಾಚಿದೇವರು ಅವರಿಗೆ ಗಣಾಚಾರದ ಭಕ್ತಯೋಧರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ, ಸಿಂಧವಾಡಿ ಕೋಗಲೆ, ವೇಣುಗ್ರಾಮ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಯೋಧರೂ ಅವರ ಸಂಗಡಿದ್ದರು. {{gap}}ಸಭ್ಯಾಚಾರದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮಾಚಿದೇವರು ನೆರೆದಿದ್ದವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : "ಮಹಮನೆಯ ಶರಣರನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯು ಪಂಜರದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿ ಆಂಜನೇಯ ಹೊಳೆ ದಾಟಿಸುವುದು ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಹೊಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲಿದೇವರ ದೇವನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಾದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉಳಿವೆಯನ್ನು ಸೇರುವವರೆಗೆ ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆ ನನ್ನಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆರದಿರುವ ಭಕ್ತಯೋಧರಿಗೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿವೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ನಮ್ಮ ಬಲವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸೊನ್ನಲಾಪುರದ ಸಿದ್ದರಾಮ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಅಬ್ಬಲೂರಿನ ಏಕಾಂತ ರಾಮಯ್ಯನವರು, ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯ ಗೊಗ್ಗಿದೇವರಸರು, ತಾಳಿಕೋಟೆಯ ವಿರುಪರಸರು, ಸಿಂಧನಾಡಿನ ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಚಮಲ್ಲರಸರು, ದಶಗಣದ ಸಿಂಗಿದೇವರು, ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ಗಣಾಚಾರಿ ದಳಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳರಾಯರ ಮಹಾಸೈನ್ಯ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಾರದು. ವಲಸೆ ಹೊರಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಜಂಗಮರ ಮತ್ತು ಶರಣರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನುಕಂಪ ವಿಷಾದಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ಅತಿದುಃಖದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದೆನೆಂಬುದು ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆ. ಮಾಧವ ನಾಯಕನ ದಯಾಶೂನ್ಯ ಮಹಾಕ್ರೂರಿ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಾವ ಹಿಂಸೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವುದೋ ಯಾರು ಬಲ್ಲರು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವಮಠಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ, ಶರಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವುದು ಬಿಜ್ಜಳನ ಉದ್ದೇಶ. ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಲು ಅವನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನನ್ನು ಮಹಾಸೇನಾನಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದನು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೃತ್ಯುಂಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಲಿದೇವರ ದೇವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.” {{gap}}ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಒಂದು ಸಾರಿ ಸಭೆಯ ಸುತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ<noinclude></noinclude> ozegpnb3w7kdebphre8rk4v7kvb6ugz 104 86364 318244 203688 2026-05-09T03:52:48Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೫}} ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನುರಿತ ರಾಜಕಾರಿಣಿಯಂತೆ ಮಾಚಿದೇವರು ದನಿ ತಗ್ಗಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : “ನೆನ್ನಿನ ಸಂಜೆ ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವ ಮಠಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಶರಣರ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ರಚಿಸಿದ್ದ ಯೋಜನೆ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಜ್ಜಳನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಬಿಜ್ಜಳನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೊಪ್ಪಿಸಿದನು. ಸಭೆ ಮುಗಿದು ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅರಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯಲಿ, ಬಿಜ್ಜಳನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.” {{gap}}ಮೇಘವಿಲ್ಲದ ಗಗನದಿಂದ ಸಿಡಿಲೆರಗಿದಂತೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ಸ್ತಂಭಿತರಾದರು. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆ ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ, ಶರಣ ಧರ್ಮದ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪಣತೊಟ್ಟ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ್ಯಾಪಹಾರಿ ಮಹಾ ಮಂಡಲೇಶ್ವರನ ಕೊಲೆ! ಗಣಾಚಾರಿ ಯೋಧರ ತಂಡ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೊಳಗುವಂತೆ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿತು : {{gap}}“ಪರವಾದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಂತ್ಯ” {{gap}}“ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿತು!” {{gap}}“ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯ ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾಯಿತು!” {{gap}}ಎಂಬ ಕೂಗು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೈಯೆತ್ತಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವಂತೆ ಸನ್ನೆಮಾಡಿದರು. ಸಭೆ ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಪುನಃ ಹೇಳಿದರು : “ನಿಮ್ಮ ಈ ಜಯಧ್ವನಿ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ವ್ಯರ್ಥ ಘೋಷಣೆಗಳು, ನನ್ನನ್ನು ದುಃಖಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿವೆ. ದಯಮಾಡಿ ಶಾಂತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತು ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟಿ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಯಿಂದ ಶರಣರ ಹಿತಸಾಧನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿರರ್ಥಕ ಕಲ್ಪನೆ. ಬಿಜ್ಜಳನು ಪರವಾದಿ. ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಯನಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಸಿದನು. ಶರಣಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಶರಣರು ಅವನ ವಧೆಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬಿಜ್ಜಳನ ಹಿಂಸೆ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಸ್ವಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಶರಣರು ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಲಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಬಿಜ್ಜಳನನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಯಾವಾಗಲೂ<noinclude></noinclude> cjgj1ruqpnekgkpnr1hyobthwpe2jzk 318249 318244 2026-05-09T03:57:21Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೫}} ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನುರಿತ ರಾಜಕಾರಿಣಿಯಂತೆ ಮಾಚಿದೇವರು ದನಿ ತಗ್ಗಿಸಿ ಹೇಳಿದರು : “ನೆನ್ನಿನ ಸಂಜೆ ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣದ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೈವ ಮಠಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಶರಣರ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ರಚಿಸಿದ್ದ ಯೋಜನೆ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಜ್ಜಳನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಬಿಜ್ಜಳನು ಮಾಧವ ನಾಯಕನಿಗೊಪ್ಪಿಸಿದನು. ಸಭೆ ಮುಗಿದು ಕಲಚೂರ್ಯ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅರಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯಲಿ, ಬಿಜ್ಜಳನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.” {{gap}}ಮೇಘವಿಲ್ಲದ ಗಗನದಿಂದ ಸಿಡಿಲೆರಗಿದಂತೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ಸ್ತಂಭಿತರಾದರು. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆ ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ, ಶರಣ ಧರ್ಮದ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪಣತೊಟ್ಟ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ್ಯಾಪಹಾರಿ ಮಹಾ ಮಂಡಲೇಶ್ವರನ ಕೊಲೆ! ಗಣಾಚಾರಿ ಯೋಧರ ತಂಡ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೊಳಗುವಂತೆ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿತು : {{gap}}“ಪರವಾದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಂತ್ಯ” {{gap}}“ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿತು!” {{gap}}“ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ್ಯ ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾಯಿತು!” {{gap}}ಎಂಬ ಕೂಗು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೈಯೆತ್ತಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವಂತೆ ಸನ್ನೆಮಾಡಿದರು. ಸಭೆ ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಪುನಃ ಹೇಳಿದರು : “ನಿಮ್ಮ ಈ ಜಯಧ್ವನಿ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ವ್ಯರ್ಥ ಘೋಷಣೆಗಳು, ನನ್ನನ್ನು ದುಃಖಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿವೆ. ದಯಮಾಡಿ ಶಾಂತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತು ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟಿ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಬಿಜ್ಜಳನ ವಧೆಯಿಂದ ಶರಣರ ಹಿತಸಾಧನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿರರ್ಥಕ ಕಲ್ಪನೆ. ಬಿಜ್ಜಳನು ಪರವಾದಿ. ಮಧುವರಸಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಯನಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಸಿದನು. ಶರಣಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಶರಣರು ಅವನ ವಧೆಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬಿಜ್ಜಳನ ಹಿಂಸೆ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಸ್ವಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಶರಣರು ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಲಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಬಿಜ್ಜಳನನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಯಾವಾಗಲೂ<noinclude></noinclude> 3rczjv33068rhhfaor8qu3q6jqthep3 104 86365 318245 203689 2026-05-09T03:54:22Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಶರಣರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳನು ಜೀವಿಸಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಷ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಜ್ಜಳನ ಮರಣದ ಫಲವಾಗಿ ಮುಂದೆ ನಾವು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗಲೇ ಮಾಧವನಾಯಕನು ಬಿಜ್ಜಳನ ಸಹೋದರ ಕರ್ಣದೇವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರನೂ ಅವನ ಸಹೋದರರೂ ಮಂಗಳವೇಡೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಪದವಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಳಾಗುವುದು. ಶರಣರು ಮಡಿಯುವರು. ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಬಿದ್ದಂತೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ನುಡಿಗಳಿಂದ ಗಣಾಚಾರಿ ಯೋಧರ ಉತ್ಸಾಹ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. “ಅದು ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಒಂದು ಸಾರಿ ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡುವವು. ದಯಮಾಡಿ ಅಣ್ಣನವರು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಬೇಕು,” ಎಂದು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, “ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಎರಡು ದಿನ ಕಾದು ನೋಡಿ ಅನಂತರ ನೀವು ಹೋಗಬೇಕು,” ಎಂದರು. ಯೋಧರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಪರಿಚಯ ಸಭೆ ಮುಗಿಯಿತು. {{gap}}ಆ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ಶರಣೆಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ನೀಲಲೋಚನೆಯರು ಆ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀಲಲೋಚನೆ ಹೇಳಿದಳು “ಅಣ್ಣನ ಕೊಲೆಯ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತಳಮಳ ಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂತ್ಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬರಲೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಣ್ಣ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಮಾಡದಿದ್ದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈಗೇಕೆ ಮಾಡಬಾರದು ? ಕರ್ಣದೇವನ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಶರಣರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆತರುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.” {{gap}}ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾಹಸ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರದನ್ನು ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ? ಅಣ್ಣನ ದುರಂತ ಮರಣದಿಂದ ಈಗವಳು ಉದ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೆಣ್ಣು ಏನನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲಳು, ಏನು ಮಾಡಲಾರಳು, ಎಂಬ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಅಳಿದಿದೆ ಅವಳಲ್ಲಿ. ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿದಾನವಾಗುವ ಪರಮೋದ್ದೇಶ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಂದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ<noinclude></noinclude> 4w24hk0o35ev9r1m2odskqvo372a0c7 318251 318245 2026-05-09T03:57:30Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=೪೦೬|right=ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ}} ಶರಣರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳನು ಜೀವಿಸಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಷ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಜ್ಜಳನ ಮರಣದ ಫಲವಾಗಿ ಮುಂದೆ ನಾವು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗಲೇ ಮಾಧವನಾಯಕನು ಬಿಜ್ಜಳನ ಸಹೋದರ ಕರ್ಣದೇವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕುಮಾರ ಸೋಮೇಶ್ವರನೂ ಅವನ ಸಹೋದರರೂ ಮಂಗಳವೇಡೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಪದವಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಳಾಗುವುದು. ಶರಣರು ಮಡಿಯುವರು. ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಬಿದ್ದಂತೆ.” {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರ ನುಡಿಗಳಿಂದ ಗಣಾಚಾರಿ ಯೋಧರ ಉತ್ಸಾಹ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. “ಅದು ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಒಂದು ಸಾರಿ ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡುವವು. ದಯಮಾಡಿ ಅಣ್ಣನವರು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಬೇಕು,” ಎಂದು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡರು. {{gap}}ಮಾಚಿದೇವರು ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, “ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಎರಡು ದಿನ ಕಾದು ನೋಡಿ ಅನಂತರ ನೀವು ಹೋಗಬೇಕು,” ಎಂದರು. ಯೋಧರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಪರಿಚಯ ಸಭೆ ಮುಗಿಯಿತು. {{gap}}ಆ ದಿನ ಅಪರಾಹ್ನ ಶರಣೆಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ನೀಲಲೋಚನೆಯರು ಆ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀಲಲೋಚನೆ ಹೇಳಿದಳು “ಅಣ್ಣನ ಕೊಲೆಯ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತಳಮಳ ಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂತ್ಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬರಲೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಣ್ಣ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಮಾಡದಿದ್ದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈಗೇಕೆ ಮಾಡಬಾರದು ? ಕರ್ಣದೇವನ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಶರಣರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಶರಣರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆತರುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.” {{gap}}ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾಹಸ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರದನ್ನು ನೀಲಲೋಚನೆಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ? ಅಣ್ಣನ ದುರಂತ ಮರಣದಿಂದ ಈಗವಳು ಉದ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೆಣ್ಣು ಏನನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲಳು, ಏನು ಮಾಡಲಾರಳು, ಎಂಬ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಅಳಿದಿದೆ ಅವಳಲ್ಲಿ. ಶರಣರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿದಾನವಾಗುವ ಪರಮೋದ್ದೇಶ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಂದು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ<noinclude></noinclude> 2bw1c282s6zotdgrnuar7czmqwtvxgt 104 86366 318247 203690 2026-05-09T03:56:45Z Shreesha Sharma 7840 /* Proofread */ 318247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೭}} ಭಾವಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, “ಶರಣರನ್ನುಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ನಿನ್ನ ಸಂಗಡ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ, ನೀಲಾ. ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೆ ? ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಕರ್ಣದೇವನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವನಂತೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ನಗರ ದ್ವಾರಗಳು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು. ಹೆಣ್ಣು ದುಡುಕಿ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು,” ಎಂದಳು. {{gap}}ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಾಗಲಾಂಬೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, “ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ, ನೀಲಾ. ನೀನು ಸಂಗಡ ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಗುರುಕುಲದ ಮೇನೆಯಿದೆ, ರಕ್ಷಕ ಭಟರಿದ್ದಾರೆ.” ಎಂದಳು. {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಪತಿದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲೆಳಸದಿರುವ ತಾನು, ಅಣ್ಣನ ಅಂತ್ಯದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಶರಣರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನೆವದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಉಚಿತವೆನಿಸುವುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು. {{gap}}ನಾಗಲಾಂಬೆ ಪುನಃ ಹೇಳಿದಳು : “ಇದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವಲ್ಲ, ನೀಲಾ. ಸತೀಧರ್ಮ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವೆಯಾ ನೀನು?” {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಸತೀಧರ್ಮ ! ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನ ಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ! ಪುರುಷರ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಈ ನಾರೀಮೇಧಕ್ಕೆ. ಇದರಿಂದ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವ ಉಪಾಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ? ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಡನೆ ಸಮಾನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಶರಣಧರ್ಮ ಇದಕ್ಕೊಪ್ಪುವುದೇ? ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದ ಸ್ಥಿರ ಕಂಠದಿಂದ ನೀಲಲೋಚನೆ ಹೇಳಿದಳು : “ಸತೀ ಧರ್ಮ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಪತಿಸೇವೆಗಾಗಿ. ಬಂಧುಧರ್ಮ ನನ್ನನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಅಣ್ಣನ ಅಂತ್ಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದ ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಬಂಧನಗಳೇಕೆ ? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ಉಳಿವೆಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ನಿಜಶರಣೆಗೆ ಅದೊಂದೇ ಆತ್ರೋದ್ದಾರದ ಮಾರ್ಗ, ಸಂಗಮದ ಕರೆಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಉತ್ತರ.” {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೀಲಲೋಚನೆ ಮೊದಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ<noinclude></noinclude> 5ftvfhmkx9q1mlgkneag11rhv9wueue 318252 318247 2026-05-09T03:57:38Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 318252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{rh|center=|left=ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ|right=೪೦೭}} ಭಾವಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, “ಶರಣರನ್ನುಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ನಿನ್ನ ಸಂಗಡ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ, ನೀಲಾ. ಮಾಚಿದೇವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೆ ? ಮಾಧವ ನಾಯಕನು ಕರ್ಣದೇವನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವನಂತೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ನಗರ ದ್ವಾರಗಳು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು. ಹೆಣ್ಣು ದುಡುಕಿ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು,” ಎಂದಳು. {{gap}}ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಾಗಲಾಂಬೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, “ಪಡಿಹಾರಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ, ನೀಲಾ. ನೀನು ಸಂಗಡ ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಗುರುಕುಲದ ಮೇನೆಯಿದೆ, ರಕ್ಷಕ ಭಟರಿದ್ದಾರೆ.” ಎಂದಳು. {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಪತಿದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲೆಳಸದಿರುವ ತಾನು, ಅಣ್ಣನ ಅಂತ್ಯದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಶರಣರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನೆವದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಉಚಿತವೆನಿಸುವುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು. {{gap}}ನಾಗಲಾಂಬೆ ಪುನಃ ಹೇಳಿದಳು : “ಇದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವಲ್ಲ, ನೀಲಾ. ಸತೀಧರ್ಮ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವೆಯಾ ನೀನು?” {{gap}}ನೀಲಲೋಚನೆ ಅಪ್ರತಿಭೆಯಾದಳು. ಸತೀಧರ್ಮ ! ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನ ಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ! ಪುರುಷರ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಈ ನಾರೀಮೇಧಕ್ಕೆ. ಇದರಿಂದ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವ ಉಪಾಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ? ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಡನೆ ಸಮಾನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಶರಣಧರ್ಮ ಇದಕ್ಕೊಪ್ಪುವುದೇ? ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದ ಸ್ಥಿರ ಕಂಠದಿಂದ ನೀಲಲೋಚನೆ ಹೇಳಿದಳು : “ಸತೀ ಧರ್ಮ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಪತಿಸೇವೆಗಾಗಿ. ಬಂಧುಧರ್ಮ ನನ್ನನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಅಣ್ಣನ ಅಂತ್ಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದ ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಬಂಧನಗಳೇಕೆ ? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ಉಳಿವೆಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ನಿಜಶರಣೆಗೆ ಅದೊಂದೇ ಆತ್ರೋದ್ದಾರದ ಮಾರ್ಗ, ಸಂಗಮದ ಕರೆಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಉತ್ತರ.” {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೀಲಲೋಚನೆ ಮೊದಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ<noinclude></noinclude> suadexolfymspk6jc2mco3sdc43ucmq 104 89226 318254 233221 2026-05-09T07:49:35Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 318254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|ಶಾಪಾದಪಿ ವರಾದಪಿ!||೮೯}}</noinclude>ಪತಿವ್ರತೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿಯ ಅವಳ ಸ್ಥಾನ ಅತ್ಯಂತ ಗೌಣ; ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣವು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ರಾವಣನ ವಧೆಯನಂತರ ಅವಳ ವಿಲಾಪದಿಂದ ಅವಳ ಸ್ವಭಾವ-ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ರಾವಣನ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ಅವಳು ತಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಅವಳು ಆ ರೀತಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾವಿತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದಿಂದ ಪತಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮಂಡೋದರಿಗೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾವಿತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದ್ದು ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಚಾತುರ್ಯದಿಂದಲೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮತಭೇದಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. {{gap}}ರಾಮನು ಆದರ್ಶ ಪುತ್ರ, ಪತಿ, ಬಂಧು, ಶಾಸಕ, ಅಜ್ಞಾಧಾರಕ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ, ಏಕಬಾಣ, ಏಕವಚನಿ, ಏಕಪತ್ನೀವ್ರತಸ್ಥ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಚಾರಿತ್ರ್ಯವುಳ್ಳನೆಂಬ ತುಲನಾತೀತ ಗುಣಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಸೀತೆಯು ಕೂಡ ಸತ್ಯವಂತೆ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವವಳು. ಹೆಸರಾಂತ ತ್ಯಾಗಿಯು, ನಿಃಸ್ಫೃಹಳು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕಲಂಕರಹಿತ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಮನಲ್ಲಿದ್ದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಪ್ರೀತಿಯು ರಾಮಕಥೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಸೀತೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರಿ ಹೇಳುವಾಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ತನ್ನ ತಪೋಬಲವನ್ನೇ ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ರಾವಣನು ಅವಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದ ನಂತರ ಆತನ ವಧೆಯಾಗುವವರೆಗಿನ ಯಾವ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳು ಅವನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರತಿಕೂಲಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿದ್ದಳು; ಆದರೆ, ರಾವಣನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು; ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಲಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವದು ಸೀತೆಗೇ ಬಹಳೇ ಕಠಿಣವಿತ್ತು. ಅವಳ ಶೀಲ ರಕ್ಷಣೆಯು ಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಶೀಲಕ್ಕೆ ಕುಂದುಬಂದಿದ್ದರೆ ಈ ಕಥೆಯ ನೈತಿಕ ಅಧಿಷ್ಠಾನವೇ ಕುಸಿಯುವದೆಂಬ ಭೀತಿ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಕೊರಗಾಗಿತ್ತು. ಕಾವ್ಯಾತ್ಮನ್ಯಾಯದ (Poetic justice) ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸೀತೆಯು ಶೀಲಭ್ರಷ್ಟೆಯಾಗುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭ್ರಷ್ಟಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯವು ಉಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪರಾಧಿಯಾದವನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೂ ಕಥೆಯು ರಸಹೀನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೀತೆಯು ಶುದ್ಧಚಾರಿತ್ರ್ಯ ವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ರಾಮನಿಗೆ ದೃಢನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದರೂ, ಲೋಕಾಪವಾದವನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಾಮನು ಅವಳಿಗೆ ಅಗ್ನಿದಿವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಲವಂತ<noinclude></noinclude> g8p3n9en2210q2vo6kfavlsakrpy094 10 100788 318114 282589 2026-05-08T13:45:29Z A826 6806 318114 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: #fff; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: #fff; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2.0em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #fef6e7; } /* Simple button style - always visible, no toggle */ .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; background: #e9ecef; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #ffffff; border-color: #72777d; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #ffffff; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #e9ecef; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } /* Tables inside the content */ .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 8px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; } /* Status colors */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0; } .status-proofread { background-color: #FFE867; } .status-validated { background-color: #90FF90; } .status-withouttext { background-color: #DDD; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } /* ============================================ */ /* DARK MODE SUPPORT - Automatic based on system preference */ /* ============================================ */ @media (prefers-color-scheme: dark) { /* Base dark mode colors */ .ws-intro__main { background: #1a1a1a; border-color: #3a3f47; } .ws-intro__columns-left { background: #2d2d2d; } .ws-intro__columns-right { background: #1e1e1e; border-left-color: #3a3f47; color: #e8e8e8; } .ws-intro__exercise { background: #2a2a2a; border-color: #3a3f47; } .ws-intro__exercise-header { background: #3a3a3a; border-bottom-color: #4a4f57; color: #6ab0ff; } .ws-intro__exercise-content { background: #2a2a2a; color: #e0e0e0; } .ws-intro__button { background: #3a3a3a; border-color: #5a5f67; color: #6ab0ff; } a:hover .ws-intro__button { background: #4a4a4a; border-color: #7a7f87; } .ws-intro__button-progressive { background: #1a5cad; border-color: #1a5cad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #2a6cbd; border-color: #2a6cbd; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #3a3a3a; } .ws-intro__nav-links { border-top-color: #3a3f47; } .ws-intro__tabs-main a { color: #6ab0ff; } .ws-intro__tabs-main--active { background: #3a3a3a; border-left-color: #6ab0ff; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #ffffff; } .ws-intro__tabs-title { border-bottom-color: #6ab0ff; color: #e0e0e0; } /* Tables in dark mode */ .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border-color: #4a4f57; background: #2a2a2a; color: #e0e0e0; } .ws-intro__columns-right th { background: #3a3a3a; } /* Status colors - adjusted for dark mode (more vibrant but readable) */ .status-notproofread { background-color: #8B3A3A !important; color: #ffffff !important; } .status-proofread { background-color: #8B7D3A !important; color: #ffffff !important; } .status-validated { background-color: #2E6B2E !important; color: #ffffff !important; } .status-withouttext { background-color: #555555 !important; color: #e0e0e0 !important; } .status-problematic { background-color: #4A4A8B !important; color: #ffffff !important; } /* Better visibility for inline elements */ .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button) { color: #8bb9fe; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):visited { color: #c4a0ff; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):hover { color: #b8d4ff; } /* Code or pre elements if any */ code, pre { background: #2d2d2d; color: #e8e8e8; border-color: #4a4f57; } /* Input fields if any */ input, textarea, select { background: #2d2d2d; color: #e8e8e8; border-color: #4a4f57; } } nvkhwf2lh2ziah16rd654030sah3133 318116 318114 2026-05-08T13:49:02Z A826 6806 318116 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: #fff; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: #fff; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2.0em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #fef6e7; } /* Simple button style - always visible, no toggle */ .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; background: #e9ecef; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #ffffff; border-color: #72777d; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #ffffff; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #e9ecef; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } /* Tables inside the content */ .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 8px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; } /* Status colors - light mode */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0; } .status-proofread { background-color: #FFE867; } .status-validated { background-color: #90FF90; } .status-withouttext { background-color: #DDD; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } /* ============================================ */ /* DARK MODE SUPPORT - High contrast & readability */ /* ============================================ */ @media (prefers-color-scheme: dark) { /* Base dark mode colors - softer dark background for less eye strain */ .ws-intro__main { background: #1e1f22; border-color: #404349; } .ws-intro__columns-left { background: #2a2c30; } .ws-intro__columns-right { background: #1e1f22; border-left-color: #404349; color: #e4e6eb; } /* Better contrast text colors - using light gray instead of pure white */ .ws-intro__columns-right p, .ws-intro__columns-right div:not(.ws-intro__exercise-header):not(.ws-intro__button), .ws-intro__columns-right span { color: #d0d2d8; } .ws-intro__exercise { background: #2a2c30; border-color: #404349; } .ws-intro__exercise-header { background: #363940; border-bottom-color: #404349; color: #7eb6ff; } .ws-intro__exercise-content { background: #2a2c30; color: #d0d2d8; } /* Buttons with good contrast */ .ws-intro__button { background: #363940; border-color: #555a63; color: #7eb6ff; } a:hover .ws-intro__button { background: #43464d; border-color: #6b7079; color: #9ac6ff; } .ws-intro__button-progressive { background: #1a5cad; border-color: #1a5cad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #2a6cbd; border-color: #2a6cbd; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #363940; } .ws-intro__nav-links { border-top-color: #404349; } /* Navigation links - high visibility */ .ws-intro__tabs-main a { color: #7eb6ff; } .ws-intro__tabs-main a:hover { color: #9ac6ff; text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { background: #363940; border-left-color: #7eb6ff; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #e4e6eb; } .ws-intro__tabs-title { border-bottom-color: #7eb6ff; color: #e4e6eb; } /* Tables in dark mode - good contrast */ .ws-intro__columns-right table { background: #2a2c30; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border-color: #4a4d54; color: #d0d2d8; } .ws-intro__columns-right th { background: #363940; color: #e4e6eb; font-weight: bold; } .ws-intro__columns-right td { background: #2a2c30; } /* Status colors - adjusted for dark mode with good text contrast */ .status-notproofread { background-color: #7a3030 !important; color: #ffd0d0 !important; } .status-proofread { background-color: #7a6e2e !important; color: #fff0c0 !important; } .status-validated { background-color: #2d5a2d !important; color: #d0ffd0 !important; } .status-withouttext { background-color: #55585f !important; color: #e4e6eb !important; } .status-problematic { background-color: #454590 !important; color: #d0d0ff !important; } /* Link colors - highly visible */ .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button) { color: #7eb6ff; text-decoration: none; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):hover { color: #9ac6ff; text-decoration: underline; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):visited { color: #b894f0; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):visited:hover { color: #cca8ff; } /* Code blocks - maintain readability */ code, pre { background: #2a2c30; color: #e4e6eb; border: 1px solid #4a4d54; padding: 2px 4px; border-radius: 3px; } pre { padding: 10px; overflow-x: auto; } /* Form elements if present */ input, textarea, select { background: #363940; color: #e4e6eb; border: 1px solid #555a63; padding: 5px; } input:focus, textarea:focus, select:focus { border-color: #7eb6ff; outline: none; } /* Headings - maintain hierarchy visibility */ h1, h2, h3, h4, h5, h6 { color: #e4e6eb; } /* Lists for better visibility */ ul, ol { color: #d0d2d8; } /* Blockquotes */ blockquote { background: #2a2c30; border-left: 3px solid #7eb6ff; padding: 10px 15px; margin: 10px 0; color: #d0d2d8; } /* Horizontal rule */ hr { border-color: #404349; } /* Keyboard input */ kbd { background: #363940; border: 1px solid #555a63; color: #e4e6eb; padding: 2px 5px; border-radius: 3px; } } fxsxfg0fl4wcutn23z4xmd975ln1me7 318117 318116 2026-05-08T13:56:01Z A826 6806 318117 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: #fff; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: #fff; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2.0em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #fef6e7; } /* Simple button style - always visible, no toggle */ .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; background: #e9ecef; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #ffffff; border-color: #72777d; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #ffffff; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #e9ecef; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } /* Tables inside the content */ .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 8px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; } /* Status colors */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0; } .status-proofread { background-color: #FFE867; } .status-validated { background-color: #90FF90; } .status-withouttext { background-color: #DDD; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } /* ============================================ */ /* DARK MODE FORCE DISABLED */ /* Light mode will appear even when system is in dark mode */ /* ============================================ */ /* This completely overrides any dark mode attempts */ @media (prefers-color-scheme: dark) { /* Force all backgrounds to light mode colors */ .ws-intro__main, .ws-intro__columns-right, .ws-intro__exercise, .ws-intro__exercise-content, body .ws-intro__main, body .ws-intro__columns-right { background: #fff !important; } .ws-intro__columns-left { background: #f8f9fa !important; } /* Force all text to dark/light mode appropriate colors */ .ws-intro__columns-right p, .ws-intro__columns-right div, .ws-intro__columns-right span, .ws-intro__columns-right li, .ws-intro__exercise-content, .ws-intro__columns-right { color: #202122 !important; } /* Force headers to original colors */ .ws-intro__exercise-header { background: #e9ecef !important; color: #0645ad !important; border-bottom-color: #c8ccd1 !important; } /* Force buttons to light mode */ .ws-intro__button { background: #f8f9fa !important; border-color: #a2a9b1 !important; color: #0645ad !important; } a:hover .ws-intro__button { background: #ffffff !important; border-color: #72777d !important; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad !important; border-color: #0645ad !important; color: #ffffff !important; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf !important; border-color: #0b5cbf !important; } /* Force navigation links to original colors */ .ws-intro__tabs-main a { color: #0645ad !important; } .ws-intro__tabs-main--active { background: #eaecf0 !important; border-left-color: #36c !important; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000 !important; } .ws-intro__tabs-title { border-bottom-color: #36c !important; color: #000 !important; } /* Force tables to light mode */ .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border-color: #a2a9b1 !important; background: #fff !important; color: #202122 !important; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0 !important; } /* Force status colors to original light mode */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0 !important; color: #000 !important; } .status-proofread { background-color: #FFE867 !important; color: #000 !important; } .status-validated { background-color: #90FF90 !important; color: #000 !important; } .status-withouttext { background-color: #DDD !important; color: #000 !important; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF !important; color: #000 !important; } /* Force links to original colors */ .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button) { color: #0645ad !important; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):hover { color: #0b5cbf !important; } .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):visited { color: #7346a0 !important; } /* Force borders to original colors */ .ws-intro__main, .ws-intro__exercise, .ws-intro__nav-links { border-color: #a2a9b1 !important; } .ws-intro__columns-right { border-left-color: #c8ccd1 !important; } .ws-intro__exercise-header { border-bottom-color: #c8ccd1 !important; } /* Force any other elements that might get dark mode */ body .ws-intro__main *:not(.ws-intro__button-progressive):not(button) { background: initial; color: initial; } /* Specific override for elements that might be forced to dark */ .ws-intro__main, .ws-intro__main * { background-color: initial; background: initial; } /* Ensure main containers stay light */ .ws-intro__main, .ws-intro__columns-left, .ws-intro__columns-right, .ws-intro__exercise, .ws-intro__exercise-content { background-color: initial !important; } /* Override any forced dark backgrounds */ div, section, article, aside, header, footer, nav { background-color: initial; } } nvz4us3p1ii469f0n28cax6ygdc6v17 318118 318117 2026-05-08T13:58:57Z A826 6806 318118 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ /* Force light mode only - no dark mode support */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: #fff; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: #fff; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2.0em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #fef6e7; } /* Simple button style - always visible, no toggle */ .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; background: #e9ecef; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #ffffff; border-color: #72777d; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #ffffff; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #e9ecef; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } /* Tables inside the content */ .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 8px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; } /* Status colors */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0; } .status-proofread { background-color: #FFE867; } .status-validated { background-color: #90FF90; } .status-withouttext { background-color: #DDD; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } /* ============================================ */ /* DARK MODE COMPLETELY DISABLED */ /* Light mode forced regardless of system preference or Wikimedia night mode */ /* ============================================ */ /* Disable Wikimedia's night mode classes */ html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__main, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-left, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise-header, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise-content, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__button, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-main, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-title, html.skin-theme-clientpref-night .status-notproofread, html.skin-theme-clientpref-night .status-proofread, html.skin-theme-clientpref-night .status-validated, html.skin-theme-clientpref-night .status-withouttext, html.skin-theme-clientpref-night .status-problematic, html.skin-theme-clientpref-night table, html.skin-theme-clientpref-nights th, html.skin-theme-clientpref-night td { all: revert !important; } /* Force light mode when Wikimedia night mode classes are present */ html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__main { background: #fff !important; border-color: #a2a9b1 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-left { background: #f8f9fa !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right { background: #fff !important; border-left-color: #c8ccd1 !important; color: #202122 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise { background: #fef6e7 !important; border-color: #c8ccd1 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise-header { background: #e9ecef !important; color: #0645ad !important; border-bottom-color: #c8ccd1 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__exercise-content { background: #fef6e7 !important; color: #202122 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__button { background: #f8f9fa !important; border-color: #a2a9b1 !important; color: #0645ad !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad !important; border-color: #0645ad !important; color: #ffffff !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-main a { color: #0645ad !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-main--active { background: #eaecf0 !important; border-left-color: #36c !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__tabs-title { border-bottom-color: #36c !important; color: #202122 !important; } /* Force table styles in night mode */ html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right th, html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right td { border-color: #a2a9b1 !important; background: #fff !important; color: #202122 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0 !important; } /* Force status colors in night mode */ html.skin-theme-clientpref-night .status-notproofread { background-color: #FFA0A0 !important; color: #000 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .status-proofread { background-color: #FFE867 !important; color: #000 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .status-validated { background-color: #90FF90 !important; color: #000 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .status-withouttext { background-color: #DDD !important; color: #000 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .status-problematic { background-color: #B0B0FF !important; color: #000 !important; } /* Force link colors */ html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button) { color: #0645ad !important; } html.skin-theme-clientpref-night .ws-intro__columns-right a:not(.ws-intro__button):hover { color: #0b5cbf !important; } /* Disable prefers-color-scheme dark mode */ @media (prefers-color-scheme: dark) { .ws-intro__main, .ws-intro__columns-left, .ws-intro__columns-right, .ws-intro__exercise, .ws-intro__exercise-header, .ws-intro__exercise-content, .ws-intro__button, .ws-intro__tabs-main, .ws-intro__tabs-title, .status-notproofread, .status-proofread, .status-validated, .status-withouttext, .status-problematic { all: revert !important; } /* Re-apply light mode styles */ .ws-intro__main { background: #fff !important; border-color: #a2a9b1 !important; } .ws-intro__columns-left { background: #f8f9fa !important; } .ws-intro__columns-right { background: #fff !important; border-left-color: #c8ccd1 !important; color: #202122 !important; } .ws-intro__exercise { background: #fef6e7 !important; } .ws-intro__exercise-header { background: #e9ecef !important; color: #0645ad !important; } .ws-intro__button { background: #f8f9fa !important; color: #0645ad !important; } .ws-intro__tabs-main a { color: #0645ad !important; } .ws-intro__tabs-title { border-bottom-color: #36c !important; color: #202122 !important; } .status-notproofread { background-color: #FFA0A0 !important; color: #000 !important; } .status-proofread { background-color: #FFE867 !important; color: #000 !important; } .status-validated { background-color: #90FF90 !important; color: #000 !important; } .status-withouttext { background-color: #DDD !important; color: #000 !important; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF !important; color: #000 !important; } } /* Also disable minerva night mode */ html.skin-minerva .ws-intro__main, body.night-mode .ws-intro__main, body.dark-mode .ws-intro__main { all: revert !important; } 2o9kt8snczss26zsy8jkwv508ly4dzj 318119 318118 2026-05-08T14:00:25Z A826 6806 318119 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: #fff; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: #fff; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2.0em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #fef6e7; } /* Simple button style - always visible, no toggle */ .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; background: #e9ecef; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #ffffff; border-color: #72777d; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #ffffff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #ffffff; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #e9ecef; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #000; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } /* Tables inside the content */ .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 8px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; } /* Status colors */ .status-notproofread { background-color: #FFA0A0; } .status-proofread { background-color: #FFE867; } .status-validated { background-color: #90FF90; } .status-withouttext { background-color: #DDD; } .status-problematic { background-color: #B0B0FF; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .pane { background-color: black; color: white; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .pane { background-color: black; color: white; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } ogqyowtsgbw7r02z26tvm0arfxfjdey 318121 318119 2026-05-08T14:26:50Z A826 6806 318121 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #a2a9b1; margin: auto; background: transparent; color: inherit; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 50px; background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 1em; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #c8ccd1; background: transparent; color: inherit; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 2em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background: #f8f9fa; } .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 12px; margin: 0; border-bottom: 1px solid #c8ccd1; background: #eaecf0; color: #0645ad; } .ws-intro__exercise-content { padding: 15px; display: block; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 8px 16px; margin: 4px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; color: #0645ad; cursor: pointer; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #fff; border-color: #72777d; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #eaecf0; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } .ws-intro__button-progressive { background: #0645ad; border-color: #0645ad; color: #fff; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #0b5cbf; border-color: #0b5cbf; color: #fff; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 2em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #eaecf0; overflow: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 2em; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 1em !important; border-left: 1em solid #36c; background: #eaecf0; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 8px 0; text-decoration: none; color: #0645ad; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: inherit; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.4em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 1em; border-bottom: 2px solid #36c; padding-bottom: 10px; } .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 1em 0; font-size: 0.95em; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #a2a9b1; padding: 10px 12px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #eaecf0; font-weight: 600; } .ws-intro__columns-right tr:nth-child(even) { background: #f8f9fa; } .ws-intro__columns-right tr:hover { background: #f0f0f0; } .ws-intro__columns-right caption { text-align: left; font-weight: bold; margin-bottom: 0.5em; color: #202122; } .status-notproofread { background-color: #d33; color: #fff; } .status-proofread { background-color: #fc3; color: #202122; } .status-validated { background-color: #14866d; color: #fff; } .status-withouttext { background-color: #c8ccd1; color: blueviolet; } .status-problematic { background-color: #72777d; color: #fff; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 40px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 80px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 33px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 20px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #c8ccd1; } } hnuhtltejiistiwjocxbm1ag4a1acxq 318122 318121 2026-05-08T14:34:27Z A826 6806 318122 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; max-width: 1100px; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #456882; margin: auto; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 20px; background: #234C6A; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 20px; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #456882; background: transparent; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 1.5em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; max-width: 1100px; margin: auto; margin-top: 20px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; } .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 10px 12px; margin: 0; border-bottom: 1px solid #456882; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise-content { padding: 12px; display: block; color: #D2C1B6; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 6px 12px; margin: 2px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; color: #D2C1B6; cursor: pointer; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #456882; border-color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #1B3C53; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } .ws-intro__button-progressive { background: #456882; border-color: #D2C1B6; color: #1B3C53; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #D2C1B6; border-color: #1B3C53; color: #1B3C53; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 1.5em; padding-top: 0.75em; border-top: 1px solid #456882; display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev, .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { display: inline-block; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev { text-align: left; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { text-align: right; margin-left: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 1.5em; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 0.75em !important; border-left: 0.75em solid #D2C1B6; background: #234C6A; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 6px 0; text-decoration: none; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.3em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 0.75em; border-bottom: 2px solid #D2C1B6; padding-bottom: 8px; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 0.75em 0; font-size: 0.95em; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #456882; padding: 8px 10px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #234C6A; font-weight: 600; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right tr:nth-child(even) { background: #1B3C53; } .ws-intro__columns-right tr:hover { background: #456882; } .ws-intro__columns-right caption { text-align: left; font-weight: bold; margin-bottom: 0.5em; color: #D2C1B6; } .status-notproofread { background-color: #8B3A3A; color: #D2C1B6; } .status-proofread { background-color: #C4A47A; color: #1B3C53; } .status-validated { background-color: #2D6A4F; color: #D2C1B6; } .status-withouttext { background-color: #456882; color: #D2C1B6; } .status-problematic { background-color: #5C4D44; color: #D2C1B6; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 30px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 50px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 20px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #456882; } .ws-intro__nav-links { flex-direction: column; text-align: center; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { margin-left: 0; text-align: center; } } k2hszdsorbmf14maooq9yhlbkale388 318126 318122 2026-05-08T14:49:05Z A826 6806 318126 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #456882; margin: 0; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 20px; background: #234C6A; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 20px; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #456882; background: transparent; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 1.5em; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; width: 100%; margin: 0; margin-top: 20px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; } .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 10px 12px; margin: 0; border-bottom: 1px solid #456882; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise-content { padding: 12px; display: block; color: #D2C1B6; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 6px 12px; margin: 2px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; color: #D2C1B6; cursor: pointer; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #456882; border-color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #1B3C53; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } .ws-intro__button-progressive { background: #456882; border-color: #D2C1B6; color: #1B3C53; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #D2C1B6; border-color: #1B3C53; color: #1B3C53; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 1.5em; padding-top: 0.75em; border-top: 1px solid #456882; display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev, .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { display: inline-block; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev { text-align: left; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { text-align: right; margin-left: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 1.5em; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 0.75em !important; border-left: 0.75em solid #D2C1B6; background: #234C6A; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 6px 0; text-decoration: none; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.3em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 0.75em; border-bottom: 2px solid #D2C1B6; padding-bottom: 8px; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 0.75em 0; font-size: 0.95em; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #456882; padding: 8px 10px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #234C6A; font-weight: 600; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right tr:nth-child(even) { background: #1B3C53; } .ws-intro__columns-right tr:hover { background: #456882; } .ws-intro__columns-right caption { text-align: left; font-weight: bold; margin-bottom: 0.5em; color: #D2C1B6; } .status-notproofread { background-color: #8B3A3A; color: #D2C1B6; } .status-proofread { background-color: #C4A47A; color: #1B3C53; } .status-validated { background-color: #2D6A4F; color: #D2C1B6; } .status-withouttext { background-color: #456882; color: #D2C1B6; } .status-problematic { background-color: #5C4D44; color: #D2C1B6; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 30px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 50px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 20px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #456882; } .ws-intro__nav-links { flex-direction: column; text-align: center; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { margin-left: 0; text-align: center; } } tpg8o26ta7gm2vifhm1txxwj2hlritl 318127 318126 2026-05-08T14:55:57Z A826 6806 318127 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #456882; margin: 0; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 20px; background: #234C6A; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 20px; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #456882; background: transparent; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 1.5em; } .ws-intro__columns-right h1 { font-size: 2em; font-weight: bold; margin: 0.67em 0; color: #D2C1B6; border-bottom: 2px solid #456882; padding-bottom: 0.3em; } .ws-intro__columns-right h2 { font-size: 1.5em; font-weight: bold; margin: 0.83em 0; color: #D2C1B6; border-bottom: 1px solid #456882; padding-bottom: 0.3em; } .ws-intro__columns-right h3 { font-size: 1.17em; font-weight: bold; margin: 1em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h4 { font-size: 1em; font-weight: bold; margin: 1.33em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h5 { font-size: 0.83em; font-weight: bold; margin: 1.67em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h6 { font-size: 0.67em; font-weight: bold; margin: 2.33em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; width: 100%; margin: 0; margin-top: 20px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; } .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 10px 12px; margin: 0; border-bottom: 1px solid #456882; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise-content { padding: 12px; display: block; color: #D2C1B6; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 6px 12px; margin: 2px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; color: #D2C1B6; cursor: pointer; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #456882; border-color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #1B3C53; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } .ws-intro__button-progressive { background: #456882; border-color: #D2C1B6; color: #1B3C53; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #D2C1B6; border-color: #1B3C53; color: #1B3C53; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 1.5em; padding-top: 0.75em; border-top: 1px solid #456882; display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev, .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { display: inline-block; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev { text-align: left; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { text-align: right; margin-left: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 1.5em; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 0.75em !important; border-left: 0.75em solid #D2C1B6; background: #234C6A; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 6px 0; text-decoration: none; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.3em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 0.75em; border-bottom: 2px solid #D2C1B6; padding-bottom: 8px; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 0.75em 0; font-size: 0.95em; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #456882; padding: 8px 10px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #234C6A; font-weight: 600; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right tr:hover { background: #456882; } .ws-intro__columns-right caption { text-align: left; font-weight: bold; margin-bottom: 0.5em; color: #D2C1B6; } .status-notproofread { background-color: #8B3A3A; color: #D2C1B6; } .status-proofread { background-color: #C4A47A; color: #1B3C53; } .status-validated { background-color: #2D6A4F; color: #D2C1B6; } .status-withouttext { background-color: #456882; color: #D2C1B6; } .status-problematic { background-color: #5C4D44; color: #D2C1B6; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 30px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 50px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 20px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #456882; } .ws-intro__nav-links { flex-direction: column; text-align: center; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { margin-left: 0; text-align: center; } } iems4n5n1fpn55ay644w4s89dwy6cxw 318128 318127 2026-05-08T14:59:37Z A826 6806 318128 sanitized-css text/css /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ ಶೈಲಿಗಳು */ .ws-intro__main { display: flex; position: relative; box-sizing: border-box; flex-direction: row; flex-wrap: wrap; width: 100%; overflow: hidden; border: 1px solid #456882; margin: 0; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left { display: inline-block; flex: 0 1 0; position: relative; vertical-align: top; min-width: 260px; padding-bottom: 20px; background: #234C6A; } .ws-intro__columns-left-button { position: absolute; bottom: 0; padding-left: 2em; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-right { display: inline-block; flex: 1 1 0; padding: 20px; min-width: 250px; vertical-align: top; border-left: 1px solid #456882; background: transparent; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right p { margin-bottom: 1.5em; } .ws-intro__columns-right h1 { font-size: 2em; font-weight: bold; margin: 0.67em 0; color: #D2C1B6; border-bottom: 2px solid #456882; padding-bottom: 0.3em; } .ws-intro__columns-right h2 { font-size: 1.5em; font-weight: bold; margin: 0.83em 0; color: #D2C1B6; border-bottom: 1px solid #456882; padding-bottom: 0.3em; } .ws-intro__columns-right h3 { font-size: 1.17em; font-weight: bold; margin: 1em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h4 { font-size: 1em; font-weight: bold; margin: 1.33em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h5 { font-size: 0.83em; font-weight: bold; margin: 1.67em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right h6 { font-size: 0.67em; font-weight: bold; margin: 2.33em 0; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise { box-sizing: border-box; width: 100%; margin: 0; margin-top: 20px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; } .ws-intro__exercise-header { display: block; font-weight: bold; padding: 10px 12px; margin: 0; border-bottom: 1px solid #456882; background: #1B3C53; color: #D2C1B6; } .ws-intro__exercise-content { padding: 12px; display: block; color: #D2C1B6; } .ws-intro__button { display: inline-block; padding: 6px 12px; margin: 2px; font-size: 12px; font-weight: bold; text-align: center; text-decoration: none; border-radius: 4px; border: 1px solid #456882; background: #234C6A; color: #D2C1B6; cursor: pointer; } a:hover .ws-intro__button { text-decoration: none; background: #456882; border-color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-left-button .ws-intro__button { background: #1B3C53; } a .ws-intro__button { text-decoration: none; } .ws-intro__button-progressive { background: #456882; border-color: #D2C1B6; color: #1B3C53; } .ws-intro__button-progressive:hover { background: #D2C1B6; border-color: #1B3C53; color: #1B3C53; } .ws-intro__clearfix { clear: both; } .ws-intro__nav-links { margin-top: 1.5em; padding-top: 0.75em; border-top: 1px solid #456882; display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev, .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { display: inline-block; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-prev { text-align: left; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { text-align: right; margin-left: auto; } .ws-intro__tabs-main { height: auto; padding: 0.1em 0.1em 0.1em 1.5em; } .ws-intro__tabs-main--active { padding-left: 0.75em !important; border-left: 0.75em solid #D2C1B6; background: #234C6A; font-weight: bold; } .ws-intro__tabs-main a { display: block; padding: 6px 0; text-decoration: none; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main--active a { color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-main a:hover { text-decoration: underline; color: #D2C1B6; } .ws-intro__tabs-title { font-size: 1.3em; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 0.75em; border-bottom: 2px solid #D2C1B6; padding-bottom: 8px; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right table { width: 100%; border-collapse: collapse; margin: 0.75em 0; font-size: 0.95em; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right th, .ws-intro__columns-right td { border: 1px solid #456882; padding: 8px 10px; text-align: left; vertical-align: top; } .ws-intro__columns-right th { background: #234C6A; font-weight: 600; color: #D2C1B6; } .ws-intro__columns-right caption { text-align: left; font-weight: bold; margin-bottom: 0.5em; color: #D2C1B6; } .status-notproofread { background-color: #8B3A3A; color: #D2C1B6; } .status-proofread { background-color: #C4A47A; color: #1B3C53; } .status-validated { background-color: #2D6A4F; color: #D2C1B6; } .status-withouttext { background-color: #456882; color: #D2C1B6; } .status-problematic { background-color: #5C4D44; color: #D2C1B6; } @media screen and (min-width: 800px) { .ws-intro__columns-right { padding: 30px; } .ws-intro__columns-left { padding-bottom: 50px; } .ws-intro__columns-left-button { padding-bottom: 20px; } } @media screen and (max-width: 799px) { .ws-intro__columns-left { width: 100%; padding-bottom: 15px; } .ws-intro__columns-left-button { position: static; text-align: center; padding: 10px; } .ws-intro__columns-right { border-left: none; border-top: 1px solid #456882; } .ws-intro__nav-links { flex-direction: column; text-align: center; } .ws-intro__nav-links .ws-intro__nav-next { margin-left: 0; text-align: center; } } ajnusw5n6hd5cxvusxivq5eb5dl8qkg 12 100791 318125 282591 2026-05-08T14:47:06Z A826 6806 318125 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ |title = ಹಂತ 1: ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟ ರಚಿಸಿ |content = == ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ == '''ಗಮನಿಸಿ:''' ನೀವು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ದಯವಿಟ್ಟು ನೆನಪಿಡಿ. <table class="wikitable"> <tr> <th>ಸ್ಥಳ</th> <th>ಯಾವಾಗ ಬಳಸಬೇಕು</th> </tr> <tr> <td><b>ಕಾಮನ್ಸ್ (Commons)</b></td> <td>ಉಚಿತ ಪರವಾನಗಿ ಇರುವ ಕಡತಗಳು: <ul> <li>[[c:Commons:Licensing]] ವಿವರಿಸಿದ ಪರವಾನಗಿ ಇರುವ</li> <li>ಸ್ವಂತ ರಚಿತ</li> <li>ಇತರ ಲೇಖಕರು ಪರವಾನಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ([[w:en:Copyleft|Copyleft or Relicencing]])</li> </ul> </td> </tr> <tr> <td><b>ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ</b></td> <td>[[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್:ಸದ್ಬಳಕೆ]] ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಭಾರತೀಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ನಿಯಮದ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಚಿತವಲ್ಲದ ಸದ್ಬಳಕೆ ಪುಟಗಳು.</td> </tr> </table> == ಪರಿವಿಡಿ (Index) ಪುಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ == '''ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:''' * [[ಸಹಾಯ:Beginner's guide to Index: files]] * [[ಸಹಾಯ:Index pages]] === ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಂತಗಳು === # ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈಲ್ ಹೆಸರು <code>File:ರಮಾನಂದ.djvu</code> ಆಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ: #* https://kn.wikisource.org/wiki/ಪರಿವಿಡಿ:ರಮಾನಂದ.djvu #* https://kn.wikisource.org/wiki/Index:ರಮಾನಂದ.djvu # '''ಪುಟ ರಚಿಸಿ''' ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ # ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ: #* ಶೀರ್ಷಿಕೆ #* ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು #* ಪ್ರಕಾಶಕರು, ವರ್ಷ, ಇತರ ವಿವರಗಳು # <code><nowiki><pagelist></nowiki></code> ಸೇರಿಸಿ (ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಣದ ನಂತರವೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು) <div style="background: #e6f3ff; padding: 10px; border-left: 4px solid #36c; margin: 15px 0;"> '''ಸಲಹೆ:''' ಪರಿವಿಡಿ ರಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಪುಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಪುಟಪಟ್ಟಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫೈಲ್ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. </div> == ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು == ನೀವು ರಚಿಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು. <table class="wikitable" style="width: 100%;"> <caption>OCR ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು</caption> <tr> <td> <strong>ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ</strong> ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯ ತೆಗೆಯಲು: <ol> <li><strong>Transcribe text</strong> ಬಟನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ <strong>v</strong> ಆಯ್ಕೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ</li> <li><strong>Google OCR</strong> ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ</li> <li><strong>Languages (optional):</strong> ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಛಾಪಿಸಿ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ</li> </ol> </td> </tr> <tr> <td>[[File:Proofread page - Transcribe text 2.PNG|500px]]</td> </tr> </table> <hr /> <table class="wikitable" style="width: 100%;"> <tr> <td><strong>Transcribe text</strong> ಬಟನ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪುಟಗಳಿಂದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.</td> </tr> <tr> <td>[[File:Proofread page - Transcribe text 1.PNG|500px]]</td> </tr> </table> |exercise = ನಿಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕಾಧೀನ ಪುಸ್ತಕದ PDF ಅನ್ನು Commons‌ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ Index ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಿ. Index ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಲೇಖಕ, ಮತ್ತು <code><nowiki><pagelist/></nowiki></code> ಸೇರಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ. }} qzqvruvda384npqi6n9405zl66wqpdk 12 100792 318123 282593 2026-05-08T14:42:51Z A826 6806 318123 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ |title = ಹಂತ 2: ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿ |content = <table class="wikitable" style="width: 100%; table-layout: fixed; word-wrap: break-word; overflow-wrap: break-word; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="padding: 10px; font-size: 1.2em; background-color: #eaecf0;">ಸಂಪಾದನೆ ಪುಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು</th> </tr> <tr> <td style="width: 50%; vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> '''1''': ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ:<br/> <li>'''ᐸ / ᐳ''': ಹಿಂದಿನ/ಮುಂದಿನ ಪುಟದ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''page / discussion''': ಪುಟ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ ಪುಟ</li> <li>'''Image''': ಪಿಡಿಎಫ್ ಚಿತ್ರ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''{{x-larger|^}}''': ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟದ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''Edit source / View history''': ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ</li> </ul> </td> <td style="width: 50%; vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> '''2''': ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ವಿವರಣೆ: <li>'''Special characters''': [[File:Proofread_page_-_Toolbar_symbols.PNG|150px]]</li> <li>'''Help''': [[File:Proofread page - Toolbar help.PNG|150px]]</li> <li>'''Proofread tools''': [[File:Proofread page - Enable header and footer.PNG|150px]]</li> </ul> </td> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; background-color: #f8f9fa; border-top: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;"> [[File:Proofread_page_-_kn.wikisource.org.png|800px]] <br/><small style="color: #666;">ಚಿತ್ರದ ವಿವರಣೆ: ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಸಂಪಾದನೆ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್</small> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> <li>'''3''': ಹೆಡರ್ - ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ</li> <li>'''5''': ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲ ಚಿತ್ರ ಪ್ರತಿ</li> <li>'''7''': ಸಂಪಾದನೆ ಸಾರಾಂಶ (Summary)</li> </ul> </td> <td style="vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> <li>'''4''': Transclude ಮಾಡುವ ಪಠ್ಯ ಭಾಗ</li> <li>'''6''': ಫೂಟರ್ ವಿವರಗಳು</li> <li>'''8''': [[#ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿವರ]] ವಿವರಗಳು ಇದೆ</li> <li>'''9''': ಪುಟ ಉಳಿಸುವ (Save), ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ (Preview), ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬಟನ್‌ಗಳು</li> </ul> </td> </tr> </table> == ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿ (Page Status) == '''ಸಹಾಯ ಪುಟ:''' [[ಸಹಾಯ:ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ]] ಸಂಪಾದನೆ ವಿಂಡೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು. === ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಕ್ಷೆ === <div style="text-align: center; padding: 15px; color: cyan;"> <span style="background-color:#DDD; padding: 5px;">↗ ಪಠ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪುಟ</span><br/> ↓<br/> <span style="color:#C00000;">'''ಖಾಲಿ ಪುಟ'''</span> → <span style="background-color:#FFA0A0; padding: 5px;">ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದ ಪುಟ</span> → <span style="background-color:#FFE867; padding: 5px;">ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಟ</span> → <span style="background-color:#90FF90; padding: 5px;">ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಟ</span><br/> ↘ <span style="background-color:#B0B0FF; padding: 5px;">ಸಮಸ್ಯಾಪೂರ್ಣ ಪುಟ</span> ↗ </div> === ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿವರ === <table class="wikitable"> <tr> <th>ಸ್ಥಿತಿ</th> <th>ವಿವರಣೆ</th> <th>ವರ್ಗ</th> </tr> <tr> <td>{{page status text|Not proofread}}</td> <td>ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯ. ಇನ್ನೂ ಯಾರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ.</td> <td>[[:Category:ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Proofread}}</td> <td>ಒಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಪುಟ. ಪಠ್ಯವು ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮೂಲಭೂತ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.</td> <td>[[:ವರ್ಗ:Proofread|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Validated}}</td> <td>ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಕರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಪುಟ. (ಈಗಾಗಲೇ Proofread ಆಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ)</td> <td>[[:Category:ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Without text}}</td> <td>ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳಿಗೆ. <b>ಚಿತ್ರಗಳಿರುವ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಡಿ.</b></td> <td>[[:Category:ಪಠ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Problematic}}</td> <td>ದೋಷಯುಕ್ತ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪುಟ.</td> <td>[[:Category:ಸಮಸ್ಯಾಪೂರ್ಣ|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> </table> == ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ == '''ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:''' * [[Help:Beginner's guide to proofreading|ಆರಂಭಿಕರಿಗೆ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]] * [[ಸಹಾಯ:Proofread]] * [[Help:Beginner's guide to typography|Beginner's guide to Typography]] * [[Wikisource:Style guide|Style guide]] * [[Help:ProofreadPage extension|ProofreadPage extension]] * [[Help:Proofread/Proofreading example|Proofreading example]] === ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು === <gallery class="center" heights="200px" widths="200px"> File:Proofread page - sample page not formatted.PNG|❌ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ ಮೊದಲು File:Proofread page - edit preview not formatted.png|❌ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದ ಮುನ್ನೋಟ File:Proofread page -edit preview formatted.png|✅ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿದ ಮುನ್ನೋಟ File:Proofread page - page preview formmated.png|✅ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿ ಉಳಿಸಿದ ಪುಟ </gallery> |exercise = ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ Index ಪುಟದಿಂದ 3 ಪುಟಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ. ಅವುಗಳನ್ನು: 1. OCR ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ 2. ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಿ 3. ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ (Proofread ಅಥವಾ Problematic) 4. ಉಳಿಸಿ }} tow1l86ry2tg3wi4go2iytstixirdzy 318124 318123 2026-05-08T14:46:38Z A826 6806 318124 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ |title = ಹಂತ 2: ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿ |content = <table class="wikitable" style="width: 100%; table-layout: fixed; word-wrap: break-word; overflow-wrap: break-word; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="padding: 10px; font-size: 1.2em; background-color: #eaecf0;">ಸಂಪಾದನೆ ಪುಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು</th> </tr> <tr> <td style="width: 50%; vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> '''1''': ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ:<br/> <li>'''ᐸ / ᐳ''': ಹಿಂದಿನ/ಮುಂದಿನ ಪುಟದ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''page / discussion''': ಪುಟ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ ಪುಟ</li> <li>'''Image''': ಪಿಡಿಎಫ್ ಚಿತ್ರ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''{{x-larger|^}}''': ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟದ ಕೊಂಡಿ</li> <li>'''Edit source / View history''': ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ</li> </ul> </td> <td style="width: 50%; vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> '''2''': ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ವಿವರಣೆ: <li>'''Special characters''': [[File:Proofread_page_-_Toolbar_symbols.PNG|150px]]</li> <li>'''Help''': [[File:Proofread page - Toolbar help.PNG|150px]]</li> <li>'''Proofread tools''': [[File:Proofread page - Enable header and footer.PNG|150px]]</li> </ul> </td> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; background-color: #f8f9fa; border-top: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;"> [[File:Proofread_page_-_kn.wikisource.org.png|700px]] </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> <li>'''3''': ಹೆಡರ್ - ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ</li> <li>'''5''': ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲ ಚಿತ್ರ ಪ್ರತಿ</li> <li>'''7''': ಸಂಪಾದನೆ ಸಾರಾಂಶ (Summary)</li> </ul> </td> <td style="vertical-align: top; padding: 10px;"> <ul style="margin-top: 5px;"> <li>'''4''': Transclude ಮಾಡುವ ಪಠ್ಯ ಭಾಗ</li> <li>'''6''': ಫೂಟರ್ ವಿವರಗಳು</li> <li>'''8''': [[#ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿವರ]] ವಿವರಗಳು ಇದೆ</li> <li>'''9''': ಪುಟ ಉಳಿಸುವ (Save), ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ (Preview), ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬಟನ್‌ಗಳು</li> </ul> </td> </tr> </table> == ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿ (Page Status) == '''ಸಹಾಯ ಪುಟ:''' [[ಸಹಾಯ:ಪುಟದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ]] ಸಂಪಾದನೆ ವಿಂಡೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು. <table class="wikitable"> <tr> <th>ಸ್ಥಿತಿ</th> <th>ವಿವರಣೆ</th> <th>ವರ್ಗ</th> </tr> <tr> <td>{{page status text|Not proofread}}</td> <td>ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯ. ಇನ್ನೂ ಯಾರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ.</td> <td>[[:Category:ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Proofread}}</td> <td>ಒಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಪುಟ. ಪಠ್ಯವು ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮೂಲಭೂತ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.</td> <td>[[:ವರ್ಗ:Proofread|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Validated}}</td> <td>ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಕರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಪುಟ. (ಈಗಾಗಲೇ Proofread ಆಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ)</td> <td>[[:Category:ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Without text}}</td> <td>ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳಿಗೆ. <b>ಚಿತ್ರಗಳಿರುವ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಡಿ.</b></td> <td>[[:Category:ಪಠ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> <tr> <td>{{page status text|Problematic}}</td> <td>ದೋಷಯುಕ್ತ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪುಟ.</td> <td>[[:Category:ಸಮಸ್ಯಾಪೂರ್ಣ|ಎಲ್ಲಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ]]</td> </tr> </table> == ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ == '''ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:''' * [[Help:Beginner's guide to proofreading|ಆರಂಭಿಕರಿಗೆ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]] * [[ಸಹಾಯ:Proofread]] * [[Help:Beginner's guide to typography|Beginner's guide to Typography]] * [[Wikisource:Style guide|Style guide]] * [[Help:ProofreadPage extension|ProofreadPage extension]] * [[Help:Proofread/Proofreading example|Proofreading example]] === ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು === <gallery class="center" heights="200px" widths="200px"> File:Proofread page - sample page not formatted.PNG|❌ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ ಮೊದಲು File:Proofread page - edit preview not formatted.png|❌ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದ ಮುನ್ನೋಟ File:Proofread page -edit preview formatted.png|✅ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿದ ಮುನ್ನೋಟ File:Proofread page - page preview formmated.png|✅ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿ ಉಳಿಸಿದ ಪುಟ </gallery> |exercise = ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ Index ಪುಟದಿಂದ 3 ಪುಟಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ. ಅವುಗಳನ್ನು: 1. OCR ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ 2. ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಿ 3. ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ (Proofread ಅಥವಾ Problematic) 4. ಉಳಿಸಿ }} 8s61qdwdskrw2gid7e8x1oa9g43p2l5 12 100793 318120 282599 2026-05-08T14:04:39Z A826 6806 318120 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ |title = ಹಂತ 3: ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ (Validation) ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಷನ್ |content = == ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸುವುದು / ವ್ಯಾಲಿಡೇಟ್ ಮಾಡುವುದು == '''ಸಹಾಯ ಪುಟ:''' [[Help:Beginner's guide to validation|Beginner's guide to Validation]] <table class="wikitable"> <tr> <td>ಸಂಪಾದನೆ ವಿಂಡೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಈಗಾಗಲೇ ಪುಟವನ್ನು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.</td> </tr> <tr> <td>[[File:Wikisource page proofread buttons.png|200px|left|ಐದು ಗುಂಡಿಗಳು]]</td> </tr> </table> '''ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಹಂತಗಳು:''' # ಪುಟವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪುನಃ ಓದಿ # ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ ಮಾಡಿದ ಪಠ್ಯವು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಗೆ 100% ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ # ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, '''Validated''' (ಹಸಿರು) ಬಟನ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ # ತಪ್ಪುಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು Proofread ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಬಿಡಿ == 🔧 ಮೌಲ್ಯೀಕರಣದ ನಂತರ ಮುಕ್ತಾಯದ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು == === ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು === <code><nowiki><pagelist></nowiki></code> ಉದಾಹರಣೆಗಳು: <gallery heights="120px" widths="300px"> File:Index pagelist preview 1.PNG File:Index pagelist preview 2.PNG </gallery> === ಪರಿವಿಡಿ (Table of Contents) ರಚನೆ === ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <code><nowiki>{{#lst:pagename.pdf/12}}</nowiki></code> ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಚಿಸಬಹುದು. <table class="wikitable"> <tr> <th>ಪರಿವಿಡಿ ಇರುವ ಪುಟ</th> <th>ಬಳಸಬೇಕಾಗಿರುವ ವಾಕ್ಯ</th> </tr> <tr> <td>[[ಪುಟ:ಕನ್ನಡದ ಬಾವುಟ.djvu/೧೦೩]]</td> <td><code><nowiki>{{#lst:ಪುಟ:ಕನ್ನಡದ ಬಾವುಟ.djvu/೧೦೩}}</nowiki></code></td> </tr> </table> == ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ಲುಷನ್ (Transclusion) == ಪುಟ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. '''ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:''' * [[ಸಹಾಯ:Beginner's_guide_to_transclusion]] * [[ಸಹಾಯ:Transclusion]] === ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು === ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್ಸ್ಪೇಸ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಸೇರಿಸಿ: <pre> {{header | title = ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ | author = [[ಕರ್ತೃ:ಲೇಖಕರ_ಹೆಸರು|ಲೇಖಕರ_ಹೆಸರು]] | translator = | section = | previous = | next = | notes = ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು }} </pre> <table class="wikitable" style="width: 100%;"> <tr> <th>ಕೋಡ್</th> <th>ವಿವರಣೆ</th> <th>ಉದಾಹರಣೆ</th> </tr> <tr> <td><code><nowiki><pages index="filename" include="X" header="1" /></nowiki></code></td> <td>ಒಂದು ಪುಟದ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿ</td> <td><code><nowiki><pages index="ವಾಗರ್ಥ_ಗೌರವ.pdf" include=5 /></nowiki></code></td> </tr> <tr> <td><code><nowiki><pages index="filename" from="X" to="Y" header="1" /></nowiki></code></td> <td>ಹಲವು ಪುಟಗಳ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿ</td> <td><code><nowiki><pages index="ವಾಗರ್ಥ_ಗೌರವ.pdf" from=1 to=83 /></nowiki></code></td> </tr> <tr> <td><code><nowiki>{{featured download|pagename={{PAGENAME}}|pdf={{PAGENAME}}.pdf}}</nowiki></code></td> <td>PDF ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ರಫ್ತು</td> <td><code><nowiki>{{featured download|pagename=ವಾಗರ್ಥ ಗೌರವ|pdf=ವಾಗರ್ಥ_ಗೌರವ.pdf}}</nowiki></code></td> </tr> <tr> <td><code><nowiki>{{ppb}}</nowiki></code></td> <td>ಎರಡು ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ ಪುಟ ವಿರಾಮ</td> <td><pre><pages index="file.pdf" include=1 /> {{ppb}} <pages index="file.pdf" include=2 /></pre></td> </tr> </table> |exercise = ನೀವು ಹಿಂದಿನ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ ಮಾಡಿದ 3 ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅವುಗಳನ್ನು: 1. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ (ನೀವೇ ಪುನಃ ಓದಿ) 2. ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ Validated ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ 3. ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು <code><nowiki><pages></nowiki></code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ }} qca4c0bxlvn7gotvy1gfew5l9xln2gr 12 100794 318129 282585 2026-05-08T15:04:14Z A826 6806 318129 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ |title = ಹಂತ 4: ವಿಕಿಡಾಟ (Wikidata) ಸಂಪರ್ಕ |content = == ವಿಕಿಡಾಟ ಪರಿಚಯ == <div style="border: 1px solid #c00;"> <strong>ಪ್ರಮುಖ:</strong> ಮೊದಲಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ/ವಿಕಿಡಾಟ ವಸ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ! </div> ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು <strong>ವಿಕಿಡಾಟ</strong> (wikidata.org) ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐಟಂ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. == ಕರ್ತೃ (Author) ವಿಕಿಡಾಟ == <strong>ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:</strong> <ul> <li>[[:wikidata:Help:Items]]</li> <li>[[:wikidata:Help:Statements]]</li> <li>[[:wikidata:Wikidata:Living people]]</li> </ul> === ಹಂತ 1: ಹೊಸ ಐಟಂ ರಚಿಸಿ === <table class="wikitable"> <caption>ವಿಕಿಡಾಟ ಮುಖ್ಯ ಪುಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ "Create a new Item" ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ([[:wikidata:Special:NewItem]])</caption> <tr> <th>ಕ್ಷೇತ್ರ</th> <th>ನಮೂದು</th> </tr> <tr> <td><strong>Label</strong></td> <td>ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು (ಉದಾ: "ಕುವೆಂಪು")</td> </tr> <tr> <td><strong>Description</strong></td> <td>ಸಣ್ಣ ವಿವರಣೆ (ಉದಾ: "ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ")</td> </tr> <tr> <td><strong>Alias</strong></td> <td>ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು (ಐಚ್ಛಿಕ)</td> </tr> </table> === ಹಂತ 2: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು (Statements) ಸೇರಿಸಿ === <table class="wikitable"> <caption>ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು</caption> <tr> <th>ಗುಣಲಕ್ಷಣ</th> <th>ಮೌಲ್ಯ</th> </tr> <tr> <td>Instance of (P31)</td> <td>Human (ಅಥವಾ Writer)</td> </tr> <tr> <td>Occupation (P106)</td> <td>Writer (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ)</td> </tr> <tr> <td>Date of Birth (P569)</td> <td>ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ (ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ)</td> </tr> <tr> <td>Date of Death (P570)</td> <td>ಮರಣ ದಿನಾಂಕ (ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ)</td> </tr> <tr> <td>Nationality (P27)</td> <td>ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ</td> </tr> <tr> <td>Works (P800)</td> <td>ಲೇಖಕರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್</td> </tr> </table> <div style="background: #ffcccc; padding: 10px; border-left: 4px solid #c00; margin: 15px 0;"> <strong>ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್:</strong> ಲೇಖಕರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಆ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು "other Wikimedia" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. </div> <ul> <li>[[Special:MyLanguage/Help:Author page|ಲೇಖಕ]] ನೇಮ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ/ಲೇಖಕರಿಗಾಗಿ ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಿ.</li> <li><code>{{t|Author}}</code> ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಬಳಸಿ ವಿವರ ಸೇರಿಸಿ. [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Author/doc#Usage_example]] ನೋಡಿ.</li> </ul> == ಪುಸ್ತಕದ ವಿಕಿಡಾಟ == <div style="max-width: 100%; word-wrap: break-word; white-space: normal; font-size: 14px; line-height: 1.5; margin: 0; padding: 0;"> <div style="background-color: #f8f9fa; border-radius: 8px; padding: 16px; margin-bottom: 20px; border-left: 4px solid #2196F3;"> <strong>ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳು:</strong> <ul> <li>[[:wikidata:Wikidata:WikiProject_Books]]</li> </ul> <strong>ಪ್ರಮುಖ:</strong> ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ <strong>ಎರಡು</strong> ವಿಕಿಡಾಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು: <table class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 80%;"> <tr> <th>Work Item</th> <th>Edition Item</th> </tr> <tr> <td>ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕುರಿತು ವಿಕಿಡಾಟ ವಸ್ತು</td> <td>ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುವಾದ/ಆವೃತ್ತಿ</td> </tr> <tr> <td>[[:wikidata:Wikidata:WikiProject_Books#Work_item_properties]]</td> <td>[[:wikidata:Wikidata:WikiProject_Books#Edition_item_properties]]</td> </tr> </table> </div> <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #aaa;"> <tr> <th style="width: 28%; padding: 10px; border: 1px solid #aaa; text-align: left; font-weight: bold;">ವಿವರ</th> <th style="width: 36%; padding: 10px; border: 1px solid #aaa; text-align: left; font-weight: bold;">work item</th> <th style="width: 36%; padding: 10px; border: 1px solid #aaa; text-align: left; font-weight: bold;">edition item</th> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">Label :</th> <td colspan="2" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: center;">ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ (ಉದಾ., "ಜಾನ್ ಡೋ").</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">Description :<br> <span style="color: red;">ಇದು work item ಮತ್ತು edition item ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ರಚಿಸುವ ವಸ್ತು ಉಳಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ</span></th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಸಣ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ (ಉದಾ., "book about folklore").</td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಸಣ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ (ಉದಾ., "2020 book about folklore").</td> </tr> <tr style="background-color: #f9f9f9;"> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">Alias :</th> <td colspan="2" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: center;">ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ ನೀವು ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.</td> </tr> <tr style="background-color: #e0e0e0;"> <th colspan="3" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: center;">Help:Statements : ಸಂಬಂಧಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು "add statement" ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕದ ವಿವರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. </th> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">Instance of (P31) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">"written work" ಬಳಸಿ.</td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">version, edition or translation ಬಳಸಿ</td> </tr> <tr style="background-color: #f9f9f9;"> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">title (P1476) :</th> <td colspan="2" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: center;">ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಸೇರಿಸಿ</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">author (P50) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಮುಖ್ಯ ರಚನಕಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ</td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಅನುವಾದ/ಆವೃತ್ತಿ ಯ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">language of work or name (P407) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬಳಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ ಎಂದೂ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ</td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಆವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬಳಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ ಎಂದೂ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">has edition or translation (P747) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಅನುವಾದ/ಆವೃತ್ತಿ (edition item) ವಿಕಿಡಾಟ ವಸ್ತುವಿನ ಕೋಡ್ ಬಳಸಿ</td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;"><span style="color: red;">ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ</span></td> </tr> <tr style="background-color: #f9f9f9;"> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">edition or translation of (P629) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;"><span style="color: red;">ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ</span></td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಮುಖ್ಯ ಪುಸ್ತಕ(work item) ವಿಕಿಡಾಟ ವಸ್ತುವಿನ ಕೋಡ್ ಬಳಸಿ</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">Wikisource index page URL (P1957) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;"><span style="color: red;">ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ</span></td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಪರಿವಿಡಿ ಪುಟದ ಪೂರ್ಣ URL ಸೇರಿಸಿ</td> </tr> <tr style="background-color: #f9f9f9;"> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">document file on Wikimedia Commons (P996) :</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;"><span style="color: red;">ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ</span></td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">commons ನಲ್ಲಿನ ಕಡತದ ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಿ</td> </tr> <tr> <th scope="row" style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px; text-align: left; ">ಇತರ ಯೋಜನೆ</th> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;"> * ಪುಸ್ತಕ ವಿಕಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಆ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಇತರ ವಿಕಿಮಿಡಿಯ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ Wikipedia, Wikibooks, Wikinews, Wikiquote, <span style="color: red;">Wikisource ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ</span>, Wikiversity, Wikivoyage, Wiktionary, Multilingual sites) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. </td> <td style="border: 1px solid #aaa; padding: 10px;">ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ transclude ಮಾಡಿದ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್‌ಅನ್ನು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ</td> </tr> </table> </div> |exercise = ನೀವು ಈವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ: <ol> <li>Wikidata ನಲ್ಲಿ Work item ರಚಿಸಿ</li> <li>Edition item ರಚಿಸಿ</li> <li>ಎರಡನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ (P747 ಮತ್ತು P629)</li> <li>Index ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಡಾಟ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು <code>[[d:XXXXXX]]</code> ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ</li> <li>Author item ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು Work item ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ</li> </ol> }} ee8r32dvqhtc0gdk4y0go46vg4ygqgv 4 100811 318113 311134 2026-05-08T13:42:51Z A826 6806 318113 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ __NOTOC__ <div style="border: 3px solid #2c3e50; border-radius: 15px; background: #1B1E2B; padding: 20px; margin: 20px auto; box-shadow: 0 8px 20px rgba(0,0,0,0.1); font-family: 'Inter', 'Noto Sans Kannada', sans-serif; color: #fef9e4; max-width: 100%; overflow-x: hidden;"> <div style="text-align: center; margin-bottom: 5px; max-width: 100%;"> <div style="text-align: center; font-size: 2em; font-weight: bold; word-wrap: break-word;">ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦ <br /> ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ೨೦ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ</div> <div style="display: block; border-bottom: 1px solid #f0e2c5; text-align: center; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> <div style="display: inline-block; background: white; padding: 12px 24px; border-radius: 60px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); margin: 5px;"> [[File:Wikisource-logo-20th_anniversary-kannada.svg|100px|link=ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦]] </div> <div style="display: inline-block; background: white; padding: 12px 24px; border-radius: 60px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); margin: 5px;"> [[File:Wikisource-logo-kn-v3.svg|90px|link=ಮುಖ್ಯ_ಪುಟ]] </div> <div style="display: inline-block; background: white; padding: 12px 24px; border-radius: 60px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); margin: 5px;"> [[File:Wikisource-logo-kn-sticker.svg|275px|link=ಮುಖ್ಯ_ಪುಟ]] </div> </div> </div> <div style="background-color: #ADD8E6; color: #2c5282; padding-top: 5px; border-radius: 10px; margin: auto; align:center; text-align: center; max-width: 100%;"> 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಿಂದ 3 ಜೂನ್ 2026 ರವರೆಗೆ<br />'''45 ದಿನಗಳ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ''' </div> <div style="text-align: justify; max-width: 100%; word-wrap: break-word;">'''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ತನ್ನ ೨೦ ಪೂರೈಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ''', ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯು '''3 ಜೂನ್ 2006''' ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ([[special:diff/1|03:32, 3 ಜೂನ್ 2006 ರಂದು ಮೊದಲ ಪುನರಾವರ್ತನೆ]]). ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾವು '''45 ದಿನಗಳ ಕಾಲ''' ನಡೆಯುವ '''ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ (ಪುನರ್ ಪರಿಶೀಲನ) ಸ್ಪರ್ಧೆ'''ಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಟೈಪಿಂಗ್ ಕೌಶಲ್ಯ, ನಿಖರತೆ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಅಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿ.</div> <div style="max-width: 100%; margin: 20px 0; overflow: hidden;"> <div style="display: inline-block; vertical-align: top; width: 50%; box-sizing: border-box; padding-right: 20px;"> <div style="margin: 0 0 20px 0; text-align: center; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> <div style="background-color: #ADD8E6; border: none; padding: 6px; font-size: 20px; border-radius: 30px; color: #2c5282; font-weight: bold;">ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿವರಗಳು</div> <div style="border: 2px solid #ADD8E6; border-radius: 30px; text-align: left; padding: 12px; margin-top: 5px; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> * '''ಆರಂಭ:''' 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 (ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 00:01 UTC) * '''ಅಂತ್ಯ:''' 3 ಜೂನ್ 2026 (ರಾತ್ರಿ 11:59 UTC) * '''ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ:''' 45 ದಿನಗಳು * '''ಸ್ಥಳ:''' [https://kn.wikisource.org ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್] * '''ಉದ್ದೇಶ:''' ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ಪರಿಶೀಲನೆ (ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್) ಮಾಡಿ, ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು. * '''ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ:''' ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕನ್ನಡ [[ವಿಶೇಷ:Indexpages]] ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. * ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ [[ವಿಶೇಷ:Indexpages]] <div style="max-width: 100%; overflow-x: auto;"> # [[Index:ಹಗಲಿರುಳು.djvu]] [93 pages] # [[Index:ನಿತ್ಯ ನೇಮಾವಲಿ.pdf]] [307 pages] # [[Index:ನನ್ನ ನಲ್ಲ.pdf]] [161 pages] # [[ಪರಿವಿಡಿ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಕರಂದ.pdf]] [879 pages] # [[Index:ಅರಮನೆ.pdf]] [745 pages] # [[Index:VISHAALAAKSHI - Niranjana.pdf]] [214 pages] # [[ಪರಿವಿಡಿ:ನನ್ನ ಸಂಸಾರ.djvu]] - [323 pages] # [[ಪರಿವಿಡಿ:ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ_ಗ್ರಂಥ.djvu]] - [145 pages] # [[ಪರಿವಿಡಿ:Sankeerana_vachanasamputa_14.pdf]] - [690 pages] # [[ಪರಿವಿಡಿ:ವೈಶಾಖ.pdf]] - [408 pages] </div> * ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ [[ವಿಶೇಷ:Indexpages]] </div> </div> </div> <div style="display: inline-block; vertical-align: top; width: 45%; box-sizing: border-box;"> <div style="margin-bottom:30px; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> <div style="background-color: #ADD8E6; border: none; padding: 6px; font-size: 20px; border-radius: 30px; color: #2c5282; font-weight: bold; text-align: center;">ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ </div> <ul style="list-style:none; margin:0; padding:15px; border: 2px solid #ADD8E6; border-radius: 30px;"> <li style="margin-bottom:12px;"> <strong style="display:inline-block;width:26px;background:#0645ad;color:white;text-align:center;border-radius:4px;padding:3px 0;margin-right:4px;">1</strong> <strong>ಫೈಲ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿ</strong><br> <span style="margin-left:32px;font-size:0.85em;">ಫೈಲ್ ಅನ್ನು Commons ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು Index ಪುಟ ರಚಿಸುವುದು</span><br> <span style="margin-left:32px;">→ [[ಸಹಾಯ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ/1|ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ]]</span> </li> <li style="margin-bottom:12px;"> <strong style="display:inline-block;width:26px;background:#0645ad;color:white;text-align:center;border-radius:4px;padding:3px 0;margin-right:4px;">2</strong> <strong>ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪುಟ ಸ್ಥಿತಿ</strong><br> <span style="margin-left:32px;font-size:0.85em;">OCR ಬಳಸಿ ಪಠ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು, ಪುಟಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು</span><br> <span style="margin-left:32px;">→ [[ಸಹಾಯ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ/2|ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ]]</span> </li> <li style="margin-bottom:12px;"> <strong style="display:inline-block;width:26px;background:#0645ad;color:white;text-align:center;border-radius:4px;padding:3px 0;margin-right:4px;">3</strong> <strong>ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಷನ್</strong><br> <span style="margin-left:32px;font-size:0.85em;">ಪುಟಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು</span><br> <span style="margin-left:32px;">→ [[ಸಹಾಯ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ/3|ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ]]</span> </li> <li style="margin-bottom:12px;"> <strong style="display:inline-block;width:26px;background:#0645ad;color:white;text-align:center;border-radius:4px;padding:3px 0;margin-right:4px;">4</strong> <strong>ವಿಕಿಡಾಟ ಸಂಪರ್ಕ</strong><br> <span style="margin-left:32px;font-size:0.85em;">ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ವಿಕಿಡಾಟ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು</span><br> <span style="margin-left:32px;">→ [[ಸಹಾಯ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ/4|ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ]]</span> </li> <li style="margin-bottom:16px;"> <strong style="display:inline-block;width:26px;background:#0645ad;color:white;text-align:center;border-radius:4px;padding:3px 0;margin-right:4px;">5</strong> <strong>ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳು</strong><br> <span style="margin-left:32px;font-size:0.85em;">ಪರಿಶೀಲನಾಪಟ್ಟಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ</span><br> <span style="margin-left:32px;">→ [[ಸಹಾಯ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪರಿಚಯ/5|ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ]]</span> </li> <div style="background:#f0f0f0;padding:10px;border-radius:30px;font-size:0.85em;text-align:center; color: grey;"> <strong>ಸಹಾಯಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು:</strong> [[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ|ಚರ್ಚಾ ಪುಟ]] | [[c:Commons:Licensing|ಪರವಾನಗಿ]] | [[wikidata:Help:Items|ವಿಕಿಡಾಟ]] </div> </ul> </div> </div> </div> <div style="margin: 20px auto; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> <div style="margin: 0 auto; text-align: center;"> <div style="background-color: #ADD8E6; border: none; padding: 6px; font-size: 20px; border-radius: 30px; color: #2c5282; font-weight: bold;">ಅಂಕಗಳ ವಿವರ</div> <div style="border: 2px solid #ADD8E6; border-radius: 30px; padding: 12px 20px; text-align: left; margin-top: 5px; "> * ಪ್ರತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಟಕ್ಕೆ 1 ಅಂಕ (ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ 1 ಅಂಕ) * ಅಂಕಗಳು : ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿ=1, ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್=2, ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್=3, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ=1 ** '''ಅಂಕ''': ವಿಧಾನ [[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦/ಅಂಕೆಗಳು]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ. {{/ಅಂಕೆಗಳು}} '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು:''' * '''ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ:''' ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಉಡುಗೊರೆ (Gift) * '''ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ:''' ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಉಡುಗೊರೆ (Gift) * '''ತೃತೀಯ ಸ್ಥಾನ:''' ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಉಡುಗೊರೆ (Gift) * '''೪ ರಿಂದ ೧೦ನೇ ಸ್ಥಾನ:''' ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಉಡುಗೊರೆ (Gift) </div> </div> </div> <div style="margin: 20px auto; padding: 20px; border-radius: 10px; border: 1px dashed #8b8b6b; text-align: center; max-width: 100%; overflow-x: auto;"> <div style="font-size: 1.5em; color: #2c3e50; margin: 10px 0; word-wrap: break-word;">[[File:KLW-wiki-kn.svg|40px]] - [[meta:Kannada-Tulu_Wikilearn|ಕನ್ನಡ-ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ (Kannada-Tulu Wikilearn)]]</div> <p style="font-size: 1.1em;">ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು '''ಕನ್ನಡ-ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವತಿಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.</p> '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:''' ಕನ್ನಡ-ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕಲಿಕೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ೨೦೨೬ ರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ '''ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ೨೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡಥಾನ್''' ಇದರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. <span class="plainlinks">'''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Kannada-Tulu_Wikilearn ಕನ್ನಡ-ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ (ಮೆಟಾ-ವಿಕಿ)]'''</span> </div> </div> </div> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦]] hdqmx5emvac1zskn5prxljkritlw6c3 4 101285 318111 317967 2026-05-08T13:39:48Z A826 6806 318111 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:75%; color: blue;" |+ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು - ಒಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗಳು: 34419<br><small>ದತ್ತಾಂಶ ಪಡೆದ ಸಮಯ: 2026-05-08 13:37:30 UTC / 2026-05-08 19:07:30 IST</small> ! ಸಂ. !! ಸದಸ್ಯ/ಸದಸ್ಯೆ !! ಮುಖ್ಯ !! ಕರ್ತೃ !! ಪುಟ(points) !! ಪರಿವಿಡಿ !! ಅನುವಾದ !! ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿ !! ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ (ಅಂಕ) !! ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ (ಅಂಕ) !! ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳು !! ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು |- | 1 || [[Special:Contributions/Pragathi. BH|Pragathi. BH]] || 0 || 0 || 8278 (8575) || 0 || 0 || 7961 || 100 (200) || 200 (600) || 8620 || '''8575''' |- | 2 || [[Special:Contributions/Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] || 0 || 0 || 6175 (8069) || 0 || 0 || 4727 || 733 (1466) || 645 (1935) || 6524 || '''8069''' |- | 3 || [[Special:Contributions/Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] || 0 || 0 || 2893 (3554) || 0 || 0 || 1997 || 298 (596) || 197 (591) || 3385 || '''3554''' |- | 4 || [[Special:Contributions/Sharanya K H|Sharanya K H]] || 0 || 0 || 3051 (3077) || 0 || 0 || 3032 || 18 (36) || 4 (12) || 3090 || '''3077''' |- | 5 || [[Special:Contributions/Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] || 0 || 0 || 522 (1238) || 0 || 0 || 70 || 63 (126) || 384 (1152) || 645 || '''1238''' |- | 6 || [[Special:Contributions/Adhya.B|Adhya.B]] || 0 || 0 || 553 (553) || 0 || 0 || 553 || 0 (0) || 0 (0) || 564 || '''553''' |- | 7 || [[Special:Contributions/A826|A826]] || 10740 || 1 || 185 (231) || 24 || 0 || 3 || 2 (4) || 27 (81) || 10961 || '''253''' |- | 8 || [[Special:Contributions/Athmi.J|Athmi.J]] || 0 || 0 || 221 (221) || 0 || 0 || 221 || 0 (0) || 0 (0) || 221 || '''221''' |- | 9 || [[Special:Contributions/Anzx-ooo|Anzx-ooo]] || 2 || 0 || 66 (148) || 0 || 0 || 0 || 8 (16) || 49 (147) || 99 || '''150''' |- | 10 || [[Special:Contributions/Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] || 0 || 0 || 103 (109) || 0 || 0 || 79 || 0 (0) || 5 (15) || 109 || '''109''' |- | 11 || [[Special:Contributions/Vikashegde|Vikashegde]] || 0 || 0 || 39 (82) || 0 || 0 || 0 || 11 (22) || 20 (60) || 45 || '''82''' |- | 12 || [[Special:Contributions/~2026-24108-44|~2026-24108-44]] || 0 || 0 || 44 (44) || 0 || 0 || 44 || 0 (0) || 0 (0) || 44 || '''44''' |- | 13 || [[Special:Contributions/Babitha Shetty|Babitha Shetty]] || 0 || 0 || 16 (31) || 0 || 0 || 0 || 7 (14) || 5 (15) || 39 || '''31''' |- | 14 || [[Special:Contributions/Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] || 0 || 0 || 10 (18) || 0 || 0 || 0 || 0 (0) || 5 (15) || 46 || '''18''' |- | 15 || [[Special:Contributions/~2026-25228-62|~2026-25228-62]] || 0 || 0 || 7 (7) || 0 || 0 || 7 || 0 (0) || 0 (0) || 7 || '''7''' |- | 16 || [[Special:Contributions/~2026-25211-05|~2026-25211-05]] || 0 || 0 || 4 (4) || 0 || 0 || 4 || 0 (0) || 0 (0) || 4 || '''4''' |- | 17 || [[Special:Contributions/VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] || 0 || 0 || 3 (3) || 0 || 0 || 0 || 1 (2) || 0 (0) || 5 || '''3''' |- | 18 || [[Special:Contributions/ChiK|ChiK]] || 0 || 0 || 0 (0) || 1 || 0 || 0 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 19 || [[Special:Contributions/~2026-24744-13|~2026-24744-13]] || 2 || 0 || 0 (0) || 0 || 0 || 0 || 0 (0) || 0 (0) || 2 || '''1''' |- | 20 || [[Special:Contributions/~2026-25977-16|~2026-25977-16]] || 1 || 0 || 0 (0) || 0 || 0 || 0 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 21 || [[Special:Contributions/~2026-25629-17|~2026-25629-17]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 0 || 0 (0) || 0 (0) || 2 || '''1''' |- | 22 || [[Special:Contributions/~2026-25495-03|~2026-25495-03]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 23 || [[Special:Contributions/~2026-24828-68|~2026-24828-68]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 24 || [[Special:Contributions/~2026-24264-88|~2026-24264-88]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 25 || [[Special:Contributions/~2026-24211-03|~2026-24211-03]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 0 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |- | 26 || [[Special:Contributions/~2026-24009-50|~2026-24009-50]] || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 (0) || 0 (0) || 1 || '''1''' |} <noinclude> <syntaxhighlight lang="python" line copy=1> #!/usr/bin/env python3 import requests import time from datetime import datetime, timezone, timedelta from collections import defaultdict import re START_DATE = datetime(2026, 4, 18, 18, 0, 1, tzinfo=timezone.utc) END_DATE = datetime(2026, 6, 3, 23, 59, 59, tzinfo=timezone.utc) TARGET_NAMESPACES = [0, 102, 104, 106, 114] NAMESPACE_NAMES = { 0: "ಮುಖ್ಯ", 102: "ಕರ್ತೃ", 104: "ಪುಟ", 106: "ಪರಿವಿಡಿ", 114: "ಅನುವಾದ" } # Scoring rules for namespace 104 SCORING_RULES = { 'page_creation': 1, # New page creation 'proofread': 2, # Edit summary contains "/* Proofread */" 'validation': 3, # Edit summary contains "/* Validated */" 'regular_edit': 1 # Regular edit in namespace 104 } WIKI_URL = "https://kn.wikisource.org/w/api.php" DATA_GENERATION_TIME = datetime.now(timezone.utc) # Convert to IST for display IST = timezone(timedelta(hours=5, minutes=30)) DATA_GENERATION_TIME_IST = DATA_GENERATION_TIME.astimezone(IST) START_DATE_IST = START_DATE.astimezone(IST) END_DATE_IST = END_DATE.astimezone(IST) # User to exclude from namespace 0 (set their points to zero) EXCLUDED_USER = "A826" EXCLUDED_NAMESPACE = 0 def get_namespace_name(ns): return NAMESPACE_NAMES.get(ns, f"Namespace {ns}") def fetch_all_edits(): user_namespace_stats = defaultdict(lambda: defaultdict(set)) # Track unique pages per namespace for scoring user_scores = defaultdict(lambda: defaultdict(int)) # Track scores by user and namespace user_edit_details = defaultdict(list) # Store edit details for debugging user_total_edits = defaultdict(int) # Track total number of edits per user (including duplicates) user_namespace_edit_counts = defaultdict(lambda: defaultdict(int)) # Track total edit counts per namespace # Track specific edit types in namespace 104 user_ns104_stats = defaultdict(lambda: { 'creations': 0, 'proofreads': 0, 'validations': 0, 'regular': 0, 'proofread_score': 0, # Track proofread score separately 'validation_score': 0 # Track validation score separately }) start_iso = START_DATE.strftime('%Y-%m-%dT%H:%M:%SZ') end_iso = END_DATE.strftime('%Y-%m-%dT%H:%M:%SZ') print("=" * 80) print("KANNADA WIKISOURCE EDIT SCORING TOOL") print("=" * 80) print(f"Start (UTC): {START_DATE.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Start (IST): {START_DATE_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"End (UTC): {END_DATE.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"End (IST): {END_DATE_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Generated (UTC): {DATA_GENERATION_TIME.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Generated (IST): {DATA_GENERATION_TIME_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Namespaces: {', '.join([f'{get_namespace_name(ns)} ({ns})' for ns in TARGET_NAMESPACES])}") print(f"User '{EXCLUDED_USER}' gets 0 points in namespace {EXCLUDED_NAMESPACE} ({get_namespace_name(EXCLUDED_NAMESPACE)})") print(f"Scoring in namespace 104 (ಪುಟ):") print(f" - Page creation: {SCORING_RULES['page_creation']} point") print(f" - Proofread (/* Proofread */): {SCORING_RULES['proofread']} points") print(f" - Validation (/* Validated */): {SCORING_RULES['validation']} points") print(f" - Regular edit: {SCORING_RULES['regular_edit']} point") print("-" * 80) params = { 'action': 'query', 'list': 'recentchanges', 'rcstart': end_iso, 'rcend': start_iso, 'rcnamespace': '|'.join(str(ns) for ns in TARGET_NAMESPACES), 'rcprop': 'title|user|timestamp|ids|comment|flags', 'rctype': 'edit|new', 'rclimit': '500', 'format': 'json' } total_edits = 0 excluded_edits = 0 continue_token = None page_count = 0 while True: if continue_token: params['rccontinue'] = continue_token try: response = requests.get(WIKI_URL, params=params, timeout=30) data = response.json() if 'query' not in data or 'recentchanges' not in data['query']: break changes = data['query']['recentchanges'] page_count += 1 print(f"Batch {page_count}... ({len(changes)} edits)") for change in changes: user = change.get('user', 'Unknown') title = change.get('title', '') ns = change.get('ns', 0) comment = change.get('comment', '') is_new = change.get('type') == 'new' # Increment total edit count for this user (every edit counts) user_total_edits[user] += 1 total_edits += 1 user_namespace_edit_counts[user][ns] += 1 # Set points to zero for A826 in namespace 0 if ns == EXCLUDED_NAMESPACE and user == EXCLUDED_USER: score = 0 # Track unique page for scoring purposes (still counts as 0 points) if title not in user_namespace_stats[user][ns]: user_namespace_stats[user][ns].add(title) user_scores[user][ns] += score excluded_edits += 1 continue if ns in TARGET_NAMESPACES: # Calculate score for this edit score = 0 if ns == 104: # Special scoring for namespace 104 if is_new: # Page creation score = SCORING_RULES['page_creation'] user_ns104_stats[user]['creations'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Created page: {title} (+{score})") elif '/* Validated */' in comment: # Validation edit score = SCORING_RULES['validation'] user_ns104_stats[user]['validations'] += 1 user_ns104_stats[user]['validation_score'] += score user_edit_details[user].append(f"Validated: {title} (+{score})") elif '/* Proofread */' in comment: # Proofread edit score = SCORING_RULES['proofread'] user_ns104_stats[user]['proofreads'] += 1 user_ns104_stats[user]['proofread_score'] += score user_edit_details[user].append(f"Proofread: {title} (+{score})") else: # Regular edit score = SCORING_RULES['regular_edit'] user_ns104_stats[user]['regular'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Regular edit: {title} (+{score})") else: # For other namespaces, count each unique page as 1 point score = 1 # Track unique pages per namespace for scoring if title not in user_namespace_stats[user][ns]: user_namespace_stats[user][ns].add(title) user_scores[user][ns] += score if total_edits % 500 == 0: print(f" Processed {total_edits} edits...") if 'continue' in data and 'rccontinue' in data['continue']: continue_token = data['continue']['rccontinue'] time.sleep(0.5) else: print("Finished fetching all edits!") break except Exception as e: print(f"Error: {e}") break print("-" * 80) print(f"Batches: {page_count}") print(f"Total edits fetched: {total_edits}") print(f"User '{EXCLUDED_USER}' edits in namespace {EXCLUDED_NAMESPACE} (scored 0): {excluded_edits}") print(f"Users with edits: {len(user_total_edits)}") # Summary of total edits per user print("\nTotal edits per user (including duplicates):") print("-" * 60) for user in sorted(user_total_edits.items(), key=lambda x: x[1], reverse=True)[:20]: print(f" {user[0]}: {user[1]} edits") print("=" * 80) return (user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_edits, user_namespace_edit_counts) def generate_wikitable(user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts): table_data = [] for user in user_total_edits.keys(): # Calculate total points (sum of scores from all namespaces) total_points = sum(user_scores[user].values()) # Get unique page counts per namespace ns_unique_pages = {} for ns in TARGET_NAMESPACES: ns_pages = user_namespace_stats[user].get(ns, set()) ns_unique_pages[ns] = len(ns_pages) # Get total edit counts per namespace (including duplicates) ns_total_edits = user_namespace_edit_counts.get(user, {}) # Get namespace 104 detailed stats ns104_stats = user_ns104_stats.get(user, { 'creations': 0, 'proofreads': 0, 'validations': 0, 'regular': 0, 'proofread_score': 0, 'validation_score': 0 }) table_data.append({ 'user': user, 'total_score': total_points, 'total_edits': user_total_edits.get(user, 0), 'ns0_edits': ns_total_edits.get(0, 0), # Show total edits, not unique pages 'ns102_edits': ns_total_edits.get(102, 0), 'ns104_unique': ns_unique_pages.get(104, 0), 'ns104_score': user_scores[user].get(104, 0), 'ns106_edits': ns_total_edits.get(106, 0), 'ns114_edits': ns_total_edits.get(114, 0), 'creations': ns104_stats['creations'], 'proofreads': ns104_stats['proofreads'], 'proofread_score': ns104_stats['proofread_score'], 'validations': ns104_stats['validations'], 'validation_score': ns104_stats['validation_score'] }) table_data = [row for row in table_data if row['total_score'] > 0 or row['total_edits'] > 0] table_data.sort(key=lambda x: x['total_score'], reverse=True) if not table_data: return "No edits found in the specified date range." wikitable = [] wikitable.append('{| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:75%; color: blue;"') wikitable.append(f'|+ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು - ಒಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗಳು: {total_competition_edits}<br><small>ದತ್ತಾಂಶ ಪಡೆದ ಸಮಯ: {DATA_GENERATION_TIME.strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S")} UTC / {DATA_GENERATION_TIME_IST.strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S")} IST</small>') # Updated header with combined columns for proofread and validation header_cols = ['! ಸಂ.', '!! ಸದಸ್ಯ/ಸದಸ್ಯೆ', '!! ಮುಖ್ಯ', '!! ಕರ್ತೃ', '!! ಪುಟ(points)', '!! ಪರಿವಿಡಿ', '!! ಅನುವಾದ', '!! ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿ', '!! ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ (ಅಂಕ)', '!! ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ (ಅಂಕ)', '!! ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳು', '!! ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು'] wikitable.append(' '.join(header_cols)) for idx, row in enumerate(table_data, start=1): user = row['user'] # Always use Special:Contributions link user_link = f"[[Special:Contributions/{user}|{user}]]" # Show both unique page count and weighted score for namespace 104 ns104_display = f"{row['ns104_unique']} ({row['ns104_score']})" # Combine proofread count and score into one column proofread_display = f"{row['proofreads']} ({row['proofread_score']})" # Combine validation count and score into one column validation_display = f"{row['validations']} ({row['validation_score']})" wikitable.append(f"|-\n| {idx} || {user_link} || {row['ns0_edits']} || {row['ns102_edits']} || {ns104_display} || {row['ns106_edits']} || {row['ns114_edits']} || {row['creations']} || {proofread_display} || {validation_display} || {row['total_edits']} || '''{row['total_score']}'''") wikitable.append('|}') return '\n'.join(wikitable) def main(): (user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts) = fetch_all_edits() if not user_total_edits: print("\nNo data retrieved.") return output = generate_wikitable(user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts) print("\n" + "=" * 80) print("WIKITABLE OUTPUT (Copy this entire section):") print("=" * 80) print(output) print("=" * 80) if __name__ == "__main__": main() </syntaxhighlight> </noinclude> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦]] cstmapgoflmzh7p2777ywi8iinr5gl9 104 119829 318146 2026-05-08T16:29:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: FOO ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅತ್ಯುಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾ... 318146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>FOO ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅತ್ಯುಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡದೆ ಕೇವಲ ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರ ಹಿತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ನೀತಿಗಳೂ ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳೂ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಎನ್ನಿಸುವುವು. ಇದನ್ನು ಲಘು ಸ್ವರೂಪದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಲಘು ಸ್ವರೂಪದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ನಡುವೆ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವು ದನ್ನು ಗಮನಿಸದಿರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿ, ಸ್ವರೂಪ, ಪರಿಣಾಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆ ಕಾಲದ ಅನುಭವಗಳ ಅವಲೋಕನ ಉಪಯುಕ್ತ, ಆಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್, ಹಾಲೆಂಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ನೀತಿ (ಮರ್ಕಂಟೈಲಿಸಂ) ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಒಂದು ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ವಾದಸರಣಿ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಉದಾಗಬೇಕು, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳೇ ಇಂಥ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರ. ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವೇ ಅಂದರೆ ಆಮದು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ರಫ್ತು ಬೆಲೆ ಇರುವ ಅನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗ. ದೇಶದ ಉತ್ಪನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಮಿತಿಯಂತೆ ಅನುಭೋಗ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಆಮದು ರಫ್ತು ನೀತಿಯೂ ಇಂಥ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ ಅನುಕೂಲಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆವಶ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಹೊಣೆ. ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯಸರಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ವಾದಸರಣಿಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಧೈರಿಯ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಆದಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವುದೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೂ ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ, ಕೇವಲ ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಐರೋಪ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೈಕೊಂಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೀತಿ ಮುಲ್ಕಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿತು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವೈಮನಸ್ಯ ಅಂಕುರಿಸಿ ಕಲಹ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕ್ಷೇಮಾಭ್ಯುದಯ ಧಕ್ಕಿರಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಉಗ್ರಸ್ತರೂಪದ ಆಥಿ೯ಕರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೀತಿ ಸಾರ್ವತ ಹಿತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾದ ದರಿಂದ ಇಂಥ ಭಾವನೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ವಿರೋಧ ಬೆಳೆದು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ - ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ), 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಶೀಘ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡವು. ಅಂದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಲಿಸ್ಟ್, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಇತ್ಯಾದಿ ಡಾವಾಡಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾವತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆಂದು ಸರಿದಲು, ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿ, ಸ್ವದೇಶಿ ಮುಲನ್ನೇ ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳು ಆಯಾ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆವಶ್ಯಕವಾದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಹೀಗೆ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ರಕ್ಷಣಾ ವಾಣಿಜ್ಯನೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ತತ್ತ್ವಪ್ರಚಾರಗಳು ವಿದೇಶಿ ಪೈಪೋಟಿಯ ಭಯ ತಪ್ಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದುವು. ಆದರೆ, ಆಯಾ ದೇಶದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ಸಾಧನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳು ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಒಂದು ಲವಾಸರೂಪವನ್ನಬಹುದು. ಇಂದಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು ಶೀಘ್ರ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹವಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ತಾವೇ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ಸರಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾದ ಹೋಲಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಲುವಂದ ಕಾದ ತವರಿಗ ಪ್ರಕಾರ ಅನುಕೂಲವಿರುವ ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಕ್ಷಣಾವಾಣಿಜ್ಯನೀತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದೇಶಿವ್ಯಾಪಾರ-ವ್ಯವಹಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳೆಂದು ತೋರಿದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಾವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಸಹಜವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ವಿರೋಧವೆಂದು ತೋರಬಹುದಾದ ಈ ಕ್ರಮಗಳು, ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾದ ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮಗಳು. ಭಾರತವೂ ಸೇರಿ ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಶಾಲತತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿವೆ. ಅಂದಮೇಲೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತಾಯಿತು. ಆದುದರಿಂದ ಇವುಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವುಳ್ಳ ತೀವ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಭಾರತದ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿರುವುದು ಇಂಥ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಲತೆಗೆ ಜಷ್ಟಿಕೊಟ್ಟಂತಿದೆ. ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಅರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಥ ಲಘುಸ್ವರೂಪದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಈ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ ಅಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬೆಳೆದುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಶಾಂತಿ ಕೌಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಿಂದಿನ ವಿಶಾಲ ಆರ್ಥಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಕುಚಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಭಾವನೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದುವು. ಈ ಚಿಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೋಲಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುವವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಎಷ್ಟೇ ವಚ್ಚವಾದರೂ ಸರಿ ತಾವು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ನೀತಿಗಳು ತೀವ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಪಾದೋದಕವಾಗಿದ್ದುವು. ಅಂತೆಯೇ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಇಟಲಿ 1930ರ ದಶದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಅರ್ಥಿಕ ಕ್ರಮಗಳೂ ಉಜ್ವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಉತಂತರಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ್ದುವ, ಅದಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಯುದ್ಧಬಲವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉಜ್ವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಟ್ಲರ್, ಮುಸೋಲನಿಯಂತಹವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಈ ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಉತ್ತಮ ಜೀವನಧೇಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಘೋರಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆದೊಯ್ಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಕೆಲವು ಆವಶ್ಯಕ ಸರಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಹೊಂದುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಈ ವಿಧದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಇಂದಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೂ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಕೂಟಗಳೊಳಗೆ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪೈಪೋಟಿ ಇರುವವರೆಗೂ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರೆಗೂ ಇಂಥ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಭಾವನೆ ತಪ್ಪದು. ಅಣುಶಕ್ತಿರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈ ಮನೋಭಾವ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ವಾಣಿಜ್ಯಪಂಥದ ನೀತಿಯ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು ಆಮೆರಿಕದ ರಕ್ಷಣಾ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಬ್ರಿಟನ್ ಪೌಂಡಿನ ಮೌಲ್ಯ ಇಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದುದು ಹಾಗೂ ಸುಂಕನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿ ದುದು, ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ವ್ಯವಸಾಯ ರಕ್ಷಣಾನಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿವಿನಿಮ ಯದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪುನರುಜ್ಜಿವನ ಕ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ವರ್ತಮಾನದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ದ್ದುವು. ಒಂದೊಂದು ದೇಶವೂ ಅದರ ಅವಸರದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ<noinclude></noinclude> 05vyov74ke74v7kp50l7t69eu4fuv4q 104 119830 318147 2026-05-08T16:29:17Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೯೧೨ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 4. ಮಯೋನಿಪ್ಪತ್ತಿ : ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಯೋಮಾನದ ವಿತರಣೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೂ ಅಗತ್ಯ. ವಯೋಮಾನಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಕೂಲ ಸಮೂಹಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದ... 318147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೯೧೨ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 4. ಮಯೋನಿಪ್ಪತ್ತಿ : ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಯೋಮಾನದ ವಿತರಣೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೂ ಅಗತ್ಯ. ವಯೋಮಾನಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಕೂಲ ಸಮೂಹಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಹೇಗೆಂದರೆ: 0-14 ವರ್ಷ, 15-34 ವರ್ಷ, 35-54 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ವಯೋಮಾನ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಶತಕಾಂಶ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಕೋಷ್ಟಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಾಗಿ ಇತರ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳ ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶ ಭಾರತ ಭಾರತ ಶತಾಂಶ ವಯೋಮಾನ ವಿತರಣೆ ವಯೋಮಿತಿ 0-14 15-29 30-54 55+ 4.9 1961 50.9 29.2 15.0 1951 38.3 33 20.4 8.3 39.0 35.7 19.0 27.1 30.4 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ 1951 ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 6.3 25.6 16.9 ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಯೋವೃದ್ಧರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ದೃಢಕಾಯರಾಗಿ ದೀರ್ಘಜೀವಿಗಳಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರ (0-14 ವಯಸ್ಸಿನವರ) ಪ್ರಮಾಣವೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ನೇರೆದುರಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ವೃದ್ಧರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಇರುವುದು. 5. ಜನತೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ : ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸ ಬೇಕಾದರೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅರ್ಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಎಷ್ಟು ಜನ, ಕಸಬು ಮತ್ತು ಇತರ ವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವವರು ಎಷ್ಟು ಜನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುವುದು. ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಒರೆಹಚ್ಚಬೇಕಾದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರು ಶೇಕಡಾವಾರು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಸುಬುಗಳಲ್ಲೂ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿರುವರು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ವೃತ್ತಿ ಆಥವಾ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಜನಗಣತಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪಾದನೆಯ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಿರುವರು: 1. ಸಾಗುವಳಿದಾರರು 2. ವ್ಯವಸಾಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು 3. ಖನಿಜಗಳ ಕೆಲಸ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು, ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ಕೆಲಸ, ದನಕರುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೈನು ವ್ಯಾಪಾರ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ 4. ಕುಟುಂಬ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ 5. ಸರಕು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಇತರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು 6. ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ 7. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ 8. ಸಾರಿಗೆ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ವಾಹನ, ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು 9. ಇತರ ನೌಕರಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. 6. ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾಯ : ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾಯವನ್ನೂ ವರ್ಷವರ್ಷಕ್ಕೂ ಇದರಲ್ಲಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗ ಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾಯವನ್ನು ಉಗಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗಣನೆ ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಗಮಸ್ಥಾನಗಳೆಂದರೆ 1. ಒಕ್ಕಲುತನ : ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ, ದನಕರುಗಳು ಕುರಿ ಕೋಳಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಾಕಣೆ, ಕಾಡಾಡಿ ಕಸುಬುಗಳು, ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿವೆ. 2. ಖನಿಜಗಳ ಕೆಲಸ, ಸಿದ್ಧವಸ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಗಿರಣಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, 3. ವ್ಯಾಪಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರಾಟ, ಸಾರಿಗೆ ಸಂಚಾರ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ರೈಲು, ತಂತಿ ಟಪಾಲು, 4. ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಸರಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ, ಮನೆ ಊಳಿಗ, ಮನೆಮಠಗಳಿಂದ ಬರುವ ವರಮಾನ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಚಾಲ್ತಿಯ ಧಾರಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರತಕ್ಕ ವರಮಾನ ಅಥವಾ ಆದಾಯಗಳು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 7. ವ್ಯಕ್ತಿವರಮಾನದ ವಿತರಣೆ : ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಆದಾಯವಾಗುವುದು. ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ, ದುಡಿಯುವವರಿಗೆ ಇದರ ಯಾವ ಅಂಶ ಸಿಗುವುದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವರಮಾನವೂ ಎಷ್ಟು, ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಂಪಾದಿಸುವವರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಎಂದು ವಿಚಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಒದಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿವರಮಾನ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿವರಮಾನ ಆದಷ್ಟು ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿವರಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರುಪೇರುಗಳು ಇರಕೂಡದು. ಅಸಮತೆ ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿವರಮಾನವನ್ನು ಕುರಿತು ಪೆರೇಟೊ ತಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದ್ದಾನೆ. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೆರೇಟೊ ನಿಯಮ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಆದಾಯ • ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು N ಆದರೆ, ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು. N=cxಡಿ ಎಂದು N ನ್ನು • ನ ಬೀಜಗಣಿತ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ಪೆರೇಟೊ ನಿಯಮ. ಇಲ್ಲಿ c ಮತ್ತು ೩ ಪ್ರಾಚಲಗಳು; ಇವು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತಾಳುವುವು. ೩ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ವರಮಾನದ ವಿತರಣೆಯ ಅಸಮತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ c ಮತ್ತು ೩ ಇವುಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. 8. ನೆಲಹೊಲಗಳ ಉಪಯೋಗ : ಸಾಗುವಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೈರುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುವುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ದವಸಧಾನ್ಯ ಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಂಚಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಜಮೀನುಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಾಗದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿರು ಇವೆ. ಜಮೀನಿನ ಉಪಯೋಗದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಶಾನುಭೋಗರ ಲೆಕ್ಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯಕೀಯ ಶಾಖೆಯಿಂದ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿ ಈ ಶಾಖೆಯವರು ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32.63 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು (80.67 ಕೋಟಿ ಎಕರೆಗಳು). ಇದರ ಪೈಕಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಗುವಳಿ ಜಮೀನು 29.83 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು: ಕಾಡುಗಳು 5,88 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು; ಬಂಜರುಭೂಮಿ (ಖರಾಬು) 4.87 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು; ಪಡಬಿದ್ದ ಜಮೀನು 212 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು, ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದ ಇತರ ಜಮೀನು 3.77 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು. ಇದರ ಪೈಕಿ 13.52 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ 11.58 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳೂ ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳಿಗೆ 1.45 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳೂ ಹತ್ತಿ, ಕಬ್ಬು, ಸೆಣಬು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಉಳಿದ ಜಮೀನು ಬಿತ್ತನೆಯಾಗಿರುವುದು. 1963-64ರಲ್ಲಿ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ 79 ಲಕ್ಷ (ಮೆಟ್ರಿಕ್) ಟನ್ನುಗಳೂ ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳು 71 ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳು ಇದ್ದುವು. ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ಈ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸುಮಾರು 40 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದು. ಉಳಿದ ಸುಮಾರು 10 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಬೇಕಾದ ನಿರ್ಬಂಧವೊದಗಿರುವುದು. 9. ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ತೋರಂಕ : ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯದ ಇತರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ವರ್ಷ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು, ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧವಸ್ತುಗಳ ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸರಕುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ ಹೊರತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟತರವಾದ ಕೆಲಸವೇ ಹೌದು. ಬದಲಾವಣೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಗದ ಕೆಲಸ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಸೋಂಕ ಅಥವಾ ಕೋರಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇನೆ. ಲಯವುದಾದರೂ ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು ಮೂಲವರ್ಷವೆಂದು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಾನವನ್ನು 100 ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಎಷ್ಟೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತೋರಂಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಭಾರತವು 2010ರಲ್ಲಿ 151.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು 2011ರಲ್ಲಿ 23616 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇತರ ಸಾಮಾನುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ತೋರಂಕಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಸರಕಿನ ತಯಾರಿಕೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುವುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸರಕುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1963ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಕೆಲವು ತೋರಂಕಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರ ಇದ್ದವು: ಜವಳಿ: 129, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು: 269, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು: 363, ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳು: 162, ಮೇಲಿನ ತೋರಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ, 1963ರಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಲಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿ ಹೋದಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಪಟಿಸುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> mw3bmaptjav61z3zzn5zhaggm3m05vp 104 119831 318148 2026-05-08T16:29:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೯೧೪ II. ಕಾಲಶ್ರೇಣಿಯ ಘಟಕಗಳು : ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕಾಲಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕು ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 1. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ (ಸೆಕ್ಯುಲ‌ ಟ್ರೆಂಡ್), T 760.5 = 11 a 165.71 = 10 b ವರ್ಷ 1 x y xy ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂದು ರಾ... 318148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೯೧೪ II. ಕಾಲಶ್ರೇಣಿಯ ಘಟಕಗಳು : ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕಾಲಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕು ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 1. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ (ಸೆಕ್ಯುಲ‌ ಟ್ರೆಂಡ್), T 760.5 = 11 a 165.71 = 10 b ವರ್ಷ 1 x y xy ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯ ಖರ್ಚು - (ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು) 2 3 4 edo, a=64.1, b=1.506 1952 -5 61.4 -317.0 ಹಾಳತವಾಗಿ ಪೊರ್ದಿದ 1953 -4 61.5 -246.0 ರೇಖೆ 1954 -3 65.2 -195.6 y=64.1+1.506x 1955 -2 67.8 -165.6 1956 -1 68.1 -68.1 ಕಾಲಾವಧಿ ಇಸ್ಟಿ ಕಾಲಂ 3c2ce erp merg 1957 0 68.5 0 1 2 3 4 5 1958 1 71.7 71.7 4ರ ಸಂಚಾರಿ ಮೊತ್ತ 2ರ ಸಂಚಾರಿ ಮೊತ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಲೆ || ಪ್ರವೃತ್ತಿ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧ | 6 7 1959 2 71.9 143.8 1965-66 I 47 1960 3 70.8 212.4 Π 53 261 112.8 1961 4 77.9 311.6 58 262 523 65.4 92.2 109.4 1962 5 75.7 378.5 IV 104 275 537 67.1 155.0 179.4 ಮೊತ್ತ 0 760.5 165.7 1966-67 I 47 267 542 67.8 69.3 45.2 Π 56 293 560 70.0 80.0 119.1 60 301 594 74.2 80.9 107.2 IV 130 314 615 76.9 169.0 216.6 55 332 646 80.7 68.2 42.3 Π 69 399 731 91.4 75.5 125.4 M 78 409 808 101.0 77.2 113.1 IV 197 448 857 107.1 183.4 252.4 1968-69 I 65 IV Π 98 101 255 461 909 113.6 519 980 122.5 57.2 33.0 80.0 150.8 103.0 252.4 2. ಪರ್ವಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳು (ಸೀಸನಲ್ 3. ಚಕ್ರೀಯ ಚಲನೆಗಳು ಅಥವಾ ಚಕೀಯ ಏರುಪೇರು (ಸೈಕಲ್ ಫ್ಲುಯೇಷನ್) C 4. ಕ್ರಮರಹಿತ ಪಲ್ಲಟಗಳು (ಇರೆಗ್ಯುಲರ್ ವೇರಿಯೇಷನ್ಸ್), 1 ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಲಸರಣಿಯ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 1967-68 1 TxSxCxl ಎಂದು ಘಟಕ ಸಂಯೋಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಘಟಕಗಳ ಫಲಗಳ ಕೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಬದಲು ಹೀಗೆ ಗುಣನಫಲವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದರಿಂದ ಕಾಲಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂವಾದಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಬರುವ ಭಾಗಲಬ್ಧ SxCx ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿರುವುದು. ಈಗ S ಘಟಕಾಂಶವನ್ನೂ C ಘಟಕಾಂಶವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಅನಂತರ, ಉಳಿಕೆಯ ಘಟಕವಾದ ನ್ನೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈಗ ನೋಡೋಣ. 12. ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳು : ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಸರಣಿಯ ಬೆಲೆಗಳು ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುವು. ಮತ್ತು ಕ್ಲುಪ್ತವಾದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೂ ಇರುವುವು. ಹೀಗೆ ಋತುಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಏರಿಳಿತಕ್ಕೆ ಪರ್ವಕಾಲದ ಚಲನೆ ಅಥವಾ ಪಾರ್ವಣಚಲನೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕಾಲಸರಣಿಯ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಲೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದವಸಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಲೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ದವಸವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಾರುವುದಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಾದಿದ್ದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಸಿಗುವುದು. ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ 4 ಕಾಲು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಸುಸಮವಾದ ಬೆಲೆ ದೊರೆಯಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಯೂ 100 ಇರುವುದು. ಕಾಲುವರ್ಷ I ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆ ತಿದ್ದಿದ ಬೆಲೆ 64.9 65.5 78.5 79.3 83.4 84.3 N 169.1 170.9 395.9 400.00 ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ 13. ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕರಣ ಪದ್ಧತಿ : ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮೊತ್ತ 3959 ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು 400:395.9 ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಖರ್ಚನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. 1965-66ರಿಂದ 1968- 69ನೆಯ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೂ ವೆಚ್ಚವಾದ ಮೊಬಲಗನ್ನು 1, 2ನೆಯ ಕಾಲಂಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಯ ತೋರಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳ ಸಂಚಾರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು 3ನೆಯ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಇದರ ಇಮ್ಮಡಿ ಸಂಚಾರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು 8ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ ಬಂದದ್ದೇ ಪ್ರವೃತ್ತಬೆಲೆಯಾಗುವುದು (5ನೇ ಕಾಲಂ), ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಈ ಕಾಲಂನ ಸ್ಥಾನಗಳು ರಿಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. 2ನೆಯ ಕಾಲಂನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ 5ನೆಯ ಕಾಲಂನ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಪ್ರವೃತ್ತ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ (ಟೆಂಡ್ ರೇಷಿಓ) ದೊರೆಯುವುದು. ಇದನ್ನು 100 ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿ 6ನೆಯ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಲುವರ್ಷದ ಪ್ರವೃತ್ತ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ 3 ಬೆಲೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕೆಳಕಂಡ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಇದರಂತೆಯೇ 2ನೆಯ 3ನೆಯ ಮತ್ತು 4ನೆಯ ಕಾಲು ವರ್ಷಗಳ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರವೃತ್ತ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೇನ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ಮೊತ್ತ 400 ಇರುವುದು. ಕೊನೆಯ ಕಾಲಂನ ತಿದ್ದಿದ ಬೆಲೆಗಳೇ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳ ತೋರಂಕಗಳು, ಮೊದಲನೆಯ ಮೂರು ಕಾಲು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಸರಾಸರಿ ಖರ್ಚಿನ ಎರಡರಷ್ಟು ಖರ್ಚು ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವುದೆಂಬುದು ಈ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳ ತೋರಂಕಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. 14. ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧಕ್ರಮ : ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ 100ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿದರೆ ಬರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧ (ಲಿಂಕ್ ರಿಲೆಟಿವ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಯ ತೋರಂಕಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗಳಾಗಿರುವುದು. ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕದ 7ನೆಯ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ 1ನೆಯ ಕಾಲು ವರ್ಷದ ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧಗಳು 3 ಇದ್ದು, ಉಳಿದ ಪ್ರತಿ ಕಾಲು ವರ್ಷದ ಕುಣಿಕೆ ಬಂಧಗಳು 4 ಇರುವುವು. ಇವುಗಳ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು 1, 2, 3, ಮತ್ತು m4 ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಲು ವರ್ಷದ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಯ ತೋರಂಕವನ್ನು 100 ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಸರಪಳಿ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯತಕ್ಕದ್ದು. C213/100, Cam4/<noinclude></noinclude> 3gaurr98vld9pfo9pa5t9e6fefggkk6 104 119832 318149 2026-05-08T16:29:49Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ 100 ಮತ್ತು C4m1,400, ಇವುಗಳ ಗುಣಲಬ್ಧ 100ಕ್ಕೆ ಸಮವಿರಬೇಕು. ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಒಂದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಗುಣೋತ್ತರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಈ ಸಾಮ್ಯ ಸರಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ... 318149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ 100 ಮತ್ತು C4m1,400, ಇವುಗಳ ಗುಣಲಬ್ಧ 100ಕ್ಕೆ ಸಮವಿರಬೇಕು. ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಒಂದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಗುಣೋತ್ತರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಈ ಸಾಮ್ಯ ಸರಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ m1, 2, 3, m4 ಮತ್ತು 01, C2, C3, C4ಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ C4xm1/೧೦೦ ಇದರ ಬೆಲೆ 123.2 ಆಗುತ್ತದೆ. 100ಕ್ಕೆ ಸಮವಿರಬೇಕೆಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 100/423.2=r ಎಂಬ ಗುಣೋತ್ತರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಿ, 62, C3 ಮತ್ತು C4ನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಇಂದ ಗುಣಿಸಿ ಬಂದ ಫಲಗಳೇ ತಿದ್ದಿದ ಸರಪಳಿ ಬಂಧಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿಂಕು Feueನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ವರ್ಷ ಸರಾಸರಿ ಕುಣಿಕೆ ಸರಪಳಿ ತಿದ್ದಿದ ಸರಪಳಿ ತಿದ್ದಿದ ಪಾರ್ವಣ ಸಂಬಂಧ ಸಂಬಂಧ ಸಂಬಂಧ ತೋರಂಕ 5 1 2 3 I M1 40.2 C1100.0 100 66.1 II M2 127.0 C2 127.0 120.5 79.5 III M3 108.2 C3 136.5 122.8 IV M4 225.2 C4 307.2 262.2 500.6 C 123.2 605.5 81.1 173.3 400.0 ಇವುಗಳ ಮೊತ್ತ 400 ಬರಬೇಕು. ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ 13ನೆಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರು ವಂತೆ, ಸಂಸ್ಕಾರಮಾಡಿ ಒಟ್ಟು 400 ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. 4ನೆಯ ಕಾಲಂನ ಮೊತ್ತ 605.5 ಇರುವುದು. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಕಾಲಂನ ಪ್ರತಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು 400/65.5 ಇಂದ ಗುಣಿಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಫಲಿತಗಳನ್ನು 5ನೆಯ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇವೇ ಬೇಕಾದ ಪಾರ್ವಣ ತೋರಂಕಗಳು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎರಡು ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಯ ಸೂಚಿಗಳು ಒಂದೇಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. 15. ಚಕ್ರೀಯ ಏರಿಳಿತಗಳು : ಕಾಲಸರಣಿಯ ಅವೇಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಘಟಕಾಂಶಗ ಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ, y= TxSxCxl ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ T ಮತ್ತು S ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆಗಳು- ಇವುಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದು yನ್ನು TS ಗಳಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಾಗಿಸಿದರೆ Cxl ಅಂಶ ಉಳಿಯುವುದು. ಈ ಬೆಲೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸುಸಮ ಮಾಡಿದರೆ | ಅಂಶವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬಹುದು. ಉಳಿಯುವುದು ಚಕ್ರೀಯ ಏರುಪೇರಿನ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಸರಣಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಅಂದೋಲನ (ಆಸಿಲೇಷನ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಚಕೀಯ ಏರುಪೇರನ್ನು ಆಂದೋಲನದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತ ಅಂಶ ಎಂಬ ಹೆಸರುಂಟು. | ಅಂಶವನ್ನು ಅನಿಯಮಿತ ಅಥವಾ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕಾಂಶವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಗಣಿತದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇಚ್ಛಾಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಮಿತ ಅಥವಾ ಆಂದೋಲನಾಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ವೇಳಾಂತರ ವಿಶ್ಲೇಷಣದಿಂದಲೂ (ಪೀರಿಯಾಡಿಕಲ್ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್) ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಜಟಿಲ ಗಣಿತಪ್ರಮೇಯಗಳ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಪಾರ್ವಣ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಚಕ್ರೀಯ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಮೇಲಿನ ಹದಿನೈದು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ವಾಗುತ್ತದೆ. (ಕಿ) ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ : ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಅನೇಕಾನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುಸಂಬದ್ಧವೂ ಏಕಮುಖವೂ ಸರ್ವಜನೋಪಯೋಗಿಯೂ ಆಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಟಿಗ್ರೆಷನ್). ಒಂದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳೊಳಗೆ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಕೊಡದೆ ಸಮಾನಾವಕಾಶಗಳ ಧೈಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಉಪಭಾಗಗಳು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುವಂತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ 915 ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು (ಆಮದು ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಸುಂಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಣ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಜನರ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಇರುವ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನಾವಕಾಶವಿರುವಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಬರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ : ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೂ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯ. ಅಂದಮೇಲೆ, ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಗೂ ನಿಕಟಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಶಕ್ತಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತವೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಗಳೂ, ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು, ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಭಾಗಗಳಾಗುವುವು. ಇವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಆಗುಹೋಗುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಗಳು ನಿಕಟವಾಗುವುವು. ಹೀಗೆ, ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ತಾಳುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುವು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆ ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದ ಜನಾಂಗಸಂಘಟನೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಖವಾದುದರಿಂದ ಸಂಘಟನೆಯ ಕ್ರಮಗಳೂ ಅವಶ್ಯವಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವುವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಮತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಕುಚಿತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೇ ಪಧಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರಲ್ಲಿ ಏಕತಾಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವುದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಭಾವನೆ ಆರ್ಥಿಕೋದ್ಯಮಗಳ ಪೋಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಹ್ನೆ. ಬಂಡವಾಳ, ಶ್ರಮಬಲ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗಳಂಥ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೂ ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರೇರಣಾನುಸಾರ ವಾಗಿಯೂ ಚಲಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನವೂ ಆರ್ಥಿಕಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಪ್ರದೇಶ ಸಮಾನತೆಯೂ ಯೋಜನಾಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಯುಕ್ತಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜನೆ ಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುವು. ಹೀಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾಧನಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಗೂ ಜನರ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೂ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸಮಾನಾವಕಾಶ ಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕಸಂಘಟನೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಥದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುರಿ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ : 1914ಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಪ್ರಮಿತಿ, ನಿರಾತಂಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ, ಬಂಡವಾಳ ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ಜನರ ವಲಸೆ ಇವು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಯುಗವಾದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವಿರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: 1. ಐರೋಪ್ಯ ನಿರಾತಂಕವ್ಯಾಪಾರಕ್ಷೇತ್ರ (ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಏರಿಯ) ಒಂದು ಮಾದರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವುವು. ಆದರೆ ಸದಸ್ಯತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ನಡೆಸುವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸುಂಕನೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರ ಬಹುದು. 2. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮಾದರಿಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು<noinclude></noinclude> axbx9adk33d100pbixv5o87qy3x5cj7 104 119833 318255 2026-05-09T09:08:43Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude> mm lUJfflfi iifi : ->- ■ .•■<noinclude></noinclude> 5es53u88xmybj2m6r048h4bw259n4o2 104 119834 318256 2026-05-09T09:08:59Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: UNIVERSITY OF TORONTO LIRRARY WILLIAM H. DONNER COLLECTION purchased fwm a gift by THE DONNER CANADIAN FOUNDATION 318256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> UNIVERSITY OF TORONTO LIRRARY WILLIAM H. DONNER COLLECTION purchased fwm a gift by THE DONNER CANADIAN FOUNDATION<noinclude></noinclude> tbvy0pvdy9hshe6dkg7jjchazsb4dhc 104 119835 318257 2026-05-09T09:09:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119836 318258 2026-05-09T09:09:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119837 318259 2026-05-09T09:09:37Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Digitized by the Internet Archive in 2012 with funding from University of Toronto http://archive.org/details/epigraphiacarna02myso 318259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Digitized by the Internet Archive in 2012 with funding from University of Toronto http://archive.org/details/epigraphiacarna02myso<noinclude></noinclude> djv0stxwqk02ipif75w2e8wquh2icbp 318260 318259 2026-05-09T09:09:58Z Sharanya K H 7593 /* Proofread */ 318260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sharanya K H" /></noinclude>Digitized by the Internet Archive in 2012 with funding from University of Toronto http://archive.org/details/epigraphiacarna02myso<noinclude></noinclude> kj5btyli6daztfywanye91w6zvj83zm 104 119838 318261 2026-05-09T09:10:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: MYSORE ARCH/EOLOGICAL SERIES. Number of Volume Name of Book Author or Editor Date of Publication I l/n iii v V vi Uvii VIII IX XI ^XII II I II III Epigraphia Carnatica. Coorg Inscriptions Inscriptions at Sravana Belgola . . ,, in the Mysore District, Part I Part II ,, Hassan ,, ,, Kadur ,, Shimoga „ Part I Part II ,, Bangalore „ ,, Kolar „ „ Chitaldrug „ ,, Tumkur „ Mysore and Coorg from the Inscript... 318261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>MYSORE ARCH/EOLOGICAL SERIES. Number of Volume Name of Book Author or Editor Date of Publication I l/n iii v V vi Uvii VIII IX XI ^XII II I II III Epigraphia Carnatica. Coorg Inscriptions Inscriptions at Sravana Belgola . . ,, in the Mysore District, Part I Part II ,, Hassan ,, ,, Kadur ,, Shimoga „ Part I Part II ,, Bangalore „ ,, Kolar „ „ Chitaldrug „ ,, Tumkur „ Mysore and Coorg from the Inscriptions Inscriptions at Sravana Belgola (Revised Edition) Architeciure and Sculpture in Mysore. The Kesava Temple at Somanathapur The Kesava Temple at Belur The Lakshmidevi Temple at Dodda-Gaddavalli B. L. Rice. R. Narasim- hachar. 1886 1889 1894 1898 1902 1901 1902 1902 1905 1905 ]902 1904 1909 1922 1917 1919 1919<noinclude></noinclude> 99hwitmydz2ergd93m5wmu8iwzc27ts 104 119839 318262 2026-05-09T09:10:34Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: A 318262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>A<noinclude></noinclude> 9v2z1atnorhr6zz02keti9vgv7rkyje 104 119840 318263 2026-05-09T09:10:54Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE I iiij STATUE OF OOMMATESVARA 318263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE I iiij STATUE OF OOMMATESVARA<noinclude></noinclude> 9391s8jjjrk111m3afwcubitzlflam5 104 119841 318265 2026-05-09T09:11:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: TMYSORE ARCH.EOLOGICAL SERIES EPIGRAPHIA CARANATICA VOL. II INSCEIPTIONS AT SEAVANA BELGOLA (REVISED EDITION) Pwblishecl for Government w jsf &&&&&& ss^FtfrtVo BY Praktana-vimarsa-vichakshana, Rao Bahadur R. NARASIMHACHAR, m.a„ m.r.a.s., ■ Honorary Correspondent of ihe Government of India, Archa-oJogical Department, Membre Correspondant, Association Francaise des Amis De L'Orient, Parit, Director of Archceological Besearches in Mysore.... 318265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>TMYSORE ARCH.EOLOGICAL SERIES EPIGRAPHIA CARANATICA VOL. II INSCEIPTIONS AT SEAVANA BELGOLA (REVISED EDITION) Pwblishecl for Government w jsf &&&&&& ss^FtfrtVo BY Praktana-vimarsa-vichakshana, Rao Bahadur R. NARASIMHACHAR, m.a„ m.r.a.s., ■ Honorary Correspondent of ihe Government of India, Archa-oJogical Department, Membre Correspondant, Association Francaise des Amis De L'Orient, Parit, Director of Archceological Besearches in Mysore. BANG ALORE: MYSORE GOVERNMENT CENTRAL PRESS 1923 ■On sale by the Curator, Government Book Depot, Bangalore<noinclude></noinclude> 5egvbnymcolwmlkkwcvho7luignbijp 104 119842 318266 2026-05-09T09:11:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Ch) / 113 V. 1, 318266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Ch) / 113 V. 1,<noinclude></noinclude> t5sti5ihpm53319t4puj4uyefpbspi3 104 119843 318267 2026-05-09T09:11:26Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: CONTENTS. Preface List of Ulustrations Introduction Architecture and Sculpture: Chikka-hetta, 2 ; Dodda-betta, 10; the|Village, 26; Adjacent Villages, 32. lnscrip tions : the Bhadrabahu Tradition, 36 ; Gangas, 43 ; Rashtrakutas, 47 ; Chalukyas, 48 ; Hoysalas, 49 ; Vijayanagar, 63 ; Mysore, 65 ; Kadambas, 67 ; Nolambas or Pallavas, 67 ; Chdlas, 67 ; Changalvas, 67 ; Nidugal, 67 ; Nuggehalli, 68 ; Epitaphs, 69 ; Records of pilgrims, 75 ; Grants by... 318267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>CONTENTS. Preface List of Ulustrations Introduction Architecture and Sculpture: Chikka-hetta, 2 ; Dodda-betta, 10; the|Village, 26; Adjacent Villages, 32. lnscrip tions : the Bhadrabahu Tradition, 36 ; Gangas, 43 ; Rashtrakutas, 47 ; Chalukyas, 48 ; Hoysalas, 49 ; Vijayanagar, 63 ; Mysore, 65 ; Kadambas, 67 ; Nolambas or Pallavas, 67 ; Chdlas, 67 ; Changalvas, 67 ; Nidugal, 67 ; Nuggehalli, 68 ; Epitaphs, 69 ; Records of pilgrims, 75 ; Grants by private individuals, 77 Succession lists of gurus, 79 ; Other inscriptions, 89. Text of the Inscriptions in Roman characters Translations of the Inscriptions . . Text of the Inscriptions in Kannada characters Corrigenda Index Page i — iii v — vi 1—90. 1—212 1—171 1—191 193 1—36.<noinclude></noinclude> 7o71eqnzl6sf5fp1p337ckirktjqz2n 104 119844 318268 2026-05-09T09:12:15Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PREFACE TO THE REVISED EDITJON. The first edifcion of " Inscriptions afc Sravana Belgola " was published by Mr. B. Lewis Rice C.I.E,, M.R.A.S., Director of Archaeological Researches in Mysore, as far back as 1889. I took in hand the revision of the voluine in 1908 and have worked at it off and on amidst other exacting duties of my office. The work involved far greater labour than I anticipated when I undertook it. Four visits were paid to Sravana Belgola... 318268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PREFACE TO THE REVISED EDITJON. The first edifcion of " Inscriptions afc Sravana Belgola " was published by Mr. B. Lewis Rice C.I.E,, M.R.A.S., Director of Archaeological Researches in Mysore, as far back as 1889. I took in hand the revision of the voluine in 1908 and have worked at it off and on amidst other exacting duties of my office. The work involved far greater labour than I anticipated when I undertook it. Four visits were paid to Sravana Belgola in 1909, 1913, 1915 and 1917 in connection with the present edition. Every one of the printed inscriptions was carefully com- pared with its original and corrections and additions made. A careful survey was made of the place as also of a few villages in the neighbourhood, and it is satisfac- tory to note that this thorough survey, conducted with much labour and perseverance has brought to light nearly three hundred and fifty records not known before. The work that had to be done on the smaller hill was of a very arduous nature. The most important finds here were on the rocks to the south of the Parsvanatha-basti and in front of the Kattale-basti. These records, consisting mostly of epitaphs of Ja ina gurus and nu ns, are among the oldest epigraphs of the place. The letters being worn and the rock having peeled off in many places, the work of decipher- ment was extremely difficult. Every letter had to be carefully and patiently scanned. It may be said of a good number of the records that have now been copied that no trace of them is likely to. be left some years hence. A large number of sketches and photographs of buildings, sculptures and inscriptions was alsoprepared for illustrating the volume. The number of inscriptions printed in the present edition is 500, while that in the previous edition is 144. The records range in date from about A. D. 600 to 1889. They have all been completely translated and all the technical terms explained in the foot-notes. The numbers which the inscriptions bear in the old edition are given in brackets by the side of their numbers in the present edition. The inscrip- tions are dealt with in sufficient detail in the Introduction. They are of interest in several ways. A good number record the visits of kings, queens, ministers, generals, divines, scholars, poets and artists. Several are fine specimens of Kan- nada and Sanskrit composition. Many furnish items of important information bearing on history and religion. The buildings, too, are important, as they afford examples for the study of the architecture of different periods from about the 8th century to the 17th. All of them are in the Dravid ia n st yle except a few which are in fche Hoysala sfcyle of<noinclude></noinclude> 9eesgunlek3a57vq05s5pf54zvbobct 104 119845 318270 2026-05-09T09:12:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 11 architecture. Of the latter, the Santinatha-basti at Jinanathapura is a very fine speciinen : it is the most ornate of the Jina temples in the Mysore State. The Introduction is partly based on that of the previous edition and on some notes kindly fumished by Mr. Eice in 1909. But a great deal of new information has been added and the matter arrangedein two sections — the first dealing with the architecture and sculpture and the second with the inscrip... 318270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>11 architecture. Of the latter, the Santinatha-basti at Jinanathapura is a very fine speciinen : it is the most ornate of the Jina temples in the Mysore State. The Introduction is partly based on that of the previous edition and on some notes kindly fumished by Mr. Eice in 1909. But a great deal of new information has been added and the matter arrangedein two sections — the first dealing with the architecture and sculpture and the second with the inscriptions. Many details are given about the colossal statue of Gommatesvara, and the tradition about Bhadra- bahu's visit to Sravana Belgola is fully discussed. The volume is illustrated by seventy-eight plates, which include facsimiles of a number of inscriptions. The illustrations have been prepared by Mr. T. Namassiva- yam Pillai, the Head Photographer and Draughtsman of my office. The Index has been prepared under the supervision of my Assistant, Mr. E. Eama Eao, b.a. Though there has been considerable delay owing to various causes over which I had no control, I am thankful that it has been possible for me to complete the work. Bangalore, 1 June 1922. ["<noinclude></noinclude> pr20zmc97r0bni5ahm9ez0cdl5v0rb6 104 119846 318271 2026-05-09T09:12:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 111 PEEFACE TO THE FIRST EDITION. The inscriptions hsre collected are of great interest, being entirely Jaina ; and such is their literary rnerit that the study of them may be pronounced an education in itself, for poets of repute, among whom are named Sujanottamsa, Arhaddasa and Mahgaraja, have taken part in their composition. They cover a very extended period, even from the remote time of Chandragupta, the earliest authenticated date in Indian history,... 318271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>111 PEEFACE TO THE FIRST EDITION. The inscriptions hsre collected are of great interest, being entirely Jaina ; and such is their literary rnerit that the study of them may be pronounced an education in itself, for poets of repute, among whom are named Sujanottamsa, Arhaddasa and Mahgaraja, have taken part in their composition. They cover a very extended period, even from the remote time of Chandragupta, the earliest authenticated date in Indian history, down to the modern year 1830. Next to the unique inscrip- tion No. 1, which introduces us to Bhadrabahu and Chandragupta, and relates the story of the first settlement of the Jains at Sravana JBelgola, there is none of higher interest, whether from its style or from the fullness and novelty of its cont- ents, than No. 54. And the information therein contained regarding the Jaina hierarchy and literature is well supplemented by Nos. 105, 108 and others. For purposes of history, we have inscriptions giving us fresh details of great importance relating to the rise and growth in power of the Gariga kings, the death of the last of the Rashtrakutas, the establishment and expansion of the Hoysala kingdom, the supremacy of the Vijayanagar empire, and lastly the reign of the Mysore royal house. The work has given far more trouble and been much longer in hand than I anticipated when first undertaking it in 1885. But owing to the untrustworthy nature of the copies supplied to me, which were made for the local District authori- ties in 1872, everything had to be done afresh. With very few exceptions, the inscriptions are in Hale-Kannada characters, and are engraved either on the rough horizontal face of the rock, where they remain exposed to every vicissitude, or on pre- pared slabs or pillars of black hornblende, protected from the weather by mandapas erected over them. As usual, the inscriptions run on with few breaks or indications of stops from end to end in one unbroken expanse of type. To facilitate reading, the verses and half verses have been marked in the copies, and in those in Roman characters, and the contents have been arranged so as to show the style. In combined letters, the anusvara and nasals are used indiscriminately without any rule in the originals. The Kannada copies show them as they are, but in the Roman characters, the nasal has been uniformly employed, as otherwise ambiguous or strange-looking words result, such as nimna for ninna, Gamga for Ganga, &c, which are apt to mislead. My sincere thanks are due for assistance received from Brahmasuri Sastri, distinguished as the most learned Jain in the South; also to Sahukar Barmanna, ever ready to help strangers. The drawings are by Namassivayam Pillai, and the photo-lithographs by J. D. P. Chinnappa, both of my ofDce. Bangalore, August 1889. ~-<noinclude></noinclude> 3ltwlrl86qrieoh69ndzp782n9x28c6 104 119847 318273 2026-05-09T09:13:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: V • LIST OF ILLUSTRATIONS. I Statue of Gommatesvara II Plan of Sravana Belgola III Plan of Chandragiri and Vindhyagiri IV Plan of temples and inscriptions on Chandragiri . . V View of temples on Do VI Side view of Parsvanatha-basti VII Plans of Chandragupta-basti and Kattale-basti VIII Side elevation of Chandragupta-basti IX Kear elevation of Do X Facade of Chandragupta-basti showing doorway and per- forated side screens XI Adisvara in Kattale... 318273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>V • LIST OF ILLUSTRATIONS. I Statue of Gommatesvara II Plan of Sravana Belgola III Plan of Chandragiri and Vindhyagiri IV Plan of temples and inscriptions on Chandragiri . . V View of temples on Do VI Side view of Parsvanatha-basti VII Plans of Chandragupta-basti and Kattale-basti VIII Side elevation of Chandragupta-basti IX Kear elevation of Do X Facade of Chandragupta-basti showing doorway and per- forated side screens XI Adisvara in Kattale-basti XII Front view of Sasana-basti, and Manastambha in front of Parsvanatha-basti XIII Plan of Chamundaraya-basti XIV Front elevation of Do XV Side elevation of Do XVI Side view of Do XVII Yaksha and Yakshi in Do XVIII Back views of Gandhavarana-basti and Santisvara-basti XIX East view of Mahanavami-mantapa XX Bharatesvara _;_;__ . . ^^j^j^ u XXI View of Vindhyagiri XXII Back view of Gommatesvara XXIII Bust of Gommatesvara, and Sculptor's scale XXIV Chauri-bearers to right and left of Gommatesvara, and Dvarapalaka to left of entrance to enclosure XXV Central ceiling in the hall in front of Gommatesvara XXVI Gullakayajji and Kukkuta-sarpa XXVII Inscribed pillar in Siddhara-basti XXVIII Tyagada Brahmadeva pillar XXIX Pavilion over Tyagada Brahmadeva pillar, and Lakshmi on lintel of Akhanda-bagilu XXX Siddhas' Boulder XXXI Chennanna-basti and Done, and Odegal-basti XXXII North view of the village .. .. XXXI II South view of Kalyani XXXIV Plan of Bhandari-basti XXXV Front view of Do XXXVI Stone rail m Do • (Frontispiece) Introduction page 1 >i 3 ii 5 6 7 9 11 13 15 16 17 19 21 23 24 25 26 27 28 » - 29 30 31 33 35 37 39 41 42 43 44 45 47 49 51 53<noinclude></noinclude> jfvvkpcdxj6cnpvl6xfxrp94wvzts27 104 119848 318274 2026-05-09T09:13:34Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: VI XXXVII XXXVIII XXXIX XL XLI XLII XLIII XLIV XLV XLVl XLVII XLVIII XLIX L LI LII LIII LIV LV LVI LVIa Plan of Akkana-basti Pillar in Do . . . Front view of towW 6t Akkana-basti . . Stone inscription in Akkana-basti, and Elephant in Mangayi- basti Front view of Jaina Matha before upper storey was built Do Do with upper storey Pillar in porch of Do Group of Jiaa figures in Dd Mandasana in Do Painting... 318274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>VI XXXVII XXXVIII XXXIX XL XLI XLII XLIII XLIV XLV XLVl XLVII XLVIII XLIX L LI LII LIII LIV LV LVI LVIa Plan of Akkana-basti Pillar in Do . . . Front view of towW 6t Akkana-basti . . Stone inscription in Akkana-basti, and Elephant in Mangayi- basti Front view of Jaina Matha before upper storey was built Do Do with upper storey Pillar in porch of Do Group of Jiaa figures in Dd Mandasana in Do Painting on wall of Do Mandasana in Pandit Dorbali Sastri'a hotiso » . Front and back views ©f inscribed Jina figUres at Sravana Belgola .... Plan of Santinatha-baeti, Jinanathapura Soath wall (enlarged) of Santinatha-basti, Jinanathapura West wall of Do „ West view of De *, North wall (enlargedj of Do North view ef Do n Ceiling in Do ,, Female figure on north wall of Santinatha-basti, and Chauri- bearer in ruined Jina temple at Hale Belgola North view of Chandragiri and Vindhyagiri INSCRIPIIONS. LVII Print number 1 LVIII ii 2, 10 LIX ii 11 LX ii 27, 34 LXI ii 31 LXII ii 35 LXIIIA&B ii 59 LXIV ii 40, 75 LXV ii 76, 82 LXVI ii 84, 85 LXVII ii 88 LXVIII ii 98, 122 LXIX ii 118,138 LXX ii 133 LXXI ii 175, 176, 177, 179, 180 LXXII ii 281 LXXIII ii 326 LXXIV »i 344 LXXV n 206, 394 LXXVI ii 415, 441, 445, 457 LXXVII ii 464, 465 Iatroduction page 55 ti 57 ii 58 i* 59 »► 60 * i 61 14 62 M 63 ff 64 II 65 f f 66 II 67 f I 69 1 1 70 tt 71 tl 72 f t 73 ft 74 tt 75 f 1 76 i- ** 77 Boman Text page 1 tt 3 ft 5 II 7 tt 9 M 11 •1 13 tl 39 11 41 If 43 tf 45 tf 47 f 1 49 If 65 ff 93 tl i39 tl 145 f f 159 f t 193 fl 199 1« 205<noinclude></noinclude> 8k5e32mo8remes08n7m5x1775i5egfb 104 119849 318275 2026-05-09T09:14:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl II. i Jkkatttvbasii # Ma*Mtayi> ba$H> f Juisux TtvcUhcL s B hxx n dXxfoo bcu Sravana BEl r COI r A jng +<?o *<p *f° '32— ±- — && J?naridUh*,tpura cnftP ■- -- M ^WtVt nfeei /^ru-yrij ^. #',| J.,ULiil Mt/aor* Archaolotfieal Snr»«y. 318275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl II. i Jkkatttvbasii # Ma*Mtayi> ba$H> f Juisux TtvcUhcL s B hxx n dXxfoo bcu Sravana BEl r COI r A jng +<?o *<p *f° '32— ±- — && J?naridUh*,tpura cnftP ■- -- M ^WtVt nfeei /^ru-yrij ^. #',| J.,ULiil Mt/aor* Archaolotfieal Snr»«y.<noinclude></noinclude> lti73cc63gkarghm3nxvfn67sfvcwh6 104 119850 318276 2026-05-09T09:14:39Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: INTRODUCTION. In this Introduction it is proposed, firstly, to give an account of the buildings and other objects of archaeological or artistic interest at Sravana Belgola and some of the adjacent villages, and, secondly, to deal with the inscriptions there in sorae detail. The eye of the traveller who is passing along the trunk road leading from Bangalore to the Western Coast through the Manjarabad G-hat, is arrested on approaching Chennarayapatna by a... 318276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>INTRODUCTION. In this Introduction it is proposed, firstly, to give an account of the buildings and other objects of archaeological or artistic interest at Sravana Belgola and some of the adjacent villages, and, secondly, to deal with the inscriptions there in sorae detail. The eye of the traveller who is passing along the trunk road leading from Bangalore to the Western Coast through the Manjarabad G-hat, is arrested on approaching Chennarayapatna by a conspicuous hill a few miles to the south, bearing on its sumniit what appears at first to be a column, but which on drawing nearer proves to be a colossal statue in the human form (Plate 1). This striking and unusual object, which is visible for miles around, marks the site of one of the most interesting spots in the south of India, one whose traditions carry us back to the earliest autheutic period of Indian history. This place is the famous Sravana Belgola, the chief seat of the Jainas in Southern India. Sravana Belgola, or Bejgoja of the- sravana or kramana, a Jaina ascetic, is so named with reference to thecolossal Jina image of the place 1 , and its prefix Sravana also serves to distinguish it from two other Belgolas with the prefixes Hale and Kodi in the same neighbourhood. One' 2 of the inscriptions names the place Devara Belgola, that is, Belgola of the god (Jina). The usual derivation of Belgola is from the two Kannada words bel, white, and kola, by euphony gola, a pond, evi- dently in allusion to the splendid pond in the middle of the village ; and this derivation derives support from the Sanskritequivalents Sveta sarovara, Dhavala- saras and Dhavala-sarovara used in the inscriptions 3 to denote the place. The name Velgola occurs in an inscription 1 of about 650, and Belgola in another" of about tfOO. Other forms of the naine occurring mostly in later inscriptions are Belgula, Belugula and Belagula, which have given rise to another derivation of the name from the herb white r/idla rsolanum feroxj in allusion to a tradition which says that a pious old woman completely anointed the colossal image with the milk she had brought in a gulla-kdyi or gulla fruit 6 . This derivation which 1. Compare Sravana-gutta in the Mysore Taluk and Sravanappana-gutta near TippCir in the Malvalli Taiuk of the Mysore District, both of which are small hills {gutta) with Jina images on them. 2. No. 352 (140), of 1634. 3. Nos. 67 (54), of 1129, and 258(108), of 1432. 4. No. 31 (17-18). 5. No. 35 (24). 6 See page 14. She was hence known as Gullakayajji. 1<noinclude></noinclude> ceg5zk5k50upfayqwaq2hv0pa0985zp 104 119851 318277 2026-05-09T09:14:52Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: presupposes the contraction or corruption of gulla into gula appears to be rather fanciful. The place is also designated Grommatapura, the city of Gommata (the name of the colossus), in some inscriptions 1 and is called a tirtha or holy place in several others 2 . Further, the epithet Dakshina-Kasi or Southern Kasi is applied to it in some modern inscriptions 3 . The village is situated in 1-2° 51' north latitude and 76° 29' east lougitude, about eight mi... 318277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>presupposes the contraction or corruption of gulla into gula appears to be rather fanciful. The place is also designated Grommatapura, the city of Gommata (the name of the colossus), in some inscriptions 1 and is called a tirtha or holy place in several others 2 . Further, the epithet Dakshina-Kasi or Southern Kasi is applied to it in some modern inscriptions 3 . The village is situated in 1-2° 51' north latitude and 76° 29' east lougitude, about eight miles to the south of Chennarayapatna, in the Chennarayapatna Taluk of the Hassan District of the Mysore State. It lies picturesquely between two rocky hills, one larger than the other, which stand up boldly from the plain and are covered with huge boulders (see Plate II). " In the whole beautiful State of Mysore it would be hard to find a spot, where the historic and the picturesque clasp hands so firmly as here " 4 . The place can be reached by motor either from the Arsikere or the French "Rocks Railway Station ; or the run can be made from Bangalore direct, a distance of about ninety-two miles to Chennarayapatna and then another eight miles to the village. The larger hill, known as Dodda-betta or Vindhyagiri, situated towards the south, hason it the colossal image of Gommates- vara (Plate I) and a few bastis or Jina temples, while the smaller hill, known as Chikka-betta or Chandragiri, situated towards the north, has on it the oldest in- scriptions and a large humber of bastis (see Plate III). It will be convenient to deal with the buildings, etc, under these four heads : (1) Chikka-betta, (2) Dodda- betta, (b) the village and (4) the adjacent villages. According to inscription No. 354, of 1830, the number of bastis at Sravana Belgola is thirty-two — eight on the larger hill including the statue of Grommatesvara, sixteen on the smaller hill, andeight in the village ; but unfortunately the names are not given. Chikka-betta. The smaller hill or Chikka-betta, also known as Chandragiri, is 3,052 feet above the level of the sea. In old inscriptions it is designated Katavapra 8 in Sanskrit and Kalvappu 6 or Kalbappu 7 in Kannada. A portion of the hill appears to have been known as Tirthagiri 8 and Rishigiri 9 . All the bastis on this hill with the ex- ception of a minor shrine stand in a walled area measuring in its greatest length 1. Nos. 333 (128), 345 (137), of c. 1159, and 397. 2. Nos. 344 (136), 345 (137), etc. 3. Nos. 355-356 and 481-482, of 1857 and 1858. 4. Workman's Through Town and Jungle, 80. o. Nos. 1, 11, 22, 75, 93 (33), 95, 98 (28,) and 108.(29) ; but the name is shortened into Katvapra in No. 114 (27) to suit the metre. 6. Nos. 27, 76 (35) and 84 (34) ; but it occurs as Kalvap in No. 23 to suit the metre. 7. Nos. 12 (3), 28 (23), 68, 77 and 136; but in No. 14 the name'appears as Kalbappu. 8. No. 76 (35). 9. No. 84 (34).<noinclude></noinclude> kgjiib3392cfl2xfv7cr66uvtkl39m7 104 119852 318278 2026-05-09T09:15:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl III. '-0 ff 318278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl III. '-0 ff<noinclude></noinclude> nz3z1t6wa3h09vm2fqjjia7k2q063jm 104 119853 318279 2026-05-09T09:16:03Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: about 500 feet by about '225 feet where it is widest. They are all buiit in the Dravidian style of architecture, the oldest of them going back probably to the eighth century. Plate V gives a view of the ternples and Plate IV their plans and the position of the inscriptions on the hill. Altogether the number of temples in the walled area is thirteen, and their plans are mostly similar to one another : a garbhagriha or adytum, a sukhandsi or vestibule, either... 318279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>about 500 feet by about '225 feet where it is widest. They are all buiit in the Dravidian style of architecture, the oldest of them going back probably to the eighth century. Plate V gives a view of the ternples and Plate IV their plans and the position of the inscriptions on the hill. Altogether the number of temples in the walled area is thirteen, and their plans are mostly similar to one another : a garbhagriha or adytum, a sukhandsi or vestibule, either open or enclosed, and a navarauga or middle hall with or without a porch. A brief account wili now be given of these bastis taking them in order according to their position in the walled area but retaining the numbers given to them in Plates III and IV. From Plate IV it will be seen that there are in the west of the temple area two shrines (IV and V), in the middle seven (I— III and VI — IX), and in the east four (X — XIII). IV. Sdnt indtha-basti. — This consists of a garbhagriha or adytum, a siikhanusi. or vestibule and a porch, and measures about 24 feet by 16 feet. It had once its walls and ceiling adorned with paintings, of which only a few traces are now left, The image of Santinatha, to whom the shrine is dedicated, is a standing figure, about 11 feet high. He is the 16th of the 24 Tlrthankaras. It is not known when the temple was erected. V. Supdrsvaiidtha-basti. — This basti, measuring about 25 feet by 14 feet, is similar in plan to IV. It enshrines a seated figure, about 3 feet high, of Suparsva- niitha, the 7th Tirthankara,- canopied by a seven-hooded serpent ind flanked by male chauri-bearers. No infovmation is available as to when or by whom this shrine was founded. It may be stated here that of the Tirthankaras Suparsva and Parsva are the only two that are represented as being canopied by the hoods, three, five or seven, of a serpent. I. Pdrsvandtha-basti. — This is a pretty large structure of some architectural merit. It consists of a garbhagriha, a sukhandsi, a navaranga and a porch, and measures about 59 feet by 29 feet. Plate VI exhibits its side view. The door- ways are lofty, and the navaranga as well as the porch has verandas at the sides. The image of Parsvanatha, the 23rd Tirthankara, about 15 feet high, canopied by a seven-hooded serpent, is the tallest on the hill. The outer walls are decorated with pilasters and miniature turrets. There is nothing to show when or by whom the temple was erected. An inscription in the navaranqa, No. 67 (54), records the death in 1129 of a Jaina teacher named Mallishena-Maladhari, but it does not say anything about the shrine itself. A lofty and elegant mdnastambha stands in front (Plates VI and XII, 2). Manastambhas are pillars which have a pavilion at the top containing standing Jina figures facing the four directions. These differ from the Brahmadeva pillars which have a seated figure of Brahina at the top- The manastambha in question is sculptured on all the four faces at the bottom. It has on the south face a seated figure of Padmavati, on the east a standing male figure, apparently a Yaksha, holding a noose, an elephant-goad and a fruit in tbree<noinclude></noinclude> ax2mh2w1tprf4776bdcw3bwraxpsxqh 104 119854 318280 2026-05-09T09:16:16Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: hands, the remaining hand being in the abhaya or fear-removing attitude, on the novth a seated figure of Kushmandini with the same attributes, and on the west a . galloping horseman, the emblem of Brahmadeva. According to a modern Kannada poem, 1 of about 1780, the pillar was set up by a Jaina merchant of the name of Puttaiya during the rule of the Mysore king Chikka-Deva-Raja-Odeyar (1672- 1704). The poem also states that the same individual also erected t... 318280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>hands, the remaining hand being in the abhaya or fear-removing attitude, on the novth a seated figure of Kushmandini with the same attributes, and on the west a . galloping horseman, the emblem of Brahmadeva. According to a modern Kannada poem, 1 of about 1780, the pillar was set up by a Jaina merchant of the name of Puttaiya during the rule of the Mysore king Chikka-Deva-Raja-Odeyar (1672- 1704). The poem also states that the same individual also erected the enclosing wall of the temple area. II. Kattale-basti.—This temple, the largest on the hill, measures about 124 feet by 40 feet. Plate VII gives its plan along with that of the Chandragupta-basti to be noticed presently. It consists of a garbhagriha, a pradakshina or circumambu- latory passage around it, an open sukhandsi with the navaranga attached to it, a mnkha-mantapa or front hall and an outer veranda. As it has no other opening than the single door in front, and all access of light even to this is prevented by the - large enclosed front hall, it is easy to account for the name of Kattaie-basti or temple of darkness by which the structure is known. It also seems to be called Padina- vati-basti, probably from the image of that goddess found in the veranda. Though tbe shrine has no tower now, it is likely that it had one at one time as the same is shown in an old drawing in the Jaina rnatha or monastery in the village. Adina- tha, the first Tlrthankara, to whom the temple is dedicated, is a fine seated figure, about 6 feet high, flanked by male chauri-bearers (Plate XI). From the inscription on the god's pedestal, No. 70 (64), we learn that Ganga-Raja, the general of the Hoysala king Vishnuvardhana, caused the basti to be erected for his mother Poch- avve. The period of the construction may be about 1118. The front hall is a later structure. It has an upper storey which is now closed owing to its being in a dilapidated condition. A flight of stone steps outside, at" the north-east angle of the hall, led up to the upper fioor, and here, it is said, the ladies of rank used to assemble to witness the great festivals. The hall is said to have been renovated about seventy years ago by the ladies Devirammanni and Kempammanni of the Mysore royal family. It is worthy of notice that this is the only temple on the hill which has a circumambulatory passage around the garbhagriha. III. Ghandragupta-basti. — This basti is the smallest on the hill, measuring about 22 feet by 16 feet. Plate VII exhibits its plan. It consists of three cells standing in a line with a narrow veranda in front. The middle cell has a figure of Parsvanatha, the 23rd Tirthankara, the one to the right a figure of Padmavati, and the one to the left a figure of Kushm&ndini. In the veranda there are Dha- ranendra-Yaksha at the right end and Sarvahna-Yaksha at the left. All the figures are seated. Such was evidently the whole of the temple as originally built. But an ornamental doorway was subsequently set up in front with perforated stoiie screens at the sides (Plate X), thus closing up the former open veranda. The door- 1. Belgolada Gommatesvaracharite by Anantakavi.<noinclude></noinclude> 3fp5bvktzu70e0t1vw8zbf3oy6y349p 104 119855 318281 2026-05-09T09:16:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: r/, iv. Planof Temples and inscriptions onChandraGiri. SCALE25 m- — ^ ♦ j1 --«35 3„4| '"I i7b ,55 4« <**& / PABSVANATHASVAMI BASTI J/ KATTALE BASTI 111. CMANPP.AGUP"A BASTI IV SANTINA7HASVAM' BASTI V SbPARSVANATHASVAMI BASTI VI CHANDRAPRABHASVAMI aASTl ►7/. CHAMUNDARAY» BASTI Vlll. SASANA BASTI II. MAJJIGANNA BASTI. X. E.RADUK.ATTE BASTI XI. savatiganohava>;ana barti. XII TERlNA BASTi. Xlll. SANTJSI/ARASVMi BAST'... 318281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>r/, iv. Planof Temples and inscriptions onChandraGiri. SCALE25 m- — ^ ♦ j1 --«35 3„4| '"I i7b ,55 4« <**& / PABSVANATHASVAMI BASTI J/ KATTALE BASTI 111. CMANPP.AGUP"A BASTI IV SANTINA7HASVAM' BASTI V SbPARSVANATHASVAMI BASTI VI CHANDRAPRABHASVAMI aASTl ►7/. CHAMUNDARAY» BASTI Vlll. SASANA BASTI II. MAJJIGANNA BASTI. X. E.RADUK.ATTE BASTI XI. savatiganohava>;ana barti. XII TERlNA BASTi. Xlll. SANTJSI/ARASVMi BAST'. XI" KuaEBRAHMADEVA KAMBHA. XI MAHANAVAM: MANTAPA. KANCHINA DONi IRUVE BPAHMVDLVA TEMPLE 149^ IS2«» 14 6 48.** b ?*7 Mytore Arck:enlogical Survcy.<noinclude></noinclude> 0g4bsb1ueldg3kaku1m3rc0qj4vmgvq 104 119856 318282 2026-05-09T09:16:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: way is beautifully executed, each architrave consisting of five fascias of elegant workmanship. The screens are pierced with square openings in ten regular rows and the interspaces, forty-five on each, are carved with minute sculptures, supposed to represent scenes from the lives of the Srutakevali Bhadrabahu and the Maurya emperor Chandragupta. In the middle of the bottom of the third row on the eastern half of the screen occurs a label Ddsojah in cha... 318282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>way is beautifully executed, each architrave consisting of five fascias of elegant workmanship. The screens are pierced with square openings in ten regular rows and the interspaces, forty-five on each, are carved with minute sculptures, supposed to represent scenes from the lives of the Srutakevali Bhadrabahu and the Maurya emperor Chandragupta. In the middle of the bottom of the third row on the eastern half of the screen occurs a label Ddsojah in characters of the twelfth centu- ry, which is undoubtedly the name of the sculptor who made the screens and door- way. He is most probably identical with his namesake who engraved inscription No. 140 (50), of 1145. The period of the screens and doorway thus appears to bc about the middle of the twelfth century. It will be observed on close examination that there is some irregularity in the alternate rows of the eastern screen owing to the three stones of which it is composed having been misplaced at some time- But by putting the present topmost stone at the bottoin and the bottorn one at the top, the rows will correspond regularly with those of the western screen and the name of the sculptor will fall into ita natural place at the bottom. The temple now opens into the front hall which also forms the entrance to the Kattale-basti. Plate VIII shows the side elevation, and Plate IX the rear elevation, of the basti. The outer walls are decorated with pilasters and above thein with two fine friezes, one of ornamental niches and the other of the heads and trunks of lions mostly in pairs facing each other. The side cells are surmounted by small carved towers. Opposite to the middle cell stands iu the hall a figure of Kshetrapala on an inscribed pedestal. The temple is so called because according to tradition 1 it was caused to be erected by the Maurya emperor Chandragupta. It is no doubt one of the oldest buildings on the hill, probably going back to the eighth or ninth. century. VI. C handraprablia-basti. — This consists of a garbhagriha, a sukha ndsi, a nava- ranga and a porch, and measures about 42 feet by 25 feet. It enshrines a seated figure, about 3 feet high, of Chandraprabha, the 8th Tirthankara. In the siikhandsi are Syama aud Jvalamalini, the Yaksha and Yakshi of this Jina. Jvalamalini is a good natural figure with only two hands, and its pedestal shows a lion with two riders seated one behind the other, though the usual cognizance is a bull. It is not known when the temple was erected, but a newly discovered inscription engraved on the rock close to the outer wall of the navaranga, No. 415, seeras to give a clue to the period of the structure. It gives the important information that a basadi (now corrupted into basti) was built by Sivamara. The palaeography of the record leads us to conclude that the reference is in all probability to the Ganga king Sivamara II, son of Srtpurusha, and from the position of the epigraph and from the absence of any other buildings near it, it may not be unreasonable to conclude that the basadi referred to is the Chandraprabha-basti itself. If this 1. See Munivams&bhyudaya, a Kannaila poem by Chidanandakavi, written in about 1680. ■A<noinclude></noinclude> 5qy8bu4agwou181ngvq1joo14c4ykim 104 119857 318283 2026-05-09T09:17:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 6 oonclusion is correcfc, this teuaple would be one of the oldest on the hill, its period being about 800. VII. Ghdmundardya-basti. — This temple, one oi the largest, is the handsomest on the hill both in style and decorative features. Plate XIII gives its plan. It consists of a garbhagriha, on open sukhandsi with the navaranga attached to it, and a porch with verandas at the sides, and measures about 68 feet by 36 feet, It has also an npper storey and... 318283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>6 oonclusion is correcfc, this teuaple would be one of the oldest on the hill, its period being about 800. VII. Ghdmundardya-basti. — This temple, one oi the largest, is the handsomest on the hill both in style and decorative features. Plate XIII gives its plan. It consists of a garbhagriha, on open sukhandsi with the navaranga attached to it, and a porch with verandas at the sides, and measures about 68 feet by 36 feet, It has also an npper storey and a fine tower. Tbere is now in the basti a figure. about 5 feet high, of Nerninatha, the 22nd Tirthankara, flanked by male chauri- bearers. At the sides of the garbliagriha doorway in the sukhandsi are good figures of Sarvahna and Kushmandini (Plate XVII), the Yaksha and Yakshiof N£minatha. Plate XIV shows fche front elevation, Plate XV the side elevation, and Plate XVI the side view, of the temple. The outer walls are decorated with pilasters and crowned with three fine friezes, one of small omamental niches, the second of the heads and trunks of ydlis mostly In pairs facing each other, and the third of larger ornamental niches with seated Jina and ofcher figures at intervais. The outer walls of the upper storey are also ornamented with three similar friezes. The period of the building must be about 982 , as two newly discovered inscriptions, identical in their wording, on the walls at the sides of the outer entrance, No. 12*2, state clearly that Chamunda-Raja caused it to be erected. But an inscription on the pedestal of Neminatha novv enshrined in the temple, No. 120 '66), of about 1138, says that Echana, son of the general Ganga-Raja, caused to be built the Jina temple Trailokyaranjana which was also knovvn as Boppana-chaityalaya. From this it is clear that either the image of Neminatha or its pedestal did not origi- nally belong to this basti, but must have been brought here at some subsequent period from the temple founded by Echana ,which may have gone to ruin. The upper storey has a figure, about 3 feet high, of Parsvanatha, and an inscription on its pedestal, No. 121 (67), says that Jinadevana, son of the minister Chamunda- Raja, caused to be made a Jina temple at Belgola. The temple referred to is in all probability the upper storey itself, and its period may be about 995. The son probably adomed his father's structure by adding an upper storey which he dedi- cated to Parsvanatha. Chamunda-Raja after whoin the basti is named also set up the colossus on the larger hill. VIII. Sdsana-basti. — This basti is so called from the sdsana or inscription No. 73 (59) set up conspicuously at its entrance. It consists of a garbhagriha and an open snkhandsi with the navaranga attached to it, and measures about 55 feet by 26 feet. It enshrines afigure, about 5 feet high, of Adinatha with male chauri- bearers at the sides. In the suJchandsi are figures of the Yaksha and Yakshi of this Jina, namely, Gomukha and Chakr^svari. Plate XII gives the front view of the temple. The outer walls are decorated with pilasters and crowned with a row of ornamental niches containing Jina figures here and there. According to the<noinclude></noinclude> minwkj8gf03erbcx2kdgo6l1safl7l9 104 119858 318284 2026-05-09T09:17:33Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE VI H co «i ffl ■ W H <j i> <J PM O > Q 318284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE VI H co «i ffl ■ W H <j i> <J PM O > Q<noinclude></noinclude> 1i4c8pthewa73jcqw0m43k54pw4n307 104 119859 318285 2026-05-09T09:17:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: inscription on the pedestal ot' Adinatha, No 74 (65), the teinple was caused to be erected by the general Ganga-Raja, its name being Indirakulagriha, and the in- scription at the entrance states that Ganga-Raja made a grant in 1118 of the village of Parama which he had received from king Vishnuvardhana. The basti was pro- bably built in 1117. IX. Majjiganna-basti. — This is a small basti measuring about 32 feet by 19 feet. It consists of a garbhagriha and... 318285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>inscription on the pedestal ot' Adinatha, No 74 (65), the teinple was caused to be erected by the general Ganga-Raja, its name being Indirakulagriha, and the in- scription at the entrance states that Ganga-Raja made a grant in 1118 of the village of Parama which he had received from king Vishnuvardhana. The basti was pro- bably built in 1117. IX. Majjiganna-basti. — This is a small basti measuring about 32 feet by 19 feet. It consists of a garbhagriha and an open sukhandsi with the navaranga attached to it, and enshrines afigure, about 33 feet high, of Anantanatha, the 14th Tirthankara. Around the outer walls runs a row of fiowers in separate panels. From the name it is clear that the temple vvas founded by a man named Majji- ganna, but there is nothing to show when it was built. X. Eradukatte-basti. — This temple is so called on accouut of the two stairs in the east and west of the approach to it. It consists of a garbhagriha and an open sukhandsi with the navaranga attached to it. and measures about 55 feet by 26 feet. The god Adinatha to whom the basti is dedicated is about 5 feet high with prabhdvali or glory and has male chauri-bearers at the sides. The sukhandsi has rigures of Yaksha and Yakshi. From the inscription on the pedestal of Adinatha, No. 130 (63), we learn that the temple was caused to be built by Lakshmi, wife of the general Ganga-Raja. Its period may be about 1118. XI. Havatigandhavdrana-basti. — This badi is so named after the epithet Savati-gandhavdrana, a rutting elephant to co-wives, of Santala-Devi, queen of Vishnuvardhana. It is usually known as Gandhavarana-basti. It is a pretty large temple measuring about 69 feet by 35 feet, and consists of a garbhagriha, a sukha- ndsi and a navaranga. The image of Santinatha, abouto feet high with prabhdvali or glory, is flanked by male chauri-bearers. In the sukhandsi are kept figures of Kimpurusha and Mahamanasi, the Yaksha and Yakshi of this Jina. Plate XVIII, 1 gives the back view of the temple. The outer walls are decorated vvith pilasters and the garbhagrilia is surmounted by a good tower. From inscriptions Nos. 132 (56) near the entrance and 131 (62) on the pedestal of Santinatha vve learn that the temple was caused to be built by Santala-Devi, queen of king Vishnuvardhana, in 1123. XII. Terina-basti. — This temple is so calledon account of the car-like struc- ture (teru) standing in front of it. It is also known as Bahubali-basti from the god Bahubali or Gommata enshrined in it. The basti consists of a garbhagriha and an open sukhandsi vvith the navaranga attached to it, and measures about 70 feet by 26 feet. The image of Bahubali is about 5 feet high. The car-like struc - ^ure mentioned above, knovvn as mandara, is sculptured on all sides vvith 52 Jina figures. Tvvo varieties of mandara are mentioned, namely, Nandisvara and Meru, and the present structure is said to belong to the latter class. A newly discovered inscription on it, No. 137, of 1117, tells usthat MachikabbeandSantikabbe,mothers<noinclude></noinclude> fsolsj2q04demh07wtbi3vyne7j3mnk 104 119860 318286 2026-05-09T09:18:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 8 respectively of Poysala-setti and Nenri-setti, the royal merchants of king Vishnu- vardhana. caused the temple to be erected and the mandara made. XIII. Sdntiscara-basti. --This &a$£^is.dedicated to Santisvara or Santinatha. It consists of a garbkagriha, an open snl-handsi with the navaranga attached to it, and a porch, and measures about 56 feet by 30 feet. The temple stands on a high terrace and has an ornamental mortar tower. The snhhandsi has figur... 318286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>8 respectively of Poysala-setti and Nenri-setti, the royal merchants of king Vishnu- vardhana. caused the temple to be erected and the mandara made. XIII. Sdntiscara-basti. --This &a$£^is.dedicated to Santisvara or Santinatha. It consists of a garbkagriha, an open snl-handsi with the navaranga attached to it, and a porch, and measures about 56 feet by 30 feet. The temple stands on a high terrace and has an ornamental mortar tower. The snhhandsi has figures of Yaksha and Yakshi. Plate XVIII, 2 shovvs the back view of the basti. The middle portion of the rear wall has a niche with a standing Jina figure. It is not known when or by whom the temple was founded. A few words may now be said about the other objects of interest within and outside the walled area on the hill. XIV. Kuge BrahmadSva pillar.—This lofty pillar stands at the south entrance to the enclosure with a small seated figure of Brahmadeva on the top facing east. It had once eight elephants supporting its pedestal in the eight directions, but there are only a few now left. An old inscription engraved on the four sides of the pillar No. 59 (38), commemorates the death of the Ganga king Marasimha II which took place in 974. The period of the pillar cannot therefore be later than that date. XV. Mahdnavami-mantapa. — To the south of the garbhagrika of the Kattale- basti stand two tine four-pillared mantapas side by side facing east. Both of them have inscribed pillars set up in the middle. But the inscribed pillar in the north mantapa is beautifully executed, especially its top which is in the form of an ele- gant tower. Plate XIX which gives the east view of this mantapa shows only a portion of the top of the inscribed pillar. The inscription on the pillar. No. 66 (42), is the epitaph of a Jaina teacher named Nayakirti who died in 1176, set up by the minister Nagadeva, bis lay disciple. There are likewise several other mantapas containing inscribed pillars of ordinary workmanship : one to the south of the Chamundaraya-basti, one to the east of the Eradukatte-basti, and two standing side by side like the Mahanavami mantapa to the south of tlie Terina-basti. Bharatesvara. — To the west of the Mahanavami-mantapa stands a building which is now used as a kitchen. Close to this building is a statue, about 9 feet high, facing west, said to represent Bharatesvara, brother of Bahubali or Gommata and son of Adinatha, the first Tirthankara (Plate XX). The iinage seems to have been left in an unfinished condition, being complete only to the knees, from which point it rises from the face of the rock. It ma} T have been carved out of a large upright boulder on the spot where it stands. From an inscription engraved at a distance of a few feet from the image, No. 61 (25;, it has been supposed that Arittonemi was probably the sculptor who made the statue, as also the colossuson the larger hill. But there is no ground at all for this supposition, for the inscrip- tion on which it is based clearly says that the guru Arittonemi eansed something (we do not know what, the letters are gone here) to be made. He cannot therefore<noinclude></noinclude> 5hwpiyphr1qav7oym6xfy2axk80cfya 104 119861 318287 2026-05-09T09:18:49Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl. I II. Kattale Basti CC ALC 15 FEET ifftort ArAmologieml Survey. 318287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl. I II. Kattale Basti CC ALC 15 FEET ifftort ArAmologieml Survey.<noinclude></noinclude> hod10vfu9azr0fbfu70w5hgzr7igmru 104 119862 318288 2026-05-09T09:19:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: be thc sculptor, nor can we be sure that the statue was the thing caused to be raade by hitn. Thc pcriod of the iuscription seems to he about 900, nearly a century before the colossus on the larger hill cauie into existence. Arittonemi is the Prakrit form of the Sanskriji Arishtanemi, which is the name of one of thc Jinas, namely, Neminatha. It alsc occurs as the name of several Jaina teachcrs in in- scriptions of the seventh century and ouwards 1 . The nam... 318288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>be thc sculptor, nor can we be sure that the statue was the thing caused to be raade by hitn. Thc pcriod of the iuscription seems to he about 900, nearly a century before the colossus on the larger hill cauie into existence. Arittonemi is the Prakrit form of the Sanskriji Arishtanemi, which is the name of one of thc Jinas, namely, Neminatha. It alsc occurs as the name of several Jaina teachcrs in in- scriptions of the seventh century and ouwards 1 . The names of sculptors have as a rule the suffixes dcJidri or uja. XVII. Incve Brafimadeva temple. — This is the only temple outside the walled area. It is a small shrinc situatod to the north of the north entrance to the en-, closure, consisting of only a garbJiagriJia and enshrining a flgure of Brahmadeva. The rock in frout of thc shrine has figures of Jinas, elephauts, ornamental pillars, etc, carved on it. In a few cases the names of those who carved them are also given. Judging from the incriptions, Nos. 150 and 151, on the doorway of the temple, its period would be about 950. XVI. KancJiina-done. — To the north-west of the Iruve Brahmadeva temple is the Kanchina-done within a rectangular enclosure. A done is a natural pond in rocks, and it is not known wby this pond is known as Kanchina-done or the bell- metal pond. There are several inscriptions here, and one of them, No. 443, of about 900, states that three boulders were brought to the place by orderof some Kadamba chief. Two of them are still there, but the third is brokeu to pieces. There is an inscribed pillar standing on a rock in the pond. One of the inscriptions on it, No. "162, says that the pond was caused to be made by Manabha in fche year Ananda which probably represents 1194. XVIII. LakJci-done. — Another pond to the east of the walled area is known as Lakki-done, probably because it was caused to be made by a woman named Lakki. A close examination of the rock to the west of the pond revealed the exis- tence of thirty new epigraphs, Nos. 445-475, incised in characters of aboat the ninth and tenth centuries. They mostly record the names of visitors to the place, some of the visitors being Jaina gurus, poets, officers and other high personages. It is very desirable that this rock should bc carefully couserved. Bhadrabdhu Cave. — This is not shown on Plate IV ; it is 19 on Plate III. According to tradition 2 the Srutakevali Bhadrabahu came to Sravana Belgoja and lived in this cave. He also died there. His footprin ts in the cave are worshipped even now. It is also stated that the Maurya emperor Chandragupta came there on a pilgrimage and having received diJcsJie or initiation from Dakshinacharya, was worshipping the footprints until his death. There was an inscription iu the cave, No. 166 (71J, of about 1100, which stated that Jinachandra bowed to the feet of Bhadrabahu-svami, thus showing that the footprints repicsented accordiug to i. See Nos. 11, of about 650 ; 14, of about 800 ; and 458, of about 950. 2. See ilunivamidbhyudaya by Chidanandakavi (c. 1680).<noinclude></noinclude> qiac7yzzqdjyf2dgk3ladefwekyick9 104 119863 318289 2026-05-09T09:19:20Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 10 the tradition at that time the feet of Bhadrabahu. But the inscription is not now forthcoming, having been destroyed or removed when the cave was repaired some years ago. A portico recently erected rather disfignres the entrance to the cave. Chdmundardya's Bocl;. — An inscribed boulder nearthe foot of the hillisknown as Chamundaraya's rock. Tradition has it that on Charnunda-Baya shooting an arrow from this rock in the direction of the larger hill, as... 318289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>10 the tradition at that time the feet of Bhadrabahu. But the inscription is not now forthcoming, having been destroyed or removed when the cave was repaired some years ago. A portico recently erected rather disfignres the entrance to the cave. Chdmundardya's Bocl;. — An inscribed boulder nearthe foot of the hillisknown as Chamundaraya's rock. Tradition has it that on Charnunda-Baya shooting an arrow from this rock in the direction of the larger hill, as he was directed to do in a dream, the image of Gommata, which had been concealed by stones, bushes, etc, became instantly visible. The rock bears figures of some Jaina gurus with labels below giving their names. Before leaving Chikka-betta I may remark incidentally that most of the old inscriptions on this hill, which are in the form of epitaphs, are found either on the rock to the south of the Parsvanatha-basti or on that in front of the Sasana and the Chamundaraya bastis (see Plate IY). DODDA-BEITA. The larger hill or Dodda-betta, also known as Vindhyagiri, is 3,347 feet above the level of the sea and about 470 feet above the plain at its foot. It is also some- times designated Indragiri. Plate XXI gives a view of the hill and Plate III its plan with the bastis and a few other objects of interest. A flight of about five hundred steps cut in the granite rock leads up to the summit of the hill, upon which stands an open court surrounded by a battlemented corridor containing cells, each enshrining a Jina or other figure. The corridor is again surrounded at some distance - by a heav}' wall, a good part of which is picturesquely formed by boulders in their natural position (Plate III, 6). In the centre of the court stands a colossal statue, about 57 feet high, named Gommatesvara (Plate I). 6. Gommatesvara. — The image is nude and stands erect facing no rth. The face is a remarkable one, with a serene expression ; the hair is curled in short spiral ringlets all over the head, while the ears are long and large. . The figure is treated conventionally, the shoulders being very broad, the arms hanging straight down the sides, with the thumbs turned outwards. The waist is small. Froin the knee downwards the legs are somewhat dwarfed. Though not elegant, the image is not wanting in majestic and impressive grandeur. The figure has no support above the thighs. Up to that point it is represented as surrounded by ant-hills, from' which emerge serpents ; and a climbing plant twines itself round both legs and both arms, terminating at the upper part of the arm in a cluster of berries or flowers. According to the Jainas the plant is Madhav.i ( Gaertnera rac emosa), a large creeper with fragrant wbite flowers, which springs up and blossoms in the hot weather. It appears to be known as Kddu-gulagunji in Kannada. The pedestal is designed to represent an open lotus, and upon this the artist worked a scale' (Plate XXIII, 2) corresponding to three feet four inches, which was probably used in laying out the work. Engraved near the left foot of the statue, the scale is.<noinclude></noinclude> 9bfi1c6vcb0bi1uclsff8vuv9we1tri 104 119864 318290 2026-05-09T09:19:30Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: LH, VUL u Q U> I- < U W < CQ < I- Q. 3 O < cc Q z < I o - wyj UJ < o I iq 318290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>LH, VUL u Q U> I- < U W < CQ < I- Q. 3 O < cc Q z < I o - wyj UJ < o I iq<noinclude></noinclude> qygi3ug6yocrsp5cli9amfkpr3x8ojr 104 119865 318291 2026-05-09T09:19:44Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: IX divided into equal halves in the middle, where there is a mark reseinbling a flower. According to some old residents of the place this measure, when multiplied by eighteen, gives the height of the image ; but they cannot give any satisfaotory reason formultiplying by eighteen. According to others the measure represents tbe length of a bow, but the length of a bow is supposed to be three and a half cubits and not three feet four inches. Owing^to the gre... 318291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>IX divided into equal halves in the middle, where there is a mark reseinbling a flower. According to some old residents of the place this measure, when multiplied by eighteen, gives the height of the image ; but they cannot give any satisfaotory reason formultiplying by eighteen. According to others the measure represents tbe length of a bow, but the length of a bow is supposed to be three and a half cubits and not three feet four inches. Owing^to the great height of the image and the want of any point sumciently elevated f rom which to take a picture of it, most of the representa- tions fail to give a good idea of the features of the face, which are the most perfect part artistically and the most interesting. The photograph reproduced in Plate I was taken from a high platform specially erected for the purpose. " It is probable that Gommata was cut oiit of a boulder which rested on the spot, as it would have been a work of great difficulty to transport a granite mass of this size up the oval hillside. It is larger than any of the statues of Kameses in Egypt. The figure is standing with shoulders squared and arms hanging straight. Its upper half "projects above the surrounding ramparts. It is carved in a fine-grained light-grey granite, has not been injured by weather or violence, and looks as bright and clean as if just from the chisel of the artist. - The face is its strong point. Considering the size of the head, which from the crown to the bottom of the ear measures six feet six inches, the artist was skilful indeed to draw from the blank rock the wondrous contemplative expression touched with a faint smile, with which Gomrnata gazes out on the struggling world. Gommatesvara has watched over India for only 1000 years, whilst the statues of Rameses have gazed upon the Nile for more than 4000. The monolithic Indian saint is thousands of years younger than the prostrate Rameses or the guardians of Abu Simbal, but he is more impressive, both on account of his commanding posi- tion on the brow of the hill overlooking the wide stretch of plain and of his size.' n " The statues of this Jaina saint (Gommata) are among the most remarkable works of native art in the south of India. Three of them are well known, and have long been known to Europeans. That at Sravana Bejgola attracted the attention of the l?.te Duke of Wellington when,. as Sir A. Wellesley, he commanded a division at the siege of Seringapatam. He, like all those who followed him, was astonished at the amount of labour such a work must have eutailed, and puzzled to know whether it was a part of the hill or had been moved to the spot where it now stands. The former is the more probable theory. The hill is one mass of granite about 400 feet in height, and probably had a mass or Tor standing on its summit — either a part of the subjacent mass or lying on it. This the Jains undertook to fashion into a statue 58 feet in height, and have achieved it with marvellous success. The task of carving a rock standing in its place the Hindu mind never would have shrunk from, had it even been twice the size; but to move such a mass up the steep smooth 1. Workman'3 Throwjh Tavn ancl .huajlc, 82-84.<noinclude></noinclude> dzbieix37v49wzci70psut13ac2o1mn 104 119866 318292 2026-05-09T09:19:55Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 12 side of the hill seems a labour beyond their power, even with all their skill in con- centrating masses of men on a single point. Whether, how T ever, the rock was found in situ or was moved, nothing grander or more imposing exists anywhere out of Egypt, and even there no known statue surpasses it in height, though, it must be confessed, they do x excel it in the perfection of art they exhibit 1 ." Inscription No. 234 (85), of about 1180, which is in... 318292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>12 side of the hill seems a labour beyond their power, even with all their skill in con- centrating masses of men on a single point. Whether, how T ever, the rock was found in situ or was moved, nothing grander or more imposing exists anywhere out of Egypt, and even there no known statue surpasses it in height, though, it must be confessed, they do x excel it in the perfection of art they exhibit 1 ." Inscription No. 234 (85), of about 1180, which is in the form of a short Kannada poem in praise of Gominata, composed oy the Jaina poet Boppana, also known as Sujanottainsa, gives the following particulars about Gominata: — He was the son of Purudeva or the first Tirthankara and the younger brother 3 of Bharata. His other name was Bahub ali or Bhujabali. There was a struggle for empire between the brothers, which resulted in Babubali generously handing over the kingdom of the earth to the defeated elder brother and retiring from the world in order to do penance. He thus became a Kevali, and attained such eminence by his victory over karma, that Bharata erected at Paudanapura an image in his form 525 bow-lengths in height. ' In course of time the region around the image having become infested with innumerable Jcukkuta-sarpas 3 or cockatrices (see Plate XXVI), the statue came to be known as Kukkutesvara. It afterwards became invisible to all except the initiated. But Chamunda-Eaya, having heard a discription of it, set out with the desire of seeing it. Finding, however, that the journey was beyond his power owing to the distance and inaccessibility of the region, he resolved to erect such an image himself and with great effort succeeded in gettirjg this statue made and set up. The same inscription describes Gommata thus: — When an image is very lofty, it may not have beauty; when possessed of lofti- ness and real beauty, it may not have supernatural power : loftiness, real beauty and mighty supernatural power being all united in it, how worthy of worship in the world is the glorious form, comparable to itself, of Gommatesvara-Jina? When it js said that Maya (the artist of the gods), Indra 4 and the lord of serpents 5 are unable respectively to draw a likeness, to take a full view and to undertake the praise of it, who else are then able to draw a likeness, to take a full view and to uudertake the praise of the matchless form of wondrous beauty of the southern Kukkutesvara? 6 The famous world of the Nagas always forming the foundation, the earth the base, the points of the compass the walls, the region of heaven the roof, the cars of the 1. Fergusson's History of Indian and Eastern Architecture, II, 72. 2. More properly the half-brother, as they were sons by diflerent wives: Bharata's mother was Yasasvati, aDd Bahubali's mother was Sunande. 3. The kukkuta-sarpa is a fowl with a serpenfs head and neck. It is the emblern of Padmavafci. 4. Though possessed of 1000 eyes. 5. Though possessed of 2000 tongues. 6. In allusion to the Kukkutesvara of Paudanapura in the oorth. See also No. 349 (138)<noinclude></noinclude> 44vzjcfgh92w56va64fuh6pk3qow45a 104 119867 318293 2026-05-09T09:20:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl. IX. 1 LJ Q LO I I- C_ o h < DQ Q. o < cc Q z < o 318293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl. IX. 1 LJ Q LO I I- C_ o h < DQ Q. o < cc Q z < o<noinclude></noinclude> il8zg1laxvzfrtsb33tb4se59uk54jf 104 119868 318294 2026-05-09T09:20:19Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 13 gods above the towers, and the cluster of brilliant stars the inner broad jewel-awn- ing. the three worlds enlightened by Jina's sayings have thus become the abode of Gommatesa. Is he of matchless beauty ?, he is Cupid; 1 is he mighty ?, he is the con_ quror of the emperor Bharata; is he liberal?, he gave back the whole earth though he had completely conquered it ; is he free f rom attachment ?, he is engaged in penance and contents himself with the tw... 318294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>13 gods above the towers, and the cluster of brilliant stars the inner broad jewel-awn- ing. the three worlds enlightened by Jina's sayings have thus become the abode of Gommatesa. Is he of matchless beauty ?, he is Cupid; 1 is he mighty ?, he is the con_ quror of the emperor Bharata; is he liberal?, he gave back the whole earth though he had completely conquered it ; is he free f rom attachment ?, he is engaged in penance and contents himself with the two feet of earth given to him ; is he possess- ed of perfect knowledge?, he has distroyed the bonds of karma; this said, how exalted is Bahubalisa? No man shalltake pleasure in killing, lying, stealing, adultery and covetousness; if he does, he will lose for ever this world and the next: lo! Gom. matadeva looks as if proclaiming this standing on high. The ant-hills and the pressing and entwining creepers on tbe body looking as if the earth and creeper-like women owing to their grief came and tightly embraced him, saying "why have you forsaken us", the state of Gommatadeva's intense application to penance was worthy to be honored by the lords of serpents, gods and sages. The account given of Gommata in this inscription is repeated with some additions and variation in thedetails in several literary works such as the Bhujabali-hataka,oi about 1550, by Doddaiyaof Piriyapattana, the Bhujabali-charite, of 1614, by Pancha- banaof SravanaBelgola, the GommaUsvara-charite, of about 1780, by Anantakavi, the Bdjdvali-kathe, of 1838, by Devachandra, and the Sthalapurdna of Sravana Belgola. Of these, thefirst work is in Sanskrit and the others in Kannada. Bhujabali-charite states that xAdinatha had two sons, Bharata by his wife Yasasvati and Bhujabali by his other wife Sunande. Bhujabali married Ichchhadevi and was the ruler of Paudanapura. Owingtosorae misunderstanding there was a battle between the two brothers, in which Bharata was defeated. Bhujabali, however, renounced the king- dom and became an ascetic. Bharata had a golden statue, 525 mdrus 2 in height> of Bhujabali made and set up. Only the gods worshipped the image, the region hav- ing become inaccessible to humanbeings owing to kukkuta-sarpas which infested it. A Jaina teacher, named Jinasena, who visited southern Madhura, gave an account of the image at Paudanapura to Kalaladevi, mother of Chamunda-Rava, who ow- ed that she would not taste milk until she saw Gommata. Being informed of this by his wife Ajitadevi, Chamunda-Raya set out with his mother on his journey to Paudanapura. In the course of the journey he stopped at Sravana Belgola, went up the smaller hill to pay homage to Parsvanatha of the Chandragupta-basti and to the footprints of Bhadrabahu, and descended. The same night Padmavati and Brahma appeared to him in a dream and said, "Aroundthe god at Paudanapura to a considerable distance kukkuta-sarpas keep guard and will not allow any one to ap- .proach. It is not therefore possible for you to see him. Pleased with your devotion, he will, however, manifest himself to you on the summit of the larger hilJ. Purify 1. Bahubali is believed to be Cupid incarnate. 2. A mdni or vy&ma is the measure of length equal to the space between the tips of the fingers of either hand when the arms are extended.<noinclude></noinclude> 9svdbls638d3fuxo02hd0ijxdp4ozgt 104 119869 318295 2026-05-09T09:20:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 14 yourself and discharge a golden shot from your bow from the smaller hill and the god will instantly become visible." The mother, too, had a similar dream. The next morning Chainunda-Eaya purified himself and standing on a rock on the smaller hill, facing south, discharged from his bow a golden shot to a boulder on the larger hill. As soon as the shot struck the boulder, the head of Goinmata re- vealed itself. When afterwards the omciating priest placed... 318295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>14 yourself and discharge a golden shot from your bow from the smaller hill and the god will instantly become visible." The mother, too, had a similar dream. The next morning Chainunda-Eaya purified himself and standing on a rock on the smaller hill, facing south, discharged from his bow a golden shot to a boulder on the larger hill. As soon as the shot struck the boulder, the head of Goinmata re- vealed itself. When afterwards the omciating priest placed a diamond chisel on the boulder and struck it with a jewel hammer, the layers of stone fell off and the full image became visible. Then with the help of sculptors Chamunda-Eaya caused to be made the Patala-gamba with Brahma to the right, the Yaksha-gamba with Brahma in front, the upper storey, the Tyagada-kamba with Brahma, the entrance known as Akhanda-bagilu carved out of a single stone, and flights of steps here and there. He then made elaborate arrangements for performing the abhishika or anoint- menfof Gommata. But, to his grief, the milk used for anointing the image would not descend lower than the thighs. Being at a loss to know the reason for this, he sought the advice of his gurii who directed him to use f or anointment thelittle milk that an old woman had brought in a white gulla-kdyi (the fruit of the egg plant). When the priests poured this milk on the head of the image, it instantly ran down all over the statue in streams and covered the hill. The old woman was hence- forward known as Gullakayajji. Chamunda-Eaya then founded a village at the foot of the hill and granted for the god a large number of villages (68 named) of the revenue value of 96,000 varahas. When he asked his guru Ajitasena as to the name to be bestowed on the village newly built, he said, " as the old woman who had brought milk in a white gulla-kdyi obtained celebrity by immersing the god in that inilk, it is appropriate that the village should be named Belgola." He accord- ingly named the village Belgola and had also a stone image of Gullakayajji made (Plate XXVI). He obtained renown by founding this modern (abhinava) Paudana- pura. The author of this work, Panchabana, is named in inscription No. 250 (84), of 1634. The items of additional and variant information given in the remaining works may now be briefly noticed. The Bhujabali-sataka of Doddaiya states that king Eajamalla, a lay disciple of Simhanandi, was the ruler of Madhura in the Dravida country. His minister was the Brahmakshatra-sikhamani Chamunda-Eaya, a lay disciple of Simhanandi's disciple Ajitasena and of Nemichandra. It was a mer- chant that informed Eajamalla of the existence of an image of Gommata made of the precious stone karkitana at Paudanapura. On hearing this Chamunda-Baya^ took leave of the king and set out with his mother and his guru Nemichandra. When he shot golden arrows from the smaller hill, Gommata of Paudanapura be« came manifest on the larger hill. He granted a number of villages for the god and king Eajamalla, on hearing of his munificence, bestowed upon him the title<noinclude></noinclude> s6nxjus56g1lhgvxm43kr9onwcnydd1 104 119870 318296 2026-05-09T09:20:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, X. Fa^ade of Chandragupta Basti ;.; HMii i»;^Hiii juii |iHi]||||||iiiii^ llHUuUftih'ltlUllfjtiiliM*«iMiiiiiiitiii*titiiiiiiniHtMt>iiT»iMii>ii*iii**n*i ; iiMtttM ninnni>ii.iniiiiiiitninif «««■*n»»HMiHHiitmntiWTi?nTt? Mysyre Archctologieal Snrvey. Sc a. i e 12 5 6 3 3feei. ^ - - 1 - L. 318296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, X. Fa^ade of Chandragupta Basti ;.; HMii i»;^Hiii juii |iHi]||||||iiiii^ llHUuUftih'ltlUllfjtiiliM*«iMiiiiiiitiii*titiiiiiiniHtMt>iiT»iMii>ii*iii**n*i ; iiMtttM ninnni>ii.iniiiiiiitninif «««■*n»»HMiHHiitmntiWTi?nTt? Mysyre Archctologieal Snrvey. Sc a. i e 12 5 6 3 3feei. ^ - - 1 - L.<noinclude></noinclude> kcz8jbe4pwduiorqpteacg2lx3blwj8 104 119871 318297 2026-05-09T09:21:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 15 of Raya. The GommaUsvara-charite tells us that on Chamunda-Raya shooting ar- rows the image of Gommata revealed itself to him. He got it touched up and im- proved by sculptors and then had it consecrated. The Sthalapurdna, an English translation of which is given in the Indian Antiquanj (II, 130), states that Cha- munda-Raya, on his way to Paudanapura, heard of the existence of a statue of Gommata, 18 bows high, at Belgola. He consecrated the image and... 318297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>15 of Raya. The GommaUsvara-charite tells us that on Chamunda-Raya shooting ar- rows the image of Gommata revealed itself to him. He got it touched up and im- proved by sculptors and then had it consecrated. The Sthalapurdna, an English translation of which is given in the Indian Antiquanj (II, 130), states that Cha- munda-Raya, on his way to Paudanapura, heard of the existence of a statue of Gommata, 18 bows high, at Belgola. He consecrated the image and granted for it villages of the revenue value of 1,96,000 varahas. Gullakayajji was the goddess Padmavati who, in order to break the pride with which Chamunda-Raya had be- come elated at the accomplishment of his vast undertaking, appeared, by order of the god, in the guise of an aged poor woman at the time of the anointment of the statue. According to the Bdjdvali-Jeathe she was the goddess Kushmandini. This work further says that the image of Gommata at Belgola was formerly worshipped by Rlma and Ravana, as also by the latter's wife Mandodari. The Munivamsd- bhyudaya of Chidanandakavi (c. 1680) furnishes the information that Rama and Sita brought the images of Gommata and Parsva from Lanka and were worship- ping them respectively on the larger and the smaller hills. Unable to lift them up, they left them there and went their way. As stated before (p. 12), inscription No. 234 (85;, of about 1180, makes the clear statement that Chamunda-Raya had the statue of Gommata made. The same statement is also made in inscription No. 254 (105), of 1398. We have fur- ther synchronous records Nos. 175 (76), 176 (76), and 179 (75) in Kannada, Tamil and Mahrathi languages respectively engraved at the sides of the image itself 'stat- ing the same fact. The period of the last three inscriptions is evidently that of Chamunda-Raya who, according to inscription No. 345 (137), of about 1159, was the minister of the Ganga king Rajamalla whose reign began in 974 and ended in about 984. Between these dates must the statue have been erected, since ac- cording to tradition the consecration took place during Rajamalla's reign. But as a Kannada work on the 24 Tirthankaras, popularly known as Chamundaraya-pura- na, composed by Chamunda-Raya in 978, does not mention the erection of the statue in the long account it gives of the author's achievements, it is reasonable to conclude that the image was set up after 978. We may in the absence of more precise information put down the date of the completion of the colossus and of these inscriptions as 983. In the face of these inscriptions recording in unambi- qjuous language that Chamunda-Raya had the image made, it is needless to say anything about the stories mentioned above regarding its existence from the time of Rama and Ravana. The traditional date of the consecration of Gommata by Chamunda-Raya given in several literary works is Sunday the fifth lunar day of the bright fortnight of Chaitra of the cyclic year Vibhava corresponding to the year 600 of the Kaliyuga era. Different estimates of the height of Gommata have been given — 70 feet 3 inches by Buchanan and 60 feet 3 inches by Sir Arthur Wellesley. Mr. Bowring,<noinclude></noinclude> 3obajyhra540qgm5h7t056mhu1stfoy 104 119872 318299 2026-05-09T09:21:19Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 16 then Chief Cominissioner of Mysore, says, " The colossal statue was measured by my order on the lst of January 1865 and the height then assigned was 57 feet. The measurement was made by the Amildar." In his Easiern Experiences (page 74) he says, " A platform was specially erected to ascertain the exact height of the statue, which was found to be 57 feet, and not 70 feet, as generally supposed." Measurements of the different parts of tfre image taken by... 318299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>16 then Chief Cominissioner of Mysore, says, " The colossal statue was measured by my order on the lst of January 1865 and the height then assigned was 57 feet. The measurement was made by the Amildar." In his Easiern Experiences (page 74) he says, " A platform was specially erected to ascertain the exact height of the statue, which was found to be 57 feet, and not 70 feet, as generally supposed." Measurements of the different parts of tfre image taken by an officer of the Public Works Department in 1871 are given on page 129 of volume II of the Indian An- tiquary. Advantage was taken of the platforms and scaffolding then erected for the anointment of the god to secure accurate measurements, but owing to the in- terference of the priests the work could not be completed. The following were the dimensions obtained : — Total height to the bottom of the ear From the bottom of the ear to the crown of the hea 1 (not measured), about .... Length of the foot Breadth across the front of the foot Length of the great toe .... Half girth at the instep ... Do of the thigh From the hip to the ear .... Do coccyx to the ear These measurements appear to be fairly correct. The height of the statue may be put down at 57 feet. In a palm-leaf manuscript in the private library of Mr. Aramane Jinachandraiya at Mysore which I examined a few years ago Icame across a number of Sanskrit stanzas composed by a Jaina poet of the name of Santaraja-pandita giving the measurements of the different parts of the image in hastas (cubits) and angulas (finger-breadths). This poet, who bore the title of Ka- vi-chakravarti or emperor of poets, also wrote in 1820 a big Sanskrit poem styled Sarasajanacliintamani. The stanzas mentioned above are 16 in number. We learn from the last stanza that the poet himself took the measurements by order of his patron, the Mysore king Krishna-Raja-Odeyar III, on the occasion of the anointment of the god caused to be performed by that king. In the first stanza he states that the measurements are given for the pious contemplation of his co-reli- gionists and for the astonishment of the adherents of other religions. Other names used for Gommata are Dorbali, Bahubali and Saunandi (son of Sunanda). ^eet. ] nches Feet. Inches Breadth across the pelvis .... 13 50 Do at the waist From the waist and elbow 10 to the ear 17 6 6 From the armpit to the ear 7 9 Breadth across the shoulders From the base of the neck 26 4 6 to the ear 2 6 2 9 Length of the forefinger 3 6 6 4 Do middle finger. K 3 10 Do third finger .... 4 7 24 6 Do fourth finger. 2 8 20<noinclude></noinclude> o0zf6ksacizs6v6lmsm1mavx3hwj1p7 104 119873 318300 2026-05-09T09:21:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XI n Mysore Archceological Sitrvey FIGURE OP ADISVARA IN KATTALE-BASTI 318300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XI n Mysore Archceological Sitrvey FIGURE OP ADISVARA IN KATTALE-BASTI<noinclude></noinclude> rdtm65sqx7zkcp7fpg3opiu7ulc5asc 104 119874 318302 2026-05-09T09:21:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 17 There seems to be some mistake in stairza 14. The following are the measure- ments given : — Cubits Finger- Cubifcs Finger- breadfchs. breadths. Fromthe foot to the From shoulder to crown of the head 36i shoulder 1% From the foot to the • The lines around the navel 20 njpple 4 9 From the navel to the Girth of the waist 20 head m From the shoulder to From the chin to the the middle finger 18* crown... 318302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>17 There seems to be some mistake in stairza 14. The following are the measure- ments given : — Cubits Finger- Cubifcs Finger- breadfchs. breadths. Fromthe foot to the From shoulder to crown of the head 36i shoulder 1% From the foot to the • The lines around the navel 20 njpple 4 9 From the navel to the Girth of the waist 20 head m From the shoulder to From the chin to the the middle finger 18* crown of the head 6 3 Girth of the wrist 6* Length of the ear 2| Length of the thumb 2 From ear to ear 8 Length of the great toe ? 4£ Girth of the neck 10| Length of the foot 4 1 Height of the neck n According to the poet the- height of the statue is 54 feet 3 inches. He also gives the dimensions of several parts not given in the previous list. I give below the stanzas for the irjformation of scholars : — Jayati BelugiuVsri-Gomatesosya murteli parimitiin adhunaham vachmi sarvatra harshat sva-samayaja-jananam bhavanadesanartham para-samaya-jananam adbhutartham cha sakshat llli padan mastaka-madhya-desa-charamam padardha-yunma tu shat- trimsadd-hasta-mitochchhrayosti hi yatha sri-Dorbali-svaminah padad vimsati-hasta-sannibha-mitir nabhyantam asty uchchhrayah padardhanvita-sh6das6chchhraya-bharo nabhes sirontam tatha 11-21 chubukan murdha-paryantam srimad-Bahubalisinah asty anguli-tra^a-yukta-hasta-shatka-pramochchhrayah I padatrayadhikya-yukta-dvi-hasta-pramitochehhrayah pratyekam karnayor asti bhagavad-Dorbalisinah P4H paschad Bhujabalisasya tiryag-bhagesti karnayoh ashta-hasta-pramochchhrayah pramakridbhih prakirtitah U5H Saunandeh paritah kantharp tiryagasti manoharam pada-trayadhika-dasa-hasta-pramita dirghata '611 Sunanda-tanujasyasti purastat kantha-siichchhrayah pada-trayadhikya-yukta-hasta-pramiti-nischitah Ii7ll bhagavad-G6matesasyamsayor antaram asya vai tiryagayatir as}'aiva khalu shodasa-hasta-iua H8li vakshas-chuchuka-samlakshya-rekha-dvitaya-dirghata 5<noinclude></noinclude> rtpv0e9255a27a2mkd1lg7fexaf961f 104 119875 318303 2026-05-09T09:21:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 18 navahguladhikya-yukta-chatur-hasta-pramesituh 9911 . parito-madhyam etasya paritatvena vistritih asti vimsati-hastanam pramanam Dorbalisinah 111011 madhyamahguli-paryantam skandhad dirghatvam isituh bahu-yugmasya padabhyam yutashtadasa-hasta-ma HllH nianibandhasyasya tiryak-paritatvat samantatah dvi-padadhika-shadd-hasta-pramanam pariganyate II12H hastahgushthochchhrayosty asyaikahgushthat pad-dvi-hasta-ma lakshyate Gomatesasya jagad-ascharya-karina... 318303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>18 navahguladhikya-yukta-chatur-hasta-pramesituh 9911 . parito-madhyam etasya paritatvena vistritih asti vimsati-hastanam pramanam Dorbalisinah 111011 madhyamahguli-paryantam skandhad dirghatvam isituh bahu-yugmasya padabhyam yutashtadasa-hasta-ma HllH nianibandhasyasya tiryak-paritatvat samantatah dvi-padadhika-shadd-hasta-pramanam pariganyate II12H hastahgushthochchhrayosty asyaikahgushthat pad-dvi-hasta-ma lakshyate Gomatesasya jagad-ascharya-karinah H13II padahgushthasyasya dairghyam dvi-padadhikata-yujah chatushtayasya hastanam pramanam iti nischitam l'14'l divya-sri-pada-dirghatvam bhagavad-Gomatesinah saikahgula-chatur-hasta-pramanam iti varnitam "151! srimat-Krishna-nripala-karita-maha-samseka-pfijotsave sishtya tasya kataksha-rochir-amrita-snatena Santena vai anitarn kavi-chakravarty-urutara-sri-Santarajena tad vikshyettham parimana-lakshanam ihakaridam etad-vibhoh 1116" Eeference has been made more than once to the anointment of Gommata. This is popularly known as mastakdbhishS ka or the head-anointing ceremony, and is performed only at certain conjunctions of the heavenly bodies at intervals of several years, and at a great cost. It is called mahdbhisheka in inscription No. 231, of about 1500, which seems to fix the amounts to be paid to the officiating priests, the stone-masons, carpenters and other workmen, and for the supply of milk and curds. The earliest reference to mastakdbhisheka is found in No. 254 (105), of 1398, which states that Panditarya had it performed seven times. The poet Pan- chabana refers to an anointment caused to be performed by one Santavarni in 1612, Anantakavi to another conducted at the expense of Visalaksha-pandita, the Jaina minister of the Mysore king Chikka-Deva-Eaja-Odeyar, in 1677, and Santaraja- pandita, as stated above, to a third caused to be performed by the Mysore king Krishna-Eaja-Odeyar III in about 1825. Eeference is made to a similar ceremony performed in 1827 in 223 (98), to another in 1871 in the Indian Antiquary (II, 129) and to another still in 1^8J„in the Harvest Field (for May 1887). The latest, to my knowledge, was the one conducted in 1909. The anointment performed in 1887 was at the expense of the Kolhapur Svami, who is said to have spent Es. 30,000 for the purpose. The following account of the ceremony is taken from the Harvest Field : — The 14th March last was the day of anointing for the statue of Gommatesvara. It was a great day, in anticipation of which 20,000 pilgrims gathered there from all parts of India. There were Bengalis there, Gujaratis also, and Tamil people in great numbers. Some arrived a full month before the time and the stream<noinclude></noinclude> 1w441itnhhopuagqx0ypfmkcisvck30 104 119876 318307 2026-05-09T09:23:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl XIII. ChamundabAya Basti (STEET Myao'* Arch&ftvytctil burtsty 318307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl XIII. ChamundabAya Basti (STEET Myao'* Arch&ftvytctil burtsty<noinclude></noinclude> hytqeuof0qhcsnwmjgwjpjpkbpn8qz7 104 119877 318308 2026-05-09T09:24:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 19 continued to flow until the afternoon of the day of the great festival. For a whole month there was daily worship in all the temples, and pdda-pujd or worship of the feet of the great idol besides. On the great day, the 14th, the people began to ascend the hill even before dawn in the hope of securing good places from which to see everything. Among them were large numbers of women and girls in very bright attire, carrying with thern brass or earthen po... 318308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>19 continued to flow until the afternoon of the day of the great festival. For a whole month there was daily worship in all the temples, and pdda-pujd or worship of the feet of the great idol besides. On the great day, the 14th, the people began to ascend the hill even before dawn in the hope of securing good places from which to see everything. Among them were large numbers of women and girls in very bright attire, carrying with thern brass or earthen pots. By 10 o'clock all avail- able space in the temple enclosure was filled. Opposite the idol an area of 40 square feet was strewed with bright yellow paddy, on which were placed 1,000 gaily painted earthenware nots, filled wifch sacred water, covered with cocoanuts and adorned with mango leaves. Above the image was scaffolding, on which stood several priests, each having at hand pots filled with ghee, milk and such like things/ At a signal from the Kolhapur Svami, the master of the ceremonies, the contents of these vessels were poured simulfcaneously over the head of fcheidol. This was a sort of preliminary bath, but the grand bath took place at 2 o'clock. Amid the horrible dissonance of many instruments the thousand pots already mentioned were lifted as if by magic from the reserved area to the scaffolding and all tbeir con- tents poured over the image, the priests meanwhile chanting texts from the sacred books. Evidently the people were much impressed. There were mingled cries of 'Jai jai Maharaja', and 'Ahaha, ahaha', the distinctive exclamations of Northern and Southern Indians to mark their wonder and approval. In the final anointing fifteen different substances were used, namely, water, cocoanut meal, plantains, jaggery, ghee, sugar, almonds, dafces, poppy seeds, milk, curds, sandal, gold flowers, silver flowers, and silver coin. With the gold and silver flowers there were mixed nine varieties of precious gems; and silver coin to the amount of Rs. 500 completed the offering. Plaie XXII shows the back view of Gommatesvara and Plate XXIII his bust. There is a story that after the conversion of the Hoysala king Vishnuvardhana to the Vaishnava faith, the Vaishnava apostle Ramanujacharya mutilated the statue of Gommata so as to ruin it as an object of worship. No trace, however, remains of such injury, unless it be that the forefinger of the left hand, which is shorter than it should be, had a piece struck off below the first joint and was afterwards sculptured into a perfect finger again. This particular form of desecration would easily have suggested itself if it be true, as tradition has it, that the change of the king's religion was in some degree brought about by the refusal of his Jaina guru to take food from him by reason of the king's mutilation in the shape of the loss of one of his fingers. There are two more colossal images of Goinmata known to exist, one afc Kar- kala and the other at Enur, both in the South Kanara District. The image at Karkala, 41 feet 5 inches high, was erected by Vini,-P;tndya in 1432 at the advice of the Jaina teacher Lalitaklrti of Panasoge, while that at Eniir, 35 feet high, was<noinclude></noinclude> j1mc0gr9cz2o25wzppee3o6xo7jy13z 104 119878 318309 2026-05-09T09:24:16Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 20 set up in 1604 by Tiim naraja of the family.of Cliamunda at the iustance of Charukirti-pandita of Belgoja. 1 The Karkala statue was raoved to the spot where it now stands. 8 In a Kannada poem named Kdrkalada-GommatSsvara- charite written by Chandrama in about 1646 it is stated that the statue was placed on a long cart of twenfcy wheels and dragged up and that the process occupied a month. These two images are identical with the one at Sravana Belgola i... 318309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>20 set up in 1604 by Tiim naraja of the family.of Cliamunda at the iustance of Charukirti-pandita of Belgoja. 1 The Karkala statue was raoved to the spot where it now stands. 8 In a Kannada poem named Kdrkalada-GommatSsvara- charite written by Chandrama in about 1646 it is stated that the statue was placed on a long cart of twenfcy wheels and dragged up and that the process occupied a month. These two images are identical with the one at Sravana Belgola in the way in which they are represented, but differ considerably in the features of the face. The Belgola statue is not only the most ancient in date and considerably the highest of the three, but from its striking position on the top of a very steep hill and the consequently greater difficulty involved in its execution is by far the most interesting. Of the accessories of these images, the ant-hills, with serpents issu- ing from them, which surround the lower limbs, and the climbiug plant which twines round both legs and arms are worthy of notice. They are found in all the three statues 3 , and are intended to symbolise the complete absorption in penance of the ideal ascetic until the ant-hills arose at his feet and creeping plants grew round his limbs. On both sides of the image of Gommata on Vindhyagiri, a little to the front, are two chauri-bearers, about 6 feet high, beautifully carved and richly ornamented, the one to the right being a male, Yaksha, and the other a female, Yakshi (Plate XXIV, 1 and 2). They hold a fruit in the other hand. To the left of the colossus is a circular stone basin called Lalitasarovara (or the lovely pond), the name being engraved on the ant-hill opposite to it 4 , which receives the water used for the sacred bath of the image. When the basin is full, the excess water flows in a drain covered with slabs to a well in front of the statue and from there is conducted beyond the temple enclosure to a cave near the entrance known as Gullakayajji- bagilu. The mantapa or p illare d hall in front of G oromata is decorated with nine well carved ceilings. Eight of them have figures of the ashta-dikpdlakas or regents of the eight directions in the centre surrounded by other figures, while the central one has in the middle a fine figure of Indra holding a kalasa or water vessel for anointing Goinmata (Plate XXV). The ceilings are artistically executed, and, considering the material used, namely, hard granite, the work redounds to the credit of the sculptors. From the inscription in the central ceiling, No. 221, it may be inferred that the hall was caused to be erected by the minister Baladeva in 1. See Epigraphia Inclica, VII, 109. 2. See Indian Antiquary, V, 36. 3. At Sravana-gutta near Iiivala, Mysore Taluk, is an abandoned statue of Gommata, about 20 feet high, on the top of a small rocky eminence. It has a half smile like the J2nur image. A creeper twines round the thighs and arms, while a cobra with expanded hood forms a support for each hand. It is said that about a mile to the south there was a town called Gommatapura of which no traces are now left. 4. Inscriptiou No. 183 (79).<noinclude></noinclude> f14roomgy5c247t9m3ia17ij4vyclrv 104 119879 318310 2026-05-09T09:24:26Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl,XJV Afytore Arcfusdlogical Survey FRONT ELEVATION OF CHAMUNDARAYA BASTI SCALE 5 U= 4 = 3-i^ -L ip 15 1,0 rcET. 318310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl,XJV Afytore Arcfusdlogical Survey FRONT ELEVATION OF CHAMUNDARAYA BASTI SCALE 5 U= 4 = 3-i^ -L ip 15 1,0 rcET.<noinclude></noinclude> efo3rc3bvgvk61as60fusun6szuy5s0 104 119880 318311 2026-05-09T09:24:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 21 fche early part of the twelfth century. Inscriptioa No. 257(115), of about 1160, states tliat the general Bharatamayya had the happalige ( ? railing) of the hall arottnd Gommatadeva built; No. 182. (78), of about 1200, records that Basavi-setti, a lay diseiple of Nayakirti-siddhauta-chakravarti, caused the wall of the enclosure and fche twenty-four Tirthankaras to be made, and his sons the lattice-windows in front of those Tirthankaras; and No. 228 (10... 318311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>21 fche early part of the twelfth century. Inscriptioa No. 257(115), of about 1160, states tliat the general Bharatamayya had the happalige ( ? railing) of the hall arottnd Gommatadeva built; No. 182. (78), of about 1200, records that Basavi-setti, a lay diseiple of Nayakirti-siddhauta-chakravarti, caused the wall of the enclosure and fche twenty-four Tirthankaras to be made, and his sons the lattice-windows in front of those Tirthankaras; and No. 228 (103), of 1509, gives the inforuiation that ChannavBommarasa, son of Kesavanatha who was the chief rainister of the Changaiva king Mahadeva, and the srdvakas fJaina laymen) of Nanjarayapattana caused the ballivd ]<i ? upper storey) of Gommatasv1 , ..i to be renovated. The EriclGsure.—Inscriiptiolis Nos. 177 (76) and 180 (75) in Kannada and Mahrathi languages respectively engraved on either side of the iinage immediately below those of Chamunda-Raya (p. 15) state that the enclosure around Gomraata was caused to be made by Ganga-Raja. The fact is also inentioned in several other inscriptions, naraely, Nos. 73 (59), of 1118, 125 (45) and 251, of about the same date, 210 (90), of about 1175, and 397, of ? 1179. Ganga-Raja was the general of the Hoysala king Vishnuvardhana. As the erection of the enclosure is mentioned in records of 1118 and onwards and not mentioned in No. 127 (47), of 1115, we raay conclude that it was built between these dates, raost probably in 1117. The enclosure has certainly detracted from the imposing and picturesque effect the gigantic iraage-raust previously have presented when standing alone in its naked sublimity on the sumrait of the hill. But probably it was required dur- ing the time of Ganga-Raja for protecting the statue frora injury. The cloisters in the enclosure around Goraraata enshrine 43 images. With the exception of three, two of which represent the Yakshi Kushmandini and the third Bahubaii or Gonimata, all of them represent Tirthankaras, there being in some cases two or more figlires of the same Tirthankara, set up apparently at different periods. Severai of the images bear inscriptions on their pedestals stating by whom they were erected. For convenience of reference the naraes of the twenty- four Tlrthankaras are given below 1 : — 1. Eishabha or 9. Pushpadanta or 17. Kunthunatha. Adinatha. Suvidhinatha. 18. Aranatha. 2. Ajitanatha. 10. 6italanatha. 19. Mallinatha. • 3. 6ambhuv;!. ;• j 11. I^r6yamsa. 20. Munisuvrata. 4. Abhinandana. 12. Vasupujya. 21. Naminatha. 5. Sumatinatha. 13. Vimalanatha. 22. N6minatha. 6 Padmapiabha. 14. Anantanatha. 23. Parsvanatha. 7. Suparsvamltha. 15. DharmanAtha. 24. Mahavlra or • 8. Chandraprabha. ; 16. ^antinatha. Vardhamana The figures in the cloisters may now be noticed in order. East side.—(l) Kushraandini^ a seated female figure, about 3 feet high, bear- ing a fruit in the left hand and a bunch of flowers in the right. The inscription 1. They are also given in iuscription Nd- 254 (105), of 1398.<noinclude></noinclude> 5yf1uhjxr33elu7pfpdisp92y8jxsgp 104 119881 318312 2026-05-09T09:24:53Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: (f) < CQ < >- < cc < Q Z D < X o u. O z o h- < > UJ _J LLl UJ Q (0 a o ,8 318312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> (f) < CQ < >- < cc < Q Z D < X o u. O z o h- < > UJ _J LLl UJ Q (0 a o ,8<noinclude></noinclude> cd3329dddyazo2h1a68tg2mxi6qenhj 104 119882 318313 2026-05-09T09:25:35Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 23 up (5) aud (8), had the fcwenty-four Tirthakaras made. (38) ^antinatha. about 4 feet high. (39) Mallinatha, an inscribed image, about 4 feet high. The inscrip- tion, No. 198, says that the statue was erected in about 1200 by Mahadeva-setti of Kalale, a lay disciple of Nayakirti-siddhanta-chakravartrs disciple Balachandra- deva. (40) Kiishmandini, a seated female figure similar to (1), about l^ feet high, holding a fruit in the left hand and resting the... 318313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>23 up (5) aud (8), had the fcwenty-four Tirthakaras made. (38) ^antinatha. about 4 feet high. (39) Mallinatha, an inscribed image, about 4 feet high. The inscrip- tion, No. 198, says that the statue was erected in about 1200 by Mahadeva-setti of Kalale, a lay disciple of Nayakirti-siddhanta-chakravartrs disciple Balachandra- deva. (40) Kiishmandini, a seated female figure similar to (1), about l^ feet high, holding a fruit in the left hand and resting the right on the head of a child. (41) Bahubali, about 6 feet high. (42) Chandraprabha, a seated marble figure, about 3 feet high, with au inscription in Marvadi, No. 201, on the pedestal stating that the image was set up in 1580 by Senaviramataji and a few others. (43) A smaller seated marble figure in the same shrine, also with a Marvadi inscription, No. 202 recording that the statue was caused to be made in 1486 by Agushaje Jagad .... As the inscriptions Nos. 197 and 182 (78) clearly state that Basavi-setti had the twenty-four Tirthankaras made, we may conclude that a set bf the twenty-four Tlr- thankaras out of the Jina figures in the enclosure was erected by him ; but it is curious that only two of the Tirthankaras bear inscriptions, Nos. 187 and 188 y stating that they were caused to be mado by him. At the sides of the entrance to the encloaure are two dvdrapdlakas or door- keepers, about 6' feet high. Plate XXIV. 3 shows thc d vdrap dlaka to the left of the entrance. Opposite to Gommata, outside the enclosure, is a Brahmadeva pillar with a pavilion at the top, about 6 feet above the ground level, enshrining a seated tigure of Brahmadeva. Below this pavilion stands the figure of Gullakayajji, about 5 feet high, facing Gommata aud holding a gulla-hdyi (Plate XXVI). Ac- cording to tradition (p. 14) these figures of Brahmadeva and Gullakayajji were caused to be made by Chamunda-Raya. The other temples and objects of interest on the hill may now be briefly noticed. 5. Siddhara-basti. — This is a small temple enshrining a seated figure of a, Siddha, aboufc 3 feet high. On both sides of the figure stand two fine inscribed pillars, each about 6 feet high. They are similar to the inscribed pillar in the Mahanavami-mantapa on the smaller hill (p. 8) and show elegant workmanship, especially in their tops which are in the form of a beautiful tower. Plate XXVII exhibits the pillar to the right of the Siddha figure. The inscription on it, No. 254 (105), is the epitaph of a Jaina teacher named Panditarya who died in 1398, the composer being the Sanskrit poet Arhaddasa. The bottom panel of the tower represents a Jaina teacher seated on one side of a thavanaJcdla or stool giving in- struction to his disciple seated on the other side. The second panel shows a seated Jina figure. The inscription on the other pillar, No. 258 (108), commemorates the deafch in 1432 of another Jaina teacher namei Smtamuni, tha composer in this- case being the Sanskrit poet Mangaraja.<noinclude></noinclude> eud4k1d4qn1huozf41nwtftcsn9jgx0 104 119883 318314 2026-05-09T09:25:45Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 4. Aklianda-bdgilu. — This entrance is so called because the whole doorway is carved out of a single rock. The lintel, which is well carved, shows a seatedfigureof Lakshmi bathed by elephants standing on either side (Plate XXIX, 2). Accord- ing to tradition this doorway was caused to be made by Chamunda-Raya (p. 14). On both sides of this entrance are tw^ small shrines, that to the right containing a figure of Bahubali, and the other a figure of his brother... 318314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>4. Aklianda-bdgilu. — This entrance is so called because the whole doorway is carved out of a single rock. The lintel, which is well carved, shows a seatedfigureof Lakshmi bathed by elephants standing on either side (Plate XXIX, 2). Accord- ing to tradition this doorway was caused to be made by Chamunda-Raya (p. 14). On both sides of this entrance are tw^ small shrines, that to the right containing a figure of Bahubali, and the other a figure of his brother Bharata. Both the images bear inscriptions, Nos. 265 and 266, stating that they were erected by the general Bharatesvara, a lay disciple of Gandavimukta-saiddhanta-deva. Their period seems to be about 1130. The ercction of these statues by Bharat^svara is also mentioned in another inscription, No. 267 (115), of about 1160, which tells us that the two shrines were built for beautifying the sides of the entrance to the holy place. It likewise tells us that the grand fiight of steps leading to Akhanda- bagilu was also the pious work of the same general. To the right of this entrance stands a big boulder, known as Siddhara-gundu (or the boulder of the Siddhas), on which are incised several inscriptions, the top portion being sculptured with rows after rows of seated figures representing Jaina gurus (Plate XXX). Some of the figures have labels below them giving their names. To the right of another entrance known as Gullakayajji-bagilu is sculptured on a rock a seated female figure, about one foot high, with folded hands. This figure has wrongly been taken by the people to represent Gullakayajji and the entrance named after her. An inscription found below the figuie, No. 477, of about 1300, tells us, however, that it represents the daughter of one Malli-setti and com- memorates her death. This seated figure with folded hands in an obscure part of the hill can by no means represent Gullakayajji, she being conspicuously represented by the figure standing opposite to Gommata, holding a gulla-hdyi in the hands (PlateXXVI). 3. Tydgada Brahmadeva pillar. — This elegantly carvedpillar is a beautiful work of art. Plate XXVIII shows its south face. It is said to be supported from above in such a way that a handkerchief can be passed under it. Tradition, which says that Chanmnda-Raya had it made, is confirmed by the inscription on the north base,No. 281 (109), which gives a glowing account of his exploits. If this inscription had been left intact we should perhaps have had the exact date of the erection of the great statue and a more precise account of the circumstances under which it was set up. But unfortunately Hergade Kanna, in order to have a short inscrip- tion of only two and a half lines incised regarding himself, No. 282 (110), appears to have caused three sides of Chamunda-Raya's original record to be entire- ly effaced, leaving only the present fragment on the north base. Kanna's inscrip- tion, which may be assigned to about 1200, is engraved on the south base and states that he had a Yaksha rnade for the pillar. Chamunda-Raya's inscription must have begun on the south base below the figures sculptured on it. Of these<noinclude></noinclude> 2uuh6a7r95oi66afi2giyftwyxnji77 104 119884 318315 2026-05-09T09:26:00Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XVII 318315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XVII<noinclude></noinclude> locaw7oosd08jyhddfh20p4q7dzul05 104 119885 318316 2026-05-09T09:26:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 25 figures, the one flanked by chauri-bearers is said to represent Chamunda-Raya and the other his guru Nemichandra. In the Sanskrit commentary on the Gommatasdra, a work in Prakrit, it is stated that the Gommatasdra was written by Nemichandra for the instruction of Chamunda-Raya, the great minister of the G-anga king Rajama- lla. Plate XXIX, 1 shows the pavilion over the pillar. The pillaris also popularly known as Chagada-kamba (pillar of gifts), chdga... 318316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>25 figures, the one flanked by chauri-bearers is said to represent Chamunda-Raya and the other his guru Nemichandra. In the Sanskrit commentary on the Gommatasdra, a work in Prakrit, it is stated that the Gommatasdra was written by Nemichandra for the instruction of Chamunda-Raya, the great minister of the G-anga king Rajama- lla. Plate XXIX, 1 shows the pavilion over the pillar. The pillaris also popularly known as Chagada-kamba (pillar of gifts), chdga being a corrupt form of the Sanskrit tydga. The name is accounted for by the statement that it was the place where gifts were distributed. . 7. Chennanna-basti. — This temple stands at some distance to the west of the Tyagada Brahmadeva pillar. Plate XXXI, 1 gives a view of the basti as also of the done or natural pond near it. It consists of a garbhagriha, a porch and a veranda and enshrines a seated figure, about 2| feet high, of Cbandranatha, the eighth Tirthankara. A mdnastambha stands in front of it. From inscripition No. 390, of 1673 , it may be inferred that the ternple was built by Chennanna at about that period. On two pillars of the veranda are carved, facing each other, a male and a female figure with folded hands. These probably represent Chennanna and his wife. To the north-east of the basti is a mantapa or pillared hall situated be- tween two dones or natural ponds. 2. Odegal-basti. — Tlie Odegal-basti, also known as Trikuta-basti by reason of its having three cells facing different directions. is a fine structure, though with a plain exterior (Plate XXXI, 2). It stands on a lofty terrace, like the Santisvara- basti on the smaller hill, with a high tiight of steps leading up toit, and is called Odegal-basti because of the odegals or stone props that have been used for streng- thening the walls. The main cell contains a fine figure of Adinatha with a well. carved prabhdvali, flauked by male chauri-bearers ; the left cell, a figure of Nemi- natha, and the right, a figure of Santinatha. All the three images are seated. On the rock to the west of the temple are engraved nearly thirty Marvadi inscriptions in Nagari characters, Nos. 283 to 309, ranging in date from 1645 to 1841, which record the visits of pilgrims from Northern India. 1. Chauvisatirthakara-basti. — This is a small shrine consisting of a garbha- gyiha, a sukliandsi and a porch. The object of worship is a slab of stone, about 2| feet high, on which the figures of the twenty-four Tirthankaras are sculptured. Three large figures stand in a line at the bottom and above them, in the shape of a pra- bhdvali, are arranged small seated figures numbering twenty-one. A Marvadi m- scription in the shrine, No. 313 (118,), states that the image of the twenty-four Tirthankaras was set up in 1648 by Charukirti-pandita, Dharamachandra and others. Brahmadiva temple. — Thisis a small shrine at the foot of thehill near the be- ginning of the ascent containing a shapeless flat stone daubed with vermilion, which 7<noinclude></noinclude> lk5wfcmwspx10ieja00gmj7sd4cij6u 104 119886 318317 2026-05-09T09:26:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 26 the people call Brahrha or Jaruguppe Appa. From an inscription on the rock behind the shrine, No. 321 (121), we learn that the temple was erected by Bangaiya, younger brother of Giri-gauda of Hirisali, probably in 1679. The shrine has an upper storey, evidently a later addition, which has a figure of Parsvanatha. Plate LVI, a gives the north view of both Chikka-betta and Dodda-betta. The Village. A brief account will now be given of the temples and... 318317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>26 the people call Brahrha or Jaruguppe Appa. From an inscription on the rock behind the shrine, No. 321 (121), we learn that the temple was erected by Bangaiya, younger brother of Giri-gauda of Hirisali, probably in 1679. The shrine has an upper storey, evidently a later addition, which has a figure of Parsvanatha. Plate LVI, a gives the north view of both Chikka-betta and Dodda-betta. The Village. A brief account will now be given of the temples and otber objects of interest at the village itself. As stated before, the village lies picturesquely between the two bills Chikka-betta and Dodda-betta. Plate II gives the plan, and Plate XXXII the north view, of the village. The position of the important buildings, etc, is shown on Plate II. Plate XXXIII exhibits the south view of the kalydni or pond in the middle of the village. 5. Bhanddri-basti. — This is the largest temple at Sravana Belogla, measuring about 266 feet by 78 feet. It is a solid structure consisting of a garbhagriha, a sukha- ndsi, a navaranga, a porch, a mukha-mantapa and a prdkdra orenclosure. Plate XXXIV gives its plan and Plate XXXV its front view. The basti is dedicated to the twenty-four Tirthakaras and is hence known as the Chaturvimsati-Tirthakara-basti. The garbhagriha has figures of the twenty-four Jinas, each about 3 feet high, stand- ing in a line on a long ornamental pedestal. There are three doorways, the middle one being well carved, with large perforated screens at the sides of each. The figure opposite the middle doorway is Vasupujya, the twelfth Jina, with eleven figures to its right and twelve to the left. The sukhandsi has to the left figures of Padmavati and Brahma. A single slab, about ten feet square, covers the floor en- closed by the four central pillars of the navaranga. Similar slabs are also used for paving the front portion and the veranda. It would be interesting to know how these slabs, so gigantic in size, were got to their places. The navaranga doorway is well executed, especially its lintel which is carved with human and animal figures and foliage. A veranda runs round the main building, as also a stone railing (Plate XXXVI). The railing has uprights in the shape of round pillars, about 4 feet high, to which thick slabs, about 2 feet and 6 inches broad respectively, are mortis- ed lengthwise at the bottom and the top, leaving an open space of about nine in- ches in the middle. The mdnastambha in front of the basti is a fine monolith. The temple is popularly known as Bhandari-basti because it was erected by Hulla, theljJianddri or treasurer of the Hoysaja king Narasimha I (1141-1173). From in- scriptions Nos. 345 (137) and 349 (138) we learn that the basti was buiit in 1159, and that king Narasimha, giving it the name of Bhavyaehudamani, granted for its upkeep the village Savaneru. No. 345 speaks of it thus: " The general Hulla gladly caused this excellent Jina temple to be built with all adjuncts so that people said that it was a charming ornament of Gommatapura. Together with its<noinclude></noinclude> a8glq3pv3fparas7h0huen9pd2lriym 104 119887 318318 2026-05-09T09:26:34Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XV 111 1. BACK VIEW OF GANDHAVARANA-BASTI 2. BACK YIEW ()F SANTISVARA-BASTl Mt/sore Archeeological Survey 318318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XV 111 1. BACK VIEW OF GANDHAVARANA-BASTI 2. BACK YIEW ()F SANTISVARA-BASTl Mt/sore Archeeological Survey<noinclude></noinclude> piez7yjhnoqznjuui2s7tjgs0tvdqu1 104 119888 318319 2026-05-09T09:26:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XIX ' ^ A «at MAHANAVAMI-MANTAFA, BAST YIEW l/ i [rchceol <git al Surui ij 318319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XIX ' ^ A «at MAHANAVAMI-MANTAFA, BAST YIEW l/ i [rchceol <git al Surui ij<noinclude></noinclude> 95bl9v73fwjxcojisr27vkkw0c9y8sk 104 119889 318320 2026-05-09T09:27:07Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 27 enclosure, dancing hall, two fine strongly built large Jaina dwellings at the sides, and mansion with doorways resplendent with various elegant ornainents of foliage and figures, the matchless temple of Chaturvimsati-Tirthakaras, resembling a mass of religious merit, was thus completed by Hulla. " 1. Akkana-basti. — This is the only temple in the village built in the Hoysala style of architecture. It is a fine structure consisting of a garbhagriha, a... 318320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>27 enclosure, dancing hall, two fine strongly built large Jaina dwellings at the sides, and mansion with doorways resplendent with various elegant ornainents of foliage and figures, the matchless temple of Chaturvimsati-Tirthakaras, resembling a mass of religious merit, was thus completed by Hulla. " 1. Akkana-basti. — This is the only temple in the village built in the Hoysala style of architecture. It is a fine structure consisting of a garbhagriha, a sukha- ndsi, a navaranga and a porch. Plate XXXVII shows its plan. The garbha- griha with a well carved doorway enshrines a standing figure, about 5 feet high, of Parsvanatha, sheltered by a seven-hooded serpent. In the sukliandsi, whose doorway is flanked by perforated screens, are seated, facing each other, fine figures of Dharanendra and Padmavati, the Yaksha and Yakshi of this Jina. They are about 3| feet high and are canopied by a five-hoodedserpent. The navaranga has four beautiful black stone pillars ornamented with bead work and nine elegantly executed ceilings which are nearly two feet deep. The pillars are polished and have a shining surface like those of the Parsvanatha temple at Bastihalli near Halebid. One of them is shown on Plate XXXVIII. The porch also has a fine ceiling. It has besid^s a railed parapet or jagati with a frieze in the middle of iiowers between pilasters. The outer walls are decorated here and there with fine pilasters and miniature turrets. The tower, consisting mostly of uncarved blocks except for a row of figures from the bottom to the top in the four directions, has on its front embankment a beautiful panel very artistically carved with scroll work and surmounted by a simha-laldta or lion's head (Plate XXXIX). The panel has a seated Jina figure under a niukkode or triple umbrella in the centre fianked on either side by a male chauri-bearer, a standing Jina, and a Yaksha or Yakshi. The pedestal is flanked by elephants. The embankment has at its sides figures of Saras- vati. The tower itself has a seated Jina figure in front. The south wall of the basti being out of pluinb, it is supported by a number of stone props. Prom the beautiful inscription which stands to the right of the porch, No. 327 (124), (Plate XL, 1 ), we learn that the temple was erected in 1181 by the Jaina lady Achiyakka, wife of Chandramauli, the Brahman minister of the Hoysala king Ballala II, and that the king granted for its upkeep the village Bammeyanahalli. The in- scription has an elegantly carved semi-circular top in the middle of which is a seated Jina figure flanked by male chauri-bearers with an elephant to the right and a cow a'nd a calf to the left. The temple is called Akkana-basti, w r hich is a shortened form of Achiyakkana-basti, that is, the basti founded by Acbiyakka. The fact that Achiyakka founded the temple is also mentioned in inscription No. 331 which is engraved on the pedestal of the image of Parsvanatha and in another at the village granted by king Ballala II, namely, Epigraphia Carnatica, Vi Chennarayapatna 150, of 1182. Siddhdnta-basti. — In the west of the prdkdra or enclosure of Akkana-basti is situated the Siddhanta-basti (see Plate XXXVII), so called because all the books<noinclude></noinclude> lijj8uztrucktfywr4s5do5jgfe3j8g 104 119890 318321 2026-05-09T09:27:18Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: bearing on the Jaina siddhdnta were once secured in a dark room of this basti. It is said that at some remote period DhavaJa, JayadhavaJa and other rare philoso- phical works were carried away from here to Mudabidare in the South Kanara District. This temple has an inscribed marble Chaturvimsati-Tirthakara image, about 3 feet high, with Parsvanatha standing in the middle and the other Jinas seated around. The inscription which is in Marvadi, No. 332, states... 318321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>bearing on the Jaina siddhdnta were once secured in a dark room of this basti. It is said that at some remote period DhavaJa, JayadhavaJa and other rare philoso- phical works were carried away from here to Mudabidare in the South Kanara District. This temple has an inscribed marble Chaturvimsati-Tirthakara image, about 3 feet high, with Parsvanatha standing in the middle and the other Jinas seated around. The inscription which is in Marvadi, No. 332, states that the image was set up by some pilgrim from Northern India in about 1700. Ddnasdle-basti. — This is a small building situated near the entrance to Akkana- basti. It enshrines a Pancha-Parameshthi image, about 3 feet high. The pancJia or five Parameshthis are (1) the Jinas, (2) the Siddhas, (3) the Acharyas, (4) the Upadhyayas and (5) the Sadhus. One of each class is carved on the slab, the central figure being larger than the two figures on either side which stand one over the other. According to the Mimivamsdbhyudaya, of Chidanandakavi (c. 1680.) Chikka-Deva-Raja-Odeyar of Mysore visited Belgola duringtherule of his predeces- sor Dodda-Deva-Baja-Qdeyar (1659-1672), saw Danasale and got the village Madaneya granted by the king for its upkeep. ♦ KdJamma temple. — This is asolitary Hindu temple at the village situated near Akkana-basti. It is a small structure, dedicated to the goddess Kali or Kalamma, the garbhagriha only being built of stone with a mortar tower over it. The god- dess is a seated figure, about 2| feet high, with four hands, two of them bearing an axe and a noose, the other two being in the varada (or boon-conferring) and abhaya (or fear-removing) attitudes. There is also a linga in front of the image. It is worthy of notice that rice is received from the Jaina matha or monastery for the offerings of the goddess. 2. Nagara-Ji?idlaya. — Thisisa small plain building consisting of a garbha- griha, a sukhandsi and a navaranga. It enshrines a standing figure, about 2£ feet high with prabhdvaU or glory, of Adinatha. In acell to the left in the navaranga stands a figure, about 2 feet high, of Brahmadeva with two hands, the left hand holding a fruit and the right something that looks like a whip. The figure wears sandals and has the emblem of a horse on the pedestal. From an inscription in the temple, No. 335 (130), we learn that it was caused to be erected in 1195 by the minister Nagadeva, a lay disciple of Nayakirti-siddhanta-chakravarti and the pattanasvdmi of the Hoysala king Ballala II (1173-1220). The temple was named Nagara-Jinalaya because the nagara or merchants were its supporters. It also appears to have borne another name Srinilaya. Other pious works attributed to Nagadeva in the inscription referred to above are the building of a stone pavement and a dancing hall in front of the Kamatha-Parsvadeva-basadi and the erection of an epitaph to his guru Nayakirti-siddhanta-chakravarti who died in 1176. This epitaph is the inscription No. 66 (42). According to No. 326 (122), of about 1200, he also constructed a tank called Nagasamudra after him, but now known as<noinclude></noinclude> rh03fnyaodwpmo5rgx2h42r3kw5k3nw 104 119891 318322 2026-05-09T09:27:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE V <. PIGURE OF BHAK T1> i; Mysore £ < cha ological Sia 318322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE V <. PIGURE OF BHAK T1> i; Mysore £ < cha ological Sia<noinclude></noinclude> 3qmrg7yegmnqb03af7frsa3k2m0e05l 104 119892 318323 2026-05-09T09:27:45Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 29 Jiganekatte. •Inscription No. 258 (108), of 1432, states, however, that Nagara- Jinalaya was brought into existence by the glory of Pandita-yati's great penance. 3. Mangdyi-basti. — This is also a plain structure, consisting of a garbha. griha, a sukhandsi and a navaranga. It contains a standing figure, about 4£ feet high, of &antinatha. At the sides of the suhhandsi doorway stand two chauri- bearers, each about 5 feet high. There is also an inscribed... 318323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>29 Jiganekatte. •Inscription No. 258 (108), of 1432, states, however, that Nagara- Jinalaya was brought into existence by the glory of Pandita-yati's great penance. 3. Mangdyi-basti. — This is also a plain structure, consisting of a garbha. griha, a sukhandsi and a navaranga. It contains a standing figure, about 4£ feet high, of &antinatha. At the sides of the suhhandsi doorway stand two chauri- bearers, each about 5 feet high. There is also an inscribed image of Vardhamana in a cell in the navaranga. In front of the temple are two well carved elephants, one of which is shown on PlateXL. Inscriptions Nos. 339 and 341 (132) state that the basti was caused to be built by Mangayi of Belugula, a disciple of Abhinava- Charukirti-panditacharya and a crest-jewel of royal dancing girls, and that it was named Tribhuvana-chudamani. The period of these records may be about lc25. Santinatha does not appear to be the original image set up by Mangayi as the inscription on the pedestal, No. 337, states that the statue was caused to be made by Bhiina-Devi, a lay disciple of Panditacharya and the queen of Deva-Raya- niaharaya. This Deva-Raya was most pvobably the Vijayanagar king Deva-Raya I (1406-1416) and the period of the epigraph may be about 1410. The inscription on the image of Vardhamana mentioned above, No. 338, says that that image was caused to be made by a lady of the name of Basatayi who was a lay disciple of Panditadeva. Its period, too, may be about the same. From another inscription in the same temple, No. 342 (134), vve learn that the basti was repaired by Gum- matanna, a disciple of Hiriya-Ayya of Gerasoppe, probably in 1412. 4. Jaina matha or monastery.— The Jaina matha which is the residence of the Jaina guru is a pretty structure with an open courtyard in the middle. An upper storey has recently been added to the building. Plate XLI gives the front view of the matha before the upper storey was built, and Plate XLII its front view with the upper storey. The pillars of the porch are elegantly carved. One of them is shown on Plate XLIII. The matha has three cells standing in a line, facing west, which contain the images that are daily worshipped. In compliance with my request the guru had some of the images in metal and marble arranged in the courtyard for being photographed, and Piate XLIV exhibits the group of images so arranged. Of the three cells mentioned above, the middle cell has Chandra- natha as the chief image, though there are many other bronze and marble figures kept in rows. The right cell has amidst other figures an image of Neminatha in an artistically executed brass manddsana or pavilion (Plate XLV), while the left cell has two metallic figures, one seated above the other, the upper one being Sarasvati and the lower Jvalamalini. Several of the images appear to be recent additions as indicated by the inscriptions on them which range in date from about 1850 to 1858. The inscriptions are mostly in Sanskrit or Tamil engraved in Grantha characters and dated in some cases in both the Mahavira and Saka eras. The images were presents mostly from people of the Madras Presidency. They 8<noinclude></noinclude> hqn4g6n7njhetuj096dwzjwn86pwo13 104 119893 318324 2026-05-09T09:27:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 30 include the Tirthankaras (1) Anantanatha, (2) Chandranatha, (3) Neminatha and (4) Vardhainana ; (5) Gommata ; and the images of (6) the Navadevatah or nine deities, (7) the Pancha-Parameshthis, (8) the Chaturvimsati-Tirthakaras, and (9) the Ganadharas, and according to the inscriptions on them, Nos. 355-360 and 480-482, 1 1-3) were set up respectively by Dharanendra-sastri, the laywoman Nekka and Sattanna-sreshthi, all belonging to Kumbhakonam ; (4) by... 318324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>30 include the Tirthankaras (1) Anantanatha, (2) Chandranatha, (3) Neminatha and (4) Vardhainana ; (5) Gommata ; and the images of (6) the Navadevatah or nine deities, (7) the Pancha-Parameshthis, (8) the Chaturvimsati-Tirthakaras, and (9) the Ganadharas, and according to the inscriptions on them, Nos. 355-360 and 480-482, 1 1-3) were set up respectively by Dharanendra-sastri, the laywoman Nekka and Sattanna-sreshthi, all belonging to Kumbhakonam ; (4) by Appasarni of Senniyambakkam in the Kanchi country ; (5) by ; the laymen Gopala and Adinatha of Tanjore ; (6) by Perumal-sravaka also of Tanjore ; (7) by Padmavati- yammal, wife of Sinnu-mudaliyar of Mannarkovil ; (8) by Ajjika of Tachchuru and (9) by Padumayya of Kalasa. The inscription on another Anantanatha image, No. 361, states that the images of the fourteen Jinas beginning with Vrishabha and ending with Anantanatha were presented by Sattiram Appavu- sravakar of Tanjore. The Navadevata-bimba or image of the nine deities has, besides the Pancha-Parameshthis, Jina-dharma or Jaina religion or law, Jinagama or Jaina scriptures, Chaitya or a Jina and Chaityalaya or a Jina temple, repre- sented respectively by a tree, a thavanakdlu or stool for keeping the book in reading, a Jina ligure, and a mantapa or pavilion. The walls of the matha are decorated with paintings illustrating mostly scenes from the lives of some Jinas and Jaina kings. The panel to the right of the middle cell represents the Dasara Darbar of the Mysore king Krishna-Raja-Odeyar III seated on the throne in Mysore, while the one to the left, which has three rows, has figures of the Pancha-Parameshthis (p. 28) at the top, Neminatha with his Yaksha and Yakshi in the middle, and a figure of the svdmi of the matha at the bottom represented as expounding religious texts to his disciples. On the north wall is pictured Parsvanatha's samavasarana with a big circle containing curious representations ; and the south wall, to the right of the guru's room, has portrayed on it scenes from the life of the emperor Bharata. Samavasarana is supposed to be a heavenly pavilion where the Kevali or Jina preaches eternal wisdom. Two panels to the left of the same room and two more on the west wall depict scenes from the life of the Jaina prince Nagakumara. The forest scene portrayed on one of the panels on the west wall is particularly good (Plate XLVI). The tree to the right with six persons on or near it is intended to illustrate the six lesyds of Jaina philo- sophy. Lesyd (tint) is that by which the soul is tinted with merit and demerit. It is of six kinds and colours, three being meritorious and three sinful. Meritorious lehjds are of orange-red (pita), lotus-pink (padma) and white (sukla) colours, while sinful lestjds are of black ( krishna l, indigo (nila) and grey (kapdta) colours. The former lead respectively to birth as man and as god and to final eraancipation, while the latter lead respectively to hell and to birth as plant and as animal. The picture illustrates the acts of persons affected with the different lesyds. With the desire of eating mangoes a person under the influence of the black lesyd uproots the mango tree*<noinclude></noinclude> a6sswhnmijfncfs1fow6ewi3e7znthn 104 119894 318326 2026-05-09T09:28:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXII BACK VIEW OF GOMMATESVARA Mysore I- tl Survey 318326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXII BACK VIEW OF GOMMATESVARA Mysore I- tl Survey<noinclude></noinclude> avii05lpmhpllyjic0aizdlxzi3icc0 104 119895 318327 2026-05-09T09:28:47Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXIII 1. Iirsi OF GOMMATESVAHA Mysore . I rrha oh ii/icnl Survi y 318327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXIII 1. Iirsi OF GOMMATESVAHA Mysore . I rrha oh ii/icnl Survi y<noinclude></noinclude> j6jr9q5asbo0h5ej8vv1hpjq3dv2dvy 104 119896 318329 2026-05-09T09:29:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 33 facing each other, which are now cmpty. Thc outer walls have a row of large images, some in an untinished state, surmounted by beautiful turrets and scrolls. Plates LII and LIV give respectively the west and north 1 views of the temple and Plates L, LI and LIII enlarged views of portions of the south, west and north walls respectively. The images consist of Jinas, Yakshas, Yakshis, Brahma, Sarasvati, Manmatha, Mohini, drummcrs, musicians, dancers, etc.... 318329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>33 facing each other, which are now cmpty. Thc outer walls have a row of large images, some in an untinished state, surmounted by beautiful turrets and scrolls. Plates LII and LIV give respectively the west and north 1 views of the temple and Plates L, LI and LIII enlarged views of portions of the south, west and north walls respectively. The images consist of Jinas, Yakshas, Yakshis, Brahma, Sarasvati, Manmatha, Mohini, drummcrs, musicians, dancers, etc. The number of feniale figures is 40. Plate LVI, 1 shows a female figure on the north wall with a peculiar coifiure. There are also nichcs outside corresponding to thc inncr ones. The south wall bcing a little out of plumb, stone props have becn set up to strengthen it. This basti is the most ornate of the Jina temples in the State^ From the inscription on thc pedestal of Santinatha, No. 380, we learn that the general Vasudhaikabandhava Rechimayya founded the temple and made it over to Sagaranandi-siddhanta-deva. Epigraphia Carnatica, V, Arsikere 77, of 1220, states that this general had been the minister of the Kalachuryas and that he subsec|uently placed himself uuder the protection of the Hoysala king Ballala II (1173-1220). We may therefore take the period of the erection of the Santinatha- basti to be about 1200. An inscripticn on a pillar of the navarauga, No. 379, says that the basti was renovatcd by Paleda-Padumanna in 1632. There is another basti in the east of the village, known as Aregal-basti, which is older than the Santinatha-basti. It consists of a garbhogrilia, an open sukhandti and a uavarauga, and enshrines a fine seated marble figure of Parsvanatha, about 5 feet high with prabhdvali, canopied by an eleven-hooded serpent. At the sides of the sukhandsi are well carved seated figures, about 2^ feet high, of Dharanendra and Padmavati. The temple is very neatly kept. It is called Aregal-basti because it is built on a rock (aregal). From the inscription on the pedestal of Parsvanatha, No. 383, we learn that the image was set up so recently as 1889 for the spiritual welfare of one Bhujabalaiya, a resident of Belgola. This was done because thc original image had suffered mutilation. The original image, a standing figure, is now lying in the bed of the tank close by, its mukkodeoY triple umbrella being kept near the inscription, No. 384 (144), of about 1135, standing to the right of the entrance to the temple. As usual in Jina temples, the basti has good metallic figures representing Chaturvimsati-Tirthakaras, Pancha-Parameshthis, Navadevatas (p. 30), Nandisvara, etc. To the south-west of the village isan inscribed Jaina tomb, gcnerally known as samddhi-mantapa but designated sildkuta or stone house in the inscription. It is a square stone structure, about four feet broad and 5 feet high, surmounted by a turret but walled up on all sides with stone slabs without any opening. The inscription on it, No. 389, commemorates the death in 1213 of Bft.lachandradeva , s 1. The noith view of this basti has been reproduced at page 271 of Dr. Vincent A. Smiths History of Fine Art in India and Ceylon from a photograph supplied by me. 9<noinclude></noinclude> 8bq5ivunywhili8bcnjvb0mxzxsjacr 104 119897 318330 2026-05-09T09:32:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 34 son (name defaced), a disciple of the royal guru Nemichandra-pandita of Belikumba r as a result of an attack of severe fever, and states that the sildhuta was built by Bairoja on the spot where the bodj^ was cremated. The epitaph concludes with the statement that a wonian named Kalabbe, probably the widow of the deceased also ended her life in 1214. There is also a similar, but smaller, tomb on the rock to the north of the tank known as Tavarekere to t... 318330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>34 son (name defaced), a disciple of the royal guru Nemichandra-pandita of Belikumba r as a result of an attack of severe fever, and states that the sildhuta was built by Bairoja on the spot where the bodj^ was cremated. The epitaph concludes with the statement that a wonian named Kalabbe, probably the widow of the deceased also ended her life in 1214. There is also a similar, but smaller, tomb on the rock to the north of the tank known as Tavarekere to the west of the smaller hill, with an inscription close to it, No. 362 (142), which says that it is the tomb of the ascetic Cbarukirti-panciita who died in 1643. Before leaving Jinanathapura it may be stated that inscription No. 64 (40), which is the epitaph of a Jaina teacher named Devakirti-pandita who died in 1163, mentions the fact that this teacher caused a Ddnasdle or almshouse to be built of stone in this village. Hale-Belgula. — This village is at a distance of about four miles to the north of Sravana Belgola. It has a ruined Jina temple iu the Hoysala style of architec- ture consisting of a garbhagriha, an open sulihandsi and a navaranga. The grabhagriha contains a standing Jina figure, about 2§ feet high. Against the wall of the suhhandsi leans a mutilated standing figure of Parsvanatha, about 5 feet high, with a seven-hooded canopy and a serpent-coil behind. The central ceiling- of the navaranga, which is beautifully carved, has figures of the ashta-dilpdlahas or regents of the eight directions, seated on their vehicles with their wives, the middle panel being occupied by a standing figure of Dharanendra with a five- hooded canopy, holding a bow in the left hand and what looks like a conch-shell in the right. There are also two well carved chauri-bearers, about 5 feet high, lying mutilated in the navaranga together with a seated headless Jina figure about 3 feet high. Plate LVI, 2 shows one.of the chauri-bearers. The navaranga door- way shows pretty good work. The outer walls have here and there pilasters and niches. The plinth is supported at the corners and other places by figures of elephants. An inscription at the temple, EC, V, Chennarayapatna 148, of 1094, states that the Hoysala prince Ereyanga, the father of Y islmuvardhana, granted to the Jaina guru Gopanandi Rachanahalla and the Belgola Twelve for repairs of the basadis of Belgola and other places. Gopanandi is praised at great length in inscription No. 69 (55), of about 1100. It is probable that the period of the basti is about 1094. There are also a Vishnu and a Siva temple at the village, which are small structures built of brick. The former has a figure of Kesava, about 4 feet high, and two figures of Alyars or Srivaishnava saints, while the latter has a linga behind which stands a figure of Vishnu. about 3J feet high. The village appears to have had several more temples at one tirae as evidenced by the outlet of the tank close by, which is mostly built of the larchitectural members of temples such as beams, pillars, capitals, etc. There is also a mutilated Jina figure near the pond in the<noinclude></noinclude> t20004li524gnuxplu7xejcq0scu60o 104 119898 318331 2026-05-09T09:32:25Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, XXV. A- SECTiON ON A.B. Ceiling in front of Gomatesvara Inches 12 I f OOT idytore Archaological Surrey. 318331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, XXV. A- SECTiON ON A.B. Ceiling in front of Gomatesvara Inches 12 I f OOT idytore Archaological Surrey.<noinclude></noinclude> nufm8u7qv42yhzadlk84n61viqyd868 104 119899 318332 2026-05-09T09:32:39Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 35" middle of the village with the head of the headless image in the ruined basti noticed above lying at its side. Sdnehalli. — This village, about three miles from Sravana Belgola, has a ruined basti which was, as stated before (p. 32), caused to be built in about 1120 by Jakkimavve, the wife of theelder brother of Granga-Kaja, the general of theHoysala king Vishnuvardhana 1 . I n s c r"i p t i o N s . A good number of the inscriptions has already b... 318332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>35" middle of the village with the head of the headless image in the ruined basti noticed above lying at its side. Sdnehalli. — This village, about three miles from Sravana Belgola, has a ruined basti which was, as stated before (p. 32), caused to be built in about 1120 by Jakkimavve, the wife of theelder brother of Granga-Kaja, the general of theHoysala king Vishnuvardhana 1 . I n s c r"i p t i o N s . A good number of the inscriptions has already been referred to in describing the buildings, etc, of Sravana Belgola and the adjacent villages. As Chikka-betta contains a very large number of epigraphs, including many ancient ones vvhich are crowded together especially in front of the Kattale-basti and to the south of the Parsvanatha-basti, it was thought desirable to give a plan of the records (Plate IV j on that hill with a view to their easy identification. The number of inscriptions printed in the previous edition is 144, and the number in the present edition is 500. The new discoveri es, numbering about 354 records, consist of 171 on Chikka-betta, 111 on Dodda-betta, 43 in the village and 29 in the adjacent villages. In connec- tion with the present edition four visits were paid to| Sravana Belgola at different times and each tiine new inscriptions were found. The survey may now be con- sidered to be practically complete. The inscriptions in this volume are arranged under four heads : Chikka-betta, Dodda-betta, the village, and adjacent villages. Tlie epigraphs discovered at different times, though belonging to the same head, had to be printed in different placesin the Kannada portion with differentnumbers. But iu the translations all the records belonging to the particularheads, though not beariug consecutive numbers, are brought together for convenience of reference. Thus the numbers belonging to Chikka-betta are 1—174, 408—475 and 491—492 : to Dodda-betta 175—32(5, 476—479 and 495—499 ; to the village 327—377, 480— 490, 493— 494 and 500; and to adjacent villages 378-407. In the previous edition only one inscription, No. 384 (144), of one of the adjacent villages is printed. According to the characters in which the inscriptions are written, 45 are in N&gari, 17 in Mahajani, 11 in Grantha and Tamil. 1 in Vatteluttu and the rest in Kannada. It is not to be expected that every one of the new discoveries is of great historical importance ; but it may be said of most of them that they supply information of on e kind or another which cannot but be of some interest to the historian and the archaeologist. As stated above, the largest number of new records was discovered on Chikka-betta. Many of them are of a respectable antiquity going back tothe seventh and eighth centuries ; some are perhaps one or two centuries later, but very few can be brought down to a period later than the twelfth century. Many of 1. See insciiptions Nos. 368 and 400. I<noinclude></noinclude> 2zfu92okybfm0h2xedcyw2mw4h47vyh 104 119900 318333 2026-05-09T09:32:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: m the old ones are epitaphs of Jaina monks and nuns ; some recoid the visits of dis- tinguished persons, and some consist of only one word giving the name of the pil- grim who visited the plaoe. Being ancient records, it was thought desirable to copy every one of them without any regard to their importance or otherwise from an his- torieal point of view especially as it was feared that, the letters being worn and the rock having peeled off in many places,... 318333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>m the old ones are epitaphs of Jaina monks and nuns ; some recoid the visits of dis- tinguished persons, and some consist of only one word giving the name of the pil- grim who visited the plaoe. Being ancient records, it was thought desirable to copy every one of them without any regard to their importance or otherwise from an his- torieal point of view especially as it was feared that, the letters being worn and the rock having peeled off in many places, there was every likelihood of no traces being left of mairy of them a fewyears hence. Dodda-betta has likewise a good number of inscriptions, mostly of a later date, recording the visits of pilgrims from Northern and Southern India. The inscriptioDs will be dealt with in detail under tw-o heads : (1) those that can be assigned to specific dynasties of kings, and (2) those that are of a miscel- laneous character. Before passing in review the records relating to specitic dynas- ties of kings, it is necessary to say a few words about the traditio n regarding the visit to Sravaua Belgola of the Srutakevali Bhadrabahu along with his disciple Chandra- gupta, the Maurya emperor. Briefly the tradition runs thus: — Bhadrabahu, the last Srutakevali, predicted a twelve years' drought and famine in the north, whereupon the Jaina community migrated under his leadership to the south. Chandragupta, theMaurya emperor, abdicated and accompanied Bhadrabahu as his disciple. On reaching Sravana Belgola Bhadrabahu, perceiving that his end was approaching, ordered the community to proceed on their journey, remained on the smaller hill and died there, tended in his last moments by his disciple Chandra- gupta. The latter lived there as an ascetic for some years, worshipping the foot- prints of his guru, and ultimately died by the Jaina rite of sallekhand or starvation. We may now proceed to mention a few facts derived from local history, inscrip- tions and literature which appear to give support to this tradition. The smaller hill at Sravana Belgola is said to derive its name Chandragiri from the fact that Chandragupta lived and performed penance there. As stated before ( p. 5;, the Chan- dragupta-basti, one of the oldest templeson thesamehill, is said to be so called be- cause it wascausedto be erected by Chandragupta. There is, moreover, a cave on this hill, known as the cave of Bhadrabahu, containing his footprints, in which he is said to have expired. Inscription 166 (71), of about 1100, in the cave refers to wor- ship being done to the footprints of Bhadrabahu. Two inscriptions on the north bank of the Kaveri near Seringapatam, E C, IJJ, Seringapatam 147 and 148, of abou^ 900, describe the summit of the Kalbappu hill or Chandragiri as marked by the impress of the feet of the great sages Bhadrabahu and Chandragupta. Among the inscriptions at Sravana Belgola itself, 31 (17-18), of about 650, (see Plate LXI), refers to the pair of the great sages Bhadrabahu and Chandragupta, and statesthat the Jaina religion, which had greatly prospered when they shed lustre on it, having become a little weak, the sage Santisena renovated it; 67 (64), of 1129, mentions Bhadrabahu, and Chandragupta who, through the merit of being his disciple, was served foralong time by the forest deities; 64 (40), of 1163, speaks of Bhadrabahu<noinclude></noinclude> 5n8r1mj8lsd0390tyq4mtwopamvjnua 104 119901 318334 2026-05-09T09:33:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: GULLAKAYAJJI. Pl, XXVI. KUKKUTA SARPA. 8e j I- 1 i I •? "---' ? » ♦ g fout Mytore Arr.haological Survey. 318334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>GULLAKAYAJJI. Pl, XXVI. KUKKUTA SARPA. 8e j I- 1 i I •? "---' ? » ♦ g fout Mytore Arr.haological Survey.<noinclude></noinclude> r52tz1ogsdmuamp4kq5lko8ly0ier8z 104 119902 318335 2026-05-09T09:33:18Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119903 318336 2026-05-09T09:33:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 37 the iast of the Srutakevalis, and of his disciple Chandragupta, by whose glory the sages of his gana were worshipped by the forest deities ; and 258 (108), of 1432, after extolling the lord of ascetics Bhadrabahu, the last of the Srutakevalis, saysthat his disciple was Chandragupta, who was bowed to by the chief gods on account of his perfect conduct and the fame caused by the greatness of whose severe penance spread into other worlds. In literature... 318336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>37 the iast of the Srutakevalis, and of his disciple Chandragupta, by whose glory the sages of his gana were worshipped by the forest deities ; and 258 (108), of 1432, after extolling the lord of ascetics Bhadrabahu, the last of the Srutakevalis, saysthat his disciple was Chandragupta, who was bowed to by the chief gods on account of his perfect conduct and the fame caused by the greatness of whose severe penance spread into other worlds. In literature the Brihat/iathdkd sa, a Sanskrit work written by Harishena in 6ttL', s ays that Bhadrahahu, the last of the Srutakevalis, had the king Chandra- gupta as his disciple. The account of Bhadrabahu given in this work may be sum- marised thus : — In the Paundravardhana country king Padmaratha was reigning in the city of Devakotta which was formerly known as Kotipura. He had a Brahnmn dependant of the name of Somasarma who by his wife Somasri had a son named Bhadrabahu. One day when Bhadrabahu was at play with other children at Devakotta, Govardhana, the fourth Srutakevali, happened to see him, and perceiv- ing that he was destined to be the fifth Srutakevali, took charge of him with his father's consent and taught him all sciences. Soon affcer Bhadrabahu received dikshe (or the rite of initiation) from Govardhana and became an ascetic. In his wanderings he went to Ujjain and stopped in a garden on the bank of thc Sipra. At that time the king of Ujjain was the pious Jaina layman Chandragupta whose queen was Suprabha. While out to beg for alms, Bhadrabahu wehfc to a house where there was only an infant crying in its cradle which told him to go away. On hearing this he came to the conclusion that there would be a twelve years' drought in that country, and spoke to the sarigha or community thus — " There will be a twelve years' famine here. As my end is approaching, I shall stay here alone. 1 You go to the south." When he heard of fchis, king Chandragupta received dikshe from Bhadrabahu. Chandragupti-muni, the first of the Dasapurvis, became the head of all the sarighas under the name of Visakhacharya. By order of Bhadra- b&hu he led the sangha to the Punnata kingdom 2 in the south. ltAmilla Sthulavriddha and Bhadr&charya were sent with their sanghas to Sindhu and other countries. Bhadrabahu went to that part of Ujjayini known as Bhadrapada, fast- ed for many days and expired. 3 When the twelve years of famine were ended, Visakhacharya, disciple of Bhadrabahu, returned with the narigha from the south to Madhyadesa or the Middle Country. 1. Aham atraiva tishthami kshinam ayur mamadhuna 1 2. This ancient kingdom, known as Punnad in Kannai.la, is named Paunnata hy Ptolemy who says that it was noted for the precious stone called heryl. It was ruled by Rashttavarma and other kings from their capital Kirtipura, the modern Kittur situated on the Kapini river in the Heggaddevankote Taluk of tlie Mysore District. Harishena and Jinasena say that they helonged to the Punnata-sangha, probably identieal with the Kittur-sangha mentioned in 81. S. Prapya Bhadrapadam desani srimad-Ujjayini-bhavani chakaranasanam dhirah sa dinani bahunyalam 1 1 samadhi-maranam prapya Bhadrabahur divam yayau 10<noinclude></noinclude> b164um593iqizimh91hy7lf67l0vhdz 104 119904 318337 2026-05-09T09:33:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 38 Another Sanskrit work, naiiied Bha drabdhuchari ta, by Ratnanandi, disciple of Anantakirti and pupil of Lalitakirti, which apprars to belong to about the rifteenth century, also gives an aecount of Bhadrabahu. The account given in this work, though suuilar in niany respects to the one given above, differs froni it in soine important particulars. Padmadhara was the king of Kotapura in Bharatavarsha and Sbmasarma his family priest. Bhadrabahu distinguish... 318337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>38 Another Sanskrit work, naiiied Bha drabdhuchari ta, by Ratnanandi, disciple of Anantakirti and pupil of Lalitakirti, which apprars to belong to about the rifteenth century, also gives an aecount of Bhadrabahu. The account given in this work, though suuilar in niany respects to the one given above, differs froni it in soine important particulars. Padmadhara was the king of Kotapura in Bharatavarsha and Sbmasarma his family priest. Bhadrabahu distinguished himself in disputa- tions at the court of king Padmadhara. He succeeded his guru Govardhana as dchdrya or teacher. Chandragupti, the king of Ujjain, showed hiui great honor and requested him one day to interpret the dreams which he had had the previous night. On hearing the interpretation he renonnced the world and took dikshe from the guru. Predicting a twelve years' famine and advising his followers to leave the country, Bhadrabahu, saying " we shall go to Karnata," went to the south accom- panied by twelve thousand disciples. On coming to a forest, perceiving that his end was approaching, he appointed Visakhacharya to his own place and directed him to lead the saiiglia to the south. Chandragupti alone stayed behind to attend on his guru, while the rest proceeded to the Chola country. Soon after Bhadra- bahu took the vow of salUkhana or starvation and expired. The sage Chandra- gupti, drawing a likeness of his guru's feet, was worshipping them. On his return, Yisakhacharya paid homage at the tomb of Bhadrabahu, and having been treated with due honor by Chandragupti-muni, left for Kanyakubja. The Kannada work Mvnivammbh/judai/a by Chidanand akavi (c. 1080) gives incidentally some information about Bhadrabahu and Chandragupta. It says : " The Srutakevali Bhadrabahu came to Belgola and lived on Chikka-betta. A tiger sprang upon him and perhaps killed him. Even now his feet (footprints) are worshipped in a cave on the hili Dakshinacharya came to Bejgoja by order of the Jaina sage Arhadbali. Chandragupta, who had also come there on a pilgrimage, took dikshe froin Dakshinacharya and was worshipping the god in the temple founded by hitn and the footprints of Bhadrabahu. Sorne tinje after Dakshinacharya bestowed his own position on Chandragupta." The account given of Bhadrabahu and Chandragupta in the Bd jdvaHkath e, another Kannada work written by Devachandra in 1838, is mostly similar to that given by Katnanandi, but it adds many more details which are not, however, of much importance. It states that Govardhana came to Kotikapura accompanied by tho Srutakevalis Vishnu, Nandimitra and Aparajita and by" five hundered disciples in order to do reverence at the toinb of the Kevali Jainbu-svami. While Bhadra- bahu was at the court of Padmaratha, the king showed him a writing which no one could understand, and he at once interpreted it, thus giving proof of his learning and discernment. Chandragupta, the king of Pataliputra, on the night of the full moon in the month of Kartika, had sixteen dreams (details given.) On the next day, being informed by the keeper of the royal garden of the arrival of Bhadrabahu there, he immediately went forth with all his councillors to do him reverence, and<noinclude></noinclude> 1ie24xmrzlp3elj5ivs53gig2s4qqyq 104 119905 318338 2026-05-09T09:33:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: InscribedPillarinSiddara Bast n. xxv n. I FOOT. 318338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>InscribedPillarinSiddara Bast n. xxv n. I FOOT.<noinclude></noinclude> bq0rmsa6mb0zy5hlaro9df85jq6158t 104 119906 318339 2026-05-09T09:34:13Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 3i> after receiing his blessing, informed him of the dreams. Bhadrabahu intcrpreted them all, the interpretation of the last dream in whioh the kingsawa twelve-headed serpent approaching, being that a twelve years' famine wonld conie npon the land. One day, when Bhadrabahu wcnt on his round to beg for alms, he stood before a housc where there was an infant erying in it« cradlc, aud so loud were its cries that although he called out twelve timcs no onc hcc... 318339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>3i> after receiing his blessing, informed him of the dreams. Bhadrabahu intcrpreted them all, the interpretation of the last dream in whioh the kingsawa twelve-headed serpent approaching, being that a twelve years' famine wonld conie npon the land. One day, when Bhadrabahu wcnt on his round to beg for alms, he stood before a housc where there was an infant erying in it« cradlc, aud so loud were its cries that although he called out twelve timcs no onc hccdcd. From this sign he knew thut the twelve years' famine had commenced. The king's ministers offered many sacrifices to avert thc calamity, but Chandragupta, to atone for their sin in taking hfe, ahdicated in fovour of his son Shnhasena, and, takiug dikslie, joined himself to BhadrabA.hu. And Bhadrabahu, predicting that all rain and cultivatiou would cease in the north and that the people would dic of starvation, collected a body of twelve thousand disciples and went southwards. ()n coming to a certain hill he pcrceived that his cnd was approaching. He therefore committed all the disciples to YisA,khacharya's carc and sent thcm on under his guidance to the Chola and Pandya countries. Chandragupta alonc rcceivcd permission to remain, who, on his guru's dcath, performed the funeral rites and abode in a cave, worshipping his foot- prints. Some time after this king Bhaskara, the son of Simhasena, came to the south for the purpose of worshipping at the placeot Bhadrabahu's decease and doing ohcisance to Chandragupta, his own grandfather. He remained there for soine time and built some Jina temples and a city near Chandragiri, which was named Bejgola. Chandragupta died on thc hill. Finally> we may also notice briefly i nscription No. , perhaps the oldest epigraph at Sravaua Belgoja, on which thc whole tradition is apparently bascd. It says : ' Bhadrabahu-svanh, of a lineage rendered illustrious by a succession of great men, who was acquainted with the true nature of the eightfold oinens and was a seer of the past, the present and the future, having learnt from an omen and foretold in Ujjayini a calamity lasting for a period of twelve years, the entire sancjha (or Jaina community) set out from the North to the South and reached by degrees a populous and prosperous country. Then, separating himself from the mnfjha, an dcluhiia (or teacher), Prabhachandra by name, perceiving that but little time remained for him to live and desiring to accomplish samddhi 1 on this mountain named Katavapra, badc farcwell to, and dismissed, the safujha in its entirety, and in company with a single disciple, mortifying his body on the wide expanse of the cold rocks, accoinplished {samadhi)." It will be seen from the accounts given above that the evidence in support oi thc tradition is not conclus ive : it is even discrepant 011 soine important points. Ins cription No. 1 d oes not say that Bhadrabahu led the saufjha ; and Harishcna clearly states that Bhadrabahu did not go with thc sangha but died in a part of U jjayini known as BhAdrapada. But thc two inscdptions near Seringapatam, probably a little older than Harishena's period, describe the summit of Chandragiri 1. See Translations, p. 2.<noinclude></noinclude> d7rc1m7ferpkff4xarxw8fi4mapnl22 104 119907 318340 2026-05-09T09:34:25Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 40 as marked by the impress of the feet of the great sages Bhadrabahu and Chandra- gupta, thus indicating that the two lived there, and a still earlier inscription on Chandragiri itself, No. 31 (17-18), refers to the same two sages though it does not expressly state that they lived there. All accounts are, however, agreed on two points, namely, the predictionof the famine by Bhadrabahu and the migration of the Jaina community to the South. There is also a... 318340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>40 as marked by the impress of the feet of the great sages Bhadrabahu and Chandra- gupta, thus indicating that the two lived there, and a still earlier inscription on Chandragiri itself, No. 31 (17-18), refers to the same two sages though it does not expressly state that they lived there. All accounts are, however, agreed on two points, namely, the predictionof the famine by Bhadrabahu and the migration of the Jaina community to the South. There is also a fair amount of agreement with regard to the fact that this Bhadrabahu was the Srutakevali of that name and that he had one Chandragupta as his disciple. The question is who this Chandragupta was, and tradition gives the unequivocal answer that he was the Maurya emperor of that name, the grandfather of Asoka. The late Dr. Flee t was of opinion that the story that the Maurya emperor Chandragupta went with Bhadrabahu to Sravaiia Belgola and ended his days there in religious retirement (had no solid foundation 1 . He tried to show that the Bhadrabahu of inscription No. 1 was a later one of that name who lived in the rirst century B. C. and wrongly identifiect Chandragupta with Guptigupta' 2 . Though the evidence in support of the tradition is not quite conclusive, there are a few important facts which have to be taken into careful consideration before arriving at a decision one Way or the other. 1. As Dr. Leumann says 3 , the mi grat i on to the So uth is " the initial fact of the Digambara tradition." After a critical examination of Jaina pattdvalis or succession lists of gurus, Dr. Hoernle says 4 : " Before Bhadrabahu the Jain com- munity was undivided ; with him the Digambaras separated from the Svetambaras The question is who this Bhadrabahu was. The Svetambara pattfc valis know Only one Bhadrabahu, who, from the dates assigned to him by the Svetambaras and Digambaras alike, must be identical with the Bhadrabahu I of the Digambaras. Considering the varying and contradictory character of the Digambara traditions, the probability is that the inception of the great separation took place under Bhadrabahu I, who died 162 A. V. according to the Digambaras, or 170 A. V. according to the Svetambaras The Digambara separation originally took place as a result of the migration southwards under Bhadrabahu in consequence of a severe famine in Bihar, the original home of the undivided Jain community." Here is some evidence of the migration having taken place under the Srutakevali Bhadrabahu. 2. The Maurya emperor C handragupta was a Ja ina and a contemporary of the Srutakevali Bhadrabahu. Mr. Thomas says : 5 " That Chandragupta was a member of the Jaina community is taken by their writers as a matter of course 1. /. A., XXI, 156 ; E. L, IV, 22 ; JBAS., 1909^23 ; Ibul, 1911, 816. 2. E. L, IV, 339. 3. Vienna Oriental Joumal, VII, 382. 4. I. A., XXI, 59-60. 5. Jainism, or the Early Faith of Asoka, 23.<noinclude></noinclude> 0q7bp22s2hrfj18m9ml7semjitsxvpa 104 119908 318341 2026-05-09T09:34:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl XXVIII. TyAgadaBrahma-deva pillar,souths(de m SCALE mmmmm m iiii iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniii j|!|!|ll|lll|lll|illl III lllllllllllll,,,. i .ffllljlllll lllA Mlllll | llllllllilll)lllllllllllllllll) 3 FEET Mytor* Arckaologtcul Surv*y. 318341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl XXVIII. TyAgadaBrahma-deva pillar,souths(de m SCALE mmmmm m iiii iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniii j|!|!|ll|lll|lll|illl III lllllllllllll,,,. i .ffllljlllll lllA Mlllll | llllllllilll)lllllllllllllllll) 3 FEET Mytor* Arckaologtcul Surv*y.<noinclude></noinclude> 57yewbkkwpgeyp5gcsi2fvnzlqqv0hu 104 119909 318342 2026-05-09T09:34:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 41 and treated as a known iact, which necded neither argument nor demonstratian. The documentary evidence to this effect is of comparativcly early date and apparently absolved from suspicion The testimony of Megasthenes vvould likewise seem to imply that Chandragupta submitted to the devotional teaching of the Sramanas as opposed to the doctrines of the Brahmans." The same writer goes on to prove that the successors of Chandragupta were also Jainas. Th... 318342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>41 and treated as a known iact, which necded neither argument nor demonstratian. The documentary evidence to this effect is of comparativcly early date and apparently absolved from suspicion The testimony of Megasthenes vvould likewise seem to imply that Chandragupta submitted to the devotional teaching of the Sramanas as opposed to the doctrines of the Brahmans." The same writer goes on to prove that the successors of Chandragupta were also Jainas. That Asoka was a Jaina at first and afterwards becamc a Buddhist, he deduces from the statements of that monarch's edicts, as also from the statement of Abul Fa»l in the Ain-l-ATibari that Asoka introduced Jainism into Kashmir. This is connrmed oy the Rdjatarangini or Brahmanical history of Kaslnmr, which states that Asoka ' brought in the Jina-sasana.' In the Sanskrit play named Mtttlrd- Tt dhshasa which dramatises the story of Chandragupta's accession to the throne of the Nandas. we see that Jainas held a prominent position at the time, and Chauakya, Chandragupta's minister, who was the prime agent in the revolution, employs a Jaina as one of his chief emissaries. 3, Chandragupta's disappearance from public life at a comparatively young age requires some satisfactory explanation. He ascended the throne in or about 322 B. C- when quite young and must have been imder fifty when his reign came to a close twenty-four years later about 2y8 B. C. He is not expressly stated to have died, and no special reaSon appears for his death at this early age. Had he fallen in battle, or his life been cut short by accident or disease, the circumstance could not fail to have been mentioned. On the other hand, if he retired from the throne in order to devote himself to an ascetic life in the last stage of his existence under the guidance of the most distinguished Jaina teacher then living, namely, the Srutakevali Bhadrabahu, this would afford a reasonable explanation of his early disappearance froin public notice and of the silence regarding bis further career. It is also worthy of notice that the end of his reign coincides with the generally accepted date of Bhadrabalnrs death. And tradition says that he lived for twelve years after the decease of Bhadrabahu. His death then occurred when he was about sixty-two years of age, which seems more natural. 4. It is very probable that the Dekhan and thc north of Mysore vvere included in th e Murya empir e. 1 For the Edicts of Aso ka found at Maski in the NizanTs Doininions and in the Chitaldrug District in Mysore bear evidence to this fact # Early Tamil literature contains several references to the invasion of South India by the Moriyar or Mauryas*. There are also inscriptions'-' in Mysore which statc that Kuntala , a provincc which included the western Dekhan and the north of Mysore, was ruled by t he Nanda s. But these are of comparatively modern date, the t welfth centu ry. Vincent A. Smith says a : " At prcsent there is no good 1. JBAS. for 1919, 598. 2. E . C. V- Shikarpur 2 25, otc. 3. Oxford History of India, 74. 11<noinclude></noinclude> b0vz1s3czxua7054k7tsdlkdacjubrp 104 119910 318343 2026-05-09T09:35:07Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 42 evidence that his (Chandragupta's; conquests extended into the Deccan, but it is- possible that he may have carried his victorious anns across the Narbada. Late traditions in Mysore go so far as to assert the extension of the Nanda dominion to that ccuntrv." ' A dispassionate consideration of the abovementioned facts leads one to the conclusion that the Jaina tradition has some basis to stand upon. The evidence may not be quite decisive, but it may b... 318343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>42 evidence that his (Chandragupta's; conquests extended into the Deccan, but it is- possible that he may have carried his victorious anns across the Narbada. Late traditions in Mysore go so far as to assert the extension of the Nanda dominion to that ccuntrv." ' A dispassionate consideration of the abovementioned facts leads one to the conclusion that the Jaina tradition has some basis to stand upon. The evidence may not be quite decisive, but it may be accepted as a working hypothesis until the contrary is proved by future research. Vincent A. Sinith, after a careful con- sideration of all the points bearing on the subject, arrived at a similar conclusion. He says l : — ' The only direct evidence throwing light on the manner in which the event- ful reign of Chandragupta Maurya came to an end is that of Jain traditio n. The Jains always treat the great emperor as having been a Jain like Bimbisara, and no adequate reason seems to exist for discrediting their belief. The Jain religion undoubtedly was extremely infiuential in Magadha during the time of the later Saisunagas, the Nandas, and the Mauryas. The fact that Chandragupta won the throne by the contrivance of a learned Brahman is not inconsistent with the supposition that Jainism was the royal faith. In the drama cited above {Mudra- Hahshasa) a Jain ascetic is mentioned as being a special friend of the minister Rakshasa, who served first the Nanda and then the new sovereign. Once the fact that Chandragupta was or became a Jain is adinitted, the tradi- tion that he abdicated and committed suicide by slovv starvation in the approved Jain manner becomes readilv* credible. The story is to the effect that when the Jain saint Bhadrabahu predicted a famine in northern India which would last for twelve years, and the prophecy began to be fulfilled, the saint led twelve thousand Jains to the south in search of more favoured lands. King Chandragupta abdicated and accompanied the emigrants, who made their way to Sravana Belgola in Mysore, vvhere Bhadraba.hu soon died. The ex-emperor Chandragupta, having survived him for tvvelve years, starved himself to death. The tradition is supported by the names of the buiidings at Sravana Belgola, inscriptions from the seventh century after Ciirist, and a literary work of the tenth century. The evidence cannot be described as conclusive, but after much consideration I ain disposed to accept the main facts as affirmed by tradition. It being certain that Chandragupta vvas quite young and inexperienced when he ascended the throne iu or about 322 B. C, he must have been under fifty when his reign terminated twenty-four years later. His abdication is an adequate explanation of his disappearance at such an early age. Similar renunciations of royal dignity are on record, and the twelve years r famine is not incredible. In short, the Jain tradition holds the field, and no alternative account exists". 1. Oxfoid History of India, 75-76.<noinclude></noinclude> mdzlu4vri2jaqm1ytw9anp41h325g8q 104 119911 318344 2026-05-09T09:35:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXIX 1. PAVILION OVEH TYAGADA BRAHMADKVA PILLAB LAKSHMl o LINTEL OF AKHANDA-BAGILU Idysore ArcheBologicnl Survaj 318344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXIX 1. PAVILION OVEH TYAGADA BRAHMADKVA PILLAB LAKSHMl o LINTEL OF AKHANDA-BAGILU Idysore ArcheBologicnl Survaj<noinclude></noinclude> eytrp90rffvtd0zpbp34r2za9ge5md3 104 119912 318345 2026-05-09T09:35:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXX SIDDHAS' liOUT.liEI! Myson Avcheeological Sitrvey 318345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXX SIDDHAS' liOUT.liEI! Myson Avcheeological Sitrvey<noinclude></noinclude> nccyehjiszn078fbal1cktz73iex2pg 104 119913 318346 2026-05-09T09:36:01Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 43 1. iNSCRIPTiONS ASSIGNABLE TO SPECIFIC dynasties of kings. A good number of the inscriptions can be assigned to specifie dynasties of kings such as tlie Ganga, the Rashtrakuta, tlie Chalukya, the Hoysala, and those of Vijayanagar and Mysore. There are also a few records which refer to the Kadambas, the Nolauibas, the Chdlas, the Changalvas, and the chiefsof Nidugal and Nuggehalli. The epigraphs relating to the Hoysala dynasty are fairly numerous. Th... 318346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>43 1. iNSCRIPTiONS ASSIGNABLE TO SPECIFIC dynasties of kings. A good number of the inscriptions can be assigned to specifie dynasties of kings such as tlie Ganga, the Rashtrakuta, tlie Chalukya, the Hoysala, and those of Vijayanagar and Mysore. There are also a few records which refer to the Kadambas, the Nolauibas, the Chdlas, the Changalvas, and the chiefsof Nidugal and Nuggehalli. The epigraphs relating to the Hoysala dynasty are fairly numerous. The Gangas. The earliest o f the Ganga records seems to be 415 (Plate LXXVI), which refers to the erection of a basadi or Jina temple by Sivamara. The pakeographv of the inscription leads us to the conclusion that the reference is in all probabilitv to king Sivam&ra II, son of Sripuru sha. The periodof the record may be about 810. The next in point of time is 894 (Flate LXXV), a viragal ', which refers itself to the reign of Satyavakya P ermanadi. It records that in the fifteenth year of the coronation of Satyavakya Permanadi, Bidiy&vta, sonof Maltiyara-Biivayya, fought and fell dur- ing a cattle raid. The king mentioned is verv probably Satyav&kya Rachamalla Permanadi II who began to rule in 870, and if so, the date of the record would be 884. The sculptures on the stone represent the hero as cutting off the head of his opponent with a sword, the herd of cattle rescued bv him being also shown at his side^Another viracjal, 138J60), (Plate LXIX), refers to a Ganga prince of the name of ( xanoa-vaj ra, also known as Rakkasa-mani, and records the death of his faithful and brave servant Boyiga in a fierce battle between the prince on the one side and Vaddega and Koneya-Ganga on the other. The inscription says that having made the whole force of Vaddega and Koneya-Ganga fiee with terror and killed many warriors, Boyiga fell severely wounded, the greatness of his prowesa being praised even by the enemy's troops. Wedo notknowwho this G-anga prince was, nor his opponent Koneya-Ganga whose cause was espoused by Vaddega, evidentlv the Rashtrakiita king Amoghavarsha III. The period of tlie viragal may be about 94U. Ganga-vajra was also a title of the later Ganga kiug Marasimha according to 59 (88). A third vlragal, 1 89 ( 61), of about 950, records the death, probably in a battle at Bagi- yur, of Saviyabbe, the daughter of the chief Bayika and the wife of Dh6ra's son Loka- Vidyadhara alids Udaya-Vidy&dhara. Itisdoubtful whether Loka-VidyAdhara was a Ganga prince, though weknow that some Ganga kings hadtitles with the surfix Vidya- dhara, e. g., the adopted son of Rakkasa-Ganga was known as Raja-Vid^Adhara 8 and Marasimha had the title Ganga-Vidyadhara 3 . The continuation of the record round the top, which is mostly illegible, seems to state that out of affection for her husband Savi- yabbe accompanied hini to battle and fell fighting at his side. The sculptures at the top represent her as an ama/on riding on a horse, flourishing a sword, with a manon an 1. A memorial to u hero who fell in battle. 2. E C. VIII, Nagar 35. 3. Sravaua Belgola 59 (38).<noinclude></noinclude> 792j4ermmstp7xtjznvukflnrcr85t2 104 119914 318347 2026-05-09T09:36:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: *>/ 44 elephant opposite to her, apparently aiining at her with some weapon held at the Jevel of his waist. No. 150^ is a fragmentary Jaina epitaph containing references here and there to the Ganga kingdom and its prosperity. It mentions one Narasinga as thegreat minister of Eregangaand states that the son of Narasinga's son-in-law Nagavarma, who was an equal of Vatsaraja and Bhagadatta, died by the Jaina rite of starvation. Ereganga is evidently the Ga... 318347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>*>/ 44 elephant opposite to her, apparently aiining at her with some weapon held at the Jevel of his waist. No. 150^ is a fragmentary Jaina epitaph containing references here and there to the Ganga kingdom and its prosperity. It mentions one Narasinga as thegreat minister of Eregangaand states that the son of Narasinga's son-in-law Nagavarma, who was an equal of Vatsaraja and Bhagadatta, died by the Jaina rite of starvation. Ereganga is evidently the Ganga king Ereyappa who, according to the Sudi plates ' of Butuga and the Kudlur plates 2 of Marasimha, had a son named Narasinga, who scems to be mentioned in the present record as his great minister. The date of the inscription may be about 950. No. 59 (38), (Plate LXIII), introduces us to king MArasimha, gives an elaborate account of his achievements and records his death at Bankapura by tlie Jaina rite of sallekhand, or starvation. It states that Marasimha, who had the title Satyavakya-Konguuivarma-dharma-maharajadhiraja, became known as the king of the Gurjaras by his conquest of the northern region for the Rashtrakuta king Krishna III; that he broke the pride of Alla, a powerful opponent of Krishua III; that he dispersed the bands of the Kiratas dwelling on the skirts of the Vindhya forests; that he protected the army ofthe emperor (Krishna III) at Manyakheta (Malkhed in the Nizani's Dominions); that he performed the anointment of the Rashtrakuta king Indra IV ; that he defeated Vajjala, the younger brother of Patalamalla; that he captured all the possessions, including jewels, elephants, etc. of the ruler of the Vanavasi country; that he received obeisance from the members of the Matura famil y 3 ; that he destroyed all the Nolamba kings in war, which circumstance gave him the distinctive title Nolam bakulanta ka or a Yama to the Nolamba family ; that he took the hill-fort of Uchchangi which had proved impre- gnable even to Kaduvatti; that he killed the Sabar a leader Naraga ; that he defeated the Chalukya prince Rajaditya; that he fought and conquered in battles on the banks of the Tapi, at Manyakheta, at Gonur, at Uchchangi, in the Banavasi country, and at the fortress of Pabhase; and that he maintained the doctrine of Jina and erected basadis and mdnastambhas at various places. The record closes with the statement that he relinquished the sovereignty, and keeping the vow of salUkhand for three days in the presence of Ajita-bhattaraka, died at Ban kapura (in 974). Agoodnumberof titles is applied to him, among which may be mentioned Ganga-chudamani ( the ciest-jewel of the Gangas), Nolambantaka (destroyer of the Nolambas), Guttiya-Ganga (the Ganga of Gutti), Chalad-uttaranga (the lintel of firmness of character), Mandalika-Tri^etra (a Siva among chieftains), Ganga- Vidyadhara, Ganga-Kandarpa, Ganga-Vajra and Gangara-singa (the lion of the Gangas). From an inscription at Karagada 4 , of 971, we learn that the battle with 1. E. /., III, 158. 2. Mysore Arch<eolo<iic<d Bepbrt For 1921, p. 25. 3. E. I., XI, 4 and 5. 4. Mysore Archccological lieport for 1911, p. 37.<noinclude></noinclude> bb1j70i640d8kk8utqz8svjr6vt1rs6 104 119915 318348 2026-05-09T09:36:25Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXXI t 1. CHKXXAXXA-HASTI AND D0N6 Mysore Archceological Survey 2. ODEGAL-BASTl 318348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXXI t 1. CHKXXAXXA-HASTI AND D0N6 Mysore Archceological Survey 2. ODEGAL-BASTl<noinclude></noinclude> n1egdxii4opsuanmibqtcz0jlt6ba7c 104 119916 318349 2026-05-09T09:36:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 46 Rajaditya was f or the possession of ;h c Uchchangi fo rt. The Kflfllur plati -Marasimha, of 963, state that Krishna III, when setting out on an expedil to the north to conquer Asvapati, himself performed the ceremony of crowning Marasimha as the ruler of Gangapadi. No. 45, which Beems to refer to a warrior or servant of Xolambakulantaka, is a rccord of the same reign. His successor was king Rachamall a (IV ) whose minister and general, Ch& >- munda... 318349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>46 Rajaditya was f or the possession of ;h c Uchchangi fo rt. The Kflfllur plati -Marasimha, of 963, state that Krishna III, when setting out on an expedil to the north to conquer Asvapati, himself performed the ceremony of crowning Marasimha as the ruler of Gangapadi. No. 45, which Beems to refer to a warrior or servant of Xolambakulantaka, is a rccord of the same reign. His successor was king Rachamall a (IV ) whose minister and general, Ch& >- munda-Raj a, built, according to Xo. 122 (Plate LXVIII), the Chamundaraya-bi on the smaller hill and erected, as stated in 175 (76), 170 (76) and 179 (75 (Plate LXXI i, the colossal statue of Gommatesvara on the larger hill. No. 17C is in the Tamil language, one-half being in Grantha, and the other half in Yatte- luttu, charactcrs; and 170 in thc Mahrathi language, the characters used being Nagari. No. 281 | L09), (Plate LXXIT), though fragmentary, contains some account of Chamunda.Raja's exploits. We leam from it that he belonged to the Brahma- Kshatra race ; that when by order of king Indra his own lord king Jagaddkavlra ( Eachamalla) raised his arm to eonquer Vajvaladev a, the younger brother of 1'at alamall a, he routed and put to flight the hostile army ; that in the wars with Nolamba-Ra ja and king Ranasinga his prowess was applauded by his lord Jagar dekavira; and that he frustrated an attempt by king Chaladanka-Ganga to s< by force the Ganga empirc. . Cluununda-Raja was also a li terary charac tcr, being the author of a Kannada work called Ghamundaraya-purana, an account mostly in prose of the twenty-four Tlrthankaras, which he wrote in 978. From the opening and concluding chapters of the work, which give a few details about fche author. we learn that he was born in the Brahma-Kshatra race; that his lord was Jaga- dekavira and his guru Ajitasena; and that he obtaiued renown by putting to flight Govindaraja and slaying Rachaya. The origin of his various titles is relatcd thus: from his defeat of Vajvaladeva in the Khedaga war he obtaiued the title Saniara- dhurandhara ; froui the valour he displayed in the plain of Gonur in the Nolamba> war, the title Vira-mdrtdnda) from his brave hght against Rajaditya in the fort of Uchchangi, the title Uanaranga-singa ; from his killing Tribhuvanavira in the fort of Bageyur and enabling Gdvindara to enterit, the title VairiJcula-Kdladandd) from his defeat of Raja, Basa, Sivara, Kunanka and other warriors in the fort of king Kama, the title Bhujavikrama ; from his slaying-Mudur&chaya known as Chaladanka-Ganga and Gangara-bhata who killed his younger brother Nagavarma, the title 8amara-Parahwrdma and from his nover telling an untruth even in .;■ the title Satya-Yudhishthira* Chamunda-Raja secms to have served under MArasimha also as indicated by some of his exploits which, as we have seen above, are attributed to that king. In several inscriptions he is mentioned simply by his title of Raya . No. 345 (137) states that Raya, the minister of king Rachamalla, was one of the chief promoters of the Jaiua faith and couples his name with those of Ganga-Raja, the minister o' 1. Mysore Archyeological Eeport for 1921, p. 26. 12<noinclude></noinclude> 97twr0dvvzg48pm49vkbzq1fhv95g9k 104 119917 318350 2026-05-09T09:37:10Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 46 Vishnuvardhana, and Hulla, the rninister of Narasimha I, who came after him. In several other records, which give an account of Ganga-Eaja's achievements, such as 70 (59 >, 125 (45), 240_(90), 251 and 397, Ganga-Eaja isdescribed as a hundred- fold more fortunate than the former Eaya of the Gangas, that is. Cbarnunda-Eitya. No. 154 refers toavisitor Subhakarayya who, it says, was the accountant of Eacha- malla-Deva, probably king Eachamalla IV. The last... 318350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>46 Vishnuvardhana, and Hulla, the rninister of Narasimha I, who came after him. In several other records, which give an account of Ganga-Eaja's achievements, such as 70 (59 >, 125 (45), 240_(90), 251 and 397, Ganga-Eaja isdescribed as a hundred- fold more fortunate than the former Eaya of the Gangas, that is. Cbarnunda-Eitya. No. 154 refers toavisitor Subhakarayya who, it says, was the accountant of Eacha- malla-Deva, probably king Eachamalla IV. The last record to be noticed under this hcad is 121 (67) which refers to the erection of a Jina temple at Belgola by Jinadevana, son of Chamunda-Raya and lay disciple of Ajitasena. Ajitasena was also the guru of Chamunda-Eaya. We may also notice here some epigraphs which contain references to the Gangas, without mentioning any particular Ganga king. The incomplete inscrip- tion 37 merely refers to the illustrious Ganga family and 411 mentions a warrior of the Gangas. In 378 is a reference to a fierce battle between the Gangas and the Cho]as under Chola-Permadi and 164 records the erection of an epitaph by a Ganga chief . We learn from 69 (55) that Gopanandi caused the Jaina religion, which had become weak, fco attain the prosperity and fame which it formerly enjoyed during the time of the Ganga kings;from 67(54), of 1129, that Srivijaya was greatly honored by a Ganga king; and from 345 (137), of about 1159, that Kellangere, w 7 here Hulla erected several bastis, owed its foundation to the Gangas. No. 67 (54,) also mentions in a poetical way the help received by the founder of the Ganga dynasty from the Jaina teacher Simhanaiidyacharya in establishing his power. It savs ; " The sharp sword of meditation on the venerable Arhat, which cuts asunder the row of stone pillars the hostile army of the ghdti x sins, was vouchsafed by Simhanandi-muni to his disciple also. Otherwise, how was the solid stone pillar, w T hich barred the road to the entry of the goddess of sovereignty, capable of being cut asunder by him with his sword? " The disciple referred to here is the Ganga king Kongunivarma, whom the Ganga copper grants describe as having gained great fame by cutting asunder a stone pillar with a single stroke of his sword. There are also other inscriptions and literary works which refer to Simhanandi as the founder of the Ganga kingdom. No. 397 states that he was the creator of the Ganga kingdom and the Udayendiram grant 2 of Hastimalla says that the Ganga family obtained increase through his greatness. The Kudlur plates 3 of Marasimha tell us that by favor of Simhanandi Kongunivarma or Madhava obtained strength of arm and valour and cut asunder the great stone pillar with a single stroke of his sword ; E C, VII, Shimoga 4,- that Simhanandi presented him with a sword and procured for him a kingdom ; and E C, VIII, Nagar 35 and 36, that Simhanandi made the Ganga kingdom. In an old commentary on the Jaina work 1. See Translations, page 25, note 9. 2. South Indian Inscriptions, II, 387. 3. Mysore Archceological Beport for 1921, p. 19.<noinclude></noinclude> d98u6aczldt1jib00otierp4ssj6pdh 104 119918 318351 2026-05-09T09:37:38Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 47 ■Gommatasdra it is statcd that tlic Granga family prospered by thc blessing of Simhanandi. TlIE I v ASllTliAK UTAS. Some Rashtrakuta kings haye already l)cen referred to when speaking of the Gangas : Vaddega or Amoghavarsha III who along with Koneya-Ganga fought against Ganga-vajra or Ralikasa-mani ; and Indra hv whose order Cbammida- Raja's lord Jagadekavira or Rachamalla dcfeated Yajvaladeva. The earliest Rashtrakiita inscription ve have to notic... 318351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>47 ■Gommatasdra it is statcd that tlic Granga family prospered by thc blessing of Simhanandi. TlIE I v ASllTliAK UTAS. Some Rashtrakuta kings haye already l)cen referred to when speaking of the Gangas : Vaddega or Amoghavarsha III who along with Koneya-Ganga fought against Ganga-vajra or Ralikasa-mani ; and Indra hv whose order Cbammida- Raja's lord Jagadekavira or Rachamalla dcfeated Yajvaladeva. The earliest Rashtrakiita inscription ve have to notice is 35 (24), (Plate LXIIj, which refers itself to the reign of the prince Ranavaloka Kambayy a. son of Dhruva and elder brother of Govinda III. It states that while the obtainer of the band of five great instruments, the mahd-sdmantddhipati or lord over great feudatories, Ranavaloka sri-Kambayya, son of sri-Ballabha-maharajadhiraja-paramesvara-maharrija, was ruling the earth, Ba .... rasa made a grant of land to . . . . sena- adigal on the occasion of the queen of Manasija's .... concluding hcr vow of silence owing to sickness. Prince Kamba was appointed as viceroy of the Ganga territory when its ruler Sivamara II was imprisoned by Dhruva. E C, IV, Heg- gadadevankote 93 says that he was governing the Ninety-six thousand, that is, the Ganga territory, and from the Manne plates, E C, IX, Nelamangala 61, we learn that he continued to rule the Ganga kingdom in 802. Another set of plates 1 recently discovered at Chamarajanagar records that when his victorious camp was at Talavananagara (Talkad) he granted at the request of his son Sankaragaima a village to the Jaina teacher Yardhamana in 807. We know from other sources that through the preference of his father for his younger brother he had been supersed- ed as heir to the throne by the latter, their father giving him the Ganga kingdom instead. On his father's death he headed a confederacy of twelve kings in an attempt to recover his birthright. But Govinda overcame this conspiracy, and Kamba appears to have submitted to him. The present inscription is not dated; its period may be about 800. No. 133 (57), (Plate LXX), which is filled with the praise of IndralY, descri- bes his inimitable skill in playing polo 2 and records his death in 982 at Sravana Belgola by the Jaina rite of salWkhand . It says that he was the son's son of Krishna III, the daughter's son of Ganga-Gangeya (Butuga) and the son-in-law of Rajachudamani. It is not clear who the last was. The titles applied to king Indra are Ratta-Kandarpa, Rajamartanda, Chalad-ankakara, Chalad-aggali, Kirti- Narayana, Elevabedenga, Gedegal-abharana, Kaligalolganda and Birarabira. As we saw above, Marasimha tried to maintain the Rashtrakuta power by crowning Indra, but the Chalukyas shattered that power beyond recovery in 973. No. 134 ■(58) commemorates the death of a hcro namcd Pitta who had thc titlc Mavana- gandhahasti (a rutting elephant of his maternal uncle or fathcr-in-law). His 1. Mysore Archceological Beport for 1920, p. 31. 2. See Translafcions, page 62, notes 1 and 2.<noinclude></noinclude> 81y1vnbwbbsbv0yp4k797ilj2tid97m 104 119919 318352 2026-05-09T09:37:49Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 48 valour is discribed at length and it is stated that the command of the army was bestowed upon him by Rajachudamani-Margedemalla. The palseography, thc mention of Rajachudainani and the identity of the cyclic year lead to the inference that this record may also be one of Indra's time and that its date may be the same as that of the previous one. It may also be mentioned here that No. 67 (54), of 1129, refers incidentally to two Rashtrakuta kings, namely... 318352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>48 valour is discribed at length and it is stated that the command of the army was bestowed upon him by Rajachudamani-Margedemalla. The palseography, thc mention of Rajachudainani and the identity of the cyclic year lead to the inference that this record may also be one of Indra's time and that its date may be the same as that of the previous one. It may also be mentioned here that No. 67 (54), of 1129, refers incidentally to two Rashtrakuta kings, namely, SahasaFunga and Krishna. Akalaakadeva describes the greatness of his own learning to Sahasa- tunga, who has been identified with Dantidurga ; and Paravadimalla gives the deri- vation of his name to Krishna, probably the second king of that name. The Chalukyas. Rcference has already been madc to the victory of the Ganga king Mara- simha over the Chalukya prince Rajaditya. No. 152 names a chief _Goggi with the epithet Chagabhakshana-chakravarti. He is most probably identical with tbe Chalukya chief of that name mentioned in an inscription at Varuna, E C, III, Mysore 37, and described as the obtainer of the band of five great instruments and as a malid-sdmanta who had the original boar for his crest. There are also several viragals at the same village recording the death of Goggi's servants in various battles 1 . Nos. 73 (59) aud 125 (45), of 1118, which are records of the reign of the Hoysala king Vishnuvardhana, state incidentally that his general Ganga-Raja inflicted a severe defeat on the army of the Chalukyaemperor Tribhu- vanamalla-Permadi-Deva, that is, Vikramftditya VI (1076-1126). They give a spirited account of how Ganga-Raja made a niglit attack on the Ghalukya army encamped at Kaimegal under the command of twelve sdmantas or tributary chiefs and completely defeated it, capturing all their stores and vehicles, which he pre- sented to his own lord. No. 384 (14.4) opens with a formal acknowledgment of the overlordship of the Chalukya emperor Tribhuvanamalla-Deva, but being really a Hoysal.a record, it will be dealt with under the next head. There are a few incidental references to Chalukya kings in 69 (55), of about 1100, and 67 (54), of 1129. In the former it is stated that Gunachandra was the worshipper of the feet of Mallikamoda-Santisa in Balipura. As Mallikamoda was a title of Jayashnha I' 2 , this god was in all probability set up by him or by some one else in his name. It is also stated in this record that Vasavachaudra attained celebrity as Bala-Sarasvati in the Chalukya capital. In the other inscription Vadiraja is said to have acquired great fame in the Chalukya capital and to have been honored by Jayasimha I; and Svami, another Jaina teacher, to have had the title of Sabda-Chaturmukha conferred on him in the court of king Ahavamalla (1042-1068). 1. See Mysore Archceoloyical Beport for 1916, pp. 46 and 47. 2. See E.I., XII, 144; E C, VII, Shikarpiir 20 a, 125, 126 and 153.<noinclude></noinclude> mboiw4awn2dja9yx19gt9nt7ldshmi0 104 119920 318353 2026-05-09T09:37:59Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Bhandara Basti SCALF. 3015 10 5.. «0 40 =f° FEET Pl, XXXIV, 17 8 itytorr Archanloqica.1 Surveq. m m m m -- 318353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Bhandara Basti SCALF. 3015 10 5.. «0 40 =f° FEET Pl, XXXIV, 17 8 itytorr Archanloqica.1 Surveq. m m m m --<noinclude></noinclude> swo7xvlyrb8iysaenisjg1i446rz6uk 104 119921 318354 2026-05-09T09:38:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 49 The Hoysalas. As stated before, there are numerous records relating to the Hoysaja dvnasty. Of these, 132 (56), of 1183, 143 (53), of 1131, and 381 (144), of about 1135, give the geneak)gy of the Hoysalas from Vinayaditya to Vishnuvardhana; 345 (137), of about 1159, and 349 (138), of 1159, from Vinayaditya to Narasimha I ; and 327 (124), of 1181, and 335 (1*20), of 1195, from Vinayaditya to Ballala II. Xo. 132 also gives the Puranic genealogy, and an... 318354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>49 The Hoysalas. As stated before, there are numerous records relating to the Hoysaja dvnasty. Of these, 132 (56), of 1183, 143 (53), of 1131, and 381 (144), of about 1135, give the geneak)gy of the Hoysalas from Vinayaditya to Vishnuvardhana; 345 (137), of about 1159, and 349 (138), of 1159, from Vinayaditya to Narasimha I ; and 327 (124), of 1181, and 335 (1*20), of 1195, from Vinayaditya to Ballala II. Xo. 132 also gives the Puranic genealogy, and an account of the rise, of the Hoysalas thus: - "From (Brahma) the offspring of the lotus navel of Vishnu was born Atrij his son was the Moon; his son Budha; his son Pururava; his son Ayu; his son Nahusha; his son Yayati; his son Yadu : and in the line of Yadu arose manv kings. Among thosefamous ones was a certain king, Sala, to whom, on a certain occasion, a great sage in a forest said with reference to a fierce tiger /joij sala (strike, Sala); and from this circumstance he adopted the sage's words as his name, as also the tiger crest. Thence the lords of Dvaravati became Poysalas and possessors of fche tiger crest in Sasapura 1 . Among them was king Vinayaditya". It is not clear wliy Nripa-Kama-Hoysala who, according to E C, V, Arsikere 1 11 and 157, was the fabher of Vinayaditya, is not included in the genealogy as given in the above- meutioned inscriptions and numerous others. That he ruled there can be no doubt, for, there are several mscriptions 9 which mention the fact. No. 118 (44), of 1120, however, mentions him as the patron of Echa, the father of Vishnuvardhana's general Ganga-Kaja. With regard to Vinaya ditya, 07 (54), of 1129, states that he became a great king by the favor of the Jaina teacher Santi- deva; and 143 that he made any number of tanks and temples, any number of Jina shrines, any number of nddus (or districts), villages and subjects. The erection of Jina temples by him is thus described: " The pits dug for bricks became tanks, the mountains quarried for stone became level with the ground, the roads by which thc mortar-carts passed became ravines;— thus did king Poysala cause Jina temples to be built." His son by Keleyabbarasi was Ereyanga, who is described as the right arm of the Chalukya king in 327 and 345. There are several verses devoted to his praise in 349, which describe him as the glory of the Kshatriya family, as a Yama incarnate in battle, and as having burnt Dhara, the city of the Malava king, put to fiight the rierce Chola army, destroyed Chakragotta, and ruined Kalinga. Bv his wife Echala-Devi he had three sons — Ballala I, Vishnuvardhana and Udayaditva. Vishnuvardhana's titles, praises and conquests are given in 132, 143, 327, 345, 349 and 384. The titles applied to him are the maha-mandalesvara who has acquired the band of tive great instruments, Tribhuvanamalla, lord of the excellent citv of Dvaravati, sun in the sky of the Yadava family, crest-jewel of rectitude, punisher 1. Angaili in the Muilgere Taluk of the Kailur Distriet in the Mysorc State. 2- See E C, V, Manjarabad 43, of 1022, and Arkalgud 76, of 1026 ; E C, VI, MiV.lgere 19, of the seventh year of his reign. 13<noinclude></noinclude> ms8z4gjd7ajodg3ppwjkpe3xorjr3wj 104 119922 318355 2026-05-09T09:38:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 50 of the Malepas, capturer of Talakaclu Kongu Nangali Koyatur Uchchangi Nolam- bavadi and Hanungal, and Bhujabala-Vira-Ganga. He is further described as sole promoter of the prosperitv of Patti-Perumala's kingdom, as a wild fire to the forest Chakragotta, as a submarine fire to the maiulalikas or chieftains of Tonda, as a spear to the heart of Adiyama 1 , as the uprooter of Narasingavarina as the final destructive fire to Kalapala, as death to the... 318355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>50 of the Malepas, capturer of Talakaclu Kongu Nangali Koyatur Uchchangi Nolam- bavadi and Hanungal, and Bhujabala-Vira-Ganga. He is further described as sole promoter of the prosperitv of Patti-Perumala's kingdom, as a wild fire to the forest Chakragotta, as a submarine fire to the maiulalikas or chieftains of Tonda, as a spear to the heart of Adiyama 1 , as the uprooter of Narasingavarina as the final destructive fire to Kalapala, as death to the Kongas, as confounder of Henjeru, as disturber of Savimale, as destroyer of the Ghats, as dragger along of the Tuluvas, as a terror to Goyindavadi, as trampler on Kodda, and as plunderer of Rayaraya- pura. His prowess is thus eulogised: "Some he rooted out; some he captured alive in fierce battle; the heads of some he tauntingly trampled under foot; impudent op- ponentshe trod into a mass with rage ; — thus did themighty Vishnu, equal to Indra in prowess, free his great kingdom from enemies by the strength of his arm. When king Vishnu pursues them, kings fly panic-stricken, saying with fear 'there he comes, here he conies,' and the whole world seems filled with his form to their eyes, thus affordiog a clear illustration of the saying that all the world is pervaded by Vishrm- In whatever direction he marched, there the opposing kings, trernbling with fear, gave up all their possessions to him, and, becoming his servants, always served around him. The strongest forts of his enemies, such as Koyatur Talavanapura and Kayarayapura, were burnt in the growing fiames of Vishnu's glory. So many impregnable forts of the enemy did he capture by attack, so many kings did he vanquish in battle with the multitude of his weapons, so many who submitted did he graciously appoint to high positions, — thus to enumerate them would indeed bewilder even Brahma." The account of his conquests is given thus: He easily captured Chakragotta, Talakadu, Nilagiri, Kongu, Nangali, Kolala, Tereyui% Koyatur, Kongali, Uchchangi, Taleyur, Poinburcha, Andh&sura-chauka. Baleya- pattana, Chengiri, Hanungal and may other fortresses, and rnade by his fierce valour the whole of the Gangavadi Ninety-six thousand as far as Lokkigundi obedient to his seal (or command). He destroyed Koyatur, reduced Konga-Raya- rayapura to ashes, shook Ghattakavata, and caused the city of Kanchi to tremble^ He reduced to dust the famous fortress of the Virata king with the tramp of his peerless army, made Vanavasi dwell in forest, and shook the great Vallur. He made the water of the Malapraharini muddy with the dust from the feet of his array, and sharpened the sword in his hand with the blood of Kalapala. He defeated Narasimhavarraa and Adiyaina, and took possession of Chengiri and Talavanapura. He conquered king Irungola and the Kadamba king, put to flight the army of the Malava king, Jagaddeva and others sent by the ( Chalukya). emperor, and seized with his sword the earth froin the east to the west as far as the Krishnavenna. He brought into complete subjection the Kongu seven and the Male seven, and captured countries as far as Lokkigundi. 1. Chola feudatories.<noinclude></noinclude> e89xoztnm0sq3h0kpjkbz8srhhtjvnk 104 119923 318356 2026-05-09T09:39:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 51 We rnay novv proceed to exarniae the records of Vishnuvardhana's reign. The arliest of these is 137, dated 1117. It mentions two merchants named Poysala- setti and Nemi-setti, describing them as the royal merchants of kiag Poysala and as warm supporters of the Jaiaa religioa, aad records that thoir aiothers Machik- abbe aad Santikabbe, haviag caused a Jiaa temple to be built aad a mandara made, received dikshe or iaitiatioa from the sage Bhaaukirti. Th... 318356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>51 We rnay novv proceed to exarniae the records of Vishnuvardhana's reign. The arliest of these is 137, dated 1117. It mentions two merchants named Poysala- setti and Nemi-setti, describing them as the royal merchants of kiag Poysala and as warm supporters of the Jaiaa religioa, aad records that thoir aiothers Machik- abbe aad Santikabbe, haviag caused a Jiaa temple to be built aad a mandara made, received dikshe or iaitiatioa from the sage Bhaaukirti. The Jiaa temple re- ferred to is the Teriaa-basti oa the siaaller hill (see p. 7). No. 366 is aa uafiaished inscription giving merely the aame aad titles of the kiag. Froai 388 we learn that the king's seaior geaeral, svdmidrdha-gharatta (a alillstoae to traitors to his lord) Ganga-Raja, made Jinanathapura at the holy place Belgola. A graat alsoappears to have beea made by him with the king's peraiissioa. Meatioa is made of a holaga or measure aaraed Drohagharatta after the title of Ganga-Raja. It is curi- ous that the iascriptioa eads thus : The arrow shot by Drohagharatta. Perhaps the mark of aa arrow was made for his sigaature, though ao such mark is aow vi- sible oa the stoae. The village Jiaaaathapura is about a aiile to the aorth of Belgola. Nos. 73 (59), of 1118, 125 (.45), 240 (90), 251, 384 (144) aad 397, of 1119, all of which refer themselves to the reiga of Vishnuvardhana, give Gang a- Raja/s pedigree and an account of his exploits and pious acts. The pedigree is as follows : Nagavarma of the Kauadiaya-gotra ; his soa Mara, his wife Makanabbe ; their soa Echa, also kaowa as Budhaiaitra, whose patroa was kiag Nripa-Kama- Hoysala; his wife Pochikabbe ; their soas Bamma-chamiipa aad Gaaga-Raja. The titles of Gaaga-Raja as givea ia 118 (44), of 1120, are : obtaiaer of the baad of five greatiastrumeats, maJid-sdmantddhipati, mahd-pracJianda-dandandijaJca,teYri- fier of his enemies, pnrifier of his family, friead of the learaed, a mooa ia raisiag the volurae of the milk oceaa the Jaiaa religioa, a laiae to the jewel perfect faith ia Jaiaism, taker of delight ia gifts of food shelter mediciae aad learaiag, a purna- kumbJia ( vessel filled with water) for the coroaatioa of kiag Vishauvardhaaa, a foaadation pillar for supportiug the araasioa of dJiarma, a hero who keeps his word, chaser of his eaemies, aad drdJiagJtaratta. This iascription, also states that his father's guru was Kauakaaaadi of Mullur (ia Coorg). Amoag his exploits, his defeat of the Chalukya army at Kaaaegal has already beea raeatioaed whea speak- iag of the Chalukyas (p. 48). His other achievements are thus described : "Seizing Talakadu, taking possessioa similarly of Koagu, chasiag away Jam pulliag out Cheagiri by the streagth ofhis arm, sendingNarasiaga to the abode of Yaraa, — the geaeral Gaaga took Gaaga-maadala aad raade it subject to the orders of kiag Vish- nu. When Chola's sdmanta Adi} r ama, stationed in the camp of Talakadu, refused to surreader the nddu which Chola had givea, sayiag ' Fight aad take it ', Gaaga- Raja aiarched agaiast him ; aad the two arraies met. Ganga-Raja, why do we require others for describing the greatness of your prowess ? Is not Dama who, while the poiat of your sharp sword was lifting up the skin of his back, fled in the<noinclude></noinclude> f7da9nijy4n4i2vysqa69xym3o8o1ns 104 119924 318357 2026-05-09T09:39:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 52 direetion of Kanchi enough ? Ganga, unable to face you in battle, the Tigula (Tamil) Dama escaped and took refuge in the forest. Having remained till now in Talakadu astonishing people by his valour, the sdmanta Damodara, turning now his back on the fight through fear of Ganga-Raja's sword, lives like a Saiva ascetic eating from a skull. Ganga-Raja put to fiight Narasingavarma and all the other sdmantas of Chola above the ghats and brought the whole nd... 318357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>52 direetion of Kanchi enough ? Ganga, unable to face you in battle, the Tigula (Tamil) Dama escaped and took refuge in the forest. Having remained till now in Talakadu astonishing people by his valour, the sdmanta Damodara, turning now his back on the fight through fear of Ganga-Raja's sword, lives like a Saiva ascetic eating from a skull. Ganga-Raja put to fiight Narasingavarma and all the other sdmantas of Chola above the ghats and brought the whole ndtln under the domini- on of his lord's single umbrella. ' How helpful he was to his lord is thus puetical- ly described : " As the thunderbolt to Indra, as the plough to Balarama, as the discus to Vishnu, as the spear to Subrahmanya, as the bow Gandiva to Arjuna, even so, does Ganga conduct the affairs of king Vishnu." The account of his pious acts runs thus : " The Kondakunda line of the Miila-sarigha is the most ancient in the Jaina creed ; and the promoter of that line is undoubtedly the general Ganga, lay disciple of Subhachandra-siddhanta-deva who is the disciple of Kukkutasana-Mala- dhari-deva of the Pustaka-gachchha of the Desiga-gana. He renovated all the Jina temples of Gangavadi ; he had the enclosure built around Gommatadeva ; driving out the Tigulas, he restored Gangavadi to Vira-Ganga ; — was not Ganga-Raja a hundred-fold more fortunate than that former Raya (Chamunda-Raya) of the Gangas ? Wherever he marched, wherever he was encamped, wherever his eyes rested, wherever his mind was attracted, there he had Jina temples made ; and thus the country was everywhere brought through Ganga-Raja to the condition in which it had been in days of yore. After Chamunda-Raya he was the chief promoter of the Jaina doctrine." Supernatural power was also attributed to him; for, it is stated that just as the Godavari stopped fiowing on account of the Jaina devotee Attimabbarasi 1 , the Kaveri, though it swelled and surrounded him, did not touch him, thus testifying to the depth of his devotion to the Jaina faith. We also learn from 73 and 125 that when after his victory over the Chalukya army at Kannegal he presented to Vishnuvardhana the stores and vehicles of the enemy captured in battle, the king, being pleased with hisprowess, said "I am pleased ; ask for a boon," where- upon Ganga-Rajaasked forand obtained from the king the villageof Parama andgrant- ed it to the Jina temples erected by his mother Pochaladevi and his wife Lakshmi -devi. And 240,231 and 397 state that after his victory over the Chola feudatories at Talkad he similarly obtained from the king the village of Govindavacli and granted it for the worship of Gommatesvara. Both the grants were made after washing the feet of his guru Subhachandra-siddhanta-deva. It is stated in 73 that the grant of Parama was confirmed by the general Echi-Raja, apparently the son of Ganga-Raja. The engraver of 73 was Vardhamanachari, an orna- ment to the forehead of titled sculptors, and of 397, Gangachari with the same epithet. It will be convenient to notice here the remaining inscriptions relating to Ganga-Raja, though the king is not named in them. No. 126 (46) is an epitaph 1. See Translations, page 40, note 2.<noinclude></noinclude> efnamn6o4r6o23ttd5hnk541nneb3ny 104 119925 318358 2026-05-09T09:39:33Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, XXXVL < 00 < cc << Q z- < m z u z < (X LJ z o t- co i 318358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, XXXVL < 00 < cc << Q z- < m z u z < (X LJ z o t- co i<noinclude></noinclude> n0sj266vmo0utzbozapg2oh1vjl7crw 104 119926 318359 2026-05-09T09:39:47Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 53 set up by Lakshmi, wife of Ganga-Raja, to commemorate the death in 1113 of her brother Buchana, a lay disciple of Subhachandra-siddhanta-deva. It opens with a verse in praise of Subhachandra and states that the lady Nagale had two daughtett named Lakkale (Lakslnni, wife of Ganga-Raja) and Demati and a son named Buchana. After praises of Buchana the record concludes with the statetneut that in order to perpetuate his fame Lakshmi set up the stone pillar... 318359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>53 set up by Lakshmi, wife of Ganga-Raja, to commemorate the death in 1113 of her brother Buchana, a lay disciple of Subhachandra-siddhanta-deva. It opens with a verse in praise of Subhachandra and states that the lady Nagale had two daughtett named Lakkale (Lakslnni, wife of Ganga-Raja) and Demati and a son named Buchana. After praises of Buchana the record concludes with the statetneut that in order to perpetuate his fame Lakshmi set up the stone pillar. No. 127 (47 ) is also an epitaph recording the death in 1115 of the Jaina teacher Meghachandra- traividya-deva, set up by Ganga-Raja and his wife Lakshmi. After giving the succession of gurus (which will be considered later on) from Padmanandi alias Kondakundacharya down to Meghachandra-traividya-deva who is praised at length, the inscription states that the chief disciple of the latter, Prabhachandra-siddhanta- deva, had this epitaph consecrated with great magnificence at the holy place Kabbappu through his lay disciples Ganga-Raja and his wife Lakshmimati- dandanayakiti. The titles of Ganga-Raja are given as in 118, and it is stated of him that he was the raiser up of the kingdom of Vishnuvardhana and that by restoring innumerable ruined Jina temples in ail places to their former condition he converted the Gangavadi Ninety-six thousand into Kopana 1 . The inscription was written wich a potstone pencil by the caligraphist Chavaraja and engraved by Gangachari (the same that engraved397), a laydisciple of Subhachandra-siddhanta- deva. No. 74 (65) records the erection by Ganga-Raja of the Jina temple Indira- kulagriha, now known as the Sasana-basti ; 177 C76) and 180 (75), the latter in Nagari characters and the Mahrathi language, (.Plate LXXIj, of the enclosure around Gommatesvara ; and 70 (64) of the Kattale-basti for his mother Pochavve. The period of the first three epigraphs is about 1117 and that of the fourth about 1118. W"e learn from 130(63) that Lakshmi, alay disciple of Subhachandra, caused the Jina temple now known as the Eradukatte-basti to be built ; and from 129 (49), that she set up this as the epitaph of her sister Demati who died in 1120. The former describes Subhachandra as a Siddhanandi in philosophy, and Lakshmi as Chelini in the worship of Jina, and as the lady of Policy in business and the lady of Victory in battle to Ganga-Raja. The temple is said to belong to the Pustaka line of the Desiga-gana of the Mula-sahgha. The date of the record may be about 1118. The latter, which is similar to 126 in the opening portion, statesafter praises of Demati that she, a lay disciple of Subhachandra, was the wife of the royal merchant Chamuuda described as a favourite with all kings and that she ended her life by the rite of samddhi or starvation. Nos. 118 (44), 128 (48) and 117 (43) are epitaphs set up by Ganga-Raja for his mother Pochikabbe, his wifeLakshmi and his guru Subhachandra who died respectively in 1120, 1121 and 1123. The rirst (Plate LXIX), already referred to, says, after praises of Ganga-Raja's parents Echa and Pochikabbe, that the latter caused to be erected numerous Jina templesat 1. Kopal in the south-west of the Nizam's Dominions, considered as a lioly place by the Jainas. 14<noinclude></noinclude> mtvdstbgh9u8x0lja9os879cz7xtqh1 104 119927 318360 2026-05-09T09:39:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 54 Belgola and many other holy places, and, observing the rule of lying on one side only, uttering the five salutations 1 , died by the rite of sallekhand. Theepigraph was written by Chavaraja (the same that wrote 127;), alay disciple of Prabhachandra- siddhanta-deva, and engraved by Hoysalachari's son Vardhamanachari (the same that engraved 73). The second, opening with a verse in praise of Subhachandra like 126 and 129, proceeds to say that his lay disc... 318360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>54 Belgola and many other holy places, and, observing the rule of lying on one side only, uttering the five salutations 1 , died by the rite of sallekhand. Theepigraph was written by Chavaraja (the same that wrote 127;), alay disciple of Prabhachandra- siddhanta-deva, and engraved by Hoysalachari's son Vardhamanachari (the same that engraved 73). The second, opening with a verse in praise of Subhachandra like 126 and 129, proceeds to say that his lay disciple Lakshmi, who is praised at length, endedher life by samddhi. And the third, after giving the succession of gurus (to be noticed further on ) from Kondakunda to Subhachandra and praising the latter at some length, recountsthe titles of Ganga-Raja like 118 and 127 andcloses with the praise of his elder brother's wife Jakkanabbe. This inscription was written by Mardimayya, a lay disciple of Prabhachandra-siddhanta-deva, and engraved by Vardhamanachari, the same individual that engraved 73 and 118. There are three more records which refer to Jakkanabbe mentioned in the pre- vious para, namely, 367, 368 and 400. We learn from the first that she was the mother of the general Boppadeva and a lay disciple of Subhachandra and that having observed the vow known as moJcsha-tilaka she caused a Jina figure to be carved on a boulder and had it consecrated; from the second, that she caused a tank to be built and had a Jina figure carved on a boulder; and from the third, which applies the epithet dandandyahiti to her, that she set up some god at Sahali and made a grant of land for it. The tank built by her is now known as Jakki-katte and is referred to in 385. Her epithet dandandijakiti shows that her husband, elder brother of Ganga-Raja, vvas also a dandandyaha or general. Prom 399 we may perhaps infer that the god setup by her was Vrishabhasvami, the first Tirthankara. The period of these records may be about 1120. We may a]so notice in this con- nection an inscription of the reign of Vishnuvardhana, 384 (144), of about 1135, as it furnishes some items of information regarding Ganga-Raja's family. Openingwith an aeknowledgment of Chalukya suzerainty, it gives the Hoysala genealogy from Vinayaditya to Vishnuvardhana and then proceeds to give the pedigree of Ganga- Raja thus : — Nagavarma; his son Mara; his son Echi-Raja, his wife Pochikabbe; their sons the generals Bamma and Ganga-Raja. After a brief account of the ex- ploits of Ganga-Raja it goes on to say that the general Bamma had by his wife Baganabbe, a lay disciple of Bhanukirti, a son named Echa who, having caused to be erected in Kopana, Belgola and other holy places Jina temples which, adorned with rich sculptures, captivated the hearts of the spectators, died by the rite of sanydsana, whereupon the general Boppa, the eldest son of Ganga-Raja, set up an epitaph to Echa, and, for the repairs of the basadi which he had erected, granted certain lands to Madhavachandra, the disciple of his own guru Subhachandra > and that Echikabbe, the wife of Echa and a lay disciple of Subhachandra, who was equal to Attimabbarasi' 2 in liberality, and her mother-in-law Baganabbe set 1. See Translations, page 44, note 1. 2. See page 52, note 1.<noinclude></noinclude> 5xxogrz567xc7bjhdqajgtvuscxn6s3 104 119928 318361 2026-05-09T09:40:08Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, XXXVII. Akkana Basti. Mytore Arcluzological Surveg. S C 0.1 c : aoXnct 318361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, XXXVII. Akkana Basti. Mytore Arcluzological Surveg. S C 0.1 c : aoXnct<noinclude></noinclude> dl3kg96ejvq24cd6cu3f1q2q2vhdkee 104 119929 318362 2026-05-09T09:40:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 55 up the present inscription and granted a cocoannt garden. The general Boppa, to whom the titles of his father are applicd, is stated to have driven out the Kongas and other arrogant adversaries who were thorns to the country and brought other countries into subjection to his lord. The last inscription connected with Ganga- Raja that has to be noticed is 120 (66), of about 1138, which states that Echana, his son, caused to be built the Jina temple Trail... 318362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>55 up the present inscription and granted a cocoannt garden. The general Boppa, to whom the titles of his father are applicd, is stated to have driven out the Kongas and other arrogant adversaries who were thorns to the country and brought other countries into subjection to his lord. The last inscription connected with Ganga- Raja that has to be noticed is 120 (66), of about 1138, which states that Echana, his son, caused to be built the Jina temple Trailokyaranjana, which had the other name Boppana-chaityalaya. As stated before ( p. 6), the image bearing this inscription which isnow in the Chamundaraya-basti, did not originally belong to it. As a verse in praise of Boppa in EC, IV, Nagamangala 3'2 gives room for the doubt that he may have had another name Echa, this temple appears to have been called Boppana- chaityalaya after the more familiar of the two names of the founder. From E C, V, Belur 1?4 we learn that Ganga-Raja died in 1133 and that his son Boppa erected the Parsvaniltha-basti, naming it Drohagharatta-Jinalaya after one of the titles of his father, to his memory at Halebid. Boppa also erected the Santtsvara-basti at Kambadahalli, Nagamangala Taluk, probably as a memorial of his father, as indi- cated by the name, Drohagharattachari, of the architect who designed and built it. 1 As Belur 124 states that Boppa was the son of Nagaladevi, we have to suppose that Ganga-Raja had another wife besides Lakshmi. Jakkanabbe, mentioned as Ganga- Raja's elder brother's wife, had also a son named Boppa, but her husband's name is not given. Bamma, the elder brother of Ganga-Raja, had by his wife Baganabbe a son named Echa. We have therefore to suppose that Jakkanabbe was either another wife of Bamma or the wife of another elder brother of Ganga-Raja. The latter alternative is mors probable as the word piriyanna, eldest brother, used in 384 in speaking of Bamma presupposes the existence of at least anotherelder brother of Ganga-Raja, and Jakkanabbe must have been the wife of this elder brother. The details gathered about Ganga-Raja's family are given below forconvenient reference:— Nagavarma of the Kaurulinya-gotra Mara m. Makanabbe ! Echa, Budhamitra (patronised by Nripa-Kama Hoysala), m. Pochikabbe Bamma m. Baganabbe Name not knovvn m. Jakkanabbe Ganga-Raja m. Niigaladevi Cand Lakshmi) I- I I Echa m. Echikabbe Boppa Boppa alias Eclia We may now resume our examination of the records of Vishnuvardhana. No- 377 (143), of about 1120, couples the name of the king with that of his senior gene- ral, evidently Ganga-Raja, and states that when their kingdom was increasing in prosperity Chaladankarava Hede-jlya and others made a grant apparently for filling up a pit to the right of Gommatesvara. No. 132(56) records the crection in 1123 of the Savatigandhavarana-basti by Santala-Devi, the queen of Vishnu- vardhana. It opens with a verse in praise of Prabhachandra, the disciple of Megha- chandra-traividya, and after tracing the descent of the Yadu line from Brahma and 1. Mysore Archceoloi.jical Ilcport for 1915, p. 51.<noinclude></noinclude> 18mgcvnwh3z2o0ijv3nkqtj2pfqn9qx 104 119930 318363 2026-05-09T09:40:35Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 56 giving an accountof tbe rise of the Hoysalas and their genealogy from Vinayaditya to Vishnuvardhana, proceeds to relate the latter's titles and conquests. It then eulogises his queen Santala-Devi and applies to her a long string of epithets. The eldest daughter of Marasinga and Machikabbe, she was to king Vishnu the goddess of Victory in battle, the goddess of Wealth always resting on his breast and the goddess of Fame spreading to the remote points of... 318363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>56 giving an accountof tbe rise of the Hoysalas and their genealogy from Vinayaditya to Vishnuvardhana, proceeds to relate the latter's titles and conquests. It then eulogises his queen Santala-Devi and applies to her a long string of epithets. The eldest daughter of Marasinga and Machikabbe, she was to king Vishnu the goddess of Victory in battle, the goddess of Wealth always resting on his breast and the goddess of Fame spreading to the remote points of the compass thegreatness of his valour. Ainong the epithets applied to her are a Brihaspati in discrimination, a Vachaspati in ready wit, the cause of the elevation of the four samttyas or creeds, expert in singing instrumental music and dancing, a rampart to the Jaina faith, and a rutting elephant to ill-mannered co-wives (itdvritta-savati-gandhaudrane). The last epithet is interesting ; and the temple founded by her was named after it. She endowed the temple with a village and certain lands, which she presented to her guru Prabhachandra after washing his feet. No. 131 (62), which also mentions the foundation of the temple by the queen, says that the god set up was Santi-Jina. In two fine verses it describes the beauty of Santala-Devi. Inscrip- tion 143 (53)records the death in 1131 of queen Santala-Devi at Sivaganga. After relating the achievements of the Hoysala kings from Vinayaditya to Vishnuvar- dhana whose conquests are given in detail, it proceeds to give, as in 132, the praises of the queen, including the epithet " a rutting elephant to ill-mannered co-wives, " and a few details of her family frotn which we learn that her father, the senior Per- gede Marasingayya, was a Saiva, that her mother Machikabbe was a devoted Jaina and that she had an uncle, the Pergede Singimayya, who was Machikabbe's younger brother. Sivaganga where she is stated to have ended her life is no doubt the Saiva holy place of that name some thirty miles to the north-west of Bangalore. Her parents also died soon after. Resolving not to survive the loss of her daughter, Machikabbe went to Belgola and fasting for one month died by the rite of samddhi in the presence of her guru Prabhachandra, Vardhamana and Eavi- chandra. Several verses are devoted to glorifying her self-sacrifice and severe penance. Then follows the pedigree of Machikabbe : — The general Nagavarma, his wife Chandikabbe ; their son the general Baladeva, his wife Bachikabbe ; their son the Pergede Singimayya (Macbikabbe's younger brother), his wife Siriyadevi. The record closes with a repetition of the grant made by Santala-Devi in No. 132 to the Savatigandhavarana-basti foundedby her in 1123. The inscription was writ- ten by Bokimayya, a lay disciple of Charukirti, andengraved by G-angachari'syoung- er brother Kamvaehari, an ornament to the forehead of titled sculptors. Nos. 141 (51) and 142 (52) are also epitaphs recording the death in 1139 of queen Santala- Devi's maternal uncle Nagadeva's son Baladevaand hermaternal uncle Singimayya. The first opens with a verse in praise of Prabhachandra and after extolling the general Baladeva, father of Machikabbe, at some length, proceeds to say that he had two sons, natnely, Nagadevaand Singana, that Nagadeva by his wifeNagiyakka had three children — Balla, Echiyakka and Baladeva, and that BaladSva ended his<noinclude></noinclude> tb0ghb2fy84nu9tdrhv064rkmu8ona9 104 119931 318364 2026-05-09T09:40:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Akk an a Bas t i PlLL AR IN HANGA MANTAPA Pl XXXVIII. :. ii ' ' «.iiii . i .. ..'j^ _. —mmmm&mr i '-H'i :('•' m "il"; 1 ' uiiiiii ;n .i.^AKiiiu.LViiiii'! I .llllllM., ".,, .. ' ' '"I 'IV'! I 'I '.•■.llllll.l Illn •iiii.iili::i ill!ll!!l!IIIMw:iilffi|| lj'| ij || jllll llllll SCftLE 15 =J= I FOOT. M. jitnre ArchaiylogiCaX Survey. 318364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Akk an a Bas t i PlLL AR IN HANGA MANTAPA Pl XXXVIII. :. ii ' ' «.iiii . i .. ..'j^ _. —mmmm&mr i '-H'i :('•' m "il"; 1 ' uiiiiii ;n .i.^AKiiiu.LViiiii'! I .llllllM., ".,, .. ' ' '"I 'IV'! I 'I '.•■.llllll.l Illn •iiii.iili::i ill!ll!!l!IIIMw:iilffi|| lj'| ij || jllll llllll SCftLE 15 =J= I FOOT. M. jitnre ArchaiylogiCaX Survey.<noinclude></noinclude> ri6ykp900mryavv4pgqitco534i3ng3 104 119932 318365 2026-05-09T09:41:06Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 57 life by the rite of samddln al the holy place Moringere, whereupon his motker Nagiyakka and his sister Echiyakka caused to be erected a,pattasd}le (?reading-ball) in his meinory and endowed it with a tank and lands after washing the feet of theic guru Prabhachandra. The other, after praises of Baladeva, states that his son Singimayya died by the rite of samddhi and that the latter's widow Siriyavve and his elder brother's wife Nagiyakka, a lay disciple... 318365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>57 life by the rite of samddln al the holy place Moringere, whereupon his motker Nagiyakka and his sister Echiyakka caused to be erected a,pattasd}le (?reading-ball) in his meinory and endowed it with a tank and lands after washing the feet of theic guru Prabhachandra. The other, after praises of Baladeva, states that his son Singimayya died by the rite of samddhi and that the latter's widow Siriyavve and his elder brother's wife Nagiyakka, a lay disciple of Prabhachandra, set up the epitaph- Among other records of Vishnuvardhana, 402, of ll oi, a fter naming Hoysala- setti's son and some gavundas, says that Kiriya Basavachari, fearful of mundane existence, built a tank and a temple and became an ascetic ; and that Malla- gavunda and others granted laud for the god. The record closes witli the state- nient that Maulachari and his son-in-Iaw Katachari made the god. Nos. 265 and 266, which record the erection of two images by the gencral Bharatesvara, a lay disciple of Gaudavimukta-siddhanta-deva, belong to the same reign, thoughthe king is not named in them. For we know from other inseriptions, such as E C, IV, Nagaiuaugala 32 and E C, VI, Chikuiagaiur 150, tlnt Bharata and his elder brother Mariyane, lay disciples of the same guru, were generals under bhis king. It iu:i, be mentionod here that Nagamangala 32 also supplies the important infonna- tion that Granga-Raja was the brother-in-law of the senior Mariyane and that the junior Mariyane andhis younger brother Bharata, who were generals of Vishnuvar- dhana, were the brothers-in-law of his son Boppa. The brothers lived on into the reign of Vishnuvardhana's son Narasimha I as they are stated to have received a grant from him in 1145 in an inscription at Kambadahalli 1 . That Bharata was the disciple of Gandavimukta is also mentioned in 64 (40), of 1163. The two images set up by Bharata are said to represent Bharata and Bahubali, the sons of Eisha- bhanatha, the first Tirthankara, in 267 (115) which also mentions some other pious acts of his, namely, the construction of the happalige (? railing) of the hall near those images as also of the hall around Grommatesvara, and of the grand flight of steps. He is also stated to have built eightly new basadis and renovated two hundred in Gangavadi. The two images were set up by him for beautifying the sides of the entrance to the holy place. The inscription was got prepared by the son of Bharata's daughter Santala-devi. Two other epigraphs, which appear to belong to the samereign, are 159 (68) and 221. The former, which appears to bear the date 1130, states that Tribhuvanamalla Chaladankarava Hoysala-setti, bestow- ing the title of Chaladankarava Hoysaja-setti on Malli-setti, son of Dammi-setti of Ayyavole 2 , ended his life by starvation; and that his wife Chattikibbe set up this epitaph for her husband and her son Buchana. The title Chaladankarava occurs in 377 and the name Hoysala-setti in 137 and 402, all the three being records of this king. The other inscription tells us that to Arasaditya and Achambike were 1. Mysore Archaological Beport lor 1915, p. 51. 2. The modern Aihole in the Kaladgi District of the Bomhay Preaidency. 15<noinclude></noinclude> r8spr91za5cvukix6ol736v5s8ydwm3 104 119933 318366 2026-05-09T09:41:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 58 born three sons, namely, Paraparaja, Harideva and the chief of ministers Balade- vanna, who were ornaments of the Karnataka family, uncles of Maehiraja and devoted worshippers of Jina ; and ends with a verse extrolling the merits of Bala- deva. Though the record does not say so, we may infer that the ornamental panel on which it is inscribed was got prepared by Baladeva (see p. 20). It is not clear, however, who this Baladeva was. He cannot be the gene... 318366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>58 born three sons, namely, Paraparaja, Harideva and the chief of ministers Balade- vanna, who were ornaments of the Karnataka family, uncles of Maehiraja and devoted worshippers of Jina ; and ends with a verse extrolling the merits of Bala- deva. Though the record does not say so, we may infer that the ornamental panel on which it is inscribed was got prepared by Baladeva (see p. 20). It is not clear, however, who this Baladeva was. He cannot be the general Baladeva 1 , grandfather of queen Santala-Devi, mentioned in 141, 142 and 143, as the latter's parents were Nagavarraa and Chandikabbe. The period of the record appears to be about 1120. Yishnuvardhana's son by Lakshmi-Devi was Narasimha I. His titles and praises are given in 345 (137) and 349 (138). Among his titles, which are mostly identical with those of his father, may be mentioned — a submarine fire to the ocean the Tuluva army, a fire to the forest rival heirs, an elephant to the lotus the Pand- ya family, and plunderer of the Chola capital. The title " a flre to the forest rival heirs " seems to indicate the existence of other claimants to the throne, per- haps connections of Santala-Devi, the first queen of his father. No. 349 records the erection in 1159 at Belgola of the Chaturvimsati-Jina temple, popularly known as the Bhandari-basti, by Hulla, the treasurer (bhanddri) and minister of the kmg. After relating the achievements of the Hoysalakings from Vinayaditya to Narasimha I, it proceeds to say that-Hulla of the Vaji family, son of Jakkiraja and Lokambika, elder brother of Lakshmana and Amara, and lay disciple of Ma- ladhari-svami, erected the temple mentioned above ; and that during an expedition for tbe oonquest of the regions the king coming to Belgola paid homage to Gom- matesvara, and seeing the Chaturvimsati-Jina temple, erected for the prosperity of his kingdom by Hulla, bestowed upon it a second name Bhavyachudamani after Hulla's title Samyaktva-chudarnani, and granted the village Savaneru to provide for gifts repairs and worship. After praises of Hulla and the mention of the grant with the king's permission of certain taxes of Gommatapura and certain dues on various articles of merchandise to the temple, the record closes with the statement that Hulla made over the village Savaneru to Bhanukirti. It is stated of Hulla that he was cleverer than Yogandharayana in management of affairs and superior to Brihaspati in knowledge of politics, and of the temple that .it was affi- liated to the Pustaka-gachcha of the Desiya-gana of the Mula-sangha. No. 345 (137 I, of about the same date as the preceding one, opens like it with an account of the Hoysala kings from Vinayaditya to Narasimha I whose visit to Belgola is also mentioned. Hulla is said to have served under Vishnuvardhana also, and from 240 (90) we learn that he lived during the reign also of Ballala II as he is stated to have received a grant from him. A good portion of the inscription is taken up with the praise of Hulla and an account of the meritorious works performed by him. The general Hulla was minister to the king as Brihaspati to Indra. A 1. There was also anothev Baladeva, son of Nagadeva and Nagiyakka, whose death in 1139 is recorded in 142. He was the grandson of the general Baladeva.<noinclude></noinclude> pxhcam1xml0smdnyl2oecph9fdwvoaz 104 119934 318367 2026-05-09T09:42:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XXXIX £ 318367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XXXIX £<noinclude></noinclude> 9415xwwi2p9uixaaolyh0lfcpvpfbyh 104 119935 318368 2026-05-09T09:43:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XL 1. ELEPHANT IX MANGAYI-BASTI 1. STONE INSCRIPTION IX AKKAX.-HASTI Mysore Arch&ological Snrmi 318368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XL 1. ELEPHANT IX MANGAYI-BASTI 1. STONE INSCRIPTION IX AKKAX.-HASTI Mysore Arch&ological Snrmi<noinclude></noinclude> iqml0zgm2lmjnlhj003slzvci47bo7m 104 119936 318369 2026-05-09T09:43:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 59 verse already referred to (p. 45) says : " If it be asked who at the beginning were firm promoters of the Jina doctrine, — only Raya (i. e., Chamuuda-Raya), the excellent minister of king Rachamalla; after hhn, only Ganga-Raja, the excellent minister of king Vishuu;and after him again, only Hulla, the excellent minister of king Narasimha. If auy other had such claim, why not namehim?" Hulla renovated Uppattayta's Jina tcmple at Bankapura, which had gon... 318369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>59 verse already referred to (p. 45) says : " If it be asked who at the beginning were firm promoters of the Jina doctrine, — only Raya (i. e., Chamuuda-Raya), the excellent minister of king Rachamalla; after hhn, only Ganga-Raja, the excellent minister of king Vishuu;and after him again, only Hulla, the excellent minister of king Narasimha. If auy other had such claim, why not namehim?" Hulla renovated Uppattayta's Jina tcmple at Bankapura, which had gone to complete ruin ; he also caused to be rebuilt as high as Kailasa the completely ruined Jina temple of Ka- livita 1 at the same village; he granted lands, purchased after payment of inuch gold, to provide for gifts to Jina sages at the holy place Kopana 2 ; he caused to be erected a splendid Jina temple, from the base to the pinnacle, in the original holy place of Kellangere, formerly founded by the Gangas, of which by lapse of tiine only the name remained; he also caused to be built five more Jina temples at the same village ; and he hadthe temple of Chaturvimsati-Tirthakarasconstructedat the holy place Belgola. For the description of the last temple as given in the inscription seepage 26. Havingmade the mahd-mavdaldchdrya Nayakirti-siddhanta-deva, disci- pleof Gunachandra-siddhanta-deva, the dchdrya of this temple, Hulja made over to it the village Savaneru which he had obtained from the king. The uses to which the endowment was to be applied are then stated. The village was granted by the king for the temple of the twenty-four Tirthankaras, as well as for Gommatesvara and Parsvanatha. The king's visit to Belgola is also mentioned in 240 which states however that he granted besides Savaneru the two villages Bekka and Kaggere also. The gift of the three villages was confirmed by Ballala II at the request of Hulla who granted them to provide for the worship of Gommata, Parsvanatha and the twenty-four Tirthankaras, and for gifts of food to ascetics. Nos. 178 (80) and 181 also say that Hulla obtained Savaneru from king Narasimha I and granted it for the purposes mentioned above. From 64 (40) we learn that Hulla caused to be made an epitaph to his guru the mahd-mandaldchdrya Devakirti-pandita-deva who died in 1163 and had it consecrated by his three disciples Lakkhanandi, Madhava and Tribhuvanadeva. Hulla is here described as a modern Ganga-Baja. The first part of the inscription gives an account of a succession of gurus (to be noticed later on) corresponding to some extent with that contained in 127. No. 346 (137 a), of about 1165, after extolling at some length the beauty of Padmavati, the wife of Hulla, concludes with the statemcnt that he gave the village Savaneru to Bhanukirti, son of Nayakirti, a fact which is also mentioned in 349. To king Narasimha I and his cor.sort Echala-Devi 3 was born Ballala I I. His titles and achievements are given in 327 (124) and 335 (130). Among the 1. See Translations, page 148, nole 2. 2. See page 53, note 1- 3. Another queen Chagala-Devi is mentioned in 349.<noinclude></noinclude> gilrywztiwb80m3qhmctoejclr3f6ln 104 119937 318370 2026-05-09T09:43:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 60 titles, whieh a»re mostiy the sam^ as those of his fatber, may be mentioned Sani- vara-uddhi, Giiidurgamalla and eapturer of Kuunuata and Erambarage. His prowess and capture of Uchehangi are thus describsd: ' When Vira-Ballala-Deva caused the druui to he sounded at the com:nancement of battle, Lala was deprivod of ease, Gurjara was seized with a severe fever of excessive fright, Gaula suffered from colic, Pallava held a sprout in his uplifted band, and... 318370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>60 titles, whieh a»re mostiy the sam^ as those of his fatber, may be mentioned Sani- vara-uddhi, Giiidurgamalla and eapturer of Kuunuata and Erambarage. His prowess and capture of Uchehangi are thus describsd: ' When Vira-Ballala-Deva caused the druui to he sounded at the com:nancement of battle, Lala was deprivod of ease, Gurjara was seized with a severe fever of excessive fright, Gaula suffered from colic, Pallava held a sprout in his uplifted band, and Chola dropped his clothes. Wh.m in fche pride of his arm Odeyarasa was determined to figtit, king Ballala marched fortb, and surrounding and besieging Uchchangi, whose peaks had been reduced to powder by tbe blows from the tusks of the group of lordly elephants of his army, captured king Pandya together with his beautifu! women, country, treasuries, fatber and group of borses. Laying seige to Uchchangi, which bad for a long time been considered impregnable to enemies, king Ballala took the fort witb ease and seized tbe kings Kamadeva and Odeya, and their treasury, women and troups of horses. " No. 240 (90), of about 1175, is the earliest of Bal- lala II's records. Its object is to record tbe conrirmation by the king, as stated in tbe previous para, of the grant of three viilages made by his fafcher for Gom- rnata, Parsvanatha and the twenty-four Tirthankaras. The greater part of the inscription is taken up with an account of the exploits of Ganga-Raja. Then after a brief notice of Nayakirti, the son of Gunachandra, king Narasimha's visit to Belgola, his gift of the three villages, Ballala's capture of Uchchangi, and his con- firmation of his father's grant are mentioned. The record seems to con- clude with the statement that Adhyatmi-Balachandra, disciple of Nayakirti, made a Jina temple, a great sdsana or inscription, a group of epitaphs and a series of tanks and ponds in memory of bis guru. No. 327 (Plate XL) records the erec- tion at Belgola of the Parsvanatha-basti, now known as Akkana-basti, by Achi- yakka, the wife of tbe king's minister Chandramauli, in 1181. After giving an account of the Hoysala kings from Vinayaditya to Ballala II, it proceeds to give some details regarding Chandramauli and his wife. Chandramauli, a worshipper of Siva, was a learned Brahman well versed in logic, literature, Bharata-sastra and various arts. He was the son of Sambhudeva and Akkavve. His wife Achiyakka was a Jaina. Her descent isgiven tbus :- Siveya-nayaka, a Jaina chief of Masavadi- nadu; his wife Chandavve ; their children : Bammadeva, Baveya-nayaka, Kalavve, Achaladevi — wife of Hemmadideva, the ruler of Masavadi, and Sovana-nayaka ; wife of the last, Bachavve ; tbeir children Bammeya-nayaka, Mara, Achaladevi, Chendavve and Kama. Bammeya-nayaka's wife was Dochavve, the daughter of Malli-setti and Machave-settikavve. His sister Achaladevi, the wife of the minis- ter Chandramauli, had a son named Soma. Her gurus were Nayakirti and his chief disciple Balachandra. Nayakirti's other disciples were Bhanukirti, Prabba- chandra, Maghanandi, Padmanandi and Nemichandra. We are then told that on the application of Chandramauli the king gave the village Bammeyanahalli for the god Parsvanatha set up by Acbaladevi. Further grants of certain lands and dues<noinclude></noinclude> izmw4uvgzaw6wrfzkxd09i7s7tcdu2j 104 119938 318371 2026-05-09T09:44:17Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 61 are then mentioned. The grant of Bammeyanahalli by the king is also mentioned in an inscription at that village. 1 No. 331 also mentions the erection of the tqmple by Achaladevi. From 250 (107) we learn that on the petition of Achaladevi the king granted Bekka for the worship of Gommatesvara. The period of this rccord is doubtful.' 2 Among the remaining records of this king, 335 (130), of 1195, after a brief notice of the Hoysala kings from Vinayadit... 318371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>61 are then mentioned. The grant of Bammeyanahalli by the king is also mentioned in an inscription at that village. 1 No. 331 also mentions the erection of the tqmple by Achaladevi. From 250 (107) we learn that on the petition of Achaladevi the king granted Bekka for the worship of Gommatesvara. The period of this rccord is doubtful.' 2 Among the remaining records of this king, 335 (130), of 1195, after a brief notice of the Hoysala kings from Vinayaditya to Ballala II whosc capture of Uchchangi is mentioned, proceeds to give the praises of the maltd-mandaldcltdri/a Nayakirti and after naming his disciples concludes with an account of the pious works of Nagadeva, the pattanasvdmi of the king. With regard to the disciples of Na}'akirti, Damanandi-traividya is added to those mentioned in the previous para. Some details are then given of the family of Nagadeva, a lay disciple of Nayakirti. He was the son of the minister Bammadeva and Joga,vve; his wife was Chandavve, the daughter of the pattauasvdmi Malli-setti and Machave-Settikavve; he had a son named Mallideva and a daughter of the name of Kamaladevi. It will be seen that his wife was the sister of the wife of Achaladevi's brother Bammeya- nayaka (see previous paral Nagadeva caused to be made a dancing hall and a stone pavement in front of the god Parsva; the Nagara-Jinalaya; andin memory of the departed Nayakirti a? mudija, an epitaph, and a stone pavement and a dancing hall in front of the Kamatha-Parsva-basti. Then follows a grant to the Nagara- Jinalaya by the merchants of Belgola who are described as born in the cminent line of Khandali and Mulabhadra, as devoted to truth and purity, and as skilled in conducting various kinds of trade with many seaporfcs. That Nagadeva set up the epitaph of Nayakirti we also learn from 66 (42), which records the death of that guru in 1176. Two more records relating to Na°-adeva, 326 1 22 1 and 407, may also be noticed here. The former ^Plate LXXIII ), engraved in beautifu! charac- ters, records that Nagadeva having made a tank under the name of Nagasamudra and a garden, the disciples of Nayakirti, namely, Bhanukriti, Prabhachandra. Bhattarakadeva and Nemichandra, granted to Nagadeva that garden and certain lands with the condition that he should pay four gadydnas ever} 7 year for the worship of Oommatesvara. The other epigraph states that the pattanasvdmi Nagadeva, in company with the malid-mandaldchdvtia Nemichandra and others, granted certain lands to Mara-gauda for having built a tank. The period of these records niay be about 1200. No. 380 tells us that the general Vasudhaikabandhava Rechimayya set up the god Santinatha at Jinanathapura and made over the temple to Sagaranandi, disciple of Subhaclmndra-traividya who was the disciple of Maghanandi connected with the Savanta-basadi of Kollapura. Though the king is not named here, we know from other inscriptions 3 that Rechimayya was a 1. EC, V, Chennarayapatna 150, of 1182. 2. See Translations, page 115, note 2. 3. See My sore Archceolcgical Eeport for 1909, page 21; EC, V, Arsikere 77; and EC, VII Shikarpur 197. 16<noinclude></noinclude> 64yimfo25xw60vdu64dm33pxaocth97 104 119939 318372 2026-05-09T09:44:47Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 62 general under him. Before he took sarvice under Ballala II he had been the minister of the Kalachuryas. The last record that remains to be noticed of this king's reign is 333 (128). It opens with a verse in praise of Nayakirti and after naming his disciples as in 335 proceeds to say that their disciple Nayakirti gave a charter to the merchants of Gommatapura, described as in 335, in the presence of the senior mdnihya-bhanddri Bamadeva-nayaka, the minis... 318372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>62 general under him. Before he took sarvice under Ballala II he had been the minister of the Kalachuryas. The last record that remains to be noticed of this king's reign is 333 (128). It opens with a verse in praise of Nayakirti and after naming his disciples as in 335 proceeds to say that their disciple Nayakirti gave a charter to the merchants of Gommatapura, described as in 335, in the presence of the senior mdnihya-bhanddri Bamadeva-nayaka, the minister of Somesvaradeva who was the son of the pratdpa-chakravarti Vira-Ballala-Deva. Among the details mentioned in the charter are some which are rather curious: "For house-tax at Gommatapura, beginning from the year Akshaya, the residents shall pay eight Jianas once for all as the capital on which one hana can be realised as interest, and live in peace for ever. This includes the mills of oilmen. In case the iraposts ny&ya, anydija and mala-braya of the palace come to be levied, the dclidrya of the place shall himself pay them and settle the matter; it is no concern of the residents. If among the merchants of the place one or two, posing as leaders, teach the dchdrya deceit and encourage him to covet small sums of money and ask for more, they are traitors to the creed, traitors to the king, enemies of the Bananjigas, gamblers, perpetrators of murder and plunder. If knowing this the raerchants are indifferent, they alone are the destroyers of this charity and not the dchdrya. If without the consent of the merchants one or two leaders enter into the dchdrya^s house or the palace, they are traitors to the creed." The date of the inscription appears to be 1206, judging frorn the mention of Nayakirti's disciples as in 327 and 335, and of another Nayakirti as their disciple. Ballala II had no son named Somesvara. Some chief of that name calls himself the king's son by eourtesy. For a similar instance reference may be made to EO, X, Malur 10 where Dadi Singe-dannayaka calls himself the son of Ballala III. There is only one record, 186 (8 1 ), which refers itself to the reigu of Narasimha II, the son of Ballala II. It ascribes paramount titles to him and records that Gommata-setti, the son of Paduma-setti who was a lay disciple of Nayakirti's disciple Adhyatmi-Balachandra, made a money grant in 1231 as a perpetual endowment for the worship of Gommatesvara and the twenty-four Tirthankaras. The titles applied to the king are the refuge of the whole world, favorite of earth and fortune, maha-rajadhiraja paramesvara, lord of the excellent city of Dvaravati, a sun in the sky of the Yadava family, crest-jewel of the all- knowing, uprooter of the Magara kingdom, and establisheiof the Ohola kingdom. Similarly, we have a solitary record, namely, 246 (96), of 1273, relating to Narasimha III, the grandson of Narasimha II and the son of Somesvara. It says that during Ihis king's reign Sambhudeva and others granted certain lands, which they had purchased from the mahd-mandaldchdrya Naj'akirti's disciple Chandra- prabha, to provide for milk-offerings for Gommatesvara and the twenty-four Tirthankaras of the enclosure. The donor seems to be referred to in 199, of 1279*<noinclude></noinclude> jgy01nbnv0hxhi7xis8ocvwd2xmcb1s 104 119940 318373 2026-05-09T09:44:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XI.IIl U<vt,1lil PILLAB IX POKCH OF JAINA MATHA S&ysore Arehieological Survi 318373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XI.IIl U<vt,1lil PILLAB IX POKCH OF JAINA MATHA S&ysore Arehieological Survi<noinclude></noinclude> hjfquvgeiaz4iuhgh1u519kx57eany4 104 119941 318374 2026-05-09T09:45:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XLIV GROTJP OF JINA PIGUHES IN .TAINA MATHA Mysore Archaologieal Survey 318374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XLIV GROTJP OF JINA PIGUHES IN .TAINA MATHA Mysore Archaologieal Survey<noinclude></noinclude> 9amiqb75q14xj6lbkiex550yxmew8ya 104 119942 318375 2026-05-09T09:45:19Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 63 There is also another epigraph, 334 ( '129), which may perhaps be assigned to the same reign. Though it does not name the king, it contains a verse in praise of the Hoysala family and mentions a Jaina teacher Maghanandi as the royal guru of the (reigning )Hoysala king. After praises of Maghanandi of the Balatkara-gana of tbe Mula-sahgha, who was the author of thc Sdstrasdra, and of his guru Kumuda- chandra, the inscription proceeds to record that Balac... 318375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>63 There is also another epigraph, 334 ( '129), which may perhaps be assigned to the same reign. Though it does not name the king, it contains a verse in praise of the Hoysala family and mentions a Jaina teacher Maghanandi as the royal guru of the (reigning )Hoysala king. After praises of Maghanandi of the Balatkara-gana of tbe Mula-sahgha, who was the author of thc Sdstrasdra, and of his guru Kumuda- chandra, the inscription proceeds to record that Balachandra, the disciple of the mahd-mandaldchdrya Nemichandra-pandita of the Ingalesvara-Desiya-gana of the Mula-sahgha, and the jewel merchants of Belgola who were lay disciples of the mahd-mandaldclulrya Maghanandi of the Balatk.tra-gana made a grant of land for the god Adinatha of the Nagara-Jinalaya in 1282. Reference is aiso made to a former grant recorded in 335, of 1195. Nos. 254 (105), of 1398, and .258 (103). of 1432, refer iucidentally to a terrible disease of king Ballala, of which he was cured by the Jaina guru Charukirti. The king referred to is Ballala I (1103-1106), the elder brother of Vishnuvardhana He had a very short reign, and a reason may perhaps be found in the illness thus alluded to, whatever it may have been, of which he was for a time cured as here stated. According to tradition 1 his life was threatened by some spirit, an enemy of his former birth. and Charukirti by saving his life got the title Ballalajivara- kshaka 2 . VlJAYANAGAR. The earliest of the records relating to Vijayanagar is 344 ( ±36), (Plate LXXIV), which is of considerable interest as it refers to a reconciliation brought about by king Bukka-Ilaya I between theJainas and the Vaishnavas in 1308. It opens with a verso :i in praise of the Srivaishnava apostle Ramanujacharya and proceeds to say that the Jainas having made petition to the king about the injustice done to them by the A 7 aishnavas, he, taking the hand of the Jainas and placing it in the hand of the Srivaishnavas of the eighteen nddus or districts including the dchdryas of Sriran- gam Tirupati Kanchi and Melkote, and other Vaishnava sects, and declaring at the same tirae that there was no difference between the Vaishnava and the Jaina creeds, decreed thus : The Jaina creed is, as before, entitled to the five great musi- cai instruments and the Txalasa or vase. If loss or advancement should be caused to the Jaina creed through the Vaishnavas, the latter will kindly deem it as loss or advancement caused to their own creed. The Srivaishnavas will to this effect kindly set up a sdsana or inscription in all the bastis of the kingdom. For as long as the sun and moon endure the Vaishnava creed will continue to protect the Jaina -creed. The Vaishnavas and the Jainas are one body: they must not be viewed as 1. See the Bhujabali-sataka of Dot.Maiya (c. 1550). 2. The title isusually given as Ballalajivarakshapalaka. 3. This forms the last verse o£ a short poem of five verses known as Dhdtipanchaka in praise of Eamanujacharya.<noinclude></noinclude> 6sicic453q9qj4qmrtb0ls6bsp9vklz 104 119943 318376 2026-05-09T09:45:33Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 64 different. Tatayya of Tirupati will, out of the money levied from every Jaina house throughout the kingdom, appoint twenty servants as a bodyguard for the god at Belgola and repair ruined Jina temples. He who transgresses this decree shall be a traitor to the king, a traitor to the sauglia and the samuddija ". The addi- tion engraved at the top states that a Jaina rnerchant of Kalleha 1 applied to the king and had something, probably the inscription EC... 318376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>64 different. Tatayya of Tirupati will, out of the money levied from every Jaina house throughout the kingdom, appoint twenty servants as a bodyguard for the god at Belgola and repair ruined Jina temples. He who transgresses this decree shall be a traitor to the king, a traitor to the sauglia and the samuddija ". The addi- tion engraved at the top states that a Jaina rnerchant of Kalleha 1 applied to the king and had something, probably the inscription EC, IX, Magadi 18, which is another version of the present inscription, renovated by Tatayya of Tirupati. An earlier record at Kambadahalli 2 , which registers the grant of certaiD privileges to the Jainas by the Saivas, may not be without intsrest in this connection. It states that the possessors of all the ascetic qualities, followers of the Lakulisvara doctrine, performers of the rites of the five kinds of dikshe or initiation, the seven crores of Sri-Rudras, having met together, granted to the basti at Kambadahalli the name Ekkoti (seven orores)-Jinalaya and the privilege of the band of five chief instru- ments. He who said " This should not be " was to be looked upon as a traitor to- Siva. The period of the epigraph may be about 1200. No. 329 (126) records the death of Harihara II in the year Tarana, whicb would be equivalent to 1404. That this was the date of his death is confirmed by the inscription EC, VIII, Tirthahalli 129. We learn from 337 that Bhima-Devi, the queen of Deva-Raya-maharaya and a lay disciple of Panditacharya, set up the image of Santinatha in the Mangayi-basti. The king mentioned here is most probably Deva-Raya I and the information that he had a Jaina queen of the name of Bhima-Devi appears to be new. The date of the inscription may be about 1410. No. 253( 32) introduces us to Irugapa, the general of Harihara II, and records the grant by him of Belgola, together with a grove and a tank built by him, for Gomma- tesvara. A large portion of the inscription is taken up with an account of the pedigree and praises of Irugapa. His pedigree is thus given: — The general Baicha, minister of Bukka-Raya I ; his sons Mangapa, Irugapa and Bukkana ; Mangapa's wife Janaki ; their sons Baichapa and Irugapa. After praises of Panditarya and Srutamuni the record states that the grant was made in the presence of the latter. The date of the present record being 1422, we have to infer that Irugapa lived during the reign of Deva-Raya II also. He was a Sanskrit scholar, and wrote the metrical lexicon Ndndrtharat?iamdld. Two of his inscriptions 3 bearing the dates 1382 and 1387 contain praises of Panditarya and a third 4 , dated 1385, states that he built the Kunthu-Jinalaya at Vijayanagar. Two epigraphs, 328 (125) and 330 (127), the latter containing only a portion of the former, record the death of Deva- Raya 1 1 in the year Kshaya, which would correspond with 1446. 1. Kalya in the Maga<li Taluk of the Bangalore District. 2. Mysore Archceological Beport for 1915, p. 67. 3. E.I„ VII, 115. 4. S.I.t, I, 156.<noinclude></noinclude> a2igssq3jy2nqu0zpxc936yllsz04gj 104 119944 318377 2026-05-09T09:45:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XLV MANDASANA IN JAINA MATHA Mysore Archaological Survey 318377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XLV MANDASANA IN JAINA MATHA Mysore Archaological Survey<noinclude></noinclude> mvgjzylq2uoptux31gphb586u0ef047 104 119945 318378 2026-05-09T09:46:16Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 65 Mysore. The earliest of the inseriptions relating to thc kings of Mysore is 250 .(84 ). dated 1634. Jt says that the maha-rajadhiraja raja-paramesvara. lord of the city oi Maisur, Chama-Raja -Qdeyar, finding that the temple lands of Belgola had becn for a long Liiue mortgaged to certain Jaina merchants, sent for the latter and proposcd to pay ofT the mortgage, whereupqn tlio merchants unanimously agrccd to release tbe mortgage as a work of merit in... 318378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>65 Mysore. The earliest of the inseriptions relating to thc kings of Mysore is 250 .(84 ). dated 1634. Jt says that the maha-rajadhiraja raja-paramesvara. lord of the city oi Maisur, Chama-Raja -Qdeyar, finding that the temple lands of Belgola had becn for a long Liiue mortgaged to certain Jaina merchants, sent for the latter and proposcd to pay ofT the mortgage, whereupqn tlio merchants unanimously agrccd to release tbe mortgage as a work of merit in the presence of Gomniatesvara and their guru Cha- rukirti-pandita. Among the men sent for by the king were Bomyappa, son of tlie poet Panchabana (p. 13), and the poet Bommanna. The whole transaction is related with some additional details in '6-r2 ( 140) which is a copper plate grant bearing thc same date. This grant applies a few more titles to the king such as a spear to the heads of hostile kings, an adainantine cage to refugees, and emperor of the six dharmas, and adds a strict prohibition against any of the temple managers mortgaging the lands in future and against any onc granting a mortgage thereon. Though the inscriptions do not expressly say so, the king must have visited Belgola in connection with the above transaction. The Munivamsdbhyudaya of Chidanandakavi ( r. 1680: gives several details of the king's visit to Belgola. It says : " King Charna- Rdja of Mysore came to Belgola and taking his seat in the hall in front of Gom- matesvara saw the god. Leaving the enclosure he came to the porch and had the inscriptions on both sides read out to him. He learnt how Charaunda-Raya camc to Belgola and at the instance of his guru Nemichandra endowed villages of thc revenue value of 1,96,000 varahas for the god. The king then entered Siddhara- basti and from the inscriptions read out to him learnt details about the spiritual suc- cession, greatness and works of the Jaina gurus. He afterwards enquired where the guru had gone. The poet Bommanna, one of the temple managers, replied thus : ' Through the trouble caused by the Telugu chief Jagadeva worship of Gommate- svara was stopped, and the guru Charuklrti left the place and was living at Bhalla- takipura (Gerusoppe) under the protection of Bhairavaraja.' Thereupon the king told him to send for the guru, promising a new grant. Getting down to Belgola hc visited the Bhandari-basti and after paying a visit to all the teinples on Chandragiri returned to Seringapatam. Pftdumana-setti and Padumana-pandita were sent to bring Charukirti from Bhallatakipura, and on his arrival he was sent to Belgoja with due honors. A grant was also made by the king." Jagadeva mentioned here was the chief of Chennnapattana who was defeated by Chama-Baja and dispossessed of his principality in 1630. No . 401 r ecords the grant of the village Ragibommenahalli in 1672 by Dodda- Deva-Baja-Odeyar for the upkeep of a feeding-house for Brahmanas, and 365 says, as stated before (p. 31), that Chikka-Deva-Raja-Odeyar caused the kalydni or pond at Belgola to be built. The Sthala-pitrdna says that Dodda-Deva-Raja-Odeyar visited 17<noinclude></noinclude> 37tudemnbf71kslqzbev9mtku7141rk 104 119946 318379 2026-05-09T09:46:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 66 Belgola in Saka 1595 (1672). N o. 24 9 (83) refers to a visit paid by Krishna -Raja Odeyar I to Bejgola in 1 723 and registers the grant by him of certain villages includ- ing Belgola for the worship of Gommatesvara and of the village of Kabale for the maintenance of the alms-house situated near the Chikka-Deva-Raja pond. After praises of the king the inscription states that on seeing the face of the divine Gom- mata he was greatly pleased, and, with h... 318379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>66 Belgola in Saka 1595 (1672). N o. 24 9 (83) refers to a visit paid by Krishna -Raja Odeyar I to Bejgola in 1 723 and registers the grant by him of certain villages includ- ing Belgola for the worship of Gommatesvara and of the village of Kabale for the maintenance of the alms-house situated near the Chikka-Deva-Raja pond. After praises of the king the inscription states that on seeing the face of the divine Gom- mata he was greatly pleased, and, with horripilation, made the grant. In the Gommatesvara-charite of Anantakavi (<?. 1780) it is stated that the king visited Belgola accompanied by his general Devayya and the sarcddhilmri Cheluvayya. There are three records relating to the reign of Krishna-Raja-Odeyar 111, of which two, 353 and 354, are sanads or grants written on paper. The former, issued by Purnaiya, theking's rainister, in 1810 confirms the former grant of Kabalu by Krishna- Raja-Odeyar 1 on the application of Komara-heggadi of Dharmastha]a below the Ghats. The latter, issued b}~ the king, records the grant in 1830 of three villages to provide for the expenses and repairs of all the temples at Belgola. After a few verses in praise of the goddess Chamundika and the Boar incarnation of Vislmu, the sauad proceeds to give the titles, etc. of the king thus: " The r&j&dhiraja raja-paramesvara praudha-pratapa apratima-vira-narapati, birud-ent-em'bara-ganda, sole hero of the world, a moou to the milk ocean the Yadu race, possessor of the insignia of among others the conch the discus the elephant-goad the axe the makara the tish the sdrabha the sdlva the gandahherunda the boar Hanuman Garuda and the lion, Krish- ua-Raja-Odeyar of Mysore,son ofChama-Raja-Odeyarandgrandson of Immadi-Krish- ua-Raja-Odeyar of the Atreya-gotra Asvalayana-sutra and Rik-s&kha, seated on the resplendent jewel throne on which Raja-Odeyar and other paramount kings descen- ded from the lunar race had successively sat in thegreat Mysore kingdom, the abode of the wealth of the Karnataka country which is an ornament of all the countries that adorn the whole circle of the earth." The number of the temples is given as thirty-three : eight on Dodda-betta,.consisting of the big god (Gommata) and seven minox temples, sixteen on Chikka-betta, eight in the village ; and one on the hill at Maleyur. Formerly the matha or monastery was in receipt of a cash grant of only 120 varahas to meet all these expenses ; and as the amount was found insufticient, the present grantof three villages was made in lieu of the former cash grant on the application of Lakshmipandita of the palace. It has to be stated here that the Sanskrit version printed as 141 in the pre- vious edition, which is not now forthcoming, is based on the two sanads noticed above. No such Sanskrit sanad was granted to the matha by Krislma-Raja-Odeyar III. Being a fanciful paraphrase in Sanskrit of the above-mentioned Kannada sanads, recently composed by some Jaina Pandit, it is misleading in its contents inasmuch as the composer has omitted a great deal of what is contained in the originals and introduced much foreign matter with the sole object of giving the recorcl a Jaina complexion.<noinclude></noinclude> ol2hp7cqyix9ibirla87i26vumvsc6n 104 119947 318380 2026-05-09T09:46:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XLVIl MANDASANA I N PANDIT DORBALI-SASTRI S HOUSE itysore rchceqlogi al 8ui i ey 318380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XLVIl MANDASANA I N PANDIT DORBALI-SASTRI S HOUSE itysore rchceqlogi al 8ui i ey<noinclude></noinclude> g3yh5pap6q6jqr0xiqrzze9k1iz95md 104 119948 318381 2026-05-09T09:47:10Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE XLYIII 1. FRONT VIEW OF INSCRIBBD JINA FIGURES AT SRAVANA BELGOLA •1. BACK VIKW OF ENSCRIBBD JINA FIGURES AT SRAVANA BELGOLA Mysore Archceological Survey 318381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE XLYIII 1. FRONT VIEW OF INSCRIBBD JINA FIGURES AT SRAVANA BELGOLA •1. BACK VIKW OF ENSCRIBBD JINA FIGURES AT SRAVANA BELGOLA Mysore Archceological Survey<noinclude></noinclude> 25nr284myt6aqhn6pewcd96d0r1kpt2 104 119949 318382 2026-05-09T09:47:21Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 07 The remaining inscription of Krishna-Raja-Odcyar III's reign, 223( 08), records that Devaraja-arasu, head of the body-guard, police and cavalry departments at the king's court, and son of Cheluva-arasu of Satyamangala descended from Cha- vunda-Raja, having died on the day of the hcad-anointing festival of Gommates- vara, liis son Putta Devaraja-ai-asu made a moneygrant in 1827 for special worship of the god every year. A visit paid by His Highness Kris... 318382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>07 The remaining inscription of Krishna-Raja-Odcyar III's reign, 223( 08), records that Devaraja-arasu, head of the body-guard, police and cavalry departments at the king's court, and son of Cheluva-arasu of Satyamangala descended from Cha- vunda-Raja, having died on the day of the hcad-anointing festival of Gommates- vara, liis son Putta Devaraja-ai-asu made a moneygrant in 1827 for special worship of the god every year. A visit paid by His Highness Krishna-Raja-Odeyar 1 V, the present Maharaja, to Belgola is indicated by his initials K. R. W. engraved on the suinmit of Chikka-betta, the date given being thc tenth of Novemper, 1000. The Kadamba b. Xo. 443, of about 900, already referred to when speaking of the Kanchina- done (p. 9), says that three boulders were brought to that place by ordcr of some Kadamba chief. We haye no infonnation as to who this Kadaniba was, nor are we told the reasou why the boulders were brought. The Nqlam bas oit Pallavas. Chamunda-Raj a^s defeat of Nolamba -Raja is nientioned in 281(109), The Nolamba chief referrcd to here may be Nanni -Nolamba, the son of Dillpa. Xo. 318 (120), of about 1217, names a chief Vira-Pallavaraya oi Arakcrc ajid his son San- kara-ndyaka. The latter is also mentioned in 170 (73) and 171. The Cholas. Tlie fragincntary inscription 378, of about 1015, mentions a Chola-Porniadi as fighting against the Gangas. The king alluded to is evidently Rajendra-Chola. Q-anga-Baja's defeat of the Chola feudatories Narasingavarma and Damodara is re- fated in 240251 and 39 7. The u hangalva s. Thc Changalvas were a linc of kings who ruled in the wcst of the Mysore Dis- trict and in Coorg. Thcy claimed to be Yadavas. Their original territory was Changa-nadu, corresponding chiefiy with the modern Hunsur Taluk of the Mysore Disferict. No. 288 ( 103) introduces us to a king of this dynasty named Kulottunga- Changalva-Mahadeva and tells us that his nhnister's son Channa-Boinmarasa caused to be renovated the ? upper storey of Gommatesvara in 1509. This king is also mentioned in E Cj IV, Hunsur 63. of 1502. Nidugal. The early rulers of Nidugal were of the solar race and claimed descejit from Kaiikala-Chola. They bore the title ' lord of O.reyur ', Oreyur being the name of the ancient Chola capital near Trichinopoly, and added Ch6la-jnaharaja to their names. Their capital was Penjeru, now Hemavati in the «Anantapur District. Onc of the kings of this dynasty was Trung6la , a contcmporary of the Hoysaja king Vishnuvardhana. We learn from 66 (42) that he was a lay disciple of Nayakirti- siddhanta-deva, and from 340 (138) that he was defated by Vislmuvardhana.<noinclude></noinclude> rcnr7y6thpai9ceat7rt9g492gcr1po 104 119950 318383 2026-05-09T09:47:33Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 63 NUGGEHAL LT. No. 406 states that Tirumalaraja-nayaka, son of Dasapa-nayaka of Nuguhali, granted fche village of Dasapura for the spiritual welfare of his father. It is not clear if the donor is identical with his namesake, the father of Bayanaraja who was a feudatory of the Vijayanagar king Achyuta-Eaya 1 . If so, the date of the record may he 1540. A few incidental references to other kings and chiefs may also be noticed here. No. 11 (plate LIX),... 318383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>63 NUGGEHAL LT. No. 406 states that Tirumalaraja-nayaka, son of Dasapa-nayaka of Nuguhali, granted fche village of Dasapura for the spiritual welfare of his father. It is not clear if the donor is identical with his namesake, the father of Bayanaraja who was a feudatory of the Vijayanagar king Achyuta-Eaya 1 . If so, the date of the record may he 1540. A few incidental references to other kings and chiefs may also be noticed here. No. 11 (plate LIX), which is the epitpah of Arishtanemi, states that king Dhidika was present at the time of theguru's death. I once 2 identified this king provision- ally with the Dindika of the Udayendiram plates of Prithivlpati II 8 and came to the conclusion that the period of the record was about 800. But the characters are older bv nearly two centuries and the two Dindikarajas cannot be identical. This was also the opinion of the late Dr. Fleet. No. 34 (Plate LX), of about 700, which is the epitaph of Nagasena, seems to mention a chief of the name of Naga- nayaka. In 69 it is stated that Prabhachandra was honored by king Bhoja of Dhara, and Yasahkirti by the king of Simhala (Ceylon).// No. 67 states tliat Aka- lanka defeated the Bauddhas in disputation at the court of king Himasitala and that Svaini got that naine from the Pandya king. As Jaina tradition says that Himasltala ruled at Kanchi, he was probably a Pallava king. Two chiefs Garuda- Kesiraja and Baladitya, king of the Vatsas, are named in 149 and 457 respectively. In 64 are mentioned the sdmantas Kedara-Nakarasa, Kamadeva and Nimbadeva as lay disciples of Maghanandi, and the generals Ma riyane and BJiarata to- gether with the officers Buchimayya and K6rayya as lay disciples of Ganda-. viniukta-deva. That Nimba was a lay disciple of Maghanandi is also stated in an inscription at Terdal 1 . He is praised as the crest-jewel of sdmantas in the Ekatvasa- tati of Padmanandi, a disciple of Subhachandra who died in 1123.// Two officers the mahd-pasdyata (master of the robes) Vijayanna and the malia-pasdijata Tiruma- ppa are mentioned in 237, of 1196, and 199, of 1279, respectively. No. 387 mentions a chief of the name of Singyapa-nayaka and 65, of 1313, anofiher named Gummatta 7 the ruler of Belukere, who set up the epitaph of a Jaina guru named Subhachandra. The viragal 405, which appears to be dated 1333, records the death of the possessor of all titles Keta-gavuda in a battle with the Turakas or Muhammadans. Finally, 254, of 1398, mentions two chieftains Hariyana and Manikkadeva as lay disciples of Panditarya. 1. See Madras Epigraphical Beport for 1900, p. 28. 2. Mysorc Arolmological Beport fov 1909, p. 13 ; ibid. iov 1910, p. 24. 3. S. I. L, II, 381. 4. /. A., XIV, 14.<noinclude></noinclude> kwyb3peyo8m7y8mb7imn3wt7g1jrd7f 104 119951 318384 2026-05-09T09:47:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl XLIX. SantinathaBasti at Jinanathapura 4 0-4 lc*u Myiwr A > httijliititeal Huruty. 318384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl XLIX. SantinathaBasti at Jinanathapura 4 0-4 lc*u Myiwr A > httijliititeal Huruty.<noinclude></noinclude> 1tuveoio1shtmd173tmku2a4m1rcgz2 104 119952 318385 2026-05-09T09:48:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 69 MlSGELLANEOUS InSCRIPTlONS. We may now proceed to consider the inscriptions which are of a miscellaneous -character. They form a large nurnber and consist of epitaphs, records of pilgrims, grants by private individuals, succession lists of Jaina gurus, and so forth. Epitaphs. Some of the epitaphs, namel y, 1, U, 64-66, 117, 118, 126-129, 159, 38 9 and 477, have already been noticed in inore or less detail in the previous sections. The remaining on... 318385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>69 MlSGELLANEOUS InSCRIPTlONS. We may now proceed to consider the inscriptions which are of a miscellaneous -character. They form a large nurnber and consist of epitaphs, records of pilgrims, grants by private individuals, succession lists of Jaina gurus, and so forth. Epitaphs. Some of the epitaphs, namel y, 1, U, 64-66, 117, 118, 126-129, 159, 38 9 and 477, have already been noticed in inore or less detail in the previous sections. The remaining ones, about eighty in number, many of which go back to theseventh and eighth centuries, record the death of men and women, mostly monks and nuns, by religious suicide. Before examining bhem in detaiJ it is necessary to say a word or two about the way in which death was brought about. The men and women starved themselves to deatli in performance of a vow called s allekhand which is thus described in the Batnakarandaka of Samantab hadra : — " When overtaken by calamity, by famine, by old age, or by incurable disease, to get rid of the body for dharma is called sallekhand. One should by degrees give up solid food and take liquid food; then, giving up liquid food, should gradually content himself with warm water ; tlien, abandoning even warm water, should fast entirely; and thus. with mind intent on the five salutations 1 , should by every effort cjuit the body."* In his D harmdmrita Asadhara says : " Firm faith in Jainism, observance of the anu-,guna- and sikshd vratas, and sallekhand according to rules at the time of death— these complete the duties of a householder." 3 The term sallek hand is used only j_n three epitaphs 4 ; but in several others the words samddhi 5 and sanyasana 6 occur as its synonyms 7 . The word used for epitaph is nisidige. 8 In a few cases the period of the fast is mentioned: e.g., o ne month i n 25, tw r enty-one days in 33, three days in 59, and o ne month e ach in 143 and 167. The epitaphs range in date from about 600 to 1809. Of the eighty mentioned above, sixty-four commemorate the death of 1. See Translations, page 44, note 1. 2. Upasarge durbhikshe jarasi rujayam clia nihpratikare 1 dharmaya tanu-vimochanam ahuh sallekhanam aryah 11 aharam parihapya kramasah snigdham vivardhayet panani 1 snigdham cha hapayitva khara-panam purayet kramasah 11 khara-pana-hilpanam api kritva kritvopavasam api saktya, 1 pancha-namaskara-manas tanum tyajet sarva-yatnena 11 3. Samyaktvam amalam amalany anu-guna-siksha-vratani maranante 1 sallekhana cha vidhina ])urnah sagara-dharm6'yam 11 4. 118, 258 and 389. 5. 1, 2, 22, 59, 93, 106, 108, 114, 128, 129, 142, 143, 258, 351 and 495. 6. 15, 24, 28, 33, 34, 68, 75—77, 88, 97 and 102. 7. See Translations, page 2, note 2 ; and page 4, note 3. 8. In 65, however, the corrupt form nistige is used. 18<noinclude></noinclude> 5d35hptjiyotp148lzyd4isuiueju1a 104 119953 318386 2026-05-09T09:48:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 70 men, mostly mon ks, and s ixteen t he death of women, mostly nuns. Forty-eight 1 of the former and eleven 2 of the latter are of the seventh and eighth centuries, the rest 3 of both the classes being of a later period. Nos. 1 (Plate LVII) and 11 (Plate LIX), though casually referred to before 3 deserve some rnorenotice owing to their antiquity and historical importance. They seem to be the earliest records extant at Belgola. "No. 1 records thedeath of... 318386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>70 men, mostly mon ks, and s ixteen t he death of women, mostly nuns. Forty-eight 1 of the former and eleven 2 of the latter are of the seventh and eighth centuries, the rest 3 of both the classes being of a later period. Nos. 1 (Plate LVII) and 11 (Plate LIX), though casually referred to before 3 deserve some rnorenotice owing to their antiquity and historical importance. They seem to be the earliest records extant at Belgola. "No. 1 records thedeath of a Jaina guru named Prabhachandra... After verses in praise of Vardhamana or Mahavira, whose doctrine, it says, was still florjrishing at Visala, a line of Jaina teachers who succeeded him is named. They were : Gautama-ganadhara, his iimnediate disciple Loharya, Jambu 4 , Vishnu- deva, Aparajita, Govardhana, Bhadrabahu 5 , Visakha, Proshthila, Krittikarya, Jaya- nama, Siddhartha, Dhritishena, Buddhila 6 , and others. Bhadrabahusvami, of this illustrioussuccession of regularly descended great men, by his acquaintance with the true nature of the eight-fold omens and power of knowing the past, present,. and future, having foretold in Ujjayani a period of twelve years of famine, the entire sangha or Jaina community set out from the north to the south. By degrees they reached a populous and prosperous country when, separating himself from the sailgha, an dchdrya, Prabhachandra by name, perceiving that but little time remained for him to live and desiring to accomplish samddhi on this mountain named Katavapra, bade farewell to, and dismissed, the entire sangha and, incompany with a single disciple, mortifying his body on the cold rocks, accomplished (samddhi).- And in course of time seven hundred rishis or ascetics similarly accomplished (samddhi). This record has been dealt with by the two scholars Drs. Leumann and Fleet.. The former 7 explains the inscription as composed of two quite separate and inde- pendent parts, tbe first, ending with prdptavdn in line 6, where he would 'put a full stop'; the second, from there to the end. The former contains the account of Bhadrabahu and the migration to the south; the other, which is the immediate object of the inscription, records the end of the dchdrya Prabhachandra. The two events he considers there is no reason whatever to sjmchronise, and would separate them by many centuries. To justify this piecemeal treatment of the inscription, he represents that the first part was a customary beginning of Digambara inscrip- tions 'by way of an historical introduction.' Plausible as this appears in theory, it 1, 2, 5, 6, 8, 9, 11-15, 19, 21-34, 75, 77, 79-85, 88, 92, 93, 95, 99, 102-106, 109, 111, 113, 115 and 116. 7, 18, 20, 76, 96, 97, 98, 107, 108, 112 and 114. 62, 63, 67, 140,? 160, 163, 167, 168, 254, 258, 269, 272-274, 426 and 495 of men ; 68, 136, 156 and 351 of women. These were the thvee Kevalis. The second is Sudharma in the usual list. These were four of the five Srutakevalis. These seven were Dasapurvis, out of eleven. Vienna Oriental Journal for 1893, 382. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.<noinclude></noinclude> p3xqpldtkec0mu5s8u7pqt32x66qpmz 104 119954 318387 2026-05-09T09:48:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE IA WEST WALL OF SANTINATHA-BASTI, .TINANATHAPURA Mysore Irchceological Survei/ L 318387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE IA WEST WALL OF SANTINATHA-BASTI, .TINANATHAPURA Mysore Irchceological Survei/ L<noinclude></noinclude> ig4qvmeszgqzr68flwdwiv6c0yzib75 104 119955 318388 2026-05-09T09:48:56Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 71 is opposed to fact, for not a single inscription has been found with this introduction. Further, this mode of dividing the inscription is in contradiction to the plain con- tinuity of the narrative. For it is evident that Prabhachandra accompanied the saftgha on its inigration. He is expressly stated, when he found that his end was near, to have dismissed the entire sangha, all save one disciple who remained with him to the last. What sangha could this... 318388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>71 is opposed to fact, for not a single inscription has been found with this introduction. Further, this mode of dividing the inscription is in contradiction to the plain con- tinuity of the narrative. For it is evident that Prabhachandra accompanied the saftgha on its inigration. He is expressly stated, when he found that his end was near, to have dismissed the entire sangha, all save one disciple who remained with him to the last. What sangha could this be but the sangha previously men- tioned in the inscription as migrating from the north to the south ? The whole inscription thus hangs together in an iutelligible consecutive narrative. The name Prabhachandra is not an uncoinmon one among the Jaina gurus, and occurs at all periods. In the effort to discover some one of the name of sufficient distinction to whom it can be fitted, a certain Digambara teacher, praised by Jinasena, is sug- gested, who cannot be shown to have lived till a later time than that of the inscrip- tion, and of course he would in no way be connected with the migration. l)r. Fleet 1 , who accepted the above-mentioned disjointed treatment of the inscription, tried to make out that the Bhadrabahu of the inscription was not the Srutakevali of that name, but a later one who lived in the first century B.C. This opinion appears to have been based on the supposition that two different Bhadrabahus are mentioned in the inscription. But this is not at all the case. We have to bear in mind that the inscription is not a synchronous record ; it was engraved long after the death of Prabhachandra who was a member of the sangha that migrated to the south. The last sentence of the inscription which states that in course of time (after Prabha- chandra's deatb) seven hundred ascetics accomplished samddhl makes this fact quite clear. The writer of the record in describing the distinguished lineage of the Srutakevali Bhadrabahu mentions some of his illustrious successors also. It is not at all likely that he had a second Bhadrabahu in mind. The whole trend of Jaina tradition and literature goes to show that it was the Srutakevali Bhadrabahu that predicted the famine. The period of the record may be about 600; but accord- ing to the scholars mentioned above it is the seventh century. No. 11 (Tlate LIX), which isthe epitaph of Arishtanemi, is of some importance as it names a king who was present at the-time of the guru's death. It opens with the statement that an dchdrya, evidently Arishtanenh, mentioned further on, came to the south with a large number of disciples, and then proceeds to say that he died on the Katavapra hill and that even king Dindika was there as a witness. A lady named Kampita, probably the queen of Dindika, is also mentioned as doing honor to the dclidrya. In my Archceological B eport for 1909 (para 45) I identiried this king with the Dindika (c. 800) of the Udayendiram plates of Prithivlpati II 2 and Dr. Hultzsch, too, approved of this identification 3 . A fBut on palreographic grounds 1. E. L, IV, 24. 2. SJ.L, II, 381. 3. My sore Archceological Beport for 1910, p- 24.<noinclude></noinclude> aqukovdk0tbqocns1us290x91im6ycl 104 119956 318389 2026-05-09T09:49:13Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 7-2 the present record cannot be bronght down to a later period than abont 650. This was likewise the opinion of the late Dr. Fleet. I therefore think that the two Dindikas cannot be the sarae. The Tamil chronicle KongudesardjdMal raentions a Chera king Dindikara 1 as having succeeded Madhava III, but much cannot be built upon this stateraent as the chronicle is not a tmstworthy record. Among the raonks whose death is recorded in the remaining early epit... 318389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>7-2 the present record cannot be bronght down to a later period than abont 650. This was likewise the opinion of the late Dr. Fleet. I therefore think that the two Dindikas cannot be the sarae. The Tamil chronicle KongudesardjdMal raentions a Chera king Dindikara 1 as having succeeded Madhava III, but much cannot be built upon this stateraent as the chronicle is not a tmstworthy record. Among the raonks whose death is recorded in the remaining early epitaphs raay be mentioned Baladeva-muni, son of Kanakasena (No. 2, of about 650, Plate LVIII); Tirthada-goravadigal ; UHikkal-goravadigal ; Gunasena-guravar of Kottara, disciple of Moni-guravar of Agali ; Panapa-bhatara of Nedubore ; Sarvajha-bhattaraka of Vegur ; Akshayakirti of southern Madhura, who was bitten by a snake ; Gunadeva- suri ; Baladeva-guravadigal, disciple of Dharmasena-guravadigal of Velmada of Kit- tur; Ugrasena-guravadigal, disciple of Pattini-guravadigal of Malanur ; Masena- rishi (No. 27, of about 700, Plate LX) ; Mellagavasa-guravar of Inungur ; Santisena- muni, who renovated the Jaina faith when it had becorae weak after the time of the sages Bhadrabahu and Chandragupta (No. 31, of about 650, Plate LXI) ; Siriga- nandi-guravadigal, disciple of Vettede-guravadigal ; Nagasena-guravadigal, disciple of Eishabhasena-guravadigal, conqueror of the assemblage of enemies through Naganayaka (No. 34, of about 700, Plate LX) ; Upavasapara, disciple of Vrishabha- nandi (No. 75, of about 650, Plate LXIV) ; Baladevacharya (No. 82, of about 750, Plate LXV); Chandradevacharya, renowned in the Nadi kingdom (No. 84, of about 700, Plate LXVI) ; Pushpanandi (No. 85, of about 750, Plate LXVI) ; Nandisena- rauni (No. 88, of about 700,Plate LXVIIj ; Vitasoka-bhatara of the Kolattur saiigha ; Indranandi-acharya ; Pushpasenacharya of the Navilur sarigha ; Sridevacharya • Vrishabhanandi, disciple of Mauniyacharya of the Navilur sahgha ; and Meghanandi- muni of the Navilur saiigha. And amon g the nun s whose death is commemorated in the early epitaphs are Dhannekuttarevi-guravi, female disciple of Perumalu- guravadigal ; Jambu-naygir ; Nagamati-gantiyar, female disciple of Moni-guravadiga^ of Chittur in Adeyare-nadu ; Sasimati-gantiyar (No. 76, of about 700, Plate LXV) • Rajnimati-gantiyar of the Aji-gana of the Navilur sarigha ; Anantamati-gantiyar of the Navilur sahgha ( No. 98, of about 700,-Plate LXVIII) ; Arya, of the Mayiiragrama- sarigha (i.e., Navilur sarigha) ; Gunamati-avvegal of the Naviltir saiigha ; and Prabhavati and Daniitamati, also of the Navilur sahgha. mong so many epitaphs, only one gives the name of the engraver : this is No. 01, of about 700, and the name given is Pallavachari. It is also worthy of notice that in 82 (Plate LXV) the Prakrit form pduggamana is used for the Sanskrit prdnddgamana Two sanghas named after the places Kolattur and Navilur are men- tioned and several of the monks and nuns belonged to the latter sarigha. A Kittiir sarigha, too, occurs in 81. Adeyarenadu may be identical with the Adeyararashtra 1. LA., I, 366-<noinclude></noinclude> fpbylxfpnego4hqr2d2qi4ilgy5g8py 104 119957 318390 2026-05-09T09:49:24Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE LIl 318390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE LIl<noinclude></noinclude> 9iom87x5uu8924gyscq8e4a0a05s7kv 104 119958 318391 2026-05-09T09:49:37Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 73 nientioned in the grant of Nandivanna 1 , and its Sanskrit equivalent Asraya- nadi-vishaya occurring in Pallavamalla , s grant 1 niay be compared with the Nadi- rashtra of 84. Kittur, as stated before, was the capital of the Punnad kingdom. It will be seen that in order to end their life by the rite of mlWkhand persons came to Belgola from the north and from various places in the south, even from such a distant place as Madhura. Among the later ep it... 318391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>73 nientioned in the grant of Nandivanna 1 , and its Sanskrit equivalent Asraya- nadi-vishaya occurring in Pallavamalla , s grant 1 niay be compared with the Nadi- rashtra of 84. Kittur, as stated before, was the capital of the Punnad kingdom. It will be seen that in order to end their life by the rite of mlWkhand persons came to Belgola from the north and from various places in the south, even from such a distant place as Madhura. Among the later ep itaph s of men and women, some of the shorter ones will be considei-ed tirst. No. 68, of about 950, records the death of Vaijabbe, daughter of Bettadavo ....; 136, of about the same date, of Sayibbe-kantiyar, female disciple of Kumaranandi-bhatara ; and 156, of about 1100, of Pollabbe-kantiyar. In 495, of ? 1311, is cominemorated the death of Payi-setti, son of Nagi-setti of Kalleha, a lay disciple of Abhinava-Panditacharya ; in 269, of ? 1316, of Padmanandi, disciple of Traividyadeva ; in 274, of 1372, of Dharmabhushana of the Balatkara-gana, whose spiritual descent is given thus : .... takirti-deva of Vanavasi, his disciple Devendra-Visalakirti, his disciple Subhakirti, his disciple Dharmabhushana, his disciple Amarakirti, his disciple Dharmabhushana ; in 273, of about 1400, of Hemachandrakirti, disciple of Santikirti ; in 168, of about the same date, of Mallisena, disciple of Lakshmisena-bhattaraka ; and in 167, of 1809, the latest epitaph at Belgola, of Ajitakirti, disciple of Santakirti, who was the disciple of Ajitakirti, who was again the disciple of Charukirti. Ajitakirti is stated to have died in the Bhadrabahu cave. Of the longer e pitaph s of a later period, some of which have already been referred to incidentally, several contain succession lists of gurus which will be noticed later on. The earliest of these epitaphs is 127 (47) which records thedeath irj 1115 of Meghachandra-traividya-deva of the Pustaka-gachchha of the Desiya- gana of the Mula-sarigha, disciple of Sakalendu. After giving a succession of gurus from Gautama-ganadhara to Meghachandra who is praised at length, the record closes with the statement that Prabhachandra, the chief disciple of Megha- chandra, had the epitaph consecrated with great magnificence through his lay disciples Ganga-Kaja and his wife Lakshmi. Meghachandra is described as an equal of Jinasena and Virasena in philosophy, as Akalankadeva himself in the six schools of logic and as Pujyapada himself in grammar. The epitaph vas written with a potstone pencil by the caligraphist Chavaraja, and egraved by Gangachari, an ornament to the forehead of titled sculptors and a lay disciple of Subhachandra. The next in point of time is 351 (139) which states that the nun Srimati-ganti died in 1119 and that her disciple Mankabbe-ganti set up the epitaph. Srimati-ganti's spiritual descent is given thus : Kondakunda, who moved in the air four inches above the earth ; in his line arose D^vendra-siddhanta-deva in whose line was 1. E.L, III, 145. 19<noinclude></noinclude> dsro0vn22ks509stm2tpfa0vgjemsa7 104 119959 318392 2026-05-09T09:49:52Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 74 Divakaranandi ; his disciples were Maladharideva and Srimati-ganti; Mala- dharideva's disciple was Subhaehandra. It is stated of Maladharideva that he never once scratched the body when itching was caused by the dirt which covered the whole of it like an armour, that he never lay on the side when overcome by sleep, that he never said " shut or open the door," that he never spat, and that he never reposed. No. 117 (43), which comes next, records the dea... 318392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>74 Divakaranandi ; his disciples were Maladharideva and Srimati-ganti; Mala- dharideva's disciple was Subhaehandra. It is stated of Maladharideva that he never once scratched the body when itching was caused by the dirt which covered the whole of it like an armour, that he never lay on the side when overcome by sleep, that he never said " shut or open the door," that he never spat, and that he never reposed. No. 117 (43), which comes next, records the death in 1123 of Subhachandra, disciple of Gandavimukta-Maladharideva, the same that was men- tioned above. After giving a long succession of gurus from Gautama-ganadhara to Subhachandra, it states that the epitaph was set up by his lay disciple G-anga- Raja. The record was written by Heggede Mardimayya, a lay disciple of Prabha- chandra, and engraved by Vardhamanachari, an ornament to the forehead of titled sculptors, the same that engraved 73 and 118. The next inscription, 67 (54), commemorates the death in 1129 of Mallishena-Maladhari, disciple of Ajitasena. Thisis avery valuable record asitgives details of great interest about a nuinber of gurus. This was written by Mallinatha, a la}^ disciple of Maladhari and a Siva to the Cupids titled scribes, and engraved by Gangachari, an ornament to the forehead of titled sculptors, the same that engraved 127 and 397. No. 140 (50), which is mostly similar to 127 in the list of gurus it gives, states that Prabhachandra? disciple of Meghachandra, died in 1145. His lay disciple Santala-Devi, the queen of Vishnuvardhana, is mentioned and reference made to the death of her mother Machikabbe. The epitaph was written by the caligraphist Ganganna, and engraved by Dasoja, probably the same that prepared the screens of the Chandra- gupta-basti. Of the remaining epitaphs, both 63 (39) and 64 (40) state that Devakirti, disciple of Gandavimuktadeva, died in 1163, and that Hulla, the minister of Narasimha I, caused to be made an epitaph to his guru and had it set up by the guru's disciples Lakkhanandi, Madhava and Tribhuvanadeva. The major portion of 63 is taken up with a description of the many-sided learning of Devakirti. After giving a succession of gurus from Gautama-ganadhara to Devakirti, 64 says that he caused Pratapapura of Kellangere, which was connected with Rupanarayana's basadi at Kollapura, to be renovated, and a stone almshouse to be built at Jina- nathapura. No. 66 (42), which gives a list of gurus mostly similar to that given in 117 records tihe death in 1176 of Nayakirti, disciple of Gunachandra. The names of Nayakirti's disciples are given, the lay disciples being Hulla, the head of the accountants Nila, and the minister Nagadeva who set up the epitaph. In 65 (41), which likewise gives a succession of gurus, is commemorated the death in 1313 of Subhachandra, disciple of Maladhari-Ramachandra. Subhachandra's disciples Padmanandi, praised at some length, and Madhavachandra caused the epitaph to be made, and Gummatta, the ruler of Belukare, who seems to have had another name Raja, had it set up and acquired the name of Subhachandra by this pious service<noinclude></noinclude> anoxs1i6n9i8uzl169kquiaulxa0xhi 104 119960 318393 2026-05-09T09:50:06Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE LV CBILING IN SANTINATHA-BASTI, JINANATHAPUR. Mijsore Archceological Sv/rvey 318393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE LV CBILING IN SANTINATHA-BASTI, JINANATHAPUR. Mijsore Archceological Sv/rvey<noinclude></noinclude> ajzevvxhbgk54n8x8px49bh0bak363p 104 119961 318394 2026-05-09T09:50:17Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 75 to tho ^iirn Subhachandra. No. 254 (105) is an important inscription giving in- forniation about the transmission of tho sacred lore and tho fonnation of 1 be sanghas, its objeet beftlg to rccord the death in 1398 ot a guru nained Pandita. Aftor invocation ofthe Tirthankaras. tho (Janadharas, the Kevalis, the Srutakevalis, tho Dasapurvadharas, the Ekadasahgadharas and the Acharahgadharas, all onu- meratod and naincd, it gives a lengthy account of a suc... 318394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>75 to tho ^iirn Subhachandra. No. 254 (105) is an important inscription giving in- forniation about the transmission of tho sacred lore and tho fonnation of 1 be sanghas, its objeet beftlg to rccord the death in 1398 ot a guru nained Pandita. Aftor invocation ofthe Tirthankaras. tho (Janadharas, the Kevalis, the Srutakevalis, tho Dasapurvadharas, the Ekadasahgadharas and the Acharahgadharas, all onu- meratod and naincd, it gives a lengthy account of a succossion of gurus and con- cludes with the statement that the epitaph was sct up by 1'andita's disciple Abhinava-Pandita. His lay disciplos were the local chieftains Hariyana and Manikyadeva. He is stated to have adorned Belgola with a splondid enclosurc and rlight of steps ancl to have anointed the head of Gommata soven times. The composor of thc opigraph was Arhaddasa, who says that it is devoted to the praise of the triad of authors of sdstras, meaning apparently Abhayasuri, Charukirti and Pandita. The lastT epitaph to be noticed is 258 (108) which also refers to the formation of the sanghas and gives an account of a successionof gurus. It records the death in 1432 of Srutamuni, disciple of Siddhanta-yogi, and unlike other epitaphs also mentions the death by the rite of sam&dhi of four of his predocessors. YYo also learn that Srutamuni was suffering from an incurable disease, and his retiections on the evanescent nature of the world before death are given m detail. The inscription was composed by the poet Mangaraja, who by a pun on the words likens his compostion to the lute of Sarasvati. Eecords of Pilgrims. There are many inscriptions, numbering. about 160, which record tho visits of pilgrims from southern and northern India. Of the records of southern pilgrims, a good number, about 54, consists of only their naraes ; others, of only their titles ; and others, again, of their names with some epithets. In some it is stated that the pilgrims bowed to the god or to the holy place and in others that they visited the god. A few give the names of sculptors who visited the place. Of these records, some are inscribed in characters of the seventh and eighth centuries like theearh opitaphs noticed in the previous section, while most of the others are engraved in characters of the ninth to the twelfth centuries, very few being in characters of a lator poriod except those which state that the pilgrims visited the god. Araong the names that occur may be mentioned Sridharan (No. 10, Plate LVIII), Vitarasi, Chavundayya, Kaviratna (No. 40, Plate LXIV), Akalanka-pandita, Alasakumara- mahamuni, Malava-Amavar, Sahadeva-m&ni, Chandrakirti, Nagavarma, Mara- singayya and Mallishena. Of these, Kaviratna may be the celebrated Kannada poet who received the title of Kavichakravarti from the Chalukya king Taila III and wrote the Ajitapurdna in 993 ; Nagavarma, the well-known Kannada poet who was patronised by the Ganga king Rakkasa-Ganga and wrote the Chhanddmbudlii and the Kddambari; and Chandrakirti, the guru mentioned in 117. It is just possible that Chavundayya is the minister Charaunda-Kaja and Marasingayya the<noinclude></noinclude> 8dw5u71890eyuzb6rw24dsss4i5bigb 104 119962 318395 2026-05-09T09:50:30Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 76 Ganga king Marasimha. As instances of cases vvhere only titles of visitors are given inay be mentioned — Chief of the mahd-sdmantas, who had acquired the band of five great instruments (56); Mahamandalesvara (4'21), A servant of the poor (454), and Brave in war (491). The following are examples of namesof visitors with epithets : Guudachakra-Jedduga, a son to others' wives, a slave to kinsmen, a lover of friendSj a fierce cobra to slanderers (317) ; Ec... 318395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>76 Ganga king Marasimha. As instances of cases vvhere only titles of visitors are given inay be mentioned — Chief of the mahd-sdmantas, who had acquired the band of five great instruments (56); Mahamandalesvara (4'21), A servant of the poor (454), and Brave in war (491). The following are examples of namesof visitors with epithets : Guudachakra-Jedduga, a son to others' wives, a slave to kinsmen, a lover of friendSj a fierce cobra to slanderers (317) ; Echayya, cruel to enemies (441, Plate LXXVI); Sarpachulamani, walker in the path of Jina and possessor of righteous conduct (445, Plate do) ; Baladitya, king of the Vatsas (457, Plate do) ; Isarayya, an elder brother to others' wives (448) ; A.rittanemi-pandita, destroyer of hostile creeds(458); and Nagivarma, a sun (464, Plate LXXVII) 1 . Among the pilgrims who are said to have bowed to the god or to the holy place are Chareng- ayya, a Iay disciple of Mallisena-bhatara (4) ; Kottayya, a lay disciple of Abhayanandi-pandita (48) ; Srivarma-Chandragitayya (52) ; Madhuvayya, a lay disciple of Nayanandivimukta (465, Plate LXXVII) ; the ruler of Nagati (452) ; and Chavayya, younger brother of Kannabbarasi (466). For pilgrims who are stated to have visited the god, reference may be made, among others, to 191, 222 312 and 496.' 2 Among the sculptors who visited the place may be mentioned Sridharavoja, a lay disciple of Gandavimukta-siddhanta-deva (157; ; Bidiga (316) ; Vaboja (431), Chandradita (434), and Nagavarma (435). The above records may not be very important historically, but they have their own value in several other respects, one of them, for example, being their antiquity. They thus bear testimony to the sacredness and importance of the place even in early times, so that eminent Jaina gurus, poets, artists, chiefs, officers and other high personages iu common with ordinary people deemed it a duty to visit the place at least once in their lifetime and to have their names permanently recorded on the holy spot. The records of pilgrims from northern India, which number about 53 and are in a language which is a mixture of Marvadi and Hindi, may be divided into two classes according to the script in which they are written. Thirty-six* of them are written in Nagari, and seventeen 4 in Mahajani, characters. The Nagari inscrip- tions range in date from 1488 to 1841. It is worthy of notice that two of them, namely, 192, of 1488, and 203, of 1490, are written in ink. A few details that can be gathered from these Nagari records about the pilgrims may be noted here. Many of the pilgrims belonged to the Kashtha-sarigha, and some to the Manditata- gachchha of that sarigha. Some were of the Gheravala sect and of the Gonasa and Pitala gotras. The places from which they came are given as Purasthana, 1. The characisrs of this inscription are rather peculiar. 2. These inscriptions are all comparatively modern. 3. 192, 203, 260-263, 277-279, 283-285, 287-309, and 324. 4. 206-220, 239 and 248.<noinclude></noinclude> nltmk43ca4k15pgjg1wlgyzb0yywt8i 104 119963 318396 2026-05-09T09:50:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: I'L. [TE /.17 ^^^^^" 1. FJ-.MAI.K FTGURE ON NOKTH WALL OP SANTINATHA-BASTI, JINANATHAPURA Myaore Archetological Survey 2. CHAURI-BEARER IX RUINED JINA TEMPLE AT HALE-BELGOLA 318396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>I'L. [TE /.17 ^^^^^" 1. FJ-.MAI.K FTGURE ON NOKTH WALL OP SANTINATHA-BASTI, JINANATHAPURA Myaore Archetological Survey 2. CHAURI-BEARER IX RUINED JINA TEMPLE AT HALE-BELGOLA<noinclude></noinclude> tea7nnrzgdakimr6thzumpefcphr4x7 104 119964 318397 2026-05-09T09:50:54Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: PLATE LVIa 318397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>PLATE LVIa<noinclude></noinclude> g67td0hn5awyrc8lasdqs0ex15m8bmy 104 119965 318398 2026-05-09T09:51:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 77 Madavagadha and Gudaghatipuia. The Mahajani epigrapha range in date from 1742 to 1786. I have to express here my indebtedness to Pandit liamakarnaji of Jodhpur, now of the Calcutta University, an expert in modern northern scripts and dialects, for help in the decipherment of these Mahajani records. He has very kindly sent me transcripts and translations of all of them together with some interesting notes relating to the alphabet and the pilgrims. Mahaj... 318398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>77 Madavagadha and Gudaghatipuia. The Mahajani epigrapha range in date from 1742 to 1786. I have to express here my indebtedness to Pandit liamakarnaji of Jodhpur, now of the Calcutta University, an expert in modern northern scripts and dialects, for help in the decipherment of these Mahajani records. He has very kindly sent me transcripts and translations of all of them together with some interesting notes relating to the alphabet and the pilgrims. Mahajani alphabet means the alphabet used bv Mahajans or bankers. These characters are locally known as Mudda and are prevalent among the merchants of the United Provinces of Agra and Oudh and the Punjab. Some of the peculiarities of this alphabet are that it has only two vowels a aud i, all the other vowels being represented by a', that the vowel i stands for the consonant i/a for which there is no separate symbol; that as regards consonants the syinbols fory and jh, for t, th, d and u, and for bh and v are the same, while there is none for /"/. Owing to these peculiarities it is very difficult to read aright Mahajani writing. As no vowel marks are added to the consonants, it is no easy task to make out the word intended. One of the inscriptions, No. 206, is reproduced on Plate LXXV. In somc of the records Takari cbaracters are also met with. This alphabet is prevalent in the hilly tracts of the Punjab. The names recorded in the inscriptions are all of Mahajans or bankers, almost all of whom were Agarvala Baniyas. The Ag.arvalas residing in and around Delhi call theinselves Saravagis, i.e., Sravakas (or laymen) and form a distinct community of Jainas. The Jaina Saravagis and the Jaina Agarvalas do not intermarry. All the septs of the Agarvalas, such as Narathanavala, Sahana- vala, Ganganiya and so forth, mentioned in these inscriptions, can be traced in that community. Among the other septs, Panipathiya, so named after the town Panipet, figures prominently, because many of the pilgrims belonged to it. Two gotras, namely, Goyala and Garga, are mentioned in connection with the pilgrims, and Isthanapetha and Mandanagadha as the places to which some of them belonged. Grants ry private indiviuuals. There are several records which register grants by private individuals for Gommata and other gods. There are likewise a few which record the pious acts of private individuals in the shape of repairs to bastis, etc. Nos. 242 (92), of about 1175, 237 (88) and 238 (89) register grants to provide for flowers for Gommata. The first inscription says that all the merchants of Belgola (several named includ- ing a woman), having purchased certain lands from the assembly, made over the same to the garland-maker; the second, which seems to be dated 1196, records that Chikka Madukanna, the son-in-law of the mahd-pasdyita Vijayanna, purchased certain lands from the tnahd tnainlaldchdriia Chandraprabhadeva and granted the same to provide for twenty rlower garlands for the daily worship of Goinmata; and the third, which appears to bear the date 1198, tells us that Kabi-setti's son Someya 20<noinclude></noinclude> gaqcb3ejt1vb7wnqd4riesrkt86zlt9 104 119966 318399 2026-05-09T09:51:16Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 78 granted certain lands to the mahd-mandaldchdrya Chandraprabhadeva in order to provide for flowers for the worship of the same god. In 241 (91), of about 1175? all the jewel merchants of Belgoja pledge themselves to pay annually certain dues on coral to provide for tlowers for Gommata and Parsvadeva; and in 243 (93), which appears to be dated 1274, Kallayya, son of Chenni-setti, a lay disciple of Chandrakirti-bhattaraka, makes a money grant to provide f... 318399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>78 granted certain lands to the mahd-mandaldchdrya Chandraprabhadeva in order to provide for flowers for the worship of the same god. In 241 (91), of about 1175? all the jewel merchants of Belgoja pledge themselves to pay annually certain dues on coral to provide for tlowers for Gommata and Parsvadeva; and in 243 (93), which appears to be dated 1274, Kallayya, son of Chenni-setti, a lay disciple of Chandrakirti-bhattaraka, makes a money grant to provide for flowers for Gommata and the Tirthakaras with the condition that no less than six garlands should be supplied. Nos. 244 (94), 245 (95) and 247 (97), all of which seem to bear the date 1274, and 200, of 1288, register money grants to provide for milk for the daily anointment of Gommata. The grant in the first case was made in memory of Medhavi-setti of Barakanur, a lay disciple of Prabhachandra-bhattaraka. The quantity of milk that was to be supplied is mentioned in each case and the jewel merchants of Belgola were to be the managers of the fund. No. 255 (106), of 1409r records the grant of certain lands by Mayanna of Cangavati, son of Manikyadeva and Bachayi and a lay disciple of Chandrakirti, to provide for the midday worship of Gommata. In 252, 235 and 236, all of about 1185, are recorded the annual subscriptions of various merchants to provide for the eight kinds of worship of tbe Chaturvimsati- Tirthakaras erected by the vadda-byavahdii Basavi-setti 1 of Mosale in the enclosure of Gommata. No. 376, which appears to be dated 1146, records two grants, one for Gommata and one for the Twenty-four Tirthakaras of the enclosure, which were to be maintained by the malid-mandaldchdrya Hiriya Nayakirtideva and Chikka Nayakirtideva. No. 347 (1376; consists of two parts dated 1278 and 1296. The first part registers money grants by the mahd-mandaldchdrya Udayachandradeva's dis- ciple Munichandradeva and others for the daily anointment of Devaravallabhadeva of the Bhandari-basti ; while the second part stafes that the assemblies of the Mula- sahgha, consisting of mahd-mandaldchdryas and rdja-garus, having remitted certain taxes in respect of the endowments of the gods Gommata, Kamatha-Parsva and Devaravallabhadeva, the jewel merchants of Belgola aud others granted for Devaravallabhadeva the amount which Sambhudeva was unjustly levying from the god's village together with its minor taxes. No. 336 (131) also consists of two parts bearing the dates 1279 and 1288. The first portion opens with an agreement between the officiating priests of the Nagara- Jinalaya and the merchants of Belgola- The former gave a deed to the latter to the effect that when the lands of the god Adi- natha produced crops they would carry on the services of the god agreeably to the scale fixed by the merchants, and that if they or their descendants mortgaged or sold the lands they should be looked upon as traitors to the king and the creed. It concludes with the statement that S6vanna of Huligere made a money grant to 1. See No. 197.<noinclude></noinclude> pmuztzzb091d1e914rb9i4ciydacwpk 104 119967 318400 2026-05-09T09:51:27Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 79 provide for milk for the daily anointment of Adinatha of the Nagara-Jinalaya. The second portion, too, records a deed given by the jewel merchants of Belgola and Jinanathapura to the effect that in order to provide for the repairs and services of the Nagara-Jinalaya they would pay one por cent of thcir profits ohtained either locally or from foreigners. The imprecation at the end runs thus : — "lf any one denies or conceals his income in this matter, h... 318400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>79 provide for milk for the daily anointment of Adinatha of the Nagara-Jinalaya. The second portion, too, records a deed given by the jewel merchants of Belgola and Jinanathapura to the effect that in order to provide for the repairs and services of the Nagara-Jinalaya they would pay one por cent of thcir profits ohtained either locally or from foreigners. The imprecation at the end runs thus : — "lf any one denies or conceals his income in this matter, his race shall be childless ; hc shall be a traitor to the god, to the king and to the creed." This cannot but be of some interest to the income-tax Department. In 387, of about 1300, is recorded a grant of land to the Chamundaraya-basti by order of Singyapa-nayaka's son ; and in 340 (133) and 395, both of about 1500, another to the Mangayi-basti by some gaiulas who were lay disciples of Panditadeva. No. 385, which seems to be dated 1190, states that Nayakirtideva, the disciple of the maJid-mandaldchdn/a rdja-guru Hiriya Nayakirtideva, granted certain lands to provide for the eight kinds of worship of Chenna-Parsvadeva of the basti erected by his guru at Bekka. Sri- mati-avve of Gerasoppe is stated in 343 (135), of 1419, tohavemade amoneygrant but the purpose for which it was made is not stated. Nos. 224 to 227 (99-102), of 1539, record grants by various individuals in consideration of the release of their mortgages by Chavucli-setti of Gerasoppe. A few other acts of piety done by private individuals are mentioned in some inscriptions. No. 342 (134), which seems to be dated in 1412, says after a fine verse in praise of Gommata that Gummatanna, the disciple of Hiriya-Ayya of Gerasoppe, repaired the Chika-basti on the smaller hill, three bastis at the north gate and the Mangayi-basti ; 270, of about 1600, that Baiyana of Beguru built a reservoir and founded a water shed; and 500, of 1881, that atemple car waspresented by a woman named Jinnama, the wife of the elder brother of Rayamia-setti and a resident of Virarajendrapete. No. 393, of about 1500, which is not a Jaina inscrip- tion, records the erection of a Nandi pillar by Madeya-nayaka. SUCCESSION LISTS OF JAINA GUEUS. There are about a dozen inscriptions which contain lists of Jaina gurus. Most of them have already been referred to incidentally when speaking of the epitaphs. Only a few of them give a regular succession of gurus, but in several others the rela- tionship between the preceding and the succeeding guru is not clearly stated. There are, liowever, in some interesting items of information about the learning, authorship and polemical skill of the gurus, the kings or chiefs by whom they were honored, the manner in which they ended their earthly existence, and so forth. The earliest of these records is 62, of about 900, but being mostly worn, the names cannot be fully made out. The next inscription in point of time, 69 (55), of about 1100, gives the following succession of gurus: —<noinclude></noinclude> nlkkqjtc4479cijsqa0yptetdn6pr51 104 119968 318401 2026-05-09T09:51:38Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 80 Kondakunda In his line Vaddadeva of the Vakra-gachchha In his line Devendra-siddhanta-deva I. Chaturmukha alias Vrishabhanandyacharya He had 84 disciples Gopanandi Prabhachandra Maghanandi Colleagues Damanandi, Guna- , cbandra-Maladhari, Jinachan- Triratnanandi dra, Devendra, Mahendra- Trimushtideva Gauladeva alias Hemachandra- Maladhari chandra, Subhakirti. Colleagues Yasalikirti, Vasavachandra, Chandranandi, Subhakirti, Meghac... 318401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>80 Kondakunda In his line Vaddadeva of the Vakra-gachchha In his line Devendra-siddhanta-deva I. Chaturmukha alias Vrishabhanandyacharya He had 84 disciples Gopanandi Prabhachandra Maghanandi Colleagues Damanandi, Guna- , cbandra-Maladhari, Jinachan- Triratnanandi dra, Devendra, Mahendra- Trimushtideva Gauladeva alias Hemachandra- Maladhari chandra, Subhakirti. Colleagues Yasalikirti, Vasavachandra, Chandranandi, Subhakirti, Meghachandra, Kalyanakirti, Balachandra. The last three are also mentioned as colleagues of Triratnanandi. Kondakunda is described as the leader of the Mula-sangha and as the head of a gana. Chaturmukha was so called because he fasted for eight days at each of the quarters and broke his fast after the iapse of a month. Gropanandi is said to bave been a great poet and logician ; he caused the Jaina religion, which had for a long time been at a stand-still, to attain the prospeiity and fame of tbe time of the ■Ganga kings — a feat vvhicb was quite impossible for any one else. EC, V, Chenna- xayapatna 148, which also praises him at length, states that he vvas the recipient cf a o-rant in 1094 from the Hoysala priuce Ereyanga. His colleague Prabhachandra was honored by king Bhoja of Dhara. Of his other colleagues, Damanandi is described as the vanquisher of the great disputant Vishnubhatta ; Gunachandra- Maiadhari, as the worshipper of Mallikamoda-Santisa in Baiipura ; and Jinachandra, as a Pujyapada in the Jainendra grammar, a Bhattakalanka in logic and a Bharavi in literature. Another oi his coileagues, Devendra, is said to have belonged to Vankapura. Trimushtideva was so called because he was content with three fistfuis of food. Of one of his colleagues, Vasavachandra, it is stated that he attained celebrity as Bala-Sarasvati in the Chalukya capital ; of another, Yasahkirti, that he was honored by the king of Simhala or Ceylon; and of a third, Kalyanakirti, that he was an expert in exorcising Sakini and other evil spirits. After extolling the learning of another coileague, Balachandra, the inscription winds up with a sum- inary of the names of the gurus previously mentioned with a little variation in afew details. All these gurus belonged to the Vakra-gachchha.<noinclude></noinclude> ssaweccautpvsv5d6dbtuyeaog7t3d2 104 119969 318402 2026-05-09T09:51:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 81 The succession of gurus giveu in 1*27 (47), of 1115, is as follows:- Gautama and others In their line Padmanandi alias Kondakunda of the Nandi-gana In his line Umasvati alias Gridhrapinchha I- ' Balakapinchha j Gunanandi He had 300 disciples of whom 72 were prominent ; chief of these was Devendra-saiddhantika I Kaladhautanandi His son Mahendrakirti Vtranandi In his line Gollacharya I Traikalyayogi Abhayanandi I Sakala... 318402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>81 The succession of gurus giveu in 1*27 (47), of 1115, is as follows:- Gautama and others In their line Padmanandi alias Kondakunda of the Nandi-gana In his line Umasvati alias Gridhrapinchha I- ' Balakapinchha j Gunanandi He had 300 disciples of whom 72 were prominent ; chief of these was Devendra-saiddhantika I Kaladhautanandi His son Mahendrakirti Vtranandi In his line Gollacharya I Traikalyayogi Abhayanandi I Sakalachandra Meghachandra-traividya, died in 1115. Prabhachandra The inscription says of Kondakunda that he had the power of moving in the air- This fact is also mentioned in several other records 1 . No. 351, of 1119, states that he moved in the air four inches above the earth and 254 gives a poetical explana- tion of this by saying that he did so in order to show that he was not touched m the least both within and without by dust (or passion), the earth being the abode of dust. We also learn that before becoming an ascetic Gollacharya was the ruler of the Golla country and belonged to the family of king Nutna-Chandila. Traikalyayogi is said to have made a Brahmarakshasa his pupil and converted the oil of the honqe tree (Pongamia glabra) into pure ghee. The very thought of him drove away evil spirits. Meghachandra-traividya is described as an equal of Jinasena and Virasena in philosophy, as Akalankadeva himself in the six schools of logic and as Pujyapada himself in grammar. He is said to have belonged to the Desiya and the Vyishabha gaijas. 1. 64, 66, 67, 254 and 351. 21<noinclude></noinclude> mgrf3r266bmojg9fsrutgzmxvbcximm 104 119970 318403 2026-05-09T09:52:01Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 82 The spiritual descent of gurus given in 117 (43), of 1123, is the same as that siven in 127 down to Kaladhautanandi. From him the descent is continued thus: — Kaladhautanandi I Ravichandra alias Sampurnachandra Damanandi His eldest son Sridharadeva Maladharideva Sridharadeva ' I Chandrakirti i i Divakaranandi Gandavimuktadeva alias Kukkutasana-Maladhari i i Subhachandra, died in 1123. Though the relationship between Maladha... 318403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>82 The spiritual descent of gurus given in 117 (43), of 1123, is the same as that siven in 127 down to Kaladhautanandi. From him the descent is continued thus: — Kaladhautanandi I Ravichandra alias Sampurnachandra Damanandi His eldest son Sridharadeva Maladharideva Sridharadeva ' I Chandrakirti i i Divakaranandi Gandavimuktadeva alias Kukkutasana-Maladhari i i Subhachandra, died in 1123. Though the relationship between Maladharideva and Chandrakirti is not clearly stated, there is room for the inference that the latter was the disciple of the former. The descent from Divakaranandi to Subhachandra is also given in 351. The description of Kukkutasana-Maladhari is of some interest: "He engaged his natural enemy Cupid in a terrific fight and routed him, the dirt on his body looking as if it were a close-fitting armour of black iron that had not yet been doffed. He never once uttered even in forgetfulness a word about worldly affairs; he never opened the closed door; he never set out after sunset; he never once scratched the body; he never wearied of the posture known as Kukkutdsana (the cock-posture); he never forgot to abstain from injuring others; — such was his awful penance, hard to be performed by others." The death of Subhachandra is thus bewailed: "When Subhachandra went to heaven the bright lamp of pure conduct was extinguished, the creeper of mercy withered away and the whole world was filled with darkness." No. 67 (54), of 1129, is one of the most learned and interesting of the whole collection and the details that it supplies regarding the gurus are of very great value. Unfortunately, however, the relationship between the preceding and suc- ceeding gurus in the list is not stated except in one or two cases at the beginning and the end. The following is the list:— The gani Gautama alias Indrabhuti, the Srutakevalis, Bhadrabahu, his disciple Chandragupta, Kondakunda, Samantabhadra, Simhanandi, Vakragriva, Vajranandi the author of the Navastotra, Patrakesari the refuter of the trilakshana theory 1 , 1. See Translations, page 26, note 4.<noinclude></noinclude> rh96tmtenjh5bxtf68nyr1hqjf574ih 104 119971 318404 2026-05-09T09:52:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 83 Sumatideva the author of the Sumatisapiaka, Kumarasena, Chintamani the author of the Chintdmayi, Srivardhadeva the author of thc poem Chv/amani 1 , Mahesvara. Akalanka the vanquisher of the Bauddhas 2 , his colleague Pushpascna, Yimala- ehandra, Indranandi, Paravadimalla, Aryadeva, Chandrakirti the author of the Srutabinda, Karmaprakriti, Sripaladeva, Matisagara,Hemasena the bearer of the title Vidya-Dhananjaya, Dayapala the author of the BtlpasiddJti... 318404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>83 Sumatideva the author of the Sumatisapiaka, Kumarasena, Chintamani the author of the Chintdmayi, Srivardhadeva the author of thc poem Chv/amani 1 , Mahesvara. Akalanka the vanquisher of the Bauddhas 2 , his colleague Pushpascna, Yimala- ehandra, Indranandi, Paravadimalla, Aryadeva, Chandrakirti the author of the Srutabinda, Karmaprakriti, Sripaladeva, Matisagara,Hemasena the bearer of the title Vidya-Dhananjaya, Dayapala the author of the BtlpasiddJti — disciple of Matisagara and colleague of Vadiraja, Vadiraja, Srivijaya praised by Vadiraja as an equal of Hemasena, Kamalabhadra, Dayapala-pandita, Santideva, Svami the recipient of the title Sabda-Chaturmukha from king Ahavamalla, Gunasena of MuMur 3 , Ajitasena the bearer of the title Vadibhasimha, his disciples Santinatha alias Kavitakanta and Padmanabha alias Vadikdlahala, Kumarasena, Mallishena-Maladhari disciple of Ajitasena, who died in 1129. With regard to Samantabhadra it is stated that he destroyed the disease known as b1ias)>taka and his eagerness for, and skill in, disputations are thus de- scribed in his own words : " At first the drum was beaten by me (as a challenge to disputantsi within the city of Pataliputra, and afterwards in thecountry of Malava, Sindhu and Thakka (the Punjab), at Kanchi, and at Vidisa (Bhilsa). I have now arrived atKarahataka (Kolhapur). Desirousof disputation, O king, I exhibit the spor- ting of a tiger'. When the disputant Samantabhadra stands in thy court, O king r 1. Seo Translations, page 26, note 5. 2. lbid., page 27, note 4. 3. Ibid., page 31, note 1. 4. The Rrtjdvalikathe gives the following particulars about this ineident : — He was suffering from a disease called bhosmaka, which is characterised by a morbid voracious appetite and' constant craving for food together with general decay. Unable to get it cured, he resolved to end hi* life and applied to his guru to let him perform the vow of sallekhand. But his guru, foreseeing that he was destined to be a great promoter of the faith, refused permission, and directed him instead to- go to any place where he could eat till his appetite was appeased and then to take dikslie again. H<> accordingly made his way to Kanchi and presented himself before king Sivakoti, who made a daily distribution of twelve khanduqas of rice at the temple of Bhimalinga. On his asking the king what pious works he was engaged in, the latter tolu him of the numerous temples he had erected and of the distribution of food he daily made. Thereupon Samantabhadra saying " I will make the food ati acceptable offering," took up his place in the temple with the twelve khindagas of cooked rice, and closing the door, ordered all to retire. Immediately be was alone, he fell to and ate up the whole of the rice. Great was the surprise of the king when the door was opened to find it all gone. Tlie next day Samantabhadra left a quarter and the following day a half of the food, explaining that the god had granted it for prasdda. The king's suspicions being aroused, on the fifth day he surrounded the temple with his forces and gave orders to burst open the door. Sainantabhadra, aware of the danger that threatened him, began to pray to the Tirthankaras. whereupon Chandraprabha appeared in bis full glory in the place of Bhimalinga. He at once threw open the door, and the king, lost in astonish- ment, fell at his fet>t and begged for instruction in the Jaina faith. Eventually, making over the king- dom to his son, the king took dikshe and became Sivakotyacharya. Samantabhadri, having again taken dikshe, composed several works and became a great promoter of the Jaina faith. 5. The verse is in the SArdulavikridita metre.<noinclude></noinclude> dsu2y054vajhdwnrm5yxu8ati3vtjba 104 119972 318405 2026-05-09T09:52:25Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 84 even the tongue of Dlmrjati (Siva) who talks clearly and skilfully, turns back quickly towards the nape of the neck. What hope can there be for others ? " It is not known which king is referred to here. Simhanandi's connection with the Ganga kingdom has already been mentioned (p. 46). It is stated of Vakragriva that he expounded the meaning of the word atha (then) during six months; of Srivardhadeva that he was praised by Dandi ; of Mahesvara that he w... 318405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>84 even the tongue of Dlmrjati (Siva) who talks clearly and skilfully, turns back quickly towards the nape of the neck. What hope can there be for others ? " It is not known which king is referred to here. Simhanandi's connection with the Ganga kingdom has already been mentioned (p. 46). It is stated of Vakragriva that he expounded the meaning of the word atha (then) during six months; of Srivardhadeva that he was praised by Dandi ; of Mahesvara that he was victorious in seventy great disputations and in innumerable others, and was worshipped even by the Brahma- rakshas ; and of Akalanka that he overcame Tara who had become secretly manifest in a pot. The allusion m the last portion is thus explained in the RdjdvalikatJie and other works: " With the view of putting an end once for all to the Jainas, the Buddhists in Kanchi induced their king Himasitala to send for Akalanka to argue with them, the compact being that whichever party was defeated all the members of that party should be ground in oil-mills. The preparations for this great controversy on the part of the Buddhists were somewhat peculiar : they placed an earthen pot of toddy behind a curtain and having summoned into it their goddess Tara, caused her to reply seriatim to all the arguments advanced by Akalanka. This went on according to some accounts for seven and according to others for seventeen days during which Akalanka gained no advantage. He now began to feel anxiety as to the result, when Kushmandini appeared to him in a dream and told him that if he put his questions in a different order he would be victorious. This direction was followed the next day, when the goddess in the pot was unable to answer. and victory was declared for the Jainas. Aka]anka then tore away the curtain, kicked over the pot with his left foot and smashed it. The king was disgusted at finding out the tricks piayed by the Buddhists, and ordered all of them to be ground in oil-mills. But at the intercession of Akalanka, instead of putting them to death, he consented to banish them to a distant countrv, and so they were all transported to Kandy in Ceylon." According to asmall Sanskrit work called Akalanka-cJtarita theyearin which Akalanka defeated the Buddhists was 700 of the Vikrama era. 1 Vimalachandra is said to have put up a notice at the gate of the palace of Satrubhayankara challenging the Saivas, the Pasupatas, the fiaud- dhas, the Kapalikas and the Kapilas to engage him in disputation. From the Pdrsvandthacharita of Vadiraja, which he wrote in 1025 during the reign of the Cha- lukya king Jayasimha, we learn that his guru was Matisagara whose guru was Sripala of Simhapura. The succession of gurus contained in 140 (50), of 1145, is identical with that given in 127 down to Meghachandra. His disciple was Prabhachandra who died in 1145. Other details given are that MeghachaDdra's colleague was Subhakirti, son of Balachandra, and that Prabhachandra's colleague was Viranandi, son of 1. Vikramarka-sakabdiya-sata-sapta-pramajushi I kalgT kalanka-yatino Bauddhair vado mahan abhtit<noinclude></noinclude> 1pxaa9gsrr4hym3rzm9ebpgj85t7fgi 104 119973 318406 2026-05-09T09:52:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 85 Meghachandra. it is also stated that Santala-Devi, queen of Vishnuvardhana, was the lay disciple of Prabhachandra. The spiritual descent of gurus given in 64 (40), of 1163, is as follows : — Gautama and others In their line Bhadrabahu Chandragupta In his line Padmanandi aisasKondakunda In his line Umasvati alias Gridhrapihchha Balakapifichha In his line Samantabhadra Then Devanandi alias Jinendrabuddhi alias Pujyapada Then Akala... 318406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>85 Meghachandra. it is also stated that Santala-Devi, queen of Vishnuvardhana, was the lay disciple of Prabhachandra. The spiritual descent of gurus given in 64 (40), of 1163, is as follows : — Gautama and others In their line Bhadrabahu Chandragupta In his line Padmanandi aisasKondakunda In his line Umasvati alias Gridhrapihchha Balakapifichha In his line Samantabhadra Then Devanandi alias Jinendrabuddhi alias Pujyapada Then Akalanka In his line Gollacharya I Traikalyayogi Aviddhakarna-Padmanandi alias Kaumaradeva I I Kulabhushana Colleague Prabhachandra I Kulachandra I Maghanandi i _ f ~r ~ Samauta Kedara-Nakarasa Samanta Nimbadeva Samanta Kamadeva Gandavimuktadeva I I I I I I I Mariyane Bilchimayya Korayya Bliarata i hanuktrti Devakirti, died in 1163 Hulla Lakkhanandi Madhava Tribhuvanadeva The inscription states that Pivjyapada was the author of the Jainendra, the Sarvdrthasiddhi, the Jauiabliisheka and the Samddhisataka ; that Prabhachandra was the author of a celebrated work on logic ; and that Maghanandi was the founder of a tirtha or holy place at Kollapura. Gandavimuktadeva's colleague Srutakirti astonished the learned by composing the Bdghava-Pdndaviya in such a way that it could be read both forwards and backwards. His elder brothers were Kanakanandi and Devachandra, who had for their colleagues Maghanandi-traividya, and the vidydchakravarti Devakirti's disciples Subhachandra-traividya, Grandavi- mukta-Vadichaturmukha-Eamachandra-traividya and the vddivajrankusa Aka- lanka-traividya. 22<noinclude></noinclude> exrm1ka8od4ferpbxe48bqekbwess0l 104 119974 318407 2026-05-09T09:52:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 86 The succession of gurus given in 66 (42), of 1176, corresponds with that given in 117 as far as Maladharideva and Sridharadeva. Form the latter the succession is continued thus : — Sridharadeva I Maghanandi I I Gunachandra Colleagues Meghachandra, Chandrakirti and TJdayachandra r ~i Also called son Nayakirti, died in 1176 Colleague Manikyanandi, son of | Gunachandra. r ' i . Meghachandra Colleagues Maladhari of Annitataka, Nridharadev... 318407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>86 The succession of gurus given in 66 (42), of 1176, corresponds with that given in 117 as far as Maladharideva and Sridharadeva. Form the latter the succession is continued thus : — Sridharadeva I Maghanandi I I Gunachandra Colleagues Meghachandra, Chandrakirti and TJdayachandra r ~i Also called son Nayakirti, died in 1176 Colleague Manikyanandi, son of | Gunachandra. r ' i . Meghachandra Colleagues Maladhari of Annitataka, Nridharadeva, Damanandi, Bhanukirti and Balachandra. Then are mentioned, without any hint as to their relationship to either Naya- kirti or Meghachandra, Maghanandi, Prabhachandra and his colleagues Padma- nandi and Nemichandra. But we know from 335 that all of them were disciples of Nayakirti. No. 65 f41), of 1313, gives the following succession of gurus : — Meghachandra-traividya "Viranandi ! Anantakirti I Maladhari-Ramachandra I Subhachandra, died in 1313 Padmanandi Madhavendu Then follows another succession of gurus without any intimation as to its connection with the previous one. It runs thus : — Kulabhushana I Maghanandi I Hubhachandra-traividya Charukirti I Maghanandi I Abhayasasi f Balendu I Eamachandra<noinclude></noinclude> 6pe4gng0ilvag8udfl33br9ewr1euz6 104 119975 318408 2026-05-09T09:52:56Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 87 The succession of gurus given iu 251 (105), of 1398, corresponds in part, namely, from Kondakunda to Saniantabhadra, with that given in 64. The relation- ship between the preceding and succeeding gurus is not stated in many cases. The following is the list : — Kondukunda Umasvati alias Gyidhrapirichha Balakapirichha Samantabhadra Sivakoti Devanandi alias Jinendrabuddhi alias Pujyapada Bhattakalanka Jinasena His eldest son Gunabhadra Ar... 318408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>87 The succession of gurus given iu 251 (105), of 1398, corresponds in part, namely, from Kondakunda to Saniantabhadra, with that given in 64. The relation- ship between the preceding and succeeding gurus is not stated in many cases. The following is the list : — Kondukunda Umasvati alias Gyidhrapirichha Balakapirichha Samantabhadra Sivakoti Devanandi alias Jinendrabuddhi alias Pujyapada Bhattakalanka Jinasena His eldest son Gunabhadra Arhadbali Pushpadanta Bhutabali Nemichandra Maghanandi In his line Abhayachandra His son 6rutamuni His disciple's disciple Abhinava-Srutamuni Abhayachandra's younger brother Srutakirti His son Charukirti I Pandita, died in 1398 I Abhinava-Pandita The epigraph says that Umasvati was the author of the Tattvdrthasutra and that Sivakoti wrote a commentary on it. Pujyapada was so called because he was worshipped at the feet by the forest deities. At first named Devanandi by his guru, he was subsequently known as Jinendrabuddhi on account of his great intelligence. It is then stated that Arhadbali dividedthe Mula-sahgha into ioursaughas, namely, the Sena, the Nandi, the Deva and the Simha, in order to minimise hatred and other evils that might arise owing to the nature of the times. One might make a<noinclude></noinclude> grnbndcdjmy3khaa1oa04e4sri6n81y 104 119976 318409 2026-05-09T09:53:07Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 88 difference in the ease of the heterodox sanghas such as the Svetambara and others which are contrarv to rule ; buthe who thought of such a thing in the case of these four mnghas was to be looked upon as a heretic. The Nandi-sahgha had the sub- divisions gana, gachchha and vali, and the Ingu]esvara-vali of thePustaka-gachchha of the Desi-gana was the most important. To it belonged a great number of gurus whose names ended in the suffixes chandra, kirti,... 318409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>88 difference in the ease of the heterodox sanghas such as the Svetambara and others which are contrarv to rule ; buthe who thought of such a thing in the case of these four mnghas was to be looked upon as a heretic. The Nandi-sahgha had the sub- divisions gana, gachchha and vali, and the Ingu]esvara-vali of thePustaka-gachchha of the Desi-gana was the most important. To it belonged a great number of gurus whose names ended in the suffixes chandra, kirti, bhushana and nandi Srutamuni is described as a Pivjyapada in grammar, as an Akalanka in logic and as a Konda- kunda in soul-knowledge. Charukirti is said to have learnt all science from Abhayasuri and to have taught the same to another Abhayasuri and Simhanarya. Tbe last inscription containing a list of gurus that has to be noticed is 258 (108), of 1432. The succession given in it agrees with that given is 64 as far as Akalanka and then partly with that given in 254, namely, from Srutakirti to Pandita. The continuation is as follows : — Pandita i Siddhantayogi Also called son Srutamuni, died in 1432 The name Gridhrapinchha is accounted for by the statement that intent on the protection of living creatures he bore the feathers of a vulture. Of Pujyapada it is stated that he was unrivalled in the power of healing and that the water in which his feet were washed had the virtue of turning iron into gold. As he was endowed with universal intelligence like Jina, he was called Jinendrabuddhi. The origin of the four sanghas is attributed not to Arhadbali as in 254 but to the body of sages who arose in the line of Akalanka. Born in the Ingulesvara-vali, Sruta- kirti expired by samddhi. His disciple Charukirti, who was the author of the Sdratraya and other works, also died by samddhi. Siddhantayogi is said to have refuted false disputants by arguments derived from the anekdnta doctrine 2 . Sruta- muni, whose death is commemorated in the record, suffered from some incurable disease. The insidious spread of the disease and the fortitude of the guru are thus described: — To slay that great exponent of the Jina-dharma, a disease was secretly sent, like a spy, by Kali. As a wicked man, attaching himself to a respect- able person, swallows him up in the end, so, gradually entering his body, it reduced his strength and tormented^him. His limbs became lean, but not his observances; his body trembled owing to the severity of the illness, but not his mind; — such was his devotion to daily duties. The strong-minded sage acquired relish in the path of emancipation, joy in dharnia and tranquillity in mind, as the malady, the cause of feelings contrary to them, spread through the body. 1. See I.A., XXI, 73. 2. See Translations, page 15, note 1.<noinclude></noinclude> nlhgipxadoh0s6wx95joqcte5fz6uge 104 119977 318410 2026-05-09T09:53:19Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 89 Among other mi scellaneous inscriptions , 492, of about 900, engraved on a boulder, is rather curious as it consists merely of the expression "a thousan d gadu&nas " It is aot clear what this means. The people of the village seem to think that the epigraph gives information of a treasure of that amount hidden somevvhere near the boulder, and several attempts appear to have been made to get at the treasure, but without success. No. 268 (113), which appe... 318410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>89 Among other mi scellaneous inscriptions , 492, of about 900, engraved on a boulder, is rather curious as it consists merely of the expression "a thousan d gadu&nas " It is aot clear what this means. The people of the village seem to think that the epigraph gives information of a treasure of that amount hidden somevvhere near the boulder, and several attempts appear to have been made to get at the treasure, but without success. No. 268 (113), which appears to be dated 1178, gives a list of Jaitia gurus aud nuns who assembled at Belgola with groups of their disciples and celebrated the pahcha-kalydna 1 (five auspicious events). The greater part of the inscription is taken up with a description of their orthodox good qualities as Jaina ascetics, mosfc of the epithets being cumulative in the order of the numbers from one up to thirteeu. No. 234 (85), of about 1180, which has already been referred to (p. 12), is a Kanuada poem, consisting of twenty-seven stanzas, in praise of G-ommata, composed by Sujanottamsa, a distinguished Kannada poet mentioned by the grammarian Kesiraja in his Sabdamanidarpana along with Pampa, Ponna and other classical poets. The poet says that he was known as Sujanottamsa in the sense that good people were ever his head-ornament (uttamsa), and not in the sense that he was the head-ornament of the good. The poem was caused to be engraved by Kavadamayya's (son) Devana at the instance of the guru Adhyatmi-Balachandra and the stone caused to be set up with due grandeur by Rudra of Bagadage. Nos. 314 and 315, of about 1200, speak of Jina- varma, a lay disciple of Manikyadeva of Kolipake, as an expert in playing on the kankhari, apparently a musical instrument. No. 314, which consists of a kanda verse, states that the sound of Jinavarma's kankhari produces on entering their ears fear in the wicked and pleasure in the good, just like thunder in the swan and the peacock. Nos. 170 (73), 171, 318 (120), 319 and 165 (74) refer to shooting by some Malayalis: in the first three, which appear to be dated 1217, K6dai Sankara- nayaka, son of Vira-Pallavaraya of Arakere, is said to have shot at some boulders; and in the remaining two, which seem to bear the date 1246, Appadi-nayaka is said to have shot at Chikka-betta from Dodda-betta. It is not known why this was done, whether as a mere pastime or in imitation of Chamunda-Raya or for some ofcher purpose. No. 404, which seems to be dated 1287, is a viragal recording the death of one Pemmanna during a cattle-raid. Nos. 322 and 323, of about 1300 consist of the words Vijayadhavaja and Jayadhavala. We know that the latter is the name of a commentary on the TattvdrthasMra, written in 836' 2 ; but the former is not known, though Dhavala and Mahadhavaja are mentioned as the names of other commentaries on the same work. A Jaina work nained Piljyapdda-charite, written in 1792 by Padmaraja and Devachandra, mentions, however, a work styled Vijayadhavaja and sfcates that it was composed by Jayasena. This may also be a 1. See Translations, page 70, note 1- 2. I.A- , XXI, 72 ; Joumal of the Bombay Branch of the Rotjal Asiatic Society, XVIII, 226- 23<noinclude></noinclude> d9hmjji2o2o5d9aas1fk5gjjf1gwj42 104 119978 318411 2026-05-09T09:53:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119979 318412 2026-05-09T09:53:44Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: .-l «rcta:.-'ufK-c. Suruejf. Ng 318412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>.-l «rcta:.-'ufK-c. Suruejf. Ng<noinclude></noinclude> 8esps7mrjp97egisk0kyxyhnzv71gud 104 119980 318413 2026-05-09T09:53:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: INSCEIPTIONS AT SEAVANA BELGOLA. The Smaller Hill or Chikkabetta. 1. ())i rock to the south of Pdrsvandtha-basti. *siddham* 'svasti II jitam bhagavata siimad-dharnmia-tirttha-vidhayina Varddhamanena samprapta-siddhi-saukhyamritatmana lokaloka-dvayadharam vastu sthasnu charishnu vil samvid-aloka-saktih sva vyasnute yasya kevala II jagaty achintya-mahatmya-pujatisayam tyushah tirtthakrin-nama-punyaugha-maharhantVam upeyushah tad anu sii-visala(la)y... 318413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>INSCEIPTIONS AT SEAVANA BELGOLA. The Smaller Hill or Chikkabetta. 1. ())i rock to the south of Pdrsvandtha-basti. *siddham* 'svasti II jitam bhagavata siimad-dharnmia-tirttha-vidhayina Varddhamanena samprapta-siddhi-saukhyamritatmana lokaloka-dvayadharam vastu sthasnu charishnu vil samvid-aloka-saktih sva vyasnute yasya kevala II jagaty achintya-mahatmya-pujatisayam tyushah tirtthakrin-nama-punyaugha-maharhantVam upeyushah tad anu sii-visala(la)ya(ya)m jayaty adya jagadd-hitam tasya sasanam avyPijam pravadi-mata-sasanam II atha khalu sakala-jagad-udaya-karanodita-niratisaya-gunaspadibhuta-parania-Jina- sasana-saras-samabhivarddhita-bhavya-jana-kamala-vikasana-vitiniira-guna-kirana- sahasra-mahoti Mahavira-savitari parinirvrite bhagavat-paramarshi-Gautama-ga- nadhara-sakshach-chhishya-Lohaiyya-Jambu-Vishnudevaparajita-Govarddhana- Bhadrabahu-Visakha-Pmshthila-Krittikaiyya-Jayanaina-Biddharttha-Dhritishena- Buddhiladi-gura-paranjparina-kkraniabh)agata-inahapurusha-santati-saniavady6- titanvaya-Bhadrabahu-svamina Uj.jayanyam ashtahga-maha-nimitta-tatvajnena traikalya-darsina nimittena dvadasa-sanivatsara-kala-vaishamyam upalabhya kathite sarvvas sahgha uttara-pathad dakshina-patham prasthitah kramenaiva jana- padam aneka-grama-sata-sahkhyani mudita-jana-dhana-kanaka-sasya-go-mahisha- javi-kula-samakirnnam praptavan atah acharyyah Prabhachandro namavanitala- lalama-bhute'thasmin Katavapra-namakopalakshite vividha-taru-vara-kusuma-dala- vali-virachana-sabala-vipula-sajala-jalada-nivaha-nilopala-talevaraha-dvipi-vyaghra- rksha-tarakshu-vyala-mriga-kulopachitopatyaka-kandara-dari-iiiaha-guha-gahana- bhogavati samuttunga-sringe sikharini jivita-seshani alpat^ira-kalam avabudhyat- manah sucharita-tapas-saniadhim aradhayitum aprichchhya niravaseshena sah- gham visrijya sish} T enaikena prithulatarastirnna-talasu silasu sitalasu sva-deham sanyasyaradhitavan kramena sapta-satam rishinam aradhitam iti jayatu Jina-sasa- nam iti n ::: The letters between these marks are inscribed opposite tbe 6th line, at its commencement.<noinclude></noinclude> rk7l5y7moy1zb41mndpg5p16rsbfhzl 104 119981 318414 2026-05-09T09:54:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 2 (15)t. At the savie place, beloiv No. 1. sri 1 udyanair jjita-N andanam dh vanad-ali-vyasakta-raktotpala- vyamisrikrita-sali-pinjara-disam kritva tu bahyachalam sarvva-prani-dayartthadabdhi-bhagavam na(jna)nena sambodhayan aradhyachala-mastake Kanaka-sat-Senotbhavat sat-pati " aho bahir-ggirin tyaktva Baladeva-munis sriman aradhanam pragrihitva siddha-lokam gatar punah 3. At the same pJace, beloiv the foot-prints to tlie soutli-east of No. 1. Sri... 318414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>2 (15)t. At the savie place, beloiv No. 1. sri 1 udyanair jjita-N andanam dh vanad-ali-vyasakta-raktotpala- vyamisrikrita-sali-pinjara-disam kritva tu bahyachalam sarvva-prani-dayartthadabdhi-bhagavam na(jna)nena sambodhayan aradhyachala-mastake Kanaka-sat-Senotbhavat sat-pati " aho bahir-ggirin tyaktva Baladeva-munis sriman aradhanam pragrihitva siddha-lokam gatar punah 3. At the same pJace, beloiv the foot-prints to tlie soutli-east of No. 1. Sridevara pada II vamani .... 4. At the same place, to the nortli-east of No. 1. Mallisena-bhatarara guddani Charengayyam tirtthamam bandisidam 5 (12). At the same place, above No. 4. sri-Tirtthada goravadiga] no 6(11). At the same place, above No. 5. sri-Ullikkal-goravadigal nontu dar 7 (10). At the same place, above No. 6. sri-Perumalu-guravadigala sishya Dhanne-Kuttarevi-guravi dippidar 8 (9). At the sanie place, above No. 7. sri-Agaliya-Moni-guravara sishva Kottarada Gunasena-guravar nnontu mudippidar 9(6). At the same place, to the ivest of No. 8. sri-Neduboreya Panapa-bhatarar nnontu mudippidar t The figures in hrackets refer to the numhers of the inscriptions in the okl edition.<noinclude></noinclude> o0b8w2u2fntlgiqccp2sxzo4yuq519k 104 119982 318415 2026-05-09T09:54:21Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl. LVIIL z: a $ 318415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl. LVIIL z: a $<noinclude></noinclude> 4ipkbmoqrkdzv2yjbtwtckom1af1804 104 119983 318416 2026-05-09T09:54:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: sri 3 10. At the same place, to the nortli-east of No. S. Sridharan 11. At the same place, above No. 8. kshinan patih acharyya sriman sishyaneka-parigrahah vilasasya nirwana jani chalachala-viseshasya gunair ddevi cha Kainpita" dipair ddhupais chagandhais cha sakardd adhiin .... san tatra T)indika-raj6'pi sakshi sannihito'bhavat " parityajya ganam sarvvani chatur-vvarnna-viseshitani aharadi sariram cha Katavappra-girav iha l| acharyy6'ri... 318416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>sri 3 10. At the same place, to the nortli-east of No. S. Sridharan 11. At the same place, above No. 8. kshinan patih acharyya sriman sishyaneka-parigrahah vilasasya nirwana jani chalachala-viseshasya gunair ddevi cha Kainpita" dipair ddhupais chagandhais cha sakardd adhiin .... san tatra T)indika-raj6'pi sakshi sannihito'bhavat " parityajya ganam sarvvani chatur-vvarnna-viseshitani aharadi sariram cha Katavappra-girav iha l| acharyy6'rishtanemisah sukla-ddhyanoru-varanain samaruhya gatas siddhim siddha-vidyadhararchchitah II 12 (3). At the same place, above No. 11. duritabhud-vrishaman kllt alare poded ajnana-sailendraman pold ura-mithyatva-pramudha-sthiratara-nripanan metti gandhebham aydan sura-vidya-vallabhendras sura-vara-munibhi stutya-Kalbappina mel Charitasri-namadheya-prabhu-inunin vratagal nontu saukhyasthan aydan 13. At the same place, above No. 12. raga-dvesha-tamo-inala-vyapagatar ssuddhatina-samyoddhakar Vegura parama-prabliava-rishiyar sSarvvajha-bhattarakar . . gadeva . . . . na . . dita . . ntabbu .... lagradoj srl-kirnnamala-pushpa r svarggagraman eridai 14. At tJie same place, to the stoutli-we&t oj No. 13. Arishtanemi-devar Kalbappu-tirtthadohi mukta-kalama padedu mu . . . 15. At the same place, above No. 11. svasti sri Mahivira . . Aldura tammadigaja sanyasanadin i-tammajjaya nisidhige<noinclude></noinclude> 0sfhai0bo8zbljnjnmindb7bsfb2t99 104 119984 318417 2026-05-09T09:54:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 4 16. At the same place, close to the southern wall of Pdrsvandtha-bastt, to the north- ivest of No. 15. padapam anima sa-prava 17 (4). At the same place, below No. 16. gal nontu mudippidar 18 (5). At the same place, beloiv No. 17. svasti sri Jambu-naygir tilthadol nontu mudippidar 19. At the same place, beloiv No. 18. svasti sri bhantaraka Thittagapanada tammadigala sishyar Kittere . yara nisidhige 20 (2). At the same place, beloiv No.... 318417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>4 16. At the same place, close to the southern wall of Pdrsvandtha-bastt, to the north- ivest of No. 15. padapam anima sa-prava 17 (4). At the same place, below No. 16. gal nontu mudippidar 18 (5). At the same place, beloiv No. 17. svasti sri Jambu-naygir tilthadol nontu mudippidar 19. At the same place, beloiv No. 18. svasti sri bhantaraka Thittagapanada tammadigala sishyar Kittere . yara nisidhige 20 (2). At the same place, beloiv No. 19. Adeyare-nada Chittura .Moni-guravadigala sishittiyar Nagamati-gantiyar muru-tihgal nontu mudippidar 21. At the same place, to the south-east of No. 20. dakshina-bhagad a-Madure uym init ava . . sapade pavu muttidon lakshanavantar ent enalu uraga g i-maha-parutadul akshaya-kirtti tuntakada varddhiya mel adu nontu bhaktiyim akshi-manakke ramya-sura- loka-sukakke bhagi a Pallavachari-likitam 22. At the same place, to the south-ivest of No. 21. sri bala mel sikhi-mele sarppada maha-dantagradu] salvavol salam-bala-tapograd intu nadadom nur-entu-samvatsaram keloy pin Katavapra-sailam-adard en amma Kalanturanain bale per-ggoravam samadhi-neredon nont eydid or ssiddhiyan '•<noinclude></noinclude> mfdat60slhxphuog6cnpmknc6twebfl 104 119985 318418 2026-05-09T09:55:06Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 5 23. At the same place, to the east of No. 22. *nama tsvasti . . de sastra-vido yena Gunadevakhya-siirine Kalvap-parvvata-vikhyate . . nama . . timaga . . . . dvadasa-tapo'nushtha samyag aradhanam kritva svarggalaya 24 (7). At the same place, to the south-east of No. 23. sri-Kittiira Velmadadfi Dharmmas&na-guravadigala sishyar Baladeva- guravadigal sanyasanani-nontu mudippidar 25 (8). At the same place, below No. 24, to the west of No. 4.... 318418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>5 23. At the same place, to the east of No. 22. *nama tsvasti . . de sastra-vido yena Gunadevakhya-siirine Kalvap-parvvata-vikhyate . . nama . . timaga . . . . dvadasa-tapo'nushtha samyag aradhanam kritva svarggalaya 24 (7). At the same place, to the south-east of No. 23. sri-Kittiira Velmadadfi Dharmmas&na-guravadigala sishyar Baladeva- guravadigal sanyasanani-nontu mudippidar 25 (8). At the same place, below No. 24, to the west of No. 4. srl-Malanura Pattini-guravadigala sishyar Ugrasena-guraJ .vadigalj ondu tinga] sanyasanam-nontu mudippidar 26 (20). At tlie same place, to the sonth-wtst of No. 25. yarull ari-pithad ildon an tari kumararin archchikeyye tam sthiradaral intu Pegurama sura-loka-vibhuti-eydidar 27. At the same place, below No. 26. sri Masenar pparama-prabhava-rishiyar kKalvappina vettadul sri-sangangala pelda siddha-samayan tappade nont imbinin prasadantaraman vichitra-kanaka-prajvalyadin mikkudan sasirvvar vvara-puje-dand uye avar svarggagraman eridar 28 (23). At the same place, below No. 27, to the ivest of No. 1. svasti sri Inuhgura Mellagavasa-guravar Kalbappa-bettam-mel kalam-keydar 29 (21). At the same place, below No. 28. svasti sri Gunabhushitam adi-ujadagderisida nisidige sad-dhamma-guru-santa- nan sandviga-ganata-nayan giri-talada mel ati sthalaman tiradanam a- kelage neladi manada sad-dhammada geli sasanadi patan * Opposite to line 1. + Opposite to line 2. i The letters between these marks are now concealed by a pillar. Ins. 2<noinclude></noinclude> k86t9j9njd0a2nt5bq5k77m8lyn7i6f 104 119986 318419 2026-05-09T09:55:18Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 6 30 (16). At the same place, below No. 29. sri . . mmadigal nontu kalam-keydar 31 (17—18). At the same place, below No. 30. sri Bhadravahu-sa-Chandragupta-munlndra-yugmadin oppe val bhadram agida dharmmam andu valikke vand inis alkalo vidrumadhara-Santisena-munisan akkie Velgola adri-mel asanadi-vitt apunarbhavakk ere-agi . . 32 (19). At the same place, below No. 31. sri-Vettede-guravadigal manakkar sSihganandi-guravadigal nontu kalam-keyda... 318419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>6 30 (16). At the same place, below No. 29. sri . . mmadigal nontu kalam-keydar 31 (17—18). At the same place, below No. 30. sri Bhadravahu-sa-Chandragupta-munlndra-yugmadin oppe val bhadram agida dharmmam andu valikke vand inis alkalo vidrumadhara-Santisena-munisan akkie Velgola adri-mel asanadi-vitt apunarbhavakk ere-agi . . 32 (19). At the same place, below No. 31. sri-Vettede-guravadigal manakkar sSihganandi-guravadigal nontu kalam-keydar 33 (13). At the same place, to the north-west of No. 32. sri-Kalavir-gguravadigala sishyar Tarekada Perjediya modeya kalapakada gura- vadigall irppatt-ondu divasam sanyasanam-nontu mudippidar 34 (14). At the same place, below No. 33. sri-Rishabhasena-guravadigala sishyar Nagasena-guravadigal sanyasanavidhi intu mudippidar Nagasenam anagham gunadhikam Naga-nayaka-jitari-mandalam raja-pujyam amala-sriyam padani kamadam hata-madani namamy ahani 35 (24). At the same place, below No. 34. svasti samadhigata-pahcha-maha-sabda-padadakke-dali-dhvaja-samya .... maha-maha-samantadhipati sri-Ballabha .... ha-rajadhiraja .... mesvara-maha- rajara magandir Ranavaloka-sri-Kambayyan prithuvi-rajyam-geye Ba . . rasar kKalvappu .... la per-gGalvappina poladin nadadu kottadu . . sena-adigalge Manasijara .... gana arasi bene etti monam ujjamisuvalli kottadu pola-mere Tattaggereya kilkere pogi akshara-kalla mege allinda vasel karggal maradu sallu periya ala .... vari maraj punusa peri .... toreyu alare mere duvettage niru- kallu kovallada periya elavu allini kudittu arasara srikaranamuni<noinclude></noinclude> dnj86rxlbhnl0u3yg9l7m7n0ee2z62c 104 119987 318420 2026-05-09T09:55:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: « PZ. LX. Cvl 0|S ro ois z: •8 .3 o 318420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> « PZ. LX. Cvl 0|S ro ois z: •8 .3 o<noinclude></noinclude> 9677lubzfa7dudul0j48lcifnozksrq 104 119988 318421 2026-05-09T09:55:44Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119989 318422 2026-05-09T09:55:57Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 7 gadiyara Dindaga-gamundaruni Ennuvaru .... vangaru Vallabha-gamun- darum Rundi-Vaohcharu Rundi-Marammanum Kadalura sri-Vikrama-gamundarum Kalidurgga-gamundarum Agadipo yarara Rana- para-gamundarum Andamasala Uttama-gamundarum Navilura nal-gamundarum Belgolada Govindapadiya u . . llamandum Bejgolada vali Govindapadige kottadu bahubhir wasudha bhukta rajabhis Sagaradibhih } r asya yasya yatha bhumi tasya tasya tada phalam sva-dattani para-datt... 318422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>7 gadiyara Dindaga-gamundaruni Ennuvaru .... vangaru Vallabha-gamun- darum Rundi-Vaohcharu Rundi-Marammanum Kadalura sri-Vikrama-gamundarum Kalidurgga-gamundarum Agadipo yarara Rana- para-gamundarum Andamasala Uttama-gamundarum Navilura nal-gamundarum Belgolada Govindapadiya u . . llamandum Bejgolada vali Govindapadige kottadu bahubhir wasudha bhukta rajabhis Sagaradibhih } r asya yasya yatha bhumi tasya tasya tada phalam sva-dattani para-dattain va yo haranti vasundharam shashtim varsha-sahassrani prishtthayani jayate krimih 36. At tJte same place, to the south-east of No. 35. srt-Chikuraparaviya guravara sishyar Sarbanandi avan sri-Basudevan 37. At the same place, below No. 36. srlmad-Gahganva 38. At the same place, beloiv No. 37. Vitarasi 39. At the same place, to the north-east of No. 38. sri-Chavundayya 40. At th.". same place, to the north-east of No. 39. sri-Kaviratna 41. At the mme place, to the north-east of No. 40. srimad-Arikaboya 42. At the same place, beloiv No. 41. sri-Viddepayva<noinclude></noinclude> pi4fz1hwvbyf3k3mq1acpei79qtyr4k 104 119990 318423 2026-05-09T09:56:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 8 43. At the sa?ne place, beloiv No. 42. srimad-Akalahka-panditar 44. At the same place, to tlie south-east of No. 43. sri-Suba 45. At tlie same place, beloiv No. 44. .... lamba-kulantaka birara banda parikarana kiriga 46. At the same place, to the west oj No. 45. svasti sri Annana Kaleya- Pandiga Kalvappa-tirtthava bandi .... 47. At the same place, to the south-east oj No. 46. Ka . . ya Bhirjjaga-rayana kadagalai bant ili devara bantisid... 318423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>8 43. At the sa?ne place, beloiv No. 42. srimad-Akalahka-panditar 44. At the same place, to tlie south-east of No. 43. sri-Suba 45. At tlie same place, beloiv No. 44. .... lamba-kulantaka birara banda parikarana kiriga 46. At the same place, to the west oj No. 45. svasti sri Annana Kaleya- Pandiga Kalvappa-tirtthava bandi .... 47. At the same place, to the south-east oj No. 46. Ka . . ya Bhirjjaga-rayana kadagalai bant ili devara bantisida 48 (22). At the same place, below No. 47. sri-Abhayanandi-panditara gudda Kottayya band illi devara bandisida ' 49. At the same place, to the north-west of No. 48. sri-Davanandi-balarara gudda Asu . . bandu tirtthava bandisida ' 50. At the same place, to the north-west of No. 49. Alasa-kumaro maha-muni 51. At the same place, to the south of No. 50. Srikanthayya 52. At the same place, to tlie north-west of the Mdnastambha, to the north of figures of birds below No. 51. Srivarmma Chandragitayya devara bandisida<noinclude></noinclude> ddesq4nlrypoyjyotyghhkukl6anpyl 104 119991 318424 2026-05-09T09:56:24Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl LXL Ofc 8 £> 318424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl LXL Ofc 8 £><noinclude></noinclude> knt0fhe7gscxrtk8q4s3m011631uxlx 104 119992 318425 2026-05-09T09:57:27Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119993 318426 2026-05-09T09:57:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119994 318427 2026-05-09T09:58:12Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119995 318428 2026-05-09T09:58:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 9 53. At the same place, below No. 52. sri-Isakayya 54. At the same place, below No. 53. srl-Bidhiyyamma 55. At the same place, to the south-east of No. 54. srl-Naganandi Kittayya devara bandisidarll 56. At the same place, below No. 55. svasti samadhigata-pahcha-maha-sabda maha-samanta agraganya 57. At tlte same place, to tJie ivest of the Kuge-Brahmadeva pillar, to the south <>f No.56. Marasandra keya kota . . galaveya Bira kota 58. Attlie... 318428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>9 53. At the same place, below No. 52. sri-Isakayya 54. At the same place, below No. 53. srl-Bidhiyyamma 55. At the same place, to the south-east of No. 54. srl-Naganandi Kittayya devara bandisidarll 56. At the same place, below No. 55. svasti samadhigata-pahcha-maha-sabda maha-samanta agraganya 57. At tlte same place, to tJie ivest of the Kuge-Brahmadeva pillar, to the south <>f No.56. Marasandra keya kota . . galaveya Bira kota 58. Attlie same place, to the north of the same pillar, to the novth-east of No.57. Malava-Amavar 59 (38). Oii the Kuge-Brahmadeva pillar. (South face). svasti ma m udadhim kritvavadhim medini .... chakra dhavo bhunjan bhujaser balat ' . . nya-sri-jaga pater gGanganvaya-kshmabhujain I bhusha-ratnam abhu vanita-vaktrendu-meghodayah II II gadyam I tasya sakala-jagati-talottuhga-Gahga-kula-kuinuda-kaumudi-mahateja- yamanasya l Satyavakya-Kongunivarmma-dharmma-maharajadhirajasya ' Krishna- Rajdttara-dig-vijaya-vidita-Gurjjaradftirajasyal Vana-gaja-malla-pratimallabalavad- Alla-darppa-dalana-prakatikrita-vikramasya 1 Ganda-marttanda-pratapaparirakshita- siinhasanadi-sakala-rajya-chihnasya l Vindhyatavi-nikata-vartti ndaka- kirata-prakara-bhahgakarasya ' bhuja-bala-pari Manvaldieta-pravesita- chakravartti-kata vikrama srimad-Indra-Raja-patta-bandhotsa- vasya 1 samutsahita-samara-sajja-Vajjala gha .... .... nasya I bhayopanata-Vanavasi-desadhi mani-kundala-mada- dvipadi-samasta-vastu-gra .... samupalabdha-sahkirttanasya I pranata-Matura- Ins. 3<noinclude></noinclude> smas25z2usppfu57eitrrwac1lmokcv 104 119996 318429 2026-05-09T09:58:52Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 10 vainsajasya..ja-suta-sata-bhuja-balavalepa-g'aja-ghatat6pa-garvva-durvvritta-sakala- Nolambadhiraja-samara-vidhvamsakasyal samunmulita-rajya-kantakasya 1 sanchur- nnitochchahgi-giri-durggasya ' sanihrita-Naragabhidhana-sabara-pradhanasya i pra- tapavanata-Chera-Chola-Pandya-Pallavasya ' pratipalita-Jina-sasanasya ' ta-maha-dhvajasya ' balavad-ari-nripa-dravinapaharana krita-mahadanasya 1 paripalita-setu-bandha-bhai ndhu-sambandha-vasundhara-talasya'... 318429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>10 vainsajasya..ja-suta-sata-bhuja-balavalepa-g'aja-ghatat6pa-garvva-durvvritta-sakala- Nolambadhiraja-samara-vidhvamsakasyal samunmulita-rajya-kantakasya 1 sanchur- nnitochchahgi-giri-durggasya ' sanihrita-Naragabhidhana-sabara-pradhanasya i pra- tapavanata-Chera-Chola-Pandya-Pallavasya ' pratipalita-Jina-sasanasya ' ta-maha-dhvajasya ' balavad-ari-nripa-dravinapaharana krita-mahadanasya 1 paripalita-setu-bandha-bhai ndhu-sambandha-vasundhara-talasya' sri- Nolamba-ku .... ka-devasya ' sauryya-sasanam dharmma-sasanam cha sahcharatu dig-mandalantaram a-kajpantaram a-chandra-taram II (Westface). ya kair apy upayanta . . tis sikha-sekharam nanya evahrito sri-Ganga-chudamani vana da . . bani . . krani Pallava ma yenamitain bhujavalepam ala . . kritva .... gani svayarn .... Guttiva- Ganga-bhupati Nolambantakah II yiya , . . . san-mukham yudhi gadasmaya . . . . • pratigaja vikramain II .... tpalam iva Nolambantakah bhulokad aneka-dra neka-bandha- ndhaka Chola-Pallava kananda-hetor a sri-Marasimha-kshi tijaka-kshatra-chandrasj-a chandra . va ryyara . . darppam gani sani . . . . 111 gani ha rah II vad roshana . . n maha-vijayotsave simhasanorvvi-dha . . ity adhishkrita-vira-sahgara-girah Chalukya-chudamane Rajaditya-harer ddavagnir ajani sri-Gahga-chudamani daityendrair mMadhu-Kaitabha-prabhritibhir dhvastair mMura-dve .... kim mayaribhir ittham utthitam iti kshmatahka-sahka-kri .... . . . . jair nNaragasurasya vasudhanandasru-misrais si . . . . dartthair akarot sa-ragam avani-chakrani Nolambantakah (Northface) (First 8 Jines illegible) gana . . jha-kshamabhritah yava na . . . . da . . ti . . tina pada kshati II nhsrikrita-ma ka-vira-vismaya- teja Guttiya-Gahga-bhupam-iti yain visvain krita .... tiin patim aha vashtabhya dushta- vanipa-kulam ilam Indra-Raja na kumba-daja . . yaka-chchhatra<noinclude></noinclude> krg1mxke4up2973jq46x3h9e083vrh7 104 119997 318430 2026-05-09T09:59:03Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: JMywo j4rcA&ol»0ieai S^rvey- H% 55. 318430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> JMywo j4rcA&ol»0ieai S^rvey- H% 55.<noinclude></noinclude> 0bdq2azndrppt60141yf0nl2m5gs6m4 104 119998 318431 2026-05-09T09:59:13Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 119999 318432 2026-05-09T09:59:23Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 11 .... sn-Ganga-chudanianir iti dharani stauti yam .... klrttih . . . . s samprati Marasimha-nripatir vvikranta-ka .... sau yatra . . sthhi-sahascmmada-maha-samanta-matta-dvipain ' .... svainini pa.tta-bandha-mahinia-nirvvi . . m ity urvvara- chakram yasya parakrama-stuti-paiaih vyavarnnayaty angakaihll yenendra-kshitivallabhasya jagati-rajyabhishekah kritah I yena . . da-mada . . pena vijitar Patalamallanujah I .... gr6 . . ranarigane rana-patus tasya... 318432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>11 .... sn-Ganga-chudanianir iti dharani stauti yam .... klrttih . . . . s samprati Marasimha-nripatir vvikranta-ka .... sau yatra . . sthhi-sahascmmada-maha-samanta-matta-dvipain ' .... svainini pa.tta-bandha-mahinia-nirvvi . . m ity urvvara- chakram yasya parakrama-stuti-paiaih vyavarnnayaty angakaihll yenendra-kshitivallabhasya jagati-rajyabhishekah kritah I yena . . da-mada . . pena vijitar Patalamallanujah I .... gr6 . . ranarigane rana-patus tasyatmajo ja .... r abhu ma . . (East face) bageyal aluinbam appa balad Allana . . disi gelda sauryyamain pogalyeno dhatriyol negalda Vajjalanain bidey attid elgeyam pogalveno Pallavadhipa main tave konda viramani pogalveno pelhn evogalyen end ariyein Chalad-uttarahganain II oliye kodu Pallavara pandaley ellaman eyde datti Ka- palikar uri sari para-mandajikarkkala namma nivu ly olige nimma pandalegalani baral iyade kandu balvu . . 1 oliyal embinain negaldud ottaji Mandalika-Trinetrana II tuhga-parakrainain palavu kalam agurvvise sutti vutti bi- ttun gada Kaduvatti kolalarana munnam enippa pempin U- chchahgiya koteyam jagam asuhgole konda nagalte muru-ld- kahgalolam pogalteg edey adudu Gruttiya-Cxahga-bhupana II Kandain II Kalano Ravanano Sisu- palano tan enisi negalda Naragana tale tann alala kayge vandudu hejasadhyadole Gahga-chudamaniya ' nudidane kavudane elde- gidad iru Javan itta rakke ninag ivudan ein nudidane e adu kayyadu nudidudu tappugume Gahga-chudamaniya II intu Vindhyutavi-nikata-Tapi-tatavuin I Manyakh§ta-pura-varavum ' Gonuruin Uchchangiyum I Banavasi-desavuin ' Pabhaseya-koteyunil modal age palav-edeyol- am ariyarani piriyaruvam kadi geldu palav-edegalolam niaha-dhvajainan ettisi maha- danam-geydu negalda Gahga-vidyadharam II Gahgarol gandam ' Gahgara singam l Gahga-chudainani ' Gahga-Kandarppain l Gahga-vajrani I Chalad-uttarangam I Guttiya-Gahgani I dharniinavatarain I jagadeka-virain I nudidante-gandain ' ahita- marttandam ' kadana-karkkasaml mandalika-Trinfitram Brtman-Nolambakulantaka-<noinclude></noinclude> 90ki7dk4p2i9bax6flry02evngzxygs 104 120000 318433 2026-05-09T09:59:35Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 12 Devam palav-edegalolam basadigalum manastambhahgaluvam madisidam ' mangalam I dharmmahgalam namasyam nadayisi baliyam ondu-varsham rajyamam pattuvittu Bankapuradol Ajitasena-bhattarakara sri-pada-sannidhiyol aradhana- vidhiyim muru-de . . sam nontu samadhiyam sadhisidam II Vritta I ele Chola-kshitipala santav eldeyain nim nivikol ninn anuin- gole-mand att iru Pandya Pallava bhayah-gond odadir nninna ma- ndaladini pihgade nilvad igan ivan innum ta .... 318433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>12 Devam palav-edegalolam basadigalum manastambhahgaluvam madisidam ' mangalam I dharmmahgalam namasyam nadayisi baliyam ondu-varsham rajyamam pattuvittu Bankapuradol Ajitasena-bhattarakara sri-pada-sannidhiyol aradhana- vidhiyim muru-de . . sam nontu samadhiyam sadhisidam II Vritta I ele Chola-kshitipala santav eldeyain nim nivikol ninn anuin- gole-mand att iru Pandya Pallava bhayah-gond odadir nninna ma- ndaladini pihgade nilvad igan ivan innum ta . . . . m Gahga-ma- ndalikam deva-nivasad atta vijayain-geydain Nolambantakam II 60. On rocJc to the soutJt-west oj tlie balipitha of tidntisva ra-basti. sri-Parekaramaruga-balara-chatta Sula bantara sula 61 (25). At the same place, to tlie ngrth-east of tlie MtcJien. srimat pu sishyar Arittonemi madisidar siddam 62. At tlie same place, to tJie nortJi of tJie Jdtchen, to tJie ivest of No. 61. svasti sri Teyahgudi ndi-bhatarara sishya gara-bhatarara sishya Ka . . ra . . . . mi-bhatara avara sishyar Pattadeva .... si-bhatara kuma . . . . la sishya Na .... sale munirvvane mandi pamumamma nisidige 63 (39). On a pillar in tJie soiitJi MaJidnavami-mantapa. (East face) srimat-parama-gambhira-syad-vadamogha-lahchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II svasti samasta-bhuvana-stutya-nitya-niravadya-vidya-vibhava-prabhava-prahva- ruhvaripala-mauli-mani-mayukha-sekharibhuta-puta-pada-nakha-prakararum ' jita- vrijina-Jinapati-mata-payar-payodhi-lila-sudhakararum ' Charvvakakharvva-gar- vva-durvvarorvvidharotpatana-patishtha-nishthuropalambha-dambholi-dandarum ' akuntha-kantha-kanthirava-gabhira-bhuri-bhima-dhvana-nirddalita-durddameddha- Bauddha-mada-vedandarum ' apratihata-prasarad-asama-lasad-upanyasana-nitya- naisitya-patra-datra-dalita-Naiyayika-naya-nikara-nalarum ' chapala-Kapila-vipula- vipina-dahana-davanalarum I sumbhad-ambh6da-nada-n6dita-vitata-Yaiseshita(ka)- prakara-mada-maralaruni • sarad-amala-sasadhara-kara-nikara-nihara-harakaranu- vartti-kirtti-valli-vellita-digantaralarum appa sriman-maha-mandalacharyyaru sri- mad-Devakirtti-pandita-devaru II kurvve namah Kapila-vadi-vanogra-vahnaye Charvvaka-vadi-makarakara-badavagnaye<noinclude></noinclude> s9ql58gf46bzvjagnazix615ysqlsmk 104 120001 318434 2026-05-09T09:59:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, LXIIl A. -» -*.- . ~"j >>* '-**i* s»^w«i * v ..^^vr^vSSSZ:*.^ ■•-.'■* v m c* 0Z 318434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, LXIIl A. -» -*.- . ~"j >>* '-**i* s»^w«i * v ..^^vr^vSSSZ:*.^ ■•-.'■* v m c* 0Z<noinclude></noinclude> 38sncpa1854ukiupur9sc11rg4o6czw 104 120002 318435 2026-05-09T09:59:59Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120003 318436 2026-05-09T10:00:15Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 13 Bauddhogra-vadi-timira-pravibheda-bhanave sri-1 )evakirtti-inunaye kavi-vadi-vagnhne II sahkalpam jalpa-valllni vilayain upanayam [s] chanda-vaitandikokti- srikhandam mula-khandam jhatiti vighatayan vadam ekanta-bhedam nirpindam ganda-sailam sapadi vidajayan sutkriti-praudha-garjjat- sphurijan-nieva-inadorjjala) jayatu vijayate Devakirtti-dvipendrah II Chaturinmukha-chatur-vvaktra-nirggainagama-dussaha Devakirtti-mukhainbhoje nrityatiti Sarasvati II... 318436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>13 Bauddhogra-vadi-timira-pravibheda-bhanave sri-1 )evakirtti-inunaye kavi-vadi-vagnhne II sahkalpam jalpa-valllni vilayain upanayam [s] chanda-vaitandikokti- srikhandam mula-khandam jhatiti vighatayan vadam ekanta-bhedam nirpindam ganda-sailam sapadi vidajayan sutkriti-praudha-garjjat- sphurijan-nieva-inadorjjala) jayatu vijayate Devakirtti-dvipendrah II Chaturinmukha-chatur-vvaktra-nirggainagama-dussaha Devakirtti-mukhainbhoje nrityatiti Sarasvati II chaturate sat-kavitvadol abhijnate sabda-kalapadol prasan- nate matiyol pravlnate nayagama-tarkka-vicharadol su-pu- jyate tapado] pavitrate charitrado] ondi virajisal prasi- ddhate muni-D6vak!rtti-vib [u] dhagranig oppuvud i-dharitriyol II :saka-varsha sasirada embhatt-a-ydeneya II varshe khyata-Subhanu-namani site pakshe tad-Ashadhake mase tan-navanh-tithau Budha-yute vare dinesodaye srlmat-tarkkika-chakravartti-dasa-dig-vartt!(r)ddha-klrtti-priy6 jatah svargga-vadhu-manah-priyatamah sri-Devakirtti-brati II jate kirty-avaseshake yati-pate(tau) sri-Devakirtti-prabhau vadibhebharipau Jinesvara-niata-kshirabdhi-tarapatau kva sthana[nij vara-Vagvadhur jJina-muni-bratam mameti sphutam chakrdsam kurute samasta-dharanau dakshinya-Lakshmlr apill tach-chhishvo nuta-Lakkhanandi-inunipah sri-Madhavendu-vrati bhavyambhoruha-bhaskaras Tribhuvanakhyanas cha yogisvarah ' ete te guru-bhaktito guru-nishadyayah pnrashtham imam bhutya kamam akarayan nija-yasas-sampurnna-dig-mandalah II 64 (40). On tJte mme pillar. {Southface) bhadrain bhiiyaj Jinendranam sasanayagha-nasine ' ku-tirttha-dhvanta-sahghata-prabhinna-ghana-bhanave II sriinan-Nabheya-nathady-amala-Jina-varanika-saudhoru-viirddhili I pradhvastagha-prameya-pracbaya-vishaya-kaivalya-bodhoru-vedilil sasta-syatkara-inudra-sabalita-janatananda-nadoru-ghoshah I stheyad a-chandra-taram parama-sukha-niaha-viryya-vichi-nikayah II sriman-munindrottaina-ratiia-varggah sri-Gautamadyah prabhavishnavas te' tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau bodha-nidhir bbabhuva II Ins. 4<noinclude></noinclude> rf9frwusbne5t45acd36hum16pkbxzi 104 120004 318437 2026-05-09T10:00:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 14 [. .] bhadras sarvvato yo hi Bhadrabahur iti srutah ' srutakevaji-natheshu va(cha)raniar paramo munih I! chandra-prakasojvala-sandra-kirttih sri-Chandragupto'jani tasya sishyah' yasya prabhavad vana-devatabhir aradhitah svasya gano muninam II tasyanvaye bhu-vidite babhuva yah Padmanandi-prathamabhidhanah I sri-Kondakundadi-munisvarakhyas sat-sainyamad udgata-charanarddhih II abhud Umasvati-munisvaro'sav acharyya-sabdottara-G-riddhra-pichchhah • tad-... 318437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>14 [. .] bhadras sarvvato yo hi Bhadrabahur iti srutah ' srutakevaji-natheshu va(cha)raniar paramo munih I! chandra-prakasojvala-sandra-kirttih sri-Chandragupto'jani tasya sishyah' yasya prabhavad vana-devatabhir aradhitah svasya gano muninam II tasyanvaye bhu-vidite babhuva yah Padmanandi-prathamabhidhanah I sri-Kondakundadi-munisvarakhyas sat-sainyamad udgata-charanarddhih II abhud Umasvati-munisvaro'sav acharyya-sabdottara-G-riddhra-pichchhah • tad-anvaye tat-sadriso'sti nanyas tatkalikasesha-padarttha-vedi II sri-Griddhrapichchha-munipasya Balakapichchhah sishyo'janishta bhuvana-traya-vartti-kirttih charitra-chanchur akhilavanipala-mauli- mala-silimukha-virajita-pada-padmah li evam mahachaiyya-paramparayam syatkara-mudrahkita-tatva-dipah I bhadras samantad gunato ganisas Samantabhadra(dro)'jani vadi-simhah II tatah y6 Devanandi-prathamabhidhano buddhya mahatya sa Jinendrabuddhih ' sri-Puj apado'jani devatabhir yyat pujitam pada-yugam yadiyah(yam) li Jainendrani nija-sabda-bhogain atulain Sarvvartthasiddhih para siddhante nipunatvam udgha-kavitam Jainabhishekah svakah I chhandas-sukshma-dhiyam Samadhisataka-svasthyain yadiyam vidam akhyatiha sa-Pujyapada-munipah piijyo muninam ganaih II tatas cha I' (West face) ajanishtakalahkam yaj Jina-sasanam aditah I a(a)kalanka [m] babhau yena s6'kalahko maha-matihli ity-ady-udgha-nnmindra-santati-nidhau sri-Mulasahghe tato jate Nandigana-prabheda-vilasad-Desigane visrute ' Grollacharyya iti prasiddha-munip6'bhud Golla-desadhipah purvvani kimna (kena)cha hetuna bhi(bha)va-bhiya dikshani grihitas sudhihll srimat-Traikalya-yogi samajani mahika kaya-lagna tanutrain I yasyabhud vrishti-dhara, nisita-sara-gana grishma-marttanda-bimbarn chakram sad-vritta-chapakalita-yati-varasyagha-satrun vijetuni Grollacharyyassa(sya) sishyas sa jayatu bhuvane bhavya-sat-kairavenduh li tach-chhishyasya II Aviddhakarnnadika-Padinanandi-saiddhantikakhyajani yasya loke ' Kauniaradeva-bratita-prasiddhe(ddhi)r jjiyat tu so jnana-nidhis sadhirahli tach-chhishyah Kulabhushanakhya-yatipas charitra-varannidhis<noinclude></noinclude> d8bj3evbw1zh0a99yeg8tjl0tn068qo 104 120005 318438 2026-05-09T10:00:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 15 siddhantanibudhi-parago nata-vineyas tat-sa-dhannnio niahan sabdambhoruha-bhaskarah prathita-tarldva-granthakarah Prabha- chandrakhvo muni-raja-pandita-varah sri-Kundakundanvayah II tasya sii-Kulabhushanakhya-su-munes sishyo vineya-stutas sad-vrittah Kulachandradeva-munipas siddhanta-vidya-nidhih tach-chhishy6'jani Maghanandi-munipah Kollapure tirtha-krid raddhantarnnava-parago^chaja-dhritis charitra-chakresvarah I 1 ele-mavim banav abjadiin tili-gol... 318438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>15 siddhantanibudhi-parago nata-vineyas tat-sa-dhannnio niahan sabdambhoruha-bhaskarah prathita-tarldva-granthakarah Prabha- chandrakhvo muni-raja-pandita-varah sri-Kundakundanvayah II tasya sii-Kulabhushanakhya-su-munes sishyo vineya-stutas sad-vrittah Kulachandradeva-munipas siddhanta-vidya-nidhih tach-chhishy6'jani Maghanandi-munipah Kollapure tirtha-krid raddhantarnnava-parago^chaja-dhritis charitra-chakresvarah I 1 ele-mavim banav abjadiin tili-golain manikyadiin mandana- vali taradhipanini nabhani subhadam ag irppantir irddattu nir- mmalav igal Kulachandradeva-charananibhojata-seva-viiiis- chaja-saiddhantika-Maghanandi-muniyiin sri-Kondakundanvayam II Himavat-kutkija-muktaphala-tarala-tarat-tara-harendu-kundo- pama-kirtti-vyapta-dig-mandajan avanata-bhu-mandalani bhavya-padin6- gra-marichi-mandalani pandita-tati-vinatani Maghanandyakhya-vachain- vanii-rajain Vag-vadhuti-nitila-tata-hatan-nutna-sad-ratna-pa .... .... ta-mada-rade(da)ni-kulamam bharadini nirbbhedisalke . . sariy enipain vara-sainyamabdhi-chandrani dhareyol . . Maghanandi-saiddhantesa ' tach-chhishyasya II avara guddugalu samanta-Kedara Nakarasa Danasreyanisa samanta-Nimba- Deva jagada(do)rbba-ganda samanta-Kama-Deva ll (North face) guru saiddhantika-Maghanandi-munipam srimach-chamu-vallabhani Bharatani chhatran apara-sastra-nidhigaj sri-Bhanukirtti-prabha- sphuritajahkrita-Devakirtti-muuipar ssishyar jjagan-mandanar ddoreye Gandavimuktadeva ninag inn i nama-saiddhantikar II kshirodad iva chandraina(a) manir iva prakhyata-ratnakarat siddhantesvara-Maghanandi-yamino jato jagan-mandanah charitraika-nidhana-dhaina-su-vinaniro dipavartti svayani srimad-Gandaviuiuktadeva-yatipas saiddhanta-chakradhipah II avara sa-dharmmar II avoni vadi-katha-traya-pravanadol vidvaj-janani meohche vi- dyavashtambhaman appu-keydu para-vadi-kshonibhrit-pakshaniam Devendrani kadiv andadini kadid ele syadada-vidyastradini traividya-Srutakirtti-divya-munivol vikhyatiyani taldidoin II Srutakirtti-traiidya- vrati Raghavapaiulavi'amain vibhudha-chamat-<noinclude></noinclude> 7hbuyplllt9dv6mblnwcn33fz82m9j9 104 120006 318439 2026-05-09T10:00:54Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 16 kritiy enisi gata-pratya- gatadim peld amala-kirttiyam prakatisidam II avar-agrajaru II yo Bauddha-kshitibhrit-karala-kulisas Charvvaka-meghana(ni)16 minnunsa-mata-vartti-vadi-madavan-matahga-kanthiravahll syadvadabdhi-sarat-samudgata-sudha-sochis samastais stutas sa sriman bhuvi bhasate Kanakanandi-khyata-yogisvarah II Vetali mukulikritahjaliputa samsevate yat-pade Jhottihgah pratiharako nivasati dvare cha yasyantike yena kridati santatani nuta-t... 318439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>16 kritiy enisi gata-pratya- gatadim peld amala-kirttiyam prakatisidam II avar-agrajaru II yo Bauddha-kshitibhrit-karala-kulisas Charvvaka-meghana(ni)16 minnunsa-mata-vartti-vadi-madavan-matahga-kanthiravahll syadvadabdhi-sarat-samudgata-sudha-sochis samastais stutas sa sriman bhuvi bhasate Kanakanandi-khyata-yogisvarah II Vetali mukulikritahjaliputa samsevate yat-pade Jhottihgah pratiharako nivasati dvare cha yasyantike yena kridati santatani nuta-tapo-LaKshmir yyasa-Sri-priyas so'yani sumbhati Devachandra-munipo bhattarakaughagranih II avara sa-dharmmar mMaghanaEdi-traividya-devaru vidya-chakravartti srimad-Devakirtti-pandita-devara sishyaru sri-Subhachandra-traividya-devaruni Gandaviniukta-vadi-Chaturmmukha-Ramachandra-traividya-devaruin vadi-vajrah- kusa-srimad-Akalahka-traividya-devarum a paramesvarana gudduga}u manikya- bhandari Mariyane-dandanayakarum sriman-maha-pradhanam sarvvadhikari piriya- dandanayakain Bharatimayyahgalum srikaranada heggade Buchimayyahgalum jagadeka-dani heggade Korayyanumll akalahkani pitri Vaji-vamsa-tilaka-sri-Yaksha-Bajajn nijam- bike Lokambike loka-vandite su-silachare daivam divi- sa-kadamba-stuta-pada-padman Aruham nathain Yadu-kshonipa- laka-chudamani Narasihgan enal en noinp-ullano Hullapam II sriman-maha-pradhanam sarvvadhikari hiriya-bhandari abhinava-Gahga- dandanayaka sri-Hulla-Bajain tamma gurugal appa sri-Kondakundanvayada sri- Mulasahghada Desiyaganada Pustakagachchhada sri-Kollapurada sri-Bupa- Narayanana basadiya pratividdhada srimat-Kellahgereya Pratapapuravani punar- bbharanavam madisi Jinanathapuradalu kalla dana-saleyam madisida sriman-maha- mandalacharyyar dDevakirtti-pandita-devargge paroksha-vinayav-agi nisidiyam madisida avara sishyar Lakkhanandi-Madhava-Tribhuvana-devar mahadana-puja- bhisheka-madi pratishtheyam madidaru mahgala maha sri sri sri 65 (41). On a stojie in the same mantapa. srimat-syadvada-mudrahkitam amalam ahinendra-chakresvaredyani Jainiyam sasanam visrutam akhila-hitam dosha-diiram gabhirani jiyat karunya-janmavanir amita-gunair vvarnnyanika-pravekaih samsevyam mukti-kanya-parichaya-karana-praudham etat trilokyam II sri-Mulasahgha-Desigana-Pustakagachchha-Kondakundanvaye guru-kulam iha katham iti ched bravimi sahkshepato bhuvane II<noinclude></noinclude> qhzucbwss8we3eh6omz88qh4ft8p4gr 104 120007 318440 2026-05-09T10:01:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 17 yah sevvah sarvva-lokaih para-hita-charitam yam samaradhavante bhavya yena prabuddham sva-para-mata-maha-sastra-tatvam nitantam yasmai muktv-ahgana samsprihavati duritam bhirutam yati yasmad yasyasa nasti yasmiins tri-bhuvana-mahito vidyate sila-rasih II tan-Meghachandra-traividya-sishyo raddhanta-vedi loka-prasiddhah sri-Viranandi mokshus tad-ante- vasi gunabdhih prastahgajanma II yah syadvada-rahasya-vada-nipun6'ganya-prabhavo jana- nand... 318440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>17 yah sevvah sarvva-lokaih para-hita-charitam yam samaradhavante bhavya yena prabuddham sva-para-mata-maha-sastra-tatvam nitantam yasmai muktv-ahgana samsprihavati duritam bhirutam yati yasmad yasyasa nasti yasmiins tri-bhuvana-mahito vidyate sila-rasih II tan-Meghachandra-traividya-sishyo raddhanta-vedi loka-prasiddhah sri-Viranandi mokshus tad-ante- vasi gunabdhih prastahgajanma II yah syadvada-rahasya-vada-nipun6'ganya-prabhavo jana- nandah srimad-Anantakirtti-munipas charitra-bhasvat-tanuh kamograhi-gara-dvijapaharane rudho narendro'bhavat taeh-chhishyo gura-pauchaka-sinriti-patha-svachhanda-san-manasah Maladhari-Ramachandro yami tadtya-prasasya-sishy6'sau yach-charana-yugala-seva- parigata-janataiti chandratam jagati II para-parinati-durcVdhyatnia-sat-sara-dhiro vishaya-virati-bhavo Jaina-margga-prabhavah ' ku-mata-ghana-samiro dhvasta-mayandhakaro nikhila-muni-viniito raga-kopadi-ghatah II chitte subhavanam Jainiin vakye pahcha-namaskriyani I kave brata-samaropam kurvvann adhyatma-vin munih II pahcha-trinisat-sainyuta-sata-dvayadhika-sahasra-nuta-varsheshu vritteshu Saka-nripasya tu kale vistirnna-vilasad-arnnava-nemau II Pramadi-(sam)vatsare mase Sravane tanum atyajat ' vakre krishna-chaturddasyarn Subhachandro maha-yatih II amara-puram amara-vasam tad-gata-Jina-chaitya-chaityabhavananani I darsana-kutuha]ena tu yato yatartta-raudra-parinamah II » tach-chhishyar l duritandhakara-ravi-hima- karar ogedar pPadmanandi-pandita-devar vara-Madhavendu-sainaya- bharanar sri-Mulasahgha-Desiganadol I 1 guru-Pamachandra-ya tipana vara-sishya-Subhendu-niuniva nistigeyani vi- staradim madisidani Beju- karey -adh ipani raya-raj a-guru Gummattai 1 1 sri-vi.jaya-ParsNa-Jina-vara-charanaruna-kaniala-yugala-yaiana-ratab Bogara-Raja-iiaina tad-vaivaprityato hi Subhachandrah li Ins. 5<noinclude></noinclude> cjqtnpgo6yr56l68g9gj3h3li9at1bc 104 120008 318441 2026-05-09T10:01:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 18 heyadeya-vivekata janataya yasmat sadadiyate tasya sri-Kulabhushanasya vara-sishyo Maghanandi-brati siddhantambudhi-tirago visada-kirtis tasya sishyo'bhavat traividyah Subhachandra-yogi-tilakah syadvada-vidyahchitah II tach-chhishyas Charukirtti-prathita-guna-ganah panditas tasya sishyah khyatah sri-Maghanandi-brati-pati-nuta-bhattarakas tasya sishyah I siddhantambhodhi-sitadyutir Abhayasasi tasya sishyo mahiyan Balenduh panditas tat-pada-nutir amajo... 318441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>18 heyadeya-vivekata janataya yasmat sadadiyate tasya sri-Kulabhushanasya vara-sishyo Maghanandi-brati siddhantambudhi-tirago visada-kirtis tasya sishyo'bhavat traividyah Subhachandra-yogi-tilakah syadvada-vidyahchitah II tach-chhishyas Charukirtti-prathita-guna-ganah panditas tasya sishyah khyatah sri-Maghanandi-brati-pati-nuta-bhattarakas tasya sishyah I siddhantambhodhi-sitadyutir Abhayasasi tasya sishyo mahiyan Balenduh panditas tat-pada-nutir amajo Ramachandrc'malahgah II chitram samprati Padmanandin ihakrittam tavakinam tapah padmanandy api visrutapramada ity asis satam namratam 1 kamam purayase Subhendu-pada-bhakty-asakta-chetah sada kamam durayase nirakrita-maha-mohandhakaragama II kama-vidarodarah kshamavritopy akshamo jagati bhasi sri-Padmanandi-pandita pandita-jana-hridaya-kumuda-sitakara II pandita-samudayavati Subhachandra-priya-sishyri bhavati sudayasti sri-Padmanandi-pandita-yamisa bhavad-itara-munishu naloke II srimad-adhyatmi-Subhachandra-devasya svakiyantevasina Padmanandi-pandi- ta-devena Madhavachandra-devena cha paroksha-vinaya-nimittam nishadyaka karayita I bhadram bhavatu Jina-sasanaya II 66. (42) On a pillar in the north Mahdnavami mantapa. (East face) srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam jiyat trailokya- nathasya sasanam Jina-sasanam II sriman-Nabheya-nathady-amala-Jina-varanika-saudhoru-varddhih ' pradhvastagha-prame^a-prachaya-vishaya-kaivalya-bodhoru-vedih I sasta-syatkara-mudra-sabalita-janatananda-nrid(h)6ru-ghoshah i stheyad a-chandra-taram parama-sukha-maha-viryya-vichi-nikayah tl sriman-munindrottama-ratna-vargga sri-Gautamadyar prabhavishnavas te tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau Nandigane babhuva" sri-Padmanandity anavadya-nama hy acharyya-sabdottara-Kondakundah dvitiyam asid abhidhanam udyach-charitra-sahjata-sucharanarddhib II abhud Umasvati-munisvar6'sav acharyya-sabdottara-Griddhapihchchhah tad-anvaye tat-sadriso'sti nanyas tatkalikasesha-padarttha-vedi II sri-Grriddhapihchchha-munipasya Balaka-pihchchha- sishy6'janishta bhuvana-traya-vartti-kirttih ' charita-chuhchur akhilavanipala-mauli- mala-si]imukha-^irajita-pada-padmah II<noinclude></noinclude> 3t7kb9ussd0v51hc4mxadnrj0boa9wj 104 120009 318442 2026-05-09T10:01:26Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 19 tach-ehhishyo G unanandi-pandita yatis charitra-ehakresvaras tarkka-vyakaranadi-sYistra-nipunas sahitya-vidya-patili lnithyavadi-niadandha-sindhura-ghata-sahghatta-kanthiravo bhavyambhoja-di vakaro vijayatam Kandarppa -darppapahah II tach-chhishyas trisata viveka-nidhayas sYistrabdhi-parahgatas teshutkrishtatama dvi-saptati-mitas siddhanta-sastrarthaka- vyakhyane patavo vichitra-eharitas teshu prasiddho munir nnananuna-naya-pramana-nipuno Devendra-sa... 318442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>19 tach-ehhishyo G unanandi-pandita yatis charitra-ehakresvaras tarkka-vyakaranadi-sYistra-nipunas sahitya-vidya-patili lnithyavadi-niadandha-sindhura-ghata-sahghatta-kanthiravo bhavyambhoja-di vakaro vijayatam Kandarppa -darppapahah II tach-chhishyas trisata viveka-nidhayas sYistrabdhi-parahgatas teshutkrishtatama dvi-saptati-mitas siddhanta-sastrarthaka- vyakhyane patavo vichitra-eharitas teshu prasiddho munir nnananuna-naya-pramana-nipuno Devendra-saiddhantikah II ajani luahipa-chuda-ratna-rarajitahghrir vvijita-Makaraketuddanda-dorddanda-garbbah kunaya-nikara-bhuddhranika-danibholi-dandas sa jayatu vibhudhendro Bharati-bhala-pattah II tach-ehhishyah Kaladhautanandi-munipas siddhanta-ehakresvarah |)araVara-parita-dharini-ku!a-vyaptoru-kirttisvarah paiichakshonuiada-kumbhi-kuuibha-dalana-pronniukta-inuktaphaja- pramsu-prahchita-kesari budha-nuto vak-kamini-vallabhah II avarggeRavichandra-siddhanta-vidarsSampurnnachandra-siddhanta-iiJuni- pravarar avar avargge sishya-pravarar sri-Damanandi-san-muni-patigal II bodhita-bhavyar asta-madanar mmada-varjjita-suddha-manasar Sridhara-devar einbar avargg agra-tanubhavar adar a-yasa- sri -dharargg ada sishyar avaroj negajdar inMaladhari-devarum Sridhara-devarum nata-narendra- tirita-tatarchchita-kramar II anamnavanipala-jalaka-siro-ratna-prabha-bhasura- sri-padamburuha-dvayo vara-tapo-Lakshmi-mano-rahjanah moha-vyuha-mahiddhra-durddhara-pavih sach-chhila-sajir jjagat- khyata-Sridhara-deva esha munipo bhabhati bhumandale II tach-chhishyar ll bhavyambhoruha-shanda-chandakiranah karppura-hara-sphurat- kirtti-sri-dhavalikritakhila-disa-chakras charitronnatah I iSouth facf) bhati sri-Jina-puhgava-pravachanainbhorasi-raka-sasi bhumau visruta-Maghanandi-munipas siddhanta-chakresvarah II tach-chhishyar II sach-chhilas sarad-indu-kunda-visada-prodyad-yasa-sri-patir dripyad-Darppaka-darppa-dava-dahana-jvalali-kalambudah sri-Jainendra-vachah-pay6nidhi-si(sa)rat-sampurnna-chandrah kshitau bhati sri-Gunachandra-deva-munipo raddhanta-chakradhipah II tat-sadharmmar II udbhute nuta-Meghachandra-sasini pr6dyad-yasas-chandrike<noinclude></noinclude> mocvjdfh7vufjlr1umco2rq442i47jd 104 120010 318443 2026-05-09T10:01:37Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: . 20 samvarddheta tad astu nama nitaram raddhanta-ratnakarah chitrain tavad idani payodhi-paridhi-kshonau samudvikshyate prayenatra vijrimbhate bharata-sastrambhojini santatam II tat-sadharmmar II chandra iva dhavala-kirttir ddhavalikurute samasta-bhuvanain yasya tach Chandrakirtti-sanjna bhattaraka-chakravarttino'sya vibhati II tat-sadharmmar II Naiyayikebha-simho Mimainsaka-timira-nikara-nirasana-tapanah Bauddha-vana-dava-dahano jayati mahan Udaya... 318443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>. 20 samvarddheta tad astu nama nitaram raddhanta-ratnakarah chitrain tavad idani payodhi-paridhi-kshonau samudvikshyate prayenatra vijrimbhate bharata-sastrambhojini santatam II tat-sadharmmar II chandra iva dhavala-kirttir ddhavalikurute samasta-bhuvanain yasya tach Chandrakirtti-sanjna bhattaraka-chakravarttino'sya vibhati II tat-sadharmmar II Naiyayikebha-simho Mimainsaka-timira-nikara-nirasana-tapanah Bauddha-vana-dava-dahano jayati mahan Udayachandra-pandita-devah II siddhanta-chakravartti sri-Gunachandra-bratisvarasya babhuva sri-Nayakirtti-umnindro Jina-pati-gaditakhilartha-vedi sishyah II svasty anavarata-vinata-mahipa-rnakuta-mauktika-mayukha-mala-saro-mandani- bhuta-charu-charanaravindaruin bhavya-jana-hridayanandarum Kondakundanvaya- gagana-marttandaruin I lilamatra-vijitochchanda-kusuma-kandarum ' Desiyagana- gajendra-sandra-mada-dharavabhasaruin vitarana-vilasarum ' Pustakagachchha- svachchha-sarasi-sarojaruni ' vandi-jana-surabhujarum I srjmad-Gunachandra-sid- dhanta-chakravartti-charutara-charana-sarasiruha-shatcharanarum I asesha-dosha- durikarana-parinatantahkaranarum appa sriman-Nayakirti-siddhanta-chakravartti- gal entappar endade II sahitya-pramada-mukhabja-mukuras charitra-chudamani sri-Jainagama-varddhi-varddhana-sudhasochis samudbhasate yas salya-traya-garava-traya-lasad-danda-traya-dhvainsakas sa-sriman Nayakirtti-deva-munipa saiddhantikagresarah II Manikyanandi-munipa sri-Nayakirtti-vratisvarasya sadharmmah ' Gunachandra-deva-tanayo raddhanta-payodhi-parago bhuvi bhatill hara-kshira-Harattahasa-Halabhrit-kundendu-mandakini- karppura-sphatika-spurad-vara-yas6-dhauta-tri]6kodarah uchchanda-Smara-bhiiri-bhudhara-pavih khyato babhviva kshitau sa sriman Nayakirtti-deva-munipas siddhanta-chakresvarah II Sake randhra-nava-dyu-chandramasi Durmmukhya cha sainvatsare Vaisfikhe dhavale chaturddasa-dine vare cha Suryyatmaje purvvahne prahare gate'rddha-sahite svarggam jagamatmavan vikhyato Nayakirtti-deva-munipo raddhanta-chakradhipah II srimaj-Jaina-vachobdhi-varddhana-vidhus sahitya-vidya-nidhis % sarppa ( West face) d-darppaka-hasti-mastaka-luthat-protkantha-kanthi- ravah sa sriman Gunachandra-deva-tanayas saujanya-janyavani stheat sri-Nayakirtti-deva-munipas siddhanta-chakresvarah ll guruv adarn Khacharadhipahge Baligani danakke binpihge tani<noinclude></noinclude> ogyztfilfkkfkegp5n9ohcgb6kunifm 104 120011 318444 2026-05-09T10:02:08Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 21 guruv adam sura-bhudharakke negalda Kai]asa-sai]akke tam guruv adam vinutahge rajisuv Irungdlange lokakke sad- guruv adam Nayakirtti-deva-munipam raddhanta-chakradhipam II tach-chhishyar II himakara-sarad-abhra-kshira-kallola-jala- sphatika-sita-yasa-sri-subhra-dik-chakravalah inadana-mada-timisra-sreni-tivranisuma]i jayati nikhija-vandyo Meghachaudra-vratindrah II tat-sadhajmmarli Kandarpahava-kalpitoddhura-tanutranopamorasthali- chauch... 318444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> 21 guruv adam sura-bhudharakke negalda Kai]asa-sai]akke tam guruv adam vinutahge rajisuv Irungdlange lokakke sad- guruv adam Nayakirtti-deva-munipam raddhanta-chakradhipam II tach-chhishyar II himakara-sarad-abhra-kshira-kallola-jala- sphatika-sita-yasa-sri-subhra-dik-chakravalah inadana-mada-timisra-sreni-tivranisuma]i jayati nikhija-vandyo Meghachaudra-vratindrah II tat-sadhajmmarli Kandarpahava-kalpitoddhura-tanutranopamorasthali- chauchad-bhuramala vineya-janata nirejiin-bhanavah tyaktasesha-bahir-vvikalpa-nichayas charitra-chakresvarah sumbhanty Annitataka-vasi-Maladhari-svamino bhutaje II tat-sadharmmar II shat-karmma-vishaya-mantre nana-vidha-roga-hari-vaidye cha jagad-eka-surir esha Sridhara-devo babhuva jagati pravanah II tat-sadharmmar II tarkka-vyakaranagania-sahitya-prabhriti-sakala-sastrartthajnah vikhyata-Damanandi-traividya-munisvaro dharagre jayati II srimaj-Jainti-matabjini-dinakaro Naiyyayikabhranilas Charvvakavanibhrit-karala-kuliso Bauddhabdhi-Kumbhodbhavah yo Mimainsaka-gandha-sindhura-siro-nirbbheda-kanthiravas traividyottama-Damanandi-munipas so'yam bhuvi bhrajate II tat-sadharmmar II dugdhabdhi-sphatikendu-kunda-kumuda-vyabhasi-kirtti-priyas siddhantodadhi-varddhanamritakarah parartthya-ratnakarah khyata-sri-Nayakirtti-deva-munipa-sri-pada-padma-priyo bhaty asyani bhuvi Bhanukirtti-munipas siddhanta-chakradhipahll uragendra-kshira-nirakara-rajata-giri-sri-sita-chchatra-Gahga- Hara-hasairavatebha-sphatika-vrishabha-subhrabhra-nihara-hara- mara-raja-sveta-pahkeruha-haladhara-vak-sahkha-hamsendu-kundo- tkara-chahchat-kirtti-kantani dhareyol esedan i-Bhanukirtti-vratindram II tat-sadharmmar II sad-vrittakriti-sobhitakhila-kala-purnna-sinara-dhvainsakah sasvad-visva-viyogi-hrit-sukhakara-sri-Balachandro munih vakrenona-kajena Kama-suhrida chahchad-viyogi-dvisha loke'sminn upamiyate katham asau tenatha balenduna II uchchanda-madana-mada-gaja-nirbhedana-patutara-pratapa-mrigendrah bhavya-kumudaugha-vikasana-chandr6bhuvibhatiBa]achandra-munindrahll Ins. 6<noinclude></noinclude> cug4j0nku72729x3j5fq475xt918hxe 104 120012 318445 2026-05-09T10:02:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 22 taradri-kshira-pura-sphatika— sura-sarit-tara-harendu-kunda- svetodyat-kirtti-Lakshmi-prasara-dhavalitasesha-dik-chakravalah srimat-siddhanta-chakresvara-nuta-Nayakirtti-bratisahghri-bhaktah (North face) sriman bhattarakeso jagati vijayate Meghachandra-bratindrah II gambhiryye makarakaro vitarane kalpadrumas tejasi prochchanda-dyumanih kalasv-api sasi dhairyye punar Mandarah sarvvorvvi-paripiirnna-nirmmala-yaso-Lakshmi-mano-rahjano bhaty asyam bhuv... 318445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>22 taradri-kshira-pura-sphatika— sura-sarit-tara-harendu-kunda- svetodyat-kirtti-Lakshmi-prasara-dhavalitasesha-dik-chakravalah srimat-siddhanta-chakresvara-nuta-Nayakirtti-bratisahghri-bhaktah (North face) sriman bhattarakeso jagati vijayate Meghachandra-bratindrah II gambhiryye makarakaro vitarane kalpadrumas tejasi prochchanda-dyumanih kalasv-api sasi dhairyye punar Mandarah sarvvorvvi-paripiirnna-nirmmala-yaso-Lakshmi-mano-rahjano bhaty asyam bhuvi Maghanandi-inunipo bhattarakagresarah ll vasu-piirnna-samastasah kshiti-chakre virajate chahchat-kuvalayananda Prabhachandro munisvarah 'I tat-sadharmmar II uchchanda-graha-kotayo niyamitas tishthanti yena kshitau yad-vag-jata-sudha-raso'khila-visha-vyuchchhedakas sobhate y at-tantrodgha-vidhih samasta-j anatarogyay a samvarttate so'yam sumbhati Padmanandi-muni-natho mantravadisvarah II tat-sadharmmar I! chahchach-chandra-marichi-sarada-ghana-kshirabdhi-tarachala- prodyat-kirtti-vikasa-pandura-tara-brahmanda-bhandodarah Vakkanta-kathina-stana-dvaya-tati-haro gabhira sthirani so'yam sannuta-Nemichandra-munipo vibhrajate bhutale II bhandaradhikritah samasta-sachivadhiso jagad-visruta- sri-Hullo Nayakirtti-deva-muni-padainbhoja-yugama-priyah I kirtti-sri-nilayah pararttha-charito nityam vibhati kshitau so'yam sri-Jina-dharmma-rakshana-karah samyaktva-ratnakarah II srimach-chhrikaranadhipas sachiva-natho visva-vidvan-nidhis chaturvvarnna-mahanna-dana-karanotsahi kshitau sobhate ^ sri-Nilo Jina-dharmma-nirmmala-manas sahitya-vidya-priyas saujanyaika-nidhis sasaiika-visada-prodyad-yasa-sri-patih II aradhyo Jinapo gurus cha Nayakirtti-khyata-yogisvaro Jogamba janani tu yasya janaka sri-Bamma-devo vibhuh srimat-Kainalata suta pura-pati sri-Mallinathas suto bhaty asyam bhuvi Naga-deva-sachivas Chandambika-vallabhah II sura-gaja-sarad-indu-prasphurat-kirtti-subhri- b.havad-akhila-diganto vag-vadhii-chitta-kantah budha-nidhi-Nayakirtti-khyata-yogindra-padam- buja-yuga-krita-sevah sobhate Naga-devah II khyata-sri-Na}'akirtti-deva-muni-nathanarn payah-prollasat- kirttinam paramam parokshavinayam karttum nishadhy-alayam<noinclude></noinclude> s3tn9dgbl14jubr8rtg4esd9gppijar 104 120013 318446 2026-05-09T10:02:44Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 23 bhaktyakarayad a-sasahka-dinakrit-taram sthiram sthayinam sri-Nagas sachivottamo nija-yasa-sri-subhra-dig-mandalah II 67 (54). On a pillar in Parkoandtha-basti. (North face) sriman-Natha-kulendur Indra-parishad-vandyas sruta-sri-sudha- dhara-dhauta-jagat-tamo'paha-mahah-pinda-prakandam mahat i yasman nirnmiala-dharmma-varddhi-vipula-srir vvarddhamana satam bharttur bbhavya-chakora-chakram avatu sri-Varddhainano Jinahl jiyad artthayutendrabh... 318446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>23 bhaktyakarayad a-sasahka-dinakrit-taram sthiram sthayinam sri-Nagas sachivottamo nija-yasa-sri-subhra-dig-mandalah II 67 (54). On a pillar in Parkoandtha-basti. (North face) sriman-Natha-kulendur Indra-parishad-vandyas sruta-sri-sudha- dhara-dhauta-jagat-tamo'paha-mahah-pinda-prakandam mahat i yasman nirnmiala-dharmma-varddhi-vipula-srir vvarddhamana satam bharttur bbhavya-chakora-chakram avatu sri-Varddhainano Jinahl jiyad artthayutendrabhuti-viditabhikhyo gani Gautama- svami sapta-maharddhibhis tri-jagatim apadayan padayoh ' yad-bodhambudhim etya Vira-Himavat-kutkila-kanthad budham- bhodatta bhuvanain punati vachana-svachchhanda-Mandakini II tirthesa-darsana-bhavan-naya-drik-sahasra- visrabdha-bodha-vapushas srutakevalindrah I nirbhbhindatam vibudha-brinda-sirobhivandya sphurjad-vachah-kulisatah kumatadri-mudrah II varnnyah kathan nu mahima bhana Bhadrabahor mmohoru-malla-mada-marddana-vritta-bahoh 1 yach-chhisbyatapta-^ukritena sa Chandraguptas susriishyate sma suchiram vana-devatabhih II vandyo vibhur bhbhuvi na kair iha Kaundakundah kunda-prabha-prana^a-kirtti-vibhushitasah 1 yas charu-charana-karambuja-chancharikas chakre srutasya Bharate prayatah pratishtham II vandyo bhasmaka-bhasmasatkriti-patuh Padmavati-devata- dattodatta-pada-sva-mantra-vachana-vyahiita-Chandraprabhah ' acharyyas sa Samantabhadra-ganabhrid yeneha kale kalau Jainam vartma samantabhadram abhavad bhadrain samantad muhuh 11 churnni II yasyaivam-vidha vadarambha-samrambha-vijrimbhitabhivyaktayas suktayah vritta '' purvvain Pataliputra-madhya-nagare bheri maya tadita paschan Malava-Sindhu-Thakka-vishaye Kahchipure Vaidise prapto'ham Karahatakam bahu-bhatam vidyotkatam sahkatain vadartthi vicharamy ahan narapate sarddiila-vikriditani avatu-tatam atati jhatiti sphuta-patu-vachata-Dhurjjater api jihva vadini Samantabhadre sthitavati tava sadasi bhupa kasthanyeshain II yo'sau ghati-mala-dvishad-bala-sila-stambhavali-khandana-<noinclude></noinclude> cb89j2pkiscf9g5riqnsg5q74psmqrf 104 120014 318447 2026-05-09T10:03:03Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 24 dhyanasih patur Arhato bhagavatas so'sya prasadikritah I chhatrasyapi sa Simhanandi-munina no chet katham va sila- stambho rajya-Ramagamadhva-parighas tenasi-khando ghanah " Vakragriva-maha-munerd dasa-sata-grivo'py Ahindro yatha- jatam stotum a]am vacho-balam asau kim bhagna-vagmi-brajam I yo'sau sasana-devata-bahu-mato hri-vakra-vadi-graha- grivo'sminn atha-sabda-vachyam avadad masiln samasena shat II nava-stotram tatra prasarati kavindrah katham a... 318447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>24 dhyanasih patur Arhato bhagavatas so'sya prasadikritah I chhatrasyapi sa Simhanandi-munina no chet katham va sila- stambho rajya-Ramagamadhva-parighas tenasi-khando ghanah " Vakragriva-maha-munerd dasa-sata-grivo'py Ahindro yatha- jatam stotum a]am vacho-balam asau kim bhagna-vagmi-brajam I yo'sau sasana-devata-bahu-mato hri-vakra-vadi-graha- grivo'sminn atha-sabda-vachyam avadad masiln samasena shat II nava-stotram tatra prasarati kavindrah katham api pranamam vajradau rachayata paran Nandini munau Navastotram yena vyarachi sakalarhat-pravachana- prapanchantarbhbhava-pravana-vara-sandarbhbha-subhagam II mahima sa Patrakesari-guroh param bhavati yasya bhaktyasit I Padmavati sahaya tri-lakshana-kadartthanam karttuni I Sumati-devam amum stuta yena vas Sumatisaptakam ilptataya kritam 1 parihritapatha-tatva-pathartthinain sumati-koti-vivartti bhavartti-hrit II udetya samyag disi dakshinasyam Kumaraseno munir astam apat tatraiva chitram jagad-eka-bhanos tishthaty asau tasya tatha prakasah " dharmmarttha-kama-parinirvriti-charu-chintas Chintamanih pratiniketam akari yena sa stuyate sarasa-saukhya-bhujasujatas Chintamanir muni-vrisha na kathan janena II chulamanih kavinam Chulama,ni-nama-sevya-kavya-kavih Srivarddha-deva eva hi krita-punyah kirttim aharttum II churnni II ya evam upaslokito Dandina II Jahnoh kanyam jatagrena babhara Paramesvarah Srivarddha-deva sandhatse jihvagrena Sarasvatim II Pushpastrasya jayo ganasya charanam bhubhrich-chhikha-ghattanam padbhyam astu Mahesvaras tad api na praptum tulam isvarah yasyakhanda-kalavat6'shta-vilasad-dikpala-mauli-skhalat- kirtti-Svassarito Mahesvara iha stutyas sa kais syan munih II yas saptati-maha-vadan jigayanyan athamitan Brahmaraksh6'rchchitas so'rchyo Mahesvara-munisvarah II Tara yena vinirjjita ghata-kuti-gudhavatara samam Bauddhair yyo dhrita-pitha-pidita-kudrig-devatta-sevanjalih prayaschittam ivanghri-varija-raja-snanam cha yasyacharat doshanam Sugatas sa kasya vishayo Devakalahkah kriti II churnnill yasyedam atmano'nanya-samanya-niravadya-vidya-vibhav6pavarnnanam akarn-<noinclude></noinclude> lr3gukd6qji3p5qs92pe4rqd5i5po3w 104 120015 318448 2026-05-09T10:03:24Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 25 nyate II rajan Sahasatuhga santi bahavas svetatapatra nripah kintu tvat-sadrisa rane vijayinas tyagonnata durllabhah tvadvat santi budha na santi kavayo vadisvara vagmino nana-sastra-vichara-chatura-dhiyah kale kalau mad-vidhah II namfi Mallishena-maladhari-devaya II (East face) rajan sarvvari-darppa-pravidalana-patus tvani yathatra-prasiddhas tadvat khyatChara asyani bhuvi nikhila-madotpatanah panditanam no ched esho'ham ete tava sadasi sada sa... 318448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>25 nyate II rajan Sahasatuhga santi bahavas svetatapatra nripah kintu tvat-sadrisa rane vijayinas tyagonnata durllabhah tvadvat santi budha na santi kavayo vadisvara vagmino nana-sastra-vichara-chatura-dhiyah kale kalau mad-vidhah II namfi Mallishena-maladhari-devaya II (East face) rajan sarvvari-darppa-pravidalana-patus tvani yathatra-prasiddhas tadvat khyatChara asyani bhuvi nikhila-madotpatanah panditanam no ched esho'ham ete tava sadasi sada santi santo mahanto vaktuin yasyasti saktis sa vadatu viditasesha-sastro yadi syat II nahahkara-vasikritena raanasa na dveshina kevalam nairatmyam pratipadya nasyati jane karunya-buddhya maya rajhah sri-Hiraasitalasya sadasi prayo vidagdhatmano Bauddhaughan sakalan vijitya Sugatah padena visphotitah II sri-Pushpasena-munir eva padara raahirano devas sa yasya saraabhut sa bhavan sadharmma sri-vibhraiuasya bhavanan nanu padraara eva pushpeshu raitrara iha yasya sahasra-dharaa II Vimalachandra-inunindra-guror gguru prasamitakhila-vadi-madani padam l yadi yathavad avaishyata panditair nnanu tadanvavadishyata vA,g vibhoh II churnui II tathahi ' yasyayara apadita-paravadi-hridaya-sokah patralarabana-slokah li patrain satru-bhayahkaroru-bhavana-dvare sada sahcharan- nana-raja-karindra-brinda-turaga-vratakule sthapitain I Saivan Pasupatains Tathagata-sutan Kapalikan Kapilan uddisyoddhata-chetasa Viraalachandrasarabarenadarat II durita-graha-nigrahad bhayain yadi vo bhuri-narendra-vanditain nanu tena hi bhavya-dehino bhajata ssri-muniin Indranandinam II ghata-vada-ghata-koti-kovidah kovidani pravak I Paravadiraalla-devo deva eva na samsayah " churnni II yeneyam atma-namadheya-niruktir ukta nama prishtavantain Krishna-Eajam prati H grihita-pakshad itarah paras syat tad-vadinas te para-vadinas syuh ' tesham hi mallah Paravadi-mallas tan-nama nian-naina vadanti santah II acharyya-varyyo yatirAryya-devo raddhanta-kartta dhriyatanisamurddhni yas svargga-yanotsava-simni kayotsargga-sthitah kayam udutsasarjja II Ins. 7<noinclude></noinclude> 1evr6wm0z50kujgrnemrqs38nqe6tel 104 120016 318449 2026-05-09T10:03:53Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 26 sravana-krita-trino'sau samyamam jfiatukamaih sayana-vihita-vela-supta-luptavadhanah srutim arabhasa-vrityonmrijya pichchhena sisye kila mridu-parivritya datta-tat-kita-vartma II visvam yas sruta-bindunavarurudhe bhavam kusagriya} r a buddhyevati-irahiyasa pravachasa baddham ganadhisvaraih sishyan praty anukampaya krisa-matin aidain-yuginan sugis tam vacharchchata Chandrakirtti-ganinam chandrabha-kirttim budhah l ! sad-dharmma-kannma-prakrit... 318449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>26 sravana-krita-trino'sau samyamam jfiatukamaih sayana-vihita-vela-supta-luptavadhanah srutim arabhasa-vrityonmrijya pichchhena sisye kila mridu-parivritya datta-tat-kita-vartma II visvam yas sruta-bindunavarurudhe bhavam kusagriya} r a buddhyevati-irahiyasa pravachasa baddham ganadhisvaraih sishyan praty anukampaya krisa-matin aidain-yuginan sugis tam vacharchchata Chandrakirtti-ganinam chandrabha-kirttim budhah l ! sad-dharmma-kannma-prakritini pranamad yasyogra-karmma-prakriti-pramokshah I tan namni Karmmaprakritin namamo bhattarakam drishta-kritanta-param " api sva-vag-vyasta-samasta-vidyas traividya-sabde'py anumanyamanah Sripala-devah pratipalaniyas satani yatas tatva-vivechani dhih II tirtham sri-Matisagaro gurur ila-chakram chakara sphuraj- jyotih-pita-tamar-payah-pravitatih putam prabhutasayah yasmad bhuri-pararddhya-pavana-guna-sri-varddhamanollasad- ratnotpattir ila-taladhipa-siras-srihgara-kariny abhiit II yatrabhiyoktari laghur llaghu-dhama-soma- saumyahga-bhrit sa cha bhavaty api bhuti-bhumih Vidyadhanaiijaya-padam visadam dadhano jishnuh sa eva hi maha-muni-Hemasenah II churnni II yasyayam avanipati-parishadi nigraha-mahi-nipata-bhiti-dustha-durggarvva- parvvatarudha-prativadi-lokah pratijha-slokah II tarkke vyakarane krita- sramataya dhimattayapy uddhato madhyastheshu manishishu kshitibhritam agre mayA, sparddhaya yah kas chit prativakti tasya vidusho' vag-meya-bhahgam param kurvve'vasyam iti pratihi nripate he Haimasenam matain II hitaishinain yasya nrinani udatta-vacha nibaddha Hitarupasiddhih vandyoDayapala-munih sa vacha siddhas satam murddhani yah prabhavaih" yasya sri-Matisagaro gurur asau chahchad-yasas-chandra-suh srimau yasya sa Vadiraja-ganabhrit sa-brahmachari vibhoh eko'tiva kriti sa eva hi Dayapala-vrati yan-manasy astam anya-parigraha-graha-katha sve vigrahe vigrahah l| trailokya-dipika vani dvabhyam evodagad iha Jina-rajata ekasmad ekasmad Vadirajatah II<noinclude></noinclude> e1e9aqp22lsb2houhw7uak0kg9se8r4 104 120017 318450 2026-05-09T10:04:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 27 aruddhambaram indu-biinba-rachitautsukyain sada yad-yasas chhatrain vak-chamarija-raji-ruchay6'bhyarnain cha yat-karnnayoh sevyah siniha-samarchchya-pitha-vibhavah sarvva-pravadi-prajfi- dattochchair-jayakara-sara-mahima sri-Vadirajo vidam II churnni II yadiya-guna-g6char6'yam vachana-vilasa-prasarah kavinam II namo'rhate " (South face). srimach-Chalukya-chakresvara-jaya- katake Vagvadhu-janma-bhumau nishkandan dindimah paryyatati patu-rato Va... 318450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> 27 aruddhambaram indu-biinba-rachitautsukyain sada yad-yasas chhatrain vak-chamarija-raji-ruchay6'bhyarnain cha yat-karnnayoh sevyah siniha-samarchchya-pitha-vibhavah sarvva-pravadi-prajfi- dattochchair-jayakara-sara-mahima sri-Vadirajo vidam II churnni II yadiya-guna-g6char6'yam vachana-vilasa-prasarah kavinam II namo'rhate " (South face). srimach-Chalukya-chakresvara-jaya- katake Vagvadhu-janma-bhumau nishkandan dindimah paryyatati patu-rato Vadirajasya jishnoh jahy udyad-vslda-darppo jahihi gamakata-garvva-bhiinia jahahi vyaharershyo jahihi sphuta-mridu-madhura-srav)'a-kavyavalepah l; patale vyala-rajo vasati suviditam yasya jihva-sahasrain nirgganta svarggato'sau na bhavati Dhishano Vajrabhrid yasya sishyah jivetan t:vad etau nijaya-bala-vasad vadinah ke'tra nanye garvvain nirmmuchya sarvvain jayinam ina-sabheVadirajain nainanti II Vag-deviin suchira-prayoga-su-dridlia-premanam apy adarad adatte mama parsvato'yam adhuna sri-Vadirajo munih bho bho pasyata pasyataisha yi(ya)minani kim dhannma ity uchchakair abrahmanya-parah puratana-muner vvag-vrittayah pantu vah II Gahgavanisvara-siro-mani-baddha-sandhya- ragollasach-charana-charu-nakhendu-Lakshmih Sri-sabda-purvva-Vijayanta-viniita-nama dhiman amanusha-gun6'sta-tainah-pramamsuh churnni " stuto hi sa bhavan esha sri-Vadiraja-devena II yad-vidya-tapasoh prasastam ubhayain sri-Hemasene niunau prag asit suchirabhiyoga-balato nitain param unnatiin prayah Srivijaye tad etad akhilam tat-pithikayam sthite sahkrantam katham anyathanatichirad vidyedrig idrik tapah I' vidy6dayo'sti na mado'sti tapo'sti bhasvan nogratvam asti vibhutasti na chasti manah yasya sraye Kainalabhadra-munisvaran tain yah khyatim apad iha samyad-aghair ggunaughaih II smarana-matra-pavitratamam mano bhavati yasya satam iha tirtthinam tam atinirmma}ain atma-visuddhaye Kamalabhadra-sarovaram asraye U sarvvahgair yyam ihalilihga su-maha-bhagain kalau Bharati bhasvantain guna-ratna-bhushana-ganair apy agrimain yoginam tam santa stuvatam alahkrita-Dayapalabhidhanain maha-<noinclude></noinclude> azl4cbdpnq4lvrzll60j48sd6weulut 104 120018 318451 2026-05-09T10:04:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 28 surim bhuri-dhiyo'tra pandita-padam yatraiva yuktam smritah II vij ita-madana-darppah sri-Dayapala-devo vidita-sakala-sastro nirjjitasesha-vadi vimalatara-yasobhir vvyapta-dik-chakravalo jayati nata-mahibhrin-mauli-ratnarunahghrih II yasyopasya pavitra-pada-kamala-dvandvan nripah Poysalo Lakshmiin sannidhim anayat sa Vinayadityah kritajmi bhuvah kas tasyarhati Santi-deva-yaminas samartthyam ittham tathety akhyatum viralah khalu sphurad-uru-jyotir-dd... 318451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>28 surim bhuri-dhiyo'tra pandita-padam yatraiva yuktam smritah II vij ita-madana-darppah sri-Dayapala-devo vidita-sakala-sastro nirjjitasesha-vadi vimalatara-yasobhir vvyapta-dik-chakravalo jayati nata-mahibhrin-mauli-ratnarunahghrih II yasyopasya pavitra-pada-kamala-dvandvan nripah Poysalo Lakshmiin sannidhim anayat sa Vinayadityah kritajmi bhuvah kas tasyarhati Santi-deva-yaminas samartthyam ittham tathety akhyatum viralah khalu sphurad-uru-jyotir-ddasas tadrisah II Svamiti Pandya-prithivipatina nisrishta- nilmapta-drishti-vibhavena nija-prasadat dhanyas sa yeva munir Ahavamalla-bhubhug- asthayika-prathita-Sabdachaturmmukhakhyah II sri-Mullura-vidura-sara-vasudha-ratnam sa natho gune- nakshunena mahikshitam uru-mahah-pindas siro-mandanah aradhyo Gunasena-pandita-patis sa svasthya-kamair jjana yat-suktagada-gandhato'pi galita-glanim gatim lambhitah II vande vanditam adarad aharahas syadvada-vidya-vidam svanta-dhvanta- vitana-dhunana-vidhau bhasvantam anyam bhuvi bhaktya tvajitasenam anatikritam yat-sanniyogan manah- padmani sadma bhaved vikasa-vibhavasyonmukta-nidra-bharam II mithya-bhashana-bhusbanam pariharet auddhatya . . nmuhchata syadvadam vadatanameta vinayad vadibha-kanthiravam no chet tad-gu . . garjjita-sruti-bhaya-bhranta stha yuyam yatas tiirnnam nigraha-jirnna-kupa-kuhare vadi-dvipah patinah II gunah kunda-spandoddamara-samara vag amrita-vah- plava-praya-preyah-prasara-sarasa kirttir iva sa nakhendu-jyotsnanghrer nnripa-chaya-chakora-pranayini na kasam slaghanam padam Ajitasena-vrati-patih II sakala-bhuvana-palanamra-murddhavabaddha- sphurita-makuta-chudalidha-padaravindah madavad-akhila-vadibhendra-kumbha-prabhedi gana-bhrid Ajitaseno bhati vadibha-simhah churnni II yasya samsara-vairagya-vaibhavam evam vidhas sva-vachas suchayanti praptam sri-Jina-sasanam tri-bhuvane yad durllabhain praninam yat samsara-samudra-iuagna-janata-hastavalambayitam yat praptah para-nirvyapeksha-sakala-jfiana-sriyalahkritas tasmat kim gahanam kuto bhaya-vasah ka vatra dehe ratih II<noinclude></noinclude> 72g02f02qyn9m71lv7i8xmkrkfjbl82 104 120019 318452 2026-05-09T10:04:44Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 29 atmaisvaryyani viditam adhunananta-bodhadi-rupam tat-sampraptyai tadanu samayani varttate'traiva ehetah tya.ktanyasmin Surapati-sukhr Chakri-saukhyr cha trishna tat tuohohhartthair alani alani adhi-lobhanair lloka-vrittaih li ajanann atmanam sakala-vishaya-jnana-vapushaip sada santam svantahkaranain api tat-sadhanataya bahl-raga-dveshaih kalushita-manah k<Vpi yatataru kathani jahann enam kshanam api tatiVnyatra yatate (Westface.) churnni !l yas... 318452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>29 atmaisvaryyani viditam adhunananta-bodhadi-rupam tat-sampraptyai tadanu samayani varttate'traiva ehetah tya.ktanyasmin Surapati-sukhr Chakri-saukhyr cha trishna tat tuohohhartthair alani alani adhi-lobhanair lloka-vrittaih li ajanann atmanam sakala-vishaya-jnana-vapushaip sada santam svantahkaranain api tat-sadhanataya bahl-raga-dveshaih kalushita-manah k<Vpi yatataru kathani jahann enam kshanam api tatiVnyatra yatate (Westface.) churnni !l yasya clia sishyayoh Kavitakanta-Vadikolahalapara-nainacllieyayoh Santinatha- Padmanabha-panditayor akhancla-pariditya-gundpavarnnanam idam asampurnnaml! tvam asad(h)ya maha-dhiyam parigata ya visva-vidvaj-jana- jyeshtharadhya-guna chirena sarasa vaidagdhya-sampad girani kritsnasanta-nirantarodita-yasas-Sri-kanta Sante na tam vaktum sapi Sarasvati prabhavati brumah kathan tat vayain II vyavritta-bhuri-mada-santati vismritershya- parushyam atta-karunaruti kandisikam dnavanti hanta paravadi-gajas trasantah sri-Padnianabha-budha-gandha-gajasya gandhat II diksha cha siksha cha yato. yatinam Jainain tapas tapaharan dadhanat Kumarasen6'vatu yach-charitram sreyah-pathodaharanam pavitram II jagad-garima-ghasmara-Smara-madandha-gandha-dvipa- dvidhakarana-kesari charana-bhushya-bhubhricli-chhikhah dvi-shad-guna-vapus tapas-charana-chanda-dhamodayo dayeta mama Mallishena-Maladhari-devo guruh II vande tam Maladharinam nmni-patim moha-dvishad-vyahati- vyapara-vyavasaya-sara-hridayam sat-samyanioru-sriyam . yat-kayopachayibhavan-malam api pravyakta-bhakti-krama- namrakainra-niano-nhjan-mala-jnashi-prakshajanaika-kshaniain atuchchha-tiiiiira-chchhata-jatila-jannia-jirnnatavi- davanala-tula-jushani prithu-tapah-prabhava-tvisham padam pada-paydruha-bhramita-bhavya-bhririgavalir mmamollasatu Mallishena-muni-ran mano-mandnv nairmmalyaya majavilangam akhila-traihVkya-rAjya-sriye naishkinchanyam atuchchha-tapa-hridaye nyanchadd-hutasan tapah yasyasau guna-ratna-rohana-giris sri-Mallisheno gurur vvandyo yena vichitra-charu-charitair ddhatri pavitrikrita II yasminn apratima kshamabhiramate yasmin daya nirddaya- Ins. H<noinclude></noinclude> 9vbwpw5314q6glx48zk4mhxjfiwp5el 104 120020 318453 2026-05-09T10:05:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 30 slesho yatra samatva-dhih pranayini yatraspriha sa-spriha kamam nirvriti-kaimikas svayam athapy agresaro yoginam ascharyyaya kathan na nama charitais sri-Mallisheno nmnih II yah pujyah prithuvitale yam anisam santas stuvandy(ty) adarat yenanahga-dhanur jjitam muni-jana yastnai naniaskurvvate yasmad agama-nirnnayo yama-bhritani yasyasti jive daya yasmin sri-Maladharini brati-patau dharnnno'sti tasmai namah II Dhavala-sarasa-tirtthe saisha sanyasa-dhan... 318453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>30 slesho yatra samatva-dhih pranayini yatraspriha sa-spriha kamam nirvriti-kaimikas svayam athapy agresaro yoginam ascharyyaya kathan na nama charitais sri-Mallisheno nmnih II yah pujyah prithuvitale yam anisam santas stuvandy(ty) adarat yenanahga-dhanur jjitam muni-jana yastnai naniaskurvvate yasmad agama-nirnnayo yama-bhritani yasyasti jive daya yasmin sri-Maladharini brati-patau dharnnno'sti tasmai namah II Dhavala-sarasa-tirtthe saisha sanyasa-dhanyain parinatim anutishthainn andimani nishthitatma vyasrijad anijam ahgani bhahgam Ahgodbhavasya grathitum iva samulam bhavayan bhavanabhih II churnni II tena srimad-Ajitasena-pandita-deva-divya-sri-pada-kamala-madhukaribhuta- bhavena mahanubhavena Jainagama-prasiddha-sallekhana-vidhi-visrijyamana-dehe- na samadhi-vidhi-vilokanochita-karana-kutuhala-mijita-sakala-sahgha-santosha-ni- mittam atmantahkarana-parinati-prakasanaya niravadyam padyain idain asu vira- chitam II aradhya ratna-trayam agamoktain vidhaya nissalyam asesha-jantoh kshamam cha kritva Jina-pada-mule dehain parityajya divani visamah II Sake sunya-sarambaravani-mite sainvatsare Kilake mase Phalgunake tritiya-divase vare site Bhaskare Svatau Svetasarovare sura-puram yato yatinain patir mmadhyahne divasa- trayanasanatah sri-Mallisheno munih II (A space of 1' 6" is left liere) sriman-Maladhari-devara guddam biruda-lekhaka-Madana-mahesvaram Malli- natham baredam biruda-ruvari-mukha-tilakain Gahgachari kandarisidain II 68. On a broken stone in the same basti. srimat-Bettadavo . . na magal Vaijabbe . . lbappu-tilthadojavii nontu sannyasa- nam . . 69 (55). On a pillar to tlie right of the entrance to Kattale-basti. (East face.) srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II bhadram astu Jina-sasanaya sampadyatam prati-vidhana-hetave anya-vadi-mada-hasti-mastaka-sphatanaya ghatane patiyase II<noinclude></noinclude> 2sjg328exyi8mfhn4xxts12x3qkusd9 104 120021 318454 2026-05-09T10:05:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 31 -sloka srimato Varddhamanasya varddhainanasya sasane* • sri-K( uulakunda-naniabhim Mulasahghagranl gani II tasyanvaye'jani khvate | ] Desikr gane" gunl D6vendra-saiddhanta-d6v6 D6v6ndra-vanditah II taoh-chhishyaru jayati ( Jhatufmmukha-d£v6 yogisvara-hridaya-vanaja-vana-dinanathah • Madana-mada-kumbhi-kumbhasthala-dalandlvana-patishtha-nishthura-si- rnhah yond-ondu dig-vibhagado] ond-ond ashtopavasadim kayotsa- rggan dal ene negaldu tinga]... 318454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>31 -sloka srimato Varddhamanasya varddhainanasya sasane* • sri-K( uulakunda-naniabhim Mulasahghagranl gani II tasyanvaye'jani khvate | ] Desikr gane" gunl D6vendra-saiddhanta-d6v6 D6v6ndra-vanditah II taoh-chhishyaru jayati ( Jhatufmmukha-d£v6 yogisvara-hridaya-vanaja-vana-dinanathah • Madana-mada-kumbhi-kumbhasthala-dalandlvana-patishtha-nishthura-si- rnhah yond-ondu dig-vibhagado] ond-ond ashtopavasadim kayotsa- rggan dal ene negaldu tinga] sandade parisi Chaturmmukhakhyeyan aldaru II avargalige sishyar adar pravimaja-gunar amala-kirtti-kanta-patiga] kavi-gamaki-vadi-vagmi- pravara-nutar chchatur-asiti-sahkhyeyan ujjar II ayarolage Gopanandi- pravara-gunar adishta-mudgaraghata-yasar kkavita-Pitamahar tta- rkka-varishthar vVakragachchhado] pesar-vvadedar II jayati bhuvi Gopanandi Jina-mata-lasad-amrita-jajadhi-tuhinakarah ' Desiyaganagraganyo bhavyambuja-shanda-chandakarah II vritta II tuhga-yasobhiraman abhima[na]-suvarima-dharadharam tapo- mangala-Lakshmi-vallabhan iJa-taJa-vandita-Gopanandiy a- vahgam asadhyam appa pala-kalad aninda-Jinendra-dharmmamam Gahga-nripajar andina vibhutiya rudhiyan eyde madidam !i Jina-padambhoja-bhrihgam Madana-mada-harain karmma-nirmmulanam. Vag- vanita-chitta-priyam vadi-kuja-kudhara-vajrayudham charu-vidvaj- jana-patram bhavya-chintamani sakaja-kaja-kovidam kavya-Kahja- sanan end anandadindam pogale negaldan i-Gopanandi-bratindram II maleya [de] Sahkhya mattaviru Bhautika pohgi kadahgi bagadir ttola tol abuddha Bauddha tale-dorade Vaishnav adahg adahgu vag- balada podarppu veda gada Charvvaka Charvvaka nimma darppamam salipane Gopanandi-muni-puhgavan emba madandha-sindhuram II (Soutli face.) tagayal Jaimini tippikondu pariyal Vaiseshikam pogad un-<noinclude></noinclude> k17f272o4vfb812r3kw54jnmrzxqrl9 104 120022 318455 2026-05-09T10:05:49Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 32 digey-ottal Sugatam kadangi baje-goyalk Akshapadam bidal puge L6kayatan eyde Sankhyan adasalk ammamma shat-tarkka-vi- t higalol tulditu ( r6paUandi-dig-ibha-pr6dbhasi-gandha-dvipam II dita muliv-anya-vadi-niukha-mudritan uddha [ta] -vadi-vag-balo- dbhata-jaya-Kala-dandan apasabda-madandha-kuvadi-daitya-Dhu- rjjati kutala-prameya-mada-vadi-bhayahkaran endu dandulam sphuta-patu-ghosha dik-tataman eyditu vaku-patu-Gopanandiya II parama-tapo-nidhana vasu... 318455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>32 digey-ottal Sugatam kadangi baje-goyalk Akshapadam bidal puge L6kayatan eyde Sankhyan adasalk ammamma shat-tarkka-vi- t higalol tulditu ( r6paUandi-dig-ibha-pr6dbhasi-gandha-dvipam II dita muliv-anya-vadi-niukha-mudritan uddha [ta] -vadi-vag-balo- dbhata-jaya-Kala-dandan apasabda-madandha-kuvadi-daitya-Dhu- rjjati kutala-prameya-mada-vadi-bhayahkaran endu dandulam sphuta-patu-ghosha dik-tataman eyditu vaku-patu-Gopanandiya II parama-tapo-nidhana vasudhaika-kudumba [ka] Jaina-sasanam- bara-paripurnna-ehandra sakajaga[ma] -tatva-padarttha-sastra-vi- stara-vachanabhirama guna-ratna-vibhushana Gopanandi ninn oreg inis appadam doregal ill ene-ganen i]a[tala]gradoj II kanda enan enan ele pelven anna san- mana-daniya guna-vratahgalam dana-saktiy abhhnana-sakti vi- jhana-sakti sale Gopanandiya II avara sadharmmaru II sri-I)haradhipa-Bh(ja-Eaja-nialaita-pr6tasnia-rasmi-chchhata- elH^ihaya-kuhkuiiia-pahka-lipta-charanambhojata-Jjakshini-dhavah nyayabjakara-mandane' dinamanis sabdabja-rodo-mani stheyat pandita-pundarika-tarani sriinan Prabhachandramah II sii-( naturnimukha-devanam sishycVdhrishyah pravadibhih pandita-sri-Prabhachandro rudra-vadi-gajahkusah II avara sadharmmaru II Bauddhorvvidha [ra] -sanibah Nayyayika-kahja-kurija-vidhu-bimbah si i -1 )a,manandi-vibudhah kshudra-maha-vadi-Vishnu-bhatta-gharatta I tat-sadharmmaru " Maladhari-munindr6'sau Gunachandrabhidhanakah I Balipure Mallikamoda-Santisa-charanarchchakah ;i . tat^sadharmmaru sri-Maghanandi-siddhanta-devo Devagiri-sthirah sy advada-suddha-siddhanta-vedi vadi-gajahkusah U siddhantamrita-varddhi-varddhana-vidhuh sahitya-vidya-nidhih Bauddhadi-pravitarkka-karkkasa-matih sabdagame Bharatih satyady-uttama-dharmma-harmya-nilayas sad-vritta-bodhodayah stheyad visruta-Maghanandi-munipa sri-Vakragachchhadhipah " avara sadharmmar II JainendresPujya [padas] sakala-samaya-tarkke cha Bhattakalahkah l sahityS Bharavis syat kavi-gamaka-maha-vada-vagmitva-rundrah<noinclude></noinclude> smiqibtyx1a7y3wqari1thwwmtyfrh4 104 120023 318456 2026-05-09T10:05:59Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 33 gite vadye cha nritye disi vidisi cha samvartti-sat-kirtti-murttih stheyas chhri-yogi-brindarchchita-pada- Jinachandro vitandro munin - drah II avara sadharmmar II (West face). Vahkapura-munindr6'bhud Devendro rundra-sad-gunah siddhantady-agamartthajho sa jhanadi-gunanvitah II avara sadharmmaru II Yasavachandra-munindru rundra-syadvada-tarkka-karkkasa-dhishanah Clialukya-kataka-madhye Baja-Sarasvatir iti prasiddhini praptah II ivargge salioda... 318456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>33 gite vadye cha nritye disi vidisi cha samvartti-sat-kirtti-murttih stheyas chhri-yogi-brindarchchita-pada- Jinachandro vitandro munin - drah II avara sadharmmar II (West face). Vahkapura-munindr6'bhud Devendro rundra-sad-gunah siddhantady-agamartthajho sa jhanadi-gunanvitah II avara sadharmmaru II Yasavachandra-munindru rundra-syadvada-tarkka-karkkasa-dhishanah Clialukya-kataka-madhye Baja-Sarasvatir iti prasiddhini praptah II ivargge saliodara-sadharmmaru II sriman Yasahkirtti-visala-kirttis syadvada-tarkkabja-vibodhanarkkah Bauddhadi-vadi-dvipa-kumbha-bhedi sri-Simhaladhisa-kritargghya-pa- dyah I! avara sadharmmaru II mushti-traya-pramitasana-tushtah sishta-priyas Trimushti-munindrah dushta-para-vadi-inallotkrishta-sri-Gopanandi-yati-pati-sishyah " avara sadharmmaru " Maladari-Hemachandro Gandavimuktas cha Gi-aula-muni-nama sri-G6panandi-yati-pati-sishyo'bhus chhuddha-darsana-jhanadyah II kanda " dhariniyol Manasija-samharigalam neneyal ugra-papam kiduguni surigalan amala-guna-sandharigalain Gau!a-deva-Maladharigalam II avara sadharmmaru II sri-Mulasahghe gata-dosha-meghe Desigane sach-charitadi-sad-gune bharaty-atuchchhe vara-Vakragachchhe jatas subhavah Subhakirtti- devahll a(a)jirage kirtti-narttakig ajira bhu-golav age Subhakirtti-budham rajavali-pujitan em rajisidano Yakragachchha-Desiyaganain II avara sadharmmaru II sri-Maghanandi-siddhantamritanidhi-jata-Meghachandrasya Sri-s6darasya bhuvana-khyatabhayachandrika suta jata II avara sadharmmaru II Kalyanakirtti-namabhud bhavya-kalyana-karakah I Sakiny-adi-grahanani cha nirddhatana-durddharah II avara sadharmmaru II siddha [nta] mrita-varddhi-suta-suvacho-Lakshmi-lalatekshanah sabda-vyahriti-nayikamba[ . . ] -chakorananda-chandrodayah sahitya-pramada-kataksha-visikha-vyapara-siksha-giu'uh Ins. 9<noinclude></noinclude> afk11vhc80vn5bqbp8spvqih3hx1lu8 104 120024 318457 2026-05-09T10:06:24Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 84 stheyad visruta-Balachandra-munipah sri-Vakragachchhadhipah I sri-Mulasahgha-kama]akara-rajahams6 Desiya-sad-gana-guna-pravaravatamsah jiyaj Jinagama-sudharnnava-purnna-chandrah sri-Vakragachchha-tilako muni-Balachandrah II siddhantady-akhijagamarttha-nipuna-vyakhyana-sainsuddhiyiui suddhadhyatmaka-tatva-nirnnaya-vacho-vinyasadim praudhi-sam- haddha-vyakaranartthasastra-Bharatajankara-sahityadiin raddhantottama-Balachandra-muniyant ar khyata... 318457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>84 stheyad visruta-Balachandra-munipah sri-Vakragachchhadhipah I sri-Mulasahgha-kama]akara-rajahams6 Desiya-sad-gana-guna-pravaravatamsah jiyaj Jinagama-sudharnnava-purnna-chandrah sri-Vakragachchha-tilako muni-Balachandrah II siddhantady-akhijagamarttha-nipuna-vyakhyana-sainsuddhiyiui suddhadhyatmaka-tatva-nirnnaya-vacho-vinyasadim praudhi-sam- haddha-vyakaranartthasastra-Bharatajankara-sahityadiin raddhantottama-Balachandra-muniyant ar khyatar i-16kadol H visvasa-bharita-sva-sitala-kara-prabhraj itas sagara- prodbhutas sakalanatah kuvalayanandas satfim isvarah Kama-dhvainsana-bhushitah kshiti-tale jato yathartthahvayas so'yam visruta-Balachandra-munipas siddhanta-chakradhipah II (Northface.) sri-Mulasahghada Desiyaganada Vakragachchhada Kondakundanvayada pari- yaliya Vadda-devara baliya I Devendra-siddhanta-devaru avara sishyaru Vrishabha- nandy-acharyyar emba Chaturmmukha-devarul avara sishyarul Gopanandi-pan- dita-devaru I avara sadharmmaru Mahendrachandra-pandita-devaru Devendra-siddh- anta-devaru 1 Subhakirtti-pandita-devaru I Maghanandi-siddhanta-devaru I Jina- chandra-pandita-devaru I Gunachandra-Maladhari-devaru I avarolage Maghanandi- siddhanta-devara sishyaru Triratnanandi-bhattaraka-devaru ' avara sadharmmaru Kalyanakirtti-bhattaraka-devaru ' Meghachandra-pandita-devaru I Balachandra- siddhanta-devarul a-G6panandi-pandita-devara sishyaru Jasakirtti-pandita-devaru ' Vasavachandra-pandita-devaru ' Chandanandi-pandita-devarul Hemachandra-Mala- dhari Gandavimuktar emba Gaula-devaru ' Trimushti-devaru l 70 (64). At the same basti, on the pitha of Adisvarasvunii. bhadram astu sri-Mulasahghada Desikaganada sri-Subhachandra-siddhanta-de- vara guddam dandanayaka Ga yyanu tamma tayi Pochavvege madisid i- basadi mahgalain H 71. At Chandragupta-basti, on the pitha of the small image infront of Pdrsvan dthasvd mi. (Front.) srimad-raja-tirita-koti-ghatita . . . pada-padma-dvayo devo Jaina . . . ravinda-dinakrid Vag-devata-vallabha<noinclude></noinclude> o2fljz76tayutp4oi9rxfpbw6eu2hu6 104 120025 318458 2026-05-09T10:06:46Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 36 . . . . ba . . ta-samanvito yati-pati .... tra-ratnakarah s6'yai;i nirjjita .... to vijayatam sri-131i; ukirttii- bbkuviU sri-Bajachaiidra-iiiuni-pada-payoja Jainagamambunidhi-varddhana-pu drah dugdhamburasi-Hara-ha (Back.) . . mala-sritam[bahu]kaivallyaui emba sa . . . Ipam inite nGrggiriyam vi- svama . . riva niahimeyhn Varddhania .. Jina-patige Varddhamana-muntm Suranadiya tara-ha . . ra sura-dantiya rajata-girrya chandrana belpiin piridu... 318458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>36 . . . . ba . . ta-samanvito yati-pati .... tra-ratnakarah s6'yai;i nirjjita .... to vijayatam sri-131i; ukirttii- bbkuviU sri-Bajachaiidra-iiiuni-pada-payoja Jainagamambunidhi-varddhana-pu drah dugdhamburasi-Hara-ha (Back.) . . mala-sritam[bahu]kaivallyaui emba sa . . . Ipam inite nGrggiriyam vi- svama . . riva niahimeyhn Varddhania .. Jina-patige Varddhamana-muntm Suranadiya tara-ha . . ra sura-dantiya rajata-girrya chandrana belpiin piridu vara . . rddhamanara parama-tapo-dha . . ra kirtti murum jaj>adolu IJ . . ch-chhishyaru " tirtthadhisvara-";i 72. At the same ba.st/, on the pitha of KshStrapdld in the Ital/ iiifront qf Pttrsvandthasvdmi. . janishta ritra . . r akhila mala-silimukha-virajita-pa tach-chhishyo Guna ta-yatis charitra-chakresvarah tarkka-vya di-sastra-nipu . . . sahitya-vidya-ni .... mithya-vadi-inadandha-sindliura-ghata-sah ravo bhavyambhoja (The stone is scooped out in the middle.) (On the left side of the same pitha.) . . rjjane Subhakirtti-deva-vidusha vidveshi-bhasha-visha- jjvala-jangulikena jihmita-matir vvadi varakas svayani" ghana-darpponnaddha-Bauddha-kshitidhara-paviy i bandan i bandan i ban- dane san-Naiyyayikodyat-timira-taraniy i bandan i bandan i ban- dane san-Mimanisakodyat-kari-kariripu yi bandan ? bandan i ban- dane po po vadi pog end ulivudu Subhakirttiddha-kirtti-praghosham II vitathoktiy alt Ajani Pasupati Sarhgiy enippa muvarui;i Subhakirtti- vrati-sannidhiyolu namochita-charitare todarddad itara-vadigal alave " sihgada saramani kelda matahgajadant alukal allade sabheyohi pohgi Subhakirtti-munipanol eh gal.a nudiyalke vadigalg ent-eldeye " po . . lvudu vadi vrithayasani vibudhopahasam anumanopa- nyasam ninn i . . . . vasani sandapude vadi-vajrahkusanol II<noinclude></noinclude> bubqtx9den4ce3xqphdrj95wo18mlaw 104 120026 318459 2026-05-09T10:06:58Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 36 sat-sadharnimigal " (TJw righi side cannot be seen.) 73 (59). 0)i stone at Sdsana-basti. sr!mat-parama-gambhlra-syadvadam6gha4anchhanam jlyat trai]6kya-nathasya sasanam Jina-sasanam li bhadram astu Jina-sasanaya sampadyatam prati-vidhana-hetave am'a-vadi-mada-hasti-mastaka-sphatanaya ghatane patiyase " namo vlta-ragaya namas siddhebhyahll svasti sa.madhigata-pancha-maha-sabda. maha-manda]esvarani Dvaravati-pura-varadhisvaram Yadava-kulambara-dyum... 318459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>36 sat-sadharnimigal " (TJw righi side cannot be seen.) 73 (59). 0)i stone at Sdsana-basti. sr!mat-parama-gambhlra-syadvadam6gha4anchhanam jlyat trai]6kya-nathasya sasanam Jina-sasanam li bhadram astu Jina-sasanaya sampadyatam prati-vidhana-hetave am'a-vadi-mada-hasti-mastaka-sphatanaya ghatane patiyase " namo vlta-ragaya namas siddhebhyahll svasti sa.madhigata-pancha-maha-sabda. maha-manda]esvarani Dvaravati-pura-varadhisvaram Yadava-kulambara-dyumani samyaktva-chudamani Malaparo]-gandady-aneka-namavali-samalahkritar-appa sri- man-maha-inandalesvarani Tribhuvananialla Ta]akadu-gonda bhuja-bala- Vira-Gah- ga-Vishnuvarddhana-Hoysala-Devara vijaya-rajyam uttarottarabhivriddhi-pravard- dhainanani achandrarkka-taram saluttam ire 1 tat-pada-padmopajivi " vritta " janatadharan udaran anya-vanita-duram Vachas-sundari- ghana-vritta-stana-haran ugra-rana-dhiram Maran en endapai janakam tan ene Makanabbe vibudha-prakhyata-dharmma-prayu- kta-nikamatta-charitre tay enal iden Echam maha-dhanyano H kanda II vitrasta-malam budha-jana-mitrain dvija-kuja-pavitran Echam jagadolu patram ripu-kula-kanda-ghanitram Kaundinya-gotran amala-charitram I' Manu-charitan Echigahkana maneyolu muni-jana-samuhamum budha- janamum Jina-pujane Jina-vandane Jina-mahimegaj ava kalamum sobhisugum " uttaina-guna-tati vanita-vrittiyan o]akondud endu jagam ellam kayy- ettuvinam ainala-guna-sainpattige jagado]age Pochikabbeye nontaju" ant enisid Echi-Rajana Pochikabbeya putran akhi]a-tirtthakara-parama-deva- parama-charitakarnnan6dirnna-vipu]a-pulaka-parika]ita-varabananuv asama-sama- ra-rasa-rasika-ripu-nripa-ka]apavalepa-lopa-l61upa-kripananuv aharabhaya-bhaisa- jya-sastra-dana-vinodanuin sakala-loka-sokapanodanuin II vritta" vajram Vajrabhrito halam Hajabhritas chakrani tatha Chakrinas saktis Saktidharasya Gandiva-dhanur gGandiva-kodandinah yas tadvat vitanoti Vishnu-nripatesh karyyarn kathain madrisair gGahgo Gahga-tarahga-rahjita-yaso-rasis sa-varnnyo bhavetu H int enipa sriman-maha-pradhanain dandanayakam droha-gharattam Gahga- Eajam Chalukya-chakravartti Tribhuvanamalla-Permmadi-Devana dalam pann- irwar ssamantar vverasu Kannegala-bidinalu bitt-ire "<noinclude></noinclude> cdk7atc1l3b534aujwz353bogwqbtjf 104 120027 318460 2026-05-09T10:07:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 37 kanda " tege varuvamam haruva bageyam tanag iruja bavaram enuta savangaip- buguva katakigaran aliram pugisidudu bhujasi G-anga-dandadhipana" vacha H embinam avaskanda-keliyindam anibarum samantarumam bhangisi tadlya- vastu-vahana-samuhamam nija-svamige tandu kottu nija-bhujavashtambhakke mechchi mechchidem bedikojlim ene " kanda H parama-prasadamam padedu rajyamam dhanaman enumam bedad ana- svaram age bedikondani Paramanan idan Arhad-archchana... 318460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>37 kanda " tege varuvamam haruva bageyam tanag iruja bavaram enuta savangaip- buguva katakigaran aliram pugisidudu bhujasi G-anga-dandadhipana" vacha H embinam avaskanda-keliyindam anibarum samantarumam bhangisi tadlya- vastu-vahana-samuhamam nija-svamige tandu kottu nija-bhujavashtambhakke mechchi mechchidem bedikojlim ene " kanda H parama-prasadamam padedu rajyamam dhanaman enumam bedad ana- svaram age bedikondani Paramanan idan Arhad-archchananchita-chittamll antu bedikondull vritta II pasarise kirttanani janani Pochala-deviyar artthi-vattu ma- disida Jinalayakkam osed atma-manorame Lakshmi-devi ma- disida Jinalayakkam idu pujana-yojitam endu kottu san- tosaman ajsram ampan ene Ganga-chamiipan id en udattand " a.kkara H adiy ag irppud Arhata-samayakke Mulasanghain Kondakundanvayain badu ved adam balayipud alliya Desigaganada Pustakagachchhada bodha-vibhavada Kukkutasana-Maladhari-devara sishyar enipa pemping adam esed irppa Subhachandra-siddhanta-devaraguddaGanga-chamupatill Gaiigavadiya basadigaj enit olav anitam tan eyde posayisidainl Gaiigavadiya Gommata-devargga sutt-alayaman eyde madisidam I Garigavadiya Tigularam berikondu Vira-Garigarige nimirchchi kottani I Gariga-Kajan a-munnina Garigara Kayarigain nurmmadi dhanyan alte 'I ettidan ellig alli nelevidane madidan ellig alli kan pattidud ellig alli manam av-edey-eydidud ellig alli sam- pattina Jaina-gehamane madise desadol ellig allig ett- ettalum avagam paleya malkevol adudu Gariga-Rajaninj II Jina-dharmmagraniy Attimabb-arasiyain lokain gunam-golvud ek ene Godavari ninda karanadin igalu Gariga-dandadhina- thanumam Kaveri perchchi sutti piridum nir-ottiyuin muttit ill ene samyaktvada pempan im nereye bannipp-annan e-vannipain H int enipa dandanayaka Gariga-Kajam Saka-varsham 1039 neya Henianambi- samvatsarada Phalguna-suddha 5 Somavaradandu tamma gurugalu Subhachandra- siddhanta-devara kalam karchchi Paramanam kottar • dandanayaka Bchi-Rajanum tanag abhivriddhiy age salisidam' Paramana simantarani nnidalu Sallyada kalla- hajlave gadi' terikalu kadida kummari horagagi' haduvalu Berkkan pla-gereya Ma- vinakereya gaddeyolag agi I Belugolakke hoda batte gadi ' badagalu merel Nerila- Ins. 10<noinclude></noinclude> b1fze8endu6bnxicjogzk7ndds0egr1 104 120028 318461 2026-05-09T10:07:20Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 38 kereya mudana kodiyim tehkana Hosagerey achchugatt adud ellam ' a-Hosagereya badagana kodiyindam miida hoda niru-vakkeyindam ' Aykanakattada tai-valladin- dam' tenkal adud ella ' v initum Paramahge simey-agi bitta dattili i-dharmmamam pratipalisidargge maha-punyam akkuin" vrittam " priyadind int idan eyde kava purushargg ayum maha-sriyum a- kkey idam kayade kayva papige Kurukshetrorvviyol Banara- siyol el-koti-munindraram kavileyain vedadhyaram kon... 318461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>38 kereya mudana kodiyim tehkana Hosagerey achchugatt adud ellam ' a-Hosagereya badagana kodiyindam miida hoda niru-vakkeyindam ' Aykanakattada tai-valladin- dam' tenkal adud ella ' v initum Paramahge simey-agi bitta dattili i-dharmmamam pratipalisidargge maha-punyam akkuin" vrittam " priyadind int idan eyde kava purushargg ayum maha-sriyum a- kkey idam kayade kayva papige Kurukshetrorvviyol Banara- siyol el-koti-munindraram kavileyain vedadhyaram kondud ond ayasam sargguin id endu saridapuv i-saiiaksharam santatam U sloka " sva-dattam para-dattam va yo hared vasundharam shashtir vvarsha-sahasrani vishthayain jayate krimih'1 bahubhir vvasudha datta rajabhis Sagaradibhih yani yani yatha dharmma tani tani tatha phalam 'I biruda-ruvari-mukha-tilakam Varddhamanachari khandarisidam 'I 74 (65). At the same basti, on the siinha-pitha of Adisvarasvdmi. acharyas Subhachandra-deva-yatipo raddhanta-ratnakaras tato'sau Budhamitra-nama-gadito mata cha Pochambika yasyasau Jina-dharmma-nirmmala-ruchis sri-Granga-senapatir j Jainam mandiram Indira-kula-griham sad-bhaktito'chikarat H 75. On rock infront of Kattale-basti. mamastupanva sa kale .... gad-guruh khyato Vrishabhananditi tapo-jnanabdhi-paragah 'I antevasi cha tasyasid upavasa-paro guruh vidya-salila-nirddhuta-semushiko jitendriyah " . . sa . . ta tapo tapasair yy6ga-prabhav6'sya tu vandy6'nahita-kamano nirupamah khyatya sa . . na . . . . drashta jnana-vilochanena mahata svayushyam evam punah , pu griham gurur asau y6 . . sthita . . vasah II Katavappra-saila-sikhare sanyas} r a sastra-kramat dhyana da . . . . mani-mukhe prakshipya karmmendhanam " .... divya-sukhain prasastaka-dhiya samprapya sarvvesvara- jiianaiu . . ntam idam kim atra tapasa sarvvain sukham prapyate II<noinclude></noinclude> 21j380fovkg0h4psjobjfmirc7tmxld 104 120029 318462 2026-05-09T10:07:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl LXIV. o Ofc uo oi- 4 1 318462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl LXIV. o Ofc uo oi- 4 1<noinclude></noinclude> ti7emp5jtgm4bvh9gp3z6dbh5rd6gv3 104 120030 318463 2026-05-09T10:08:24Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: srl 39 76 (35). At the same place, to the north-east of No. 75. *Siddham nered ada vrata-sila-nonpi-gunadim svadhyaya-sampattinim kareil-nal-tapa-dharmmad a-Sasimati-sri-gantiyar vvandu mel ' arid ayushyaman entu nod enage tan int enduKalvappinuj torad aradhane-nontu tirttha-giri-mel Svarggalayakk eridar II 77. At the same place, to the north of No. 76. tSiddham gati-cheshta-viraham subhangade ghanam mar-ittaman vittu val yatiyam pelda vidhan... 318463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>srl 39 76 (35). At the same place, to the north-east of No. 75. *Siddham nered ada vrata-sila-nonpi-gunadim svadhyaya-sampattinim kareil-nal-tapa-dharmmad a-Sasimati-sri-gantiyar vvandu mel ' arid ayushyaman entu nod enage tan int enduKalvappinuj torad aradhane-nontu tirttha-giri-mel Svarggalayakk eridar II 77. At the same place, to the north of No. 76. tSiddham gati-cheshta-viraham subhangade ghanam mar-ittaman vittu val yatiyam pelda vidhanad indu torade Kalbappina sailadul prathitartthappade nonta nisthita-yasa svayuh-prama .... yak sthiti-deha Kamalopamanga subhamum Svarllokadim nischitam 78. At the same place, below No. 77. Sahadeva-mani 79. At the same place, to the north-east of No. 78. sundara-pemp ad ugra-tapad ogida varddhad anindyam endu pin band anuragav indu balago . . ndu mahotsavad eri sailaman sundari sauchad aryyad erade . . du vimanam odippi chittadim Indra-samanam appa sukha .... ndade . . kshanad eydi Svarggava " 80. At the same place, to the south-east of No. 79. Mahadevan muni-pungavann adarppi kalu per-ddapain mahatavan maranam appe tanag a . . kamu kande , . maha-giri ma . . ga]e salisi satya . . nav int i- maha-tavad ontu male-mel valav adu Divam pokka * This is sepaiately inscribed opposite the 3rd lirie, at the commencement. + This is separately inscribed opposite the 2nd line, at the commencement.<noinclude></noinclude> 1ots0slswrszed2k0t2flouadbah5ur 104 120031 318464 2026-05-09T10:09:01Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: • • 40 81. At the same place, to the south-east of No. 80. bodhyatirechya-kaivalya-bodha-pranlvi-mahaujase Isanaya namo yogi-nishthayar Parameshthine • . re Kittura-sahghasya gaganasya mahaspatih paripu . . chari dha vana khyaya .... 82. At the same place, to the north-east of No. 81. Baladevacharyyara pauggamana 83. At the same place, to the nortli of No. 82. svasti sri Padmanandi-munipa atula danima krita-deva abhava depa ma lla... 318464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>• • 40 81. At the same place, to the south-east of No. 80. bodhyatirechya-kaivalya-bodha-pranlvi-mahaujase Isanaya namo yogi-nishthayar Parameshthine • . re Kittura-sahghasya gaganasya mahaspatih paripu . . chari dha vana khyaya .... 82. At the same place, to the north-east of No. 81. Baladevacharyyara pauggamana 83. At the same place, to the nortli of No. 82. svasti sri Padmanandi-munipa atula danima krita-deva abhava depa ma llava 84 (34). At the same place, to the north of No. 83. svasti sri anavadyan Nadi-rashtradulle prathita-yaso . . ndakan vandu . . lam vinayachara-prabhavan tapadinn adhikan Chandra-devacharyya-naman udita-sri-Kalvappinulle rishi-giri-sile-mel nontu tan deham-ikki niravadyann eri Svarggam Siva-nile-padedan sadhugal-pujyamanan 85. At the same place, to the north-ioest of No. 84. sri-Pushpanandi-nisidhige 86. At the same place, to the south-west of No. 85. .... kra na tamma . ge 87. At the same place, to the sonth-west of No. 86. sri-Bata<noinclude></noinclude> 1zu9tks39kalr4vzqjt0mj8oxesv8gh 104 120032 318465 2026-05-09T10:09:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl. LXV mmm **s*i 00 0|S 318465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl. LXV mmm **s*i 00 0|S<noinclude></noinclude> 20bb9bolj2wfot9ejqg9lnu0kvc1y9l 104 120033 318466 2026-05-09T10:09:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 41 88 (26). At tJie same place, to the ice&t of No. 87, to tJie north- east oj Hdsana-basti. sura-chapambole vidyul-lategaja teravol niahjuvol tori begam pirigum sri-rupa-lila-dhana-vibhava-maha-rasiga! nillav arggam paramarttham mechchen an i-dharaniyul iravan endu sanyasanam-geyd uru-satvan Nandisena-pravara-muni-varan deva-lokakke sandan 89. At the same place, beloiu No. 88. . . kanado na-vamsa .... Kalvappin durgga 90. ()/i rock to the rig... 318466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>41 88 (26). At tJie same place, to the ice&t of No. 87, to tJie north- east oj Hdsana-basti. sura-chapambole vidyul-lategaja teravol niahjuvol tori begam pirigum sri-rupa-lila-dhana-vibhava-maha-rasiga! nillav arggam paramarttham mechchen an i-dharaniyul iravan endu sanyasanam-geyd uru-satvan Nandisena-pravara-muni-varan deva-lokakke sandan 89. At the same place, beloiu No. 88. . . kanado na-vamsa .... Kalvappin durgga 90. ()/i rock to the right of CJidnuojrhirdya-basti, to tJie west of No. 80. sri-Bamma 91. At the same place, to tlie nortJi of No. 90. Dallaga pel dayvan pa/a . . 92. At tJie same place, to tJie nortli of No. 85. svasti Kolattur-sahghadi Visoka-bhatarara nisidbige 93 (33). At tJie same place, to tJie east of No. 92. edepareg i-nade .keydu tapam sayyamaman Kolattura-sahgha . . vade kored intu valvud arid inn enag endu samadhi kudie ede-vidiyal kavadim Katavapravam eriye nilladan andhan padegam olippa nd i-sura-16ka-maha-vibhavasthanan adaiw 94. At tJie same place, to tJie soutJi-east of N<>. 93. srirnad-Grauda-devara pada 95. At tJte same place, to tJie nortJi-east of No. 95, to tJie soutJi of Eratl ukatte-basti. ba sadhu-gra . . ra dhiran nata-samyata man Indranandi- acharyya .... Ins. 11<noinclude></noinclude> 51mksmf5ip9z422754as9f36aqttlpz 104 120034 318467 2026-05-09T10:09:51Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 4'Z . . me .... rrnma am edda ntur id erppa pravalantari bhavyaman varppin . . nde ddi moham agald i-val-vishayahgalan atma-vasa-kkramav idu Kata .... sthitaradhita .... vimu svarar i nana rendra-rajya-vibhiiti sasvatam eydidan 96. At the same place, tu the south of No. 95. svasti sri-Kolattura sahghada Deva khantiyar nnisi . . 97. At the same place, to the south of No. 96. Namilura sirisahghad Ajiganada Rajnimati-gantiyar amalam naltada si... 318467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>4'Z . . me .... rrnma am edda ntur id erppa pravalantari bhavyaman varppin . . nde ddi moham agald i-val-vishayahgalan atma-vasa-kkramav idu Kata .... sthitaradhita .... vimu svarar i nana rendra-rajya-vibhiiti sasvatam eydidan 96. At the same place, tu the south of No. 95. svasti sri-Kolattura sahghada Deva khantiyar nnisi . . 97. At the same place, to the south of No. 96. Namilura sirisahghad Ajiganada Rajnimati-gantiyar amalam naltada siladim gunadin a-mikkottamar mmiledor namag ind olt idu endu eri giriyan sanyasanam yogadol namo chint ayd use mantram anmari . . e Svarggalayam eridar 98. At the same place, to the west of No. 97. tapaman dvadasada vidhana-mukhadin keyd ondut a-dhatri-mel chapal ill a-Navilura-sahghada mahanantamati-khantiyar vipula-sri-Katavapra-nal-giriya mel nont ondu san-marggadin upamilya Suraloka-saukhyad edeyan tam eydi ildal manam 99. At the same place, to the south q/ No. 98, to the north of Majjigannana-basti. sri-svasti tanage mrityu-varavan aride Pertvana-vamsadon Kalanig ek asude . . ppina rajya vivatin gha . . ka . . modasu . . to . . . . mata kachchi ni- dhanama .... sura . . ga-gatiyul nele-kondan 100. At the same place, to the east of No. 99. Paravatimala sri<noinclude></noinclude> snkb15klkudycmb6k2zxjdld5x17fes 104 120035 318468 2026-05-09T10:10:03Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, LXVL 318468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, LXVL<noinclude></noinclude> cuz2glt9m3tjsm7o33029k988d4413n 104 120036 318469 2026-05-09T10:10:20Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 43 101. At the same place, to the north of No. 100. .... male-mel aeha .... maha .... bola . . 102. At tlie mme place, to the north-east of No. 101. .... jannal Navilur aneka-gunada srtsangha . . . . du . . m enal tilakam . ... sri .... r acharyyara bhimanam eyde torad endo raga-saukhyagati dad ondu panclia-padade dosham nirasam .... 103. At the same place, to tJie east of No. 102. svasti srimat-Navilur-sanghada Pushpasenachari ya nisidhige... 318469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>43 101. At the same place, to the north of No. 100. .... male-mel aeha .... maha .... bola . . 102. At tlie mme place, to the north-east of No. 101. .... jannal Navilur aneka-gunada srtsangha . . . . du . . m enal tilakam . ... sri .... r acharyyara bhimanam eyde torad endo raga-saukhyagati dad ondu panclia-padade dosham nirasam .... 103. At the same place, to tJie east of No. 102. svasti srimat-Navilur-sanghada Pushpasenachari ya nisidhige 104. At the same place, to the soutli-east of No. 103. sri-Pevacharyya . . nisidhige 105. At the same place, to the east of No. 104. sri angadi naman anekam guna-kirtt id entan tungocheha-bhakti-vasadin torad illi deham pongol vichitra-giri-kutamayani ku-chelam 106 (31). At the same place, to the north-east of No. 105. *svasti sri Navilura sri-sanghadulle guravam naui Mauniy-achariyar avara sishyar aninditar gguna-mi . . Vrishabhanandi muni bhava-vij Jaina-su-marggadu]je nadad ond aradhana-yogadin avarum sadhisi Svargga-loka-suklia-chittain madhigal 107. At the same place, to the easf qf Xo. 106. sr vand anuragadin eradu granthegala kkramad ari saila . . : Opposite the tbird line.<noinclude></noinclude> j9vuvmgln0sljym8bw0z27fcxu11r8y 104 120037 318470 2026-05-09T10:10:30Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 44 vandanu marggadine timira vidhij^e Naviliira sam .... cbendade buddhi)^ haraman i . . tiyum . . yamavi-abbegal .Uppi nal Surara saukhyaman imm odagondar attamum 108 (29). At the same place, to the south-east of No. 107. sri anavaratan nalampi bhrita-sayyamam ente vichchheyam vanadol aydgya .... nakkum ad i galo .... manavam ikkuta radi nontu samadhi kudidom anupama divy appadu Suralokada marggadol ildar inbinim II Mayura-ggrama-sanghasya sa... 318470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>44 vandanu marggadine timira vidhij^e Naviliira sam .... cbendade buddhi)^ haraman i . . tiyum . . yamavi-abbegal .Uppi nal Surara saukhyaman imm odagondar attamum 108 (29). At the same place, to the south-east of No. 107. sri anavaratan nalampi bhrita-sayyamam ente vichchheyam vanadol aydgya .... nakkum ad i galo .... manavam ikkuta radi nontu samadhi kudidom anupama divy appadu Suralokada marggadol ildar inbinim II Mayura-ggrama-sanghasya saundaryya Aryya-namika Katapragirisaile cha sadhitasya samadhitah II 109. At the same place, to the south-east oj No. 108. sri Meghanandi-muni tan Namilur-vvara-sahghada tirtthadi siddhiyan . . da 110. At the same place, to the south-east of No. 109. Srikanthayya 111. At the same place, to tlie west of No. 110. sri sa na . . . . negarteyagum sed ene-vadesi dal mugiva nontum mevola . . tapamam ni . . . . pautra Nandimunipa . . maryyana yu . . . .1 malo tala idarul nontu siddhisthan adam 112. At the same place, to the west of No. 111. sri-Navilur-sahghada Gunamati-avvegaja nisidhige<noinclude></noinclude> jtji86yn9eo3lncytmossnnldpjc6i2 104 120038 318471 2026-05-09T10:10:56Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120039 318472 2026-05-09T10:11:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 45 113 (32). At the same place, to the north of No. 112. tanage mrityu-varavan arid endu su-panditan aneka-sila-guna-malegalin sagid oppidon vinaya-Devasena-nama-maha-muni nontu pin inadar ildu pali tankade tan divam eridan 114 (27). At the same place, to the east of No. 113. srl subhanvita-sri-Namilura-sanghada prabhavati prabhakhyam i-parvvatadulje nontu tam svabhava-saundaryya-karangaradhipar grame Mayurasahghe'sya aryyika Damitamati Ka... 318472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>45 113 (32). At the same place, to the north of No. 112. tanage mrityu-varavan arid endu su-panditan aneka-sila-guna-malegalin sagid oppidon vinaya-Devasena-nama-maha-muni nontu pin inadar ildu pali tankade tan divam eridan 114 (27). At the same place, to the east of No. 113. srl subhanvita-sri-Namilura-sanghada prabhavati prabhakhyam i-parvvatadulje nontu tam svabhava-saundaryya-karangaradhipar grame Mayurasahghe'sya aryyika Damitamati Katvapra-giri-madhyastha sadhita cha samadhita II 115. At the saine place, to the north of No. 114. aneka-sila-gunad oppidor intu lekkisadum nenegend oru muniyindal tapa-chchale nontu tam tamage mrityu-varavan aridam sri-Purttiya .... 116. At the same place, to the north-east of No. 115. i-pujya . . lamansareti varador el-nurvvaram lakshyam i- Sripiiranvaya-Gandhavarmman amita-Srisahghada punyad i- san-paura . . nide .... rivalagham . . r i-sila-tala man nerad upa . . . . i 117 (43). On the first pillar in the mantapa to the soicth of Ghdmundardja-basti. (East facej. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam jiyat traildkya-nathasya sasanam Jina-sasanam II sriman-Nabheya-nathady-amala-Jina-varanika-saudhoru-varddhihl pradhvastagha-prameya-prachaya-vishaya-kaivalya-bodhoru-vedih I sasta-syatkara-mudra-sabalita-janatananda-nadoru-ghoshah I stheyad a-chandra-taram parama-sukha-mahA,-viryya-vichi-nikayah II Ins. 12<noinclude></noinclude> 63h6dew1sb287ofc1nucm44p2fbkmsr 104 120040 318473 2026-05-09T10:11:20Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 46 sriman-muuindrottama-ratna-varggas sri-Gautamadyah prabhavishnavas te tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau Nandigane babhuva II sri-Padumanandity-anavadya-nama hy acharyya-sabdottara-Kondakundah I dvitiyam asid abhidhanam udyach-charitra-sanjata-su-charanarddhih II abhud Umasvati-munisvar6'sav acharyya-sabdottara-Griddhapihchchhah l tad-anvaye tat-sadris6'sti nanyas tatkalikasesha-padarttha-vedi II sri-Grirddhapihchha-munipasya Balakapii... 318473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>46 sriman-muuindrottama-ratna-varggas sri-Gautamadyah prabhavishnavas te tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau Nandigane babhuva II sri-Padumanandity-anavadya-nama hy acharyya-sabdottara-Kondakundah I dvitiyam asid abhidhanam udyach-charitra-sanjata-su-charanarddhih II abhud Umasvati-munisvar6'sav acharyya-sabdottara-Griddhapihchchhah l tad-anvaye tat-sadris6'sti nanyas tatkalikasesha-padarttha-vedi II sri-Grirddhapihchha-munipasya Balakapiiichhas sishy6'janishta bhuvana-traya-vartti-kirttih l charitra-chuhchur akhilavanipala-mauli- mala-silimukha-virajita-pada-padmah l! tach-chhishyo Gunanandi-pandita-yatis charitra-chakresvarah l tarkka-vyakaranadi-sastra-nipunas sahitya-vidya-patih ' mithyri-vadi-madandha-sindhura-ghata-sahghatta-kanthiravo bhavyambhoja-divakaro vijayatam Kandarppa-darppapahah I! tach-chhishyas tri-sata viveka-nidhayas sastrabdhi-parahgatas teshutkrishtatama dvi-saptati-mitah siddhanta-sastrartthaka- vyakhyane patavo vichitra-charitas teshu prasiddho munih I nananuna-naya-pramana-nipuno Devendra-saiddhantikah H ajaui mahipa-chuda-ratna-rarajitahghrir vvijita-Makaraketuddanda-dorddanda-garbbah I ku-naya-nikara- bhudhranika-dambhoji-dandah I sa jayatu vibudhendro Bbarati-bhaja-pattah I! (South face.) tach-chhishyah Kaladhautanandi-munipah saiddhanta-chakresvarahl paravara-parita-dharini-kula-V3^aptoru-kirttisvarah 1 panchakshonmada-kumbhi-kuinbha-dalana-pronmukta-muktaphaja- pramsu-prahchita-kesari budha-nuto Yak-kaniini-vallabhah II avargge Ravichandra-siddhanta-vidar Sampurnnachandra-siddhanta-muni- pravarar avar avargge sishya-pravarar sri-Damanandi-san-muni-patigalu II bodhita-bhavyar asta-Madanar mmada-varjjita-suddha-manasar Sridhara-devar embar avarg agra-tanubhavar adar a-yasas- sri-dhararg ada sish)^ar avarol negaldar mMaladari-devaruni ftridhara-devarum nata-narendra-tirita-tatarchchita-kramar I' Maladhari-devarindam belagidudu Jinendra-sasanam munnain nir- mmalam agi mattam igal belagidapudu Chandrakirtti-bhattarakarirn II avara sishyar II paramaptakhila-sastra-tatva-nilayain siddhanta-chudamani- yphuritachara-param vineya-janatanandani gunanika-sun-<noinclude></noinclude> i6fsl3d5avvco2mkm8ydma9rntm9ffd 104 120041 318474 2026-05-09T10:11:30Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl. LXVJII. *z **- u '4r jft s y?** §tPii i 5 s 318474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl. LXVJII. *z **- u '4r jft s y?** §tPii i 5 s<noinclude></noinclude> m1jp7wwn89caetmhez5fmgz4d2qx8vp 104 120042 318475 2026-05-09T10:11:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120043 318476 2026-05-09T10:11:54Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 47 daran emb unnatiyim samasta-bhuvana-prastntyan adam Diva- karanandi-brati-nathan ujvala-yasd-vibhfajitasa-tatam II vidita-vyakaranada tarkkada siddhantada viseshadim traividya- spadar end i-dhare bannipudu Divakaranandi-ddva-siddhantigaram 1 vara-raddhantika-chakravartti durita-pradhvamsi Kandarpa-si- ndhura-simham vara-sila-sad-guna-rnahambhdra6i parikeja-pu- shkara-devebha-sasanka-sannibha-yasa-sri-rupan oho Diva- karanandi-brati ninnniadani ni... 318476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>47 daran emb unnatiyim samasta-bhuvana-prastntyan adam Diva- karanandi-brati-nathan ujvala-yasd-vibhfajitasa-tatam II vidita-vyakaranada tarkkada siddhantada viseshadim traividya- spadar end i-dhare bannipudu Divakaranandi-ddva-siddhantigaram 1 vara-raddhantika-chakravartti durita-pradhvamsi Kandarpa-si- ndhura-simham vara-sila-sad-guna-rnahambhdra6i parikeja-pu- shkara-devebha-sasanka-sannibha-yasa-sri-rupan oho Diva- karanandi-brati ninnniadani nirupamam bhupendra-brindarchchitaml ( Westface.) vara-bhavyanana-padmam ullalaral ajfianika-netrotpajaii) koragal papa-tamas-tauiain parayal ettam Jaina-marggamalam- baram atv-ujvalam agai ein belagito bhu-hliagainani sri-JJiva- karanandi-brati-vak divakara-karakarambol urbbi-nutam II yau-vaktra-chandra-vilasad-vachanamritanibhah- panena tushyati vineya-chakora-brindah Jainendra-sasana-sarovara-rajahainso jiyad asau bhuvi Divakaranandi-dcvah II avara sishyaru II Gandavimukta-d^va-Maladhari-munindrara pada-padmamam kandod asadhvam ein neneda bhavya-janakk ama konda chanda- danda-virodhi-danda-nripa-danda-patat-prithu-vajra-danda-ko- danda-karala-Dandadhara-danda-bhayam pera-pingi pogave II bala-yutaram balalchuva Latanta-sarang idiragi tagi san- chalise palanchi tuld avanan odisi mey-vagey ada dusarim kaleyade ninda karbbunada karggida sippina makke-vetta ka- ttalam enisittu putt adardda meyya malam Alaladhari-devarani maredum ad omme laukikada vartteyan adada ketta bagilam tereyada bhanuv astamitam agire pogada meyyan omnieyum turisada kukkutasanake solada ganda-vimukta-vrittiyam mareyada ghora-duschara-tapas-charitam Maladhari-devara H a-charitra-chakravarttigala sishyaru II ])afichendriya-prathita-saniaja-kun)bha-pitha- nirllota-lampata-mahogra-samagra-sinihah I siddhanta-varinidhi-purnna-nisadhinatho babhati bhuri bhuvane Subhachandra-devah II subhral)hrabha-sura-dvipaniara-sarit-tarapatis-prasphuta- jyotsna-kunda-sasiddha-kambu-kainalabhasa-tarahgotkarah prakhya-prajvaja-kirttim anvaham imam gayanti devangana dik-kanvah Subhacbandra-deva bhavatas charitra-bhmn bhamini<noinclude></noinclude> fsecmedm1ub4wcdq9xr52pu6yelkgwn 104 120044 318477 2026-05-09T10:12:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 48 Subhachandra-munindra-yasas-prabheyoj sariy agalarad int i-chandram I prabhuteg ide kandi kundidan abhava-siromanig ad eke kandum kundum H ettalu bijayah-gayvadam attale dharmma-prabhavam adhikotsavadim bittaripud enale polvare mattinavaru sri-Subhendu-saiddhantigaram II Kantu-madapahar ssakala-jiva-daya-para-Jaina-margga-ra- ddhanta-payodhigal vishaya-vairigal uddhata-karmma-bhanjanar ssantata-bhavya-padma-diuakrit-prabharam Subhachandra-deva-si- dd... 318477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>48 Subhachandra-munindra-yasas-prabheyoj sariy agalarad int i-chandram I prabhuteg ide kandi kundidan abhava-siromanig ad eke kandum kundum H ettalu bijayah-gayvadam attale dharmma-prabhavam adhikotsavadim bittaripud enale polvare mattinavaru sri-Subhendu-saiddhantigaram II Kantu-madapahar ssakala-jiva-daya-para-Jaina-margga-ra- ddhanta-payodhigal vishaya-vairigal uddhata-karmma-bhanjanar ssantata-bhavya-padma-diuakrit-prabharam Subhachandra-deva-si- ddhanta-munindraram pogalvud ambudhi-veshtita-bhuri-bhutalam " (North face.) khyata-sri-Maladhari-deva-yaminas sishyottame Svar-ggate ha ha sri-Subhachandra-deva-yatipe siddhanta-chudamanau lokanugrahakarini k*hiti-nute Kandarppa-darppantake charitrojvala-dipika pratihata vatsalya-valli gata " Subhachandre mahas-8andre'nvikrite kala-Eahuna II sandhakaram jagaj-jalain jayatettyeti nadbhutam II banambhodhi-nabhas-sasaiika-tulite jate Sakabde tato varshe Sobhakrit-ahvaye vyupanate mase puna Sravane pakshe krishna-vipaksha-varttini site vare dasamyam tithau Svar yatas Subhachandra-deva-ganabhrit siddhanta-vj^rannidhih II srimad avara guddam II samadhigata-pancha-maha-sabda maha-samantadhipati maha-prachanda-dandanayakani vairi-bhaya-davaka' gotra-pavitra' budha-jana- mitral svami-droha-godhuma-gharatta I sahgrama-jattutta I Vishnuvarddhana-Poy- sala-maharaja-rajya-samuddharana kaligal-abharana sri-Jaina-dharmmamritambu- dhi-pravarddhana-sudhakara samyakta ratnakarady-aneka-namavali-samajahkrita- rappa sriman-maha-pradhana-dandanayaka-Gahga-Rajam tammagurugal sri-Mula- sanghada Desiyaganada Pustakagachchhada Subhachandra-siddhanta-devargge paroksha-vinayakke nisidhigej^a nilisi maha-pujeyam madi maha-danamam geydarull a-mahanubhavan attige II Subhachandra-siddhanta-devara guddi II vara-Jina-pujeyan atty-adaradindam Jakkanabbe madisuvalu sach- charite gunanvitey end i-dharanitaja mechchi pogalutirppudu nichcham II doreye Jakkanikabbeg i-bhuvanadol charitradol siladol parama-sri-Jina-piijeyol sakala-danascharyyadol satyadol guru-padambuja-bhaktiyol vinayadol bhavyarkkalam kandad a- daradim mannisutirppa pempin edeyol matt anya-kanta-janam ! l srimat-Prabhachandra-siddhanta-devara gudda heggade Marddimayyarn bare- dam II biruda-ruvari-mukha-tilakam Varddhamanachari khandarisida mahga}a- maha srisri II<noinclude></noinclude> n8dugvu6tv3kofhx3gs5m6m7xvdr6x7 104 120045 318478 2026-05-09T10:12:17Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: '^JSKWBteft Pl, LXIX. raffiPrfifvTri <m w-.i/ i«jnj-^.V-.j^ ..17.'. .*: S~-»3fci.Jl Ng 118 Ng 138. My»oie ATchaoloyical Survey. 318478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>'^JSKWBteft Pl, LXIX. raffiPrfifvTri <m w-.i/ i«jnj-^.V-.j^ ..17.'. .*: S~-»3fci.Jl Ng 118 Ng 138. My»oie ATchaoloyical Survey.<noinclude></noinclude> qbsxcce7bnevwtlnne96p29xprk63ac 104 120046 318479 2026-05-09T10:12:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120047 318480 2026-05-09T10:12:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 40 118 (44). On the second pillar in the sajne mantapa. srimat-paraiiia-^ainbhira-syMvadaiJiogha-lanchharijun jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II bhadram astn Jina-sasanaya sampadyatam pratividliana-luHave anya-vadi-niada-hasti-mastaka-sphcitanaya ghatane patlyase 1 II namas siddhebhyah P janatadharan udaran anya-vanita-dhram Vachas-sundarl- ghana-vritta-stana-haran ugra-rana-dhirani Maran en endapai janakani tan ene Makanabbe vibn... 318480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>40 118 (44). On the second pillar in the sajne mantapa. srimat-paraiiia-^ainbhira-syMvadaiJiogha-lanchharijun jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II bhadram astn Jina-sasanaya sampadyatam pratividliana-luHave anya-vadi-niada-hasti-mastaka-sphcitanaya ghatane patlyase 1 II namas siddhebhyah P janatadharan udaran anya-vanita-dhram Vachas-sundarl- ghana-vritta-stana-haran ugra-rana-dhirani Maran en endapai janakani tan ene Makanabbe vibndha-prakhyata-dharmma-prayu- kte nikamatta-oharitre tay cnal iden Echani maha-dhanyand II kanda II vitrasta-malam budha-jana-mitrain dvija-kula-pavitran Echam jagadoju patram ripu-ku]a-kanda-khanitrain Kaundinya- gdtran amaja-charitra I vri II parama-Jinesvaram tanage deyvam alurkkeyin olpu-vetta Mull- ura durita-kshayar kKanakanandi-munisvarar uttamottamar ggurugal udatta-vittan avadatta-yasam Nripakama-Voysakani poreda mahisan endod ele bannipar ar negald Ijchigankana II kam I! Manu-charitan Echigankana maneyol muni-jana-samuhamum budha- janammn Jina-pujane Jina-vandane Jina-mahimegal ava kalamum sobhisugmn II a-mahanubhavan arddhahgiy ent appal endode II uttama-guna-tati vanita-vrittiyan ojakondud endu jagani ellam kayy- ettuvinam amaja-guna-sampattige jagadolage Pochikabbeyc nontaju II tanuvain Jina-pati-nutiyim dhanamam muni-janada triptiyini sa-phahun id inn enag emb i-nambugeyol manamain jagadolage Pochikabbeye niripajull jana-vinutan Echigahkana manas-saro-hamsi Gahga-Raja-chamu-na- thana janani janani bhuvanakk ene negaldaj Pochikabbe gunad unnatiyini I enisida Pochambike parijanamum budha-janamum ormmeg ormme manain ta- nnane tanidu parase punyam [an] anantamain nerapi parapi jasamamja- gadolull vall int enisid a-P6chambike Belgolada tirttham modalag aneka-tirtthagaloju palavum chaityalayahgala madisi maha-dana-geydu II Ins. 13<noinclude></noinclude> 1730f0hyou0xzwlte6d2z2glrbj2h83 104 120048 318481 2026-05-09T10:13:26Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 56 y«iasesha-bhavopatapa-hanana svadhyatma-samvedanain praptam syad Abhayadi-nandi-munipas so'yam kritarttho bhuvi II tach-chhishyas sakalagainarttha-nipuno lokajnata-samyutas sach-charitra-viehitra-charu-charitas saujanya-kandaiikurah I niithyatvabja-vana-pratapa-hanana-sri-soina-deva-prabhiir jjiyat sat-Sakalendu-nama-munipah kamatavi-pavnkah II api cha Sakalachandro visva-visvambharesa- pranuta-pada-payojah kunda-hareiidu-rochih l tridasa-ga... 318481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>56 y«iasesha-bhavopatapa-hanana svadhyatma-samvedanain praptam syad Abhayadi-nandi-munipas so'yam kritarttho bhuvi II tach-chhishyas sakalagainarttha-nipuno lokajnata-samyutas sach-charitra-viehitra-charu-charitas saujanya-kandaiikurah I niithyatvabja-vana-pratapa-hanana-sri-soina-deva-prabhiir jjiyat sat-Sakalendu-nama-munipah kamatavi-pavnkah II api cha Sakalachandro visva-visvambharesa- pranuta-pada-payojah kunda-hareiidu-rochih l tridasa-gaja-su-vajra-vyoma-sindhu-prakasa- pratima-visada-kirttir vVag-vadhu-karnnapuralv sishyas tasya dridha-vratas sama-nidhis sat-samyamainbhonidhih I silanam vipulalayas samitibhir yyuktis tri-gupti-sritah nana-sad-guna-ratna-rohana-girir prodyat-tapo-janma-bhuh prakhyato bhuvi Meghachandra-munipas traividya-chakradhipah ll traividya-yogisvara-Meghaehandrasyabhiit Prabhaehandra-munis su- sishyah I sunibhad-vratambh6nidhi-purnna-chandr6 nirddhiita-danda-tritayo visa- lyahll Pushpastranuna-danotkata-kata-karati-chchheda-dripyan-inrigendrahl nana-bhavyabja-shanda-pratati-vikasana-sri-vidhanaika-bhanuh I sainsarambhodhi-nmdhyottarana-karana-tau-yana-ratna-trayesah I samyag-Jainagamartthanvita-vimala-matih sri-Prabhachandra-yogi II (North face.) sri-bhupalaka-mauli-lalita-padas sa jfiana-Lakshmi-patis charitrotkara-vahanas sita-yasas-subhratapatrahchitah trailokyadbhuta-Manmathari-vijayas sad-dharmma-cbakradhipah prithvi-samstava-tiiryya-ghosha-ninadas traividya-chakresvarah II sabdaughasya siromanih pravilasat-tarkkajna-chudamanis saiddhanteddha-siromanih prasamavad-bratasya chudamanih prodyat-samyaminam siro-manir udanehad-bhavya-rakshamanih I jiyat sannuta-Meghachandra-munipas traividya-chudamanih II traividyottama-Meghachandra-yaminah patyur mmamasi priya Vagdevi disahavahittha-hridaya tad-vasya-karmmartthini ' kirttir vvaridhi-dik-kulachaja-kule svadatina prashtum apy anveshtum mani-mantra-tantra-nichayam sa sambhrama bhramyati' tarkka-nyaya-su-vajra-vedir amalarhat-sukti-tan-mauktikah sabda-grantha-visuddha-sankha-kalitas syadvada-sad-vidrumah vyakhyanorjjita-ghoslianar pravipula-prajhodgha-vichi-chayo jiyad visruta-MGghachandra-miraipas traividya-ratnakarah II<noinclude></noinclude> ial5j0trtvs3wyiqpe6rr6969jbaza1 104 120049 318482 2026-05-09T10:13:41Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: sri-Mfilasangha-krita-Pustakagachchha-DSsi- I yodyad-ganadhipa-su-tarkldka-chakravartti saiddhantikesvara-sikhamani-Meghachandras traividya-deva iti sad-vibudha stuvantill siddhante Jina-Virasena-sadrisah sasyabja-rbhSi-bhaskarah ' shat-tarkk6shv Aka]anka-d6va-vibudhah sakshad ayam bhutale' sarvva-vyakaran6 vi paschid-adhipah sri-Pujyapadas svayam traividy6ttama-M6ghachandra-munip6 vadlbha-panchananah I Kudranisasya kantham dhavalayati hima-jyoti... 318482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>sri-Mfilasangha-krita-Pustakagachchha-DSsi- I yodyad-ganadhipa-su-tarkldka-chakravartti saiddhantikesvara-sikhamani-Meghachandras traividya-deva iti sad-vibudha stuvantill siddhante Jina-Virasena-sadrisah sasyabja-rbhSi-bhaskarah ' shat-tarkk6shv Aka]anka-d6va-vibudhah sakshad ayam bhutale' sarvva-vyakaran6 vi paschid-adhipah sri-Pujyapadas svayam traividy6ttama-M6ghachandra-munip6 vadlbha-panchananah I Kudranisasya kantham dhavalayati hima-jyotisho jatam ankam pitam sauvarnna-sailam sisu-dinapa-tanum Rahu-deham nitantam Sri-kanta-vallabhangam Kamalabhaya-vapur uiMeghachandra-vratindra- traividyasyakhilasa-va]aya-nilaya-sat-kirtti-chandratap6'sau I! muni-natham dasa-dharnnna-dhari dridha-shat-trimsad-gunam divya-ba- na-nidhanam ninag ikshuohapam alini-jya-sutram 6r onde pii- vina banangalum ayde hinan adhikang aksh6pamam marppud a- va nayani Darppaka Meghachandra-muniyo] man ninna dor-ddarppaniam ir mridu-rekha-vilasain Chavaraja bajahadal baredudall biruda-ruvari l-mukha- tijaka (xangachari kandarisida ■ Subhaohandra-siddhanta-devara gudda II (East face.) sravaniyam sabda-vidya-parinati mahaniyam maha-tarkka-vidya- pravanatvam slaghaniyam Jina-nigadita-samsuddha-siddhanta-vidya- pravana-pragalbhyam end end upachita-pulakam kirttisal kurttu vidvan- nivaham traividya-nama-praviditan esedam M6ghachandra-vratindra II kshameg iga] jauvanaiu tividud atula-tapas-srige lavanyam iga! samasandirddattu tannim sruta-vadhug adhika-praudhiy ayt igal end an- de maha-vikhyatiyam taldidan amala-charitrottaniani bhavya-cheto- ramanam trai vidya-vidyodita-visada -yasani Mdghachandra-vratindra II ide hamsi-brindam intal bagedapudu chakori-chayam chanchuvindam kadukal sarddappud Isain jadeyo] irisal end irddapam sejjeg eral padedappam Krishnan embant esedu bisa-lasat-kandali-kanda-kantam pudidatt i-Meghachandra-vrati-tilaka-jagad-vartti-kirtti-prakasa II pujita-vidagdha-vibudha-sa- majam traividya-Meghachandra-vrati ra- rajsidam vinaniita-muni- rajam Vrishabha-gana-bha-gana-tara-rajam Saka-varshani 1037 neya Manmatha-samvatsarada Marggasira-suddha 14 Brihavaram Dhanu-lagnada purvvanhad aru-ghahgey appagalu sri-Mulasaiighada Ins. 15<noinclude></noinclude> ioze3used31hny564vdtz7oodmxpkru 104 120050 318483 2026-05-09T10:13:53Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 58 Desigaganada Pustakagachchhada sri-Me^haehandra-traividya-d6var ttamm ava- sana-kalaman aridu palyankasanadol irddu' atiua-bhavaneyam bhavisut.tum Deva- lokakke sandar a-bhavaney ent appud endode II ananta-b6dhatniakam atma-tatvam nidhaya ehetasv apahaya heyam traividya-nama mUni-Meghachandro Divam gato bodha-nidhir vvisishtam '' avar agra-sishyar asesa-pada-padarttha-tatva-vidaru sakala-sastra-paravara-para- garum guru-kula-samuddharanarum appa... 318483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>58 Desigaganada Pustakagachchhada sri-Me^haehandra-traividya-d6var ttamm ava- sana-kalaman aridu palyankasanadol irddu' atiua-bhavaneyam bhavisut.tum Deva- lokakke sandar a-bhavaney ent appud endode II ananta-b6dhatniakam atma-tatvam nidhaya ehetasv apahaya heyam traividya-nama mUni-Meghachandro Divam gato bodha-nidhir vvisishtam '' avar agra-sishyar asesa-pada-padarttha-tatva-vidaru sakala-sastra-paravara-para- garum guru-kula-samuddharanarum appa sri-Prabha<handra-siddhanta-devar ttam- uia gurugalge pardksha-vineyam karanam agi sri-Kabbappu-tirtthadal tainma gud- dam I samadhigata-panchai-maha-sabda maha-samantadhipati maha-prachanda- dandanayaka I vairi-bhaya-dayakam ' gdtra-pavitram I budha-jana-initra I svami-droha- gotftiuma-gharatta ! sangraina-jattalattal Vishnuvarddhana-bhupala-Hoysala-maha- raja-rajya-samuddharanal kaligal-abharaiial srl-Jaina-dharmmamritambudhi-pravar- ddhana-sudhakaral samyakta-ratnakaral sriman-maha-pradhanam dandanayaka-Ga- riga-Rajanum atana manas-sarovara-rajahamse I bhavya-jana-prasamse gotra-nidha- ne' Rugmini-samane' Lakshmiinati-dandanayakitiyum ant avarindam atisaya-maha- vibhiitiyim subha-lagnadolu pratishtheya madisidar a-munindrottamar i-nisidhi- geyan avara tapah-prabhavam ent appud endodell sa-madodyan-Mara-gandha-dviradana-bala-kanthiravam krodha-lobha- druma-mula-chehhedanam durddhara-vishaya-sila-bheda-vajra-pratapam kamaniyam sri-Jihendragama-ja]anidhi-param Prabhachandra-siddhan- ta-munindram rnoha-vidhvamsana-karan esedam dhatriyoj yogi-nathall . varajam bareda II mattina mat av ant irali jirnna-Jinasraya-kotiyain kramani- bettire munninantir anit-urggalolam nere madisuttam aty uttama-patra-danad odavam merevuttire Gangavadi tombattaru-sasiram Kopanam adudu Gangana-dandanathanim II sobheyan ein kaikondudo saubhagyada kaniy enippa Lakshmimatiyind i-bhuvana-taladol aha- rabhaya-bhaisajya-sastra-dana-vidhana 'I 128. (48) On the Srd pillar in the same mantapa. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lanchchanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II vri jayat u durita-durah kshira-kupara-harah<noinclude></noinclude> 2d8m9vspa8k8fbgpkym40wy9bpo1gwy 104 120051 318484 2026-05-09T10:14:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 59 prathita-prithula-kirtfci sri-ttubhendu-bratisah guna-mani-gana-sindhuh sishta-Jokayka-bandhuh vibudha-madhupa-puilah phulla-banadi-sallah II avara guddi II parama-padarttha-nimnayainan anta vidagdhate durnnayahgalo] parichayam endum illad ati-inugdhate tann iniyange chifcfcado] pirid-anuragamam padeva rupu ?in6ya-janantarangado] uirupama-bhaktiyam padeva pemp ivu Lakshmaleg endum anvitamll chat urateyol lavanyadol atisayam ene negalda d&va... 318484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>59 prathita-prithula-kirtfci sri-ttubhendu-bratisah guna-mani-gana-sindhuh sishta-Jokayka-bandhuh vibudha-madhupa-puilah phulla-banadi-sallah II avara guddi II parama-padarttha-nimnayainan anta vidagdhate durnnayahgalo] parichayam endum illad ati-inugdhate tann iniyange chifcfcado] pirid-anuragamam padeva rupu ?in6ya-janantarangado] uirupama-bhaktiyam padeva pemp ivu Lakshmaleg endum anvitamll chat urateyol lavanyadol atisayam ene negalda d&va-bhaktiyo] int i- kshifciyolage Ganga-Rajana sati Lakshmyambikeyol itara-satiyar ddorey^H saubhagyadol amardd adarp sobhaspadam ada rupin olpim prattya- kshtbhuta-Lakshmiyendapud i-bhutalam initum eyde Lakslnnimatiyam II sobheyan em kaykondudo saubhagyada kaniy enippa Lakshmlmatiyind I-bhuvana-talado] aha- rabhaya-bhaisajya-sastra-dana-vidhanam II vitarana-gunam ade vanita- kritiyam kaykondud enipa mahimeya Lakshml- matiy elavo devatadhi- shthitey allade kevalam inanushyanganeye II ibha-gamane harina-lochane subha-lakshane Ganga-Rajau arddhangane tau abhinava-Rugminiy enal i- tri-bhuvanadol porvar olare Lakshmimatiyam II sri-Mulasanghada D£siyaganada Pustakagachchhada srimat-Subhachandra siddhanta-devara guddi dandanayakiti Lakkavve Saka-varsam 1044 neya Plava- samvatsarada suda 11 Sukra-varadandu sanyasanam-geydu samadhi verasi mudipi Devalokakke sandalll paroksha-vineyakke nishidhigeyam srimad-dandanayaka- Ganga-Rajam nilisi pratishthe-madi maha-dana-maha-pujegalam madidarn mangala maha.sri srl 129 (49). On the 4th pillar in the same mantapa. {Northface.) bhadrani astu Jina-sasanasya<noinclude></noinclude> dxh7e9fud5xtv73nyd958b1mj1i8ewj 104 120052 318485 2026-05-09T10:14:15Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 60 vri II jayatu durita-durah kshira-kupara-hara h prathita-prithu]a-klrtti srl-Subhdndra-bratlsah guna-mani-gana-sindhuh sishta-l6kayka-bandhuh . vibudha-madhupa-pullab phulla-banadi-sallah II Sri-vadhu chandra-lekhe sura-bhiiruhad udbhavadim payodhi-ve- la-vadhu pempu-vettavol anindite Nagale charu-rupa-ll- lavati dandariayakiti Lakkale Demati Buchi-rajaneuil) i-vibhu putte pempu-vaded arjjisidal piridappa kirttiyam II va II ay-abbeya magal en... 318485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>60 vri II jayatu durita-durah kshira-kupara-hara h prathita-prithu]a-klrtti srl-Subhdndra-bratlsah guna-mani-gana-sindhuh sishta-l6kayka-bandhuh . vibudha-madhupa-pullab phulla-banadi-sallah II Sri-vadhu chandra-lekhe sura-bhiiruhad udbhavadim payodhi-ve- la-vadhu pempu-vettavol anindite Nagale charu-rupa-ll- lavati dandariayakiti Lakkale Demati Buchi-rajaneuil) i-vibhu putte pempu-vaded arjjisidal piridappa kirttiyam II va II ay-abbeya magal ent appaj endade > svastinistushatijita-vrijina-bhaga-bhagavad- Arhad-arhaniya-charu-charanaravinda-dvandvanauda-vandana-vdla-vil6kanlyaksh- mayamana-Lakshml-vilaseyum apahasaniya-svlya-jlviteisa-jlvit&nta-jivana-vin6da- narata-rata-rati-vijaseyum 1 kaleya-kala-rakshasa-raksha-vikala-sakala-vanija-tranati- prachanda-Ch^mund^ti-sr6shtha-rajasr6shthi-manasa-rajamana-rajahamsa-vanita- kalpeyum' parama-Jina-mata-paritrana-karana-karanlbhuta-Jina-sasana-d6vatakara- kalpeyum' abhirama-guna-gana-vaslkaranlyatanukaranlya-Dharanlsuteyuml sri-sahi tya-satyapita-Kshlrddasuteyum ! sad-dhammanuraga-matiyum enisida Demiyakka padya II sii-Chanmnda-niano-nianoiatha-ratha-vyaparanaika-kriya I sri-Chamunda-manas-saroja-rajasa raja-dvirephangana sri-Chamunda-grihangan6dgata-maha-sri-kalpa-valli svaya 1 1 1 sri-Chamunda-ma(IFies#/ace) nah-priya vijayatam sri-Demavaty-angana II aharam tri-jagaj-janaya vibhayam bhltaya divyaushadham vyadhi-vyapad-upeta-dina-mukhine srotre cha sastragamam evani Devamatis sadaiva dadati praprakshaye svayusham Arhad-deva-matim vidhaya vidhina divya vadhu prodabhu l; asit para-kshobhakara-pratapa- seshavanipala-kritadarasya Chamunda-namno vanijah priya stri- mukhya sati ya bhuvi Dematiti II bhuloka-chaityalaya-chaitya-puja- vyapara-krity-adarato' vatirnna Svarggat sura-strlti vilokyamana punyena lavanya-gunena yatra II ahara-sastrabhaya-bheshajanani dayiny alain varnna-chatushtayaya paschat samadhi-kriyayayur-ante sva-sthanavat Svah pravivesa yechchaih<noinclude></noinclude> bm4a00orsona3ijs17c90rx8r3ruyv8 104 120053 318486 2026-05-09T10:14:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: sad-dharmiiia-satruni Kali-kala-rajani jitva ■avasthapita-dhariiinia-vrittya H tasya jaya-stambha-nibhani silaya stambham vyavasthapayati sma Lakshmih sri-Mulasanghada Desigaganada Pustakagachehhada Subhachandra-sid- dhanta-devara guddi Saka-varsha 1042 neya Vikari-samvatsarada Phalguna-ba 11 Brihavaradandu sanyasana-vidhiyim D&miyakka mudipidalu II 130 (63). O/i the simhapitha <*) Adisvarasvdmi in EradaJcatte-basti. Subhachandra-munindrasya sid... 318486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>sad-dharmiiia-satruni Kali-kala-rajani jitva ■avasthapita-dhariiinia-vrittya H tasya jaya-stambha-nibhani silaya stambham vyavasthapayati sma Lakshmih sri-Mulasanghada Desigaganada Pustakagachehhada Subhachandra-sid- dhanta-devara guddi Saka-varsha 1042 neya Vikari-samvatsarada Phalguna-ba 11 Brihavaradandu sanyasana-vidhiyim D&miyakka mudipidalu II 130 (63). O/i the simhapitha <*) Adisvarasvdmi in EradaJcatte-basti. Subhachandra-munindrasya siddhante Siddhanandinah pada-padnia-vuge Lakshmlr Lakshmlr iva vira.jatell ya Sifca pati-devata-vrata-vidhau kshantau kshitir yya punar yya Vacha vachane Jinarchchana-vidhau ya Chelini kevalam karyye niti-vadhu rane jaya-vadhur yya Gariga-senapateh sa Lakshmir vvasatim gunaika-vasatir vyatitanan nutanam II sri-Mulasarighda Desigaganada Pustaka nvaya 131 (62). Ou the pedestal <>f Sdntisvarasvdmi in Gandhavdrana-basti. Prabhachandra-munindrasya pada-parikaja-shafcpada Santala Santi-Jainendra-pratibimbani akarayal (Ou the simhapitha of the same image.) uktau vakra-gunam drisos fcaralata sad-vibhramam bhru-vuge kathinyam kuchaydr nnitamba-phalake dhats&'timatra-kramam doshan eva gunikardshi subhage saubhagya-bhagyam fcava vyaktam Santala-devi vaktuni avanau saknoti ko va kavih II rajate raja-simhiva parsve Vishnu-mahibhritah vikhyata Santalakhya sA Jinagarani akarayat II 132 (56). .4/ thc side of the same basti. fcraividy6ttama-M6ghachandra-su-tapah-piyusha-varasijah sampurnnakshayp-vritta-nirmmala-tanuh ghubhyad-budhanandanah trail.okya-prasarad-yasas-suchi-ruchir yyar prasfca-doshagamah siddhantambudhi-varddhano vijayate' purvvah Prabhachandramah II Srisodarainbuja-bhavad udito'trir Atri- jatendu-putra-Budha-putra-Pururavastah Ayus fcafcas cha Nahusho XahushAd YavAtil.i Ins. 16<noinclude></noinclude> 27yganho4g7zq6z2y2l6vynvkq25jw6 104 120054 318487 2026-05-09T10:14:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 62 tasrnad Yadur Yadu-kule bahavo bahhuvuh II khyateshu teshu nripatib kathitah kadachit kaschid vane muni-vare svachalah karalam sarddulakam prati ha poy Sala ity atCbhiit tasyabhidha muni-vach6'pi chamura-lakshmah II tato Dvaravati-natha Poysala dvipi-lahchhana jatas Sasapure teshu Vinayaditya-bhiipatih II sa sri-vriddhikaram jagaj-jana-hitam kritva dharam palayan ' sveta-chhatra-sahasrapatra-kaina]e Lakshmim chiram vasayan ' dorddande ripu... 318487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>62 tasrnad Yadur Yadu-kule bahavo bahhuvuh II khyateshu teshu nripatib kathitah kadachit kaschid vane muni-vare svachalah karalam sarddulakam prati ha poy Sala ity atCbhiit tasyabhidha muni-vach6'pi chamura-lakshmah II tato Dvaravati-natha Poysala dvipi-lahchhana jatas Sasapure teshu Vinayaditya-bhiipatih II sa sri-vriddhikaram jagaj-jana-hitam kritva dharam palayan ' sveta-chhatra-sahasrapatra-kaina]e Lakshmim chiram vasayan ' dorddande ripu-khandanaika-chature vira-sriyam natayan I vikshepakhila-dikshu sikshita-ripus tejah-prasastodayah II srimad-Yadava-vamsa-mandana-manih kshonisa-raksha-manir Lakshmi-hara-manih naresvara-sirah-pr6ttunga-sumbhad-manih jiyan niti-patheksha-darppana-manih lokaika-chiidamanis sri-Vishnur vvinayarchchita guna-manis samyaktva-ehudamaaih kanda II ereda manujange sura-bhii- miruham saran endavange kulisag&rain para-vaniteg Anilatanayam dhuradol ponarddahge mrityu Vinayaditya II balidade maledade Malapara taleyol bal-iduvan udita-bhaya-rasa-vasadim baliyada maleyada Malepara taleyol kaiy iduvan odane Vinayadityam II a-Poysal.a-bhupahge nia- hlpala-kumara-nikara-chudaratnam sripati nij a-bhuj a- vi nay a- mahipati janiyisidan adatan Ereyahga-iiripam II vritta II anupama-kirtti mureneya Maruti nalkaney ugra-vahniy ayd eneya samudram areneya pu-ganey elaney urbbareshan ent- eneya kuladriy ombhataney udgha-saineta-hasti pa- tteneya nidhana-murttiy ene polvavar ar Ereyahga-devana II ari-puradoj dhagaddhagil dandhagi] embud arati-bhiimipa- lara siradol garilgari garigaril embudu vairi-bhuta]e- sara karulo] chimilchimi chimichimil embudu kdpa-vanhi du- rddharataram endod alk-urade kA.duvar ar Ereyahga-devana II kamll a-negald Erega-nripalana<noinclude></noinclude> culsbpv888cbcwbipc6694b1b5z5j3f 104 120055 318488 2026-05-09T10:14:55Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 63 stinu brihad-vairi-niarddanain sakala-dhari- tri-nathan artthi-janata- Bhanusutam jishnu VishnuVarddhanan esedara II udeyam-geyal odan odan ant uditdditamage sakala-rajyabhyudayam inadavad-arati-nripalaka- pada-vidalanan amama Vishnuvarddhana-bhtlpam II vri: : keiaram kirttikki bSrara bidurddu kelararj atyugra-sangramadolu baj- dale-gond akshepadindam kelara talegalam metti niind dgra-kdpam malev aty-udvrittaram tottaladulidu nija-prajya-samra... 318488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> 63 stinu brihad-vairi-niarddanain sakala-dhari- tri-nathan artthi-janata- Bhanusutam jishnu VishnuVarddhanan esedara II udeyam-geyal odan odan ant uditdditamage sakala-rajyabhyudayam inadavad-arati-nripalaka- pada-vidalanan amama Vishnuvarddhana-bhtlpam II vri: : keiaram kirttikki bSrara bidurddu kelararj atyugra-sangramadolu baj- dale-gond akshepadindam kelara talegalam metti niind dgra-kdpam malev aty-udvrittaram tottaladulidu nija-prajya-samrajyamam 1 6 j - valadim nishkantakam madidan adhika-balara Vishnu Jishnu-pratapam II durbbarari-dharadharendra-kulisam sri-Vishnu-bhupalan ardd erbbattilu seded 6di pdgi bhayadind a-bandan i-baridan end urbbipalara kange lokam anitum tad-rupam agirppinam sarbbam Vishnumayam jagatt enip Ld§m pratyaksham agirddudoil vachana II svasti samadhigata-pancha-maha-sabda maha-mandal§svaram Dvaravatipura- varadhlsvarain Yadava-kulambara-dyuraani samyakta-chiidamani Malaparol-ganda- dy-an§ka-namavall-samalankritanum ' mattam Chakragotta Talakadu Nilagiri Kongu Narigali K6lalam Tereyuru Koyaturu Korigaliy Uchcharigi Taleyuru Pombu- rchchav Andhasura Chauka Baleyavattana yend ivu modalag |aneka-durgga-trayari_ galan asramadim kondu chanda-pratapadim G-angavadi-tombhattaru-sasiramuman undige-sadhyam madi sukhadim rajyam-geyyuttam irdda sriman-maha-raandalSsva- rara Tribhuvana-malla Tajakadu-gonda bhuja-bala Vira-Gariga Vishnuvarddhana- Poysala-Devara vijaya-rajyam uttar6ttarabhivrirddhi-pravarddharaanara a-chandrar- kka-taram-baram saluttam ire kara !i a negardda Vishnu-nripana ma- n6-nayana-priye chalala-nila]aki cha- ndranane Karaana Ratiyalu tan ene tone sari samane Santala-d6vi vri aggada Marasingana man6-nayana-priye Machikabbeyant aggada kirtti-vett esevar agra-tanubhave Vishnuvarddhanarig aggada chitta-vallabhey enalk abhivarnnipar aro Lakshmiganl aggalam appa mantanada Santala-d6viya punya-vriddhiyam dhuradol Vishnu-nripalakange vijaya-srl vakshado] santatam pararaanandadin otu nilva vipnja-sri tejad uddaniyam<noinclude></noinclude> ngsvaok6yg476x5o6kdclk6otpq3f8r 104 120056 318489 2026-05-09T10:15:06Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 64 vara-dig-bhittiyan eydisal uereva kirtti-sriy enutt irppud I- dareyo] Santala-deviyani uereye bannipp-atan e-vannipani II kani ll Santala-deviya gu uama 1 j i Santala-deviya samasta-danonnatiyam Santala-deviya silani a- ehintyam bhuvanaika-dana-ehintamaniyam II val svasty anavarata-parama-kalyanabhyudaya-sata-sahasra-phala-bhdga-bhagini dvitlya-Lakshmi-samaneyum I sakala-kala^amanuneyum ' abhinava-Rugmini-d&vi- yuin ' pati-hita-Satyabhaveyum '... 318489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>64 vara-dig-bhittiyan eydisal uereva kirtti-sriy enutt irppud I- dareyo] Santala-deviyani uereye bannipp-atan e-vannipani II kani ll Santala-deviya gu uama 1 j i Santala-deviya samasta-danonnatiyam Santala-deviya silani a- ehintyam bhuvanaika-dana-ehintamaniyam II val svasty anavarata-parama-kalyanabhyudaya-sata-sahasra-phala-bhdga-bhagini dvitlya-Lakshmi-samaneyum I sakala-kala^amanuneyum ' abhinava-Rugmini-d&vi- yuin ' pati-hita-Satyabhaveyum ' vivekaika-Brihaspatiyum ' prattyutpanna-Vacha- spatiyum I muni-jana-vineya-jana-viniteyum ' patibrata-prabhava-prasiddha-Site- yum 1 sakaja-vandi-jana-chintamaniyum ' samyakta-chudamaniyum ' udvritta-sava- ti-gandhavaraneyum l chatus-samaya-samuddhara-karana-karaneyum ' Mandja- raja-vijaya-patakeyum I nija-kulabhyudaya-dipakeyum ' gita-vadya-nritya-sutradha- reyum ! Jina-samaya-samudita-prakareyum ' aharabhaya-bhaishajya-6astra-dana- vinodeyum appa Vishnuvarddhana-Poysala-Devara piriy-arasi patta-maha-devi Sa- ntala-devi Saka-varsha sasira 40 ydeneya Sobhakritu-samvatsarada Chaitra-suddha padiva Brihaspati-varadandu sri-Belgolada tirttbado] Savatigandhavarana-Jinalaya- mam madisi devata-pujega rishi-samudayakk ahara-danakka Kalkani-nada Mottena- vileyam tamma gurugaj sri-Mulasahghada Desiyaganada Pustakaigachchhada sriman-Meghachandra-traividya-devara sishyar Prabhachandra-siddhanta-devargga pada-prakshalanam-madi sarbba-badba-pariharavagi bitta datti II vri priyadind int idan eyde kava purushargg ayum maha-sriyum a- kkey idain kayade kayva papige Kurukshetrorbbiyol Banara- siyol erkkoti-munindraram kavileyam vedadhyaram kondud ond ayasani sarggum id endu saridapuv i-sai]aksharam santatam II sloka I! sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundharam I shashtir vvarsha-sahasrani vishtayam jayate krimih !l Elasanakattava kereyagi kattisi Savatigandhahasti-basadige sarugige deviyaru Jinalayakke bittarull srimat-piriy-arasi patta-inaha-devi Santala-deviyaru tavu ma- disida Savatigandhavaranada basadige srinnit-Visnuvarddhana-Poysala-Devara bedi- kondu G-angasamudrada kelagana nadu-bayal ayvattu-kolaga-gardde totavam srimat- Prabhachandra-siddhanta-devara kalam karchchi dhara-purvvakam madi bitta datti idan alidavani Gangeya tadiyole hadinentu-koti-kavileyam konda maha-patakal mahgala maha sri sri II (On the right side) srimat-Prabhachandra-siddhanta-devara sishyaru Mahendrakirtti-devaru munnura-hadimuru kanchina holavigeya Santala- deviya basadige madisi kottaru mahgala mahall sri sri II<noinclude></noinclude> nq5phtcih850dm1baao7udr1jbeyiu9 104 120057 318490 2026-05-09T10:15:17Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: NORTH FACE. EAST FACE. SOUTH FACE. WEST FACB . P1, LXX. Itiyiorc Arekaiilogieal Swwlf. Ng 13 5. 318490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>NORTH FACE. EAST FACE. SOUTH FACE. WEST FACB . P1, LXX. Itiyiorc Arekaiilogieal Swwlf. Ng 13 5.<noinclude></noinclude> oii9n4vtmi9ex0fdfj9elhvc0gm2q7l 104 120058 318491 2026-05-09T10:15:28Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120059 318492 2026-05-09T10:15:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 05 133 v r >7). 0)i the pillar in freni of the same basti. (North face) samsara-vana-madhvtVsniin rijums tadgan jaiia-druman alokyalokya sad-vrittan ehhinatti Yama-takshakah II sri-rajat-Krishna-Rajendrana magana inagam satya-saucha-dvayalan- karam sri-Gahga-Gahgeyana magala magam vira-Lakslnni-vilasa- garam sri-Rajachudamaniy aliyan id em pempo pel end alampini bhuri-kshma-chakramuin bannise sale negaldain Katta-Kandarppa-devaml para-bhumisva... 318492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>05 133 v r >7). 0)i the pillar in freni of the same basti. (North face) samsara-vana-madhvtVsniin rijums tadgan jaiia-druman alokyalokya sad-vrittan ehhinatti Yama-takshakah II sri-rajat-Krishna-Rajendrana magana inagam satya-saucha-dvayalan- karam sri-Gahga-Gahgeyana magala magam vira-Lakslnni-vilasa- garam sri-Rajachudamaniy aliyan id em pempo pel end alampini bhuri-kshma-chakramuin bannise sale negaldain Katta-Kandarppa-devaml para-bhumisvara-bhikaram kara-nisatograsi-satru-kshiti- Svara-vidhvamsa-param parakrama-gunatdpam vipakshavanl- svara-paksha-kshaya-karanani rana-jayodyogain dvishan-medini- svara-samhara-havirbhujani bhuja-balam sri-Bajamarttandana ! iriyalk anmuvar iyal arar arebar pund ivar aranum ant iriyalk anmar ad ava ganda-gunam av-audaryvatn end alkad ant iriv anmuin pirid iva pempum esed opp ildappuv ar bbannisal nerevar bbirada chagad unnatikeyam sri-liajamarttandana ll kidada jasakke tane guriyada chalain nered artthig arttliainain kuduva chalain todal-nudiyadirppa chalain para-vennoj ot odain- badada chaiani sarange vare kava chalain para-sainyamam perang ede-gudad atti kolva clialani alda chalain Chaladahkakarna li iru perad enan im pogalut ildapud iva negalte kajpa-bhu- miruhadin aggajain nudi surachajadind achalaiu parakramam khara-kara-tejadiin bisidu ehagala namiiya birad andani i- doret ene bannisal nerevar ar alavani Chaladankakarana !! ogasugam allad ulludane peldapen endum atarkya-vikramain mrigapatig allad ille gada sanda gabhiratc varddliig allad i- lle gada jagat-prasiddhig eje mahonnati-ve . . ga .... ni ellam olavan arivem (East face) dusthite-ldka-kalpataruv embudu vairi-narendra-kumbhi-kum- bha-sthala-patana-prav;ina-krsaiiy embudu kanhni-jano- ra-sthala-haram embudu maha-kavi-chitta-saroruhakara- vasthita-hamsan embudu samasta-mahi-janam Iudra-Rajanam pusivude takku kott alipi kolvude mantanam anya-narig a- tisuvude chittam iyadude binnanam aruman eyde kurttu ban- chisuvude kalta kalpiy ene matt avaram pesar-gondad entu po- lisuvudo pel.ini igadina raja-tanujaro] Indra-Bajanam nikhila-vinaman-naresvara- Ins. 17<noinclude></noinclude> 5fxgsiay1fmcyo1mn7pae6iz3zater4 104 120060 318493 2026-05-09T10:15:50Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 66 mukhabja-netrotpa]a]aka]6]a-si]i- mukha-nikaradin esevudu pada- nakha-kamalakara-vibisam ahitara Javana I! mannisi pirid ivam toda- lam nudiyan todardu manan ajarindam id en unnati-vadedudo chagada nanniya birada negalte Chalad-aggahya I! sarad-amrita-kirana-ruchiyim cbarachara-vyaptiyim jagaj -jana-nutiyim karam esed ildapud en I- svara-murttiye kirtti Kirttinarayanana II nudivar biraman ondu-gandu sedevar chagakke muyv-ampar i- vade pal-gachc... 318493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>66 mukhabja-netrotpa]a]aka]6]a-si]i- mukha-nikaradin esevudu pada- nakha-kamalakara-vibisam ahitara Javana I! mannisi pirid ivam toda- lam nudiyan todardu manan ajarindam id en unnati-vadedudo chagada nanniya birada negalte Chalad-aggahya I! sarad-amrita-kirana-ruchiyim cbarachara-vyaptiyim jagaj -jana-nutiyim karam esed ildapud en I- svara-murttiye kirtti Kirttinarayanana II nudivar biraman ondu-gandu sedevar chagakke muyv-ampar i- vade pal-gachchuvar ame sochigalem end irppar ppara-striyaro] gadanam nannige biguvar nudi todal dosakke pakkadedam bada-gandar Kali-kaladol kaligajol gandam-baram gandare II {S&uth face) srige vijayakke viddege chagakk adatinge jasake pempihg initarkk agaram id endu kandukad agamadole negalgum alte birara bira' olagam dakshina-sukara-dushkarama))) poragana sukara-dushkara-bheda- maii) olage vamada vishamaman alliya vishama-dushkaraman inn adara po- rag a- ggalikey enip ati-vishamaman adar ati-vishama-dushkaram emba dushkar- mam eleyol orvvane charisal ballain nalku-prakaranamuman Indra-Rajain II charise nalku-prakarana- charane munura-muvatent enisadav a- charanega]an asramadiip charisuguni koti-teradin Elevabedehgam II balasuv eruva suliv agalv intappa charana-d6sham allade pottava- ttalege saman-age girigeya kol mutti migalum nelalum anam iyad int ond- ajaviyo] bare porag olag edadol.am baladolam kadu-gadupinne barppa valayan dappade charisuv 6]eyai)j Ratta-Kandarppanant avam ballam melasiua niliridu girigeyan aledorgg en-kolol o]age poragane melev olp alavade charipa bahalikey ajav idu kevajame Kirttinarayanana II girige me]asindani kirid akka kai ojpu nal-varal alaviga kiridum akka turagam bettadim pirid akka va]ayaumm bhu-valayadin atta piridum akke<noinclude></noinclude> sf6ky9qm7a08499yb5wiurx61rnldm4 104 120061 318494 2026-05-09T10:16:00Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 67 girige kdl vali valayani int initumam bagevonge karam arid inb ivarol irade patt-entu-valayam charisadannain bhdga-mikkavaD allan Indra- Rajarp II kadupugal uddavalam gada bedengugala bere bhangigala laligal id vm kadu-jan ene badik ayvaram adarddapul ene biddam-elerum Elevabedengam II negalda mandala-male tri-mandala yamaka-mandalam arddha-chandra- marggam bagevod aridappa sarwatdbhadram uddavalam chakra-vyuham. balmegal- am pogalisaJ takka p... 318494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>67 girige kdl vali valayani int initumam bagevonge karam arid inb ivarol irade patt-entu-valayam charisadannain bhdga-mikkavaD allan Indra- Rajarp II kadupugal uddavalam gada bedengugala bere bhangigala laligal id vm kadu-jan ene badik ayvaram adarddapul ene biddam-elerum Elevabedengam II negalda mandala-male tri-mandala yamaka-mandalam arddha-chandra- marggam bagevod aridappa sarwatdbhadram uddavalam chakra-vyuham. balmegal- am pogalisaJ takka peravu dushkarad elepaflgalan asramadin eleyoj jagadol Blevabedengau orvvane balla utaralam m&ntaramell ( West face) uddavalam elevar embude biddarn munn alli kadupinol bahu-vidhadind uddavalam eledu murigum biddam enal balala poragan Elevabedengam II erakam allade polladag eragi dorekonde kolva teran allade nereye barale takkadiyalli blsuvalliye blsal aridey illa pariyanaditte murivalli kadupinol muriday ill illiya binnanavan nereye kalpade birara biranam gidegal-abharananam nodi kalld asuvanum kukuvanum blsuvanum gadaye negalda takkadiyoj enutt asadeyu kuiikadeyum bisandeyu biddam elegum Elevabedengam II eragal ariyade jintukam maguldum baral anam ariyade tappam ^indum teranan ariyade bharigaman ikkiyum mur-adeg allade kattadiyum muriye poyisidan ureyam kondu dhareg ede tagar gada yivan enisade uereye kadu-janan enisalke barkkume gedegaj-abharanana kalladan- nam II kalgala kaygala turagada kalgala tinivugalol alli bafichisut elegum gelgnm ene negalda marggade gelgume pined alli Klrttinarayananam vanadhi-nabh6-nidhi-pramita-sankhye Sakavanipala-kalamam neneyise Chitrabhanu parivarttise Chaitra-sit^tarashtaml- <lina-yuta-Bhauma-varadol anakuja-chittade oontu taldidam jana-nutan Indra-Rajan akhUamararaja-maha-vibbutiyam<noinclude></noinclude> q15fqry8dwayxjx6p6msye3you3h30z 104 120062 318495 2026-05-09T10:16:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 68 134 (58). On a* pillarto the west of Terina-basti. (North face) vora velpadigu . . d andade pogalis em- bene .... giya . . . disima . . lado . . nu . . me . . gadena . . bba . . te su . . podisu veltey uri . . bidi .... nagisuguv emba . . vapeda . . kkeye Mavana-gandha-hastiy- amll adirad idirchchi nind ari . . . . n ene payisi tanna mindaniurn kudureya yernb ivurn berasi bilvadu men idire . . d eddu kal- gudi-gole tane (East face) sadh... 318495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>68 134 (58). On a* pillarto the west of Terina-basti. (North face) vora velpadigu . . d andade pogalis em- bene .... giya . . . disima . . lado . . nu . . me . . gadena . . bba . . te su . . podisu veltey uri . . bidi .... nagisuguv emba . . vapeda . . kkeye Mavana-gandha-hastiy- amll adirad idirchchi nind ari . . . . n ene payisi tanna mindaniurn kudureya yernb ivurn berasi bilvadu men idire . . d eddu kal- gudi-gole tane (East face) sadhisi poga n irade diba berita n taliya .... ldari . . laya ld ant ava stri pena kela volagadol taye unata ya vittan eve . . alipi ya ndal u- cbchalidu nijadhiparn besasid er-bbesanam kusid irmme kejdu bal- v alipanan avyavasthitanan or-bbesak alkuva jola-gallaraiu paliy edey illad olp aleyut irppudu Mavana-gandha-hastiyam II para-balav eydi kayduv edey-aduva tanadol alli biramam para-vadhuv attelatar edey-aduva tanadol alli sauchamani parikisi sandar illa perar orbbaruv ennal id anmu saucham em- bar adar ela (South facr) vage di- ttigara na . . vudara dorege varkkume Mavana-gandha-hastiyatrt II odaneya nayakar kkudidu tagume . . malva vakkad oddu pun- baduvinav ildu sandu savakatt ahd allige nunki biram a- chchalivinam ame talt iridu geldev aratiyan endu pochchari- nudiv ali-gandaraip naguvud ottaji Mavana-gandha-hastiyara II anuginole Rajachuda- inani marggede-mallan ive gelv elepada bi- nnana (West face) . . lalage kane paruvalli bittarisuvud ariyeni gatiyan ein ene negalda Pittugain bi- dina sauchirano prachanda-bhujadandam Ma- The lower portion of tliis pillar, except the west face, is huilt in.<noinclude></noinclude> eszcctzqry6lzap3vkk9g2d5iz0hgsj 104 120063 318496 2026-05-09T10:16:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 69 vana-gandha-hasti kavi-jana- vinutam mone mutte gandan ahava-saunda bare Chitrabhanu-samva- tsaram adhikashada-bahula-dasami-dinadol guru-charana-muladol sublia- parinamade Pittan Indralokakk ogadam II 135. On the Jirst pillar to the left of the same bastl. (North face.) svasti srtmat-parama-gambhira-sy4dvadamogha-lanchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam li (Stops here.) 136. At the same basti, on a broken stone bui... 318496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>69 vana-gandha-hasti kavi-jana- vinutam mone mutte gandan ahava-saunda bare Chitrabhanu-samva- tsaram adhikashada-bahula-dasami-dinadol guru-charana-muladol sublia- parinamade Pittan Indralokakk ogadam II 135. On the Jirst pillar to the left of the same bastl. (North face.) svasti srtmat-parama-gambhira-sy4dvadamogha-lanchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam li (Stops here.) 136. At the same basti, on a broken stone built into the pial of the navaranga. ta ti Kalbappinalli P Malada Kumaranandi-bhatarara sishittiyar Sayibbe-kantiyara vappidigal (O)i the side of tJie same stone.) vila sa sarvva 137. On the npper portion of the north, face oj the ear in front of the same basti. bhadram bhuyaj-Jinendranam sasanayagha-nasine ku-tirttha-dhvanta-sanghata-prabhinna-ghana-bhanave I! Saka-varsham sayiradim prakatam enal muvat-ombhatum nadeyutiralu sukaram ene Henmlambiyol akalankada Jeshta-suddha-Guru-terasiyolu II vrill dharani-pajakanappa Poysalana raja-sreshthigaj tammut-ir- bbar enal Poysaja-settiyum guna-ganambhorasiy emb ondu su- ndara-gambhirada Nemi-se [tti] yum iva sri-Jaina-dharmmakke tav- garegal tam ene sanda pemp asadalam parvvittu bhu-bhagadoj H ka« amala-yasar amala-guna-ganar a-malina-Jina-sasana-pradtpakar ene pemp amarddire Poysaja-settiyum Ins. 18<noinclude></noinclude> kze5i856odex9mdpovbzgls82rqxe8x 104 120064 318497 2026-05-09T10:16:33Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 70 ameya-guni Nemi-settiyum sukhadin iralu II avara jananiyar enalk 1- bhuvanatalam pogale Machikabbeyum udyad- vividha-guni Santikabbeyum avarggalu Jina-jananiyannar urbitaladol II (On the upper portion of the west faee of the same car.) Jina-grihamam mano-mudade madisi Mandaramam vinirmmisirdd . anupama-Bhanukirtti-muni-se .... divya-padabja-muladol I manam osed irvvarum parama-diksheyan oppire taldidar jjagaj- jana-tati kirttisalke Maru-devivu... 318497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>70 ameya-guni Nemi-settiyum sukhadin iralu II avara jananiyar enalk 1- bhuvanatalam pogale Machikabbeyum udyad- vividha-guni Santikabbeyum avarggalu Jina-jananiyannar urbitaladol II (On the upper portion of the west faee of the same car.) Jina-grihamam mano-mudade madisi Mandaramam vinirmmisirdd . anupama-Bhanukirtti-muni-se .... divya-padabja-muladol I manam osed irvvarum parama-diksheyan oppire taldidar jjagaj- jana-tati kirttisalke Maru-devivu [m im]bine Santikabbeyum II sri-Mulasaugadol matt a-inahimonnatam enippa Desigaganadolu tain irvvarum akhila-guno- ddameyar ene negarddar intu nontarum olare II Jina-patige pujeyam san- muni-patigalug anna-danamam bhaktiyol im- bine Poysaja-settiyum ol- pina kaniy ene Nemi-settiyum madisidar II 138 (60). On tlie first viragal n.ear Bdhubali-basti. srig asrayav ene tejakk agarav ene negalda Gangavajrana lenka bB6gaychan embar avarol Bogeya marppadeg orantan annana banta II Rakkasamaniya Koneya-Gangana kalegadol tanna savam nischaysi kalega kide Hakkasanianiya kalipi tanna balamum marbbalamum tannane pogale ' odane kalaga bayisida gholayilar ppara-piiige marbbalani bide kadi-kayda nunki kide tanna balam pera-bagadalli band adi-gedad ande vajiyole payisi mulam ellamam padal- vadisi pogalteyam padedu nantudu Boyigan ant a-nichchata II adiri . . lika vaddegana Koneya-Gaugana mottam ellamam bedaruvinam teralchi palarum tulilalgalan ikki tanna bi- rada . . lad elgeyam para-balam pogalal badikam . . magi bild adatin alurkkeyara meredu savudu Boyiganant ilagradoj II natta saralgal ind idaka yim kidi-keydu bediroll itta nisanta-hetugalin adani agurbbisi battu biluvol tottane nondu bilv edeye gondu viraana ma . . iain muttalum ittar illa gala Bdyiganam Divijendra-kanteya .. II<noinclude></noinclude> o73otpe7eqsj07hepkkduy37f2i4fle 104 120065 318498 2026-05-09T10:16:45Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 71 139 (61). ())i the second viragal at tkesame place. Sri -yuvat ige nija-vij aya - sri-yuvatiye savatiy enise rana-murkha-nripa- nmayado! ayada niey-gali Bayikan emba negalteyam prakatisidan ' sri-dayitana Bayikana ma- n6-dayitege jabhadol eseda Jabayyage tam adar tanayar pelal Maduvaram D6yilamman embar pesarirnl! avar oda-vuttidol arivina tavar ene dbarmad adaguntiy ene negaldal bhu- bhuvanakke Saviyabbigani Avanijegain dorey enalke p... 318498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> 71 139 (61). ())i the second viragal at tkesame place. Sri -yuvat ige nija-vij aya - sri-yuvatiye savatiy enise rana-murkha-nripa- nmayado! ayada niey-gali Bayikan emba negalteyam prakatisidan ' sri-dayitana Bayikana ma- n6-dayitege jabhadol eseda Jabayyage tam adar tanayar pelal Maduvaram D6yilamman embar pesarirnl! avar oda-vuttidol arivina tavar ene dbarmad adaguntiy ene negaldal bhu- bhuvanakke Saviyabbigani Avanijegain dorey enalke pendirum ojareli Dhorana tanayam vibudho- daram dhareg eseda loka-vidyadharanant a-ramanige patiy ene perar aruman a-satiya pempinol polipude II sravaka-dharunnadol dorey enal perar ill ene sanda Revati- sravaki tane sajjanikeyol Janakatmaje tane rupinol Devaki tane pempino] iVrundhati tane Jinendra-bhakti-sad- bhavade Saviyabbe Jina-sasana-devate tane kanire !| ■ Udayavidyadharan appa Sayibbendra (On the tup of t)ie same stone.) . . riyisidadi ma ma da jana nde mupa radi li . . pa . . . . mu .... yani na pa . . nudid agid andaragi pasiyan ivag an aden edalli munol kadi yali .... vild avarana janani Sayibbe kanda .... didarade keyj^ara ji . . malagrada .... karipa . . linetum ade nudiy ide . . dragi . . nudidu nuva gadal Bagiyuralli sattal .... vetta .... yabbe sayalendu pendatiye . . . . vottannal ogale palarum tolagida rayada chala masala balagigandin i-ppanda- tiyin 140 (50). Oit a fyillar of the first mantapa by the side qf Gandhavdrana-basti. (East face.) bhadram bliuyaj Jinendranaiu sasauayagha-nasiue ku-tirttha-dhvanta-saiighata-pral)liinna-ghana-bhan;ii %<noinclude></noinclude> ap11cms1vaeneexozbupps8e0a8l5fw 104 120066 318499 2026-05-09T10:17:08Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 72 srtijiain-Nabheya-nathMy-ania]a-'Tina-varanika-saudh6ru-vA,rddhihl pradhvastagha-prameya-prachaya-vishaya-kaivalya-bodhoru-vedih I sasta-syatkara-mudra-sabalita-janatananda-nadoru-ghoshah ' stheyad achandra-taram parama-sukha-maha-viryya-vichi-nikayah ll sriman-munindrottama-ratna-varggah sri-Gautamadyah prabhavishnavas te tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau Nandigane babhuva " sri-Padmanandity anavadya-nama hy acharyya-sabdot... 318499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>72 srtijiain-Nabheya-nathMy-ania]a-'Tina-varanika-saudh6ru-vA,rddhihl pradhvastagha-prameya-prachaya-vishaya-kaivalya-bodhoru-vedih I sasta-syatkara-mudra-sabalita-janatananda-nadoru-ghoshah ' stheyad achandra-taram parama-sukha-maha-viryya-vichi-nikayah ll sriman-munindrottama-ratna-varggah sri-Gautamadyah prabhavishnavas te tatrambudhau sapta-maharddhi-yuktas tat-santatau Nandigane babhuva " sri-Padmanandity anavadya-nama hy acharyya-sabdottara-Kondakundah dvitiyam asid abhidhanam udyach- charitra-saujata-su-charanarddhih II abhud Umasvati-munisvar6'sav acharyya-sabdottara-Griddhapmchhahl tad-anvaye tat-sadriso'sti nanyas tatkalikasesha-padarttha-vedi II sri-Griddhapihchha-munipasya Balakapihchhah I sishy6'janishta bhuvana-traya-vartti-kirttih I charitra-chahchur akhilavanipala-mauli- mala-silimukha-virajita-pada-padmah ll tach-chhishyo Gunanandi-pandiba-yatis charitra-chakresvarah ' tarka-vyakaranadi-sastra-nipunas sahitya-vidyapatih mithyavadi-madandha-sindhura-ghata-sahghatta-kanthiravo bhavyambhoja-divakaro vijayatam Kandarppa-darppapahah II tach-chhishyas tri-sata viveka-nidhayas sastrabdhi-parahgatas teshutkrishtatama dvi-saptati-mitah siddhanta-sastrartthaka - vyakhyane patavo vichitra-charitas teshu prasiddho munih ' nananuna-naya-pramana-nipuno Devendra-saiddhantikah II ajani mahipa-chuda-ratna-rarajitahghrir vvijita-Makaraketuddanda-dor-ddanda-garvvah I ku-naya-nikara-bhudhranika-dambholi-dandah ' sa jayatu vibudhendro Bharati-bha]a-pattah II tach-chhishyah Kaladhautanandi-munipas saiddhanta-chakresvarah I paravara-parita-dharini-kula-vyaptoru-kirttisvarah' pahchaksh6nmada-kumbhi-kumbha-da]ana-pr6nmu [kta-mu] ktaphala- pramsu-prahchita-kesari budha-nuto vak-kamini-vallabhah II tat-putrako Mahendradi-kirttir mMadana-Sahkarah l yasya Vagdevataesakta srautim majam ayuyujat "<noinclude></noinclude> 5pgx28rrisp9o8mjtr4t85qf65iit6r 104 120067 318500 2026-05-09T10:17:18Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: tach-chhishyo Viranandi kavi-gamaka-maha-vadi-vagniitva-yukto yasya sii-Naka-sindhu-Tridasapati-gajaka.sa-sahkasa-kirttih ' gayanty uchchair ddig-arite tridasa-yuvatayah priti-raganubandhat I so'yam jiyat praniada-prakara-mahidharabhija-dambholi-dandah II sri-Gollach.4ryya-n.aina samajani muhipa [s] suddha-ratna-trayatma Siddatinady-arttha-sarttha-prakatana-patu-siddhanta-sastraabdhi-vichi- sanghata-kshdlitahah pramada-inada-kalalidha-buddhi-prabhavah I... 318500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> tach-chhishyo Viranandi kavi-gamaka-maha-vadi-vagniitva-yukto yasya sii-Naka-sindhu-Tridasapati-gajaka.sa-sahkasa-kirttih ' gayanty uchchair ddig-arite tridasa-yuvatayah priti-raganubandhat I so'yam jiyat praniada-prakara-mahidharabhija-dambholi-dandah II sri-Gollach.4ryya-n.aina samajani muhipa [s] suddha-ratna-trayatma Siddatinady-arttha-sarttha-prakatana-patu-siddhanta-sastraabdhi-vichi- sanghata-kshdlitahah pramada-inada-kalalidha-buddhi-prabhavah I jiyad bhupalamauli-dyumani-vidalitahghry-abja-lakshmi-vijasah II Viranandi-vibudhendra-sautatau nutna-Chandila-narendra-vainsa-chu- damanih prathita-Golla-desa-bhiipalakah kim api karanena sah II srimat-Traikalya-yogi samajani mahika kaya-lagna tanutram yasyabhud vriddhi-dhara nisata-sara-gana grishma-marttanda-bimbam chakrain sad-vritta-chapaka}ita-yati-varasyagha-satrun vijetum Gollacharyyasya sishyas sa jayatu bhuvane bhavya-sat-kairavenduh li Gangannana likhitall (Sonth face.) tapas-samartthyato yasya ohhatr6'bhud brahma-rakshasah I yasya smarana-matrena muhchanti cha maha-grahah II prajyajyatam gatam loke karahjasva hi tailakam I tapas-samartthyatas tasya tapah kim varnnitum kshamam II Traikalya-yogi-yatipagra-vineya-ratnas . sidhanta-varddhi-parivarddhana-purnna-chandrah I dig-naga-kuinbha-likhitojvaja-kirtti-kanto jiyad asav Abhayanandi-munir jjagatyam II yenasesha-parishahadi-ripavas samyag jitah proddhatah 1 yenapta dasa-lakshanottama-maha-dharmmakhya-kalpa-drumah 1 yenasesha-bhavopatapa-hananam svadhyatma-samvedanam praptam syad Abhayadi-nandi-munipas so'yam kritarttho bhuvi ll tach-chhishyas sakalagamarttha-nipuno lokajhata-samyutas sach-charitra-vichitra-charu-charitas saujanya-kandahkurah ' nhthyatvabja-vana-pratapa-hananas sri-S6ma-deva-prabhur jjiyat sat-Sakalendu-nama-munipah kamatavi-pavakah " api cha Sakala-chandro visva-visvambharesa- pranuta-pada-payojah kunda-harendu-rochis- tridasa-gaja-su-vajra-vyoma-sindhu-prakasa- pratima-visada-kirttir vVag-vadhu-karnnapurahll sishyas tasya dridha-vratas sama-nidhis sat-samyamambhonidhih 1 silanam vipulalayas sanhtibhir yyuktis tri-gupti-sritah ' nana-sad-guna-ratna-rohana-girih prodyat-tapo-janma-bhiih ' Ins. 19<noinclude></noinclude> dc8fk95ohj5t4j10142awe4lhocqgpn 104 120068 318501 2026-05-09T10:17:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: •74 prakhyato bhuvi Meghachandra-nmnipas traividya-chakradhipah li sri-bhupala [ka] -mauli-lalita-padas samjhana-Lakshmi-patis charitrotkara-vahanas sita-yasas-subhratapatranchitah I trailokyadbhuta-Manmathari-vijayas sad-dharmma-chakradhipah prithvi-samstava-turyya-ghosha-ninadas traividya-chakresvarah II sabdaughasya siromanih pravi]asat-tarkkajha-chudamanih saiddhanteshu siromanih prasainavad-bratasya chudamanih li prodyat-saniyaminam siromanir udahc... 318501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>•74 prakhyato bhuvi Meghachandra-nmnipas traividya-chakradhipah li sri-bhupala [ka] -mauli-lalita-padas samjhana-Lakshmi-patis charitrotkara-vahanas sita-yasas-subhratapatranchitah I trailokyadbhuta-Manmathari-vijayas sad-dharmma-chakradhipah prithvi-samstava-turyya-ghosha-ninadas traividya-chakresvarah II sabdaughasya siromanih pravi]asat-tarkkajha-chudamanih saiddhanteshu siromanih prasainavad-bratasya chudamanih li prodyat-saniyaminam siromanir udahchad-bhavya-raksha-manih I jiyat sannuta-Meghachandra-nmnipas traividya-chudamanih II traividyottama-Meghachandra-yaminah patyur mmamasi priyA Vagdevi disahavahittha-hridaya tad-vasya-karmniiirtthini kirttir vvaridhi-dik-kulachala-kula-svadatma [ . . ] prashtum apy anveshtum mani-mantra-tantra-nichayam sa sambhrama bhramyati II tarkka-nyaya-su-vajra-vedir amalarhat-sukti-tan-mauktikahl sabda-grantha-visuddha-sahkha-kalitas syadvada-sad-vidrumah II vvAkhyanorjjita-ghoshanah pra-vipula-prajhodgha-vichi-chayo jiyad visruta-Meghachandra-inunipas traividya-ratnfikarah II sri-Mulasahgha-krita-Pustakagachchha-Desi- yodyad-ganadhipa-sutarkkika-chakravartti saiddhantikesvara-sikhamani- Meghachandras I traividya-deva iti sad-vibudha stuvanti II siddhante Jina-Virasena-sadrisah sasyabja-bha-bhaskarah shat-tarkkeshv Akalahka-deva-vibudhas sakshad ayam bhutalel sarvva-vyakarane vipaschid-adhipah sri-Pujyapadas svayam traividyottaina-Meghachandra-munipo vadibha-pahchananah II likhita-manohara para-nari-sahodaranappa Gahgannana likhita II (Westface.) Eudranisasya kantham dhavalayati hima-jyoti [sho] jatam ahkam pitam sauvarnna-sailam sisu-dinapa-tanum Eahu-deham nitantam Sri-kanta-vallabhangam Kamalabhava-vapur mMeghachandra-bratindra- traividyasyakhila [sa] -valaya-nilaya-sat-kirtti-chandratapo'sau II muvatt-arum gunadim Bhavajanani katti pettav-eledar vrishadirn bhavipade Meghachandra- traividyar ad ento santa-rasamam taledar II muni-natham dasa-dharmmadhari dridha-shat-trimsad-gunam divya-ba- na-nidhanam ninag ikshu chapam alini jya-sutram 6r onde pu- vina banahgal [u] m ayde hinan adhikahg akshepamam malpud a- a navain Darppaka Meghachandra-muniyol man ninna dor-ddarppamam II<noinclude></noinclude> 7nb0yspegucat8pzomswpe6ubdnj2fb 104 120069 318502 2026-05-09T10:17:40Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: sravaniyam sabda-vidya-parinati mahaniyam maha-tarkka-vidya- pravanatvam slaghaniyain Jina-nigadita-samsuddha-siddhanta-vidya- pravana-pragalbhyam end end upachita-pulakani kirttisal kurttu vidvan- nivaham traividya-nama-praviditan esedam Meghachandra-bratindram II kshameg igal jauvanam tividud atula-tapas-srige lavanyam igal same-sand irddattu tannim sruta-vadhug adhika-praudhiy ayt igal end and- e maha-vikhyatiyam taldidan amala-charitrottainam bhavya-ch... 318502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>sravaniyam sabda-vidya-parinati mahaniyam maha-tarkka-vidya- pravanatvam slaghaniyain Jina-nigadita-samsuddha-siddhanta-vidya- pravana-pragalbhyam end end upachita-pulakani kirttisal kurttu vidvan- nivaham traividya-nama-praviditan esedam Meghachandra-bratindram II kshameg igal jauvanam tividud atula-tapas-srige lavanyam igal same-sand irddattu tannim sruta-vadhug adhika-praudhiy ayt igal end and- e maha-vikhyatiyam taldidan amala-charitrottainam bhavya-cheto- ramanam traividya-vidyodita-visada-yasam Meghachandra-bratindram II ide hamsi-brindam intal bagedapudu chakori-chayara chaiichuvindam kadukal sarddappud Isani jedeyolg irisal end irddapam sejjeg eral padedappam Krishnan embant esedu bisa-lasat-kandali-kanda-kantam pudidatt i-Meghachandra-brati-tilaka-jagad-vartti-kirtti-prakasamll pujita-vidagdha-vibudha-sa- majam traividya-Meghachandra-brati ra- rajisidam vinamita-nmni- rajam Vrishabhagana-bha-gana-tara-rajam l] stabdhatmaran Atanu-sara- kshubdharan e-vogalve pogaje Jina-sasana-du- gdhabdhi-sudhamsuvaD akhila-ka- kud-dhavalima-kirtti-Meghachandra-bratiyamli tat-sadharmmaru II sri-Balachandra-muni-raja-pavitra-putrah prodripta-vadi-jana-mana-lata-lavitrahl jiyad ayam jita-Manoja-bhuja-pratapah syadvada-sukti-subhagah Subhakirtti-devah II kim vapasmriti-vismritah kimu phani-grastah kim ugra-graha- vyagro'smin sravad-asru-gadgada-vacho-mlanananam drisyate taj jane Subhakirtti-deva-vidusha vidveshi-bhasha-visha- ivala-jangulikena jihmita-matir vvadi varakas svayam li ghana-darpponnaddha-Bauddha-kshitidhara-paviy i bandan i bandan i ban- dane san-nayyayikodyat-timira-taraniy i bandan i bandan i ban- dane san-mimamsakodyat-kari-kariripu yi bandan i bandan i ban- dane po po vadi pog end ulivudu Subhakirttiddha-kirtti-praghosham II vitathoktiy alt Ajam Pasu- pati Sariigiy enippa muvarum Subhakirtti- vrati-sannidhiyol nam6- chita-charitare todarddad itara-vadigal alave ii singada saramam kelda ma- tahgajadant aluki balukal allade sabheyol<noinclude></noinclude> 61x2ov4wb9eyhprtecvlgng1yvv095a 104 120070 318503 2026-05-09T10:17:50Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 76 pohgi Subhakirtti-munipanol eii gala nudiyalke vadigajg ent-eldeye II po salvudu vadi vritha- yasam vibudhopahasam anumanopa- nyasam ninn i-tethe vasam sandapude vadi-vajrahkusanol II Gahgannana likhitali Sevanu-ballara-deva ruvari-Ramojanamaga Dasoja kand- arisida II (Northface.) traividya-yogisvara-Meghachandra- syabhut Prabhachandra-munis su-sishyah snnibhad-vratambhonidhi-piirnna-chandro nirddhuta-danda-tritayo visalyah II traividyottam... 318503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>76 pohgi Subhakirtti-munipanol eii gala nudiyalke vadigajg ent-eldeye II po salvudu vadi vritha- yasam vibudhopahasam anumanopa- nyasam ninn i-tethe vasam sandapude vadi-vajrahkusanol II Gahgannana likhitali Sevanu-ballara-deva ruvari-Ramojanamaga Dasoja kand- arisida II (Northface.) traividya-yogisvara-Meghachandra- syabhut Prabhachandra-munis su-sishyah snnibhad-vratambhonidhi-piirnna-chandro nirddhuta-danda-tritayo visalyah II traividyottama-Meghachandra-su-tapah-piyusha-varasijah sampurnnakshaya-vritta-nirmmala-tanuh pushyad-budhanandanah trailokya-prasarad-yasah-suchi-ruchih yar prarttha-poshagamah siddhantambudhi-varddhano vijayate'purvva-Prabhachandramali samsarambhodhi-madhyottarana-karana-yana-ratna-trayesahl samyag-Jainagamartthanvita-vimala-matih sri-Prabhachandra-yogi II sakala-jana-vinutam charu-bodha-Trinetram sukara-kavi-nivasam Bharati-nritya-rahgam prakatita-nija-kirttimdivya-lianta-Manojam sakala-guna-ganendram sri-Prabhachandra-devam II tat-sadharmmar II ganadhararam sruta,dol cha- rana-rishayaran amaja-charitadol yogi-jana,- grai.hg eney ennade mikkaran eney embude Viranandi-saiddhantikarol " Hari-Hara-Hiranyagarbbharan uravaniyim gelda Kamanam dipta-tapo- bharadind uripidar ene bi- ttarisadar ar vViranandi-saiddhantikaram II yan-murttir jjagatam janasya nayane karppura-purayate yat-kirttih kakubhani sriyah kacha-bhare malli-latantayate jejiyad bhuvi Viranandi-munipo raddhanta-chakradhipah II vaidagdha-sri-vadhuti-pati-ratna-gunalahkritir mMeghachandra- traividyasyatmajato Madana-mahibhrito bhedane vajra-patah saiddhanta-vyuha-chudamanir anupala-chintamanir bbhu-jananam y(Vbhut saujanya-rundra-sriyam avati maho Viranandi munindrah II<noinclude></noinclude> g8pqfrklhqtdhsry0ti33hyuk1fsl0k 104 120071 318504 2026-05-09T10:18:00Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 77 sri-PrabhAchandra-siddhanta-devara guddi Vishnuvarddhana-bhujabala-Vira- Gahga- Bitti-Devana hiriy-arasi patta-maha-deyi Santala-deviya sad-guna- vantege saubhagya-bhagyavatige Vachas-sri- kanteyum Achyuta[ ] kanteyuni eney allad ulida satiyar doreye" Santala-deviya tayi danam an anunamam kah kenartthiyendu kottu Jinanam manadol dhyanisuta [m] mudipidal inn en embudo Machikabbey ond unnatiyam II Saka-varsham 1068 neya Krodhana-samvatsarad... 318504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>77 sri-PrabhAchandra-siddhanta-devara guddi Vishnuvarddhana-bhujabala-Vira- Gahga- Bitti-Devana hiriy-arasi patta-maha-deyi Santala-deviya sad-guna- vantege saubhagya-bhagyavatige Vachas-sri- kanteyum Achyuta[ ] kanteyuni eney allad ulida satiyar doreye" Santala-deviya tayi danam an anunamam kah kenartthiyendu kottu Jinanam manadol dhyanisuta [m] mudipidal inn en embudo Machikabbey ond unnatiyam II Saka-varsham 1068 neya Krodhana-samvatsarad Asvayja-suddha-dasami Bri- ha-varadandu Dhanu-lagnada piirvvahnad aru-ghaligeyapp Agal srl-Mulasahghada Kondakundanvayada Desigaganada Pustakagachchhada sri-Meghachandra-t raivi- dya-devara hiriva-sishyar appa sri-Prabhachandra-siddbanta-devaru Svarggastar- adaru II 141 (51). At the same place, on the first pillar ln the second mantapa. siimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lanchhanam jiyat trailokya-nAthasya sasanam Jina-sasanam II sakala-jana-vinutam charu-bodha-Trinetram ! sukara-kavi-nivasam Bharati-nritya-raiigani ' prakatita-nija-kirttir ddivya-kanta-Manojam sakala-guna-ganendram sri-Prabhachandra-deva II avara guddan entappan endade H svasti saniasta-bhuvana-jana-vandyaniana- bha o avad-Arhat-surabhi-gandhi-gandhodaka-kana-vyakta-muktava!i-krit6ttainsa- hanisa' sujana-manah-kanialini-rajahamsal maha-prachanda-dandanayaka ' satru- bhaya-dayaka ' pati-hita-prakaran I ekahga-vira ' saiigrama-Kama I sahasa-Bhima ' niuni-.iana-vineya-.iana-budha-jana-manas-sarovara-rajahainsan ' aniina-danabhina- va-Sreyanisa I Jina-matanupreksha-vichakshana ' krita-dharnnna-rakshana ' daya- rasa-bharita-bhriiigara ! Jina-vachana-chandrika-chakoranum appa srimatu-Balade- va-dandanayakan ene negarda II palarum munnina punyad ond odavinim bhagyakke pakk adodain chaladiin tejadin olpinim gunadin ad audaryyadira dhairyyadim lalana-chitta-haropachara-vidhiyim gambhlryyadim sauryyadim Baladevaiige samanam appar ojare niatt anya-dandadhiparu l: Baladeva-dandanAyakan Ins. 20<noinclude></noinclude> i57mefq2kf3pg0kmwsk6ki1p35sy0jr 104 120072 318505 2026-05-09T10:18:10Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 78 alahghya-bhuja-baja-parakramam Manu-charitam jalanidhi-veshtita-dhatri- taladolu saman aro mantri-chudamaniyolu II a-mahanubhavan arddhariga-Lakshmiy entappal endade II sati-riipam altu norppade kshitiyol saubhagyavatiyan unnata-matiyam pati-hiteyam gunavatiyam satataip kirttipudu Bachikabbeyam bhuvana-janam I! avargge su-putrar pputtidar avanitalam pogale Bama-Lakshmidhararant avar irvvar gguna-ganadim ravi-tejar nNaga-devanum Sihgananum... 318505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>78 alahghya-bhuja-baja-parakramam Manu-charitam jalanidhi-veshtita-dhatri- taladolu saman aro mantri-chudamaniyolu II a-mahanubhavan arddhariga-Lakshmiy entappal endade II sati-riipam altu norppade kshitiyol saubhagyavatiyan unnata-matiyam pati-hiteyam gunavatiyam satataip kirttipudu Bachikabbeyam bhuvana-janam I! avargge su-putrar pputtidar avanitalam pogale Bama-Lakshmidhararant avar irvvar gguna-ganadim ravi-tejar nNaga-devanum Sihgananum II (West face.) avarolage II dorey ar i-bhuvanangajolu ditake kelu samyaktvadolu satyadolu parama-sri-Jina-piijeyolu vinayadolu saujanyadolu pempinolu paramotsahade marppa danad edeyolu saucha-bratacharadolu nirutam norppade Nagadevane valam dhanyani perar ddhanyare I ant enipa Nagadevana kante mano-ramana-sakala-guna-gane dharani- kantegav adhikam norppade Kontiya dorey enisi Nagiyakkam negardalu II ant avar irvvara tanayam santatam akhilorvviyolage jasav esevinegam chintita-vastuvan iyalu chintamani Kamadhenuv enipam Ballam II ent entu norppadam guna- vantam kali suchi dayaparain satyavidam bhrant en enutam budhar a- srantam kirttipudu dhatriyolu Ballananam II atan anujate bhuvana- khyatiya nere taldi dana-gunad unnatiyim I Sita-devigav adhikam bhutaladolag Echiyakkan ene mechchadar aru " vai: a-jagaj-jananiy oda-vuttidam I! bhavisi pahcha-padahgalan ovade parid ikki moha-pasada todaram<noinclude></noinclude> 34inetlzbshemjsxlk0ia00ke74m62h 104 120073 318506 2026-05-09T10:18:27Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 79 deva-guru-sannidhanadal a-vibhu Baladevan amara-gatiyam padedam II Saka-varsham 1041 neya Siddharttha-samvatsarada Marggasira-s^iddha-padiva Soma-varadandu Mdringereya tirtthadalu sanyasana-vidhiyim mudipidall atana janani Nagiyakkanu 1 Echiyakkanu paroksha-vinayakke Kabbappu-nado] ommalige- ya halalu-pattasaleya madisi tannna guruga! Prabhachandra-siddhanta-devara kalam karchchi dhara-purwakam madi kottaru Areyakereyumani a-kereya mudana- desevalu... 318506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>79 deva-guru-sannidhanadal a-vibhu Baladevan amara-gatiyam padedam II Saka-varsham 1041 neya Siddharttha-samvatsarada Marggasira-s^iddha-padiva Soma-varadandu Mdringereya tirtthadalu sanyasana-vidhiyim mudipidall atana janani Nagiyakkanu 1 Echiyakkanu paroksha-vinayakke Kabbappu-nado] ommalige- ya halalu-pattasaleya madisi tannna guruga! Prabhachandra-siddhanta-devara kalam karchchi dhara-purwakam madi kottaru Areyakereyumani a-kereya mudana- desevalu khanduga beddale II *©' 142 (52). At tlie same place, on tlie second pillar. (East face.) srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lanchhana i) jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam l! svasty anavarata-prabala-ripu-bala-visha-samaravani-maha-mahari-samhara-ka- rana-karana prachanda-dandanayaka-mukha-darppana karnnejapa-kubhrit-kulisa Jina-dharmma-liarmmya-manikya-kalasa malayaja-milita-kasmira-kalagaru-dhupa- dhuma-dhyamalikrita-Jinarchchanagara ' nirvvikara ' Madana-mand-harakara ' Jina- gandhodaka-pavitrikritottamanga' vlra-Lakshml-bhujangan ' aharabha} r a-bhaisha- jya-sastra-dana-vinoda I Jina-dharmma-katha-kathana-pramodanum appa srimatu- Baladeva-dandanayakan ene negardam II sthirane bapp Amaradriyindav adhikam gambhirane bappu sa- garadind aggalam entu daniye surorvvijakke marandalam Surarajahg ene yendu kirttipudu kay-kond akkarim santatam I dliarey ella^n Baladev-amatyanan ila-lokaika-vikhyatanam II Baladeva-dandanayakan alahghya-bhuja-bala-parakramam Manu-charitam jalanidhi-veshtita-dhatri- tajadolu saman aro mantri-chudamaniyolu II palarum munnina punyad ond odavinim bhagyakke pakk adodam chaladiin te.jadin olpinim gunadin ad audaryyadim dhairyyadim lalana-chittaharopachara- vidhiyim gambhiryyadim sauryyadim Baladevahge samanam appar olare matt anya-dandadhiparu " a-Baladevahgam mriga- sabekshaney enipa Bachikabbegav akhijo- rvvi-bandhu puttidam guna- lobaran adat-aleva Sihgimayyan udaranx II .lina-dharmmambara-tigmarochi su-charitrain bhavya-vainsottainain si- shti-nidhanam mantri-chudaTnani budha-vinutani gotra-vamsambararkkam<noinclude></noinclude> 8z4cjz5ie5xeuy6g93hu5t3ruzbfzka 104 120074 318507 2026-05-09T10:18:37Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 80 vanita-chitta-priyam nirmmalan aiiupaman aty-uttamam kure kurppam vinayambhorasi vidya-nidhi-guna-nilayam dhatriyol Sihgimayyam II (West jace). Jina-pada-bhaktan ishta-jana-vatsalan asrita-kalpabhuruham muni-charanambujata-yuga-bhrihgan udaran anuna-dani ma- ttina purushargge polipud ad ar ddorey embinegam negarddan i- manuja-nidhanan endu pogalgum dhare perggade-Sihgimayyana II ene negalda Sihgimayyana vanite Manorathana Lakshmiy enipalu rupim ja... 318507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>80 vanita-chitta-priyam nirmmalan aiiupaman aty-uttamam kure kurppam vinayambhorasi vidya-nidhi-guna-nilayam dhatriyol Sihgimayyam II (West jace). Jina-pada-bhaktan ishta-jana-vatsalan asrita-kalpabhuruham muni-charanambujata-yuga-bhrihgan udaran anuna-dani ma- ttina purushargge polipud ad ar ddorey embinegam negarddan i- manuja-nidhanan endu pogalgum dhare perggade-Sihgimayyana II ene negalda Sihgimayyana vanite Manorathana Lakshmiy enipalu rupim jana-vinute Siriya-deviyan anunayadim pogalvud akhila-bhutalav ellam II va II a-mahanubhavan avasana-kaladolu II parama-sri-Jina-pada-pahkaruhamam sad-bhaktiyim taldi nir- bbharadiin pahcha-padahgalam neneyutam durmmoha-sandohamam tvaritam khandisutam samadhi-vidhiyim bhavyabjini-bhaskaram nirutam perggade-Sihgimayyan amarendravasamam pordidam II svasti samadhigata-pahcha-maha-kalyanashta-maha-pratiharyya-chatus-trim- sad-atisaya-virajamana-bhagavad-Arhat-paramesvara-parama-bhattaraka-mukha- kaniala-vinirggata-sad-asadadi-vastu-svariipa-nirupana-pravana-raddhantAdi-sa- kala-sastra-paravaraga parama-tapas-charana-niratarum appa sriman-mandala- charyya-Prabhachandra-siddhanta-devara guddi Nagiyakkanum Siriyavveyvm Saka varsha 1041 neya Siddharttha-samvatsarada Karttika-suddha-dvadasa Soma- varadandu maha-pujeyam madi nisidhiyam nirisidal li 143 (53). At tlie same place, on the third pillar. (East face.) srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam ' jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II srimad-Yadava-vamsa-mandana-manih kshonisa-raksha-manir Lakshmi-hara-manih naresvara-sirah-prottuhga-sumbhad-manihs jiyan niti-patheksha-darppana-manih lokaika-chudamanis sri-Vishnur vvinayarchchito guna-manih samyakta-chudamanih !l ereda manujahge sura-bhu- miruharn saran endavahge kulisagaram para-vaniteg Anilatanayam dhuradolu ponardahge mrittu Vineyadityam II enetanuni kere degulahgal enitanum Jaina-gehahgal ant<noinclude></noinclude> s2a79ew9eb9ygtqljx5ell6y8yawtsq 104 120075 318508 2026-05-09T10:18:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 81 enetum narkkalan iirgga]ain prajegalam santosadim madidam Vinayaditya-nripala-Poysalane sandirdd a-Balindrahge nirl ene pempam pogajvannan avano maha-gambhiranam dhiranam II ittigeg end agajda kujigal kerey adavu kalluge-gonda per- vvettu dharatalakke sariyadavu sunnada bhandi banda per- vvatteye pallam aduv ene madisidain Jinaraja-gehamain nettane Poysal.esan ene bannipar ar mmale-raja-rajanam II kain II a-Poysala-bhupahge mahipala-kumara-nikara-... 318508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude> 81 enetum narkkalan iirgga]ain prajegalam santosadim madidam Vinayaditya-nripala-Poysalane sandirdd a-Balindrahge nirl ene pempam pogajvannan avano maha-gambhiranam dhiranam II ittigeg end agajda kujigal kerey adavu kalluge-gonda per- vvettu dharatalakke sariyadavu sunnada bhandi banda per- vvatteye pallam aduv ene madisidain Jinaraja-gehamain nettane Poysal.esan ene bannipar ar mmale-raja-rajanam II kain II a-Poysala-bhupahge mahipala-kumara-nikara-chCidaratnam sri-pati nija-bhuja-vijaya-mahipati janiyisidan adatan Ereyahga-nripamll vri II Vinayaditya-nripalan atmajan ila-lokaika-kajpadrumam Manu-marggam jagadeka-viran Ereyahgorvvisvarani mikkan a- tana putram ripu-bhumi-palaka-mada-ssammarddanam Vishnuva- rddhana-bhupani negajdani dhara-valeyadoj sri-raja-kanthiravani II kam H a-negald Ereyahga-nripalana sunu brihad-vairi-mardanani sakala-dhari- tri-nathan artthi-janata-Bhanusutam Vishnu-bhupan udayain-geydam II ari-narapa-sirasphalana-karan uddhata-vairi-mandalesvara-inada-sai 1 1 - haranam nijanvay aikabharanam sn-Bitti-Devan ivara-deva II svasti samadhigata-pahcha-maha-sabda maha-mandalesvaram I Dvamvati- pura-varadhisvara I Yadava-kulambara-dyumani I samyakta-chudamani i Malapa- rol ganda I chalake balu-gandan I alim munn iriva ' sauryyamam mereval Ta]aka- du-gonda I ganda-prachanda I Patti-Perumala-nija-rajyabhyudayayka-rakshana- dakshaka I avinaya-narapalaka-jana-sikshaka I Chakragotta-vana-davanalan I ahita-mandalika-kalanala I Tonda-mandalika--mandala-prachanda-daurvvanalal prabala-ripu-bala-samharana-karana ' vidvishta-mandajika-mada-nivarana-karana I Nolambavadi-gonda I pratipaksha-narapala-laksmiyan irkkuli-gonda' tappe tappuva ' jaya-sri-kanteyan appuva I kure kurppa 1 sauryyamam torppa 1 virahganalihgita-dak- shina-dorddanda i nudidante ganda I Adiyamana hridaya-sulal birahganalihgita- lola I uddhatarati-kahja-vana-kuhjara ' saranagata-vajra-pahjaral sahaja-kirtti- dhvajal sahgrama-vijaya-dhvaja ' Chehgireya mano-bhahga ' vira-prasahga' Nara- sihga-varmma-nirmmulanam I Kalapala-kalanalam I Hanuhgalu-gonda I Chatur- mmukha-ganda ' chatura-Chaturmmukhan I ahava-Sanmukha i Sarasvati-karnna- vatamsanl unnata-Vishnu-vamsa ' ripu-hridaya-sella • bhitaram kolla I dana- vinoda I champakamoda I chatus-samaya-samuddharaiia I gandar-abharana I viveka- Narayana 1 vira-parayana I sahitya-vidyadhara ' samara-dhurandhara I Poysalan- vaya-bhanu 1 kavi-jana-kamadhenu ' Kaliyuga-Parttha ' dushtargge dhurtta I safig- rama-Rama ' sahasa-Bhima I haya- Vatsaraja I kanta-Manoja I matta-gaja-Bhaga- Ins. 21<noinclude></noinclude> hrx4xqgo6pnixos90cbmwo9q463tuwn 104 120076 318509 2026-05-09T10:18:59Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 82 dattan I abhinava-Charudatta ' Nilagiri-samuddharana ' gandar-abharana I Koiigara Mari I ripu-kula-tala-prahari I Tereyiiran aleva' Koyatura tujival Hehjeru-disapatta' saiigrama-jattalatta I Pandyanam beiikonda • Uchchaiigi-gonda I ekaiiga-vira ' saiig- rama-dhira • Pombuchcha-nirddhatana I Savimale-nirllotana I vairi-kalanalan I ahita-davanala I satru-narapala-disapatta ' mitra-narapala-lalata-patta' ghattavan aliva I Tuluvara seleva i Goyindavadi-bha... 318509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>82 dattan I abhinava-Charudatta ' Nilagiri-samuddharana ' gandar-abharana I Koiigara Mari I ripu-kula-tala-prahari I Tereyiiran aleva' Koyatura tujival Hehjeru-disapatta' saiigrama-jattalatta I Pandyanam beiikonda • Uchchaiigi-gonda I ekaiiga-vira ' saiig- rama-dhira • Pombuchcha-nirddhatana I Savimale-nirllotana I vairi-kalanalan I ahita-davanala I satru-narapala-disapatta ' mitra-narapala-lalata-patta' ghattavan aliva I Tuluvara seleva i Goyindavadi-bhayaiikaran I ahita-ba]a-Sahkhara' Roddava tuliva I sitagaram pidiva I Rayarayapura-siirekara ' vairi-bhaiigara I vira-Narayana ' sauryya-parayana ' srimatu-Kesavadeva-padaradhaka ' ripu-mandalika-sadhakady- aneka-namavali-samalaiikritanuni giri-durgga-vana-durgga-jala-durggady-aneka- durggahgajan asramadim konda chanda-pratapadim Gahgavadi-tombhatt-aru-sasi- ramumam Lokkigundivaram undige-sadhyam madi' mattam II vri I 1 eleyoja drushtaran uddhatarigalan atand otti behkondu dor- bbaladim desaman avagam tanage sadhyam madiralu Gaiigaman- dalam end olege tettum ittu besanam pund irppinam Vishnu-Poy- salan irdam sukhadinde rajyad odavindam santatotsahadim II ettidan ettal attal idirada nripalakar alki balki kand ittu samasta-vastugalan alutanamam sale pundu santatam suttalum olagippar ene munnin avargam anekar adavargg attalagam pogartteg ene bannipan avano Vishnu-bhupanam II antu Tribhuvanamalla Talakadu-gonda bhujabala-Vira-Gaiiga-Vishnuvard- dhana-Poysala-Devara vijaya-rajyam uttarottarabhivriddhi-pravarddhamanam a-chandrarkka-taram-baram saluttam ire tat-pada-padmopajivi piriy-arasi patta- maha-devi Santala-devi (South face.) svasty anavarata-parama-kalyanabhyudaya-sahasra-phala-bhoga-bhagini dviti- ya-Lakshmi-lakshana-samaneyum I sakala-guna-gananuneyum I abhinava-Rugu- rnini-devi}^um I pati-hita-Satyabhaveyum I vivekaika-Brihaspati}'Uin ' pratyutpan- na-Vachaspatiyum I muni-jana-vineya-jana-viniteyum I chatus-sama^^a-samuddha- raneyurn ' brata-guna-sila-charitrantahkaraneyum I lokaika-vikhyateyum ' pati- brata-prabhava-prasiddha-Siteyum ' sakala-vandi-jana-chintamaniyum I samyakta- chiidamaniyum ' udvritta-savati-gandhavaraneyum I punyoparjjana-karana-kara- neyuml Manoja-raja-vijeya-patakeyum I nija-kalabhyudaya-dipikeyuml gita-vadya- siitradhareyum ' Jina-samaya-samudita-prakareyum I Jina-dharmma-katha-katha- na-pramodeyum I aharabhaya-bhaisajya-sastra-dana-vinodeyum I Jina-dharmma- nirmmaleyumlbhavya-jana-vatsajeyuml Jina-gandh6daka-pavitrikrit6ttau.iaiigeyum appa II ka II a negardda Vishnu-nripana mano-nayana-priye chalala-nilalaki chan- dranane Kamana Ratiyalu tan ene tone sari samane Santala-devi II<noinclude></noinclude> 487vs7bjy2urbu173ikwr161g4de29i 104 120077 318510 2026-05-09T10:19:10Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 83 vriff dlmradoju Vislmu-nripajakahge vijaya-sri vakshadolu santatam paramanandadin 6tu nilva vipuja-sri-tejad uddaniyam vara-dig-bhittiyan eydisal nereva ktrtti-sriy enut irppud i- dhareyolu Santala-deviyam nereye bannipp annan e-vannipam II Kalikala-Vishnu-vaksha-sthaladojirKalikala-Lakshmi nelasidal ene San- tala-deviya saubhagyaman ela gala bannisuven emban e-vannisuva II Santala-devige sad-guna-mantege saubhagya-bhagyavatige Vachasri- kanteyum A... 318510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>83 vriff dlmradoju Vislmu-nripajakahge vijaya-sri vakshadolu santatam paramanandadin 6tu nilva vipuja-sri-tejad uddaniyam vara-dig-bhittiyan eydisal nereva ktrtti-sriy enut irppud i- dhareyolu Santala-deviyam nereye bannipp annan e-vannipam II Kalikala-Vishnu-vaksha-sthaladojirKalikala-Lakshmi nelasidal ene San- tala-deviya saubhagyaman ela gala bannisuven emban e-vannisuva II Santala-devige sad-guna-mantege saubhagya-bhagyavatige Vachasri- kanteyum Agajeyum Achyuta-kanteyum eney allad ulida satiyar ddoreye II akkara II gurugalu Prabhachandra-siddhanta-devare petta tayi guna-nidhi Machi- kabbe piriya-perggade Marasihgayyain tande mavanuin perggede Sihgimayyain I arasam Vishnuvarddhana-nripain vallabhani Jinanatham tanag endum ishta-deyvam I arasi Santala-deviya mahimeyaui bannisalu bakkume bhiitaladolu II Saka-varshain 1050 mureneya Virodhikrit-sarnvatsarada Chaitra-suddha-pah- chami-Somavaradandu Sivagahgeya tirthadalu mudipi Svar-ggatey adalu II vri l! i-Kali-kaladol Manu Brihaspati vandi-janasrayam jaga- vyapita-kamadhenuv abhimani maha-prabhu panditasrayani loka-jana-stutain guna-ganabharanam jagad-eka-daniy a- vyakula-mantriy endu pogalgum dhare perggede-Marasihganali doreye perggede-Marasihga-vibhuvihg i-kaladolu [ ] purushartthahgalol aty-udarateyolam dharminanuragahgaloju Hara-padambuja-bhaktiyolu niyamadolu sijahgalolu tan enalu suralokakke mano-mudam-berasu podani bhutalam kirttisalu II kall anupania-Santala-deviyum anunayadiiu tandc Mrirasihgayyanum ini- bine janani Machikabbeyum inibarum odan-odane mudipi Svar-ggatar adaru lekhaka Bokimayya II (West face) arasi sura-gatiyan eydidaj iralag enag endu bandu Belugoladalu dur- ddhara-sanyasanadi [nda] ni parinate tayi Machikabbe tanuni toredalull vri are maguldirda kanmalarggal oduva pahcha-padain Jinendranani smariyisuv 6je bandhu-janamain bidip unnati sanyasakke van-<noinclude></noinclude> 6ygkk9bzt6q1uv8yk7rzsh4t9qpqk56 104 120078 318511 2026-05-09T10:19:21Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ka 84 d iral osed ondu-tihgal upavasadol imbine Machikabbe tam sura-gatig eydidalu sakala-bhavyara sannidhiyolu samadhiyim II a-Marasiiigamayyana kamini Jina-charana-bhakte guna-samyute u- ddama-patibrate end i-bhumi-janam pogale Machikabbeye negaldalu ll Jina-pada-bhakte bandhu-jana-pujitey asrita-kamadhenu Ka- mana satigani maha-sati gunagrani dana-vinode santatam muni-jana-pada-pahkaruha-bhakte jana-stute Marasihgama- yyana sati Machikabbey ene ki... 318511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>ka 84 d iral osed ondu-tihgal upavasadol imbine Machikabbe tam sura-gatig eydidalu sakala-bhavyara sannidhiyolu samadhiyim II a-Marasiiigamayyana kamini Jina-charana-bhakte guna-samyute u- ddama-patibrate end i-bhumi-janam pogale Machikabbeye negaldalu ll Jina-pada-bhakte bandhu-jana-pujitey asrita-kamadhenu Ka- mana satigani maha-sati gunagrani dana-vinode santatam muni-jana-pada-pahkaruha-bhakte jana-stute Marasihgama- yyana sati Machikabbey ene kirttisugum dhare mechchi nichchalum II Jinanatham tanag aptan age Baladevam tande pett abbe sad- vanitagresare Bachikabbey ene tammam Sihganam sanda man- tanadind aggada Machchikabbe sura-lokakk odal end endu me- diniy ellam pogaluttam irppud ene bannipp annan e-vannipam II ka pendir ssanyasanam-gondavarolag initam ballar ar embinam kai- kond agalu ghora-vira-brata-parinateyam mechchi santosadindam pandityam chittadolu taltire Jina-charanambhojamam bhavisuttam kondadalu dhatri tannam sura-gati-vadedalu lileyim Machikabbe II danaman anunamam kah kenartthi yendu kottu Jinanam manadoju dhyanisutam mudipidal inn en embudo Machikabbey ond unnatiyam I! intu tamma gurugalu Prabhachandra-siddhanta-devaram • Varddhamana-deva- raml Kavichandra-devaram' samasta-bhavya-janahgala sannidhiyolu sanyasanamam kai-kond avara pelva samadhiyam kelutta mudipidalu II pandita-maranadin i-bhu-mandaladolu Machikabbeyantevol ar kkai- kond intu negaldal arigala khanditamam ghora-vira-sanyasanama II avara vamsavataram ent endade " kall Jina-dharmma-nirmmalam bhavya-nidhanam guna-ganasrayain Manu- charitam muni-charana-kamala-bhrihgam jana-vinutam Nagavarmma-dandadhisamll vn vni anupama-Nagavarmmana kulahgane pempina Chandikabbe saj- jana-nute mani dani guni mikka patibrate siladinde Me- dinisutegam migilu pogalal an ariyem gunad ahkakartiyam Jina-pada-bhakteyam bhuvana-samstuteyam jagad-eka-daniyam II avargge su-putram budha-jana-nivahakk artt iva kamadhenuv enuttam bhuvana-janam pogalalu mikk avan udayam-geydan uttamam Baladevamll sakala-kalasrayam guna-ganabharanam prabhu panditasrayam su-kavi-jana-stutam Jina-padabja-bhrihgan anuna-dani lau-<noinclude></noinclude> evj26tf26yg7xhc5j5hsr2ke7l0u6ce 104 120079 318512 2026-05-09T10:19:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 85 kika-paramarttham oinb eraduman aere ballan cnutto dandana- yaka-Baladevanam pogalvud ambudhi-veshtita-bhuri-bhutalam 'I jnuni-nivahakke bhavya-nikarakke Jinesvara-pujegalge mikk anupania-dana-dharmmad odavihge nirantaram onde nmrggadim maneyoj anakulam maduvey andada pahginoj unbud endad im manuja-nidhananam pogalvan §-vogalvam Baladev-amarttyana II sthirane Meru-girindradinde migile gambhirane bappu sfi- garadind aggalam entu daniye surorvvijakke m... 318512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>85 kika-paramarttham oinb eraduman aere ballan cnutto dandana- yaka-Baladevanam pogalvud ambudhi-veshtita-bhuri-bhutalam 'I jnuni-nivahakke bhavya-nikarakke Jinesvara-pujegalge mikk anupania-dana-dharmmad odavihge nirantaram onde nmrggadim maneyoj anakulam maduvey andada pahginoj unbud endad im manuja-nidhananam pogalvan §-vogalvam Baladev-amarttyana II sthirane Meru-girindradinde migile gambhirane bappu sfi- garadind aggalam entu daniye surorvvijakke melu bhogiye Surarajang eney cndu kirttipudu kay-kond alkarim santatam dhareyol sri-Baladev-amattyanan ija-lokaika-vikhyatana II kall Baladova-dandanayakan alahghya-bhuja-bala-parakramam Manu-charitam jalanidhi-veshtita-dhatri- taladolu saman aro mantri-clmdarnaniyolu II srimat-Charukirtti-devara gudda lekhaka-Bokimayya barada biruda-ruvari- mukha-tilaka Gahgachariya tamma Kamvachari kandarisida (North face.) svasty anavarata-prabala-ripu-baja-vishama-samaravani-maha-mahari-sam- hara-karana-karana prachanda-dandanayaka-mukha-darp pana I kathaka-magadha- punya-pathaka-kavi-gamaki-vadi-vagmi-janata-daridra-santarppana I Jina-samaya- maha-gagana-sobhakara-divakara I sakala-muni-jana-nirantara-dana-gunasraya- Sreyamsa • Sarasvati-karnnavatamsa ' gotra-pavitra I parahgana-putra ' handhu- jana-mano-rahjanaUlurita-prabhahjanal krodha-Iobhanrita-bhaya-mana-mada-vidu- ra Gutta-Charudatta-Jimutavahana-samana-paropakarodaral papa-vidura ' Jina- dharmma-ninnmala I bhvya-jana-vatsala ' Jina-gandhodaka-pavitrikritottamahgan i anupama-guna-ganottuhga ' muni-charana-sarasiruha-bhrihga ' pandita-mandali- pundarika-vana-prasahgal Jina-dharmma-katha-kathana-pramodanuml aharabhaya- bhaisajya-sastra-dana-vinodanum appa srimat-Baladeva-dandanayakan eno negalda li a-Baladevahgam mriga- sabekshaney anipa Bachikabbegav akhilo- rvvi-bandhu puttidam guni lobaran adat-aleva Sihghnayyan udarani II vrill Jina-pati-bhaktan ishta-jana-vatsalan asrita-kalpabhhruham muni-charanambujata-yuga-bhrihgan udaran anitna-dani ma- ttina purushargge polisuvad ar ddorey embinegam negaldan i- manuja-nidhanan endu poga]gum dhare peggade-Sihgimayyana II Jina-dharmmambara-tigmarochi su-charitram bhavya-vamsottamam si- Ins. 22<noinclude></noinclude> nz1myb21ji73ts8p6mailfjgz9r92d9 104 120080 318513 2026-05-09T10:19:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 86 shta-nidhanam mantri-chintamani budha-vinutam gotra-vamsambarar- kkam vanita-chitta-priyam nirmmalan anupaman atyuttamam kure kurppam vinayambhorasi vidya-nidhi guna-nilayam dhatriyol Singimayyam II ka Sriyadevi gunagraniy i-yugadolu dana-dharmma-chintamani bhu- deviya Konti-deviya dorey anna Singimayyana vadhuva " svasty anavarata-parama-kalyanabhyudaya-sata-sahasra-phala-bhoga-bhagini dvitiya-Lakshini-samaneyuin ' saka]a-kalagamanuneyum I vi... 318513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>86 shta-nidhanam mantri-chintamani budha-vinutam gotra-vamsambarar- kkam vanita-chitta-priyam nirmmalan anupaman atyuttamam kure kurppam vinayambhorasi vidya-nidhi guna-nilayam dhatriyol Singimayyam II ka Sriyadevi gunagraniy i-yugadolu dana-dharmma-chintamani bhu- deviya Konti-deviya dorey anna Singimayyana vadhuva " svasty anavarata-parama-kalyanabhyudaya-sata-sahasra-phala-bhoga-bhagini dvitiya-Lakshini-samaneyuin ' saka]a-kalagamanuneyum I vivekayka-Brihaspati- yuin I muni-jana-vineya-jana-viniteyum I patibrata-prabhava-prasiddha-Siteyum I sainyakta-chudamaniyum udvritta-savati-gandhavaraneyum aharabhaya-bhais- hajya-sastra-dana-vinodeyum appa srimad-Vishnuvarddhana-Poysaja-Devara piriy- arasi patta-mahadevi Santala-deviyar sri-Belgola-tirtthadol Savatigandhavarana- Jinalayamani madisiy idakke devata-pujegam rishi-samudayakk ahara-danakkam jirnnoddharakkam Kalkani-nada Mottenavileyumam Gangasamudrada nadu- bayalal ayvattu-kolaga garddeya tontamumam nalvattu-gadyana ponnan ikki kattisi charuginge Vilasanakattamumam sritnad-Vishnuvarddhana-Poysala- Devaram bedikondu Saka-varsha sayirada nalvatt-aydeneya Sobhakrit-samvatsa- rada Chaitra-suddha-padiva Brihaspati-varadandu tamma gurugalu sri-Mtila- sanghada Desiyaganada Postakagachchhada sriman-Meghachandra-traividya- devara sishyarappa Prabhachandra-siddhanta-devargge pada-prakshalanam madi sarbba-badha-pariharavagi bitta datti" vritta II priyadind int idan eyde kava purushargg ayuin maha-sriyum a- kkey idam kayade kayva papige Kurukshetrorbbiyolu Banara- siyol ekkoti-munindraram kavileyani vedadhyarain kondud ond ayasam sargguin id endu saridapuv i-saijaksharain santatam " slokall sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundhara shashtir-varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih li 144. On a broken stone beside the same mantapa. namas siddhebhyah II sasanam Jina-sasana (^4^ the side). bha-chandra<noinclude></noinclude> onfacjupih5syw63f3fs8mx5oy0000a 104 120081 318514 2026-05-09T10:19:52Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 87 145 (36). On the way to Iruvebrahmadeva temple outside the enclosure. sri-Ereyagav ekavattada lo . . . . 146. At the same place, below No. 145. Nemanana pada II 147. At the same place, to the nortli of No. 146. sri-Sivaggayya 148. At the same jrface, to the north of No. 147. sri-KaJayyan 149 (37). At the same place. srimatu-Graruda-Kesiraja sthiram jiyatu 150. On the right jamb of the doorioay of the same temple (The npper porti... 318514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>87 145 (36). On the way to Iruvebrahmadeva temple outside the enclosure. sri-Ereyagav ekavattada lo . . . . 146. At the same place, below No. 145. Nemanana pada II 147. At the same place, to the nortli of No. 146. sri-Sivaggayya 148. At the same jrface, to the north of No. 147. sri-KaJayyan 149 (37). At the same place. srimatu-Graruda-Kesiraja sthiram jiyatu 150. On the right jamb of the doorioay of the same temple (The npper portion is broken.) n eseval kunda gubu . . ttisi pattamam guliya . . sigey ilc sale Gariga-rajya . nemade mantri Narasin ga . . tang aliyam viseshadiin II Ereganga-mahamatyam . . redani nata-Ganga-mahige saphala-mateyiin Gulipalan atan aliya[m] nere negalda[ni]Nagavarmman avanitaladol II atana putran abdhi-vrita-dhatriyol itane Rama-deva . . n itane Vatsarajan ileg itane tain Bhagadattan agi vi- khyA,ta-yasani tagulda ku . . mam toredun nere nontum entu (The rest is broken.) 151. On the left jamb of the doorwaij of the same temple. ppididulu . . rnarado . . rddhadi .... ttaga cho .<noinclude></noinclude> 3bnfub1nk72k13tv2k5n4wu0ucbbe37 104 120082 318515 2026-05-09T10:20:01Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 88 la ake jegadi vima . . madisida . . 152. On rock in front of the same temple. Chaga-bhakshana-chakravartti Goggiya savan aty a . , ra 153. At the same place. (Ndgari characters). Chandrakirtti 154. At the same place, beloiv No. 153. srimatu-Kachamalla-Devara jahgina senabova Subakarayya bandisida 155 (70). On a broJcen stone near the same temple. da . . nvayada Hana . . . . ya baliya srl-Gunachandra-siddhanta-de- var agra-sishyaru sri-... 318515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>88 la ake jegadi vima . . madisida . . 152. On rock in front of the same temple. Chaga-bhakshana-chakravartti Goggiya savan aty a . , ra 153. At the same place. (Ndgari characters). Chandrakirtti 154. At the same place, beloiv No. 153. srimatu-Kachamalla-Devara jahgina senabova Subakarayya bandisida 155 (70). On a broJcen stone near the same temple. da . . nvayada Hana . . . . ya baliya srl-Gunachandra-siddhanta-de- var agra-sishyaru sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sishyaru sri-Davanandi- traividya-devarum Bhanukirtti-siddhanta-devarum sri-Adhyatmi-Ba]achandra-de- varu II paramagama-varidhi .... .... nam raddhanta-chakri Nayakirtti-yami- svara-sishyan a la-chit- parinatan Adhyatmi-Ba .... ndra-munindram " Balacham .... 156. On a pillar to the south-ivest, outside Kaitchina-done. mudipidar avara guddi Sayibbe nisida} Pollabbe- kantiyargge .... ge II 157. On rock to the north of the same done. srimatu-Gandavi-siddhanta-devara guddam Sridhara-voja<noinclude></noinclude> iqlrkcy6t3m8m64u4yjii5v6qukwn74 104 120083 318516 2026-05-09T10:20:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 89 158 (69). On a broJcen stone* wliidi Jiad been near the entrance to tlie samedone. (First face). vyavritta-vichchhittaye . . kra . . Kali-kalmashaty anudinam srt-Balachandram munim pasyama sruta-ratna-rohana-dharam dhanyas tu nanye vayam II prachura-kalanvitar akutilar a-clianchajar sudda-paksha-vrittar ddosha- pachaya-prakasai - ene Ba- lachandra-deva-prabhavam en achchariye II sri-Bajachandra (Second face). bhadram appa trilo .... vara-... 318516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>89 158 (69). On a broJcen stone* wliidi Jiad been near the entrance to tlie samedone. (First face). vyavritta-vichchhittaye . . kra . . Kali-kalmashaty anudinam srt-Balachandram munim pasyama sruta-ratna-rohana-dharam dhanyas tu nanye vayam II prachura-kalanvitar akutilar a-clianchajar sudda-paksha-vrittar ddosha- pachaya-prakasai - ene Ba- lachandra-deva-prabhavam en achchariye II sri-Bajachandra (Second face). bhadram appa trilo .... vara-vihita-purttam nitya-kirtti . . chitya samuchita-charito ya ra-dhrita . . dhu-vinu yitvaham bhuja-bimba-chita-mani .... kara tvain chirad imu sama gatibhis sa kshatriya-ruddha-srl-kavi nadha .... srt- vahani (Third face.) R-ano bahha chitra-tanubhritrun a yate tara . . II sakala vandya-padaravindaiti sa ma-murttim sarvva-satva . . baka-durita-rasim bhavya-da nu vijita-Makaraketu rtti-vratindram II bhano suvika chakra ro tat-pad-bhava 159 (68). At the sarne done, <>n a pillar leaning against tJie eastern wall. (NortJi face.) sriniat-parama-gauibhira-syadvadaniogha-lahclihanai!) jiyat trailokya-nathasya sasanain .lina-sasanain ' ' :: This stone is not now fortlicoming. Ins. 23<noinclude></noinclude> qx8pmh2zgc5h8muhhcfatjw4lahu9b2 104 120084 318517 2026-05-09T10:20:25Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 90 svasti samasta-guna-sampannar appa srlmat-Tribhuvanamalla chalad-anka- rava Hoysala-settiyaru Ayyavaleya yundigeya Dammi-settiya magam Malli-settige Chaladahkarava-Hoysala-settiy endu pesaru-kottar intu Saka-varsa 1059 Saumya- samvatsarada Magha-masada sukla-pakshada sahkramanadandu tann avasanaman aridu tanna bandhugalam bidisi sama-chittadolu mudipi svarggasthan adam II (West facc.) atana sati entappa] endade II Turavammarasaga Suggavega su-putri... 318517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>90 svasti samasta-guna-sampannar appa srlmat-Tribhuvanamalla chalad-anka- rava Hoysala-settiyaru Ayyavaleya yundigeya Dammi-settiya magam Malli-settige Chaladahkarava-Hoysala-settiy endu pesaru-kottar intu Saka-varsa 1059 Saumya- samvatsarada Magha-masada sukla-pakshada sahkramanadandu tann avasanaman aridu tanna bandhugalam bidisi sama-chittadolu mudipi svarggasthan adam II (West facc.) atana sati entappa] endade II Turavammarasaga Suggavega su-putri svasti sri- Jina-gandhodaka-pavitrikritottamangeyuruin aharabhaya-bhaisajya-sastra-dana- vinodeyar appa Chattikabbe tanna purusba Chaladankarava-Hoysala-settigani vanagam tanna maga Buchananga paroksha-vineyamagi madisida nisidhige H 160. On a brolien jnllar built into the northem ivall of the same clone. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lailchhanam I jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II jagat-tritaya-nathaya namo janma-pramathine naya-pramana-vag-rasmi-dhvasta-dhvantaya Santaye II parama-sri-Jina-dharmma-nirmmala-yasam bhavyabjini-bhaskaram ' guru-padambuja-vrittan udgha-charitam vipro . . mam Meru-bhu- dhara-dhairyyam guna-ratna-varddhi-vilasat-samyaktva-ratnakarain paramotsahade ra mb ila-bhagadolull a-pu mana-gunagale 161. At the same doiie, around the middle portion of a pillar standing on the rock. sri-Dhanakirtti-devara manastambbada kambha 162. At the same place. manabha Ananda-sarnvachchhadalli kattisida doneyu 163. At the battom of the same yillar. tamm ayyange paroksha-vinaya-nisidhi Sridharahge paroksha-vinaya tamin avege paroksha-vinaya-nisidi<noinclude></noinclude> pstjd0y9yncajh4wjmk7hj3t6k7d0oy 104 120085 318518 2026-05-09T10:20:35Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 91 164. A/ the same done, on broken stones lying beside the northern wall. {First stone). dali ka go ggalam Ganga . . nisidigeya nirisidan II {Second stone). dda .... ganiade galiya sagi 165 (74). On roch to the north of the same done and to the south of the outer wall of CJiikka-betta. svasti sri Parabhava-samvatsarada Marggasira-bahula ashtaml Sukra-vara dandu Maleyala-Adhyadi-nayaka hiriya-bettadi chikka-bettak echcha II 166 (71). On r... 318518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>91 164. A/ the same done, on broken stones lying beside the northern wall. {First stone). dali ka go ggalam Ganga . . nisidigeya nirisidan II {Second stone). dda .... ganiade galiya sagi 165 (74). On roch to the north of the same done and to the south of the outer wall of CJiikka-betta. svasti sri Parabhava-samvatsarada Marggasira-bahula ashtaml Sukra-vara dandu Maleyala-Adhyadi-nayaka hiriya-bettadi chikka-bettak echcha II 166 (71). On roc/c in Bhadrabdhu cave.* (Ndgari characters). sri-Bhadrabahu-svamiya padamam Jinachandra pranamatam ! 167 (72). On rock neav the same cave Salivahana-sakabdah 1731 neya Sukla-nama-sam [va] tsarada Bhadrapada-ba 4 Budha-varadalli II Kundakundanya Desiganada sri-Charu II sishyarada Ajitaklrtti- devaru avara sishyaru Santakirtti-devara sishyarada Ajitakirtti-devaru masdpavasa- vam sampurna-madi i-gaviyalli deva-gatar adaru 168. On rock to the south-east cf tJie sam.e cave. srimatu-Lakshmisena-bhattaraka-devara sishyaru Mallisena-devara nisidlii 169. On the summit of OliiJcJca-betta, beloic tJie foot-print. sri-Bhadrabahubhali-svamiya pada 170 (73). Inscription near tJie foot-prints, wJien ascending ChikJca-betta. svasti sri Isvara-sanivatsarada Malayaja Kodayu-Sahkaranu ill irddu echcha- gaddeya haduvana huniseya muru-gundige This inscriptions is not now forthcoming.<noinclude></noinclude> 27dwm3f6xq55oow5bvifcd516i0ngtq 104 120086 318519 2026-05-09T10:20:45Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: nirai 92 171. At the same place, below No. 170. (Tamil characters.) Kodai-Sarikaranu Malaya-saragal irigu ninrum kalanikku merku ninra pulikku 172. On rock to the novth-west of torana-gamba, near the Jina figures^ Sama devaru .... 173. On Chdmvndardya rock, below the images, sri-Kanakanandi-devaru Pasi-devaru Mali-devaru 174. Ou rock to the left of the fiight of steps leading to Chikka-betta. sri-Nakhara-Jinalayada kere 318519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>nirai 92 171. At the same place, below No. 170. (Tamil characters.) Kodai-Sarikaranu Malaya-saragal irigu ninrum kalanikku merku ninra pulikku 172. On rock to the novth-west of torana-gamba, near the Jina figures^ Sama devaru .... 173. On Chdmvndardya rock, below the images, sri-Kanakanandi-devaru Pasi-devaru Mali-devaru 174. Ou rock to the left of the fiight of steps leading to Chikka-betta. sri-Nakhara-Jinalayada kere<noinclude></noinclude> bllxl2eb965spq8w0sbym6p4kdfl9bs 104 120087 318520 2026-05-09T10:20:54Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Pl, LXXL Ng 175 Ng |77 Mynre Arckaological Survey. Ng 180 318520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>Pl, LXXL Ng 175 Ng |77 Mynre Arckaological Survey. Ng 180<noinclude></noinclude> tqi2gcxkmzmdjya4w0u44da1fpo02la 104 120088 318521 2026-05-09T10:21:05Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude><noinclude></noinclude> 7k86wv5bhxxyly4kmzs4hpg8b7kfhq9 104 120089 318522 2026-05-09T10:21:15Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: The Bigger Hill or Doddabetta. 175 (70). At the jeet oj Gomatesvara, on the right. sri-Chamunda-Rajam madisidam 176 (76). Beloiv the above. (In Grantha and Vatteiuttu.) sri-Chamunda-Rajaii seyvvittan 177 (76). Below the above. sri-Gahga-Raja suttalayavani madisidam 178 (80). On the same side, on the ant-hill. sriman-maha-mandalesvara pratapa-HoysaJa-Narasimha-Devara kaiyalu maha- pradhana hiriya-bhandari Hullamayya Gommata-devara Parisva-d... 318522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>The Bigger Hill or Doddabetta. 175 (70). At the jeet oj Gomatesvara, on the right. sri-Chamunda-Rajam madisidam 176 (76). Beloiv the above. (In Grantha and Vatteiuttu.) sri-Chamunda-Rajaii seyvvittan 177 (76). Below the above. sri-Gahga-Raja suttalayavani madisidam 178 (80). On the same side, on the ant-hill. sriman-maha-mandalesvara pratapa-HoysaJa-Narasimha-Devara kaiyalu maha- pradhana hiriya-bhandari Hullamayya Gommata-devara Parisva-devara chatur- vvirnsati-tirtthakara ashta-vidharchchanegam rishiyar ahara-danakkain Savaneram bidisi kotta datti II 179 (75). At the same place, to the left of the feet. (In Ndgari characters.) sri-Chavunda-Rajem karaviyal6m 180 (75). Below the above. (In Ndgari characters.) sri-Gahga-Raje suttale karaviyal6 181. At the same place, near the left foot, beloiu No. 180. sri-Biti-Devana putra pratapa-Narasimha-Devana kayyalu maha-pradhana hiriya-bhandari Hullamayya Gomata-devara pa var avaru dana- kkam Savaneram bidisi kottar Ins. 24<noinclude></noinclude> ftgd7920jirdh7a9bmtfqf9gi2zb9po 104 120090 318523 2026-05-09T10:21:29Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 94 182 (76). On the same side, on the ant-hill. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda sri-Basavi-settiyaru suttala- yada bhittiya madisi chavvisa-tirtthakarani madisidaru mattam sri-Basavi-setti- yara su-putraru Nambideva-setti Boki-setti Jinni-setti Bfihubali-setti tamm ayya madisida tirtthakara mundana jalandaravain madisidaru II 183 (79). At the same place, below No. 182. sri-Lalita-sarovara 184 (77). At the same phtce, on the padma... 318523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>94 182 (76). On the same side, on the ant-hill. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda sri-Basavi-settiyaru suttala- yada bhittiya madisi chavvisa-tirtthakarani madisidaru mattam sri-Basavi-setti- yara su-putraru Nambideva-setti Boki-setti Jinni-setti Bfihubali-setti tamm ayya madisida tirtthakara mundana jalandaravain madisidaru II 183 (79). At the same place, below No. 182. sri-Lalita-sarovara 184 (77). At the same phtce, on the padma-pitha. svasti samasta-daitya-divijadhipa-kinnara-pannaganaman- mastaka-ratna-nirggata-gabhasti-satavrita-pada prasta-samasta-mastaka-tamah-patalam Jina-dharmma-sasanam vistaram age nilke dhare-varudhi-suryya-sasankar ullinam n 185 (104). On the pedestal of Kushmdndini in the first shrine <<f the enclosure to the right of Gomatchvara. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sisliyaru sri-Bajachandra-devara gudda Keti-settiya maga Bammi-setti madisida yaksha-devate II 186 (81). In the same enclosure, on. a stone leaning against the ivall. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lanchhanam • jiyat trailokya-nathasya sasanain Jina-sasanam II svasti samasta-bhuvanasrayam sri-prithvi-vallabha-maha-rajadhiraja parames. varam Dvaravati-pura-varadhisvarain Yadava-kulambara-dyumani sarvvajna-chuda- mani Magara-rajya-nirmmulanain Ch6|a-rajya-pratishthacharyyani srimat-prata- pa-chakravartti Hoysala-sri-vira-Narasiinha-Dev-arasaru prithvi-rajyani-geyyut- tiralu tat-pada-padmopajiviyum sriman-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sish- yaru srimad-Adhyatma-Balachandra-devara guddain svasti samasta-guna-sampan- nanuni Jina-gandhodaka-pavitrikritottamahganum sad-dharmma-katha-prasahga- nuiii (;hatur-vvidha-dana-vinodanum appa Paduma-settiya maga Gommata-setti Khara-samvatsarada Pushya-suddha uttarayana-sahkranti padi-diva Briha-vara- dandu sri-Grommata-devara chavvisa-tirtthakara ashta-vidharchchanege akshaya- bhandarav-agi kotta gadyana 12 II<noinclude></noinclude> t9726wfhcii0xjy7b8l80ojtjp1a48u 104 120091 318524 2026-05-09T10:21:42Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 95 187. In the same enclosure, on the ptdestal of Vrishabha. sri-Mulasahgha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvaya Nayakirtti- siddhanta-chakravarttigala gudda Basavi-setti madisidam ' 188. In the same enclosure, on the pedestal of Vdsiipujija. srl-Mulasangha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvaya Nayakirtti- siddhantachakrava-rttigala gudda Basavi-setti madisidam II 189. In the same enclosure behind Gomatdsvara, on the pedestal of Samb... 318524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>95 187. In the same enclosure, on the ptdestal of Vrishabha. sri-Mulasahgha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvaya Nayakirtti- siddhanta-chakravarttigala gudda Basavi-setti madisidam ' 188. In the same enclosure, on the pedestal of Vdsiipujija. srl-Mulasangha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvaya Nayakirtti- siddhantachakrava-rttigala gudda Basavi-setti madisidam II 189. In the same enclosure behind Gomatdsvara, on the pedestal of Sambhava. sri-Mulasahgha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvayada sri-Naya- kirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda Balleya- [da] ndana [ya] kam madisidam W 190. In the same enclosure. on the pedestal of the image to the rigJti of Kunthu. sri-Mulasahgha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvayada sri-Naya-ki- rtti-siddhanta-chakravarttigala gudda Balleya-dandanayakam madisidam " 191. In the same enclosure, inscriptiou in inlc on the beam in front of Pushpadanta. Durmmukhi-samvatsarada Pushya-masada suddha-Bidige Mahgla-vara Kopa- napurada ya-setti Gummata-setti danada v-adaru .... 192. In the same enclosure, inscription ni ink ou the beam in Jront of Sreyanisa. (Ndgar/ characters.) sri Samvat 1546 varsha Jeshta-sudi 3 Ravi-vasari Gomatasvamiki jatra kiy6 G-6mata-bahupalai Prajausavalai Kadika-banisa bramachari pura-sthane purl bratru- putra-sama 193. In the same enclosure, on the pedestal of Abhinandana. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sishyaru sri-Balachandra-devara gudda Ahki-setti Abhinandana-devarain madisidam<noinclude></noinclude> g4ay97mlovdz0wer81lcpkxpyqq7kz0 104 120092 318525 2026-05-09T10:21:53Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 96 » 194. In the same enclosure, on the pedestal of Sdnti. sri-Mulasarigha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvayada sri Naya- kirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda Kaminatada Rami-setti madisida 195. In the same enclosure, to the lejt of Gomatesvara, on the pedestal of Ajita. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sishyaru sri-Balachandra-devara gudda surikada Bhanudeva-heggade madisida Ajita-bhattarakaru 196. In the same enclosure, on... 318525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>96 » 194. In the same enclosure, on the pedestal of Sdnti. sri-Mulasarigha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvayada sri Naya- kirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda Kaminatada Rami-setti madisida 195. In the same enclosure, to the lejt of Gomatesvara, on the pedestal of Ajita. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sishyaru sri-Balachandra-devara gudda surikada Bhanudeva-heggade madisida Ajita-bhattarakaru 196. In the same enclosure, on the pedestal of Sumati. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala gudda Bidiyama-setti madisida Sumati-bhattarakaru II 197. In the same enclosure, on the pedestal of Vardhamdna. sri-Mulasarigha Desiyagana Pustakagachchha Kondakundanvaya Nayakirtti- aiddhanta-chakravarttigala gudda Basavi-setti chaturvvimsati-tirtthakarara madi- sidain II 198. In the same enclosure, on the pedestal of Malli. sri-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala sishyaru sri-Balachandra-devara gudda Kalaleya Mahadeva-setti Malli-bhattarakarara madisida 199. ln the same enclosure, on a pillar considered as the foot-stool of the Ganadharas. (East face.) Saka-varsha 1202 neya Pramadhi-samvatsarada Kartika-suddha 10 Soma- varadandu srimanu-maha-pasayata Tirumappa .... dhikari Sambhu-devanna- navara . . . . lu Mallannanavaru sri-Gommata * marigala-maha srt sri 200. On the same pillar, south face. Sarvadhari-samvacharada Chaitra-suddha-Padya Brihavaradandu sri-Gomata- devara nityabhishekakke Biteyanahaliya Menasina-Soyi-setiya maga Madi-seti kotta . . dyanam 1 pana 2 halu mana I<noinclude></noinclude> ppbtj7vpmsbx6iqw1tmq3ci9bygnfhv 104 120093 318526 2026-05-09T10:22:04Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 97 201. In the last shrine of the same encloswre. on the Chandraprabha image. (Ndgari characters.) Samvat L635 . . Pimatloha-sa I Pha-sudiya Senaviramataji sri-Jagatakarataji pada Bhattddarajl prarasatlvadava . . . . u . . maghdpade sri-Kayasoraghaji 202. I n the same shrine, on tJie smaller image. (Ndgari characters.) Samvata 1548 Parabhava-sam Je-sudda 3 Mulasahgha agushajc sri-Jagad ta .... jnakapada .... lam tadamat . . medarajad satarab... 318526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>97 201. In the last shrine of the same encloswre. on the Chandraprabha image. (Ndgari characters.) Samvat L635 . . Pimatloha-sa I Pha-sudiya Senaviramataji sri-Jagatakarataji pada Bhattddarajl prarasatlvadava . . . . u . . maghdpade sri-Kayasoraghaji 202. I n the same shrine, on tJie smaller image. (Ndgari characters.) Samvata 1548 Parabhava-sam Je-sudda 3 Mulasahgha agushajc sri-Jagad ta .... jnakapada .... lam tadamat . . medarajad satarab 203 In the upper storey of the same enclosure, inscHption iu ink on a beam of the lasf aiikana near the left hand of Gomafesvara. (Ndgari charaeters.) Samvat 1548 varushe Chaitra-vadi 14 da ne bhataraka sri-Abhayachandrakasya sishya Brahma-dharmma-ruchi Brahmagunasagara-pam I! ki ka yatra saphala 204. On a stone in the open /jarrf infront of Gdmatisvara. Gerasopeya Apa-nayakara maga Lingannanu sashtahgav eragidanu 205. At the same place. (Ndgari characters.) amachi rakama thaii tumachi Tra] kama ghaii (amachi rakama theii tumachi [ra] kama gheii) 206. At the same place. (Mahdjani characters.) sri li srl-Ganasaa nama Sao Harakha-chanda-dasaji Savata 1800 Migasara-vidi 13 garaii (sri-Ganesava namah Sao Harakha-chanda-dasaji Saiuvat 1800 Magasara- vadi 13 gurau) Ins. 25<noinclude></noinclude> mxho0n0wzkix3xds2323i3p85k65ssr 104 120094 318527 2026-05-09T10:22:14Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 98 207. At the same place. (Mahdjani characters.) sri II sri-Ganasaa namah Sao Kapiira-chanda Meti-chanda Satidi-ra Savata 1800 Magasara-vadi 13 Garau (sri-Ganesaya namah Sao Kapura-chanda Moti-chanda Satidi-ra Samvat 1800 Magasara-vadi 13 Gurau) 208. On the step leading to tlie Ashtadikpdlalta-mantapa from the same yard. (Mahdjani characters. ) Savata 1842 Maha-sada 5 Ata-dasa Agara-vala Dala-vala Panapathaya va Sata Bhagavana-dasa jataraka a... 318527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>98 207. At the same place. (Mahdjani characters.) sri II sri-Ganasaa namah Sao Kapiira-chanda Meti-chanda Satidi-ra Savata 1800 Magasara-vadi 13 Garau (sri-Ganesaya namah Sao Kapura-chanda Moti-chanda Satidi-ra Samvat 1800 Magasara-vadi 13 Gurau) 208. On the step leading to tlie Ashtadikpdlalta-mantapa from the same yard. (Mahdjani characters. ) Savata 1842 Maha-sada 5 Ata-dasa Agara-vala Dala-vala Panapathaya va Sata Bhagavana-dasa jataraka aya (Samvat 1842 Maha-sudi 5 Ata-dasa Agara-vala Dili-vala Panapathiya vo Setha Bhagavana-dasa jatarako aye) 209. ln the passage leading out from the same yard. (Mahdjani characters.) Samata 1800 Posa-bada 14 Manga raya Balakisanaji tesuvako Shandela- vala Budha-lala Ganga-ramaja karano bhoga (Samvat 1800 Posa-bada 14 Manga [la-vara Santosha] -raya Balakisanaji tesuvako Shandela-vala Budha-lala Ganga-ramaji karano bhoga ) 210. At the same place. (Mahdjaui characters.) Savata 1800 mata Asada-sada 10 Sanachara-vara Satasha-rayaja Bala-kasa- naja Aja-dataja Chana-raya va Dana-dayala a bata Aja-dataja ika jatara Isathana Pathaka Agara-vala Saravaga Panapatha-ka Gayala-gata a- yatha (Samvat 1800 miti Ashadha-sudalO Sanichara-vara Santosha-rayaji Bala- kisanaji A ji-dataji Chaina-raya va Dina-dayala ai beta Aji-dataji eka jatara Isthana Pethaka Agara-vala Saravagi Panipatha-ka Goyala-goti ayethe) 211. At the same place. (Mahdjani characters.) Savata 1800 Pasa-vada 6 Magala-vara Vanavara-lala Dana-dayalaka bata {Samvat 1800 Posa-vada 6 Mangala-vara Vanavari-lala Dina-dayalaka beta)<noinclude></noinclude> tarvu4vnpyezfusic9vqivi65tldd2n 104 120095 318528 2026-05-09T10:22:26Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 99 212. At the same place. (Mahdjani characters.) Savata 1812 Basasha-sada 11 vara Magala Bala-rarna Rama-kasanaka bata A [garava] la Sara [vaga Ka]sa-raya Ga [kala] gadhaya [samvat 1800] Vasasha i ra (Samvat 1812 Vaisakha-suda 11 vara Mahgala Balu-rama Rama-kisanaka betA Agaravala Saravagi Keso-raya Gokala-ghadhiya Vaisakha- 213. At the same place. (Mahdjani oharacters.) Savata 1843 mata Maha-vada 3 Lasha [ma] na-rayaka bata Taira-mala Narat... 318528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>99 212. At the same place. (Mahdjani characters.) Savata 1812 Basasha-sada 11 vara Magala Bala-rarna Rama-kasanaka bata A [garava] la Sara [vaga Ka]sa-raya Ga [kala] gadhaya [samvat 1800] Vasasha i ra (Samvat 1812 Vaisakha-suda 11 vara Mahgala Balu-rama Rama-kisanaka betA Agaravala Saravagi Keso-raya Gokala-ghadhiya Vaisakha- 213. At the same place. (Mahdjani oharacters.) Savata 1843 mata Maha-vada 3 Lasha [ma] na-rayaka bata Taira-mala Narathana-vala Natamala Gana-rama Dhana pai . . daja parapa .... naraka Sahanavala (Samvat 1843 miti Maha-vadi 3 Lashamana-rayaka beta Tira-mala Nara- thanavala Nata-mala Gainl-rama Dhana daji Sa- hanavala) 214. At the same place. (Ma liajan i c h aracters.) Savata 1812 mata Vasasha-vada 8 vara Sana Satha Raja-rama Rama-kara- sana Magata-rayaka batasGayala-gata . . ra . . . . Sara-pala Sabha-natha bata nayaka bata (Samvat 1812 miti Vaisakha-vadi 8 vara Sani Setha Raja-rama Rama- karasana Mahgata-rayaka beta Goyala-goti . . ra . . Sirai-pala Sambhu- natha beta naya .... ka beta^ 215. At the same place. (Mahajani characters.) sada Magala-vara Naya Narayanaja Vahada rathatha i . . . . jahataya rama Dana-mala Ka- sada bamadaya kasada Jainada-rayaja vana . <ja . . ralama { suda Mahgala-vara Naya Narayanaji Vahada rathatha i . . . . jahataya rama Dana-mala Keso-da bamadaya kasada Jainanda-rayaji)<noinclude></noinclude> qad2xc3oxge3cfhwg16qs4x56vltshm 104 120096 318529 2026-05-09T10:22:36Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 100 216. At the same place. (Mahdjani characters.) Kasava-rayaka beta Savata 1812 Vasasha sada 11 vara Magala-vara Sama- ra-malaka bata Maja-rama Gaganaya Madana-gada Panapathaya Agara- vala (Kasava-rayaka beta Samvat 1812 Vaisakha-sudi 11 vara Mangala-vara Samira-malaka beta Moji-rama Ganganiya Mandana-gadha Panipathiya Agara-vala) 217. At the same jdace. (Ma lidja ni cJiaracters.) Samata 1800 Jata-sada 3 karabadhaka-Sata imanapana thanaya }... 318529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>100 216. At the same place. (Mahdjani characters.) Kasava-rayaka beta Savata 1812 Vasasha sada 11 vara Magala-vara Sama- ra-malaka bata Maja-rama Gaganaya Madana-gada Panapathaya Agara- vala (Kasava-rayaka beta Samvat 1812 Vaisakha-sudi 11 vara Mangala-vara Samira-malaka beta Moji-rama Ganganiya Mandana-gadha Panipathiya Agara-vala) 217. At the same jdace. (Ma lidja ni cJiaracters.) Samata 1800 Jata-sada 3 karabadhaka-Sata imanapana thanaya } 7 amadha ra ra . . lasaraya . . rayaja Isa-ramajaLasanaya Halasa-raya Balaka-dasa Saravaga Agara-vala Panapatha Garaga-gata Banaya Sananaya (Sarnvat 1800 Jetha-sudi 3 karabadhaka-Setha imanapana thanaya yamadha ra ra . . lasuraya . . rayaji Isa_ ramaji Lasaniya Hulasa-raya Balaka-dasa Saravagi Agaravala Pani- patha Garaga-goti Baniya Sananiya) 218. At tJte same place. Malidjani chararters.) Uda-saga Vagavala ratata .... rajapa . . . . pa vala (Udai-simha Vagada vala vala) 219. At the same place. (Mahdjani characters. ) Savata 1812 Vasasha-sada 8 Navala-raya Sakara-dasaka bata ayatha (Samvat 1812 Vaisakha-sudi 8 Navala-raya Sankara-dasaka beta ayatha) 220. At the same place. (Mahdjani characters.) Savata 1812 mata Vasasha-sada 8 Sanacharaka dana Satasha-rayah Maga- na-ramaka bata Jaikaranaka pata Saravaga (Samvat 1812 miti Vaisakha-suda8Sanicharake dinaSantosha-rayaMagani- ramaka beta Jai-karanaka pota Saravagi)<noinclude></noinclude> qtkm9nlfs384yin5y44m67vkxifh8g1 104 120097 318530 2026-05-09T10:22:48Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 101 221. Arottnd t/ie central ceiling of the Ashtadikpdlaka-mantapa. (North.) aras-Adityangav Achambikegav olavinim puttidar pPampa-rajam Haridevam mantri-yuthagrani guni Bala(7?a.s7.)devannan end int ivar liiniu- varmn urvvl-khyata-Karnnatika-kula-tilakar mMachi-rajange mavan- dir araty-uchehanda-saktar (Soitth.) jJina-pati-pada-hhaktar mmahadhara- yuktarll sakala-sachiva-nathah sadhitarati-yuthah i parihrita-para-daro ( West) Bharati-kantha-harah i... 318530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>101 221. Arottnd t/ie central ceiling of the Ashtadikpdlaka-mantapa. (North.) aras-Adityangav Achambikegav olavinim puttidar pPampa-rajam Haridevam mantri-yuthagrani guni Bala(7?a.s7.)devannan end int ivar liiniu- varmn urvvl-khyata-Karnnatika-kula-tilakar mMachi-rajange mavan- dir araty-uchehanda-saktar (Soitth.) jJina-pati-pada-hhaktar mmahadhara- yuktarll sakala-sachiva-nathah sadhitarati-yuthah i parihrita-para-daro ( West) Bharati-kantha-harah i vidita-visada-kirttir vvisrutodara-murttis sa jayatu Baladevah sri-Tinendrahghri-scvah II 222. Oii thefirst pillar to the right of tlie same mantaya. ( Sout/i face.) Kalayukta-samvatsarada Magha-ba 12 lu Gummi-setti maga setti darsanav adann i Kalayukta-samvatsarada Magha-ba 12 . . Puttanna maga Chika- nnanu darsanav adaru il 223 (98). Un the south-west pillar of the sarne mantapa. (East face). sri 1 svasti sri vijayabhyudaya-Salivahana-Sakha-varusha 1748 ne sanda vart- tarnanakkc saluva Vyaya-nama-samvatsarada Phalguna-ba 5 Bhanu-varadallu Ka- syapa-gotre Ahaniya-sutre Vrishabha-pravare Prathamanuyoga-sakhayain sri-Cha- vunda-Raja-vamsastharadaBilikere-Anantarajai-arasinavara prapautraTotad-Deva- rajai-arasinavara pautra Satyamahgalada Chaluvai-arasinavara putra srlman-Mahi- sura-pura-varadhisa-sri-Krishna-Raja-vadeyaravara sammukhadalli bharigatu kan- dachara savara-kacheri (North face) yilakhe bhakshi Devarajai-arasinavaru sri- Goniatesvara-svanhyavara mastakabhisheka-pujotsavad divasa svarggasthar add- akke sri-mathadinda varshainprati-varshadallu sri-G6matesvara-svainh'avarige pada-puje muntada sevarttha nadeyuva hage yivara putrar ada Putta-Devarajai- arasinavaru 100 varaha hakiruva puduvattina sevege bhadrain bhuyad varddhatam Jina-sasanani I! sri II 224. On another pillar, at the same place. ( West face). srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam iivat trailokya-nathasya sasanain Jina-sasanam i Ins. ^ 26<noinclude></noinclude> q2opblzaxus3c2tyek6pxg6thlpqnq1 104 120098 318531 2026-05-09T10:23:00Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 102 Sakha-varsha savirada 1459 taneya Vilambi-samvatsarada Magha-suddha 5 yalu Gerasoppeya Chavudi-satiru Agani-Bommayyana maga Kambhayyanu tanna kshetra adahag iralagi Chavudi-satiru adanu bidisi kottudakke vondu-tandakke ahara-dana Tyagada Bramhana mundana huvina tota vondu padi akki akshate- puhja ishtanu achandrarkka-sthayiyagknavu nadasi bahenu mangala-ma sri sri sri sri sri II 225 (100). On the suutJtface of the same pillar. tat-samvatsaradalu... 318531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>102 Sakha-varsha savirada 1459 taneya Vilambi-samvatsarada Magha-suddha 5 yalu Gerasoppeya Chavudi-satiru Agani-Bommayyana maga Kambhayyanu tanna kshetra adahag iralagi Chavudi-satiru adanu bidisi kottudakke vondu-tandakke ahara-dana Tyagada Bramhana mundana huvina tota vondu padi akki akshate- puhja ishtanu achandrarkka-sthayiyagknavu nadasi bahenu mangala-ma sri sri sri sri sri II 225 (100). On the suutJtface of the same pillar. tat-samvatsaradalu Gerasoppeya Chaudi-settirige Dodadevappagala maga Chikananu kotta dharmma-sadhana namage anumatya baralagi nivu navage pariharisi kottudakke 1 tandakke ahara-danavanu a-chandrarkka-sthayiyagi nadasi bahevu mahgaja-maha sri sri sri sri sri II 226 aoi). Below the above. tat-samvatsaradalu Gerasoppeya Chavudi-settarige kavigalaiuagaBommananu kota dharma-sadhana namadhi anupatya baralagi nivu navage pariharisi kottu- dakke varsha 1 kke ara-tingalu paryyanta 1 tandakke ahara-danavanu a-chandrarkka- sthayiyagi nadasi bahevu mangala-maha sri sri sri sri " 227 (102). On the east face of the same pillar. i modal a . . . . tat-samvatsaradalu Gerasoppeya Chavudi-sattirige huvina Che- nnayyanu kota dharma-sadhanada sambandha nanna kshetravu ada hakiralagi nivu a-kshetravanu bidisi ko II 228 (103). At the same place, on the east face of the thircl pillar. Sakha-varusha 1432 daneya Sukla-samvatsarada Vaisakh-ba 10 lu mandale- svara Kulottuhga-Chahgalva-Mahadeva-mahipalana pradhana-siromani Kesava- natha-vara-putra kula-pavitrain Jina-dharmma-sahaya-pratipalakar aha Bomyana- mantri-sahodarar aha samyaktva-chudamani Chenna-Bommarasana Nahjaraya- pattanada sravaka-bhavya-janahgala goshti-sahaya sri-Gummata-svamiya balliva- dava jirnnoddharava madisidaru sri II 229. At the same place, on the icest face of the seconcl pillar in the second roiv. ka-samvatsara Sravana-su 5 si pala a-gramadalli na kiya-<noinclude></noinclude> 1cbeh7rpn4f8rnmk85re1i9rc9v27nn 104 120099 318532 2026-05-09T10:23:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 103 na . . ya . . gramakke salu dalu kattu . . . daramblia-uirarauiblia-sakala-suvarnnadaya-sakala-davasadaya a garu a- grania ga 11 . . varahagalanu 230. On tJie south face of the same pillar. Kru pliala .... anubha . . . . ko ya simege Bekkada . . kandu ya vftlj .... a-gramakke .... vanu nive tettukondu a-gramadalina namaga saluva pattigeyanu pautra-parampare a-chandrarkka-stha- yiyagi anubhavisikondu baruvadu yi kraya-sadhana yi-maryyadi... 318532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>103 na . . ya . . gramakke salu dalu kattu . . . daramblia-uirarauiblia-sakala-suvarnnadaya-sakala-davasadaya a garu a- grania ga 11 . . varahagalanu 230. On tJie south face of the same pillar. Kru pliala .... anubha . . . . ko ya simege Bekkada . . kandu ya vftlj .... a-gramakke .... vanu nive tettukondu a-gramadalina namaga saluva pattigeyanu pautra-parampare a-chandrarkka-stha- yiyagi anubhavisikondu baruvadu yi kraya-sadhana yi-maryyadi kraya-sadhana ryya Naga-gavudana da sthanika sakshigalu na haliya 1 Balamalle-devaru Najje-gavuda hindala da Kot- tana-gavuda Basattara-gavuda haliya timrttavana muyi maryya 231. Oii tJie southface of the first pillar to tJte left of the sanie mantapa. Pandita-devaru madittu mahabhishekadolage halu-mosaroge 2 pujarige 1 bhagi ke^asigajige kalukutigarige bhagi '2 bhandikararige 1 tappidavara kai s&sti charu hariyana 1 232. On the soutkface of tlte 2nd pillar, at tlte same place. srlmatu-Vyaya-samvatsarada Maga-suddha 13 neya Trayddasiyalu Kariya- Kantana-settiyara makkalu Kariya-Birumana-settiyara tamma Kariva-Gummata- sattiyaru biditiyinda sahgava kudikondu Behiguladalu Gummata-nathaiia padada munde Ratnatrayada nompiya udyapaneya niadi sarigha-piijeya madi kirtti-punya- vanu uparjisikondaru srl 233. 0)t tlte east face oj tJte eame pillar. srimatu-Kariya-Bommanagv Gimnnata-nathane gati kara 234 (85;. On a stove to the left of tJie doorway of tJi* GdmaUhavara temple. sri-Gommata-Jinanara nara- nagaraara-Ditija-khachara-pati-pujitanara I yogagni-hata-Sraaranara<noinclude></noinclude> 84juvs49efzu233u8nmbsgisb45egka 104 120100 318533 2026-05-09T10:23:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 104 yogi-dhyeyanan ameyanam stutiyisuvem II kramadim mey vonard arada kramade matain bittu tann itta cha- kram aduni nihprabham age siggan olakond atmagrajahg olpu gey- du mahi-rajyaman ittu pogi tapadim karmmari-vidhvamsiy a- da mahatniam Puru-sunu-Bahubalivol rnatt aro manonnatar II dhrita-jaya-bahu-Bahubali-kevali-rupa-sainana-paneha-vim- sati-samupeta-pancha-sata-chapa-samunnati-yuktam appa tat- pratikritiyam mano-mudade madisidani Bharatam jitakhi... 318533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>104 yogi-dhyeyanan ameyanam stutiyisuvem II kramadim mey vonard arada kramade matain bittu tann itta cha- kram aduni nihprabham age siggan olakond atmagrajahg olpu gey- du mahi-rajyaman ittu pogi tapadim karmmari-vidhvamsiy a- da mahatniam Puru-sunu-Bahubalivol rnatt aro manonnatar II dhrita-jaya-bahu-Bahubali-kevali-rupa-sainana-paneha-vim- sati-samupeta-pancha-sata-chapa-samunnati-yuktam appa tat- pratikritiyam mano-mudade madisidani Bharatam jitakhila- kshitipati-chakri Paudanapurantikadol Purudeva-nandanani II chira-kalani sale taj-Jinantika-dharitri-desadol loka-bhi- karanam kukkutasarppa-sahkulani asahkhyani putte dal Kukkute- svara-naman tad-agharig adudu balikkam prakritargg ayt ago- charam ant a-mahi mantra-tantra-ni^-atar kkanbar ggad innuni palar II kelalk appudu deva-dundubhi-ravam mat eno diyyarchchana- jalani kanalum appud a-Jinana padodyan-nakha-prasphural- lila-darppanamain nirikshisidavar kkanbar nnijatita-ja- nniajamb-akritiyam mahatisayam a-devahg ila-visrutani II janadim taj-Jina-visrutatisayamain tain keldu nolp alti cbe- taneyo] puttire pogal udyamise durani durggamam tat-pura- vaniy end aryya-janam prabodhisidod ant adandu tad-deva-kal- paneyini rnadipen endu madisidan int i-devanani Gomatain II srutamum darsana-suddhiyuni vibhavamum sad-vrittamuin danamum dhritiyum tannole sanda Gahga-kula-chandrain Eachamallain jagan- nutan a-bhumipan advitiya-vibhavain Chamunda-flayam Manu- pratimani Gommatan alte madisidan int i-devanam yatnadimll ati-tuhgakritiy adod agad adarol saundaryyam aunnatyamuin nuta-saundaryyamum age matt atisayam tan agad aunnatyainuin nuta-saundaryyamum urjjitatisa}-amum tannalli nind irdduv em ksliiti-sampuj)amo Gommatesvara-Jina-sri-rupam atmopamam li pratividdham bareyal Ma} r ani nereye nodal Nakalokadhipani stuti-geyyal Phaninayakain nereyan end and anyar ar arppur ini pratividdhain bai^al samantu tave nodal bannisal nissama- kritiyain dakshina-Kukkutesa-tanuvam sascharyya-saundaryyamarn II mareduin paradu mele pakshi-nivaham kaksha-dvayoddesadol miruguttum poraponmugmn surabhi-Kasmiraruna-chchhayam i- terad ascharyyaman i-tri-jokada janam tan eyde kand irddud ar nnerevar nnettane Gommatesvara-Jina-sri-murttiyain kirttisal I! nela-gatt a-Nagalokain tajam avani disa-bhitti bhitti-brajam svas- tala-bhagain muchchanain megana surara vimanotkarain kiita-jalam<noinclude></noinclude> 4ztm4z3moac2z1gd4bwrs6zldifpqtb 104 120101 318534 2026-05-09T10:23:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 105 vila«at-taraugham antar-vvitata-mani-vitanam samant age nityam nilayam sri-Gommatesahg enisidudu Jinoktavalokam trilokam II anupama-riipane Smaran udagrane nirjjita-Chakri matt uda- rane nere geldum ittan akhilorvviyan aty-abhimaniye tapas- sthanum erad-ahghriy itt eleyol irddapud emban anuna-bodhane vinihata-karmma-bandhan ene Bahubalisan id en udattano ll abhimana-sthira-bhavamam namage malk aty-udgha-manonnatam subha-saubhagyaman Ahgajam bhuja-ba... 318534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>105 vila«at-taraugham antar-vvitata-mani-vitanam samant age nityam nilayam sri-Gommatesahg enisidudu Jinoktavalokam trilokam II anupama-riipane Smaran udagrane nirjjita-Chakri matt uda- rane nere geldum ittan akhilorvviyan aty-abhimaniye tapas- sthanum erad-ahghriy itt eleyol irddapud emban anuna-bodhane vinihata-karmma-bandhan ene Bahubalisan id en udattano ll abhimana-sthira-bhavamam namage malk aty-udgha-manonnatam subha-saubhagyaman Ahgajam bhuja-balavashtambhamam chakrava- rtti-bhuja-darppa-vilopi Bahubali trishna-chchhedamam mukta-ra- jya-bharani muktiyan apta-nirvvriti-padani sri-Gommatesam Jinarn II sphurad-udyat-sita-kantiyim parisarat-saurabhyadindam diso- tkaramam mudrisutum nameru-sumano-varsham sphutam Gommate- svara-devottama-charu-divy.vsiradol devarkkalind adudam dharey ellam nere kandud a-mahimey a-devahg ad ascharyyame II enag ayt ikshisal agad ayt enage kanalk embavol ayte pel vanita-balaka-vriddha-gopa-tatiyum kand alkarind arvvinam (dinav ond avagam udgha-divya-kusumasaram mabi-loka-16- ichana-santoshadam aytu Gommata-Jinadhisottamahgagradol II imiruguva taraka-prakaram i-paramesvara-pada-seveg end «erapude bhaktiyindam ene nirmmalinam ghana-pushpa-vrishti band eragidud abhradim dhareg adabhrataraabhuta-harsha-koti kan- dered ire sanda Belgulada Gommata-nathana pada-padmadol II Bh«,ratanan adi-chakradharanam bhuja-yuddhade gelda kaladol duiita-mahariyam tavisi kevala-bodhaman alda kaladol sura-tati munne madidudu pu-maJe}' i-dorey akkum embinam suridudu pushpa-vrishti vibhu-Bahubalisana mele lileyim II kemmag id eke nada palav-andada nandida bindigarkkalam nim marulagi devar ivar end avaram matigettu ninnan e- k amma tolalchidappe bhava-kananadol paramatma-riipanam Gommata-devanam neneya niguve jati-jaradi-duhkhamam II sammadav agal aga koleyuin pusiyum kalavum parahgana- sammatiyum parigrahada kahksheyum emb ivarindam adod en- dum manujahg iratreya paratreya ked enutuin mahochchadol Gommata-devan irddu sale saruvavol esedirddan ikshisai II emmuman i-vasantanuman induvumam nane-villum ambumam kemmag anatha-yuthamane madi bisuttu tapakke pundu nind im migil appud em padevud end ati-mugdhayar alpa nadamum Gommata-deva ninna kivig eydave ninnavol aro nihkriparll Ins. 27<noinclude></noinclude> qudwwy0k56r7smuw0yhcke70tje3n24 104 120102 318535 2026-05-09T10:24:01Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 106 emman id eke nim bisutey end eleyum latikahgiyarkkalum tamm alalinde bandu bigiy-appidar embinam angadalli pu- ttum murid otti talta latikaliyum oppe tapo-niyogadol Gommata-devan irdd irav Ahlndra-Surendra-muntndra-vanditam II tammane podar enn anujar ellarum eyde tapakke ninum int amma tapakke vodod enag i-siriy oppadu bed enuttum a- nnam manam ildum annu migeyum bage-gollade dikshe-gonde nim Gommata-deva ninna tarisand-alav aryya-janakke go... 318535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>106 emman id eke nim bisutey end eleyum latikahgiyarkkalum tamm alalinde bandu bigiy-appidar embinam angadalli pu- ttum murid otti talta latikaliyum oppe tapo-niyogadol Gommata-devan irdd irav Ahlndra-Surendra-muntndra-vanditam II tammane podar enn anujar ellarum eyde tapakke ninum int amma tapakke vodod enag i-siriy oppadu bed enuttum a- nnam manam ildum annu migeyum bage-gollade dikshe-gonde nim Gommata-deva ninna tarisand-alav aryya-janakke gommatam II nimm adiy enna dhatriyolag irddapuv emb idu veda dhatri tam nimmadum ennadum bagevod all adu ber adu drishti-bodha-vi- ryyam mahitatma-dharmmam Abhavoktiyol emba nijagrajoktiyim Gommata-deva nim manada mana-kashayaman eyde tuldidai II tamma tapasvigalge ku-tapa-sthiti veld abalahga-sahgatam tamma sariram age negalv anyataraptar asasta-vrittakam kammariy-ojan andame valam sva-parakshaya-saukhya-hetuvam Gommata-deva nim tapaman ant upadesakan adud oppade II nim manamam nijatmanol akampitam ag ide mohaniya-mu- khyam manid odi bile ghana-ghati-balam bala-drik-prabodha-sau- khyam mahimanvitam negale varttisi mattam aghati-ghatadim Gommata-deva mukti-padamam padedai nirapaya-saukhyamam II kammidav appa kada posa-pugalin archchisi pada-padmamam sammadadinde nodi bhavad-akritiyam balagondu balla-pah- gim manam oldu kirttipavar em krita-krityaro Sakran-andadim Gommata-deva ninnan arid archchisutirppavar em kritarttharo II Kusumastram kama-samrajyada mahimeyan ant irddodam munne tannol vasudha-samrajya-yuktam Bharata-kara-vimuktam rathahgastram ugram- su-saman tann udgha-dorddandaman elasidodam bitt avam mukti-samra- jya-sukharttham diksheyam Bahubali taledan emmannar en endo rnanbar II manadim nudiyim tanuvind enasum mun nerapid aghaman alaripen emb i- manadindam osedu Gommata- Jinanam stutiyisidan intu Sujanottamsam II su-janar bbhavyare tanag avar ajasram uttarnsam. appa purulim Boppam Sujanottamsan enippam . su-janargg uttamsam emba puruhnd enisam II i-Jina-nuti-sasanamam sri-Jina-sasana-vidam vinirmmisidam vi- dya-jita-vrijinam su-kavi-sa- maja-nutam visada-kirtti Sujanottamsam II<noinclude></noinclude> swkaf10t0pvhvv5e3czkrelncd25nbe 104 120103 318536 2026-05-09T10:24:11Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 107 vara-saiddhantika-chakre- svara-Nay akirtti- vratindra-sishy am nij a-chit- parinatan adhyatma-kala- dharan ujvala-kirtti Balachandra-munindram II ±an-muni-niyogadiin II podavige sanda Gommata-Jinendra-guna-stava-sasanakke Ka- nnada-gavi-bappan end enipa Boppana-panditan oldu peld ivam kadayisidam balani Kavadamayyana Devanan altiyinde Ba- gadegeya Rudran adarade madisidam vilasat-pratishtheyam II 235 (86). On the west face of the same stone.... 318536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>107 vara-saiddhantika-chakre- svara-Nay akirtti- vratindra-sishy am nij a-chit- parinatan adhyatma-kala- dharan ujvala-kirtti Balachandra-munindram II ±an-muni-niyogadiin II podavige sanda Gommata-Jinendra-guna-stava-sasanakke Ka- nnada-gavi-bappan end enipa Boppana-panditan oldu peld ivam kadayisidam balani Kavadamayyana Devanan altiyinde Ba- gadegeya Rudran adarade madisidam vilasat-pratishtheyam II 235 (86). On the west face of the same stone. svasti sri Belugula-tirtada Gommata-devara sutt-alayadolu vadda-byavahari Mosaleya Basavi-settiyaru tavu madisida chaturvvimsati-tirtthakara ashta-vidhar- chchanege Mosaleya nakarahgalu varisa-nibandhiyagi koduva padi Nemi-setti Basavi-setti pa 4 Grahgara Mahadeva Chikka-Madi pa 2 Dammi-setti pa 4 Bitti- setti Bichi-setti Elagi-setti pa 3 Uyama-setti Bidiyama-setti pa 4 Mahadeva- setti Ratte-setti pa 2 Parisa-setti Basavi-setti Rayi-setti pa 4 Maraguli-setti Hoysala-setti pa 2 Nambideva-setti pa 5 Choki-setti pa 5 Jinni-setti pa 5 Bahu- bali-setti pa 5 pattanasami-Ahki-setti Mali-setti pa 3 Mahadeva-setti Govi-setti pa 2 Bammi-setti Muki-setti pa 2 Marandi-setti Mahadeva-setti pa 2 Bairi-setti Mari-setti pa 2 Sovi-setti Duddi-setti pa 2 Haruva-setti Haradi-setti pa 2 Bam- mandi pa 2 Santeya pa 1 Kutaiyya pa 2 Masani-setti Kuti-setti Basavi-setti pa 3 Chatti-setti Basavi-setti pa 1 Malli-setti 1 Mahadeva Bayira pa 2 Bam- meya Masana pa 2 Kaleya Gadeya pa 2 gavudusami-Madavaniga-setti pa 2 Mali- setti Parisa-setti pa 2 Holli-setti Boki-setti pa 2 Gahgi-setti Ayta-setti Devi- setti 2 Mali-setti Dammi-setti pa 2 Mari-setti Aytama-setti pa 2 Marajja Hari- yana Kaleya pa 2 Maragaundana-halliya Gummajja Baireya pa. 1 Maki-setti Buvi- setti pa 1 Echi-setti pa 1 Akkaveya Mahadeva-setti Parissa-setti pa 1 Nidiya Malli-setti pa 1. . 236 (87). On the east face of the same stone. sri-Basavi-settiyara tirtthakara ashta-vidharchchanege Mosaleya nakara varisa-nibandhiyagi Chaiindeya Jakanna Kiriya-Chaiindeya pa 2 Mahadeva-setti Kambi-setti pa 1 Uyama-setti Parisa-setti pa 1 Boki-setti Buki-setti pa 1 Machi- setti Honni-setti Suggi-setti pa 1 Muki-setti pa 1 Rami-setti Habi-setti 1 Mafichi-setti Basavi-setti pa 1 Malli-setti Guddi-setti Chikka-Malli-setti 2 Masani-setti Machi-setti Ammanddi-setti pa 2 Aliya-Mari-setti Muddi-setti pa 2<noinclude></noinclude> me9zgiuj8ihvk8hfly2bjf6qi0q6ym8 104 120104 318537 2026-05-09T10:24:21Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 108 Kariki-setti Chikka-Madi pa 2 Kariya Bammi-setti Mari-setti pa 1 Malh-setti Ayibi-setti Kali-setti pa 2 manigara-Machi-setti Settiyana pa 1 Teraniya Chaunde- ya heggade-Basavanna Chandeya Kameya Hulleya Jakkana pa 2 Mala-gaunda- Settiyana Machaya Mareya Chikana Goleya pa 1 Madi-gaunda Gaundeya Macheya Bammeya Honneya Jakka-gaunda pa 1. 237 (88). Beloiv the above. Nala-samvatsarada uttarayana-sankrantiyalu sriman-maha-pasayitam Vijaya- nnanavar al... 318537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>108 Kariki-setti Chikka-Madi pa 2 Kariya Bammi-setti Mari-setti pa 1 Malh-setti Ayibi-setti Kali-setti pa 2 manigara-Machi-setti Settiyana pa 1 Teraniya Chaunde- ya heggade-Basavanna Chandeya Kameya Hulleya Jakkana pa 2 Mala-gaunda- Settiyana Machaya Mareya Chikana Goleya pa 1 Madi-gaunda Gaundeya Macheya Bammeya Honneya Jakka-gaunda pa 1. 237 (88). Beloiv the above. Nala-samvatsarada uttarayana-sankrantiyalu sriman-maha-pasayitam Vijaya- nnanavar aliya Chikka-Madukanna sri-Gommata-devara nityarchchanege 20 basiga huvinge sriman-maha-mandalacharyyaru Chandraprabha-devara kaiyalu maru-gondu Gahgasamudradalu gadde sa 1 beddalu kam 200 nuranum kondu kotta datti mahsala-maha sri 'O l 238 (89). Beloiv ilie above. Kalayukti-samvatsarada Karttika su 1 A sri-Gommata-devara yarchchanege huvina padige sriman-maha-mandalacharyyaru hiriya-Nayakirtti-devara sishyaru Chandraprabha-devara kayalu YagaHyada Kabi-settiya Someyanu gadde Padavala- gereya gadde ko 10 Gahgasamudradalli komma tagali ko 10 Arbbadalu guleya keya mege gadyana ondu hauna bedalu akaluna simell 239. On the base of the lejt pillar infront of the same doorway. (Mahdjani characters.) Savata 1800 Kata sada 6 Savata 1800 Paha,-sa 2 Pata-Dava Panapatha Dana-chada Paravala ka bapa (Samvat 1800 Kati suda 6 Samvat 1800 P6ha-su [d] 2 Pata-Deva Panipa- tha Dana-chanda Puravale ka bapa) 240 (90). On a stone to the right of the same doorway. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam I jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II bhadram astu Jina-sasanaya sampadyatam pratividhana-hetave I anya-vadi-mada-hasti-mastaka-sphatanaya ghatane patiyasell namo'stu II jagat-tritaya-nathaya namo janma-pramathine I naya-pramana-vag-rasmi-dhvasta--dhvantaya Santaye II namo Jinayall<noinclude></noinclude> jeygmq5b0mgteua8oded1tow4vy5srj 104 120105 318538 2026-05-09T10:24:31Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 109 svasti samadhigata-pancha-maha-sabda maha-mandalesvaraml Dvaravati-pura- varadhisvaram I Yadava-kulambara-dyumani ' samyaktva-chhdamanii Malaparol- gandady-aneka-namavali-samalankritar appa srinian-maha-mandalesvaram I Tri- bhuvana-malla Talakadu-gonda bhujabala-ViraGanga-Vishnuvarddhana-Hoysa- la-Devara vijaya-rajyam uttarottarabhivriddhi-pravarddhamanam ;-chandrarkka- taram saluttam ire tat-pada-padmopajivi II vritta II janatadharan udaran anya-... 318538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>109 svasti samadhigata-pancha-maha-sabda maha-mandalesvaraml Dvaravati-pura- varadhisvaram I Yadava-kulambara-dyumani ' samyaktva-chhdamanii Malaparol- gandady-aneka-namavali-samalankritar appa srinian-maha-mandalesvaram I Tri- bhuvana-malla Talakadu-gonda bhujabala-ViraGanga-Vishnuvarddhana-Hoysa- la-Devara vijaya-rajyam uttarottarabhivriddhi-pravarddhamanam ;-chandrarkka- taram saluttam ire tat-pada-padmopajivi II vritta II janatadharan udaran anya-vanita-durarn Vachas-sundari- ghana-vritta-stana-haran ugra-rana-dhiram Maran en-endapai janakani tan ene Makanabbe vibudha-prakhyata-dharmma-prayu- kta-nikamatta-charitre tay enal id en Echain maha-dhanyano li kanda II vitrasta-malam budha-jana- mitram dvija-kula-pavitran Echam jagadol patram ripu-kula-kanda-kha- nitrani Kaundinya-gotran amala-charitram il Manu-charitan Echigankana maneyol muni-jana-samuhanmm budha-janamum Jina-pujane Jina-vandane Jina-mahimegal ava-kalamuin sobhisugiun II uttama-guna-tati vanita- vrittiyan o]akondud endu jagam ellain kayy- ettuvinam amala-guna-sam- pattige jagadolage Pochikabbeye nontal II vachanall ant enisida Echi-Kajana Pochikabbeya putran akhila-tirtthakara-parama- deva-parama-charitakarnnan6dirnna-vipula-pulaka-parika]ita-varabananuin asama- samara-rasa-ra,sika-ripu-nripa-ka]apavalepa-lolupa-kripananuv aharabhaya-bhaisha- jya-sastra-dana-vinodanuin saka]a-l6ka-sokapan6danuin II vritta II vajram Vajrabhrito ha]am H?]abhritas chakram tatha Chakrinas saktis Saktidharasya Gandiva-dhanur gGandiva-kodandinah I yas tadvad vitanoti Vishnu-nripateh karyyani kathain madrisair gGango Ganga-tarahga-ranjita-yaso-rasis sa varnnyo bhavet II vachanal! ant enipa sriman-maha-pradhanam dandanayakani droha-gharatta Ganga- Raja Ch6]ana samantan Adiyamam ghattadim melada Gangavadi-nada gadh-a Ta]a- kada bidino] padiy ippant irddu Ch6]am kotta nadani kodade kadi ko]jim ene vijigi- shu-vrittiyindam etti bajam eraduin sarchchidalli II Ins. 28<noinclude></noinclude> 95u6yfl9amu5fotadye9hff31snjful 104 120106 318539 2026-05-09T10:24:55Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 130 vritta II ittana bhiimi-bhagadol adhanyar ad eke bhavat-pratapa-sam- pattiya varnnana-vidhige Gahga-chamupa jigishu-vrittiyind ettida ninna kayya nisitasiya tau-mone benna baran e- ttuttire pogi Kahchi guriy appinam odida Daman eydane II kadanado] andu ninna taravariya barige meyyan oddala- rade nalid innuv ant adane janisi janisi Gahga tanna nam- bida sudati-kadambad erde pauvane vogire pulle-vechchu-ve- chchidapan aharnnisam Tigula-Daman aranya-... 318539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>130 vritta II ittana bhiimi-bhagadol adhanyar ad eke bhavat-pratapa-sam- pattiya varnnana-vidhige Gahga-chamupa jigishu-vrittiyind ettida ninna kayya nisitasiya tau-mone benna baran e- ttuttire pogi Kahchi guriy appinam odida Daman eydane II kadanado] andu ninna taravariya barige meyyan oddala- rade nalid innuv ant adane janisi janisi Gahga tanna nam- bida sudati-kadambad erde pauvane vogire pulle-vechchu-ve- chchidapan aharnnisam Tigula-Daman aranya-saranya-vrittiyim II enitanum bavarahgalol palabaram behkonda gandindam 6v- enisuttam Talakado] innevaram irdd igal karam Gaiiga-Ra- jana khalgahatig a]ki yuddha-vidhiyol benn-ittu nay unnad 6- dinal und irddapan atta Saiva-samivol samanta-Damodaram II vachana II embinam onde meyyo] avayavadin eydi mudalisi dhriti-gidisi beiikondu- mattam Narasiiiga-varinmain modalage ghattadim melada Cho]ana samantar ella- ram behkondu nad-<dud ellaman eka-chchhatrad undige-sadhyam madi kude kritajham Vishnu-nripati mechchi mechchidem bedikol]im ene II kanda II avanipan enag ittapan end avar-ivaravol u]ida vastuvam bedade bhu- bhuvanam bannise Govin- davadiyam bedidam Jinarchchana-lubdham II gommatam ene muni-samuda- yam manado] mechchi mechchi bichchalisuttum Gommata-devara pujeg a- dam mudadim bittan alte dhirodattam II akkara II adiyag irppud Arhata-samayakke Mulasaiigham Kondakundanvayam badu ved adam ba]eyipud alliya Desigaganada Pustakagachchhada b6dha-vibhavada Kukkutasana-Maladhari-devara sishyar enipa pempiiig adam esed irppa Subhachandra-siddhanta-devara guddam Gaiiga-chamu- pati II Gahgavadiya basadigal enit olav anitumam tan eyde posayisidam Gahgavadiya Gommata-devargge sutt-alayaman eyde madisidam Gahgavadiya Tigu]aram beiikondu Vira-Gahgaiige nimirchchi kottarn I Gahga-Rajan a-munnina Gahgara Rayahgam nurmmadi dhanyan alte II dharmmasyaiva balal loko jayaty akhija-vidvishah ' aropayatu tatraiva sarvvo'pi gunam uttamam II srimaj-Jaina-vach6'bdbi-varddhana-vidhus sahitya-vidya-nidhis<noinclude></noinclude> 0owkdmi0660dnlsek4jzwtprt5t6uej 104 120107 318540 2026-05-09T10:25:09Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 111 sarppad-Darpaka-hasti-mastaka-luthat-protkantha-kanthiravah sa sriman Gunachandra-deva-tanayas saujanya-janvavanis stheyat sri-Nayakirtti-deva-munipas siddhanta-chakresvarah il krita-dig-jaitrav idam barutte Narasiinha-kshonipani kandu san- matiyim Gomraata-Parsvanatha-Jinarani uiatt i-ohaturvviinsati- pratima-gehaman int ivarkke vinutam protsahadim bittan a- prati-mallani Savanera-Bekka-Kaggereyumam kalpantaram salvinam II Narasimha-Hiniadri-tad-ud... 318540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>111 sarppad-Darpaka-hasti-mastaka-luthat-protkantha-kanthiravah sa sriman Gunachandra-deva-tanayas saujanya-janvavanis stheyat sri-Nayakirtti-deva-munipas siddhanta-chakresvarah il krita-dig-jaitrav idam barutte Narasiinha-kshonipani kandu san- matiyim Gomraata-Parsvanatha-Jinarani uiatt i-ohaturvviinsati- pratima-gehaman int ivarkke vinutam protsahadim bittan a- prati-mallani Savanera-Bekka-Kaggereyumam kalpantaram salvinam II Narasimha-Hiniadri-tad-uddhrita-kalasa-hradaka-Hulla-kara-jihvikeya nata-dhara-Gahganibuni Nayakirtti-rauuisa-pada-sarasi-raadhye!! lalana-lllege munnav entu Kusumastram puttidom Vishnugam lalita-Sri-vadhuvihgav anto Narashnha-kshonipalahgav E- chala-devi-vadhugain parartha-charitani punyadhikam puttidom balavad-vairi-kulantakam jaya-bhujain Ballala-bhupalakam II chira-lialam ripugalg asadhyam enisirdd Uohchangiyam niutti durddhara-tejo-nidhi dhuli-g6teyane kond a-Karaa-devavani- svaranam sand Odeya-kshitisvaranan a-bhandaramam striyaram turaga-bratamumain samantu pididam Ballala-bhupalakam II svasti sriman-Nayakirtti-siddhanta-chakravarttigala guddani sriman-maha- pradhanain sarvvadhikari hiriya-bhandari Hullayyahgalu srimat-pratapa-chakra- varti Vira-Bollala-Devara kayyalu Gommata-devara Parsva-devara chaturvvimsati- tirtthakarara ashta-vidharchchanegam rishiyar ahara-danakkam bedikonduSavane- ra-Bekka-Kaggereya bitta dattill paramagama-varidhi-hima- kiranam raddhanta-chakri Nayakirtti-yami- svara-sishyan amala-nija-chit- parinatan Adhyatmi-Balachandra-munindram II Kantu-kulanta-kala-Yaman urjijita-sasanamam nisidhika- santatiyam tataka-sarasi-kulamam Nayakirtti-deva-sai- ddhantikarol paroksha-vinayahgalan i-teradinda malpar ar int ire nontar ar enisidani Nayakirttin ila-vibhagadol II 241 (91). Below the above. svasti samasta-guna-sarapannar appa sri-Belugula-tirtthada samasta-manikya- nakharahgalu sri-Gommata-devara Parisva-devarige varsha-nibandhiyagi hiivina padige jati-havalakke tolege ta 1 karidakke visa 1 yida a-chandrarkka-tarara-baram salisuvaru mahgala-maha sri sri II 242 (9-2). In continuation of tlie above. svasti sri Belugula-tirtthada Gumi-settiya Dasaiya Bikaiveya Ketayya Konana<noinclude></noinclude> dd1rhdrbxnqa1s7pan0t9l7iu6yipm3 104 120108 318541 2026-05-09T10:25:22Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 112 Mari-settiya maga Lakhanna Lokeya-sahaniya magalu Somauve Melamelada sa- masta-nakharahgalu Gommata-devara huvina padage Gahgasamudrada hinde gade sa 1 a-Gommatapurada bhiimiyolage ondu-honna beddale gulaya-keyya samuda- yahgala kayyalu maru-gondu ma(ma)legarage a-chandrarkka-taraiii-baram saluvan- tagi baradu kotta sasana II 243 (93). On the left side of the same stcme. svasti sri Bhava-samvatsarada Bhadrapada Sukra-varadandu sri-Gommata-de- var... 318541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>112 Mari-settiya maga Lakhanna Lokeya-sahaniya magalu Somauve Melamelada sa- masta-nakharahgalu Gommata-devara huvina padage Gahgasamudrada hinde gade sa 1 a-Gommatapurada bhiimiyolage ondu-honna beddale gulaya-keyya samuda- yahgala kayyalu maru-gondu ma(ma)legarage a-chandrarkka-taraiii-baram saluvan- tagi baradu kotta sasana II 243 (93). On the left side of the same stcme. svasti sri Bhava-samvatsarada Bhadrapada Sukra-varadandu sri-Gommata-de- varigevu tirtthakarigevu huvina padige Channi-settiya maga Chandrakirtti-bhatta- raka-devara gudda Kallayyanu akshaya-bhandaravagi kotta ga 1 pa 2J yi-mariya- deyalu kundade 6 basiga-huvvan ikkuvaru mahgala-maha sri sri II 244 (94). Below the above. svasti sri Bhava-samvatsarada Pusya-suddha 5 Bri I sri-Gommata-devara nityabhisekake sri-Prabhachandra-bhattaraka-devara gudda Barakanura Me- dhavi-settige paroksha-vineyakke akshaya-bhandarakke kotta gadyana nalku ya- honnihge amrita-padige a-chandrarkka nitya-padi 3 ya mana hala nadasuvadu yi- dharmmava manika-nakarahgalum elayigalum araivaru I mahgala-maha sri sri II 245 (95). Below tlie above. Halasura Soyi-setiya maga Keti-setiyaru Gommata-devarige nitya-padi muru-mana halanu abhisekakke kotta ga 3 kka honna badige hala nadayisuvaru manika-nakhara nadeyisuvaru a-chandrarkkav ullanaka mahgala-maha sri II 246 (96). On the riqht side of the same stone. sriniat-parama-gambhira-syadvadainogha-lahchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II srimat-pratapa-chakravartti Hoysa}a-sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaru srimad- rajadhani-Dorasamudradalu sukha-sahkatha-vinodadim rajyam-geyvuttam ire Saka- varusha 1196 neya Srimukha-samvatsarada Sravana-su 15 Adivaradalu sriman- maha-mandalacharyyaru Nayakirtti-devara sishyaru Chandraprabha-devara kay- yalu Honnachagereya Madayyana maga Sambhu-devanu Sahgi-settiyara maga Bommanna Aggappa-settiyara makkalu Doraya Chavudayyanavaru sri-Gommata- devara amrita-padige Mattiyakereya natta kallasima-maryyadey-olagada gadde sutt- alayada chatur-vvimsati-tirtthakara amrita-padige kotta modal-eriya gadde salage vondu-sahita sarvva-badha-pariharavagi dhara-purvvakam madikondu a-chandrark- ka-taram-baram salvantagi kotta datti ' mahgala-maha sri sri sri II<noinclude></noinclude> n2s1qcd37xpst01sbdhqrxg0ocex7iw 104 120109 318542 2026-05-09T10:25:32Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 113 247 (97). Below tJie above. svasti sri Bhava-samvatsarada Bhadrapada-suddha 5 Adivaradalu sri-Gom- mata-devara nityabhishekakke amrita-padige sri-Prabhachandra-bhattaraka-devara gudda Gerasapeya Govinda-settiya maga Adiyanna akshaya-bhandarav;igi irisida gadyana nalku tihgaliiige hohge haga badi a-badiyali nityabhishekakke vabbala hala nadasuvaru i-honnihge manikya-nakara elame odeyaru ' a-chandrarkka-taram- baram salvantagi nadasuvaru mahgala-maha... 318542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>113 247 (97). Below tJie above. svasti sri Bhava-samvatsarada Bhadrapada-suddha 5 Adivaradalu sri-Gom- mata-devara nityabhishekakke amrita-padige sri-Prabhachandra-bhattaraka-devara gudda Gerasapeya Govinda-settiya maga Adiyanna akshaya-bhandarav;igi irisida gadyana nalku tihgaliiige hohge haga badi a-badiyali nityabhishekakke vabbala hala nadasuvaru i-honnihge manikya-nakara elame odeyaru ' a-chandrarkka-taram- baram salvantagi nadasuvaru mahgala-maha sri sri sri 248. On the base of the rigJit pillar in front of tJie same doorway. (MaJidjani cJiaracters) . Saba 1800 mata Paha sada 8 Magala-vara Kata-rai va Garadhara-lala Vajamalaka bata va Magata-raya Kata-rayaka bata Banamala Garnata samaka jata kara (Samvat 1800 miti Poha suda 8 Mahgala-vara Kata-raya va Giridhara-lala Vijaimalaka beta va Mahgata-raya Kata-rayaka beta Benumala Go- mata-samiki jatra kari) 249 (83). On tJte west face of a pillar in tJie western mantapa of tJie temple enclosnre. srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lahchhanam I jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam H svasti sri vijayabhyudaya-Salivahana-saka-varsha 1621 ne saluva Sobhakritu- samvatsarada Kartika-ba 13 Guru-varadallu sriman-maha-rajadhiraja raja-parame- svara Karnnataka-rajyabhishavana-paritripta-paramahlada-parama-mahgalibhiita shad-darsana-samrakshana-vichakshanopaya vidvad-garishtha dushta-dupta-jana- mada-vibhahjana Mahisura-dharadhinathar appa Doda-Krishna-Kaja-Vadeyar- aiyanavaru 'I mattam li vritta II janatadharan udara-satya-sadayam sat-kirti-kanta-jayam vinayam dharmma-sad-asrayam sukha-chayam tejah-pratapodayani jana-natham vara-Krishna-bhuvara lasat-prakhyata-chandrodayam ghana-punyanvita-kshatriyanma padedam sad-dharjmna-sampattiyam II kanda II srimad-Belgulad achaladi somarkkara jariva deva-Gomata-Jinapana sri-mukhav avalokisal odan amodavu putti harusha-bhajanan usurdain II Ins. 29<noinclude></noinclude> 8k1j4uhnurc6s8gyjaadq7ggy903ku4 104 120110 318543 2026-05-09T10:25:43Z Sharanya K H 7593 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 114 vachana II partthiva-kula-pavitranum Krishna-Raja-puhgavanum Be]ugu]ada Jina-dhar- mmakke bitantha gramadhigrama-bhumiga] II Arhanahalliyum ' Hosahalliyum I Jinanathapuram I Vastiya-gramamum ' Kachanahalliyum Uttanahalliyum ' Jina- nahahiyum I koppaluga] verasu kasabe-Be]ugu]a-sametam ' sapta-samudram u]]an- nevara sapta-parama-sthanadhipatiy appa Gommata-svamiyavara pujotsavahga]a punya-samriddhi-sampraptya-nimityartthavagiyum ' abjabjamitrar saksh... 318543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sharanya K H" /></noinclude>114 vachana II partthiva-kula-pavitranum Krishna-Raja-puhgavanum Be]ugu]ada Jina-dhar- mmakke bitantha gramadhigrama-bhumiga] II Arhanahalliyum ' Hosahalliyum I Jinanathapuram I Vastiya-gramamum ' Kachanahalliyum Uttanahalliyum ' Jina- nahahiyum I koppaluga] verasu kasabe-Be]ugu]a-sametam ' sapta-samudram u]]an- nevara sapta-parama-sthanadhipatiy appa Gommata-svamiyavara pujotsavahga]a punya-samriddhi-sampraptya-nimityartthavagiyum ' abjabjamitrar sakshi-purvva- kam sarvva-manyavagi dayapalisiyu mattam II kanda I! Chiga-Deva-Raja-kalya- niya bhagado] irppa anna-chhatradigahge su-guniyu Kaba]e-gramava jagad-ereyanu Krishna-Raja-sekharan ittam il int i-Be]gu]a-dharmmavu antarisade chandra-suryyar u]]annevaram santasadind emmaya bhii- kantaru rakshisali dharmma-vriddhiya bejeyam II yi-dharmmamam paripalisidavar dharmmartha-kama-m6kshaiiga]am parampa- reyim padeyuvar II vri II priyadind i-Jina-dharmmamam nadeyiparg ayum maha-sriyum a- kkey idam kayada nicha-papige KurukshetrorviyoJ Banara- siyo] e]-koti-munindraram kapileyam vedadhyaram kondud ond ayasam sargum id endu Krishna-nripa-sailaksharaga] nemisal II iti manga]am bhavatu II sri sri sri II 250 (84). On the south face of the sa?ne pillar. sri-Salivahana-saka-varusha 1556 neya Bhava-samvatsarada Ashada-su 13 Sthira-vara Brahma-yogadalu sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara Maisura- pattanad hisvara shad-darusana-dharmma-sthapanacharyyar ada Chama-Raja-Vode- yaru-ayyariavaru Be]ugu]ada sthanadavara kshetravu bahu-dina adavu agiralagi a- Chama-Raja-Vodeyaru-ayyanavaru yi-kshetrava adava-hididantavaru Hosavojala Kempappana maga Channanna Be]ugu]ada Payi-settiyara makkaju Chikkanna Chiga-Paya-setti yivaru muntada adava-hididantavara karasi nimma adavina sala- vanu tirisenu yannalagi Channanna Chikkanna Chiga-Payi-setti Muddanna Ajjanna- na Padumappana maga Pandenna Padumarasaiyya Doddanna Pahchabana-kaviga]a maga Bammappa Bommana-kavi Vijeyanna Gummanna Charukirtti Nagappa Bed- adaiyya Bommi-setti HosahaKya Rayanna Pariya.nna-gauda Baira-setti Bairanna<noinclude></noinclude> szu8srmfw12zyw2spdmbtic5ahmfu0f 104 120111 318545 2026-05-09T10:38:24Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 116 vacha II ant enisid Echi-Rajana Pochikabbeya putran akhi]a-tirtthakara-parama-deva- parama-charitakanmanodh^nna-vipiila-pulaka-parikalita-varabananum vishama-sam- ara-rasa-rasika-ripu-nripa-kalapavalepa-lolupa-kripananuv aharabhaya-bhaisajya- sastra-dana-vinodanum sakala-loka-sokapanodanum II vritta II vajram Vajrabhrito halam Halabhritas chakram tatha Chakrinas saktis Saktidharasya Gandiva-dhanur gGandiva-kodandinah yas tadvad vitanoti Vishnu-nr... 318545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>116 vacha II ant enisid Echi-Rajana Pochikabbeya putran akhi]a-tirtthakara-parama-deva- parama-charitakanmanodh^nna-vipiila-pulaka-parikalita-varabananum vishama-sam- ara-rasa-rasika-ripu-nripa-kalapavalepa-lolupa-kripananuv aharabhaya-bhaisajya- sastra-dana-vinodanum sakala-loka-sokapanodanum II vritta II vajram Vajrabhrito halam Halabhritas chakram tatha Chakrinas saktis Saktidharasya Gandiva-dhanur gGandiva-kodandinah yas tadvad vitanoti Vishnu-nripatesh karyyam katham madrisair gGahgo Ganga-taranga-rahjita-yaso-rasis sa vanmyo bhavet II vachana II ant enipa sriman-maha-pradhanam dandanayakam droha-gharatta Gahga- Rajarn Cholana samantan Adiyamam ghattadim melada Gahgavadi-nada gadiya Talekfida bidinol padiy irppant ildu Cholam kotta nadam kudade kadi kollim ene vijigishu-vrittiyindam etti balam eradum sarchchidalli II vritta I 1 ittana bhumi-bhagadol adhanyar ad eke bhavat-pratapa-sam- pattiya varnnana-vidhige Gahgachamupa jigishu-vritti}dnd ettida ninna kaiyya nisitasiya tau-mone benna baran e- ttuttire pogi Kanchi guriy appinam odida Daman eydane II kadanadol andu ninna taravariya barige meyyan oddala,- rade naHd innuv ant adane janisi janisi Gahga tanna nam- bida sudati-kadambad elde pauvane vogire pulle-vechchu-ve chchidapan ahar-nnisani Tigula-Daman aranya-saranya-vrittiyim II enitanum bavarahgalolu palabaram behkonda gandindam 6v- enisattam Talakadol innevaram irdd igalu karam Gahga-Ra- jana khalgahatig alki yuddha-vidhiyo] benn-ittu nay unnad 6- dinal undirddapan atta Sayva-samiyol samanta-Damodaram II -embinam onde meyyol avayavadin eydi mudalisi dhriti-gidisi behkondu mattam Narasihga-varmmam modalage ghattadim melada Cholana samantar ellaram behkondu nad-adud ellaman eka-chchhatrad undige-sadhyam madi kude kritajham Vishnu-nripati mechchi mechchidem bedi kanda II avanipan enag ittapan end avar-ivaravol ulida vastuvam bedade bhu bhuvanam yam bedidam Jinarchchana-lubdha II gommatam ene muni-samuda,- yam manadolu mechchi suttum<noinclude></noinclude> oz5bujveqa6ukf0k4on0uuvkf315yk8 104 120112 318546 2026-05-09T10:38:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 117 Gommata-dêvara pûjeg a- dam mudadim biṭṭan alte dhirôdattam || akkara âdiyâg irppa... ta-samayakke Mûlasangham Konḍakundanvayam bâdu vêḍ adam baleyipud alliya Desigaganada Pu.... bôdha-vibhavada Kukkutasana-Maladhari-dêvara sishyar enipa pemping âdam esed irppa Subhachandra-siddhânta-dê . . . . . . ḍdam Ganga-chamû- pati || Gangavaḍiya basadigal enit olav anitumam tân eyde posayisidam Gangavaḍiya Go . . . . . . vargge sutt-âlayaman eyde... 318546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>117 Gommata-dêvara pûjeg a- dam mudadim biṭṭan alte dhirôdattam || akkara âdiyâg irppa... ta-samayakke Mûlasangham Konḍakundanvayam bâdu vêḍ adam baleyipud alliya Desigaganada Pu.... bôdha-vibhavada Kukkutasana-Maladhari-dêvara sishyar enipa pemping âdam esed irppa Subhachandra-siddhânta-dê . . . . . . ḍdam Ganga-chamû- pati || Gangavaḍiya basadigal enit olav anitumam tân eyde posayisidam Gangavaḍiya Go . . . . . . vargge sutt-âlayaman eyde mâḍisidam Gangavadiya Tigulara benkoṇḍu Vîra-Gangange nimirchchi koṭṭam rajan â-munnina Gangara Râyanga nûrmmadi dhanyan altê|| 252. On the back of the same stone. svasti śrîmatu vaḍḍavyavahâri Mosaleya . . . . vi-seṭṭiyaru tâvu mâḍisida cha- vîsa-tîrtthakara ashța-vidhârchchanege varisha-nibandhiyâgi manikya-nakara . . . . sasa-nakarangaļu kotta padi pa . . . . ge håga. . ma mâni ma mâni. . . . kya bi . . nakaran- galu ra....ge haga.. du (Beside the above). . . . va-setti Bâchi-setti Chikka-Bâchi- setti pa 2 Ammeleya Kêti-setti Chandi-sețți Gummi-setti Chikkatamma pa 2 Adi-sețți Chaüḍi-setti 1 Bâchi-setti Ayibi-setti Jakkave-maiduna Boddi-sețți Bâchi-setti Mâri- sețți Vâmi-sețți pa 2 Mâchi-setti Nambi-setti Masani-setti Kêti-setți pa 2 Kêti-seṭṭ¹ Rêvi-setti Hariyama-setti Kommi-setti Adi-setți Chikka-Kêti-setti pa 2 paṭṭaṇasvami Chande-sețți Sôma-setti Kêti-setți pa 2 Soḍalise-setti Bâkavechatți. . . . . . Kemi- setți pa 1 (Beside the above). . . . da.. . . Chikka. . heggaḍiti pattanasvámi Mali-setti Kâmave pa 2 Bammeya-nâyaka Dôchave-nâyikitti chikka-pattanasvami pa 2 Bahubali-sețți Pârisha-setti Basavi-setti Barata Bahubali pa 2 Sanka-sețți Echi- setti Chaudi-sețți Bâchi-setti Sakki-setți pa 2 Nâgi-setti Kariyaśânti-sețți Bavana- setti Boppa-setți pa 2 Maili-setti Mahadeva-seṭṭi Hâruva-setti pa 1 Kâvi-settiya Pârisha-setti Adi-setți pa 1 Oḍeyachcha-setti Jakki-sețți pa 1 Tippa-settiya Basavi- setți Chikka-Tippi-sețți pa 1. . . . . . ya Padumanasâmi-sețți Bamachchi Paduma pa 1 Dêsi-seṭṭi Kali-setti Kêti-setti Banni-setți pa 1 (Beside the above). . yatṭada Râchamalla-seṭṭiyaru pattaṇasvami-Jakkarasaru Hoysala-setti Biba-setti pattaṇa- svâmi-Mali-sețți Châki-setti Dâsi-sețți pa 3 Nêmi-seṭṭiyaru pa 2 Nâbi-setti Dêvi- setti Chatti-setti Kêtave-seṭṭiti pa 2 pattanasvami-Boppi-setti Bôki-seṭṭi tamma Boppi- setti Basavi-setti Bahubali-setti Jakkave Attiyakka pa 2 añgarika Kali-setti Sômi- setti Chandi-setti Dêvi-sețți Chikka-Kali-setti pa 2 Sôvi-setti Changi-setti Bammi- setți pa 1 Honni-setti Pârisha-setti Kuppave pa 2 Machi-setti Chatti-sețți Gangi- seṭṭi Kâli-seṭṭi Mâri-setti pa 2 Mangi-sețți Varddhamâna-setti Pârisha-sețți pa 2 Ins. 30<noinclude></noinclude> bybuz4i7f0at6vo410gxhb2we5tiwcw 104 120113 318547 2026-05-09T10:38:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 318548 318547 2026-05-09T10:39:02Z Pragathi. BH 7585 318548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>118 2 Kavi-setti Dêvi-setti Bamma-sețți pa 1 Gummi-setti Mâki-setti Gommata-setti Mâ- chi-setți pa 1 Masani-setti Lakumi-sețți pa 1 Bahanigeya Bammaveya Kêti-sețți pa 1 (Beside the above.) Dana-settiya ma.. ve-sețți Dêmi-setți Châmave pa Bâchikaveya Bammi-setti Pârisha-sețți Chikka-Pârisha-sețți Bêli-sețți Sômi-sețţi Gommata-setti Kêti-sețți pa 2 Sahadeva-seṭṭiya Chatti-setti Râmi-setti Chatti-setti pa 2 Padumi-sețți Holle-setti Gommața-sețți Lakumi-setti Pochamma Nâki-sețți Mahadeva-setti pa 2 Nâgara-navileya Kêti-settiya maga Bammi-sețți Gujjave pa 2 Seladi-setti Masani-setti Mahâdêva-sețți pa 1 Vásudêva-nayaka Râmachandra- pandita Chikka-Vâsudêva pa 2 sênabôva-Tibba-sețți pa 1 Jayapi-setti Bammi-setti Padumi-setti Chikka-Jayapi-setți pa 2 Angaḍiya Mahadeva-sețți Gommata-setti Mahadevi Sômakka pa 2 Kêti-seṭṭiya Âdi-sețți pa 1 (Beside the above) . . . . yya . . . . maga Allâḍippa padi. . honge gadyâṇa nâlka koḍuvaru 4 Varddhamâna-heggade Nagave-heggaḍiti Bahubali Kalave pa 2 Kêdâra-veggade Kannave-heggaḍitti Jakk- anna huriya-kaḍaleya Kêti-seṭṭi Jakki-sețți pa 2 Kâli-seṭṭi Marudêvi Châugave-heg- gaḍitti Bôkave-heggaḍitti pa 2 (South face.) 253 (82). On a pillar in the same mantapa. śrîmat-parama-gambhîra-syâdvâdâinôgha-lâñchhanam jiyât trailôkya-nâthasya šâsanam Jina-šâsanam || śrî-Bukka-Râyasya babhûva mantrî śrî-Baicha-daṇḍêśvara-namadhêyaḥ nîtir yadîyâ nikhilâbhinandyâ niśśêshayâmâsa vipaksha-lôkam || dânam chêt kathayami lubdha-padavim gâhêta santinaki vaidagdhim yadi sâ Brihaspati-kathâ kutrâpi samlîyatê! kshantim chêd anapâyinîm jaḍataya spṛisyêta sarvvamsaha stôtram Baichapa-daṇḍanêtur avanau śakyam kavînâm katham tasmâd ajâyanta jagad-jayantaḥ putras trayô bhûshita-châru-śîlâḥ | yair bbhûshito'jâyata madhya-lôkô ratnais tribhir jJaina ivâpavarggaḥ || Irugapa-danḍanatham atha Bukkaņam apy anujau sva-mahima-sampadâ virachayan sutaram prathitau prati-bhața-kâmini-pṛithu-payôdhara-hâra-harô mahita-guno'bhavad jagati Mangapa-danḍapatiḥ || dakshinya-prathamâspadam su-charitasyaikasrayas satya-vâg- âdhâras satatam vadânya-padavî-sañchâra-janghâlakaḥ dharmanôpaghna-taruḥ kshamâ-kula-griham saujanya-sankêta-bhūḥ kirtim Mangapa-daṇḍapo'yam atanôj Jainâgamânuvrataḥ || Janakity abhavad asya gêhinî châru-sila-guṇa-bhushaṇôjvala Jânakîva tanu-vṛitta-madhyama Raghavasya ramaṇîya-têjasaḥ ||<noinclude></noinclude> tnsd6ccu78u6o0cfmkzlwegjqw1la5m 104 120114 318549 2026-05-09T10:39:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 318550 318549 2026-05-09T10:39:18Z Pragathi. BH 7585 318550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>vril 119 âstâm tayôr astamitâri-varggau putrau pavitrîkṛita-dharmma-mârggau! jâyân abhût tatra jagad-vijêtâ bhavyâgraṇîr bBaichapa-danḍanathaḥ || Irugapa-danḍadhipatis tasyâvarajas samasta-guṇa-šâlî | yasya yasas-chandrikaya mîlanti divâpy arâti-mukha-padmaḥ || Brahman bhala-lipim pramârjjaya na chêd brahmatva-hânir bbhavêd anyan kalpaya Kâla-râja-nagarîm tad-vairi-prithvibhritam | vêtâla-vraja varddhayôdara-tatim pânâya navyâsṛijâm yuddhayôddhata-śâtravair Irugapa-kshmâpaḥ prakôpô'bhavat || yatrayam dhvajinî-patêr Irugapa-kshmâpasya dhâțî-dhațad- ghôți-ghôra-khura-prahâra-tatibhiḥ prôddhûta-dhûlî-vrajaiḥ ruddhê bhânu-karê'gama (West face) d ripu-karâmbhôjam cha sankôcha- nam prapat kîrtti-kumudvatî vikasanam diptaḥ pratapânalaḥ || yâtrâyâm Irugêsvarêṇa sahasâ šûnyâri-saudhângaṇa- prôllâsad-vidhukânta-kânta-sakalê gachchhad-vanêbhadhipaḥ hatva sva-pratimâm prati-dvipam iti chhinnaika-dantas tada trâhi trâhi Gajananêti bahudhâ vêtâļa-vṛindais stutaḥ || kô Dhâtrâ likhitam lalâța-phalakê varnnam pramarshṭum kshamô vârttâm dhûrtta-vachô-mayîm iti vayam vârttân na manyâmahê! yad dhatryam Irugêndra-danda-nṛipatau sañjâta-mâtrê priyô nissrir apy adhika-śriyâghați ripus saśrîr apašrî-kṛitaḥ || yad bâhâv Irugêndra-daṇḍa-nṛipatêr bbibhraty anantâ-dhuram sêshadhiśa-phaṇa-gaṇê niyamitâm sa svânganâyâs sadâ| gâḍhâlingana-sândra-sambhava-sukha-prôdbhûta-rômávaliḥ sâhasrîm rasanâın adhât tava guṇân stôtum kṛitârtthaḥ phaṇî || âhâra-sampad-abhayârppaṇam aushadham cha śâstram cha tasya samajâ- yata nitya-dânam | himsânṛitanya-vanitâ-vyasanam sa-chauryyam mûrchchhâ cha dêśa-vaśatô 'sya babhuva dûrê || dânam châsya su-pâtra êva karuņâ dînêshu drishțir jJinê bhaktir ddharmma-pathê Jinêndra-yasasâm akarnnanêshu śruti' jihva tad-guṇa-kîrttanêshu vapushas saukhyam cha tad-vandanê ghranam tach-charaṇâbja-saurabha-bharê sarvvam cha tat-sêvanê | Yirugapa-danḍanâtha-yaśasâ dhavalê bhuvanê malinima-saustavaḥ param adhîra-dṛišâm chikurê vahati cha tasya bâhu-parighê dharani-valayam param itarîtarakrama-kathâpi cha tat-kuchayôḥ || karunair vvismṛita-kuṇḍalair a-tilakasangair llalâța-sthalair<noinclude></noinclude> qeiqpzjinen8dw6nweqktyzhpnchdib 104 120115 318551 2026-05-09T10:39:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 120 âkîrnnair alakaiḥ payôdhara-taṭair asprishta-muktâ-guṇaiḥ bimbôshthair api vairi-raja-sadṛiśas tâmbûla-râgôjjhitair yyasya sphârataram pratapam asakṛid vyâkurvvatê sarvvataḥ || (East face.) yat-kirttibhis Suradhuni-parilanghinîbhir dhautê chiraya nija-bimba-gatê kalankê svachchhâtmakas tuhina-dîdhitir anganânâm avyâjam ânana-ruchim kaba- lîkarôti || yat-pâdâbja-rajaḥ-kana prasuvatê bhaktyâ natânâm bhuvam yat-kârunya-ka... 318551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>120 âkîrnnair alakaiḥ payôdhara-taṭair asprishta-muktâ-guṇaiḥ bimbôshthair api vairi-raja-sadṛiśas tâmbûla-râgôjjhitair yyasya sphârataram pratapam asakṛid vyâkurvvatê sarvvataḥ || (East face.) yat-kirttibhis Suradhuni-parilanghinîbhir dhautê chiraya nija-bimba-gatê kalankê svachchhâtmakas tuhina-dîdhitir anganânâm avyâjam ânana-ruchim kaba- lîkarôti || yat-pâdâbja-rajaḥ-kana prasuvatê bhaktyâ natânâm bhuvam yat-kârunya-kataksha-kânti-laharî prakshâlayaty âsayam môhâhankaranam kshinôti vimalâ yad-vaikharî-maukharî vandyaḥ kasya na mânanîya-mahimâ śrî-Paṇḍitaryyo yatiḥ || mandara-druma-mañjarî-madhu-jharî-mañju-sphuran-madhurî- praudhahankriti-rûdhi-pâtava-parîpâtî-krikâtî-bhaṭaḥ nrityad-Rudra-kapardda-gartta-viluthat-Svarllôkakallôlinî- sallapî khalu Panditaryya-yaminô vyâkhyâna-kôļâhalaḥ || karunya-prathamâvatâra-saraṇis sântêr nnisântam sthiram vaidushyasya tapaḥ-phalam sujanata-saubhagya-bhagyodayaḥ Kandarppa-dviradêndra-pañchavadanaḥ kâvyâmṛitânâm khanir jJainâdhvâmbara-bhaskaras Śrutamunir jjâgartti naîrârtti-jit || yukty-âgamârnnava-vilôlana-Mandarâdris śabdâgamâmburuha-kânana-ba- la-sûryyaḥ suddhasayaḥ prati-dinam paramagamêna samvarddhatê Srutamunir yyati- sarvvabhaumah || tat-sannidhau Belugulê jagad-agrya-tîrtthê śrîmân asâv Irugapâhvaya- dandanathah śrî-Gummaţêśvara-sanâtana-bhôga-hêtôr ggrâmôttamam Beļugulakhyam adatta dhirah || Subhakṛiti vatsarê jayati Kârttika-mâsi tithau Muramathanasya pushtim upajagmushi śîta-ruchau sad-upavanam sva-nirmmita-navîna-tataka-yutam sachiva-kulagraṇîr adita tîrttha-varam muditaḥ || Irugapa-danḍadhîsvara-vimala-yaśaḥ-kalama-varddhana-kshetram | â-chandra-târakam idam Beluguļa-tirttham prakasatâm atulam li dana-pâlanayôr mmadhyê dânât śrêyo'nupâlanam dânât svarggam avâpnôti pâlanâd achyutam padam || sva-dattâm para-dattâm vâ yô harêch cha vasundharam shashtir vvarsha-sahasraṇi vishtâyâm jâyatê krimiḥ || mangala-mahâ śrî śrî śrî śrî ||<noinclude></noinclude> buhdwjz2u3z0qne0op89kqe36ihwmjs 104 120116 318552 2026-05-09T10:39:57Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 121 254 (105). On the riglit pillar in Siddhara basti. (Westface) srimat-parama gambhlra-syadvadamdgha-lafichhanam jiyat trail6kya-nathasya sasanam Jina-sasanam II sri-Nabh6y6'jitas Sambhava-Nami-Vimalas Suvratananta-Dharmmas Chandrahkas Santi-Kunthu sa-Sumati-Suvidhis Sita]6 Vasupujyah Mallis Sreyas-Suparsvau Jalajaruchir Aro Nandanah Parsva-N6mi srl-Viras cheti deva bhuvi dadatu chatur-vvimsatir mmanga~ani I 1 Viro visishtam vinataya ratlm iti tri... 318552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>121 254 (105). On the riglit pillar in Siddhara basti. (Westface) srimat-parama gambhlra-syadvadamdgha-lafichhanam jiyat trail6kya-nathasya sasanam Jina-sasanam II sri-Nabh6y6'jitas Sambhava-Nami-Vimalas Suvratananta-Dharmmas Chandrahkas Santi-Kunthu sa-Sumati-Suvidhis Sita]6 Vasupujyah Mallis Sreyas-Suparsvau Jalajaruchir Aro Nandanah Parsva-N6mi srl-Viras cheti deva bhuvi dadatu chatur-vvimsatir mmanga~ani I 1 Viro visishtam vinataya ratlm iti tri-lokair abhivarnnyate yah nirasta-karmma nikhilarttha-vedi payad asau paschima-tlrtthanathah II tasyabhavan sadasi Vira-Jinasya siddha-saptarddhavo ganadharah kila Rudra-sankhyah ye dharayanti subha-darsana-bodha-vritte mithya-trayad api ganan vini- varttya visvan II Indragnibhuti api Vayubhutir Akampano Mauryya-Sudharmma-Putrah I Maitreva-Maundyau punar Andhavelah Prabhasakas eheti tadlya-samj- nah II purvvajiian iha vadincVvadhi-jusho dhi-paryyaya-jfianinah ' seve vaikriyikams cha sikshaka-yatin kaivalya-bhaj6'py araiin I ity agny-ambunidhi-travottara-nisanathastikayais satai Rudronaika-satachalair api mitan saptaiva nityam ganan II siddhim gat6 Vira-Jine'nubaddha-kevaly-abhikhyas traya Ova jatah I sri-Gautamas tau cha Sudharmina-Jambfi yaih kevalivaitad ihanubad- dharn II jananti Vishnur Aparajita-Nandimitrau Govarddhanena guruna saha Bhadrabahuh ' ye pancha kevalivad apy akhilam srutena suddha tahVstu mama dhis srutakevalibhyah II vidyanuvada-pathane svayam agatabhir vvidvabhir atma-charitad amalad abhinnah I purwani y6 dasa puruny api dharayanti tan naumy abhinna-dasapurv- vadharan samastan '' te Kshatriyah Pr6shthila-Gangad6vau Jayas Sudharmma Vijay6 Visa- khah I sri-Buddhil6'nyau Dhritishena-Nagau Siddhartthakas ch6ty abhidhana- bhajah II Nakshatra-Pandu Jayapala-Kamsacharyyav api sri-Drumash6nakas cha Ins. 31<noinclude></noinclude> 7d00mhz32pr1wp7adleou47qepc1znl 104 120117 318553 2026-05-09T10:40:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 122 êkádašângî-dharaṇêna rûḍhân yê pañcha tê'mî hṛidi mê vasantu || âchâra-samjñânga-bhrito'bhavams tê Lôhas Subhadro Jaya-pûrvva-bhadraḥ tatha Yasôbâhur amî hi mûla-stambha Jinêndrâgama-ratna-harmmyê || sriman Kumbhô Vinîtô Haladhara-Vasudevâchalâ Mêrudhirah Sarvvajñas Sarvvaguptô Mahidhara-Dhanapâlau Mahavira-Virau ity âdyânêka-sûrishv atha supadam upêtêshu divyat-tapasyâ- sâstrâdhârêshu punyâd ajani sa jagatâm... 318553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>122 êkádašângî-dharaṇêna rûḍhân yê pañcha tê'mî hṛidi mê vasantu || âchâra-samjñânga-bhrito'bhavams tê Lôhas Subhadro Jaya-pûrvva-bhadraḥ tatha Yasôbâhur amî hi mûla-stambha Jinêndrâgama-ratna-harmmyê || sriman Kumbhô Vinîtô Haladhara-Vasudevâchalâ Mêrudhirah Sarvvajñas Sarvvaguptô Mahidhara-Dhanapâlau Mahavira-Virau ity âdyânêka-sûrishv atha supadam upêtêshu divyat-tapasyâ- sâstrâdhârêshu punyâd ajani sa jagatâm Kondakundô yatîndraḥ || rajôbhir asprishțatamatvam antar bbâhye'pi samvyanjayitum yatiśaḥ | rajaḥ-padam bhûmitaļam vihâya chachâra manyê chatur-angulam saḥ || śrîmân Umâsvâtir ayam yatiśas Tatvârtthasûtram prakaṭichakâra | yan mukti-mârggâcharaṇôdyatânâm pâthêyam argghyam bhavati prajâ- nâm || tasyaiva šishyô'jani Griddhapiñchha-dvitîya-samjñasya Balâkapiñchhaḥ yat-sûkti-ratnâni bhavanti lôkê mukty-anganâ-môhana-manḍanani || Samantabhadras sa chirâya jîyâd vâdîbha-vajrânkuša-sûkti-jâlaḥ | yasya prabhâvât sakalavaniyam vandhyâsa durvvâduka-vârttayâpi || syâtkâra-mudrita-samasta-padârttha-purṇnam trailôkya-harmmyam akhilam sa khalu vyanakti durvvâdukôkti-tamasâ pihitântarâļam Samantabhadra-vachana-sphuta-ratna-dipali || tasyaiva šishyas Sivakôți-sûris tapô-latâlambana-dêha-yashțiḥ| samsara-vârâkara-pôtam êtat Tatvartthasutram tad alanchakara prâg abhyadhayi guruņâ kila Dêvanandî buddhyâ punar vvipulaya sa Jinê- ndrabuddhiḥ śrî-Pujyapada iti chaisha budhaiḥ prachakhyê yat pûjitaḥ pada-yugê vana- dêvatâbhiḥ Bhaṭṭakaļanko'kṛita Saugatâdi-durvvâkya-pankais sa-kaļanka-bhûtam jagat sva-namêva vidhâtum uchchaih sârtthain samantad akalankam êva jîyâj jagatyâm Jinasêna-sûrir yyasyôpadêśôjvala-darppanêna vyaktîkṛitam sarvvam idam vineyaḥ puṇnyam purâṇam purusha vidanti || vinaya-bharaṇa-pâtram bhavya-lôkaika-mitram vibudha-nuta-charitram tad-gaṇêndrâgra-putram vihita-bhuvana-bhadram vita-môhôru-nidram vinamata Guṇabbadram tîrṇna-vidya-samudram || sad-vyañjana-svara-nabhas-tanu-lakshaṇanga- chchhinnanga-bhauma-śakunânga-nimittakair yyaḥ! kâla-trayê'pi sukha-duḥkha-jayajayadyam tat sâkshivat punar avaiti samastam êva || yaḥ Pushpadantêna cha Bhûtabaly-âkhyênâpi sishya-dvitayêna rêjê<noinclude></noinclude> 1fa5fhn9i4fs9pf65dcfgc5f9xhnjhk 104 120118 318554 2026-05-09T10:40:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 128 phala-pradanaya jagaj-jananam prapt6'nkurabhyam iva kalpabhujah li Arhadbalis sangha-chatur-vvidham sa srl-Kondakundanvaya-Mulasangh- am I kala-svabhavad ilia jayamana-dveshetaralplkaranaya chakre sitambaradau viparlta-rupe khile visanghe vitanotu bhedam tat Sena-Nandi-Tridivesa-Simha-sangheshu yas tam raanute ku-drik sah sangheshu tatra gana-gachchha-vali-trayena lokasya chakshushi bhida- jushi Nandisaiighe ' Deslgane dhrita-gune'nvita-Pustakach... 318554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>128 phala-pradanaya jagaj-jananam prapt6'nkurabhyam iva kalpabhujah li Arhadbalis sangha-chatur-vvidham sa srl-Kondakundanvaya-Mulasangh- am I kala-svabhavad ilia jayamana-dveshetaralplkaranaya chakre sitambaradau viparlta-rupe khile visanghe vitanotu bhedam tat Sena-Nandi-Tridivesa-Simha-sangheshu yas tam raanute ku-drik sah sangheshu tatra gana-gachchha-vali-trayena lokasya chakshushi bhida- jushi Nandisaiighe ' Deslgane dhrita-gune'nvita-Pustakachchha-gachehhengulesvara-valir jja- yati prabhuta II tatrasan Naga-Dev6daya-Bavi-Jina-Megha-Prabha-Bala-chandra Deva-srl-Bhanu-Chandra-Sruta-Naya-Guna-Dharmmadayah klrtti-devah Desa-srl-Chandra-Dharmmendra-Kula-Guna-Tap6-bhushanas suray6'nye Vidya-Dainen (North face.) dra-Padmamara-Vasu-Guna-Manikka-nandy- ahvayas cha II vihita-durita-bhanga bhinna-vadlbha-sringa vitata-vividha-mangab visva- vidyabj a-bhringah I vijita-jagad-Anangav6sa-dtir6jvalanga visada-charana-tunga visrutaste'sta- sahgah II jiyach chhri-Nemichandrah kuvalaya-laya-krit kiita-kotiddha-gotro nityodyan drishti-badha-virachana-kusalas tat-prabhakrit-pratapah I chandrasyeva pradattamrita-vachana-rucha niyate yasya santim dharmma-vyajasya netus svam abhimata-padam yas cha nemi rathasya II srl-Maghanandl vibudho jagatyam anvarttham evatanutatma-nama samullasat-samvara-nirjjarena na yena papany abhinanditani II tuhge tadiye dhrita-vadi-simhe guru-pravahonnata-vamsa-gotre athodito'bhun nija-pada-seva-pram6di-!6ko'bhayachandra-devahll jayati jita-tamo'ris tyakta-doshanushahgah padam akhila-kalanam patram Ambhoruhayah anugata-jaya-pakshas chatta-nhtranukulyas satatam Abhayachandras sat- sabha-ratna-dipah II tadiya-tanujas Srutamunir ggani-padesas tapo-bhara-niyantrita-tanus stu- ta-Jinesah tato'jani Jinendra-vachanasta-vishayasas tata-sva-yasasa bhrita-samasta- vasudhasah II bhava-vipina-krisanur bbhavya-pankeja-bhanus sa vitata-namaso nus sam- pade kamadhenuh bhuvi durita-tamo'ri prottha-santapa-vari Srutamuni-vara-suris suddha- sil6'sta-narih II<noinclude></noinclude> q8f9m7obumfw03pxaqf7zd4tixa74dl 104 120119 318555 2026-05-09T10:40:39Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 124 chandoddanda-tri-dandam parama-sukha-padam papa-bijam parago- varagarorukara-trividham adhikritagauravam garavam cha tulyam bhallona-salya-trayam atula vapus-sarmma-marmma-chchhid amho bhashonmeshi tri-dosham Srutamuni-munipo nirmmumochaika eva II prasishya-bha-gane'hga-mahasa bhuvi tadiye pravarddhayati purnna-kala indur iva yas sma anadi-nidhanadi-paramagama-payodhim abhud Abhinava-Srutamunir gga- ni-pade sah II margge durgge nisarggat pratibha... 318555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>124 chandoddanda-tri-dandam parama-sukha-padam papa-bijam parago- varagarorukara-trividham adhikritagauravam garavam cha tulyam bhallona-salya-trayam atula vapus-sarmma-marmma-chchhid amho bhashonmeshi tri-dosham Srutamuni-munipo nirmmumochaika eva II prasishya-bha-gane'hga-mahasa bhuvi tadiye pravarddhayati purnna-kala indur iva yas sma anadi-nidhanadi-paramagama-payodhim abhud Abhinava-Srutamunir gga- ni-pade sah II margge durgge nisarggat pratibhata-katu-jalpena vadena vapi sravye kavye'tinavye mridu-madhura-padaih sarmmadair nnarmmadai& cha mantre tantre'pi yantre nuta-sakala-kalayam cha sabdarnnave va ko vanyah kovido'sti Srutamuni-munivad visva-vidya-vinodah II sabde sri-Pujyapadah sakala-vimata-jit tarkka-tantreshu Devah siddhante satya-rupe Jina-vinigadite Gautamah Kondakundah I adhyatme Varddhamano Manasija-mathane vari-mug duhkha-vanhav ity evam kirtti-patram Srutamunivad abhud bhu-traye ko ! tra kaschit II sraddhara suddhaip pravriddhani dadhatam adhikritam Jaina-margge su-sargge siddhim buddher mmaharddher bbudha-vara-nivahair adbhutam arttj-am- anam mitram chitrani charitram bhava-chaya-bhayadam bha^ya-navyambuja- nam apy eno-vjmnam enam Srutamuni-munipam chandram aradh ayadh vam II sriinanit6'syabhayachandra-sures tasyanujata Srutakirtti-devah abhuj Jinendrodita-lakshananam apurnna-lakshikrita-charu-vrittah II vidita-sakala-vede vita-cheto-vishade vijita-nikhila-vade visva-vid)^a-vino- ae vitata-charita-mode visphurach-chit-prasade vinuta-Jinapa-pade visva- raksham prapede II sa srimams tat-tanujas tadanu gani-pade sannyadhach Charukirttih kirtty-akirnna-trikMvya muhur ayati vidhuh karsyam ad) r apy atu (East face) lyah yasyopanyasa-vanya-dvipa-patu-ghatayotpatitas chatu-vachah Padma-sadmatta-mitr6jvalatara-ruchay6'py utthita vadi-padmah ll charu-sris Charukirttih pada-nata-vasudhadhisvaro dhisvaro'yam garvvam kurvvantam urvvisvara-sadasi maha-vadinam vada-vandhyam eliakre dik-kridad-agresara-sarasa-vachah sadhitasesha-sadhyo 'ved) - avedyady-avidya-vyapagama-vilasad-visva-vidya-vin6dah II<noinclude></noinclude> nv2dat3b0c73q7ze7hdib38tuajbjcn 104 120120 318556 2026-05-09T10:40:50Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 125 Ballala-kshonipalam valita-Bali-balam vajibhir vvejitajim rogavegad gatasu-sthitini api sahasollaghatam aninaya atiryyaiva svayam scVkhilavid Abhayasiires tathatarayat t;m nissimasesha-sastrambunidhim Abhayasurim pararp Simhanaryyam II sishto dushtagha-pisliti-karana-nipuna-sutrasya tasyopadeshtus sishyah piyusha-nishyandana-patu-vachanah Panditah khanditaghah suris suro vineyamburuha-vikasane sarvva-dig-vyapi-dhitniil sriman asthat kritastho Bejugu... 318556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>125 Ballala-kshonipalam valita-Bali-balam vajibhir vvejitajim rogavegad gatasu-sthitini api sahasollaghatam aninaya atiryyaiva svayam scVkhilavid Abhayasiires tathatarayat t;m nissimasesha-sastrambunidhim Abhayasurim pararp Simhanaryyam II sishto dushtagha-pisliti-karana-nipuna-sutrasya tasyopadeshtus sishyah piyusha-nishyandana-patu-vachanah Panditah khanditaghah suris suro vineyamburuha-vikasane sarvva-dig-vyapi-dhitniil sriman asthat kritastho Bejugula-nagare tatra dharmmabhivridhyai 'I y;ismims ( 1 h; A iniunda-Rajo Bhujabalinam inam Grummatam karmmathajn- am bhaktya saktya cha muktyai jita-Sura-nagare sthapayad bhadram adrau tadvat kala-trayotthojvala tanu-.Iina-bimbani manyani chanyah Kaililse sila-sali tri-bhuvana-vilasat-kirtti-chakriva chakre II sthane tat sthana-mantrojvalataram atulam PanditoMahkarotu sriman esho'rkkakirttir nnripa iva vilasat-sala-sopanakadyaih chitram sirshe'bhishichya tri-bhuvana-tilakam tam punas sapta-varan pahkonmuktam vidhayakhila-jagad-uru-punyais tathalanchakara II kim va kshirabhishekad uta nija-yasaso nirnnnalach chhahkaradrin gotradrin sphatiktm cha kshitim amara-gajan dig-gajan esha dhirah I kshirodan sapta-sindhun udari-jaladharan saradan Naga-lokani Seshakirnnam vidirnnamrita-kalasam api Svar vvitene na vidmah II Merau janniabhishekani Sura-patir iva tat tathaivatra saih"' devasyadarsayan no param akhila-janasyaisha surir vvidhaya san-marggam chadhunainam pihitam api chiram vamadrig-v;k-tamobhir nnisseshani tani purvvani Purur iva punar atrakalankd'panlya II re re Kaniida konain saranam adhivasa kshudra-nidra-nivasam maimanisechhrim atuchchhain tyaja nija-patu-vadeshu krichchhrasu gachchha Bauddhabuddhe vimugdh6'sy apasara sahasa Sankhya ma rahkha sahkhye sriman mathnati vadindra-gajam Abhayasurih pararp vadi-simhahll aisvaryyain vahatas cha sasvata-mukhe dhattas cha sarvvajnatam bibhrate cha girisatain sivataya sri-Charukirttisvarau tatrayam Jina-bhag asav ajina-bhag dhiman ayain marggane Hemadrim samadhatta margganam uru-sthema sa Hemachalt' 1 sphuriJad-Dhurjjati-bhala-lochana-sikhi-jvalavalidhasya te ham ho Manmatha jivanaushadhir abhud esha pura Sailaja sarvvajhottama-Charukirtti-su-munes sainyak-tapo-vahnina nirddagdhasya, charitra-chanda-marutoddliutasya ka te galili Pitamaha-parishvanga-sangatainah-prasantaye' Ins. 32<noinclude></noinclude> 93vwg1jkdi0oc2clb22ykvevztwvy8i 104 120121 318557 2026-05-09T10:41:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 126 Charulmtti-vacho-Gahgalihgitahgi Sarasvati asyain Vani-nivasyam hridayam uru-dayam svam charitram pavitram deham santyaika-geham sakala-sujanata-ganyam udbhuta-punyam sravya bhavya gunalir nnikhila-budha-tater yyasya so'yam jagatyam atyarudha-prasado jayatu chiram ayam Cbarukirtti-vratindrah " mudhani praudhain daridrani dhana-patim adhamam manavam mana- vantain dushtani sishtain cha duhkhanvitam api sukhinam durmmadani dharm- ma-silani kurvvan... 318557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>126 Charulmtti-vacho-Gahgalihgitahgi Sarasvati asyain Vani-nivasyam hridayam uru-dayam svam charitram pavitram deham santyaika-geham sakala-sujanata-ganyam udbhuta-punyam sravya bhavya gunalir nnikhila-budha-tater yyasya so'yam jagatyam atyarudha-prasado jayatu chiram ayam Cbarukirtti-vratindrah " mudhani praudhain daridrani dhana-patim adhamam manavam mana- vantain dushtani sishtain cha duhkhanvitam api sukhinam durmmadani dharm- ma-silani kurvvan Samantabhadrain(*S'o»i// /a6r)charitam anusaran namra samanta- bhadram tanvan sri-Charukirttir jjagati vijayate chandrika-charu-kirttih II re re Charvvaka ga.rvvain parihara birudajini puraiva pramuncha Sankhyrisankhyeya-rajat-])arikara-nikarad apta-ghatto'si Bhatta purnnani Kanada turnnain tyaja nijam anisam manam apan-nidanarn himsan punis6'bhisainsyo vrajati yad aparan vadinah Sinihanaryyah " tat-panditahghr)-anuratau tad-iladinathau samyaktva-bodha-charanon- nata-dana-nishthau jatav ubhau Hariyano harinahka-charur mManikka-deva iti charjjuna- deva-kalpah II dhanya manye na sanyasa-parama-vidhina netum eva svayam svani dharmmani karmmari-marmma-chchhidain uru-sukhadani durllabham vallabhani cha santas santer nnisantikrita-sakala-janah sukti-piyiisha-purais te'mi sarvve'sta-dehas sura-padam agaman dhyata-Jainendra-padah li tatra trayodasa-satais cha dasa-dvayena Sake'bdake parimite'bhavad Is- varakhye Maghe chaturddasa-tithau sitabhaji vare Svatau Sanes sura-padain Puru- panditasya II asid athabhinava-Pandita-deva-surir asananachchha-mukurikrita-kirttir eshah I sishye nidhaya nija-dharmma-dhurina-bhavani yatratma-samskriti-pade- 'jani Panditaryyah II tathyam mithya-kadambam satatam api vidhitsur vvritha tamyasidam tatvani Tathagata tvani tarala-jana-siro-ratna tavat pradhava jivan bhadra-ni pasyaty uru-jagad-uditat tyakta-vadabhilasho yasmad bhasmikaroty agnir iva bhuvi tarun vadinah Panditaryyah " sanisarapara-varakara-dhara-lahari-tul^^a-salyottha-deha- vyuhe inuhyaj-jananam asukha-jala-charair ardditanam amisham poto nito vinit6'dbhuta-tati-gatavaii-navya-bhavyarchchitahghrir<noinclude></noinclude> pd4o56x4nznsum8nrm2hldlqaviyhm3 104 120122 318558 2026-05-09T10:41:12Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 127 bbhadrdnnidras su-mudras satatam Abhinavo rajate Panditaryyah li ayam atha guru-bhaktyakarayat tan-nishadyam apara-ganibhir uchchair ggfihibhis tais sahaiva subha-dina-su-nmhurtte puritddghakhilasam yugapad akhila-vadya-dhvana-ratna-pradanaih II itv atma-saktya nija-muktay£'rhad-dasdditam sasanam §tad urvvyam sastraugha-kartri-traya-samsanarigam a-chandra-tara-ravi-M6ru jivat l 1 255 (106). Below the above. srimat-Karnnata-dese jayati pur... 318558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>127 bbhadrdnnidras su-mudras satatam Abhinavo rajate Panditaryyah li ayam atha guru-bhaktyakarayat tan-nishadyam apara-ganibhir uchchair ggfihibhis tais sahaiva subha-dina-su-nmhurtte puritddghakhilasam yugapad akhila-vadya-dhvana-ratna-pradanaih II itv atma-saktya nija-muktay£'rhad-dasdditam sasanam §tad urvvyam sastraugha-kartri-traya-samsanarigam a-chandra-tara-ravi-M6ru jivat l 1 255 (106). Below the above. srimat-Karnnata-dese jayati pura-varam G-angavaty-akhyam etat sad-drik danopavasa-vrata-ruchir abhavat tatra Manikya-d&vah Bachayi dharnnna-patni guna-gana-vasatis tasya sunus tayds cha srlman Maysnna-namajani guna-mani-bhak Chandraklrttes cha sishyahH samyaktva-chudamaniy enisida a-bhavyottamanu svasti srl ttaka-varusha 1331 neya Virddhi-samvatsarada Chaitra-ba 5 Gu srl-Gummata-nathana madhyahnada ashta-vidharchchana-nimittavagi Belugulada Garigasamudrada kereya kelage dana- saleya gadde kha 2 gavanu Belugulada manikya-nakharada Hariya-gaudana maga Gummata-deva Manikya-devana maga Bommannan olagada gaudugala samaksha- dali devarige pada-pujeya uiadi krayavagi kondu kottu asadharanav ahanta kirtti- yanii punyavanu uparjjisi kondanu II mangala maha sri srl sii 256 (107). Belcw the above. siladi Chandramauli-vibhuv Achala-devi nijodgha-kantey a- lola-inrigakshi Belgulada Guminata-nathana padad ar- chchalige bede Bekkana simeyan ittan udara-Vlra-Ba- llaja-nripalakan urviyum abdhiyum ullinam eyde salvinam II antu dhara-purvvakavam madi kotanta grama-slme II rrmda Honnenahalli terika Bastihalli Devarahalli paduva Cholenahalli Had6naha!Ji(^i' the bottom of the east face) badaga Marichenahajjiya bittu kota grAmaii achandrarkka-sthayiyagi saluge marigala maha sri sri sri 257. At the bottom of the west face of the same pillar. srimat-parama-gambhira-syadvadamdgha-lanchhanam jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam II<noinclude></noinclude> 7rlzuescg65nwsrd57h9ptlggujimwk 104 120123 318559 2026-05-09T10:41:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 128 svasti sri Saka-varsha 1371 neya Yuva-samvatsarada Vaisakha-suddha 10 Gu svasti srimatu Charukirtti-pandita-devarugalu avara sishyaru Abhinava-Pandita- devarugalu Belugulada nada gavudugalu manikya-nakharada halaru panditu stha- nikaru vaidyaru varu 258 (108). Oii the left pillar in the same basti. (North face) sri jayaty ajayya-niahatinyani visasita-ku-sasanam sasanam Jainam udbhasi mukti-lakshmyaika-sasanaui II aparimita-sukliam analpavagam... 318559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>128 svasti sri Saka-varsha 1371 neya Yuva-samvatsarada Vaisakha-suddha 10 Gu svasti srimatu Charukirtti-pandita-devarugalu avara sishyaru Abhinava-Pandita- devarugalu Belugulada nada gavudugalu manikya-nakharada halaru panditu stha- nikaru vaidyaru varu 258 (108). Oii the left pillar in the same basti. (North face) sri jayaty ajayya-niahatinyani visasita-ku-sasanam sasanam Jainam udbhasi mukti-lakshmyaika-sasanaui II aparimita-sukliam analpavagamamayam prabala-bala-hritatahkam nikhilavaloka-vibhavain prasaratu hridaye parani jyotih II uddiptakhila-ratnam uddhrita-jadanj nana-nayantargriham sa-syatkara-sudhabhilipti janibhrit-karunya-kupochchhritam «iropya sruta-yanapatram amrita-dvipam nayantah paran €te tirtthakrito madiya-hridaye madhye-bhavabdhy asatam li tatrabhavat tri-bhuvana-prabhur iddha-vriddhih sri-Varddhamana-munir antima-tirtthanathah yad-deha-diptir api sannihitakhilanam purvvottarasrita-bhavan visadi-chakara II tasyabhavach charama-chij-jagad-isvarasya yo yauvvarajya-pada-samsra- yatah prabhutah sri-Gautamo gana-patir bbhagavan varishthah sreshthair anushthita-nutir mmunibhis sa jiyat II tad-anvaye suddhimati pratite samagra-silamala-ratna-jale abhud yatindro bhuvi Bhadrabahuh payah-payodhav iva purnna- chandrah II Bhadrabahur agrimas samagra-buddhi-sampada suddha-siddha-sasanain su-sabda-bandha-sundarani iddha-vritta-siddhir atra baddha-karmma-bhit tapo- vriddhi-varddhita-prakirttir uddadhe maharddhikah II yo Bhadrabahuh srutakevalanani munisvaranam iha paschimcVpi apaschimo^bhud vidusham vineta sarvva-srutartthct-pratipadanena II tadiya-sishyo'jani Chandraguptah samagra-silanata-deva-vriddhah vivesa yat-tivra-tapah-prabhava-prabhuta-kirttir bbhuvanantarani II tadiya-vamsakaratah prasiddhad abhud adosha yati-ratna-mala babhau yad-antar-mmanivan munindras sa Kundakundo dita-chanda-da- ndah H abhud Umasvati-munih pavitre vanise tadiye sakalarttha-vedi<noinclude></noinclude> 8ufrxlljfsolj0ddfd0o6f6bsnq67vu 104 120124 318560 2026-05-09T10:41:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 318561 318560 2026-05-09T10:41:53Z Pragathi. BH 7585 318561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>129 sûtrîkṛitam yêna Jina-praṇitam sâstrârttha-jâtam muni-pungavêna | sa prâņi-samrakshaṇa-sâvadhânô babhâra yôgî kila griddha-pakshân tada prabhṛity êva budha yam âhur acharyya-sabdottara-Griddhapinch- chham || tasmâd abhûd yôgi-kula-pradîpô Balâkapiñchchhaḥ sa tape-maharddhiḥ yad-anga-samsparsana-matrato'pi vâyur vvishâdîn amriti-chakâra || Samantabhadro'jani bhadra-murttis tataḥ pranêtâ Jina-śâsanasya yadiya-vâg-vajra-kaṭhôra-pâtas chûrņuî-chakâra prativâdi-sailân || śri-Pujyapado dhṛita-dharmma-rajyas tatô surâdhisvara-pujya-padaḥ yadîya-vaidushya-guṇân idânîm vadanti šâstrâni tad-uddhṛitâni dhṛrita-visva-buddhir ayam atra yogibhiḥ kṛita-kṛitya-bhâvam anubibhrad uchchakaiḥ Jinavad babhuva yad Ananga-chapahṛit sa Jinêndrabuddhir iti sâdhu- varṇnitaḥ srî-Pûjyapâda-munir apratimaushadharddhir jjiyâd Vidêha-Jina-darśana- pûta-gâtraḥ yat-pâda-dhauta-jala-samsparśaḥ prabhâvât kâlâyasam kila tadâ kanakî- chakara tataḥ param śâstra-vidâm munînâm agrêsaro'bhûd Akaļanka-sûriḥ mithyândhakâra-sthagitâkhilârtthaḥ prakâsitâ yasya vachô-mayûkhaiḥ || tasmin gatê Svargga-bhuvam maharshau divaḥ-patîn narttum iva pra- krishtân tad-anvayôdbhûta-munîśvarâṇâm babhûvur ittham bhuvi sangha-bhêdâḥ || sa yôgi-sanghaś chaturaḥ prabhêdân âsâdya bhûyân aviruddha-vṛittân babhav ayam śri-bhagavan Jinêndraś chatur-mmukhânîva mithas samâni Dêva-Nandi-Simha-Sêna-sangha-bhêda-varttinâm dêśa-bhêdataḥ prabôdha-bhâji dêva-yôginâm vrittatas samastato' viruddha-dharmma-sêvinâm madhyataḥ prasiddha êsha Nandisangha ity abhût || Nandisanghê sa Dêśîyagaṇê gachchhê cha Pustakê Ingulêśa-balir jjîyân mangalî-kṛita-bhûtalaḥ || tatra sarvva-sarîri-raksha-kṛita-matir vvijitêndriyas siddha-sâsana-varddhana-pratilabdha-kîrti-kalâpakaḥ viśruta-Srutakirtti-bhaṭṭaraka-yatis samajayata prasphurad-vachanâmṛitâmśu-vinasitâkhila-hṛit-tamaḥ || kritvå vineyân krita-kritya-vṛittin nidhaya têshu śruta-bhâram uchchaih sva-dêha-bhârain cha bhuvi prasantas samadhi-bhêdêna divam sa bhêjê|| gatê gagana-vâsasi tridivam atra yasyôchchhri (East face) tâ Ins. 33<noinclude></noinclude> cg3o46qtykgrs81sqxitxx4g94tww9h 104 120125 318562 2026-05-09T10:42:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 130 na vritta-guna-samhatir vvasati kevalam tad-yasah amanda-mada-Manmatha-pranamad-ugra-chapochchalat- pratapa-hati-krit-tapas-charana-bheda-labdhain bhuvi " sri-Charukirtti-inunir apratima-prabhavas tasmad abhun nija-yaso-dhava- li-kritasah yasyabhavat tapasi nishthuratopasantis chitte gune cha guruta krisata sarire II yas tapo-vallibhir vvellitagha-drumo varttayamasa Sara-trayam bhiitale yukti-sastradikam cha prakrishtasayas sabda-vidyambudher vri... 318562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>130 na vritta-guna-samhatir vvasati kevalam tad-yasah amanda-mada-Manmatha-pranamad-ugra-chapochchalat- pratapa-hati-krit-tapas-charana-bheda-labdhain bhuvi " sri-Charukirtti-inunir apratima-prabhavas tasmad abhun nija-yaso-dhava- li-kritasah yasyabhavat tapasi nishthuratopasantis chitte gune cha guruta krisata sarire II yas tapo-vallibhir vvellitagha-drumo varttayamasa Sara-trayam bhiitale yukti-sastradikam cha prakrishtasayas sabda-vidyambudher vriddhikrich- chandramah II yasya yogisinah padayos sarvvada sahginim Indiram pasyatas Sarhginah chiutayevabhavat krishnata varshmanah sanyatha nilata kim bhavet tat- tanoh II yeshani sarirasrayato'pi vato rujah prasantim vitatana teshani Ballala-Eajotthita-roga-santir asit kilaitat kimu bheshajena II munir mmanisha-balato vicharitam samadhi-bhedam samavapya satta mah • vihaya deham vividhapadam padani vivesa divyam vapur iddha-vaibha- vam II astam ayati tasmin kritini yaryyamni nabhavishyat tada Pandita-yatis somah vastu lnithya-tama-stoma-pihitani sarvvam uttamair ity ayam vaktribhir upaghoshi II vibudha-jana-palakam ku-budha-mata-harakam vijita-sakalendriyam bhajata tam alam budhah II Dhavalasarovara-nagara-Jinaspadam asadrisam akrita tad-uru-tapo- mahah II yat-pada-dvayam eva bhiipati-tatis chakre siro-bhushanain yad-vakyamritam eva kovida-kulam pitva jijivanisani yat-kirttya vimalam babhuva bhuvanam ratnakarenavritam yad-vidya visadichakara bhuvane sastrarttha-jatam mahat i 1 kritva tapas tivram analpa-medhas sampadya punyany anupaplutani tesham phalasyanubhavaya datta-cheta ivapa tridivam sa yogi II tasmin jato bhurnni Siddhanta-yogi prodyad-vacha varddhayan siddha- sastram suddhe vyomni dvadasatma karaughair yvadvat padma-vyuham unnidra- yan svaih II durvvady-uktam sastra-jatam viveki vachanekantarttha-sambhutaya yah Indro'sanya megha-jalotthaya bhu-vriddhani bhubhrit-samhatim va bibheda II<noinclude></noinclude> echm58g5czwi5p7zqrxjywq99lzed89 104 120126 318563 2026-05-09T10:42:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 131 yadvat padambuja-natavanipala-mauli- ratnamsav6'nisam amum vidadhus saragam tadvan na vastu na vadhur nna cha vastra-jatam no yauvvanam na clia balam na cha bhagyain iddham pravisya sastrambudhim esha dhiro jagraha purvvain sakalarttha-ratnam pare'samartthas tad-anupravesad ekaikam ovatra na sarvvain apuh II sampadya sishyan sa munih prasiddhan adhyapayamasa kusagra-buddhin jagat-pavitri-karanaya dharmma-pravarttanayakhila-samvide cha II kr... 318563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>131 yadvat padambuja-natavanipala-mauli- ratnamsav6'nisam amum vidadhus saragam tadvan na vastu na vadhur nna cha vastra-jatam no yauvvanam na clia balam na cha bhagyain iddham pravisya sastrambudhim esha dhiro jagraha purvvain sakalarttha-ratnam pare'samartthas tad-anupravesad ekaikam ovatra na sarvvain apuh II sampadya sishyan sa munih prasiddhan adhyapayamasa kusagra-buddhin jagat-pavitri-karanaya dharmma-pravarttanayakhila-samvide cha II kritva bhaktim te guros sarvva-sastram nitva vatsain kamadhenuin pa}'6 va svikrityochchais tat-pibanto'ti-pushtah saktim svesham khyapayainasur iddham II tadiya-sishyeshu vidam-vareshu gunair anekais Srutamuny-abbikhyah raraja saileshu samunnateshu sa ratna-kutair iva Mandaradrih I! kulena silena gunena matya sastrena rupena cha yogya eshah vicharyya tam suri-padain sa nitva krita-kriyam svam ganayainchakara li athaikadachintayad ity anenah sthitiin samalokya nijayusho'lpam samarpya chasmin sva-ganam samartthe tapas charishyami samadhi-yog- yam II vichary}^a chaivam hridaye ganagranir nnivedayamasa vineya-bandhavah munis samahiiya ganagra-varttinam sva-putra (Soittli face) mittham sruta. vritta-salinam II mad-anvayad esha samagato'yani gano gunanam padam asya raksha tvayahga madvat kriyatam itishtani samarppayamasa gani ganam svam II guru-viraha-samudyad-duhkha-dunam tadiyain mukham aguru-vachobhis sa prasannichakara sapadi vimalitabda-slishta-pamsu-pratanam kim adhivasati yoshin-manda- phiitkara-vataih II kriti-tati-hita-vrittas satva-gupti-pravritto jita-kumata-viseshas soshitase- sha-doshah jita-Katipati-satvas tatva-vidya-prabhutvas sukrita-phala-vidheyam so'- gamad divya-bhuyam II gate'tra tat-suri-padasrayoVam munisvaras saiigham avarddha} r at tarani gunais cha sastrais charitair aninditaih prachintayan tad-guru-pada-pahk- ajam II prakritya krityam krita-sahgha-raksho vihaya chakrityam analpa-buddhih pravarddhayan dharmmam aninditam tad-gurupadesan saphali-chakara II akhandayad ayam munir vvimala-vagbhir aty-uddhatan amanda-inada-sahcharat-kumata-vadi-kolahalan bhramann-amara-bhumibhrid-bhramita-varidhi-prochchalat-<noinclude></noinclude> mddbhfptk0glcwmjhgdf2eeri9pt8w8 104 120127 318564 2026-05-09T10:46:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 318564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 318565 318564 2026-05-09T10:46:20Z Pragathi. BH 7585 318565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>132 taranga-tati-vibhrama-grahaṇa-châturîbhir bbhuvi || kâ tvam kamini kathyatâm Srutamunêḥ kîrttiḥ kim âgamyatê Brahman mat-priya-sannibhô bhuvi budhas sammṛigyatê sarvvataḥ nêndraḥ kim sa cha gôtra-bhid Dhanapatiḥ kim nâsty asau kinnaraḥ Sêshaḥ kutra gatas sa cha dvirasanô Rudraḥ paśûnâm patiḥ || Vâg-dêvata-hridaya-rañjana-maṇḍanâni mandara-pushpa-makaranda-rasô- pamâni ananditàkhila-janâny amṛitam vamanti karņêshu yasya vachanâni kavîś- varanam || samanta-bhadro'py a-Samantabhadraḥ śrî-pûjya-pâdô'pi na Pûjyapadaḥ mayûra-piñchho'py a-Mayûrapiñchhaś chitram viruddho'py aviruddha êshah êvam Jinêndrôdita-dharmmam uchchaiḥ prabhavayantam muni-vamsa- dipinam adriśya-vṛitya Kalinâ prayuktô vadhâya rôgas tam avâpa dûtavat || yatha khalaḥ prâpya mahanubhavam tam êva paschât kabali-karôti tathâ sanais so'yam anupravisya vapur bbabâdhê'pratibaddha-viryyaḥ|| angany abhuvan sakrisâni yasya na cha vratany adbhuta-vṛitta-bhajaḥ prakampam âpad vapur iddha-rôgân na chittam âvasyakam aty-pûrvvam sa môksha-mârggê ruchim êsha dhîrô mudam cha dharmmê hṛidayê pra- santim samâdadhê tad-viparîtakâriny asmin prasarppaty adhi-dêham uchchaiḥ || angêshu tasmin pravijṛimbhamâṇê niśchitya yôgî tad-asâdhya-rûpatâm tatas samagatya nijâgrajasya praṇamya padav avadat kritâñjaliḥ | dêva Panditêndra yôgi-râja dharmma-vatsala tvat-pada-prasadatas samastam ârjjitam mayâ sad-yaśaḥ śrutam vratam tapaś cha punyam akshayam kim mamatra varttita-kriyasya kalpa-kankshiṇaḥ || dêhatô vinâtra kashṭam asti kim jagat-trayê tasya rôga-pîḍitasya vâchyatâ na śabdataḥ dêya êva yôgatô vapur-vvisarjjana-kramas sâdhu-vargga-sarvva-kṛitya- vêdinam vidam-vara li vijñâpya kâryyam munir ittham artthyam muhur mmuhur vvârayatô ganîsât svíkṛitya sallêkhanam âtınanînam samâhitô bhâvayati sma bhavyam || udyad-vipat-timi-timingila-nakra-chakra-prôttunga-mrity-amriti-bhîma- taranga-bháji tîvrâjavanjava-payônidhi-madhya-bhâgê kliśnâty ahar-nniśam ayam pati- tas sa jantuḥ ||<noinclude></noinclude> nou31bujouoptdw48w5blm586suv5ki 104 120128 318566 2026-05-09T10:46:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Ins. 133 idam khalu yad angakam gagana-vâsasâm kêvalam na hêyam asukhaspadam nikhila-dêhabhájam api ato'sya munayaḥ param vigamanaya baddhasaya yatanta iha santatam kathina-kaya-tâpâdibhiḥ il ayam vishaya-sanchayô visham aśêsha-doshaspadam sprišaj janijushâm aho bahu-bhavêshu sammôhakrit atah khalu vivêkinas tam apahaya sarvvam-sahâ visanti padam akshayam vividha-karmma-hâny-utthitam uddipta-duḥkha-(West face) sikhi-sangatim anga-yashtim tîvrâj... 318566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Ins. 133 idam khalu yad angakam gagana-vâsasâm kêvalam na hêyam asukhaspadam nikhila-dêhabhájam api ato'sya munayaḥ param vigamanaya baddhasaya yatanta iha santatam kathina-kaya-tâpâdibhiḥ il ayam vishaya-sanchayô visham aśêsha-doshaspadam sprišaj janijushâm aho bahu-bhavêshu sammôhakrit atah khalu vivêkinas tam apahaya sarvvam-sahâ visanti padam akshayam vividha-karmma-hâny-utthitam uddipta-duḥkha-(West face) sikhi-sangatim anga-yashtim tîvrâjavañjava- tapâtapa-tapa-taptâm srak-chandanadi-vishayâmisha-taila-siktâm kô vàvalambya bhuvi sancha- rati prabuddhaḥ|| srashṭuḥ strinâm ênasâm sṛishtitah kim gâtrasyadhô-bhumi-sṛishtyà cha kim syat putradinâm satru-karyyam kim arttham sṛishtêr ittham vyartthatâ Dhâtur asit || idam hi bâlyam bahu-duḥkha-bijam iyam vayas-srir gghana-råga-dâhâ sa vriddhabhavo'marshâstra-sâlâ daśêyam angasya vipat-phala hi || labdham maya praktana-janma-punyât su-janma sad-gâtram apûrvva- buddhih sad-âśrayaḥ śrî-Jina-dharmma-śêvâ tatô vinâ mà cha parah kṛitî kaḥ || ittham vibhavya sakalam bhuvana-svartpam yogî vinaśvaram iti prasa- mam dadhanah arddhavamilita-drig askhalitàântarangaḥ pasyan svarûpam iti so'vahitas samâdhau hridaya-kamala-madhyê saiddham âdhâya rûpam prasarad-amrita-kalpair mula-mantraiḥ prasiñchan muni-parishad-udirṇna-stôtra-ghoshais sahaiva Śrutamunir ayam angam svam vihaya prašantaḥ! agamad amṛita-kalpam kalpam alpîkṛitaina vigalita-parimôhas tatra bhôgângakêshu vinamad-amara-kântânanda-bashpâmbu-dhân- patana-hṛita-rajo'ntar-ddhâma-sôpâna-ramyam yatau yâtê tasmin jagad ajani śûnyam janibhṛitâm manô môha-dhvântam gata-balam apûry apratihatam vyadipy udyach-chhôkô nayana-jalam ushņam virachavan viyôgah kim kuryyâd iha na mahatam dussahataraḥ i pâdâ yasya mahâ-munêr api na kair bhubhṛich-chhirôbhir dhrità vṛittam san na vidamvarasya hridayam jagraha kasyâmalam 34<noinclude></noinclude> md5vkst1sdhrt77x3mn7a0kd1151lfd