ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ knwikisource https://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಚರ್ಚೆ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಕರ್ತೃ ಕರ್ತೃ ಚರ್ಚೆ ಪುಟ ಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಪರಿವಿಡಿ ಪರಿವಿಡಿ ಚರ್ಚೆ ಅನುವಾದ ಅನುವಾದ ಚರ್ಚೆ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1566 326364 279597 2026-10-24T09:20:21Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* ಅಜ್ಞಾ ನಿಗಳ ಕೂಡೆ ಅಧಿಕ */ 326364 wikitext text/x-wiki ===[[:wikipedia:kn:ಕನಕದಾಸರು|ಕನಕದಾಸರ ಕಾವ್ಯಗಳು]]=== # [[ನಳಚರಿತ್ರೆ]] <ref>(ಮೈಸೂರು.ಜಿ.ಟಿ.ಪಿ.ಮುದ್ರಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ: 1906)</ref> # [[ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ]] # [[ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ]] #[[ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ]] ಕಥಾಸಾರ. <ref>[https://knningaiah.blogspot.com ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ]</ref> <ref>[https://knningaiah.blogspot.com/search/label/ನಳಚರಿತ್ರೆ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ (1)]</ref> <ref>ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರವು- ಟಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿಶೆಟ್ಟಿ ಕಳಾನಿಧಿ ಬುಕ್ ಡಿಪೊ; ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಬೆಂಗಳೂರುಸಿಟಿ; ೧೯೪೯ (ಪ್ರಕಟಿತ- ಕ್ರಯ ೦-೨-೦)</ref> <ref>[https://knningaiah.blogspot.com ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ]</ref> ===[[:wikipedia:kn:ಕನಕದಾಸರು|ಕನಕದಾಸರ]] ಪದಗಳು=== # [[ ತಲ್ಲಣಸಿದಿರು ಕಂಡ್ಯ]] # [[ ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ]] # [[ ನೀ ಮಾಯೆಯೊಳಗೊ]] # [[ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ - ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡೊ ಹರಿಯೇ| ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡೊ ಹರಿಯೆ]] #[[ಶ್ರೀ ಹರೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ]] #[[ದಾಸದಾಸರ ಮನೆಯ ದಾಸಿಯರ ಮಗ ನಾನು]] ==ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಿಂದ== * ೧ [[ಅಂಧಂತಮಸು ಇನ್ನಾರಿಗೆ]] * ೨ [[ಅಂಬುಜದಳಾಕ್ಷಗೆ]] * ೩ [[ಅಜ್ಞಾ ನಿಗಳ ಕೂಡೆ ಅಧಿಕ]] * ೪ [[ಅಟ್ಟು ಇಕ್ಕದವರ ಮನೆಯ]] * ೫ [[ಅಡಿಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ]] * ೬ [[ಅಣು ಮಹತ್ತಾದ ದೇವ]] * ೭ [[ಅಭ್ಯಾಸವನು ಮಾಡಬೇಕು]] * ೮ [[ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ]] * ೯ [[ಅರಿತು ನಡೆಯಲಿ ಬೇಕು]] * ೧೦ [[ಅರಿತು ಭಜಿಪರ್ಯಾರಯ್ಯ]] * ೧೧ [[ಅಹಹ ಮೋಸ ಹೋದೆನಯ್ಯ]] * ೧೨ [[ಅಹುದಾದಡಹುದೆನ್ನಿ]] * ೧೩ [[ಆ ವೇಳೆಯಲಿ ಆರಾರ ಕಾಯ್ದೆಯೊ]] * ೧೪ [[ಆತನ ಪಾಡುವೆ ಅನವರತ]] * ೧೫ [[ಆತನೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರತತ್ತ್ವ]] * ೧೬ [[ಆನೆ ಬಂದಿದೆ ಇದಿಗೊ]] * ೧೭ [[ಆನೆ ಬರುತಾದೆ ನೋಡಮ್ಮ]] * ೧೮ [[ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ]] * ೧೯ [[ಆರಿಗಳವಲ್ಲಾತ್ಮ ಯೋಗ]] * ೨೦ [[ಆರಿಗಾರಿಲ್ಲ ಆಪತ್ಕಾಲದೊಳಗೆ]] * ೨೧ [[ಆರು ಬದುಕಿದರಯ್ಯ ಹರಿ]] * ೨೨ [[ಆರು ಬಲ್ಲರು ಹರಿಹರಾದಿಗಳ]] * ೨೩ [[ಆರು ಹಿತವರು ಎಂದು ನಂಬಬೇಡ]] * ೨೪ [[ಆರೂ ಸಂಗಡ ಬಾಹೋರಿಲ್ಲ]] * ೨೫ [[ಆರೂ ಸಮಯ]] * ೨೬ [[ಆವ ಕರ್ಮವೊ ಇದು]] * ೨೭ [[ಆವ ಪರಿಯಲಿ ನಿಮ್ಮನೊಲಿಸಿ]] * ೨೮ [[ಆವ ಬಲವಿದ್ದರೇನು]] * ೨೯ [[ಆವ ಸಿರಿಯಲಿ ನೀನು]] * ೩೦ [[ಆವುದೊಳ್ಳೆಯದೊ ನಿನ್ನಂಗ]] * ೩೧ [[ಇಂದು ಸೈರಿಸಿರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ]] * ೩೨ [[ಇಂದು ನೀ ಕರೆದು ತಾರೆ - ಬಾರದೆ ಶ್ರೀಗೋ-ವಿಂದ]] * ೩೩ [[ಇದ್ದೀಯಾ ಶ್ರೀ ಹರಿ]] * ೩೪ [[ಇರಬಂದುದಿಲ್ಲ ಸಂಸಾರ]] * ೩೫ [[ಇಷ್ಟುದಿನ ಈ ವೈಕುಂಠ]] * ೩೬ [[ಈ ಪರಿಯ ಸೊಬಗಾವ]] * ೩೭ [[ಈ ಸಿರಿಯ ನಂಬಿ]] * ೩೮ [[ಈತನೀಗ ವಾಸುದೇವನು]] * ೩೯ [[ಈತನೇನೆ ನಿನ್ನ]] * ೪೦ [[ಕೇಶವ ನಾಮ]] * ೪೧ [[ಊರಿಗೆ ಬಂದರೆ ದಾಸಯ್ಯ]] * ೪೨ [[ಎಂತಹುದೊ ನಿನ್ನಯ ಭಕುತಿ]] * ೪೩ [[ಎಂಥ ಕೀರುತಿ ಪೊತ್ತುವೆರಡು]] * ೪೪ [[ಎಂಥ ಟವಳಿಗಾರನಮ್ಮ]] * ೪೫ [[ಎಂದಿದ್ದರೀ ಕೊಂಪೆ]] * ೪೬ [[ಎನ್ನ ಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ]] * ೪೭ [[ಎನ್ನ ನುಡಿ ಪುಸಿಯಲ್ಲ]] * ೪೮ [[ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರಲ್ಲಿ]] * ೪೯ [[ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ]] * ೫೦ [[ಎಲ್ಲಿರುವನೋ ರಂಗ]] * ೫೧ [[ಎಷ್ಟು ಪೊಗಳಲಿ ನಾನು]] * ೫೨ [[ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯೊ ಮನಕೆ]] * ೫೩ [[ಏಳು ನಾರಾಯಣ ಏಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ]] * ೫೪ [[ಎಳ್ಳು ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ]] * ೫೫ [[ಏಕೆ ದಯವಿನಿತಿಲ್ಲ]] * ೫೬ [[ಏಕೆ ನಡುಗಿದೆ ತಾಯೆ]] * ೫೭ [[ಏನಿದೆತ್ತಣ ಬಯಕೆ]] * ೫೮ [[ಏನು ಇಲ್ಲದ ಎರಡು ದಿನದ]] * ೫೯ [[ಏನು ಕಾರಣ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಿ]] * ೬೦ [[ಏನು ಬರುವುದೊ ಸಂಗಡೇನು]] * ೬೧ [[ಏನು ಮಾಡಲಯ್ಯ ಬಯಲಾಸೆ]] * ೬೨ [[ಏನೆಂದಳೇನೆಂದಳೋ]] * ೬೩ [[ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ]] * ೬೪ [[ಏನೆಂದು ನುಡಿವೆ]] * 65. ಏಸು ಕಾಯಂಗಳ ಕಳೆದು * 66. ತನು ನಿನ್ನದು ಜೀವನ ನಿನ್ನದು *.67. ಸತ್ಯವಂತರ ಸಂಗವಿರಲು <ref>[[ಸದಸ್ಯ:Raghavendrafoundation|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅವರ ಸಂಗ್ರಹ]]</ref><ref>ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು -ಟಿ.ಕೃಷ್ನಯ್ಯಸೆಟ್ಟಿ & ಸನ್ಸ್ ೧೯೪೦.</ref> ==ಪದ್ಯಗಳು== <br /> === ಅಂಧಂತಮಸು ಇನ್ನಾರಿಗೆ === ಅಂಧಂತಮಸು ಇನ್ನಾರಿಗೆ ಗೋವಿಂದನ ನಿಂದಿಸುವರಿಗೆ ಪ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಸಾರಿಸಾರಿಗೆ ವಾಯುನಂದನನ ವಂದಿಸದವರಿಗೆ ಅ ಮಾತುಮಾತಿಗೆ ಹರಿಯ ನಿಂದಿಸಿ ಸ-ರ್ವೋತ್ತಮ ಶಿವನೆಂದು ವಾದಿಸಿಧಾತುಗ್ರಂಥಗಳೆಲ್ಲ ತೋರಿಸಿ ವೇದಾಂತ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಹಾರಿಸಿಸೋತು ಸಂಕಟಪಟ್ಟು ಘಾತಕ ಒಡಲೊಳಗಿಟ್ಟುನೀತಿ ಹೇಳುವ ಕೆಟ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗಲ್ಲದೆ 1 ಮೂಲಕವತಾರಕ್ಕೆ ಭೇದವು - ಮುಖ್ಯಶೀಲ ಪಂಡಿತರೊಳಗೆ ವಿವಾದವುಲೀಲಾ ಸಾದೃಶ್ಯವ ತೋರುತ -ಲಿಂಗಭಂಗವಿಲ್ಲದ ದೇಹ ಹಾರುತಮೂಲ ಗುರುವು ಕುಂತೀಬಾಲನೆನ್ನದೆ ವೃಥಾಶೀಲಗೆಟ್ಟಂಥ ಖೂಳರಿಗಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ 2 ವ್ಯಾಸರ ಮಾತುಗಳಾಡುತ ವಿ-ಶ್ವಾಸ ಘಾತಕತನ ಮಾಡುತದೋಷವೆಂದರೆ ನುಡಿ ಕೇಳದೆ ಸಂತೋಷವೆಂದರೆ ನೋಡಿ ಬಾಳದೆಶೇಷಶಯನನಾದಿಕೇಶವರಾಯನದಾಸರೊಡೆಯ ಮಧ್ವದ್ವೇಷಿಗಳಿಗಲ್ಲದೆ 3 <br /> === ಅಂಬುಜದಳಾಕ್ಷಗೆ === ಅಂಬುಜದಳಾಕ್ಷಗೆ ಮಂಗಳ ಪ ಸರ್ವ ಜೀವರಕ್ಷಕಗೆ ಮಂಗಳ ಅ ಜಲಧಿಯೊಳಾಮ್ನಾಯ ತಂದಗೆ ಮಂಗಳಕುಲಗಿರಿ ತಾಳ್ದಗೆ ಜಯಮಂಗಳನೆಲನ ಕದ್ದಸುರನ ಗೆಲಿದಗೆ ಮಂಗಳಚೆಲುವ ನರಸಿಂಹಗೆ ಶುಭಮಂಗಳ1 ವಸುಧೆಯ ಈರಡಿಗೈದಗೆ ಮಂಗಳವಸುದಾಧಿಪರಳಿದಗೆ ಜಯಮಂಗಳದಶಕಂಧರನನ್ನು ಗೆಲಿದಗೆ ಮಂಗಳಪಶುಗಳ ಕಾಯ್ದಗೆ ಶುಭ ಮಂಗಳ 2 ಪುರ ತ್ರಯ ವಧುಗಳ ಗೆಲಿದಗೆ ಮಂಗಳತುರಗ ವಾಹನನಿಗೆ ಜಯ ಮಂಗಳವರ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಿಗೆ ಮಂಗಳಪರಮ ಪತ್ನಿವ್ರತಗೆ ಶುಭ ಮಂಗಳ 3 <br /> === ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೂಡ ಅಧಿಕ === ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೂಡ ಅಧಿಕ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಸುಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೂಡ ಜಗಳವೇ ಲೇಸು \\ಪ// ಉಂಬುಡುವುದಕಿಲ್ಲದರಸಿನೋಲಗಕಿಂತತುಂಬಿದೂರೊಳಗೆ ತಿರಿದುಂಬುವುದೆ ಲೇಸುಹಂಬಲಿಸಿ ಹಾಳ್ಹರಟೆ ಹೊಡೆವುದಕಿಂತ - ಹರಿಯೆಂಬ ದಾಸರ ಕೂಡೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯೆ ಲೇಸು1 ಒಡನೆ ಹಂಗಿಸುವನೋಗರವನುಂಬುದಕಿಂತಕುಡಿನೀರು ಕುಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಲೇಸುಬಿಡದೆ ಬಾಂಧವರೊಡನೆ ಕಡಿದಾಡುವುದಕಿಂತಅಡವಿಯೊಳಗಜ್ಞಾ ತ ವಾಸವೇ ಲೇಸು2 ಮಸೆಯುತಿಹ ಮತ್ಸರದ ನೆರೆಯೊಳಿರುವುದಕಿಂತಹಸನಿಲ್ಲದ ಹಾಳುಗುಡಿಯೇ ಲೇಸುಬಿಸಜಾಕ್ಷ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವರಾಯವಸುಮತಿಯೊಳು ನಿನ್ನ ದಾಸತ್ವವೇ ಲೇಸು 3 <br /> === ಅಟ್ಟು ಇಕ್ಕದವರ ಮನೆಯ === ಅಟ್ಟು ಇಕ್ಕದವರ ಮನೆಯ ಪ ಅಟ್ಟು ಇಕ್ಕದವರ ಮನೆ ಪಾಯಸ ಕಜ್ಜಾಯವಅಟ್ಟರೇನು ಅಡದಿದ್ದರೇನು ಅ ನಿಚ್ಚಣಿಗೆ ದೋಟಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಹಣ್ಣಿನ ವೃಕ್ಷನಿಚ್ಚ ನಿಚ್ಚವು ಬಾಗಿ ಫಲವಾದರೇನುಔಚಿತ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯನರಿಯದ ದೊರೆ ತಾನುಮೆಚ್ಚಿದರೇನು ಮೆಚ್ಚದಿದ್ದರೇನು 1 ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೊದಗದ ದ್ರವ್ಯ ಪದಾರ್ಥದಏರಿ ಇದ್ದರೇನು ಪರ್ವತವಿದ್ದರೇನುಶರೀರ ಸೌಖ್ಯ ಶಮನಕ್ಕಾಗದ ಹೆಣ್ಣುಊರಲಿದ್ದರೇನು ತೌರೂರಲಿದ್ದರೇನು 2 ಉರಗಾದ್ರಿ ವಾಸ ನಾರಾಯಣಾದಿಕೇಶವನಚರಣ ಕಮಲವನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳದೆವರ ಶಾಪವಿಲ್ಲದ ಬಣಗು ದೈವಗಳಿಗೆಶರಣೆಂದರೇನು ಶರಣೆನದಿದ್ದರೇನು <br /> === ಅಡಿಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ === ಅಡಿಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ - ನಾನೀಗ ಜ್ಞಾ ನದಡಿಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ಪ ಅಡಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕುಮಡಿಸಬೇಕು ಮದಗಳನ್ನುಒಡೆಯನಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಸಡಗರದಲಿ ಮನೆಯ ಸಾರಿಸಿ ಅ ತನ್ನ ಗುರುವ ನೆನೆಯ ಬೇಕಣ್ಣತನುಭಾವವೆಂಬ ಭಿನ್ನ ಕಲ್ಮಶವಳಿಯ ಬೇಕಣ್ಣಒನಕೆಯಿಂದ ಕುಟ್ಟಿಕೇರಿ ತನಗೆ ತಾನೆ ಆದ ಕೆಚ್ಚನನುವರಿತು ಇಕ್ಕಬೇಕು ಅರಿವರ್ಗವೆಂಬ ತುಂಟರಳಿಸಿ 1 ತತ್ವಭಾಂಡವ ತೊಳೆಯ ಬೇಕಣ್ಣ - ಸತ್ಯಾತ್ಮನಾಗಿಅರ್ತಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಮಥಿಸಬೇಕಣ್ಣಕತ್ತರಿ ಮನವೆಂಬ ಹೊಟ್ಟನು ಎತ್ತಿ ಒಲೆಗೆ ಹಾಕಿ ಇನ್ನುಮುತ್ತಿಕೊಂಡಿಹ ಮಮತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಸರ ಹಿಂಗಿಸುತಲಿ 2 ಜನನ ಸೊಂಡಿಗೆ ಹುರಿಯಬೇಕಣ್ಣ - ನಿಜವಾಗಿ ನಿಂತುತನುವು ತುಪ್ಪವ ಕಾಸಬೇಕಣ್ಣಕನಕಗಿರಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ದಾಸಕನಕನ ಕಟ್ಟಳೆಯೊಳು ನಿಂತು ಸುಖದ ಪಾಕವ ಚಂದದಿ ಸವಿದುಣ್ಣಲಿಕ್ಕೆ 3 ____ === ಅಣು ಮಹತ್ತಾದ ದೇವ === ಅಣು ಮಹತ್ತಾದ ದೇವ ಪ ಅಣುವಿಂಗೆ ಅಣುವು ಮಹತಿಂಗೆ ಮಹಿಮನು ಅಖಿಳಗುಣಭರಿತ ಪರಮ ಪಾವನ ಚರಿತ ಎನ್ನ ನಿರ-ಯಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿ ಹರಿಯೆ ಎಂದೆಂಬನೆನಹನೊಲಿದಿತ್ತು ಸಲಹಯ್ಯ ಅ ನೋಡಿ ನಡೆಯದೆ ಹಿಂದನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಮಾಡಿರುವ ಪಾತಕವು ವ್ಯಾಧಿರೂಪಗಳಿಂದಪೀಡಿಸುತ ತನುವ ತೊತ್ತಳ ತುಳಿದು ನೆಲಕಿಕ್ಕಿತೀಡಿ ಬಸವಳಿದ ಬಳಿಕನಾಡಿಗಳು ಸ್ವಸ್ಥಾನದಾಸ್ಥಾನ ಛೇದಿಸಲುಓಡಿ ಕಂಠೋಪದಲಿ ಪ್ರಾಣ ನಿಲ್ಲದಲೆ ಒ-ದ್ದಾಡುತಿಹ ಸಮಯದಲಿ ನಾಲಗೆ ಹರಿ ನಾಮವಪಾಡಿ ಪೊಗಳುವುದ ಕರುಣಿಸಯ್ಯ 1 ಕಂದ ಬಾರೆಂತೆಂದು ಶೋಕಿಪ ಜನನಿ ಜನಕನಿಂದಳುತ ಜೇಷ್ಠರು ಕನಿಷ್ಠ ಭ್ರಾತೃಪುತ್ರಬಂಧು ಮಿತ್ರರು ಬಹು ಪ್ರಳಾಪಮಂ ಗೈವ ಸತಿಅಂದವಾಗಿಹ ಮಂದಿರಹೊಂದಿಪ್ಪ ಸಂಪತ್ತು ನೋಡಿ ಹಂಬಲಿಸುತಲಿವೃಂದಾವನ ಪ್ರಿಯನೆ ನಿನ್ನ ಮರೆತಿದ್ದೆ ಗೋ-ವಿಂದ ವೈಕುಂಠ ವಿಭುವೇ ಎಂದು ತಾರಿಸಿ ಮು-ಕುಂದ ಮುಕುತಿಯನೊದಗಿಸಯ್ಯ 2 ಘಾತೀತಿಯನು ಹಿಡಿದು ಹೆಡಗಟ್ಟಿ ಪಂಚ ಮಹಾಪಾತಕನ ತೊಗಲ ಸುಲಿದೆದೆಯ ಸೀಳೆಂಬ ಯಮದೂತರುದ್ಧತ ಕಣ್ಗಳನು ಕಂಡು ಮನದಲಿಭೀತಿಯಿಂ ನಡುನಡುಗಿ ಬಳಲಿಚೇತನವು ಕುಂದಿ ನಾಲಗೆ ಬೀಳ್ವ ಸಮಯದಲಿಯಾತರಾಸೆಯು ಬಾರದಂತಾದಿಕೇಶವ ಅ-ನಾಥ ಬಂಧುವೆ ಅಚ್ಯುತ ಮುರಾರಿ ಹರಿಯೆಂಬಮಾತನಾಡಿಸಿ ಮುಕುತಿಯೊದಗಿಸಯ್ಯ 3 <br /> === ಅಭ್ಯಾಸವನು ಮಾಡಬೇಕು === ಅಭ್ಯಾಸವನು ಮಾಡಬೇಕು ಬಿಡದೆ.... ಶ್ರೀ ಗು-ರುಭ್ಯೋನಮಃ ಎಂಬ ದಿವ್ಯನಾಮಂಗಳಂ ಪ ಕೇಶವ ನಾರಾಯಣ ಮಾಧವ ಗೋವಿಂದ ಭವನಾಶ ಭಕ್ತ ಹೃದಯ ಕಮಲಾಬ್ಜದ್ಯುಮಣಿದೋಷರಹಿತ ವಿಷ್ಣು ಮದುಸೂದನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಸು-ರೇಶ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ದಿವ್ಯ ನಾಮಂಗಳನು 1 ವಾಮನ ಶ್ರೀಧರ ಹೃಷಿಕೇಶ..........ಪುಣ್ಯೋದರ ಹಿರಣ್ಯವಾಸದಾಮೋದರಾಮಲ ಕೌಸ್ತುಭರತ್ನ ವನಮಾಲಿರಾಮ ರಘುಪುಂಗವನ ನಾಮಂಗಳನು 2 ಸಂಕರ್ಷಣ ವಾಸುದೇವ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ನಿಖಿ-ಳಾಂಕ ಪಂಕೇಜ ಪತ್ರಾಯತಾಕ್ಷಕಿಂಕರ ರಕ್ಷಕ ಅನಿರುದ್ಧ ಪುರುಷೋತ್ತಮಶಂಕರಪ್ರಿಯ ಅಧೋಕ್ಷಜ ನಾಮಂಗಳಂ3 ನಾರಸಿಂಹಾಚ್ಯುತ ಜನಾರ್ದನ ಉಪೇಂದ್ರಸಾರ ಭವಭಯ ಹರ ಕೃಷ್ಣ ವಿಶ್ವೋ-ದ್ಧಾರ.............. ವನಮಾಲಿ ಆಮೂರುತಿಯ ನಾಮಂಗಳಂ 4 ಅಸಮಪಟು ಬಲಿಯ ಕಾಳೆಗದಿ ನುಂಗಿದ ನಿಜಪಾದರಸವಿರುದ್ಧ ತಾವಿಗೊದಗುವ ತೆರದೊಳುಬಿಸಜಾಕ್ಷ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ಎನ್ನಅಸುವಳಿದು ಪೋಪಾಗ ಜಿಹ್ವೆಗೊದಗುವಂತೆ5 ___ === ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ === ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ ಪ ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೆಂಬುದ ನೀನುಕುರುಹು ತೋರಿದೆ ಮೂರು ಲೋಕಕೆ ಹನುಮ ಅ ಒಡೆಯನಂಬುಧಿಯೊಳು ಪೊಕ್ಕು ದೈತ್ಯನ ಕೊಂದುತಡೆಯದೆ ಶ್ರುತಿಯನಜಗಿತ್ತನೆಂದುಸಡಗರದಿಂದ ಶರಧಿಯ ದಾಂಟಿ ಮಹಿಜೆ ಪೆ-ರ್ಮುಡಿಯ ಮಾಣಿಕವ ರಾಘವಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ 1 ಮಂದರಧರ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನು ಲೀಲೆ-ಯಿಂದಲಿ ನಿಂದು ನೆಗಹಿದನೆಂದುಸಿಂಧು ಬಂಧನಕೆ ಸಮಸ್ತ ಪರ್ವತಗಳತಂದು ನಳನ ಕೈಯೊಳಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ2 ಸಿರಿಧರ ವರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವಸುರರಿಗಮೃತವನು ಎರೆದನೆಂದುವರ ಸಂಜೀವನವ ತಂದು ಸೌಮಿತ್ರಿಗಂದುಎರೆದು ಶ್ರೀರಾಮನ ನಿಜದೂತನೆನಿಸಿದೆ ಹನುಮ 3 ____ === ಅರಿತು ನಡೆಯಲಿ ಬೇಕು === ಅರಿತು ನಡೆಯಲಿ ಬೇಕು ನರಕಾಯವೆತ್ತಿದ ಮೇಲೆಅರಿಯದಿದ್ದರೆ ನರಕವೇ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಪ ದುರ್ಜನರ ಮನೆಯ ಪಾಯಸಾನ್ನಕಿಂತಸಜ್ಜನರ ಮನೆಯ ರಬ್ಬಳಿಗೆ ಲೇಸುಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಸಾವಿರ ಹೊನ್ನನಿತ್ತರೂ ಬೇಡ - ಬಲುದುರ್ಜನರ ಸಂಗ ಬಲು ಭಂಗ ಹರಿಯೆ 1 ಭಕ್ತಿಹೀನರ ಮನೆಯ ಪಟ್ಟು ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಗಿಂತಭಕ್ತರ ಮನೆಯ ಕಡೆಬಾಗಿಲ ಕಾಯುವುದು ಲೇಸುಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗವ ತೋರ್ಪ ಮುರಹರನ ದಾಸರನುಸಕ್ತಿಯಿಂ ಸೇವಿಸುವುದು ಬಲು ಸೌಖ್ಯ ಹರಿಯೆ 2 ಆಶೆಕಾರರ ಮನೆಯ ವಿಲಾಸ ಸುಖಕಿಂತಆಶಾರಹಿತರ ಮನೆಯ ನಿರ್ಗತಿಕ ದೈನ್ಯ ಲೇಸುಭೂಸುರಪ್ರಿಯ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಮೀಸಲಿನ ಪಾದಭಜನೆ ಕಡುಲೇಸು ಮನವೆ 3 _____ === ಅರಿತು ಭಜಿಪರ್ಯಾರಯ್ಯ === ಅರಿತು ಭಜಿಪರ್ಯಾರಯ್ಯ ರಂಗಯ್ಯ ನಿನ್ನ ಪ ಸಿರಿದೇವಿಯು ಕಿರುಬೆರಳಲ್ಲಿರುವ ಸೊಬಗನ್ನುಅರಿಯಲಾರಳೊ ದೇವಅ ಇಂದಿರಾದೇವಿಯು ಅರಿಯಲಾರಳು ದೇವಬೃಂದಾರಕರೆಲ್ಲ ನಿಂದು ಯೋಚಿಪರುನಂದತೀರ್ಥರ ಮತದೊಳಗೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲಎಂದಿಗಾದರು ಪರಮಾನಂದ ಪೊಂದುವರು1 ಮಾನವರು ಹೀನಮಾರ್ಗದೊಳು ಮುಳುಗಿಹರುಜ್ಞಾ ನಿಗಳು ನಿಂದು ಧ್ಯಾನಿಪರು ನಿನ್ನನೀನೆ ದಯಮಾಡಿ ಸಲಹೊ ಎನ್ನನು ಕೃಷ್ಣಕಾನನದೊಳು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಬಿಟ್ಟಿಹರೊ 2 ಜಲದೊಳಗಿನ ಕಪ್ಪೆ ಜಲದ ಸವಿಯರಿಯದುಜಲದ ಸುಗಂಧವ ಜಲವರಿಯದುನೆಲೆಯ ಕಂಡವರ್ಯಾರು ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನೆಸುಲಲಿತ ತತ್ತ್ವವನು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗದಿ ತೋರೊ 3 ____ === ಅಹಹ ಮೋಸ ಹೋದೆನಯ್ಯ === ಅಹಹ ಮೋಸ ಹೋದೆನಯ್ಯ ಹರಿಯೆ ನಿನ್ನ ನೆನೆಯದೆ ಪ ಇಹದ ಭೋಗ ನಿತ್ಯವೆಂದು ಮೆರೆದೆ ನಿನ್ನ ನೆನೆಯದೆ ಅ ಹೇಯವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಶ್ಲಾಘನೀಯವೆಂದು ನಾಲ್ವರೊಡನುಪಾಯದಿಂದ ಹೇಮದಂತೆ ಬಣ್ಣಗಟ್ಟಿಬಾಯ ಬಡಿದು ತಂದು ತಂದುಕಾಯ ಕಳದೆನಲ್ಲದೆ 1 ಚಂಚಲತ್ವ ಬಲವು ಫಲವು ಜಾಲ ಕೋಪ ತಾಪದಿಂದವಂಚನಾರ್ಥ ಹಲವು ಕೆಲವು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸುಳಿಸುತಸಂಚುಮಾಡಿ ಕಾಲನವರ ವಂಚನೆಗಳ ತಿಳಿಯದ್ಹೋದೆಪಂಚಬಾಣನಯ್ಯ ಕಾಯೊ ಎನ್ನವಗುಣಗಳನೆಣಿಸದೆ2 ದಿಕ್ಕುದೆಸೆಯದಾರೊ ಅಕ್ಕರದಿಂದಾರ ಕರೆವೆಉಕ್ಕಿ ಸವಿದು ಮನುಜರೊಡನೆಸೊಕ್ಕಿ ದಿನವ ಕಳೆದೆನೆನಗೆತಕ್ಕುದಾಯಿತಯ್ಯ ಕೇಳು ಒಡೆಯ ಆದಿಕೇಶವ3 _____ === ಅಹುದಾದಡಹುದೆನ್ನಿ === ಅಹುದಾದಡಹುದೆನ್ನಿ ಅಲ್ಲವಾದಡಲ್ಲವೆನ್ನಿಸಹಜವಿದು ಸಜ್ಜನರ ಮನಕೆ ಸಮ್ಮತವು ಪ ಕರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಬಾಳು ಕರಿವರದನ ದಯೆ ಕೇಳುಅರಿತವರಿರೆ ಮನೆಯೊಳು ಅದು ಸ್ವರ್ಗವು ಕೇಳುಕರಣಿಕರೊಳಗಣ ನಂಟು ಕಟ್ಟಿದ ಹಣವಿನ ಗಂಟುಗುರುವಿನ ವಾಕ್ಯದಿ ಭಕ್ತಿ ಇಹಪರಕದು ಮುಕ್ತಿ1 ಒಕ್ಕಲಿಗಾಗದ ಗವುಡ ಮೇಲೆರಗಿ ಕುಕ್ಕುವ ಲಗಡಮಕ್ಕಳ ಪಡೆವುದು ಪುಣ್ಯ ನಲಿವು ನಗೆಗಳ ಪಣ್ಯಇಕ್ಕುವ ಅನ್ನವು ಧರ್ಮ ಇಹಪರಕದು ಅತಿ ಧರ್ಮಬಿಕ್ಕಳಿಕಿಕ್ಕಿದ ವ್ಯಾಧಿ ಯಮಪುರಕದು ಹಾದಿ2 ಕಂಡರೆ ಸೇರದ ನಾರಿ ಕೆಂಡವನುಗುಳುವ ಮಾರಿದಂಡವ ತೆರಿಸುವ ಪುತ್ರ ಹಗೆಗಳಿಗವ ಮಿತ್ರಉಂಡರೆ ಸೇರದ ತಾಯಿ ಉರಗನ ಮೆಕ್ಕೆ ಕಾಯಿಹಿಂಡನಗಲಿದ ಗೋವು ಹುಲಿಗಿಕ್ಕಿದ ಮೇವು 3 ಪರನಾರಿಯರೊಡನಾಟ ಗರಲವನಟ್ಟುಂಬಾಟಬರೆದೂ ಅರಿಯದ ಲೆಕ್ಕ ಕಡೆಯಲಿ ಬಹು ದುಕ್ಕಇರಿತಕೆ ಬೆದರುವ ಮದಕರಿ ಬಾಯ್ಕಿರಿವ ಕೋಡಗ ಮರಿಕರೆ ಬರಲರಿಯದ ಗಂಡ ಅವ ನಾಚಿಕೆ ಭಂಡ4 ಸಮಯಕ್ಕೊದಗದ ಅರ್ಥ ಸಾವಿರವಿದ್ದರು ವ್ಯರ್ಥಸವತಿಯರೊಳಗಣ ಕೂಟ ಎಳನಾಗರ ಕಾಟಅಮರರಿಗೊದಗದ ಯಾಗ ಆಡಿನ ಮೇಲಣ ರೋಗನಮ್ಮ ಆದಿಕೇಶವನ ಭಕ್ತ ಅವ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ 5 ____ === ಆ ವೇಳೆಯಲಿ ಆರಾರ ಕಾಯ್ದೆಯೊ === ಆ ವೇಳೆಯಲಿ ಆರಾರ ಕಾಯ್ದೆಯೊ ದೇವಈ ವೇಳೆಯಲಿ ಎನ್ನ ಕಾಯ್ದರದು ನಿಜವಹುದು ಪ ಕರೆಯೆ ಕಂಬದಿ ಬಂದು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವ ಕೊಂದೆಶರಣನನು ಪಾಲಿಸುತೆ ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆಕರಿರಾಜ ಹರಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಕ್ಷಣ ಬಂದುಕರುಣದಿಂದಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆ ಹರಿಯೆ 1 ಧರೆಗಧಿಕನಾಥನಾ ತೊಡೆಯನೇರಲು ಕಂಡುಜರೆಯಲಾ ಧ್ರುವನ ನೀ ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆದುರುಳ ದುಃಶಾಸನ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆಯ ಸೆಳೆಯೆತರುಣಿಗಕ್ಷಯವಿತ್ತು ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆ ಹರಿಯೆ 2 ಅಂದು ರಾವಣ ವಿಭೀಷಣನ ನೂಕಲು ಕಂಡುಇಂದಿರಾರಮಣ ನೀ ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆಮಂದರೋದ್ಧರ ಮಧುಸೂದನ ಮಾಧವ ಗೋ-ವಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವರಾಯ 3 ______ === ಆತನ ಪಾಡುವೆ ಅನವರತ === ಆತನ ಪಾಡುವೆ ಅನವರತಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಭಾಗವತರ ಸಲಹುವ ದೇವನೆಂದು ಪ ಆವಾತನ ಕೀರ್ತಿಯ ಕಳೆ ಪೆರೆಯು..........ಯಿಂದ ಶುಕನಾರ ಪೊಗಳಿದನು ?ಆವಗೆ ಬಲೀಂದ್ರನು ಆರ......................................ವಿದನಯ್ಯಾ ? 1 ಕಲು ತರುಣಿಯ ಮಾಡಿದ ಪಾದವಾರದುಜಲಜ ಸಂಭವನ ಪೆತ್ತವನಾರು ?ಕಲಿಯುಗದ ಜನರಿಗೆ ಆರ ನಾಮವು ಗತಿಇಳೆಯ ಭಾರವನುಳುಹಿದನಾರಯ್ಯ2 ದ್ರುಪದನ ಮಗಳ ಅಭಿಮಾನ ರಕ್ಷಕನಾರುನೃಪ ಧರ್ಮನೆನೆಸಿಕೊಂಡವನಾರು ?ಕೃಪೆಯೊಳು ವಿದುರನ ಮನೆಯಲುಂಡವನಾರುಆಪತ್ಕಾಲದಿ ಗಜೇಂದ್ರನ ಸಲಹಿದರಾರು ? 3 ಅತಿ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅರ್ಜುನಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿರಥವ ನಡೆಸಿದವನಾರು ?ಪೃಥಿವಿಯಲಿ....................................................................................................4 _____ === ಆತನೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರತತ್ತ್ವ === ಆತನೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರತತ್ತ್ವ ಪ್ರಣವನೆಂ-ದರಿತು ಪೂಜಿಸಬಾರದೆಆತನಾ ಪದತೋಯ ಶಿರಸಾ ವಹಿಸಿ ಪಾನ-ದಿಂದಧಿಕರಾದರು - ಜೀವಿಗಳು ಮನುಜ ಪ ದಾನಮುಖದಲಿ ಬಲಿಯ ಬೇಡಿ ಭುವನವನೊಂದುಪದದಿ ಅಳೆದವನಾವನುಮಾನದಾನವನ ನಾಲ್ಮೈಯ ಮುಡಿಗಟ್ಟಿವನಮಾನ ಉಳುಹಿದನಾವನುಮಾನ ಮರುಳಾದವನ ಮರ್ದಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಮಹಿಗೆ ಇಳುಹಿದನಾವನುಭಾನು ಮೊದಲಾದಖಿಳ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳಿಗೊಂದುಪಾದ ಹೊದಿಸಿದನಾವನು ? 1 ಕೊಟ್ಟ ವರಗಳನೆಲ್ಲ ಕೊಡಹಿ ಬಹು ದನುಜರನುಕುಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದನಾವನುದಿಟ್ಟವರ ಕಾಲಾಂಣ(?) ಕಟ್ಟಿ ಮುನಿ ದೈವಗಳ ಪಟ್ಟದರಸು ಅದಾವನುಬೆಟ್ಟದಾತ್ಮಜೆ ಬೆನಕ ಪೆಸರ್ಗೊಂಡು ತನ ನಾಮಗುಟ್ಟಿನಲಿ ನೆನೆಸಿದುದಾವನುಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮುನಿಪೆಣ್ಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಶಾಪವನುಬಿಟ್ಟೋಡಿಸಿದನಾವನು ? 2 ವೇದಮುಖದವನ ಅತಿ ಮೋದದಲಿ ಪುಟ್ಟಿಸಿದಆದಿಮೂರುತಿ ಆವನುನಾದದಲಿ ಅಖಿಳ ಮಹಿ ನಟಿಸುವ ಮಹಾತ್ಮಕನಾದ ಸಾತ್ತ್ವಿಕನಾವನುಆದಿಯಲಿ ಜಗಗಳಿರದಂದು ವಟಪತ್ರಶಯನನಾದ ಮೂಲವದಾವನುಆದಿಕೇಶವ ದೈವವಲ್ಲದಿನ್ನಿಲ್ಲವೆಂದುಆಗಮವು ನುಡಿವುದಾವನನು ? 3 ______ === ಆನೆ ಬಂದಿದೆ ಇದಿಗೊ === ಆನೆ ಬಂದಿದೆ ಇದಿಗೊ ಮದ್ದಾನೆ ಪ ಜ್ಞಾ ನಿಗಳೊಳಾಡುವ ಮದ್ದಾನೆ ಅ ದೇವಕಿಯೊಳು ಪುಟ್ಟಿದಾನೆ - ವಸುದೇವನ ಪೆಸರೊಳೈತಂದ ಮದ್ದಾನೆಶ್ರೀ ವಾಸುದೇವನೆಂಬಾನೆ - ಗೋಪಿದೇವಿಯ ಗೃಹದೊಳಾಡುವ ಪುಟ್ಟಾನೆ 1 ನೀಲವರ್ಣದ ನಿಜದಾನೆ - ಸ್ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳಿಟ್ಟು ಮೆರೆವ ಚಲುವಾನೆಶ್ರೀಲೋಲನೆನಿಪ ಪಟ್ಟದಾನೆ - ದುಷ್ಟಕಾಲಿಂಗನ ಪೆಡೆಯ ಮೆಟ್ಟಿ ತುಳಿದಾನೆ 2 ಬಾಲೇಂದು ಮುಖದ ಮರಿಯಾನೆ - ಕದ್ದುಪಾಲನ್ನು ಕುಡಿದ ಮರಿಯಾನೆಕೈಲಿ ಗಿರಿಯನೆತ್ತಿದಾನೆಕಾಳ್ಕಿಚ್ಚನ್ನು ನುಂಗಿದ ಪಟ್ಟದಾನೆ 3 ಧೇನುಕಾಸುರನ ಕೊಂದಾನೆತನಗೆ ಜೋಡಿಲ್ಲದಿಹ ನಿಜದಾನೆಮಾನವರಿಗೆಲ್ಲ ಸಿಲ್ಕದಾನೆಶೌನಕಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿಪ್ಪಾನೆ 4 ಮಲ್ಲರೊಡನೆ ಗೆಲಿದಾನೆ - ಕಡುಖುಲ್ಲ ಕಂಸನ ಕೆಡಹಿದಾನೆ - ವಿದ್ಯೆ ಸಾಂದೀಪರಲಿ ಕಲಿತ ಮರಿಯಾನೆಸಲೆ ಭಕ್ತರ ಕಾವ ಪುಟ್ಟಾನೆ 5 ತರಳೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ತಂದಾನೆ - ಬಹುಕರುಣದಿಂ ಪಾಂಡವರ ಪೊರೆದಾನೆವರ ವೇಲಾಪುರದೊಳಿಪ್ಪಾನೆಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವನೆಂಬ ಮದ್ದಾನೆ 6 _____ === ಆನೆ ಬರುತಾದೆ ನೋಡಮ್ಮ === ಆನೆ ಬರುತಾದೆ ನೋಡಮ್ಮ ಮದ್ದಾನೆ ಬರುತಾದೆ ಪ ಆನೆ ಬರುತಾದೆ ಎಲ್ಲರು ನೋಡಿರಿ ಒಂ-ದಾನೆಯ ಕೊಂದ ಮದ್ದಾನೆಏನೆಂದು ಪೇಳಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲಿತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆಅ ನೀರ ಮುಳುಗಿ ಖಳನ ಕೊಂದು ವೇದ ತಂದುಬರಮದೇವಗಿತ್ತ ಮದ್ದಾನೆಕ್ರೂರ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನೊಡನೆ ಕಾರುಬಾರಿಗಿಳಿದಜಾರ ಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ 1 ದಶದಿಕ್ಕಿನೊಳು ಘಂಟೆ ಘಣಿರೆಂದು ಬರುತ್ತಿದೆಕುಸುಮಶರನ ಪೆತ್ತ ಮದ್ದಾನೆದಶಕಂಠನ ಕೊಂದು ಅನುಜಗೆ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿದದಶರಥಸುತನೆಂಬ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ 2 ಗಂಧ ಕಸ್ತೂರಿ ಬೊಟ್ಟು ಗಮಕದಿಂದಲಿ ಇಟ್ಟುಗೊಂದಲಗಡಿಬಿಡಿ ಸುರಲೋಕ ಅಮ್ಮಮ್ಮಬೆಂಬಿಡದೆ ದೈತ್ಯರನು ಕೊಂದ ಗುಣ ಸಂಪನ್ನಸುಂದರ ಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ 3 ಸಾವಿರ ತೋಳವನ ಸರಸದಿಂದಲಿ ಕಡಿದಭುವನ ರಕ್ಷಕನಾದ ಮದ್ದಾನೆಯೌವನದ ಗೋಪಿಯರ ಕಣ್ಮಣಿ ಎನಿಪ ವಸುದೇವಸುತನೆಂಬ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ 4 ಗರುಡವಾಹನವೇರಿ ಧಿಮಕೆಂದು ಬರುತಾನೆಸರುವ ಲೋಕರಕ್ಷಕನೆಂಬ ಮದ್ದಾನೆಉರೆ ಪೂತನಿಯ ಹೀರಿ ಮಾವ ಕಂಸನ ಕೊಂದಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವನೆಂಬ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ 5 ___ === ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ === ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ ನೀವೆಲ್ಲರುಆನಂದ ಪಡೆಯಿರಯ್ಯ ಪ ತಾನು ತನ್ನವರೆಂಬ ಮಾನವರ ಸಲಹಿದಅ ಪಾಂಡು ಚಕ್ರೇಶನ ಸುತರಿಗೊಲಿದಾನೆಗಂಡುಗಲಿ ಮಾಗಧನ ಒರಸಿದಾನೆಹಿಂಡು ಗೋವಳರೊಳಗೆ ಹಿರಿಯನ ಕಳೆಯದಾನೆಲಂಡರಿಗೆ ಎದೆಗೊಡುವ ಪುಂಡಾನೆ 1 ಬಾಲಕನ ನುಡಿಗೇಳಿ ಖಳನ ಸೀಳಿದಾನೆಪಾಲುಂಡು ವಿದುರನ ಸಲಹಿದಾನೆಲೋಲಾಕ್ಷಿ ಮಾನಭಂಗಕ್ಕೊದಗಿದಾನೆಖೂಳ ಶಿಶುಪಾಲನನು ಸೀಳಿದಾನೆ2 ಅಜಮಿಳನಿಗೆ ನಿಜಪದವಿಯ ಕೊಟ್ಟಾನೆಕುಜನರೆಲ್ಲರನು ಒರಗಿಸಿದಾನೆಅಜಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವಾನೆತ್ರಿಜಗವಲ್ಲಭ ತಾನು ಭಜಕರ ವಶವಾನೆ 3 ____ === ಆರಿಗಳವಲ್ಲಾತ್ಮ ಯೋಗ === ಆರಿಗಳವಲ್ಲಾತ್ಮ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಸೇರಿ ಸುಜ್ಞಾ ನದಲಿ ಸವಿದುಂಬಗಲ್ಲದೆ ಪ ರಜಸು - ತಾಮಸವೆಂಬ ರಯವನೆಲ್ಲವ ಕಳೆದುಗಜ ಬಜಿಸುವ ಪಂಚಭೂತಗಳರಜನಿಗೆ ಸಿಲ್ಕದೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಬಲುನಿಜವ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲ ನಿರ್ವಾಣಗಲ್ಲದೆ 1 ಭಿನ್ನ ಭೇದಗಳೆಂಬ ಬಲು ಸಂಶಯ ಕಳೆದುತನ್ನೊಳಗೆ ತಾ ತಿಳಿದು ತಾರಕಬ್ರಹ್ಮವಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀ ನೋಡು ಚೆಲುವ ಕಂಗಳಿಂದತನ್ನಗ್ನಿಯೊಳಗಿರುವ ಪ್ರೌಢರಿಗಲ್ಲದೆ 2 ಅಕಾರ ಉಕಾರ ಮಕಾರ ಎಂತೆಂಬಓಂಕಾರಕೆ ಕೂಡಿ ಎರಡಿಲ್ಲದಸಾಕಾರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಆಕಾರದೊಡನಾಡುವರಿಗಲ್ಲದೆ 3 ____ === ಆರಿಗಾರಿಲ್ಲ ಆಪತ್ಕಾಲದೊಳಗೆ === ಆರಿಗಾರಿಲ್ಲ ಆಪತ್ಕಾಲದೊಳಗೆ ಪ ವಾರಿಜಾಕ್ಷನ ನಾಮ ನೆನೆ ಕಂಡ್ಯ ಮನವೆ ಅ ಹಸಿದು ಬಳಲುವಾಗ ಹಗೆ ಕೈಗೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗದೆಸೆಗೆಟ್ಟು ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಧಿಯಲಿ ಇರುವಾಗಅಸಮಾನನಾದಾಗ ಅತಿ ಭೀತಿಗೊಂಡಾಗಬಿಸಜನಾಭನ ನಾಮ ನೆನೆಕಂಡ್ಯ ಮನವೆ 1 ಸಾಲದವರೆಳೆವಾಗ ಚಾಡಿ ಮಾತಿಗೆ ಭೂಪಘಳುಘುಳಿಸುತ ಕೋಪವನು ತೋರಿದಾಗಮೇಲು ತಾನರಿಯದಯೆ ನಿಂದೆ ಹೊಂದಿರುವಾಗನೀಲಮೇಘಶ್ಯಾಮನ ನೆನೆಕಂಡ್ಯ ಮನವೆ 2 ಪಂಥದಲಿರುವಾಗ ಪದವಿ ತಪ್ಪಿರುವಾಗದಂತಿಮದವೇರಿ ಬೆನ್ನತ್ತಿದಾಗಕಂತುಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ನಿ-ಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದಲಿ ನೀನು ನೆನೆಕಂಡ್ಯ ಮನವೆ 3 ____ === ಆರು ಬದುಕಿದರಯ್ಯ ಹರಿ === <poem> ಆರು ಬದುಕಿದರಯ್ಯ ಹರಿ ನಿನ್ನ ನಂಬಿ ।ಪಲ್ಲವ। ತೋರು ಈ ಧರೆಯೊಳಗೆ ಒಬ್ಬರನು ಕಾಣೆ ಕೃಷ್ಣ ।ಅನು ಪಲ್ಲವಿ। ಕಲಹ ಬಾರದ ಮುನ್ನ ಕರ್ಣನೊಬ್ಬನ ಕೊಂದೆ ಸುಲಭದಲಿ ಕೌರವರ ಮನೆಯ ಮುರಿದೆ ನೆಲನ ಬೇಡಲು ಪೋಗಿ ಬಲಿಯ ಭೂಮಿಗೆ ತುಳಿದೆ ಮೊಲೆಯನುಣ್ಣಲು ಪೋಗಿ ಪೂತನಿಯ ಕೊಂದೆ ॥೧॥ ಕರುಳೊಳಗೆ ಕತ್ತರಿಯನಿಟ್ಟೆ ಹಂಸಧ್ವಜನ ಸರಸದಿಂ ಮಗಳ ಗಂಡನ ಕೊಲಿಸಿದೆ ಮರುಳಿನಿಂದಲಿ ಪೋಗಿ ಭೃಗುಮುನಿಯ ಕಣ್ಣೊಡೆದೆ ಅರಿತು ನರಕಾಸುರನ ಹೆಂಡಿರನು ತಂದೆ ॥೨॥ ತಿರಿದುಂಬ ದಾಸರ ಕೈ ಕಪ್ಪ ಕೊಂಬ ಮರ್ಮ ತಿರುಮಲಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀಗುರುವೆ ಬಲ್ಲ ವರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಭಜಿಸಿದರೆ ತಿರಿವೆನೆಂದರು ತಿರುಪೆ ಕೂಳ್ ಪುಟ್ಟದೈ ಕೃಷ್ಣ ॥೩॥ </poem> ____ === ಆರು ಬಲ್ಲರು ಹರಿಹರಾದಿಗಳ === ಆರು ಬಲ್ಲರು ಹರಿಹರಾದಿಗಳ ಮಹಿಮೆಯನು ಪ ವಾರಿಜೋದ್ಭವ ಸುರೇಂದ್ರಾದಿಗಳಿಗಳವಲ್ಲಅ ಪೌರತ್ರಯವ ಗೆಲ್ವ ಸಮಯದಲಿ ತಪ ಮಾಡಿನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರವನು ಪಡೆದನೀತಗೌರೀ ಮನೋಹರನ ಘನತರಾರ್ಚನೆಗೈದುಚಾರುತರ ಚಕ್ರವನು ಪಡೆದನಾ ಶೌರಿ 1 ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅವನ ಬಾ-ಗಿಲ ಕಾಯ್ದನಚ್ಯುತನು ಅನುಗಾಲದಿಬಲು ಭುಜನು ಬಾಣಾಸುರನ ಗೃಹ ದ್ವಾರವನುಬಳಸಿ ಕಾಯ್ದನು ಹರನು ವರವ ತಾನಿತ್ತು 2 ಭೋಗಿಶಯನನು ಆಗಿ ಭೋಗಿಭೂಷಣನಾಗಿವಾಗೀಶನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಲಯಕ್ಕಾಗು ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯ ಕರ್ಮಾದಿ ರೂಪಕ್ಕೆಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಮಹಿಮೆಯನು 3 ______ === ಆರು ಹಿತವರು ಎಂದು ನಂಬಬೇಡ === ಆರು ಹಿತವರು ಎಂದು ನಂಬಬೇಡ ಪ ಆರಿಗಾರಿಲ್ಲ ಆಪತ್ತು ಬಂದೊದಗಿದಡೆ ಅ ಜನಕ ಹಿತದವನೆಂದು ನಂಬಬಹುದೇ ಹಿಂದೆತನಯ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಪಿತ ಮುನಿದನುಜನನಿ ರಕ್ಷಿಪಳೆಂಬೆನೇ ತಿಳಿತಿಳಿದು ಕುಂತಿತನಯ ರಾಧೇಯನಿಗೆ ಎರಡೆಣಿಸಿದ ಮೇಲೆ 1 ಮಗನು ತೆತ್ತಿಗನೆನಲೆ ಕಂಸ ತನ್ನಯ ಪಿತನನಿಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದನುಜಗವರಿಯೆ ಸೋದರನು ಮಮತೆಯುಳ್ಳವನೆನಲೆಹಗೆವೆರಸಿ ವಾಲಿಯನು ಅನುಜ ಕೊಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ2 ತನಗೆ ದೇಹಾನುಬಂಧಿಗಳೆ ಬಂಧುಗಳೆಂದುಮನದಿ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ನಂಬಬೇಡಘನ ಕೃಪಾನಿಧಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಅನುದಿನದಿ ನಂಬಿದವಗಿಹಪರದಿ ಸುಖವು 3 _____ === ಆರೂ ಸಂಗಡ ಬಾಹೋರಿಲ್ಲ === ಆರೂ ಸಂಗಡ ಬಾಹೋರಿಲ್ಲ ಪ ನಾರಾಯಣ ನಾಮ ನೆರೆ ಬಾಹೋದಲ್ಲದೆ ಅ ಹೊತ್ತು ನವಮಾಸ ಪರಿಯಂತ ಗರ್ಭದಲಿಹೆತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನೋವು ಬೇನೆಗಳಿಂದಲಿತುತ್ತು ವಸ್ತ್ರವನಿಕ್ಕಿ ಸಲಹಿದಾ ತಾಯ್ತಂದೆಹೊತ್ತುಗಳೆವರಲ್ಲದೆ ಬೆನ್‍ಹತ್ತಿ ಬಹರೆ 1 ಗುರು ಬಂಧು ಬುಧ ಜನರು ನಿಂತಗ್ನಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಗಿಕರವಿಡಿದು ಧಾರೆಯನೆರೆಸಿಕೊಂಡತರುಣಿ ಇನಿಯನ ಹರಣ ಹೋಗಲು ತಾ ಕಂಡುಬರುವುದಕಂಜಿ ದಾರು ಗತಿಯೆಂದಳುವಳು2 ಮನೆ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಧನಕೆ ಬಡಿದಾಡುವರುಧನಕಾಗಿ ನಿನ್ನನೆ ನಂಬಿದವರುಅನುಮಾನವೇಕೆ ಜೀವನು ತೊಲಗಿದಾಕ್ಷಣದಿಇನ್ನೊಂದು ಅರಗಳಿಗೆ ನಿಲ್ಲಗೊಡರು 3 ಸುತ್ತಲು ಕುಳ್ಳಿರ್ದ ಮಿತ್ರ ಬಾಂಧವರೆಲ್ಲಹೊತ್ತು ಹೋದೀತು ಹೊರಗೆ ಹಾಕೆನುವರುಹಿತ್ತಲಾ ಕಸಕಿಂತ ಅತ್ತತ್ತ ಈ ದೇಹಹೊತ್ತುಕೊಂಡೊಯ್ದು ಅಗ್ನಿಯಲಿ ಬಿಸುಡುವರು 4 ಹರಣ ಹಿಂಗದ ಮುನ್ನು ಹರಿಯ ಸೇವೆಯ ಮಾಡಿಪರಗತಿಗೆ ಸಾಧನವ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೊಕರುಣನಿಧಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವರಾಯನನಿರುತದಲಿ ನೆನೆನೆನೆದು ಸುಖಿಯಾಗೊ ಮನುಜ5 <nowiki>*</nowiki> ಈ ಕೀರ್ತನೆ ಪುರಂದರಾಸರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲೂ ಇದೆ. _____ === ಆರೂ ಸಮಯ === ಆರೂ ಸಮಯಕ್ಕೊದಗಲಿಲ್ಲಮೋರೆ ನೋಡುತ ಸುಮ್ಮನಿಹರೆಲ್ಲ ಪ ಮಗಳು ಮಹಲಕುಮಿ ಮೊಮ್ಮಗನು ಸರಸಿಜಭವನುಖಗರಾಜವಾಹನನು ತನ್ನಳಿಯನುಅಗಜನಂದು ತನ್ನೊಡಲೊಳಿಂಬಿಟ್ಟು ಮೂ-ರ್ಬೊಗಸೆ ಮಾಡಿದ ಮುನಿಯ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ1 ಶ್ರೀದೇವಿ ಭೂದೇವಿ ಮಾತೆಯರು ತಾವಿರಲುಯಾದವರಾಯ ಮೋಹದ ತಂದೆಯುವೇದಮುಖದಣ್ಣನಿರೆ ಉರಿ ನಯನದಿಂದ ಸ್ಮರಬೂದಿಯಾಗುವಾಗ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲವೇಕೆ2 ಪಿತನು ಸಾಗರನು ಹಿತದಾಕೆ ಶ್ರೀದೇವಿಅತಿ ಬೀಗನಾದವ ನಾರಾಯಣಜತೆ ಅಳಿಯರು ಬೊಮ್ಮ ಮನ್ಮಥರಿರಲಾಗಿಕ್ಷಿತಿಯೊಳಗೆ ಶಶಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗುವ ಸಮಯದಿ 3 ತೆತ್ತೀಸ ಕೋಟಿ ದೇವರ್ಕಳು ತಾವಿರಲುಒತ್ತಿನಲಿ ಇಂದ್ರ ಉಪೇಂದ್ರರಿರಲುಮತ್ತೆ ಪಾರ್ವತಿ ಪುತ್ರ ವೀರೇಶ ದಕ್ಷನನೆತ್ತಿ ಹರಿಗಡಿವಾಗ ನೋಡುತಿಹರೆಲ್ಲ 4 ಇಂಥಿಂಥ ದೊಡ್ಡವರು ಈ ಪಾಡು ಪಡಲಾಗಿಭ್ರಾಂತ ಮನುಜರಿಗೆ ಪೇಳಲಿನ್ನೆಷ್ಟುಕಂತುಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಸಂತೋಷದಿಂ ನೆನೆದು ಸುಖಿಯಾಗೊ ಮನುಜ5 _____ <br /> === ಆವ ಕರ್ಮವೊ ಇದು === ಆವ ಕರ್ಮವೊ ಇದು ಆವ ಧರ್ಮವೊಆವ ಕರ್ಮವೆಂದರಿಯೆ, ಹಾರುವರಿವರು ಬಲ್ಲರೆ ಪ ಸತ್ತವನು ಎತ್ತ ಪೋದಸತ್ತು ತನ್ನ ಜನ್ಮಕೆ ಪೋದಸತ್ತವನು ಉಣ್ಣುವನೆಂದುನಿತ್ಯ ಪಿಂಡವಿಕ್ಕುತೀರಿ1 ಎಳ್ಳು ದರ್ಭೆ ಕೈಲಿ ಪಿಡಿದುಪಿತರ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುತೀರಿಎಳ್ಳು ಮೀನು ನುಂಗಿ ಹೋಯಿತುದರ್ಭೆ ನೀರೊಳು ಹರಿದು ಹೋಯಿತು 2 ಎಡಕೆ ಒಂದು ಬಲಕೆ ಒಂದುಎಡಕೆ ತೋರಿಸಿ ಬಲಕೆ ತೋರಿಸಿಕಡು ಧಾವಂತ ಪಡಿಸಿಕಟಿಯ ಹಸ್ತದೊಳಗೆ ಪಿಡಿಸುತೀರಿ 3 ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟುಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹಾರೈಸುವಿರಿಮಂತ್ರವೆಲ್ಲೊ ಅಕ್ಷತೆಯೆಲ್ಲೊಮೋಕ್ಷವೆಲ್ಲೊ ಮತ್ರ್ಯವೆಲ್ಲೊ4 ಹೇಳುವವನು ಅವಿವೇಕಿಕೇಳುವವನು ಅಜ್ಞಾ ನಿಹೇಳುವ ಕೇಳುವ ಇಬ್ಬರ ಸೊಲ್ಲಆದಿಕೇಶವಮೂರ್ತಿ ಬಲ್ಲ5 _____ === ಆವ ಪರಿಯಲಿ ನಿಮ್ಮನೊಲಿಸಿ === ಆವ ಪರಿಯಲಿ ನಿಮ್ಮನೊಲಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಿಪ ವಿಧವುರವೆಯಷ್ಟು ತೋರದಲ್ಲ ಪ ದೇವ ದೇವೇಶ ನೀನೆಂದು ನಂಬಿರಲು ಕೃ-ಪಾವಲೋಕನದಿ ಸಲಹೊ ದೇವಅ ಫಣಿರಾಜನಾಸನದಿ ಕುಳಿತಿಹಗೆ ಅರಿವೆಯಾಸನವ ನಾನೆಂತ್ಹಾಸಲಿಘನವಾದ ಗಂಗೆಯನು ಪಡೆದವಗೆ ಕಲಶ ನೀರನದೆಂತು ಮೈಗೆರೆಯಲಿತನುವಿನ ಪರಿಮಳವು ಘಮಘಮಿಪನಿಗೆ ಸುಚಂದನವದೆಂತು ನಾ ಪೂಸಲಿಅನವರತ ನಾಭಿಯೊಳು ಶತಪತ್ರವಿಹಗೆ ಮಿಕ್ಕಿನ ಪೂವ ಮುಡಿಸಲೆಂತೈ ದೇವ 1 ಸುರುಚಿರೋಜ್ವಲ ಪೀತವಾಸನಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಅರಿವೆಯೇನನು ಪೊದಿಸಲಿವರ ಕೌಸ್ತುಭವು ಕೊರಳೊಳಗೆ ಇಪ್ಪವಗೆ ಆ-ಭರಣವಾವುದ ತೊಡಿಸಲಿತರಣಿ ಶತಕೋಟಿತೇಜನ ಮುಂದೆ ಹ್ಯಾಗೆ ನಾ-ಪೆರತೊಂದು ದೀಪವಿಡಲಿನೆರಹಿದ ಫಣಿಪತಿಯ ಸ್ತೋತ್ರದೂರನ ನಾನುಸ್ಮರಿಪೆನೆಂತಯ್ಯ ದೇವ ದೇವ 2 ವನಜಜಾಂಡ ಕೋಟಿಯುದರಂಗೆ ಆವುದನುಉಣಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಯ ಮಾಡಲಿಅನಿಮಿಷರಿಗಮೃತವನ್ನೆರೆದವನ ತೃಷೆಯ ನೀ-ರಿನೊಳೆಂತು ಸಂತವಿಡಲಿವಿನತೆಯಾತ್ಮಜ ಪಕ್ಷದನಿಲನಿರೆ ಬೇರೆ ಬೀ-ಸಣಿಗೆಯನ್ನೇಂ ಬೀಸಲಿಅಣುರೇಣು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮೂರುತಿಗೆ ನಾ ಪ್ರದ-ಕ್ಷಿಣೆಯೆಂತು ಸುತ್ತಿಬರಲಿ ದೇವ 3 ಮಿಗೆ ಫಣಿಯ ಫಣದಾತಪತ್ರವಿರುವಂಗೆ ನೆರ-ಳಿಗೆ ಕೊಡೆಯನೇಂ ಪಿಡಿಯಲಿಪಗಲಿರುಳು ಸಾಮಗಾನ ಪ್ರಿಯನ ಮುಂದೆ ಗೀ-ತಗಳ ನಾನೇಂ ಪಾಡಲಿಜಗವರಿಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಪತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊ-ನ್ನುಗಳ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಕೊಡಲಿನಿಗಮತತಿ ಕಾಣದಿಹ ಮಹಿಮನಿಗೆ ನಮಿಸುವಬಗೆಯ ನಾನರಿವೆನೆಂತೈ ದೇವ 4 ಒಲಿಸುವುದನರಿಯೆ ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗೆಯರಿಯೆ ಹೊ-ಗಳುವ ಹೊಲಬ ನಾನರಿಯೆನುತಿಳಿದುದಿಲ್ಲವು ಷೋಡಶೋಪಚಾರದ ಪೂಜೆ-ಗಳಲೊಂದು ಪರಿಯಾದರೂನೆಲೆಯ ಕಾಣೆನು ನಿಗಮಶಾಸ್ತ್ರ ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ-ಯೊಳಗೊಂದು ಬಗೆಯಾದರೂಅಳಿಲಸೇವೆಯನೊಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಶರಣನ ಸಲಹೊನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವನೆ ಸ್ವಾಮಿ - ಪ್ರೇಮಿ5 ____ === ಆವ ಬಲವಿದ್ದರೇನು === ಆವ ಬಲವಿದ್ದರೇನು - ವಾಸುದೇವನಾ ಬಲವು ನಿಜವಾಗಿ ಇರದನಕ ಪ ನೊಸಲಗಣ್ಣನ ಬಲ ನಾಲ್ಕು ತೆರದ ಬಲತ್ರಿಶುಲ ಡಮರು ಅಗ್ನಿ ಫಣಿಯ ಬಲವುಪಶುಪತಿಯ ರೂಪಿನ ಬಲದ ಶಿಶುಪಾಲನಅಸುರಮರ್ದನ ಕೃಷ್ಣ ಶಿರವ ಛೇದಿಸುವಾಗ 1 ಹರನ ಕರುಣದ ಬಲವು ಸುರರ ಗೆಲಿದಾ ಬಲವುಪರಮ ಶಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಭುಜದ ಬಲವುಧರೆಯನೆತ್ತಿದ ಬಲವುಳ್ಳ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಶಿರವ ಹರಿ ವರಾಹನಾಗಿ ತರಿವಾಗ2 ಮುನ್ನ ಗೆಲಿದ ಬಲ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಹರನ ಬಲಘನ್ನ ಲಂಕಿಣಿಯ ಕಾವಲಿನ ಬಲವುತನ್ನ ವಂಶದ ಬಲವುಳ್ಳ ರಾವಣನ ಶಿರವಸನ್ನುತ ರಾಘವ ಪಟ್ಟನೆ ಪಾರಿಸುವಾಗ 3 ಲಿಂಗಪೂಜೆಯ ಬಲ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿಹ ಬಲಹಿಂಗದೆ ಹರನು ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ದ ಬಲವುಮುಂಗೈಯ ಶಕ್ತಿ ಸಾವಿರ ತೋಳ ಬಾಣನತುಂಗ ವಿಕ್ರಮ ಕೃಷ್ಣ ತೋಳ ಖಂಡಿಸುವಾಗ 4 ಈಸು ದೇವರ ಬಲಗಳಿದ್ದರೆ ಫಲವೇನುವಾಸುದೇವನ ಬಲವಿಲ್ಲದವಗೆದೇಶಕಧಿಕ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಲೇಸಾದ ಚರಣ ಕಮಲದ ಬಲವಿರದನಕ 5 ___ === ಆವ ಸಿರಿಯಲಿ ನೀನು === ಆವ ಸಿರಿಯಲಿ ನೀನು ಎನ್ನ ಮರೆತೆದೇವ ಜಾನಕೀರಮಣ ಪೇಳು ರಘುಪತಿಯೆ ಪ ಸುರರ ಸೆರೆಯನು ಬಿಡಿಸಿ ಬಂದೆನೆಂಬಾ ಸಿರಿಯೆಕರಿ ಮೊರೆಯ ಲಾಲಿಸಿದೆನೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಶರಧಿಗೆ ಸೇತುವೆಗಟ್ಟಿದೆನೆನ್ನುವಾ ಸಿರಿಯೆಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೇಳೆನಗೆ ಹೇಳು ರಘುಪತಿಯೆ 1 ಕಡಲೊಳಗೆ ಮನೆಮಾಡಿ ಮಲಗಿದೆನೆಂಬಾ ಸಿರಿಯೆಮೃಢ ನಿನ್ನ ಸಖನಾದನೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಬಿಡದೆ ದ್ರೌಪದಿ ಮಾನ ಕಾಯ್ದೆನೆಂಬಾ ಸಿರಿಯೆದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳೆನಗೆ ದೇವಕೀ ಸುತನೆ2 ಭೂಮಿಯನು ಮೂರಡಿಯ ಮಾಡಿದೆನೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಕಾಮ ನಿನ್ನ ಸುತನಾದನೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಆ ಮಹಾಲಕುಮಿ ನಿನ್ನ ಸತಿಯಾದಳೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಪ್ರೇಮದಲಿ ಹೇಳೆನಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಅಚ್ಯುತನೆ 3 ಮನುಜರೆಲ್ಲರು ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿಸುವರೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಹನುಮ ನಿನ್ನ ಬಂಟನಾದನೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಬಿನುಗು ದೈವಗಳು ನಿನಗೆಣೆಯಿಲ್ಲವೆಂಬ ಸಿರಿಯೆಅನುಮಾನ ಮಾಡದೆ ಪೇಳೊ ನರಹರಿಯೆ 4 ಇಂತು ಸಿರಿಯಲಿ ನೀನು ಎನ್ನ ಮರೆತರೆ ಸ್ವಾಮಿಪಂಥವೇ ನಿನಗಿಚಿದು ಆವ ನಡತೆಕಂತುಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ರಂಗಚಿಂತೆಯನು ಬಿಡಿಸಿ ಸಂತೋಷವನು ಪಡಿಸೊ5ಚಿ ____ === ಆವುದೊಳ್ಳೆಯದೊ ನಿನ್ನಂಗ === ಆವುದೊಳ್ಳೆಯದೊ ನಿನ್ನಂಗ - ಚೆಲುವದೇವ ಬಂಕಾಪುರದ ಲಕುಮಿ ನರಸಿಂಗ ಪ ಜಗದೊಳಗೆ ತಾನು ತಂದೆಯ ಮಾತು ಕೇಳದಾಮಗನು ಇಹ ಪರಕೆ ಸಲುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನೆ ?ಬಗೆಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಪಿತನೊಡಲ ನಿನ್ನ ಕೂ-ರುಗುರಿನಿಂ ಬಗೆಸಿದಾತಂಗೆ ಮುಕುತಿಯನೀವೆ 1 ಪೊಡವಿಯೊಳು ಅಣ್ಣನಾಜ್ಞೆಯ ಮೀರಿ ನಡೆಯುತಿಹಒಡಹುಟ್ಟಿದವಗೆ ಕೈವಲ್ಯವುಂಟೆ ?ದೃಢದಲಿ ವಿಭೀಷಣಾಗ್ರಜನನ್ನು ಬಾಣದಲಿಕೆಡಹಿಸಿದ ಬಳಿಕವಗೆ ಸ್ಥಿರಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದೆ2 ರೂಢಿಯಲಿ ಗುರುದ್ರೋಹವನು ಮಾಡಿದವನ ಮೊಗನೋಡಿದಾಗಲೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವುಂಟುನೋಡಿದಾಗಲೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿಸತಿಗೆ ಅಳುಪಿದನಸೂಡಿದಾತನ ಸ್ನೇಹವನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರ್ಪೆ 3 ದೇಶದೊಳು ವಂಶಕಂಟಕರೆನಿಸಿದವರೊಳಗೆಭಾಷಣವ ಮಾಡಬಪ್ಪುದೆ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ?ಬೇಸರಿಸದೆ ಕೌರವರ ಕೊಂದ ಪಾಂಡವರ ಸಂ-ತೋಷದಲಿ ಪಕ್ಷಿಕರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರ್ಪೆ 4 ಪೊಡವಿಪತಿ ಕೇಳು ಶ್ರೀ ಆದಿಕೇಶವನೆ ಹಿಂ-ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಕಟ್ಟಿಸಬಾರದೆ ?ಬಿಡೆಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲಿ ಹೆಂಡತಿಯತೊಡೆಯ ಮೇಲ್ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರ್ಪ ಹಿರಿಯತನ 5 _____ === ಇಂದು ಸೈರಿಸಿರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ === ಇಂದು ಸೈರಿಸಿರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ತಪ್ಪ ಪ ಮುಂದಕೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಾರನಮ್ಮಅ ಮಗುವು ಬಲ್ಲುದೆ ಇಷ್ಟು ಬೆಣ್ಣೆಯ ಕದ್ದರೆಬಿಗಿಯ ಬಹುದೇ ಶ್ರೀ ಚರಣವನುಅಗಣಿತ ಮಹಿಮನ ಅಂಜಿಸಲೇಕಮ್ಮಬಗೆಯ ಬಾರದೆ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಂತೆ 1 ಹಸುಮಗುವನು ಕಂಡು ಮುದ್ದಿಸಲೊಲ್ಲದೆಹುಸಿಗ ಕಳ್ಳನೆಂದು ಕಟ್ಟುವಿರಿವಸುಧೆಯೊಳಗೆ ನಾನೊಬ್ಬಳೆ ಪಡೆದೆನೆ ನಿಮ್ಮಹಸು ಮಗುವಿನಂತೆ ಭಾವಿಸಬಾರದೆ 2 ಎಷ್ಟು ಸಾರಿಯು ನಾ ಬೇಡವೆಂದರೆ ಕೇಳದುಷ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಕೂಡೆ ಒಡನಾಟವಕಟ್ಟಿದ ನೆಲುವಿನ ಬೆಣ್ಣೆಯನೀವೆನುಬಿಟ್ಟು ಕಳುಹಿರಮ್ಮ ಆದಿಕೇಶವನ 3 === ಇಂದು ನೀ ಕರೆದು ತಾರೆ - ಬಾರದೆ ಶ್ರೀಗೋ-ವಿಂದ === ಇಂದು ನೀ ಕರೆದು ತಾರೆ - ಬಾರದೆ ಶ್ರೀಗೋ-ವಿಂದ ತಾ ಮುನಿದಿಹರೆ - ವಿರಹ ಬೇಗೆಯಲಿಬೆಂದು ಸೈರಿಸಲಾರೆ - ಸಖಿ, ನೀನು ತಂದು ತೋರೆ ಪ ನೊಂದರೂ ಮನದಾನಂದದಿಂದನಂದನಂದನನೆಂದು ಸೈರಿಸಿಎಂದಿಗೂ ಅಗಲಿರಲಾರೆ ಕರೆತಂದುಹೊಂದುಗೂಡಿಸೆ ಮಂದಗಮನೆ ಅ ಕಾಲಿಲ್ಲದಲೆ ಆಡಿದ - ವೇದ ತಂದಿತ್ತಕಾಲಿಲ್ಲದವನ ಪೊತ್ತ - ಅಮೃತ ತಂದಿತ್ತಕಾಲ ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತ - ಗಜ ಉನ್ಮತ್ತಕಾಲಿನಿಂದಲಿ ಕೊಲುವ ರೂಪದಿಕಾಲಿನಲಿ ರಿಪುವನು ಸೀಳಿದಕಾಲಿನಲಿ ತಾನಳೆದ ಮೇದಿನಿಕಾಲಿನಲಿ ನಡೆದ ಭಾರ್ಗವಕಾಲಿನಲಿ ವನವಾಸ ಪೋದನಕಾಲಿನಲಿ ಕಾಳಿಯನ ಮರ್ದಿಸಿದನಕಾಲಿನಲಿ ತ್ರಿಪುರರ ಗೆಲಿದನಕಾಲಿಗೆರಗುವೆ ತೇಜಿರೂಢನ 1 ಎವೆಯಿಕ್ಕದೆ ನೋಡಿದ - ತಲೆಯ ತಗ್ಗಿಸಿಕವಲು ಕೋರೆದಾಡೆಯೊಳಾಡಿದ - ಕಂಬದಿ ಮೂಡಿದತವಕದಿಂದಲಿ ಬೇಡಿದ - ಭೂಭುಜರ ಕಡಿದಶಿವನ ಬಿಲ್ಲನು ಮುರಿದ _ ದೇವಕಿಕುವರ ನಗ್ನ ಹಯವನೇರಿದವಿವಿಧಾಬ್ಧಿಯೊಳಾಡಿ ಗಿರಿಧರಸವಿದು ಬೇರನು ಬಾಲಗೊಲಿದನಅವನಿ ಬೇಡಿ ಕೊಡಲಿ ಪಿಡಿದನಸವರಿ ದಶಶಿರನ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದನಯುವತಿಯರ ವ್ರತಗೆಡಿಸಿ ಕುದುರೆಯ ಹವಣುಗತಿಯಲಿ ಏರಿದಾತನ2 ವರ ಮತ್ಸ್ಯ ನಗಧರನ - ಸೂಕರ ಸಿಂಹನತಿರುಕ ತಾಯ್ತರಿದನ - ವರವಿತ್ತು ಶಬರಿಗೆತುರುಗಾಯ್ದ ನಿರ್ವಾಣನ - ಅಶ್ವಾರೂಢನಊರಿಲ್ಲದೆ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತನ ಮುರುಢ ಕ್ರೂರನಉರವ ಸೀಳಿದ ವಿಪ್ರ ನೃಪರರಿಧರಣಿಜೆಯ ವರ ಕೃಷ್ಣ ಗಗನದಿಪುರವ ದಹಿಸಿದ ತೇಜಿರೂಢನಮೆರೆವ ಜಲಜ ಕೂರ್ಮ ವರಹನರಹರಿ ದ್ವಿಜ ಕೊರಳ ಕೊಯ್ದವನ ನೆಲಮಗಳ ವರಶೌರಿ ಬುದ್ಧನ ತುರಗವೇರಿದ ಆದಿಕೇಶವನ3 ___ === ಇದ್ದೀಯಾ ಶ್ರೀ ಹರಿ === ಇದ್ದೀಯಾ ಶ್ರೀ ಹರಿ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಪ ಇದ್ದೀಯಾ ಶ್ರೀಹರಿ ನೀನು - ವೃದ್ಧಿಸಿದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಪದುಮನಾಭನು - ಅಭಿ-ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲು ತಡವೇನು - ಅಹಬುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಭಜಿಸುವ ಬಾಳುವೆಗೆ - ಸ-ಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಸರ್ವ ಸಿದ್ಧಿಯ ಕೊಡಲಾಗಿ 1 ನಂಬಿದ್ದ ಸುಜನರು ಹರಿಯೆ - ಕೆಟ್ಟದೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯ ನಾನರಿಯೆ - ಸತ್ಕು-ಟುಂಬ ಎಂಬುದು ಹೊಸಪರಿಯೆ - ಅಹಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಸಜ್ಜನರ ಸಲಹುವ ಕೃ-ಪಾಂಬುಧಿ ಮೂಜಗಕೊಲಿಯಲೋಸುಗ ಬಂದು ಉಲಿಯೆ2 ಶೇಷಗಿರೀಶ ಮದ್ಬಂಧು - ಆದಿಕೇಶವ ಗುರುವೆ ನೀನೆಂದು - ಕೃಷ್ಣಕ್ಲೇಶ ಬಿನ್ನೈಸುವೆ ಇಂದು - ಅಹಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ3 ____ === ಇರಬಂದುದಿಲ್ಲ ಸಂಸಾರ === ಇರಬಂದುದಿಲ್ಲ ಸಂಸಾರ - ಇದನರಿತುಸಿರಿಹರಿಯ ಭಜಿಸುವುದು ಸಾರ ಪ ಧರೆಯನಾಳಿದ ತ್ರಿಶಂಕು ದೊರೆಯು ತಾನೆಲ್ಲಿಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೆಲ್ಲಿಶರಧಿ ಮಧ್ಯದೊಳಿದ್ದ ರಾವಣಾಸುರನೆಲ್ಲಿಸಿರಿಯುಳ್ಳ ಕೌರವರು ಪಾಂಡವರು ತಾವೆಲ್ಲಿಧರೆಗಿಳಿದು ಪೋದಾತ ವಾಲಿಯು ತಾನೆಲ್ಲಿಸುರರೊಡನೆ ಹೋರಿದಾ ಬಲಿಯು ತಾನೆಲ್ಲಿ 1 ದಶರಥ ಮೊದಲು ಷೋಡಶ ರಾಯರುಗಳೆಲ್ಲಿಅಸಹಾಯ ಶೂರ ವೀರ ವಿಕ್ರಮರೆಲ್ಲಿಅಸಮಬಲ ವಸುಮತಿಯ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನೆಲ್ಲಿವಸುಧೆಯೊಳಗಿದ್ದ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರರೆಲ್ಲಿಕುಸುಮ ಬಾಣನ ಪಡೆದ ದೇವ ತಾನೆಲ್ಲಿಸುಶರೀರ ಎನಿಸಿದ ಅಭಿಮನ್ಯು ತಾನೆಲ್ಲಿ 2 ಈ ಪರಿಯೆ ಈ ಧರೆಯನಾಳಿ ಹೋದವರೆಷ್ಟುಈ ಪರಿಯೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರಾದಿಗಳು ಎಷ್ಟುಈ ಪರಿಯೆ ಹರಬ್ರಹ್ಮರಾದವರು ತಾವೆಷ್ಟುಈ ಪರಿಯೆ ಯುಗಪ್ರಳಯವಾಗಿ ಹೋದವು ಎಷ್ಟುಈ ಪರಿಯೆ ಜಲ ಪ್ರಳಯವಾಗಿ ಹೋದವು ಎಷ್ಟುಶ್ರೀಪತಿ ಕೇಶವನಲಿಡು ಭಕುತಿ - ಕೊಡುವ ಮುಕುತಿ 3 _____ === ಇಷ್ಟುದಿನ ಈ ವೈಕುಂಠ === ಇಷ್ಟು ದಿನ ಈ ವೈಕುಂಠಎಷ್ಟು ದೂರವೊ ಎನ್ನುತಲಿದ್ದೆದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲಿ ನಾನು ಕಂಡೆಸೃಷ್ಟಿಗೀಶನೆ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ ಪ ಎಂಟು ಏಳನು ಕಳೆದುದರಿಂದತುಂಟರೈವರ ತುಳಿದುದರಿಂದಕಂಟಕನೊಬ್ಬನು ಅಳಿದುದರಿಂದಭಂಟನಾಗಿ ಬಂದೇ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ1 ವನ ಉಪವನಗಳಿಂದಘನ ಸರೋವರಗಳಿಂದಕನಕ ಗೋಪುರಗಳಿಂದಘನಶೋಭಿತನೆ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ2 ವಜ್ರವೈಢೂರ್ಯ ತೊಲೆಗಳ ಕಂಡೆಪ್ರಜ್ವಲಿಪ ಮಹಾದ್ವಾರವ ಕಂಡೆನಿರ್ಜರಾದಿ ಮುನಿಗಳ ಕಂಡೆದುರ್ಜನಾಂತಕ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ 3 ರಂಭೆ ಊರ್ವಶಿ ಮೇಳವ ಕಂಡೆತುಂಬುರು ನಾರದರ ಕಂಡೆಅಂಬುಜೋದ್ಭವ ಪ್ರಮುಖರ ಕಂಡೆಶಂಬರಾರಿ ಪಿತನೆ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ4 ನಾಗಶಯನನ ಮೂರುತಿ ಕಂಡೆಭೋಗಿ ಭೂಷಣ ಶಿವನನು ಕಂಡೆಭಾಗವತರ ಸಮ್ಮೇಳವ ಕಂಡೆಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ಶ್ರೀರಂಗಶಾಯಿ 5 ____ === ಈ ಪರಿಯ ಸೊಬಗಾವ === ಈ ಪರಿಯ ಸೊಬಗಾವ ದೇವರಲಿ ನಾ ಕಾಣೆಗೋಪಿದೇವಿಯ ತನಯ ಗೋಪಾಲ ಬಾಲಗಲ್ಲದೆ ಪ ದೊರೆಯ ತನದಲಿ ನೋಡೆ ಧರಣಿ ಜಾತೆಯ ರಮಣಸಿರಿಯ ತನದಲಿ ನೋಡೆ ಶ್ರೀಕಾಂತನುಹಿರಿಯ ತನದಲಿ ನೋಡೆ ಸರಸಿಜೋದ್ಭವನ ಪಿತನುಗುರುವು ತನದಲಿ ನೋಡೆ ಆದಿಗುರುವು 1 ಪಾವನತ್ವದಿ ನೋಡೆ ದೇವಿ ಗಂಗಾಜನಕದೇವತ್ವದಲಿ ನೋಡೆ ದಿವಿಜರೊಡೆಯಲಾವಣ್ಯದಲಿ ನೋಡೆ ಲೋಕ ಮೋಹನ ಪಿತನುಜವ ಧೈರ್ಯದಲಿ ನೋಡೆ ಅಸುರಾಂತಕ2 ಗಗನದಲಿ ಸಂಚರಿಪ ವೈನತೇಯ ವಾಹನಜಗವನು ಪೊತ್ತಿರ್ಪ ಶೇಷ ಶಯನಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವರಾಯಗಲ್ಲದೆಮಿಗಿಲು ದೈವಗಳಿಗೀ ಭಾಗ್ಯಮುಂಟೆ 3 ___& === ಈ ಸಿರಿಯ ನಂಬಿ === ಈ ಸಿರಿಯ ನಂಬಿ ಹಿಗ್ಗಲು ಬೇಡ ಮನವೆ ಪ ವಾಸುದೇವನ ಭಜಿಸೊ ಒರಟು ಜೀವನವೆ ಅ ನೆಂಟರೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿವಸವಿದ್ದರೆಎಂಟು ದಿನದಾಯಾಸ ಅಟ್ಟಬಹುದೊಉಂಟು ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂಬ ಧೈರ್ಯವ ಬಿಟ್ಟು ವೈ-ಕುಂಠವಾಸಿಯ ಭಜಿಸೊ ತುಂಟ ಜೀವನವೆ1 ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳು ಎಂಬ ಮಾಯಾ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆಸಡಗರವಗೊಂಡು ಬರಿದೆ ಭ್ರಮಿಸಲೇಕೆಬಿಡದೆ ಯಮನಾಳುಗಳು ಬಾರೆಂದು ಎಳೆವಾಗಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳು ಬಹರೆ ಭಂಡ ಜೀವನವೆ2 ಇಷ್ಟ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಡವರಾ ಕರೆತಂದುಕೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯಫಲ ತನ್ನದೊಸೃಷ್ಟಿಯೊಳು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಂಘ್ರಿಮುಟ್ಟಿ ಮನದಲಿ ಭಜಿಸೊ ಭ್ರಷ್ಟಜೀವನವೆ3 ____ === ಈತನೀಗ ವಾಸುದೇವನು === ಈತನೀಗ ವಾಸುದೇವನು ಲೋಕದೊಡೆಯ ಈತನೀಗ ವಾಸುದೇವನು ಪ ಈತನೀಗ ವಾಸುದೇವನೀ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕದೊಡೆಯ ದೂತಗೊಲಿದು ತೇರನೇರಿ ತೇಜಿ ಪಿಡಿದು ನಡೆಸಿದಾತ ಅ ದನುಜೆಯಾಳ್ದನಣ್ಣನಯ್ಯನ ಪಿತನ ಮುಂದೆ ಕೌರವೇಂದ್ರನನುಜೆಯಾಳಿದವನ ಶಿರವ ಕತ್ತರಿಸುತ - ತನ್ನಅನುಜೆಯಾಳಿದವನ ಬೆಂಕಿ ಮುಟ್ಟದಂತೆ ಕಾಯ್ದ ರುಕ್ಮನನುಜೆಯಾಳಿದವನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿರೊ1 ನರನ ಸುತನರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿರಿಯೊಳ್ನಿಂತು ತನ್ನ ರೋಷದಿಶರಗಳನ್ನು ತೀಡುತಿಪ್ಪನ ಯೋಚಿಸಿಭರದಲವನ ಕರೆದು ಕುರುಹು ತೋರಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದವನಶಿರವನ್ನು ಛೇದಿಸಿದ ದೇವ ಕಾಣಿರೊ 2 ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತಗೆ ಮಗನಾದವನಿಗಿಷ್ಟ ಭೂಷಣ ಅಶನವಾದನನಿಷ್ಠ ಪುತ್ರಗೆ ವೈರಿ ತೊಡೆಯ ಛೇದಿಸೆಂದು ಬೋಧಿಸಿಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಳೆದು ಭಕ್ತರಿಷ್ಟವನ್ನು ಕಾದ ಉ-ತ್ಕøಷ್ಟ ಮಹಿಮನಾದ ದೇವ ಕಾಣಿರೊ 3 ಕ್ರೂರವಾದ ಫಣಿಪಬಾಣವನ್ನು ತರಣಿಜನೆಚ್ಚಾಗವೀರ ನರನತ್ತ ಬಪ್ಪುದನ್ನು ಈಕ್ಷಿಸಿ ಧಾರಿಣಿಯ ಪದದೊಳೌಕಿ ಚರಣಭಜಕ ನರನ ಕಾಯ್ದಭಾರಕರ್ತನಾದ ದೇವನೀತ ಕಾಣಿರೊ4 ವ್ಯೋಮಕೇಶನಿಪ್ಪ ದೆಸೆಯ ಸರ್ವ ಜಗಕೆ ತೋರುತಸಾಮಜವನೇರಿ ಬಹನ ಶಕ್ತಿಯನೀಕ್ಷಿಸಿಪ್ರೇಮದಿಂದ ಉರವನೊಡ್ಡಿ ಡಿಂಗರಿಗನ ಕಾಯ್ದ ಸಾರ್ವ-ಭೌಮ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನ್ನ ನೋಡಿರೊ 5 === ಈತನೇನೆ ನಿನ್ನ === ಈತನೇನೆ ನಿನ್ನ ಮಗನು ಪ ಸೀತಾಪತಿ ರಘುನಾಥನೆಂಬವನು ಅ ವ್ಯಾಸನ ಜನನಿಯ ವಾಸನೆ ತಾಳ್ದನುದೇಶದೊಳಗೆ ಬಲು ಪೆಸರುಳ್ಳವನುನಾಸದೊಳೊರ್ವನ ಪೊತ್ತು ಮುರಿದು ಮು-ನೀಶರ ಶಾಪವ ಪಿಡಿದು ಕೊಂದಾತನು 1 ಆನೆವಾಹನ ಪಿತನ ತಾಯನಳೆದೋನುಭಾನುಸುತಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತವನುಕಾನನ ಜನನಿಯ ಕೊಂದು ಪ್ರಿಯದಲಿ ನಿ-ಧಾನದಿ ಶರಧಿ ಶಯನ ಮಾಡಿದಾತನು 2 ಮೂಗ್ರಾಮ ಮುರಿದು ವಾಜಿಯನೇರಿದಾತನುಸಾಗ್ರದಿಂದಿಳೆಯ ಭಾಗ್ಯ ಹಿಂಗಿಸಿದಯೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಪತಿತನವನಿಗೆಭಾಗ್ಯವಿತ್ತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ 3 ___ === ಕೇಶವ ನಾಮ === ಈಶ ನಿನ್ನ ಚರಣ ಭಜನೆ ಆಶೆಯಿಂದ ಮಾಡುವೆನುದೋಷ ರಾಶಿ ನಾಶ ಮಾಡು ಶ್ರೀಶ ಕೇಶವ ಪ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕೆನಯ್ಯ ಎನ್ನ ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಚರಣ ಸ್ಮರಣೆ ಕರುಣಿಸಯ್ಯ ನಾರಾಯಣ1 ಶೋಧಿಸೆನ್ನ ಭವದ ಕಲುಷ ಬೋಧಿಸಯ್ಯ ಜ್ಞಾ ನವೆನಗೆಬಾಧಿಸುವಾ ಯಮನ ಬಾಧೆ ಬಿಡಿಸು ಮಾಧವ 2 ಹಿಂದನೇಕ ಯೋನಿಗಳಲಿ ಬಂದು ಬಂದು ನೊಂದೆ ನಾನುಇಂದು ಭವದ ಬಂಧ ಬಿಡಿಸು ತಂದೆ ಗೋವಿಂದನೆ 3 ಭ್ರಷ್ಟನೆನಿಸ ಬೇಡ ಕೃಷ್ಣ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆಶಿಷ್ಟರೊಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಕಷ್ಟ ಬಿಡಿಸು ವಿಷ್ಣುವೆ 4 ಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಪಾದ ಪೂಜೆ ಮುದದಿ ಗೈವೆನಯ್ಯ ನಾನುಹೃದಯದೊಳಗೆ ಒದಗಿಸಯ್ಯ ಮಧುಸೂದನ 5 ಕವಿದುಕೊಂಡು ಇರುವ ಪಾಪ ಸವೆದು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಜವನ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸೊ ಘನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ 6 ಕಾಮಜನಕ ನಿನ್ನ ನಾಮ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪಾಡುವಂಥನೇಮವೆನಗೆ ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ವಾಮನ 7 ಮದನನಯ್ಯ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ವದನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದನ ಮಾಡು ಮುದದಿ ಶ್ರೀಧರ 8 ಹುಸಿಯನಾಡಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಸಿಕನೆಂದುಹುಸಿಗೆ ನನ್ನ ಹಾಕದಿರೋ ಹೃಷಿಕೇಶನೆ 9 ಅಬ್ಧಿಯೊಳಗೆ ಬಿದ್ದು ನಾನು ಒದ್ದುಕೊಂಬೆನಯ್ಯ ಭವದಿಗೆದ್ದು ಪೋಪ ಬುದ್ಧಿ ತೋರೊ ಪದ್ಮನಾಭನೆ10 ಕಾಮಕ್ರೋಧ ಬಿಡಿಸಿ ನಿನ್ನ ನಾಮ ಜಿಹ್ವೆಯೊಳಗೆ ನುಡಿಸುಶ್ರೀಮಹಾನುಭಾವನಾದ ದಾಮೋದರ 11 ಪಂಕಜಾಕ್ಷ ನೀನು ಎನ್ನ ಮಂಕುಬುದ್ಧಿ ಬಿಡಿಸಿ ನಿನ್ನಕಿಂಕರನ್ನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೊ ಸಂಕರುಷಣ12 ಏಸು ಜನ್ಮ ಬಂದರೇನು ದಾಸನಲ್ಲವೇನೊ ನಿನ್ನಘಾಸಿ ಮಾಡದಿರೋ ಎನ್ನ ವಾಸುದೇವನೆ 13 ಬುದ್ಧಿ ಶೂನ್ಯನಾಗಿ ನಾನು ಕದ್ದ ಕಳ್ಳನಾದೆನಯ್ಯತಿದ್ದಿ ಹೃದಯ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡೊ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆ 14 ಜನನಿ ಜನಕ ನೀನೆ ಎಂದು ಎನುವೆನಯ್ಯ ದೀನಬಂಧುಎನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಪಾಲಿಸಿಂದು ಅನಿರುದ್ಧನೆ 15 ಹರುಷದಿಂದ ನಿನ್ನ ನಾಮ ಸ್ಮರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು ನೇಮಇರಿಸು ಚರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮ 16 ಸಾಧು ಸಂಗ ಕೊಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಪಾದಭಜಕನೆನಿಸು ಎನ್ನಭೇದ ಮಾಡಿ ನೋಡದಿರೋ ಅಧೋಕ್ಷಜ 17 ಚಾರುಚರಣ ತೋರಿ ಎನಗೆ ಪಾರುಗಾಣಿಸಯ್ಯ ಕೊನೆಗೆಭಾರ ಹಾಕಿ ಇರುವೆ ನಿನಗೆ ನಾರಸಿಂಹನೆ 18 ಸಂಚಿತಾರ್ಥ ಪಾಪಗಳನು ಕಿಂಚಿತಾದರುಳಿಯದಂತೆಮುಂಚಿತಾಗಿ ಕಳೆದು ಪೊರೆಯೊ ಸ್ವಾಮಿ ಅಚ್ಯುತ19 ಜ್ಞಾ ನ ಭಕ್ತಿ ಕೊಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಎನ್ನಹೀನ ಬುದ್ಧಿ ಬಿಡಿಸೊ ಮುನ್ನ ಜನಾರ್ದನ 20 ಜಪತಪಾನುಷ್ಠಾನ ನೀನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲತಪ್ಪ ಕೋಟಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು ಉಪೇಂದ್ರನೆ 21 ಮೊರೆಯನಿಡುವೆನಯ್ಯ ನಿನಗೆ ಸೆರೆಯ ಬಿಡಿಸು ಭವದ ಎನಗೆಇರಿಸು ಭಕ್ತರೊಳಗೆ ಪರಮಪುರುಷ ಶ್ರೀಹರೇ22 ಪುಟ್ಟಿಸಲೇ ಬೇಡವಿನ್ನು ಪುಟ್ಟಿಸಿದಕೆ ಪಾಲಿಸಿನ್ನುಇಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ ನಾನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೆ23 ಸತ್ಯವಾದ ನಾಮಗಳನು ನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವವರಅರ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಯದಿರನು ಕರ್ತೃ ಕೇಶವ 24 ಮರೆತು ಬಿಡದೆ ಹರಿಯ ನಾಮ ಬರೆದು ಓದಿ ಕೇಳುವರಿಗೆಕರೆದು ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವ 25 _____ === ಊರಿಗೆ ಬಂದರೆ ದಾಸಯ್ಯ === ಊರಿಗೆ ಬಂದರೆ ದಾಸಯ್ಯ - ನಮ್ಮಕೇರಿಗೆ ಬಾ ಕಂಡ್ಯ ದಾಸಯ್ಯ ಪ ಕೈಲಿ ಕೋಲು ಕೊಳಲು ದಾಸಯ್ಯಕಲ್ಲಿಗೆ ವರವಿತ್ತೆ ದಾಸಯ್ಯಮಲ್ಲನ ಮರ್ದಿಸಿ ಮಾವನ ಮಡುಹಿದನೀಲಮೇಘಶ್ಯಾಮ ದಾಸಯ್ಯ 1 ಕೊರಳೊಳು ವನಮಾಲೆ ದಾಸಯ್ಯ - ಬಲುಗಿರಿಯನು ನೆಗಹಿದೆ ದಾಸಯ್ಯಇರುಳು ಹಗಲು ನಿನ್ನ ಕಾಣದೆ ಇರಲಾರೆಮರುಳು ಮಾಡುವಂಥ ದಾಸಯ್ಯ 2 ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯಮೋದದೊಂದು ಸಾಸಿರ ನಾಮದ ದಾಸಯ್ಯಮೇದಿನಿಯೊಳು ಪುಟ್ಟಿ ಗೋವ್ಗಳ ಕಾಯ್ದಆದಿಕೇಶವರಾಯ ದಾಸಯ್ಯ3 ___ === ಎಂತಹುದೊ ನಿನ್ನಯ ಭಕುತಿ === ಎಂತಹುದೊ ನಿನ್ನಯ ಭಕುತಿ ಎನಗೆ - ಶ್ರೀ-ಕಾಂತ ನಿನ್ನಯ ಒಲುಮೆಯಿಲ್ಲದ ಮೂಢಾತ್ಮನಿಗೆ ಪ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಸುಕೃತ ಫಲವು ಮೊದಲಿನಿತಿಲ್ಲಇಂದು ಬಂದಡೆ ಒಳ್ಳೆ ಮತಿಯ ಕೊಡಲಿಲ್ಲಸಂದ ವಯಸನು ತಿಳಿದು ಕುಂದುತಿದೆ ಎನ್ನ ಮನ-ದಂಧಕಾರವ ಬಿಡಿಸಿ ಹೊಂದಿಸು ಜ್ಞಾ ನವನು 1 ವೇದಶಾಸ್ತ್ರ ಶಬ್ದ ತರ್ಕ ಮೀಮಾಂಸೆಗಳಓದಿದವನಲ್ಲ ನಿನ್ನಯ ಭಕುತಿಗಧಿಕವಾದ ಇನ್ನೊಂದೇನನುಸುರುವೆನು ನಾ ಮುನ್ನ ಸಂ-ಪಾದಿಸುವ ಭಕುತಿ ಇನ್ನೆಂತಿಹುದೊ ದೇವ 2 ಹುಟ್ಟಿದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಇಂದು ಪರಿಯಂತರವುಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಪರರ ಸೇವೆಯಿಂದಿರುತಿಹೆನುಇಷ್ಟಲ್ಲದಿನ್ನೆನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇನ್ನೆಂತಹುದೀಕಷ್ಟ ಶರೀರದೊಳು ತೊಳಲಲಾರೆನು ಹರಿಯೆ 3 ನರಜನ್ಮವೆಂಬ ಪಾತಕದ ಪಂಜರದೊಳಗೆಸ್ಥಿರವೆಂಬೊ ಅಹಂಕೃತಿ ಜೀವನವ ನಿರ್ಮಿಸಿಎರವಿನ ಮಾತಾಪಿತರನುಜರೆಂಬಉರಿಕಾವು ಕ್ಷಯವೆಂಬ ಸರಿಗಳನು ವಂದಿಸುವೆನು 4 ಇನಿತುಪರಿಯಲಿ ನಾನು ಹಲುಬಿದೊಡೆನೀನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದೊಡೆ ಬಹು ಅಪಕೀರ್ತಿಯುನಿನ್ನ ದಾಸಗೊಲಿದು ಸಲಿಸಯ್ಯ ಮನದಿಷ್ಟಕನಕಾದ್ರಿಯೊಳು ನೆಲಸಿದಾದಿಕೇಶವರಾಯ 5 ___ === ಎಂಥ ಕೀರುತಿ ಪೊತ್ತುವೆರಡು === ಎಂಥ ಕೀರುತಿ ಪೊತ್ತುವೆರಡು ಪಾದ - ಶ್ರೀ-ಕಾಂತ ಬಾಡದ ರಂಗ ಕರುಣಿ ದೇವೋತ್ತುಂಗ ಪ ಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಕುಂಭಿನಿ ಈರಡಿ ಮಾಡಿಹೆಜ್ಜೆಯೊಳಡಗಿಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾದಅರ್ಜುನನ ಶಿರವ ಕಾಯಲು ಬಾಣದಿಂದ ರಥವಗುಜ್ಜೆಯಲೂರಿ ನೆಲಕೊತ್ತಿದ ಪಾದ 1 ಶಾಪದಿ ಬಹುಕಾಲ ಅಹಲ್ಯೆಯು ಶಿಲೆಯಾಗೆಆ ಪ್ರಾಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಧಿಕ ಪಾದಗೋಪಿ ಕಟ್ಟಿದ ಒರಳ ಗೊಲ್ಲಗೇರಿಗೆಳೆಯುತಆ ಫಣಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲಾಡಿದ ಪಾದ 2 ಕುರುರಾಯನೇಳದೆಯೆ ಕುಳಿತ ಸಿಂಹಾಸನದಿಉರುಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಂತ ಉನ್ನತ ಪಾದಮರಕತ ನಗರಿಯ ಬಾಡ ಬಂಕಾಪುರದರಸು ಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವನ ಶ್ರೀಪಾದ3 ______ === ಎಂಥ ಟವಳಿಗಾರನಮ್ಮ === ಎಂಥ ಟವಳಿಗಾರನಮ್ಮ ಪ ನಂದ ಗೋಪ್ಯಮ್ಮ ಕೇಳೆ - ನಿನ್ನ ಮಗ ಎಂಥ ಟವಳಿಗಾರನಮ್ಮ ಅ ಹಣವ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುಗುಣದಿಂದ ಎನ್ನ ತಂದಹಣವ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ಹಣವೆ ?ತಡೆಯಲಾರದ ತಲ್ಲಣವೆ ?ಕುದುರೆ ಮೇಲಿನ ಪಲ್ಲಣವೆ ?ಇಲ್ಲ, ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕಣವೆ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ 1 ಕೊಪ್ಪಾನೆ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುಒಪ್ಪಿಸಿ ಎನ್ನ ತಂದಕೊಪ್ಪಾನ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ಕೊಪ್ಪ ?ಊರಮುಂದಿನ ತಿಪ್ಪ ?ಕೇರಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಪ್ಪ ?ಕೆರೆಯೊಳಗಿನ ಹುಳಿಸೊಪ್ಪ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ2 ಬಳೆಯ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುಬಲು ಮಾತಿನಲಿ ತಂದಬಳೆಯ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ಬಳೆಯೆ ?ಊರ ಮುಂದಿನ ಗಳೆಯೆ ?ಗದ್ದೆಯೊಳಗಿನ ಕಳೆಯೆ ?ಕೈಕಾಲ ಹಿಡಿದು ಸೆಳೆಯೆ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ 3 ವಾಲೆಯ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುಒಲವಿನಿಂದ ತಂದವಾಲೆಯ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ವಾಲೆ ?ಕನ್ನಡಿಯ ಕಪೋಲೆ ?ಹೇಳು ಸುವ್ವಿ ಸುವ್ವಾಲೆ ?ನಿನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಸಂಕೋಲೆ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ 4 ಕಡಗವ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುಸಡಗರದಿಂದ ತಂದಕಡಗ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ಕಡಗ ?ಅಂಬರದ ಗುಡುಗ ?ಮುಂಗೈ ಮೇಲಿನ ಗಿಡುಗ ?ಎತ್ತಿನ ಮ್ಯಾಲಿನ ಧಡಗ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ 5 ಬುಗುಡಿಯ ಕೊಟ್ಟೇನೆಂದುರಗಡು ಕಿವಿಹಿಂಡಿ ತಂದಬುಗುಡಿ ಕೇಳಿದರಲ್ಲಿ - ಬುಗುಡಿ ?ಪಾಂಡವರಾಡಿದ ಪಗಡಿ ?ಮೂಗಿಂದ ಸುರಿವ ನೆಗಡಿ ?ಛಿ ! ನೀನೆಂಥ ಧಗಡಿ ? - ಹೋಗೆನುತಾನೆ 6 ಆದಿಕೇಶವನ ಮೇಲೆಆಣೆಯಿಟ್ಟು ಕರೆತಂದಆಣಿ ಎಲ್ಲಹುದೆಂದು ತೋರ್ದಆನಂದದಿಂದಲಿ ಬೆರೆದಬೀದಿಗೆ ಬಂದು ಕರೆದಹೀಂಗೆ ಧರೆಯೊಳು ಮೆರೆದ - ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಯ 7 ____ === ಎಂದಿದ್ದರೀ ಕೊಂಪೆ === ಎಂದಿದ್ದರೀ ಕೊಂಪೆ ಎನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಪ ಮುಂದರಿತು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಭಜಿಸುವುದು ಲೇಸುಅ ಎಲುವುಗಳು ತೊಲೆಜಂತೆ ನರಗಳವು ಬಿಗಿದಂತೆಬಲಿದ ಚರ್ಮವು ಮೇಲು ಹೊದಿಕೆಯಂತೆಗಳಗಳನೆ ನುಡಿವ ನಾಲಗೆ ಗಂಟೆಯುಲಿಯಂತೆಕೆಲಕಾಲಕೀ ಕೊಂಪೆ ಕಡೆಗಾಹುದಂತೆ 1 ಕಂಡಿಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಕಳಬಂಟರೈವರುಅಂಡಲೆವುದೊತ್ತಿನಲಿ ಷಡುವರ್ಗವುಮಂಡಲಕೆ ಹೊಸಪರಿಯ ಮನ್ಮಥನ ಠಾಣ್ಯವಿದುಮಂಡೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಅರಿಯದೀ ಕೊಂಪೆ2 ಕೊಂಪೆಯಲಿ ಶೃಂಗಾರ ಕೊಂಡಾಡಲಳವಲ್ಲಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಯಿತುಇಂಪಿನಲಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನನ್ನುಸೊಂಪಿನಲಿ ನೆನೆನೆನೆದು ಸುಖಿಯಾಗು ಮನುಜಾ 3 <br /> === ಎನ್ನ ಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ === ಎನ್ನ ಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ ಪ ಚೆನ್ನಾಗೈದಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೇವರು ಅ ತುಪ್ಪ ಪಂಚಾಮೃತವಂದು ಅಡವಿಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದುಕರ್ಪೂರ ವೀಳ್ಯವಂದು ಕುರುಕು ಇಂದುಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆ ಮಂಚವಂದು ಹುಲ್ಲು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದುಶ್ರೀಪತಿ ರಾಘವ ಕ್ಷೇಮದಲೈದಾರೆ1 ನವ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಅಂದು ನಾರಸೀರೆಗಳಿಂದುಹೂವಿನ ಗಂಟು ಅಂದು ಜಡೆಗಳಿಂದುಜವ್ವಾಜಿ ಕತ್ತುರಿಯಂದು ಭಸಿತ ಧೂಳಿಂದುಶ್ರೀವರ ರಾಘವ ಕ್ಷೇಮದಲೈದಾರೆ2 ಕನಕ ರಥಗಳಂದು ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಿಂದುಘನ ಛತ್ರ ಚಾಮರವಂದು ಬಿಸಿಲು ಇಂದುಸನಕಾದಿಗಳೋಲೈಪ ಆದಿಕೇಶವ ನಮ್ಮಹನುಮೇಶ ರಾಘವ ಕ್ಷೇಮದಲೈದಾರೆ 3 ____ === ಎನ್ನ ನುಡಿ ಪುಸಿಯಲ್ಲ === ಎನ್ನ ನುಡಿ ಪುಸಿಯಲ್ಲ ಈ ಜಗದೊಳು ಪ ಅರವಿಂದವಿಲ್ಲದಿಹ ಕೊಳವು ತಾ ಕಂಗಳವುಹರಿಣಾಂಕನಿಲ್ಲದಿಹ ಇರುಳು ಮರುಳುಸ್ವರಭೇದವಿಲ್ಲದಿಹ ಸಂಗೀತವಿಂಗೀತಸರಸವಿಲ್ಲದಿಹ ಸತಿಯ ಭೋಗ ತನುರೋಗ 1 ಪಂಥ ಪಾಡುಗಳನರಿಯದ ಬಂಟನವ ತುಂಟಅಂತರವರಿಯದಾ ವೇಶಿ ಹೇಸಿದಂತಿಯಿಲ್ಲದ ಅರಸು ಮುರಿದ ಕಾಲಿನ ಗೊರಸುಅಂತಸ್ಥವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮದ್ಯಪಾನಿ2 ಮಾಗಿಯಲಿ ಸತಿಯನಗಲಿದ ಕಾಂತನವ ಭ್ರಾಂತಪೂಗಣೆಯ ಗೆಲಿಯದಿಹ ನರ ಗೋಖುರಭೋಗಿಸದೆ ಇಹಪರಕೆ ಗಳಿಸಿದರ್ಥ ಅಪಾರ್ಥಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಭಕ್ತ ಮುಕ್ತ 3 === ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರಲ್ಲಿ === ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರಲ್ಲಿ ರಾಮ - ಇದ ಪ ಬಲ್ಲ ಜಾಣರ ದೇಹದೊಳಗೆ ನೋಡಣ್ಣ ಅ ಕಣ್ಣೇ ಕಾಮನ ಬೀಜ - ಈಕಣ್ಣಿಂದಲೆ ನೋಡು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕಣ್ಣಿನ ಮೂರುತಿ ಬಿಗಿದು - ಒಳಗಣ್ಣಿಂದಲೇ ದೇವರ ನೋಡಣ್ಣ 1 ಮೂಗೇ ಶ್ವಾಸ ನಿಶ್ವಾಸ - ಈಮೂಗಿಂದಲೇ ಕಾಣೊ ಯೋಗ ಸಂನ್ಯಾಸಮೂಗನಾದರೆ ವಿಶೇಷ - ಒಳಮೂಗಲಿ ನೋಡಣ್ಣ ಲೀಲಾವಿಲಾಸ 2 ಕಿವಿಯೇ ಕರ್ಮಕೆ ದ್ವಾರ - ಈಕಿವಿಯಿಂದಲೇ ಕೇಳೋ ಮೋಕ್ಷದ ಸಾರಕಿವಿಯೇ ಕರ್ಮ ಕುಠಾರ - ಒಳಗಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೊ ನಾದದ ಬೇರ 3 ಬೊಮ್ಮ ಮಾಡಿದ ತನುಬಿಟ್ಟು - ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಮಾಡಿದ ಬೊಂಬೆಯನಿಟ್ಟುಸುಮ್ಮನೆ ಕೂಗುಗಳಿಟ್ಟು - ಅದನಂಬುವನೆಂಬೋನು ಹೋಹ ಕಂಗೆಟ್ಟು4 ರೂಢಿಯೊಳಗೆ ಶುದ್ಧ ಮೂಢ - ಈಕಾಡುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಂಬಬೇಡನಾಡಾಡಿ ದೈವಗಳನೆಲ್ಲ - ನಮ್ಮಬಡದಾದಿ ಕೇಶವನೊಬ್ಬನೆ ಬಲ್ಲ 5 ____ === ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ === ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ ಮುಂದೆತ್ತ ಪಯಣಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆಷ್ಟು ದಿನವಾಲಸ್ಯ ಮರುಳೆ ಪ ಮಾತೆಯುದರದೊಳು ನವಮಾಸ ಮಲಮೂತ್ರದೊಳುಯಾತನೆಯ ಯೋನಿ ಮುಖ ಮಾರ್ಗವಿಡಿದುಭೂತಳಕೆ ಬಂದ ಹದನೇನ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡೆಜಾತಿ ಯಾವುದು ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇನು ಮರುಳೆ1 ಮುಂದಾವ ಪಥವ ಸೇರುವೆ ಮರುಳೆ, ಸಾಕಿನ್ನುಹಿಂದೆ ನೆರವಾಗಿ ನಿಂತಾಪ್ತರುಂಟೆಒಂದುಗೂಡಿದ ಪತ್ನಿ ಸುತರೆಲ್ಲ ವರ್ಜಿಪರುನಿಂದು ಮಾತಾಡು ಬರಿದೆ ಬಳಲಿದೆ ಮರುಳೆ 2 ಬರವಿದೇತಕೆ ನಿನ್ನ ಸ್ಥಳವೆಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡುಇರುವ ಮಂದಿರವಾವುದದನೆನಗೆ ಪೇಳೊಧರೆಯೊಳಗೆ ವರಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಸಿರಿ ಚರಣಕಮಲವನು ನೆರೆನಂಬಿ ಸುಖಿಸೊ3 ____ === ಎಲ್ಲಿರುವನೋ ರಂಗ === ಎಲ್ಲಿರುವನೋ ರಂಗ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬೇಡ ಪ ಎಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಕರೆಯೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದೊದಗುವನುಅ ತರಳ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಹರಿ ವಿಶ್ವಮಯನೆಂದುಬರೆದೋದಲವನ ಪಿತ ಕೋಪದಿಂದಸ್ಥಿರವಾದಡೀ ಕಂಬದಲಿ ತೋರು ತೋರೆನಲುಭರದಿಂದ ಬರಲದಕೆ ವೈಕುಂಠ ನೆರೆಮನೆಯೇ1 ಪಾಪ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದಜಮಿಳನ ಯಮಭಟರುಕೋಪದಿಂದೆಳೆಯುತಿರೆ ಭೀತಿಯಿಂದತಾ ಪುತ್ರನನು ಕರೆಯೆ ಕೇಳಿ ರಕ್ಷಿಸೆ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವೀ ಧರೆಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಹುದೆ 2 ಕರಿರಾಜನನು ನೆಗಳು ನುಂಗುತಿರೆ ಭಯದಿಂದಮೊರೆಯಿಡಲು ಕೇಳಿ ತ್ವರಿತದಲಿ ಬಂದುಕರುಣದಲಿ ಬಂಧನವ ಪರಿಹರಿಸೆ ಗಜರಾಜನಿರುವ ಸರಸಿಯು ಅನಂತಾಸನಕೆ ಮುಮ್ಮನೆಯೆ 3 ಕುರುಪತಿಯು ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆಯನು ಸೆಳೆಯುತಿರೆತರುಣಿ ಹಾ ಕೃಷ್ಣ ಎಂದೊದರೆ ಕೇಳ್ದುಭರದಿಂದ ಅಕ್ಷಯಾಂಬರವೀಯೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಿಗೆ ದ್ವಾರಾವತಿಯು ಕೂಗಳತೆಯೆ 4 ಅಣು ಮಹತ್ತಿನೊಳೆಲ್ಲ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಮಯಗಣನೆಯಿಲ್ಲದ ಮಹಾಮಹಿಮನೆನಿಪಘನ ಕೃಪಾನಿಧಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನುನೆನೆದವರ ಮನದೊಳಿಹನೆಂಬ ಬಿರುದುಂಟಾಗಿ5 _____ === ಎಷ್ಟು ಪೊಗಳಲಿ ನಾನು === ಎಷ್ಟು ಪೊಗಳಲಿ ನಾನು ಎನ್ನೊಡೆಯ ನಿಮ್ಮ ವಿ- ಶಿಷ್ಟ ಮಹಿಮೆಗಳನು ಸುಜನರಿಗೆ ಬಂದ ಕಷ್ಟವಳಿಯಲ್ಕೆ ನೀ ಸುರಕಾಮಧೇನು ಪ ವಿಷ್ಣುವೆ ಪರಮದೈವವೆಂದು ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರ ಕೊಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಪಾಲಿಪ ಶ್ರೀರಾಮರ ಇಷ್ಟ ಭಕ್ತರೊಳು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದೆನಿಸಿದೆ ಅ ತಾಯಿಯಪ್ಪಣೆಗೊಂಡು ಸೇವೆಗೆ ರಘುಪತಿ ರಾಯನಲ್ಲಿ ನಿಂದು ತನ್ನಾತ್ಮ ಸುಖ ಬಯಸೆನೆಂದು ಶ್ರೀ ಹರಿಗೆ ನುಡಿದುಕಾಯಬೇಕು ಸುಗ್ರೀವನನೆನುತಲಿ ತೋಯಜಾಕ್ಷಗೆ ಪೇಳಿ ವಾಲಿಯನು ಪಾಯದಿಂದಲಿ ಕೊಲ್ಲಿಸಿ ರವಿಜಗೆ ಸ- ಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ವಾಯುತನಯ1 ಕಡಲ ಬೇಗನೆ ಹಾರಿ ಶ್ರೀರಾಮರ ಮಡದಿಗುಂಗುರವ ಕೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದನುಜರ ಹೊಡೆದು ಬಲು ಹಂತಕಾರಿ ಮಾಡಿದೆ ಶೌರಿ ಒಡೆಯಗೆ ವಾರ್ತೆಯ ಪೇಳಿ ಶೀಘ್ರದಿ ನಡೆಸಿ ಸೈನ್ಯವ ದಶಮುಖನ ಶಿರವ ನೊಡಿಸಿದಾಕ್ಷಣ ಲೋಕಮಾತೆಯ ನೊಡಗೂಡಿಸಿದೆ ಶ್ರೀವಾಸುದೇವರಿಗೆ 2 ಮೂರು ರೂಪವ ತಾಳಿ ಮಹಾಯೋಗ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಸಾರ ತತ್ತ್ವವ ಪೇಳ್ದೆ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕ ಮನುಜರ ಘೋರ ದುರಿತವ ಸೀಳ್ದೆ ಧೀರ ತನು ಧುರದುಂಡಿ ಹನುಮಯ್ಯರಿಂ ಸೇವಿಸಿದ ನಿಮ್ಮಂಘ್ರಿ ಕಮಲವದೂರ ಮಾಡದೆ ಎನ್ನ ಸಲಹಯ್ಯ ಕರುಣಾವಾರಿಧಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ಮುತ್ತತ್ತಿ ದೊರೆಯೆ3 _____ === ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯೊ ಮನಕೆ === ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯೊ ಮನಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯೊ ಪ ಇಷ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿದು ಈ ಕಷ್ಟ ಸಂಸಾರ ಹೊರುವುದು ಅ ಹಸಿವು ತೃಷೆಯು ಶೋಕ ಮೋಹ ಅಸುವಗೊಂಬ ಜನನ ಮರಣವಿಷ ಸಮಾನವಾದ ಬಹಳ ವ್ಯಸನ ಮೆರವಣಿಮುಸುಕಿ ಕವಿವ ವ್ಯಾಘ್ರದಂತೆ ಅಡಗಿ ಮುಪ್ಪುಗೊಂಬ ರೋಗವಿಷಯದೊಳಗೆ ಕ್ಲೇಶಪಟ್ಟು ವಿಷಯದಿಚ್ಛೆ ಬಿಡದ ಮನಕೆ 1 ನೀರಗುಳ್ಳೆ ಎನಿಪ ಕಣ್ಣ ನೀರಜಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಮತ್ತೆಸೋರುವ ಜಘನ ಕರಿಯ ಕುಂಭ ಸುರಿವ ಶ್ಲೇಷ್ಮದಮೋರೆ ಚಂದ್ರಬಿಂಬ, ಮಾಂಸವಿಕಾರವಾದ ಕುಚವ ಕನಕಕಲಶಸಾರವೆಂದು ನರಕರೂಪಿನ ನಾರಿಯರಿಗೆ ಭ್ರಮಿಸಿ ಬಾಳ್ವುದು2 ಅಸ್ಥಿ ಚರ್ಮ ರಕ್ತ ಮಾಂಸ ವಿಸ್ತರವಾದ ಹೇಯ ಮಧ್ಯಮೆವಸ್ತು ಏರುತಿಳಿಯುತುದಯ ಅಸ್ತಮಾನದಿರಕ್ತ ಕುಸುಮ ಗಂಧಮಾಲೆ ಕಸ್ತೂರಿಯನು ಪೂಸಿಕೊಂಡುವಸ್ತ್ರ ಒಡವೆ ಇಟ್ಟು ಬಹಳ ಶಿಸ್ತು ನರಕಿಯೆನಿಸಿ ಮೆರೆವುದು3 ಬೇಯದಿರುವ ಹಸಿಯ ಬಿಂದಿಗೆ ತೋಯ ಹಿಂಗುವಂತೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಆಯುಷ್ಯವನರಿಯದಿರುವ ಕಾಯ ಸೌಖ್ಯದಿಆಯಾಸಪಟ್ಟು ಗಳಿಸಿದರ್ಥ ಹೇಯವೆನದೆ ಭೋಗಿಸುತ್ತಬಾಯ ಸವಿಯನುಂಡು ಕಡೆಗೆ ನಾಯ ಸಾವು ಸಾಯೋ ಬಾಳಿಗೆ 4 ಮನ್ನಿಸಿ ಗುರುಹಿರಿಯರುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳದೆ ಕಿವುಡುಗೆಟ್ಟುಜೊನ್ನೆಯ ತುಪ್ಪ ಅನ್ನ ಒಲ್ಲದೆ ಎಲುವು ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿಂಬಕುನ್ನಿಯಾದೆನಯ್ಯ ಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ಮಾಯದೊಳು ಸಿಲ್ಕಿದಎನ್ನನುದ್ಧರಿಸೊ ಸುಪ್ರಸನ್ನ ಆದಿಕೇಶವ5 <br /> === ಏಳು ನಾರಾಯಣ ಏಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ === ಏಳು ನಾರಾಯಣ ಏಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ ಏಳು ಶ್ರೀಗಿರಿ ಒಡೆಯ ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶ ಏಳಯ್ಯ ಬೆಳಗಾಯಿತು ||ಪಲ್ಲವಿ|| ಕಾಸಿದ್ದ ಹಾಲನ್ನು ಕಾವಡಿಯೊಳು ಹೆಪ್ಪಿಟ್ಟು ಲೇಸಾಗಿ ಕಡೆದು ಹೊಸಬೆಣ್ಣೆ ಕೊಡುವೆ ಶೇಷಶಯನನೆ ಏಳು ಸಮುದ್ರ ಮಥನವ ಮಾಡು ದೇಶ ಕೆಂಪಾಯಿತು ಏಳಯ್ಯ ಹರಿಯೇ ||1|| ಅರಳು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಜಾಜಿ ಪರಿಮಳದ ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುರರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ ಬಲು ಭಕುತಿಯಿಂದ ಅರವಿಂದನಾಭ ಸಿರಿ ವಿಧಿಭವಾದಿಗಳೊಡೆಯ ಹಿರಿದಾಗಿ ಕೋಳಿ ಕೂಗಿತೇಳಯ್ಯ ಹರಿಯೇ ||2|| ದಾಸರೆಲ್ಲರು ಬಂದು ಧೂಳಿ ದರ್ಶನ ಗೊಂಡು ಲೇಸಾಗಿ ತಾಳ ದಂಡಿಗೆಯ ಪಿಡಿದು ಶ್ರೀಶನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವ ನಿಮ್ಮ ಪಾದವನು ಲೇಸಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೊಗಳುವರು ಹರಿಯೇ ||3|| ______ === ಎಳ್ಳು ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ === ಎಳ್ಳು ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಎನ್ನೊಳಗಿಲ್ಲ ಪ ಕಳ್ಳರಿಗೆ ಕಳ್ಳನಂತೆ - ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿಯಂದದಿ ಡಂಭಅ ಗಾಣದೆತ್ತಿನಂತೆ ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮಾಡಿಕಾಣದೆ ತಿರುಗುವೆನೆರಡು ಕಣ್ಣಿದ್ದು ನಾನುಮಾಣಿಕ್ಯದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಧಕರೈವರು ಕೂಡಿಆಣಿಮುತ್ತ ಹಿಡಿದು ಹಿಡಿದು ಬಿಡುವ ಭ್ರಮಿತನಯ್ಯ1 ಗುಂಡು ಮುಳುಗನ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಕಂಡ ಕಂಡ ನೀರ ಮುಳುಗಿಮಂಡೆ ಶೂಲೆ ಬಾಹೋದಲ್ಲದೆ ಗತಿಯ ಕಾಣೆನೊಮಂಡೂಕನಂದದಲಿ ನೀರ ತಡಿಯಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡುಮುಂಡೆ ಮುಸುಕನಿಕ್ಕಿ ಮೂಗು ಹಿಡಿದು ಬಿಡುವ ಭ್ರಮಿತನಯ್ಯಾ 2 ಇಕ್ಕುಳದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಕಾದ ಕಬ್ಬಿಣದಂತೆಸಿಕ್ಕಿ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಬೆ ಗತಿಯ ಕಾಣದೆಹೊಕ್ಕುಳ ಹೂವಿನ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕೆನಿಂದು ಮನ್ನಿಸಿ ಕಾಯೋ ದೇವದೇವೋತ್ತಮನೆ 3 _____ === ಏಕೆ ದಯವಿನಿತಿಲ್ಲ === ಏಕೆ ದಯವಿನಿತಿಲ್ಲ ಲೋಕಪಾವನ ಮೂರ್ತಿ ಪ ಬೇಕೆಂದು ನಿನ್ನ ಪಾದ ನಂಬಿದ ದಾಸನ ಮೇಲೆ ಅ ಎಡರಿಗಾಗುವರಿಲ್ಲ ಕಡನ ನಂಬುವರಿಲ್ಲಬಡವನೆಂದು ವಸ್ತ್ರವ ಕೊಡುವರಿಲ್ಲದೃಢದೊಳಿದ್ದರು ಬವಣೆ ಬಂದೊಡನೆ ಕಾಡುವುವುಒಡೆಯ ಕಂಡೂ ಕಾಣದಿರುವುದುಚಿತವಲ್ಲ1 ಮೊರೆಯ ಕೇಳುವರಿಲ್ಲ ಸಿರಿವಂತ ನಾನಲ್ಲಪರಮಾತ್ಮ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ನಾನರಿತಿಲ್ಲಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರಲು ಸಜ್ಜನರ ಗೆಳೆತನವಿಲ್ಲಪರಮಹಂಸನೆ ಹರಿಸೊ ಇಂಥ ಕೊರತೆಗಳೆಲ್ಲ 2 ನೀಲವರ್ಣದ ಲೋಲ ಕಾಲನವರಿಗೆ ಶೂಲಬಾಲ್ಯದಿ ಯಶೋದೆಯ ಹಾಲ ಸವಿದ ಗೋಪಾಲನಾಲಗೆಗೆ ನಿನ್ನ ವಿಶಾಲ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿಯನಿತ್ತುಪಾಲಿಸೋ ಶ್ರೀ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನೆ3 ____ === ಏಕೆ ನಡುಗಿದೆ ತಾಯೆ === ಏಕೆ ನಡುಗಿದೆ ತಾಯೆ ಭೂಮಿ ನಡುರಾತ್ರಿಯೊಳು - ಜಗ ಪ ದೇಕ ಪೊಡವಿಗೊಡೆಯನ ರಾಣಿ ಪರಮ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅ ಗುರು ಹಿರಿಯರನು ಕಂಡು ಮುರುಕಿಸುವ ಮೋರೆಯಲಿಅರೆಮತಿಯ ಕೊಂಕು ಮಾತುಗಳನಾಡಿಚರಣಕೆರಗದ ಮನುಜರಿರಬಾರದೆಂದೆನುತಮರಮುರಿದು ಒರಗಿ ಸಾಯಲಿ ಎಂದು ನಡುಗಿದೆಯ1 ಉತ್ತಮರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲಿ ಬಗಳೊ ಶ್ವಾನವು ಹುಟ್ಟಿಹೆತ್ತವರ ನಿರ್ಬಂಧಕೊಳಗು ಮಾಡಿಅತ್ತೆ ಮಾವರ ಕೀರ್ತಿಯ ಕೊಂಡಾಡುವಧಮರಹೊತ್ತು ಇರಲಾರೆನೆನುತ ಮತ್ತೆ ನಡುಗಿದೆಯ2 ಕಳ್ಳತನವನು ಕಲಿತು ಕಾಲೋಚಿತವ ಕೇಳ್ದುಸುಳ್ಳು ಮಾತುಗಳಾಡಿ ಒಡಲ ಪೊರೆದುಕೊಳ್ಳಿ ದೆವ್ವಗಳಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತಿರುವಂಥಸುಳ್ಳು ಮನುಜರ ಹೊರಲಾರೆನೆಂದು ನಡುಗಿದೆಯ 3 ಕಲಿಯುಗದಿ ಮುರಹರನ ಸ್ಮರಣೆಯನು ಮಾಡದೆಯೆಸಲೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರವನೋದದೆಲಲನೆಯರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವ ಹೊಲೆಯರನು ನಾ-ನೊಲಿದು ಹೊರಲಾರೆನೆಂದು ನಡುಗಿದೆಯ 4 ಧರೆಯೊಳಗೆ ಕರ್ಮಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿ ಕವಿತ್ವವ ಕಲಿತುನರಕುರಿಗಳೆಲ್ಲರು ನಡೆಗೆಟ್ಟರೆಂದುಗುರುವೆ ಕೇಳಯ್ಯ ಕನಕ ಪ್ರಿಯ ತಿರುಪತಿಯಗಿರಿಯಾದಿಕೇಶವನೆ ಒಲಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ 5 _____ === ಏನಿದೆತ್ತಣ ಬಯಕೆ === ಏನಿದೆತ್ತಣ ಬಯಕೆ ಎಲೊ ಮಂಕು ಜೀವನೀನು ಅರಿತರೆ ಪೇಳು ನಿಜವನೆನಗೆ ಪ ಎಂಟೆರಡು ಮಾರುತರು ಎಡೆಎಡೆಗೆ ಬರುತಿರಲುನಂಟರೈವರು ಕೂಡಿ ಆಕ್ರಮಿಸುತಿಹರುದಾಂಟುವುದು ಅಸದಳವೊ ಎರಡೊಂದು ಬಲೆಗಳಲಿಕಂಟಕದಿ ಬಲು ತಾಪದಿಂದ ಬಳಲುವರು 1 ಆರೆರಡು ದಂತಿಗಳು ದಾರಿಯೊಳು ನಿಂತಿಹವುಆರು ಮೂರು ತುರುಗಗಳು ದಾರಿಯನು ಕೊಡವುಮೂರೆರಡನೀಡಾಡಿ ತೋರುವುದು ಎನ್ನಾಣೆಸಾರಿ ಏನೇನಹುದು ಎಂಬುದನು ನೋಡು 2 ಪರರನು ನಿಂದಿಸದೆ ಪರಯೋಗ್ಯ ನೀನಾಗಿಪರರ ಪಾಪಗಳ ನೀ ಕಟ್ಟಿಕೊಳದೆಪರಮಾತ್ಮ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವರಾಯಪರಹಿತಕೆ ಸಖನೆಂದು ಭಜಿಸೆಲೊ ಮನುಜ 3 ____ === ಏನು ಇಲ್ಲದ ಎರಡು ದಿನದ === ಏನು ಇಲ್ಲದ ಎರಡು ದಿನದ ಸಂಸಾರಜ್ಞಾ ನದಲಿ ದಾನಧರ್ಮವ ಮಾಡಿರಯ್ಯ ಪ ಹಸಿದು ಬಂದವರಿಗೆ ಅಶನವೀಯಲು ಬೇಕುಶಿಶುವಿಗೆ ಪಾಲ್ಬೆಣ್ಣೆಯನುಣಿಸಬೇಕುಹಸನಾದ ಭೂಮಿಯನು ಧಾರೆಯೆರೆಯಲು ಬೇಕುಪುಸಿಯಾಡದಲೆ ಭಾಷೆ ನಡೆಸಲೇ ಬೇಕು1 ಕಳ್ಳತನಗಳ ಮಾಡಿ ಒಡಲ ಹೊರೆಯಲು ಬೇಡಕುಳ್ಳಿರ್ದ ಸಭೆಯೊಳಗೆ ಕುತ್ಸಿತವು ಬೇಡಒಳ್ಳೆಯವ ನಾನೆಂದು ಬಲು ಹೆಮ್ಮೆಪಡಬೇಡಬಾಳ್ವೆ ಸ್ಥಿರವೆಂದು ನೀ ನಂಬಿ ಕೆಡಬೇಡ 2 ದೊರೆತನವು ಬಂದಾಗ ಕೆಟ್ಟುದ ನುಡಿಯಬೇಡಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಲು ಮೆರೆಯಬೇಡಸಿರಿವಂತ ಶ್ರೀ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಚರಣ ಕಮಲವ ಸೇರಿ ಸುಖಿಯಾಗು ಮನುಜ 3 _____ === ಏನು ಕಾರಣ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಿ === ಏನು ಕಾರಣ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಿ - ಪೇಳೆಲೊದಾನವಾಂತಕ ಅಹೋಬಲ ನಾರಸಿಂಹನೆ ಪ ನಿಗಮ ಚೋರನ ಕೊಲಲು ತೆರೆದೆಯೋ ಈ ಬಾಯನಗವ ಬೆನ್ನಲಿ ಹೊತ್ತು ನಡುಗಿ ತೆರೆದೆಯೋ ಬಾಯ ಭೂ-ಮಿಗಳ್ಳನ ಕೊಂದು ಬಳಲಿ ತೆರೆದೆಯೋ ಬಾಯಜಗವರಿಯೆ ಪೇರುರವಿರಿದ ಪ್ರಹ್ಲಾದವರದಅಹೋಬಲ ನಾರಸಿಂಹನೆ1 ಬಲಿಯ ದಾನವ ಬೇಡಲೆಂದು ತೆರೆದೆಯೊ ಬಾಯಛಲದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕೊಲಲು ತೆರೆದೆಯೊ ಬಾಯಕುಲಸತಿಯ ಅರಸಿ ಕಾಣದೆ ತೆರೆದೆಯೊ ಬಾಯಮರೆತು ಮಾವನ ಕೊಂದು ನಿಂದೆ - ಇಂಥಇಳಿಯ ಬಾರದ ಭೂಮಿಗಿಳಿದ ನಾರಸಿಂಹ2 ನಾರಿಯರ ಚೆಲ್ವಿಕೆಯ ನೋಡಿ ತೆರೆದೆಯೊ ಬಾಯಏರಿ ಅಶ್ವವ ಮೆಟ್ಟಿ ಅಳಲಿ ತೆರೆದೆಯೊ ಬಾಯಮಾರಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ರಂಗಧೀರ ಶ್ರೀನಾಥ ಭವನಾಶ ಪೇಳೋ ಪೇಳುಏತಕೆ ಅಹೋಬಲ ನಾರಸಿಂಹನೆ 3 ____ === ಏನು ಬರುವುದೊ ಸಂಗಡೇನು === ಏನು ಬರುವುದೊ ಸಂಗಡೇನು ಬರುವುದೊ ಪ ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಾಡಿ ಬಹು ನಿಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳೊ ಮನುಜಅ ಹೆಂಡರಿಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಮಂಡೆ ತುಂಬ ಬಂಧುಬಳಗಕಂಡು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಬರಾರೊ ದುಂಡ ಯಮನ ದೂತರೆಳೆಯೆಬಂಡಿ ತುಂಬ ಇದ್ದ ಧನವು ಹಿಂದೆ ಉಳಿವುದಲ್ಲೊ ನಿನ್ನಅಂಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ವಸ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಅಪಕೀರ್ತಿ ಎರಡೆ1 ಎನ್ನದೆಂದು ತನ್ನದೆಂದು ಹೊನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಣ್ಣಿಗಾಗಿಬನ್ನಪಟ್ಟು ಬಾಯಿಬಿಡುವೆ ಬರಿದೆ ಮೋಹದಿಚೆನ್ನ ಮನದಿ ಪರಹಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿ ಪುಣ್ಯಪಡೆಯೊ ನೀನುಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಿತ್ತು ತಿಂಬ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಡಲು ಬೇಡ ಮನುಜ2 ಬತ್ತಲಿಂದ ಬರುತ್ತಿಹರು ಬತ್ತಲಿಂದ ಹೋಗುತಿಹರುಕತ್ತಲೆ ಕಾಲವನು ಬೆಳಕು ಮಾಡಿ ಹೊತ್ತುಗಳೆವರುಸತ್ತರಿಲ್ಲ ಅತ್ತರಿಲ್ಲ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಹರಿಲ್ಲಿಮತ್ತೆ ದೇಹ ಮಣ್ಣುಗೂಡಿದಂತೆ ಕೆಡಲು ಬೇಡ ಮನುಜ3 ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬಳಲಲಿಲ್ಲಸುಟ್ಟು ಸುಟ್ಟು ಸುಣ್ಣದ್ಹರಳು ಆಯಿತಲ್ಲೊ ಕಾಯಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಬೊಟ್ಟು ಬಟ್ಟೆ ನಿನಗೆ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲಕಟ್ಟ ಕಡೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೋಟ ಬಟ್ಟ ಬಯಲು ಆಗುತಿಹುದು 4 ಗರುವದೋರಿ ನಿಂದ ನೀನು ಬರಿದೆ ಕಾಲ ಕಳೆದೆ - ಮುಂ-ದರಿದು ನೋಡು ನರರ ತನುವು ದೊರಕಲರಿಯದುನೆರೆ ಮಹಾಮೂರ್ತಿ ಒಡೆಯ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನಲಿಟ್ಟು ಭಕುತಿಚರಣ ಭಜಿಸಿ ಚಂಚಲಳಿಸಿ ವರವ ಪಡೆದು ಹೊಂದು ಮುಕುತಿ 5 ____ === ಏನು ಮಾಡಲಯ್ಯ ಬಯಲಾಸೆ === ಏನು ಮಾಡಲಯ್ಯ ಬಯಲಾಸೆ ಬಿಡದು ಪ ಮಾನವ ಮೃಗೇಂದ್ರ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಕ್ಷಿಸಯ್ಯ ಅ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯವಾದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಾನುಕಾತರಿಸಿ ಬೀಳುವ ಪತಂಗದಂದದಲಿಧಾತುಗೆಟ್ಟು ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರದಲಿ ಮೆರೆವಧೂರ್ತೆಯರ ನೋಡುವೀ ಚಕ್ಷುರಿಂದ್ರಿಯಕೆ 1 ಅಂದವಹ ಸಂಪಗೆಯ ಅರಳ ಪರಿಮಳವುಂಡುಮುಂದುವರಿಯದೆ ಬೀಳ್ವ ಮಧುಪನಂತೆಸಿಂಧೂರ ಗಮನೆಯರ ಸಿರಿಮುಡಿಯೊಳಿಪ್ಪ ಪೂಗಂಧ ವಾಸಿಸುವ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯಕೆ 2 ಗಾಣದ ತುದಿಯೊಳಿಪ್ಪ ಭೂನಾಗನಂ ಕಂಡುಪ್ರಾಣಾಹುತಿಯೆಂದು ಸವಿವ ಮೀನಿನಂತೆಏಣಾಕ್ಷಿಯರ ಚೆಂದುಟಿಯ ಸವಿಯ ಸವಿಸವಿದುಜಾಣತನದಲಿ ನಲಿವ ಜಿಹ್ವೇಂದ್ರಿಯಕೆ 3 ದಿಮಿದಿಮ್ಮಿ ಘಣಘಣಾ ಎಂಬ ಘಂಟೆಯ ರವಕೆಜುಮುಜುಮನೆ ಬೆಮೆಗೊಳ್ಳುವ ಹರಿಣದಂತೆರಮಣಿಯರ ರಂಜಕದ ನುಡಿಗಳನು ಕೇಳಿ ಪ್ರ-ಣಮವೆಂದು ತೋಷಿಸುವ ಕರ್ಣೇಂದ್ರಿಯಕೆ 4 ತ್ವಕ್ಕು ಮೊದಲಾದ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ಸಿಕ್ಕಿಕಕ್ಕುಲಿತೆಗೊಂಬುದಿದ ನೀನು ಬಿಡಿಸೊಸಿಕ್ಕಿಸದಿರು ಸಿಕ್ಕಿಗೆ ಆದಿಕೇಶವರಾಯದಿಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಯೊಳೆನ್ನ ಮನವನಿರಿಸೊ 5 _____ === ಏನೆಂದಳೇನೆಂದಳೋ === ಏನೆಂದಳೇನೆಂದಳೋ ಪ ನಿನ್ನೊಳು ಸೀತೆ ಹನುಮಯ್ಯ ಅ ಜನಕನರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಸುಖದಲ್ಲಿರಲುಧನು ಮುರಿದು ಕೈಹಿಡಿದು ತನ್ನಘನ ಪದವಿಯನು ಬಿಟ್ಟು ವನವ ಸೇರಿದನೆಂದುವನಿತೆ ತಪಿಸುತೆ ಮನದಿ ನೊಂದು 1 ಕುರುಹಿನುಂಗುರವನು ತರಳಾಕ್ಷಿಗಿತ್ತಾಗತಿರುಳಿಗಿಂತಧಿಕವೇ ಕರಟವೆಂದುಬೆರಳಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿದಳೆ ಅಶೋಕವನದಾಚೆಗೆನಿರುತ ಸಂತಾಪದಲಿ ಮನದಿ ನೊಂದು 2 ಸೇತುವೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಸಿಂಧುಗೆ ವಿಭೀಷಣಾಗ್ರಜಾತ ಲಂಕಾಧಿಪನ ವಧಿಸಿಸೀತೆಯನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆನಾಥಾದಿಕೇಶವಗೆ ಬಲು ಬಿರುದು ಎಂದು3 ____ === ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ === ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ ಸ್ತುತಿಸಲೋ ದೇವನಾನೇನು ಬಲ್ಲೆ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗಳ ಮಾಧವ ಪ ಹರಿಮುಕುಂದನು ನೀನು ನರಜನ್ಮ ಹುಳು ನಾನುಪರಮಾತ್ಮನು ನೀನು ಪಾಮರನು ನಾನುಗರುಡ ಗಮನನು ನೀನು ಮರುಳು ಪಾಪಿಯು ನಾನುಪರಂಜ್ಯೋತಿಯು ನೀನು ದುರುಳ ತಿರುಕನು ನಾನು 1 ವಾರಿಧಿಶಯನನಾದ ಕಾರುಣ್ಯನಿಧಿ ನೀನುಘೋರದಿಂದಿಹ ಕಾಮಿಕ್ರೋಧಿ ನಾನುಈರೇಳು ಭುವನದೊಳು ಇರುವ ಮೂರುತಿ ನೀನುದೂರಿ ನಿನ್ನನು ಬೈವ ದುಷ್ಟ ನಾನು2 ಅಣುರೇಣು ತೃಣಗಳಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನು ನೀನುಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕೆ ಅವಗುಣದ ಕುಕರ್ಮಿ ನಾನುವಾಣಿಯರಸನ ಪೆತ್ತ ವೈಕುಂಠಪತಿ ನೀನುಕ್ಷಣಭಂಗುರ ತನುವಿನ ಗೊಂಬೆ ನಾನು 3 ಕಂಬದಲಿ ಬಂದ ಆನಂದ ಮೂರುತಿ ನೀನುನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರಪಂಚಕನು ನಾನುಅಂಬರೀಷಗೆ ಒಲಿದ ಅಕ್ರೂರಸಖ ನೀನುಡಂಬ ಕರ್ಮಿಯು ನಾನು ನಿರ್ಜಿತನು ನೀನು4 ತಿರುಪತಿಯ ವಾಸ ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶನೆ ನಿನ್ನಚರಣಸೇವಕರ ಸೇವಕನು ನಾನುಬಿರುದುಳ್ಳವನು ನೀನು ಮೊರೆಹೊಕ್ಕವನು ನಾನುಸಿರಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನು ನೀನು 5 ____ === ಏನೆಂದು ನುಡಿವೆ === <poem> ಏನೆಂದು ನುಡಿವೆ ನಿನ್ನವರಂತೆ ಕೇಡು ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನೊಳಗಿಲ್ಲ - ಗುಣಹೀನರಲ್ಲದ ಈ ನರರ ಪಾಲಿಪ ಬುದ್ಧಿ ನಿನ್ನೊಳಗಿಲ್ಲ ಪ ತರಳ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಂದದಿ ನಿನ್ನ ರೂಪನು ಕೆಡಿಸಲಿಲ್ಲ ನರನಂತೆ ಬಂಡಿಬೋವನ ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ದುಡಿಸಲಿಲ್ಲ ಪರಾಶರನಂತೆ ನದಿಯೊಳಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣ ಕೂಡಲಿಲ್ಲ ಗರುಡನಂದದಿ ನಿನ್ನ ಪೊತ್ತು ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ ॥೧॥ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಯಂತೆ ವನದೊಳು ಅನುದಿನ ಚರಿಸಲಿಲ್ಲ ಬಿನಗು ಬೇಡತಿಯಂತೆ ಸವಿದುಂಡ ಹಣ್ಣ ತಿನಿಸಲಿಲ್ಲ ಇನಕುಲ ಕಪಿಯಂತೆ ವಂಚಿಸಿ ವಾಲಿಯ ಕೊಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಘನ ಪಾತಕದಜಮಿಳನಂತೆ ನಾರಗ ಎನ್ನಲಿಲ್ಲ ॥೨॥ ಕದನದೊಳು ವಿಭೀಷಣನಂತೆ ಅಣ್ಣನ ಕೊಲಿಸಲಿಲ್ಲ ವಿದುರನ ತೆರನಂತೆ ಸದನವ ಮುರಿದು ನಿನ್ನ ಬೆರೆಯಲಿಲ್ಲ ಮದಗಜದಂತೆ ಮಕರಿಗೆ ಸಿಲ್ಕಿ ಒರಲಲಿಲ್ಲ ಗದರಿ ಶಿಶುಪಾಲನಂದದಿ ನಿನ್ನನುಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಜರೆಯಲಿಲ್ಲ ॥೩॥ ಬುವಿಯೊಳು ಬಲಿಯಂತೆ ದಾನವ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಭವನಂತೆ ಶ್ಮಶಾನದಿ ಮನೆಮಾಡಿ ಸ್ಮರಿಸಲಿಲ್ಲ ತವ ಪುಂಡರೀಕನಂತೆ ಹಲಗೆಯಿಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲೆ ನಿಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಭುವನದೊಡೆಯ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ ॥೪॥ </poem> ==ನೋಡಿ== *[[ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯ]] {{ಪರಿವಿಡಿ}} ===ಉಲ್ಲೇಖ=== [[Category:ಕನಕದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[Category:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] aoifqdb3qnp3jf6ctueid3z749ki9dm 104 89560 326380 224596 2026-10-24T09:29:58Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>Vijj ಆ ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಬರೆಯುವುದೊಂದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲಸವೆಂದು ಅಲ್ಪಮಂದಿ ಲೇಖಕರು ಬರೆದು ಮೂರುತಿಂಗಳಾದರೂ ಲೇಖನ ಹೊರಬರುವ ಸೂಚನೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. (ಪ್ರಾಯಶಃ ಕೆಲಸಕ್ಕಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೇ ಆ ಹಿಡಿಮಂದಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.) ಲೇಖನಗಳು ಕೈಸೇರಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತೂ ಜಟಿಲವಾದುದು. ಕೆಲವು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಿದ್ದಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳ ಜತೆಗೆ, ಅತಿವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಅಸಮಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲೇಖನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಕೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಿತ್ರರೂ ಉಂಟು. ಕೆಲವರು ಗೊಣಗಿಕೊಂಡು,ಕೆಲವರು ಹೃತೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ;ಕೆಲವರು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡದೆಯೇ ಹಳೆಯದನ್ನೆ ನಕಲುಮಾಡಿ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ;ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ತಾವು ಬರೆದದ್ದನ್ನೇ ಅಚ್ಚುಮಾಡಿಸಿರೆಂದ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿರೆಂದು ಬರೆದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ ; ಏನೂ ಬರೆಯದೆ, ಉತ್ತರವನ್ನುಸಹ ಕೊಡದಿರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಗುಳಿಯುವುದು, ಕೆಲವು ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಲೋ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಗುಣಿತದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ, ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ,ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗಮಾಡುವ ಕೆಲಸ.ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರೂ, ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಇಂಥದೊಂದು ಸಂಕಲನಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾದ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಬಲ್ಲರು. ಎಷ್ಟು ತಿಣುಕಿದರೂಕೈಬರಹದ ಮೋಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಪಾದಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಳಿದೇಉಳಿಯುತ್ತವೆ, ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಉದ್ಧತಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕತಪುಗಳುಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕಿಪ್ರವಾಗಿ ಗ್ರಂಥ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಎಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರು ಈ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ನಿಂತು ಬಿಡುವ ಸಂಭವವುಂಟು.ತಪ್ಪುಗಳೇನಾದರೂ ನುಸುಳಿದ್ದರೆ ಲೇಖಕ, ಸಂಪಾದಕ, ಕರಡು ತಿದ್ದುಗಾರ ಮತ್ತುಮುದ್ರಕರೆಲ್ಲರೂ ಹೊಣೆಗಾರರೆಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೆರಡು ಮಾತು ಅತ್ಯವಶ್ಯ ಸಮಿತಿಯಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಲೇಖನಗಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ಓದಿ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಡನೆ ಸಂಪಾದಕಮಂಡಲಿಯ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುವಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆಪೂರ್ಣ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸದಸ್ಯರು ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದುಓದಿ, ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನುಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅನಿವಾದ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ,<noinclude></noinclude> f7419ut3dezho0vxbmcfzsm1mnl4kmg 326386 326380 2026-10-24T09:31:02Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>Vijj ಆ ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಬರೆಯುವುದೊಂದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲಸವೆಂದು ಅಲ್ಪಮಂದಿ ಲೇಖಕರು ಬರೆದು ಮೂರುತಿಂಗಳಾದರೂ ಲೇಖನ ಹೊರಬರುವ ಸೂಚನೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. (ಪ್ರಾಯಶಃ ಕೆಲಸಕ್ಕಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೇ ಆ ಹಿಡಿಮಂದಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.) ಲೇಖನಗಳು ಕೈಸೇರಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತೂ ಜಟಿಲವಾದುದು. ಕೆಲವು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಿದ್ದಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳ ಜತೆಗೆ, ಅತಿವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಅಸಮಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲೇಖನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಕೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಿತ್ರರೂ ಉಂಟು. ಕೆಲವರು ಗೊಣಗಿಕೊಂಡು,ಕೆಲವರು ಹೃತೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ;ಕೆಲವರು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡದೆಯೇ ಹಳೆಯದನ್ನೆ ನಕಲುಮಾಡಿ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ;ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ತಾವು ಬರೆದದ್ದನ್ನೇ ಅಚ್ಚುಮಾಡಿಸಿರೆಂದ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿರೆಂದು ಬರೆದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ ; ಏನೂ ಬರೆಯದೆ, ಉತ್ತರವನ್ನುಸಹ ಕೊಡದಿರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಗುಳಿಯುವುದು, ಕೆಲವು ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಲೋ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಗುಣಿತದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ, ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ,ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗಮಾಡುವ ಕೆಲಸ.ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರೂ, ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಇಂಥದೊಂದು ಸಂಕಲನಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾದ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಬಲ್ಲರು. ಎಷ್ಟು ತಿಣುಕಿದರೂಕೈಬರಹದ ಮೋಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಪಾದಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಳಿದೇಉಳಿಯುತ್ತವೆ, ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಉದ್ಧತಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕತಪುಗಳುಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕಿಪ್ರವಾಗಿ ಗ್ರಂಥ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಎಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರು ಈ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ನಿಂತು ಬಿಡುವ ಸಂಭವವುಂಟು.ತಪ್ಪುಗಳೇನಾದರೂ ನುಸುಳಿದ್ದರೆ ಲೇಖಕ, ಸಂಪಾದಕ, ಕರಡು ತಿದ್ದುಗಾರ ಮತ್ತುಮುದ್ರಕರೆಲ್ಲರೂ ಹೊಣೆಗಾರರೆಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೆರಡು ಮಾತು ಅತ್ಯವಶ್ಯ ಸಮಿತಿಯಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಲೇಖನಗಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ಓದಿ, ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಡನೆ ಸಂಪಾದಕಮಂಡಲಿಯ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುವಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆಪೂರ್ಣ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸದಸ್ಯರು ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದುಓದಿ, ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನುಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅನಿವಾದ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ,<noinclude></noinclude> b2so8jdmzuxxwd098q2o3rm9o5b8les 104 89561 326437 224597 2026-10-24T09:58:26Z Sangeeta Hosamani 8751 326437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Smnaazil" /></noinclude>K" ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆಂದು ಕೆಲವನ್ನು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿರುವುದುಂಟು. ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಬುದ್ದಿವಂತರೆಂಬ ಭಾವನೆಯಾಗಲಿ, ಲೇಖಕರ ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮಂಡಲಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಒಟ್ಟು ಗ್ರಂಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬರು ಮಿತ್ರರು ಬರೆದರು : “ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡು, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೃಷಿಮಾಡಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು. 'ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅವು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ; ಆದರೆ ಇಡೀ ಗ್ರಂಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ಅರೆಕೊರೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ ; ದೋಷ ಶೋಧವಾಗಲಿ ಖಂಡನೆಯಾಗಲಿ ಸಮಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಲೇಖಕರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಭವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಸಮಿತಿ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಸಮಿತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವಿಷಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿ ತಲೆಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬರಲೆಂದೇ ಈ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದವರಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪತ್ರ ಬರೆದಾಗ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಬರೆದ ಉತ್ತರಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮತ್ತು ಮಂಡಲಿಯ ಪರವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. {{Right|}}ಸಮಿತಿ ಯಾವೊಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅವರೇ ಜವಾಬ್ದಾರರು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಿದರೂ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳು ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿವೆ. ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಪ್ರಸಾದರು ಕರಡು ತಿದ್ದುವುದರಲ್ಲಿ ಜಾಣರು; ಕರಡಿನ ಬಹುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಾನೂ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿದ್ದೇನೆ ; ಹ. ಕ. ರಾಜೇಗೌಡರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕರಡು ತಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳು ಉಳಿದಿರಲಾಗಿ ವಾಚಕರು ಕ್ಷಮಿಸುವರೆಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. {{Right|}}ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗ್ರಂಥ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು ಈ ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು ಹೊರ ಬರಲಿವೆಯೆಂದು ಮಂಡಲಿಯ ಪರವಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದ, ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಸಂಪತ್ತೆನ್ನಬಹುದಾದ ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ<noinclude></noinclude> a476sr7dyu1cjukddgwgm2unl9qojn2 326439 326437 2026-10-24T09:58:42Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>K" ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆಂದು ಕೆಲವನ್ನು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿರುವುದುಂಟು. ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಬುದ್ದಿವಂತರೆಂಬ ಭಾವನೆಯಾಗಲಿ, ಲೇಖಕರ ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮಂಡಲಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಒಟ್ಟು ಗ್ರಂಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬರು ಮಿತ್ರರು ಬರೆದರು : “ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡು, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೃಷಿಮಾಡಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು. 'ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅವು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ; ಆದರೆ ಇಡೀ ಗ್ರಂಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ಅರೆಕೊರೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ ; ದೋಷ ಶೋಧವಾಗಲಿ ಖಂಡನೆಯಾಗಲಿ ಸಮಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಲೇಖಕರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಭವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಸಮಿತಿ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಸಮಿತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವಿಷಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿ ತಲೆಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬರಲೆಂದೇ ಈ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದವರಿಗೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪತ್ರ ಬರೆದಾಗ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಬರೆದ ಉತ್ತರಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮತ್ತು ಮಂಡಲಿಯ ಪರವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. {{Right|}}ಸಮಿತಿ ಯಾವೊಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅವರೇ ಜವಾಬ್ದಾರರು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಿದರೂ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳು ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿವೆ. ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಪ್ರಸಾದರು ಕರಡು ತಿದ್ದುವುದರಲ್ಲಿ ಜಾಣರು; ಕರಡಿನ ಬಹುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಾನೂ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿದ್ದೇನೆ ; ಹ. ಕ. ರಾಜೇಗೌಡರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕರಡು ತಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳು ಉಳಿದಿರಲಾಗಿ ವಾಚಕರು ಕ್ಷಮಿಸುವರೆಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. {{Right|}}ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗ್ರಂಥ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು ಈ ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು ಹೊರ ಬರಲಿವೆಯೆಂದು ಮಂಡಲಿಯ ಪರವಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದ, ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಸಂಪತ್ತೆನ್ನಬಹುದಾದ ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ<noinclude></noinclude> b48a8r03w59055kw8ue5qgr2z1buayb 104 89562 326445 224598 2026-10-24T10:02:29Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಈ ಕೃತಿ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸಂತ ಕವಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಅವರಿಗೆ ಕೈಂಕಯ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಂಪಾದಕಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯ ಮಿತ್ರರು ತುಂಬ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ನನ್ನೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೆಶನಾಲಯದ ನಿರ್ದೆಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಐ. ಎಂ. ವಿಠಲಮೂರ್ತಿಯವರು ತರುಣರು, ಉತ್ಸಾಹಶೀಲರು, ದಕ್ಷರು, ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು ; ಈ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂಥವರು. ಈ ಗ್ರಂಥ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಬರಬೇಕೆನ್ನುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಂಡಲಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದರು. ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೆಶಕರೂ ಸ್ವಯಂ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ವಿವೇಕಿಗಳೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಕಾ. ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನವರ ಸಹಾಯ ಸಹಕಾರಗಳಿಂದ ಮಂಡಲಿಯ ಕೆಲಸ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಜಂಟಿ ನಿರ್ದೆಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ದೇವರಸಯ್ಯನವರ, ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರ ಸೌಜನ್ಯ ಕಾರ್ಯೋತ್ಸಾಹ ಯಾವಾಗಲೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲುಳಿಯು ವಂಥವು, ನಿರ್ದೆಶಕರ ಆಪ್ತ ಸಹಾಯಕಿ ಮೊದಲುಗೊಂಡು, ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದ ಜನರ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಾನೆಂದೂ ಮರೆಯಲಾರೆ. {{gap}}ಇಂಥ ಬೃಹದಂಥ ವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುವುದೊಂದು ಸಾಹಸವೇ ಸರಿ. ಶ್ರೀ ಮೀರಾ ಪ್ರಿಂಟರ್‌ನ ಮಾಲೀಕರಾದ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಪಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಯವರು ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿದು ಈ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಪ್ರಸಾದರು ಕರಡು ತಿದ್ದುವಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಶ್ರಮ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಮೇಲಣ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಶ್ರೀ ಹ. ಕ, ರಾಜೇಗೌಡರು ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಮೈ.ನಾ. ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಸುಂದರವಾದ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹನೀಯರಿಗೂ, ನಾನು ಹೃತೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.{{gap}} ೨-೨-೧೯೯೦ ಮೈಸೂರು {{Right|ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ }}<noinclude></noinclude> ing3myrhp02edfkq7fab071h40yp8o6 104 89564 326450 224600 2026-10-24T10:05:15Z Sangeeta Hosamani 8751 326450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Smnaazil" /></noinclude>{{center|ಅರಿಕೆ}} ಕನಕದಾಸರು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ನುಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ವರ್ಚಸ್ಸು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕಿನಿಂದ ಒಡಮೂಡಿ, ಕೀರ್ತನಕಾರರಾಗಿ, ಸಂತರಾಗಿ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಅವರು ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಮಾನವತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಜೀವನದರ್ಶನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ; ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ. ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗುಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು, ದೇಸೀ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಈ ಸಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಯ ೫೦೦ನೆಯ ಜಯಂತ್ಯುತ್ಸವವನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕನಕದಾಸರ ಜಯಂತ್ಯುತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಸರ್ಕಾರವು ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, ಪ್ರೊ. ಎಲ್.ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್. ಪೊ. ಹೆಚ್.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಹಾಗೂ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಹಕಾರಿ ಇವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟ “ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ'ವನ್ನು ಸುಲಭ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದರ ಎರಡನೆಯ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು. {{gap}}ಪ್ರಸಕ್ತ, ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ “ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-ಸಂಪುಟ-೧” ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವೇಚಿಸಿ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ. ನಾಡಿನ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> rientc1jr4zaqynmktswe0yvyc0itn4 326451 326450 2026-10-24T10:05:29Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>{{center|ಅರಿಕೆ}} ಕನಕದಾಸರು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ನುಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ವರ್ಚಸ್ಸು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕಿನಿಂದ ಒಡಮೂಡಿ, ಕೀರ್ತನಕಾರರಾಗಿ, ಸಂತರಾಗಿ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಅವರು ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಮಾನವತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಜೀವನದರ್ಶನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ; ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ. ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗುಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು, ದೇಸೀ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಈ ಸಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಯ ೫೦೦ನೆಯ ಜಯಂತ್ಯುತ್ಸವವನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕನಕದಾಸರ ಜಯಂತ್ಯುತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಸರ್ಕಾರವು ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, ಪ್ರೊ. ಎಲ್.ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್. ಪೊ. ಹೆಚ್.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಹಾಗೂ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಹಕಾರಿ ಇವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟ “ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ'ವನ್ನು ಸುಲಭ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದರ ಎರಡನೆಯ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು. {{gap}}ಪ್ರಸಕ್ತ, ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ “ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-ಸಂಪುಟ-೧” ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವೇಚಿಸಿ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ. ನಾಡಿನ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> nynyds88lzfe68vsyqelpgunjv7pcb8 104 89575 326229 297685 2026-10-24T06:14:45Z Anzx-ooo 3060 /* Proofread */ 326229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anzx-ooo" /></noinclude>{{Left|'''೪''' {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧''' ಜನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಬೆಲೆಕೊಡುವುದಾದರೆ ಕನಕ ಬಾಡನಾಡಿನ ದಣ್ಣಾಯಕ. ತಂದೆ ಬೀರಪ್ಪ, ತಾಯಿ ಬಚ್ಚಮ್ಮ, ತನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಕನಕದಾಸನೆಂದಲ್ಲ,ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸನಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಧಿ ದೊರೆತುದು ಕಾರಣವೆಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳಿದರೂ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಕನಕಗಿರಿವಾಸನೆಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮವೂ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಏನೇ ಇರಲಿ ಭೂತಿಯೊಂದು ವಿಭೂತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಸಹಜಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ವಿಭೂತಿ ಎಂದರೆ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆದದ್ದು. ಕಲ್ಲು ಭೂತಿ, ಅದರಿಂದಾದ ಕಲಾಕೃತಿ ವಿಭೂತಿ ; ಮಣ್ಣು ಭೂತಿ, ಅದರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆ ವಿಭೂತಿ. ಅಂತೆಯೇ ಗದಾಧರ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ ವಿಭೂತಿ : ನರೇಂದ್ರ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ವಿಭೂತಿ ; ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಕನಕದಾಸ ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿ! ಈ ವಿಭೂತಿ ಪುರುಷನು ಸಂತನಾಗುವ ಮುನ್ನ ಡಣ್ಣಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಆತನದೇ ಒಂದುಕ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ! <poem>ದೊರೆತನವ ಬಿಡಿಸಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿದೆ ನರಮಾತ್ರದವನನದೆ ಹರಿಯೆ</poem> ಎಂದು. ಈ 'ದೊರೆತನ ಬೇರಾವುದೂ ಅಲ್ಲ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತಾಧಿಕಾರ, ಬಾಡ ವಿಜಯನಗರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿನಾಡು; ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಷಾಹೀ ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ಮೇರೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕಳಂಕ ತರದಂತಹ ಸಾಹಸಾಭರಣನಿದ್ದಿರಬೇಕು ಆತ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ : <poem>ಕನಕ ದಳದಲಿ ಬಂದು ಕಲೆತನೆಂದರೆ ಪೌಜು ಕನಸು ಮನಕಾಗುವುದು ಹರಿಯೆ ಧುರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರನಿಲ್ಲಲದನು ದೆಸೆಗೆ ಪರಿಹರಿಸುತಿಹೆ ಎಲೊ ಹರಿಯೆ ಪರಬಲವ ನೋಡಿದರೆ ಉರಿದು ಬೀಳುವ ಮನ ಸೆರೆಹಾಕಿ ನಿಲಿಸಿದೆಯೊ ಹರಿಯೆ ಮೊನೆಗಾರ ಧಣಿಯೆಂಬ ಧೈರ್ಯವ ಬಿಡಿಸಿ ಸೇವ ಕನ ಮಾಡಿದೆ ಹರಿಯೆ !?</poem> ಎಂದು. ಈ ಮೊನೆಗಾರಧಣಿ ಸವಾರಿ ಹೋರಟರೆ ಛತ್ರ ಭೇರಿ ನಗಾರಿಗಳು<noinclude></noinclude> m9kpwknduga9p6dei4r4ts82lr6s3f4 326230 326229 2026-10-24T06:15:06Z Anzx-ooo 3060 326230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anzx-ooo" />{{Left|'''೪'''}} {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧'''}}</noinclude> ಜನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಬೆಲೆಕೊಡುವುದಾದರೆ ಕನಕ ಬಾಡನಾಡಿನ ದಣ್ಣಾಯಕ. ತಂದೆ ಬೀರಪ್ಪ, ತಾಯಿ ಬಚ್ಚಮ್ಮ, ತನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಕನಕದಾಸನೆಂದಲ್ಲ,ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸನಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಧಿ ದೊರೆತುದು ಕಾರಣವೆಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳಿದರೂ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಕನಕಗಿರಿವಾಸನೆಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮವೂ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಏನೇ ಇರಲಿ ಭೂತಿಯೊಂದು ವಿಭೂತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಸಹಜಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ವಿಭೂತಿ ಎಂದರೆ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆದದ್ದು. ಕಲ್ಲು ಭೂತಿ, ಅದರಿಂದಾದ ಕಲಾಕೃತಿ ವಿಭೂತಿ ; ಮಣ್ಣು ಭೂತಿ, ಅದರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆ ವಿಭೂತಿ. ಅಂತೆಯೇ ಗದಾಧರ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ ವಿಭೂತಿ : ನರೇಂದ್ರ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ವಿಭೂತಿ ; ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭೂತಿಯಾದರೆ, ಕನಕದಾಸ ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿ! ಈ ವಿಭೂತಿ ಪುರುಷನು ಸಂತನಾಗುವ ಮುನ್ನ ಡಣ್ಣಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಆತನದೇ ಒಂದುಕ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ! <poem>ದೊರೆತನವ ಬಿಡಿಸಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿದೆ ನರಮಾತ್ರದವನನದೆ ಹರಿಯೆ</poem> ಎಂದು. ಈ 'ದೊರೆತನ ಬೇರಾವುದೂ ಅಲ್ಲ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತಾಧಿಕಾರ, ಬಾಡ ವಿಜಯನಗರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿನಾಡು; ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಷಾಹೀ ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ಮೇರೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕಳಂಕ ತರದಂತಹ ಸಾಹಸಾಭರಣನಿದ್ದಿರಬೇಕು ಆತ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ : <poem>ಕನಕ ದಳದಲಿ ಬಂದು ಕಲೆತನೆಂದರೆ ಪೌಜು ಕನಸು ಮನಕಾಗುವುದು ಹರಿಯೆ ಧುರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರನಿಲ್ಲಲದನು ದೆಸೆಗೆ ಪರಿಹರಿಸುತಿಹೆ ಎಲೊ ಹರಿಯೆ ಪರಬಲವ ನೋಡಿದರೆ ಉರಿದು ಬೀಳುವ ಮನ ಸೆರೆಹಾಕಿ ನಿಲಿಸಿದೆಯೊ ಹರಿಯೆ ಮೊನೆಗಾರ ಧಣಿಯೆಂಬ ಧೈರ್ಯವ ಬಿಡಿಸಿ ಸೇವ ಕನ ಮಾಡಿದೆ ಹರಿಯೆ !?</poem> ಎಂದು. ಈ ಮೊನೆಗಾರಧಣಿ ಸವಾರಿ ಹೋರಟರೆ ಛತ್ರ ಭೇರಿ ನಗಾರಿಗಳು<noinclude></noinclude> k057b16qjauyl3jn335bdgxa52fs2mn 104 106635 326287 297794 2026-10-24T07:19:39Z Netra nr 8763 /* Proofread */ 326287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Netra nr" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ದ್ವಾರಕಾ ಪುರವರ್ಣನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಗುಣ ಸಂಕೀರ್ತನಗಳು ಪುರಾವೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆ. 'ದಾಸರೆಂದರೆ ಪುರಂದರ ದಾಸರಯ್ಯಾ' ಎಂಬ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪುರಂದರದಾಸರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರಷ್ಟೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಷ್ಯರೆಂದರೆ ಕನಕದಾಸರಯ್ಯಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಕನಕದಾಸರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಕನಕಣ್ಣನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಿದ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲು ಅನೇಕ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹಾಡಿದ ಅವರದೇ ರಚನೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕನಕದಾಸರೂ ಸಹ ಆನಂದತೀರ್ಥ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರನ್ನೂ ವ್ಯಾಸರಾಯರನ್ನೂ ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನಕದಾಸರೂ ಪುರಂದರದಾಸರೂ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಮಕಾಲೀನರೂ ಶಿಷ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನ್ಯಾಧಾರಗಳಿವೆ. ಪ್ರತೀತಿಯೂ ಇದೆ ; ಇರಲಿ. ಅಂತೆಯೇ ಕನಕದಾಸನ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ : ಉರಗಾಲಯದ ಪೆಸರ್ವಡದವನ । ದರಜಾತೆಯಾತ್ಮ ಸಂಭವನ}} ವರಪುರಾಣಂಗಳ ಕನ್ನಡಿಸಿದ ಕವೀ | ಶ್ವರರ ಕೊಂಡಾಡುವೆ ಮುದದಿ ॥ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ|-೧೭ ಅಂದರೆ, ಹುತ್ತದ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಮತ್ತು ಮತ್ಸಗಂಧಿಯ ಮಗನಾದ ವ್ಯಾಸನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಸಿದ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಕುಮಾರವಾಲ್ಮೀಕಿ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೦೦) ಮತ್ತು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೪೩೦) ಇವರನ್ನು ಅತ್ಯಾನಂದದಿಂದ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕ ಈ ಕವಿದ್ವಯರಿಗಿಂತ ಈಚಿನವನು. ಕಾಖಂಡಿಕೆ ಮಹೀಪತಿರಾಯನ ಮಗ ಕಾಖಂಡಿಕೆ ಕೃಷ್ಣರಾಯನು ಹರಿಪದವನಜಮಧುಪರಾದ ಶ್ರೀಪಾದರೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಜನ ದಾಸಪುಂಗವರುಗಳನ್ನು ಅನುದಿನವೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ “ನೆರೆ ತಾಳಪಾಕರ ಸಂತಮತಿ ಕನಕರ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಉಲ್ಲಾಸಕರ' ಎಂದು ಏಡುಕೊಂಡಲವಾಸ ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟರಮಣನನ್ನು ಅಂಕಿತವಾಗುಳ್ಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೆಲುಗು ಕೀರ್ತನಕಾರ, ವಾಗ್ಗೇಯನಿಧಿ ತಾಳಪಾಕ ಅನ್ನಮಾರ್ಯನನ್ನೂ, ಕಾಗಿನೆಲೆ ಆದಿಕೇಶವ ಅಂಕಿತವುಳ್ಳ ಕನ್ನಡದ ಕವಿ, ಕೀರ್ತನಾಚಾರ್ಯ ಕನಕದಾಸನನ್ನೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಮರಂದರದಾಸರು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರ ತ್ಯಾಗರಾಜನಿಗೆ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅನ್ನಮಾರ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಾಗುರು ಆಗಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಪುರಂದರರ ಶಿಷ್ಯ ಅನ್ನ<noinclude></noinclude> pt870c5sbh1mvol5v02956hjql08f2z 104 106636 326251 297814 2026-10-24T06:56:28Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|೧೦}} {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧'''}} ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 'ಕನಕದಾಸರು ಯಾವ ಕುಲದವರೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಒಂದು ಜಾತಿಯವರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು'' ಎಂತಲೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ, 'ನಾವು ಕುರುಬರು ನಮ್ಮ ದೇವರೊ ಬೀರಯ್ಯ...' ಎಂಬ ಕೀರ್ತನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಕುರುಬಕುಲದವರೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಓರ್ವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ: ಆದರೆ ಯಾವ ಕುಲಜ ತಿಳಿಯದು. ಮೂರನೆಯವರು, ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೆಂಗೇರಿ ಹುಚ್ಚುರಾವ್‌ರವರು. ಇವರು 'ಶ್ರೀಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದನ ಕೃತಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, 'ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿ ಯಾವುದೆಂಬುದೂ ಒಂದು ಒಡೆಯಲಾರದ ಒಗಟೇ ಆಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಕುರುಬಜಾತಿಯವರೆಂದು ಹೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ. ನಾಯಕ (ಬೇಡ) ಜಾತಿಯವರೆಂದು ಹೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ...' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್. ಜಿ. ಹಾವನೂರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. 'ಹಾವನೂರರ ಪ್ರಕಾರ ಕನಕದಾಸರು 'ದಾಸಪಂಗಡ' ಎಂಬ ಒಂದು ದಾಸವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ವಂಶೀಕರು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಸಮೀಪದ ಕುಮ್ಮೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ೬೬ ಗ್ರಾಮಗಳ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಅಥವಾ ನಾಯಕರ ಜಗಳವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಆ ಹಕ್ಕು ಆನೆಗೊಂದಿಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರು ಕೊಟ್ಟ 'ಶ್ರೀಮುಖ'ದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದದ್ದು, ಕುರಿಸಾಕಣೆ ಈ ದಾಸರ ಕುಲಕಸುಬು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಡೊಳ್ಳು ಇದೆ-ಎಂಬಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ರಾಮಾನುಜರನ್ನೂ ತಾತಾಚಾರ್ಯ ಗುರುಗಳನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಿದ ಕನಕದಾಸರು ನಾಯಕಜಾತಿಯವರಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕುರುಬರೆಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅನುಮಾನದ ಆಧಾರಗಳೂ ನಮಗೆಸಿಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಬೀರಯ್ಯನ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರುಬರೆಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧರ ಉಪಾಸನಾ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ... ರಾಮಾನುಜೀಯ ವೈಷ್ಣವ ಮತದ ಸಂಬಂಧ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇಲ್ಲ. 'ಒಡೆಯರು' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಕುರುಬರಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಂತೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೀರಶೈವ ಆಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವರು' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.3<noinclude></noinclude> bq2sgiopjyuitj54ltq4sezwxgeh1yb 326339 326251 2026-10-24T07:52:38Z Pratibha Patil Patil 8767 326339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|೧೦}} {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧'''}} ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 'ಕನಕದಾಸರು ಯಾವ ಕುಲದವರೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಒಂದು ಜಾತಿಯವರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು'' ಎಂತಲೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ, 'ನಾವು ಕುರುಬರು ನಮ್ಮ ದೇವರೊ ಬೀರಯ್ಯ...' ಎಂಬ ಕೀರ್ತನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಕುರುಬಕುಲದವರೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಓರ್ವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ: ಆದರೆ ಯಾವ ಕುಲಜ ತಿಳಿಯದು. 'ಶ್ರೀ{{gap}}ಮುಖ'ದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದದ್ದು, ಕುರಿಸಾಕಣೆ ಈ ದಾಸರ ಕುಲಕಸುಬು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಡೊಳ್ಳು ಇದೆ-ಎಂಬಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ರಾಮಾನುಜರನ್ನೂ ತಾತಾಮೂರನೆಯವರು, ಬೆಟಗೇ ಬೆಂಗೇರಿಹುಚ್ಚುರಾವ್‌ರವರು. ಇವರು 'ಶ್ರೀಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದನ ಕೃರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮತ್ತುತಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, 'ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿ ಯಾವುದೆಂಬುದೂ ಒಂದು ಒಡೆಯಲಾರದ ಒಗಟೇ ಆಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಕುರುಬಜಾತಿಯವರೆಂದು ಹೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ. ನಾಯಕ (ಬೇಡ) ಜಾತಿಯವರೆಂದು ಹೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ...' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್. ಜಿ. ಹಾವನೂರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. 'ಹಾವನೂರರ ಪ್ರಕಾರ ಕನಕದಾಸರು 'ದಾಸಪಂಗಡ' ಎಂಬ ಒಂದು ದಾಸವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ವಂಶೀಕರು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಸಮೀಪದ ಕುಮ್ಮೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ೬೬ ಗ್ರಾಮಗಳ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಅಥವಾ ನಾಯಕರ ಜಗಳವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಆ ಹಕ್ಕು ಆನೆಗೊಂದಿಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರು ಕೊಟ್ಟಚಾರ್ಯ ಗುರುಗಳನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಿದ ಕನಕದಾಸರು ನಾಯಕಜಾತಿಯವರಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕುರುಬರೆಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅನುಮಾನದ ಆಧಾರಗಳೂ ನಮಗೆಸಿಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಬೀರಯ್ಯನ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರುಬರೆಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧರ ಉಪಾಸನಾ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ... ರಾಮಾನುಜೀಯ ವೈಷ್ಣವ ಮತದ ಸಂಬಂಧ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇಲ್ಲ. 'ಒಡೆಯರು' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಕುರುಬರಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಂತೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೀರಶೈವ ಆಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವರು' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.3<noinclude></noinclude> gilgrnwvctbem7tfw5wm7jyvnj7pqoa 104 106783 326332 297822 2026-10-24T07:48:30Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|'''ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರ'''}} {{Right|೧೧}} ಇದು ವಿಚಾರಪ್ರಚೋದಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ಹೇಳಿಕೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕುರುಬರು ಅಥವಾ ಹಾಲುಮತಸ್ಥರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು. ಫಾದರ್ ಹೆರಾಸ್‌ರವರು ಹರಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜದಾರೊ ಉತ್ಪನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು 'ಕಳ್ಳರು' ಅಂದರೆ ಹಾಲು, ಕಳ ಉತ್ಪಾದಕರು ಹಾಲುಮತಸ್ಥರು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆ ಅವರ ಮೂಲ ಕಸಬು. ಈ ಕಳ್ ಅದ ನಾಡು ಕನ್ನರ ನಾಡು > ಕನ್ನಡನಾಡು ಎಂದಾಯಿತು ಎಂದು ಕನ್ನಡನಾಡು ಜನಾಂಗವಾಚಿ ಶಬ್ದವೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೆರಾಸ್‌ರವರನ್ನು ಒಪ್ಪದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಏನೇ ಇರಲಿ ಆರ್ಯರ ಆಗಮನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ದ್ರಾವಿಡರು; ಅವರ ಔಪಾಸನಾ ದೇವತೆ ರುದ್ರ ಈ ರುದ್ರನನ್ನು ಆರ್ಯರು ತಮ್ಮ ವೇದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಉಪಾಸಿಸುವಾಗ ಕಳ್ಳರು ಅನ್ನುವುದು ಕಳ್ಳರು (The Thieves) ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಋಗ್ವದದ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಮಕ-ಚಮಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಕುರಿತ ಅನುವಾಕದ ಋಕ್ಕು 'ತಸ್ಕರಾಣಾಂ ತೇ ನಮೋ ನಮಃ' ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಕುಲದೇವತೆಯೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲು, ಕಳ್ಳನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗದವರು ಶಿವಾರಾಧಕರು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇವರು ರೇವಣಸಿದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು. ವೀರಶೈವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಧಾರಿ 'ಒಡೆಯ' ಕುಲದವರು. ಇವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಶಿವಾರಾಧಕರು. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನ ಒಂದು ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವಷ್ಟೆ ಅಂದು, ಬಹುಶಃ ಕೆಲವರು ರೇವಣಸಿದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೂ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೂ ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಬೇಲೂರು ಕೇಶವದಾಸರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೆ ಹುಡುಕಬಹುದು. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶೈವಮತವು ತಲೆಯೆತ್ತಿದಾಗಿನಿಂದ ಕುರುಬರು ಶಿವನನ್ನು ಕುಲದೈವವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಬೀರಪ್ಪ (ವೀರಪ್ಪನೆಂದು ಕರೆದಾಗಿನಿಂದ ಕುರುಬದೇವರಿಗೆ ಬೀರೇದೈವರೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹೊಯ್ಸಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯನ್ನು<noinclude></noinclude> nupcgmobfreyvf7ytnyjusxcusa5a2d 104 106788 326328 297833 2026-10-24T07:46:25Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{gap}}{{Left|೧೨}} {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧'''}} ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕುರುಬರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಭಸ್ಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕುಂಕುಮ ತಿಲಕವು ಆ ಜನರ ಮತಚಿಹ್ನೆಯಾಯಿತು'' ಎಂದು. ಎಸ್.ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರೂ, 'ಮೊದಲಿಗೆ ಇವರೆಲ್ಲ ಶೈವರು. ಕಾಳಹಸ್ತೀಶ್ವರನ (ತಿರುಕಾಳತ್ತಿ ದೇವರ) ಒಕ್ಕಲು... ಆದರೆ, ಒಂದುಕಾಲಕ್ಕೆ ಕುರುಬರೆಲ್ಲ ತಿರುಪತಿಯ ದೇವರ ಒಕ್ಕಲಾದರು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಮಾತು ದಿಟವೆನಿಸಿದರೂ ಕುರುಬರೆಲ್ಲರೂ ಆದರು ಎಂಬ ಮಾತು ಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಕಾಳಹಸ್ತೀಶನಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುಲಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಿವೆ.ದು ನಿದರ್ಶನ : ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ತಾಲೂಕು ಮೈಲಾರದಲ್ಲಿರುವಲಾರ ಮೈ {{gap}}ಮತ್ತೊಂಲಿಂಗನು ಶಿವನ ಅವತಾರಿಯೆ. ಮಲ್ಲಾಸುರ ಮಣಿಕಾಸುರರನ್ನು ಕೊಂದು ಲೋಕಕಂಟಕ ನಿವಾರಣೆಮಾಡಿದನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ತುಂಬಾ ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪವಾಡರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮೈಲಾರಲಿಂಗನ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವವರು ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇವರು ಶಿವೋಪಾಸಕರೆ. ಬಹುಶಃ ಕುರುಬ ಕುಲದ ಕನಕದಾಸನ ಪೂರ್ವಜರು ವೀರಶೈವಧರ್ಮಿಯರಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಗಮ ವಂಶದವರ ಅವನತಿಯನಂತರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ವೈಷ್ಣವ ಪಾರಮ್ಯವನೊಪ್ಪಿದ ತುಳುವ ಮನೆತನದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಉಪಾಸಕರಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ರಾಜಕಾರಣ ಮತಧರ್ಮದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಯಾವುದೇ ಕಾಲದ ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಮತಧರ್ಮವಿರಲಿ ಅದು ಆವನ ಮರ್ಜಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಟುವಾದರೂ ಸತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಕುರುಬರಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಬೆಡಗುಗಳು, ಕಟ್ಟುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ಗವೂ ಇದೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಕನಕದಾಸರ ಕುಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾವನೂರರು ಒಡ್ಡುವ ಜಾನಾಂಗಿಕ ಆಧಾರ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಚಾರಣೀಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೋಷಕವಾಗಿ ಕನಕದಾಸನ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು. ಕನಕದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ 'ಕನಕದಾಸ' ಎಂದಾದ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವ ಸತ್ಯ ಆಗಿರಲಾರದು. ಕಾಳಿದಾಸ, ದೇವದಾಸ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಕನಕದಾಸ ಇದ್ದಾನೆ. ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ,<noinclude></noinclude> r1c229il3v7iq1sxp2brok5vs1fcfxo 104 106790 326260 297834 2026-10-24T07:01:12Z Pratibha Patil Patil 8767 326260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ ನಳಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಿತ ಹೊರತು ಕನಕದಾಸನ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟನೆ ಕನಕದಾಸನ ಕಾವ್ಯದೋಳ್ ದೋಷ ತಟ್ಟದು','ಮೇಲ್ಗತೆ ಕೇಳು ಕನಕದಾಸೋತ್ತಮ ತನಗೆ', 'ಕೃತಿವೇಟ್ಟ ಕನಕ ದಾಸೋತ್ತಮ ಕೇಳವಳತಿ ಸುಜ್ಞಾನವಧೂಟಿ' ಎಂತಲೂ, ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಕೋಣಿಯೊಳು ಕನಕದಾಸನ,' 'ತಪ್ಪದೆ ಕನಕಗೆ ವರಗಳ ಕೊಡುವಂಥ ಭೀಮರಾಯ', 'ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ನಿಲಯಾ ಕನಕಪ್ಪಗೊಲಿಯಾ', 'ಕನಕಪ್ರಿಯ ತಿರುಪತಿಯ ಗಿರಿಯಾದಿಕೇಶವನೆ ಒಲಿದು— ನಿಲ್ಲಿಸಿದ' ಎಂತಲೂ, ಮುಂಡಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಕನಕನಾಡಿದಗುಟ್ಟು ಆದಿಕೇಶವ ಬಲ್ಲ ಚಂದಮಾಮ', 'ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಕನಕದಾಸ ಹೇಳಿದಂಥ ಮುಂಡಿಗೆಯ ಬಲ್ಲನು ಆದಿಕೇಶವನೊಬ್ಬನು,' 'ಹರಿದಾಸರ ಕನಕ ಹಾಕಿದ ನುಡಿಕೆಯ ಆದಿಕೇಶವನಾಣೆ ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳಿ,' 'ಬೆಡಗ ಬಲ್ಲರೆ ಹೇಳಿ' ದೇವ ಕನಕದಾಸ ಎನ್ನೊಡೆಯಾದಿ ಕೇಶವ ಬಲ್ಲನೀ ಬೆಡಗ', 'ಎಲ್ಲರು ಹೇಳಿರಿ ಕನಕ ಹೇಳಿದ ಮಾತ ಎಲ್ಲಾರೂ ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ,' 'ಕನಕನು ಹೇಳಿದ ಬೆಡಗು ಕಂಡವರು ನೀವ್ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದು ನಿಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ' ಎಂದೆಲ್ಲ ಇದೆ. ಕನಕ, ಕನಕಪ್ಪ, ಕನಕದಾಸೋತ್ತಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ 'ಕನಕ, ಕನಕಪ್ಪ' ಎಂಬವು ಕೇವಲ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವುಗಳು. ಆದರೆ 'ಕನಕದಾಸ' ಎಂಬುದೇ ಬಹಳೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನಾವು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದಂತೆ ಕನಕದಾಸ ದಾಸದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ದಾಸನಾಗುವ ಮುನ್ನ, ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಮೋದದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 'ಕನಕದಾಸ' ಎಂದಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಕನಕನಿಗೆ 'ದಾಸ' ಎಂಬುದು ಉಪವರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ ಜನ್ಮತಃ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬಂದ ಹೆಸರು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ದಾಸ ಪಂಗಡದವರು ಕುರುಬಕುಲದ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುವುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ದಾಸವರ್ಗದ ಕುರುಬರವನೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸ ' ಆತ್ಮ ಯಾವ ಕುಲ, ವಲ ಆತನೊಲಿ ಕುದ ಮೇಲೆ ಯಾತರಲವೆಂಬುಜೀವ ಯಾದಿಲ್ಲ ಕುಲವಯ್ಯ ಎಂದಾತನಿಗೆ ಕು ಮಾನವ ಕುಲವಲ್ಲದೆ ! ಅದರಿಂದಲೆ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಯಾತರವನೆಂದುಸಿರಲಿ.ಜಗನ್ನಾಥ ಮಾಡಿದನೊಂದ ನರರೂಪವಯ್ಯ' ಎಂದು. ಅಂದರೆ, ಅವನು ಮಾಗನಾಥನೆ ನಿನ್ನಡಿದ ನರರೂಪಕ್ಕೆ ಜಾತಿಯಾವುದೆಂದು ಹೇಳಲಿ ? ಪ್ರತ ರಂಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಡಿಂಗರಿಗನೋ ನಾನು, ಡಂಗುರವ ಯಿಸಹೊಯ್ಯ<noinclude></noinclude> 9q33pn67hzo0er0fzc1cgkty6x8w1sm 104 106791 326311 297836 2026-10-24T07:38:29Z Pratibha Patil Patil 8767 326311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Left|೧೪}}{{gap}} {{Right|'''ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧'''}} ದಸನೆಂದು'' ಎಂದು ಸೆರಗೊಡ್ಡಿ ಬೇಡಿದರು ; ಹರಿದಾಸರು ಎನ್ನ ಬಂಧು ಬಳಗಾದರು ಹರಿಯ ಶ್ರೀಮುದ್ರೆ ಆಭರಣವಾಯಿತು' ಎಂದು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದರು. 'ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ನೆಲೆಯನೇನಾದರು ಬಲ್ಲಿರಾ ??' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನಕ್ಕಿದ್ದರು ಕೂಡ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಕುಲದ ವ್ಯಾಕುಲದಲ್ಲಿ ತೊಳಲಿ ಬಳಲುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅವನ ಹೃದಯದಾಶಯ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬುದ್ಧ, ಬಸವ, ಕನಕ, ಕಬೀರ ಮೊದಲಾದವರು ವಿಶ್ವಮಾನವರು, ಅಂಥವರನ್ನು ಕುಲದ ಸಂಕುಚಿತ ಸಂಕೋಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೂ ಮೋಹಭರಿತ ಮಾನವ ಕುಲ ತನ್ನ ಕಕ್ಕುಲತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಕನಕದಾಸರು 'ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಶೂದ್ರರಾಗಿ, ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿ, ಇಷ್ಟದಿಂದ ಭಾಗವತರಾಗಿ, ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡವರಾಗಿ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕರೆನಿಸಿದರು.” ಎಂದುದುಕೊಂಡು ತೃಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. {{center|'''ನಾಲ್ಕು'''}} {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಬಾಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿರುವುದು ಮೂರು ಮಜಲುಗಳಲ್ಲಿ: ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಡ, ವಿಹಾರಸ್ಥಳ ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ ಕಾಗಿನೆಲೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿಯೇ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆರು ಎಂದಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾಗವತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡ ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ನಳಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯಗಳೂ, ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಎಂಬ ಭಕ್ತಿ ರಚನೆಗಳೂ, ಕೀರ್ತನೆಗಳೆಂಬ ಗೇಯಗೀತೆಗಳೂ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಭೂಮಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿವೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}} ಕನಕದಾಸನ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ದಿನಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿನಾಡ ಕೋಟೆಯಾದ ಬಾಡದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆನೆಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ, ತಾತಾಚಾರ್ಯರ ಶ್ರೀಮಠದಲ್ಲಿ. ಕೀಳುಕುಲದವನಾದರೂ ದಣಾಯಕನ ಪುತ್ರನಾದ ಕನಕನಿಗೆ ಶಿಷ್ಯಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಸ್ವಭಾವತಃ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕನಾದ ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಬಾಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿದ್ದಾನೆ. ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ ಮತ್ತು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇವೆರಡೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕವಿ ಕನಕದಾಸ ತಾನು<noinclude></noinclude> 6yhqkawhlsw9vydsox82r44jhi1y166 104 106794 326231 297840 2026-10-24T06:30:40Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|೧೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧}} ರಚಿಸಿದ್ದರೂ ಈ ಮಹಾ ಕವಿ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಅವನ ಕವಿತಾಶಕ್ತಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಅವನೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಗೆಣ್ಣುಗೊಳ್ಳದ ಬೆಳಬ್ಬಿನ ರಸದಂತೆ ಬಣ್ಣಿತವಾದ ಕಥಾಮೃತ '' ಡಣಾಯಕ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತರುಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತುಂಬುತಾರುಣ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಹದ ಮಡದಿಯ ಪ್ರಣಯಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಸ ಸಂಭಾಷಣೆ, ರಸಿಕಸಂಬೋಧನೆ, ರಸ ಶೃಂಗಾರ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ರಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಾರುಣ್ಯದ ಒಗರು, ಹುಳಿ ತುಂಬಿವೆ. ಕಂಡು ಹಾಡಿದ, ಕೇಳಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹೆಣ್ಣು ಅವನ ಮೋಹಮದಿರೆ 'ಸುಜ್ಞಾನ ವಧೂಟಿ. ಅವಳು ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರದ 'ಶ್ರೀ'ಕಾರವೆಂಬ ಅಕ್ಷರದ ಆಕಾರದಂತೆ ಮುದ್ದಾಗಿ ಮುರುಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಿವಿಯುಳ್ಳವಳು, ಬಡನಡುವಿನ ಬೆಡಗಿ, ಭಾಮಿನಿಯರನ್ನೆ, ಕೊಡಮೊಲೆಯ ಹೆಣ್ಣು, ವಿಶಾಲನೇತ್ರ ಏನೆಲ್ಲ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ ! ಕನಕದಾಸನ ರಸಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ. ರುಕ್ಕಿಣಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತು ತನಗೊಂದು ಮಗುಬೇಕು ಎಂದಳಂತೆ. ಆಗ {{center|ನಕ್ಕನು ಕೃಷ್ಣ ನಲ್ಲೆಯ ಮಾತ ಕೇಳು ನೀ 1 ಮಕ್ಕಳ ಪಡೆದ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ}} {{center|ಕಕ್ಕಸಮೊಲೆ ಜಡೆದಪುದೆಂದು ಕಟಕಿಯ ನೊಕ್ಕಣಿಸಿದನು ವಲ್ಲಭೆಯ 26}} ಈ ರಸಿಕ ಚಕಿಗೆ- {{center|ಮಗುವುಂಡು ಬಲ್ಮಲೆ ತೊರೆದರೆ ಮತ್ತಿಷ್ಟು ಬಿಗುಹುದೋರುವುದುರಸ್ಥಳದಿ}} {{center|ಲಗುಗೆಯ್ಯದೆನ್ನ ಬಿನ್ನಪವ ಲಾಲಿಪುದೆಂದು ! ಸುಗುಣಂಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಳು.”}} ಇಂತಹ ಸಂಭೋಗಶೃಂಗಾರದ ಪೂರ್ಣಾನುಭವಿ ಎಂದಿಗೂ ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂತನಾಗಿದ್ದಿರಲಾರ ಆಗ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತು : ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸು, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ಒಡೆಯ, ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು, ಪಂಪ ರನ್ನರಂತೆ ಸಮೀಕರಣ ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೃಷ್ಣನ ವ್ಯಾಜದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣನೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿರುವುದು ಸತ್ಯ 'ಸುಖಾಡ್ಯಪಾಲಕ ಕೃಷ್ಣ ಸುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಮುದದೆ' ಎನ್ನುವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ಧುತ್ತನೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ವಿಜಯನಗರದರಸು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಇಂಗ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅನನ್ಯಸ್ಮರಣೆಗಿಂತ, ಮನುಕುಲತಿಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ವೈಭವೀಕರಣ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೈವಭಕ್ತಿಗೆ ಮಿಗಿಲಾದ ರಾಜಭಕ್ತಿ ಸ್ಪುಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿದರೆ<noinclude></noinclude> 2a65huqmipnyhtreq1nleuw1n65p1xf 326277 326231 2026-10-24T07:12:59Z ~2026-56775-92 8792 326277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ ಈ ಮಹಾ ಕವಿ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಅವನ ಕವಿತಾಶಕ್ತಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಅವನೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಗೆಣ್ಣುಗೊಳ್ಳದ ಬೆಳ್ಗಬ್ಬಿನ ರಸದಂತೆ ಬಣ್ಣಿತವಾದ ಕಥಾಮೃತ' ಡಣಾಯಕ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತರುಣದಲ್ಲಿ,ತನ್ನ ತುಂಬುತಾರುಣ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಹದ ಮಡದಿಯ ಪ್ರಣಯಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಸ ಸಂಭಾಷಣೆ,ರಸಿಕಸಂಬೋಧನೆ, ರಸ ಶೃಂಗಾರ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ರಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಾರುಣ್ಯದ ಒಗರು, ಹುಳಿ ತುಂಬಿವೆ. ಕಂಡು ಹಾಡಿದ, ಕೇಳಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹೆಣ್ಣು ಅವನ ಮೋಹಮದಿರೆ 'ಸುಜ್ಞಾನ ವಧೂಟಿ. ಅವಳು ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರದ'ಶ್ರೀ'ಕಾರವೆಂಬ ಅಕ್ಷರದ ಆಕಾರದಂತೆ ಮುದ್ದಾಗಿ ಮುರುಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಿವಿಯುಳ್ಳವಳು,ಬಡನಡುವಿನ ಬೆಡಗಿ, ಭಾಮಿನಿಯರನ್ನೆ, ಕೊಡಮೊಲೆಯ ಹೆಣ್ಣು, ವಿಶಾಲನೇತ್ರ ಏನೆಲ್ಲ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ ! ಕನಕದಾಸನ ರಸಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ. ರುಕ್ಕಿಣಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತು ತನಗೊಂದು ಮಗುಬೇಕು ಎಂದಳಂತೆ. ಆಗ ನಕ್ಕನು ಕೃಷ್ಣ ನಲ್ಲೆಯ ಮಾತ ಕೇ ನೀ 1 ಮಕ್ಕಳ ಪಡೆದ ಮಾತ್ರದಲಿ ಕಕ್ಕಸಮೊಲೆ ಜಡೆದಪುದೆಂದು ಕಟಕಿಯನೊಕ್ಕಣಿಸಿದನು ವಲ್ಲಭೆಯ ಈ ರಸಿಕ ಚಕ್ರೀಗೆ- ಮಗುವುಂಡು ಬಲ್ಮಲೆ ತೊರೆದರೆ ಮತ್ತಿಷ್ಟು| ಬಿಗುಹುದೋರುವುದುರಸ್ಥಳದಿ ಲಗುಗೆಯ್ಯದೆನ್ನ ಬಿನ್ನಪವ ಲಾಲಿಪುದೆಂದು|ಸುಗುಣಂಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಳು.” ಇಂತಹ ಸಂಭೋಗಶೃಂಗಾರದ ಪೂರ್ಣಾನುಭವಿ ಎಂದಿಗೂ ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನುಪಡೆದ ಸಂತನಾಗಿದ್ದಿರಲಾರ ಆಗ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತು : ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸು, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ಒಡೆಯ,ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆಸಮೀಕರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು, ಪಂಪ ರನ್ನರಂತೆ ಸಮೀಕರಣ ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂಕೃಷ್ಣನ ವ್ಯಾಜದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣನೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿರುವುದು ಸತ್ಯ 'ಸುಖಾಡ್ಯಪಾಲಕ ಕೃಷ್ಣ ಸುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಮುದದೆ' ಎನ್ನುವೆಡೆಯಲ್ಲಿನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ಧುತ್ತನೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ವಿಜಯನಗರದರಸು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ. ಇಂಥೇಡೆಗಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅನನ್ಯಸ್ಮರಣೆಗಿಂತ,ಮನುಕುಲತಿಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ವೈಭವೀಕರಣ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೈವಭಕ್ತಿಗೆಮಿಗಿಲಾದ ರಾಜಭಕ್ತಿ ಸ್ಪುಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿದರೆ<noinclude></noinclude> aiddus8ysj9xolur9eag30pa40rec9f 326282 326277 2026-10-24T07:15:46Z ~2026-56775-92 8792 326282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>೧೬ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ ಈ ಮಹಾ ಕವಿ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಅವನ ಕವಿತಾಶಕ್ತಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಅವನೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಗೆಣ್ಣುಗೊಳ್ಳದ ಬೆಳ್ಗಬ್ಬಿನ ರಸದಂತೆ ಬಣ್ಣಿತವಾದ ಕಥಾಮೃತ' ಡಣಾಯಕ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತರುಣದಲ್ಲಿ,ತನ್ನ ತುಂಬುತಾರುಣ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಹದ ಮಡದಿಯ ಪ್ರಣಯಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಸ ಸಂಭಾಷಣೆ,ರಸಿಕಸಂಬೋಧನೆ, ರಸ ಶೃಂಗಾರ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ರಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಾರುಣ್ಯದ ಒಗರು, ಹುಳಿ ತುಂಬಿವೆ. ಕಂಡು ಹಾಡಿದ, ಕೇಳಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹೆಣ್ಣು ಅವನ ಮೋಹಮದಿರೆ 'ಸುಜ್ಞಾನ ವಧೂಟಿ. ಅವಳು ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರದ'ಶ್ರೀ'ಕಾರವೆಂಬ ಅಕ್ಷರದ ಆಕಾರದಂತೆ ಮುದ್ದಾಗಿ ಮುರುಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಿವಿಯುಳ್ಳವಳು,ಬಡನಡುವಿನ ಬೆಡಗಿ, ಭಾಮಿನಿಯರನ್ನೆ, ಕೊಡಮೊಲೆಯ ಹೆಣ್ಣು, ವಿಶಾಲನೇತ್ರ ಏನೆಲ್ಲ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ ! ಕನಕದಾಸನ ರಸಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ. ರುಕ್ಕಿಣಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತು ತನಗೊಂದು ಮಗುಬೇಕು ಎಂದಳಂತೆ. ಆಗ ನಕ್ಕನು ಕೃಷ್ಣ ನಲ್ಲೆಯ ಮಾತ ಕೇ ನೀ 1 ಮಕ್ಕಳ ಪಡೆದ ಮಾತ್ರದಲಿ ಕಕ್ಕಸಮೊಲೆ ಜಡೆದಪುದೆಂದು ಕಟಕಿಯನೊಕ್ಕಣಿಸಿದನು ವಲ್ಲಭೆಯ ಈ ರಸಿಕ ಚಕ್ರೀಗೆ- ಮಗುವುಂಡು ಬಲ್ಮಲೆ ತೊರೆದರೆ ಮತ್ತಿಷ್ಟು| ಬಿಗುಹುದೋರುವುದುರಸ್ಥಳದಿ ಲಗುಗೆಯ್ಯದೆನ್ನ ಬಿನ್ನಪವ ಲಾಲಿಪುದೆಂದು|ಸುಗುಣಂಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಳು.” ಇಂತಹ ಸಂಭೋಗಶೃಂಗಾರದ ಪೂರ್ಣಾನುಭವಿ ಎಂದಿಗೂ ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನುಪಡೆದ ಸಂತನಾಗಿದ್ದಿರಲಾರ ಆಗ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತು : ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸು, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ಒಡೆಯ,ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆಸಮೀಕರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು, ಪಂಪ ರನ್ನರಂತೆ ಸಮೀಕರಣ ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂಕೃಷ್ಣನ ವ್ಯಾಜದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣನೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿರುವುದು ಸತ್ಯ 'ಸುಖಾಡ್ಯಪಾಲಕ ಕೃಷ್ಣ ಸುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಮುದದೆ' ಎನ್ನುವೆಡೆಯಲ್ಲಿನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ಧುತ್ತನೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ವಿಜಯನಗರದರಸು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ. ಇಂಥೇಡೆಗಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅನನ್ಯಸ್ಮರಣೆಗಿಂತ,ಮನುಕುಲತಿಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ವೈಭವೀಕರಣ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೈವಭಕ್ತಿಗೆಮಿಗಿಲಾದ ರಾಜಭಕ್ತಿ ಸ್ಪುಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿದರೆ<noinclude></noinclude> 9jh9p0hcv1hxfnfm9tn6qezyo30drt0 104 106797 326308 295683 2026-10-24T07:36:26Z ~2026-56775-92 8792 326308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>೩೪ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ 02 ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನೊಲ್ಲದ ಯಾವನೇ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಶುಕಿ ಇಂದಿದ್ದು ನಾಳೆ ಅಳಿಯುವ ಹುಲುಮಾನವನ ಹೊಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡಲಾರ. ಅವನಿಗೆ ನರಸ್ತುತಿಗಿಂತ ಹರಸ್ತುತಿ ಮಿಗಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಆತ್ಮರತನಾಗುತ್ತಾನೆ,ಇಲ್ಲವೆ ಆತ್ಮಾನಂದ ಸಾಧಕ ಚೈತನ್ಯ ಚಿಂತಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.ಮಾನವ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಆತ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಅವನ ಬಣ್ಣನೆಗೆ ತೊಡಗಲಾರ. ಲೋಕಕವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಮಾತು ಬೇರೆ,ಆದರೆ ಕನಕದಾಸನಂಥ ಸಿದ್ಧ ಪುರುಷನನ್ನು, ಋಷಿಕವಿಯನ್ನು ರಾಜನಾದವನಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಗಳು ಯಾವುವೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ;ಕಾಡಬಾರದು. ಕಾಡಿದರೆ ಅವನು ಕವಿಯಾಗಬಹುದು, ಋಷಿಯಾಗಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಕದಾಸನು ತನ್ನಾಳವನನ್ನು ಅಂತೆಲ್ಲ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನಿನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಧೀನರಾಜನಾಗಿ, ಆಸ್ಥಾನಿಕನಾಗಿ, ಗಡಿರಕ್ಷಣೆಯ ದಣಾಯಕನಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿ ಬದುಕು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಆ ಜೋಳವಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಮೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕನಕದಾಸನ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಧೀನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭೋಗಭೂಮಿ ಬಾಡದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ತಿರುವುಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳ ವಿಜಯನಗರದ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಶ್ರೀಮಠ, ಅವರು ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಸಖ್ಯ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳು ಲಭಿಸಿದುವು. ಕುಲದ ಕಹಿ ಉಣಿಸು ದೊರೆತದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಶುಕವಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ನೂರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನ್ಮ ತಳೆದದ್ದೂ ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ತರಂಗಿಣಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನಿಸರ್ಗದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಕಂಡರಣೆ ವ್ಯಾಸದೇಗುಲದಲ್ಲಿ. ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ದಾಸರು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ತ್ಯಾಗ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿ ಕಾವ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದಾಗ; ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಕರೆಯ ಆಗಮನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ವ ಪಂಥಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿಲ್ಲ ; ಆಗಿಹೋದ ಗುರುಗಳ ಸ್ಮರಣವಿಲ್ಲ;ಆಳಿ ಬಾಳಿದ ಪ್ರಭುವಿನ<noinclude></noinclude> 4md2awd5q16g24x65gvsai2ig48ay6c 326360 326308 2026-10-24T09:15:22Z ~2026-56775-92 8792 326360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>೩೪ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ 02 ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನೊಲ್ಲದ ಯಾವನೇ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಶುಕಿ ಇಂದಿದ್ದು ನಾಳೆ ಅಳಿಯುವ ಹುಲುಮಾನವನ ಹೊಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡಲಾರ. ಅವನಿಗೆ ನರಸ್ತುತಿಗಿಂತ ಹರಸ್ತುತಿ ಮಿಗಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಆತ್ಮರತನಾಗುತ್ತಾನೆ,ಇಲ್ಲವೆ ಆತ್ಮಾನಂದ ಸಾಧಕ ಚೈತನ್ಯ ಚಿಂತಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.ಮಾನವ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಆತ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಅವನ ಬಣ್ಣನೆಗೆ ತೊಡಗಲಾರ. ಲೋಕಕವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಮಾತು ಬೇರೆ,ಆದರೆ ಕನಕದಾಸನಂಥ ಸಿದ್ಧ ಪುರುಷನನ್ನು, ಋಷಿಕವಿಯನ್ನು ರಾಜನಾದವನಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಗಳು ಯಾವುವೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ;ಕಾಡಬಾರದು. ಕಾಡಿದರೆ ಅವನು ಕವಿಯಾಗಬಹುದು, ಋಷಿಯಾಗಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಕದಾಸನು ತನ್ನಾಳವನನ್ನು ಅಂತೆಲ್ಲ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನಿನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಧೀನರಾಜನಾಗಿ, ಆಸ್ಥಾನಿಕನಾಗಿ, ಗಡಿರಕ್ಷಣೆಯ ದಣಾಯಕನಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿ ಬದುಕು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಆ ಜೋಳವಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಮೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕನಕದಾಸನ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಧೀನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭೋಗಭೂಮಿ ಬಾಡದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. {{gap}} ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ತಿರುವುಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳ ವಿಜಯನಗರದ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಶ್ರೀಮಠ, ಅವರು ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಸಖ್ಯ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳು ಲಭಿಸಿದುವು. ಕುಲದ ಕಹಿ ಉಣಿಸು ದೊರೆತದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಶುಕವಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ನೂರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನ್ಮ ತಳೆದದ್ದೂ ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ತರಂಗಿಣಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನಿಸರ್ಗದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಕಂಡರಣೆ ವ್ಯಾಸದೇಗುಲದಲ್ಲಿ. {{gap}}ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ದಾಸರು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ತ್ಯಾಗ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿ ಕಾವ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದಾಗ; ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಕರೆಯ ಆಗಮನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ವ ಪಂಥಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿಲ್ಲ;ಆಗಿಹೋದ ಗುರುಗಳ ಸ್ಮರಣವಿಲ್ಲ;ಆಳಿ ಬಾಳಿದ ಪ್ರಭುವಿನ<noinclude></noinclude> tuait8eu6gcyikcw56hxzjdqwqvxbd8 326436 326360 2026-10-24T09:58:11Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude>೩೪ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ 02 ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನೊಲ್ಲದ ಯಾವನೇ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಶುಕಿ ಇಂದಿದ್ದು ನಾಳೆ ಅಳಿಯುವ ಹುಲುಮಾನವನ ಹೊಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡಲಾರ. ಅವನಿಗೆ ನರಸ್ತುತಿಗಿಂತ ಹರಸ್ತುತಿ ಮಿಗಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಆತ್ಮರತನಾಗುತ್ತಾನೆ,ಇಲ್ಲವೆ ಆತ್ಮಾನಂದ ಸಾಧಕ ಚೈತನ್ಯ ಚಿಂತಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.ಮಾನವ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಆತ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಅವನ ಬಣ್ಣನೆಗೆ ತೊಡಗಲಾರ. ಲೋಕಕವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಮಾತು ಬೇರೆ,ಆದರೆ ಕನಕದಾಸನಂಥ ಸಿದ್ಧ ಪುರುಷನನ್ನು, ಋಷಿಕವಿಯನ್ನು ರಾಜನಾದವನಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಲೌಕಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಗಳು ಯಾವುವೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ;ಕಾಡಬಾರದು. ಕಾಡಿದರೆ ಅವನು ಕವಿಯಾಗಬಹುದು, ಋಷಿಯಾಗಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಕದಾಸನು ತನ್ನಾಳವನನ್ನು ಅಂತೆಲ್ಲ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನಿನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಧೀನರಾಜನಾಗಿ, ಆಸ್ಥಾನಿಕನಾಗಿ, ಗಡಿರಕ್ಷಣೆಯ ದಣಾಯಕನಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿ ಬದುಕು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಆ ಜೋಳವಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಮೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕನಕದಾಸನ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಧೀನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭೋಗಭೂಮಿ ಬಾಡದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. {{gap}} ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ತಿರುವುಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳ ವಿಜಯನಗರದ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಶ್ರೀಮಠ, ಅವರು ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಸಖ್ಯ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳು ಲಭಿಸಿದುವು. ಕುಲದ ಕಹಿ ಉಣಿಸು ದೊರೆತದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಶುಕವಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ನೂರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನ್ಮ ತಳೆದದ್ದೂ ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ತರಂಗಿಣಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನಿಸರ್ಗದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಕಂಡರಣೆ ವ್ಯಾಸದೇಗುಲದಲ್ಲಿ. {{gap}}ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ದಾಸರು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ತ್ಯಾಗ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿ ಕಾವ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದಾಗ; ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಕರೆಯ ಆಗಮನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ವ ಪಂಥಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿಲ್ಲ;ಆಗಿಹೋದ ಗುರುಗಳ ಸ್ಮರಣವಿಲ್ಲ;ಆಳಿ ಬಾಳಿದ ಪ್ರಭುವಿನ<noinclude></noinclude> g59m9tgfyyapgkd84k8ehwsl3ryd452 104 106800 326426 295686 2026-10-24T09:53:59Z ~2026-56775-92 8792 326426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಸಾಹಿತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನದುಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದ ದೈವದ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಾಚುರ್ಯಗಳ ಬಿತ್ತರಣೆ.ಈ ಮೂರೂ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತ ಸಾಮಾನ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ನಳಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವರಪುರದರಸ, ವರಪುರದರಸ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರದಚೆನ್ನಿಗ, ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರಾಭಿತ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದಲ್ಲಿ 'ಸುರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ'ಎಂದಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಸಾರಕ್ಕೆ ಸರಳಭಾವ ವಿವರಣೆ ಇತ್ತ ಎನ್.ರಂಗನಾಥಶರ್ಮರು ಇದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು ನಿವಾಸ ಚೆನ್ನಕೇಶವ'ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ 'ಸುರಪುರ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂಬರ್ಥ ಹೇಗೆ ಬಂತೋ ತಿಳಿಯದು. ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿನ 'ಸುರಪುರ''ವರಪುರ' ಎಂದೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ 'ವರಪುರನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದರೆ, ಕನಕನ ಕುಲದೇವತೆ ಬಾಡದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಲ್ಲದೆ ಬೇರಲ್ಲ.ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದ ಒಂದು ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ : {{center|<poem>ಬಾದರಾಯಣ ಪೇಳ ಭಾರತ|ಕಾದಿ ಕರ್ತನುದಾರಶ್ರೀಪುರ ದಾದಿ ಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಅಂಕಿತವಾದ ಚರಿತೆಯನು ಮೇದಿನಿಯೊಳಿದನಾರು ಹೃದಯದೊಳಾದರಿಸಿ ಕೇಳಪರು ಮುದದಲಿ ಯಾದಿ ಮೂರುತಿವರಪರಾಧಿಪನೊಲಿವನನವರತ||"</poem> }} ಇಲ್ಲಿ 'ಪುರದಾದಿಕೇಶವ', 'ವರಪುರದಾದಿಕೇಶವ' ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಕೇಶವರಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಎರಡನೆಯವನುಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ : <poem>ಲೋಕದೊಳಗತ್ಯಧಿಕನೆನಿಸುವ / ಕಾಗಿನೆಲೆ ಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವ ತಾಕೃಪೆಯೊಳಗೆ ನುಡಿಸಿದನು ಈ ಭಕ್ತಿಸಾರವನು ಜೋಕೆಯಲಿ ಬರೆದೋದಿ ಕೇಳರ | ನಾಕುಲದಿ ಮಾಧವನು ಕರುಣಿಪ| ಶ್ರೀಕಮಲವಲ್ಲಭನು ಮಿಗೆ ಬಿಡದಾದಿಕೇಶವನು||"</poem> ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನುಡಿಸಿದವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅಥವಾ ಸಿರಿಯಾದಿ ಕೇಶವ, ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದು ಓದಿ, ಕೇಳಿದವರನ್ನು ಅನಾಕುಲದಿಂದ ಕರುಣಿಸುವವನು ಬಾಡದಾದಿ ಕೇಶವ ! ಬಾಡ ಅಥವಾ ವಾಡ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಪುರ' ಎಂದರ್ಥ, ರಂಗನಾಥಶರ್ಮ ಹೇಳುವ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂದಲ್ಲ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನಿಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> r7k90hslpmg37bkien5d35potyuoz1w 326442 326426 2026-10-24T10:00:32Z Prakash singannavar 8766 326442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಸಾಹಿತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನದುಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದ ದೈವದ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಾಚುರ್ಯಗಳ ಬಿತ್ತರಣೆ.ಈ ಮೂರೂ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತ ಸಾಮಾನ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ನಳಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವರಪುರದರಸ, ವರಪುರದರಸ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರದಚೆನ್ನಿಗ, ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರಾಭಿತ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದಲ್ಲಿ 'ಸುರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ'ಎಂದಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಸಾರಕ್ಕೆ ಸರಳಭಾವ ವಿವರಣೆ ಇತ್ತ ಎನ್.ರಂಗನಾಥಶರ್ಮರು ಇದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು ನಿವಾಸ ಚೆನ್ನಕೇಶವ'ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ 'ಸುರಪುರ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂಬರ್ಥ ಹೇಗೆ ಬಂತೋ ತಿಳಿಯದು. ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿನ 'ಸುರಪುರ''ವರಪುರ' ಎಂದೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ 'ವರಪುರನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದರೆ, ಕನಕನ ಕುಲದೇವತೆ ಬಾಡದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಲ್ಲದೆ ಬೇರಲ್ಲ.ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದ ಒಂದು ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ : {{center|<poem>ಬಾದರಾಯಣ ಪೇಳ ಭಾರತ|ಕಾದಿ ಕರ್ತನುದಾರಶ್ರೀಪುರ ದಾದಿ ಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಅಂಕಿತವಾದ ಚರಿತೆಯನು ಮೇದಿನಿಯೊಳಿದನಾರು ಹೃದಯದೊಳಾದರಿಸಿ ಕೇಳಪರು ಮುದದಲಿ ಯಾದಿ ಮೂರುತಿವರಪರಾಧಿಪನೊಲಿವನನವರತ||"</poem> }} ಇಲ್ಲಿ 'ಪುರದಾದಿಕೇಶವ', 'ವರಪುರದಾದಿಕೇಶವ' ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಕೇಶವರಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಎರಡನೆಯವನುಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ : <poem>ಲೋಕದೊಳಗತ್ಯಧಿಕನೆನಿಸುವ / ಕಾಗಿನೆಲೆ ಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವ ತಾಕೃಪೆಯೊಳಗೆ ನುಡಿಸಿದನು ಈ ಭಕ್ತಿಸಾರವನು ಜೋಕೆಯಲಿ ಬರೆದೋದಿ ಕೇಳರ | ನಾಕುಲದಿ ಮಾಧವನು ಕರುಣಿಪ| ಶ್ರೀಕಮಲವಲ್ಲಭನು ಮಿಗೆ ಬಿಡದಾದಿಕೇಶವನು||"</poem> ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನುಡಿಸಿದವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅಥವಾ ಸಿರಿಯಾದಿ ಕೇಶವ, ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದು ಓದಿ, ಕೇಳಿದವರನ್ನು ಅನಾಕುಲದಿಂದ ಕರುಣಿಸುವವನು ಬಾಡದಾದಿ ಕೇಶವ ! ಬಾಡ ಅಥವಾ ವಾಡ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಪುರ' ಎಂದರ್ಥ, ರಂಗನಾಥಶರ್ಮ ಹೇಳುವ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂದಲ್ಲ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನಿಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> 2wdpu2398ephkgbpn0jt3y0v1di5g1w 326444 326442 2026-10-24T10:02:20Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಸಾಹಿತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನದುಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದ ದೈವದ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಾಚುರ್ಯಗಳ ಬಿತ್ತರಣೆ.ಈ ಮೂರೂ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತ ಸಾಮಾನ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ನಳಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವರಪುರದರಸ, ವರಪುರದರಸ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರದಚೆನ್ನಿಗ, ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ವರಪುರಾಭಿತ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದಲ್ಲಿ 'ಸುರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ'ಎಂದಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಸಾರಕ್ಕೆ ಸರಳಭಾವ ವಿವರಣೆ ಇತ್ತ ಎನ್.ರಂಗನಾಥಶರ್ಮರು ಇದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು ನಿವಾಸ ಚೆನ್ನಕೇಶವ'ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ 'ಸುರಪುರ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂಬರ್ಥ ಹೇಗೆ ಬಂತೋ ತಿಳಿಯದು. ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿನ 'ಸುರಪುರ''ವರಪುರ' ಎಂದೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ 'ವರಪುರನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದರೆ, ಕನಕನ ಕುಲದೇವತೆ ಬಾಡದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಲ್ಲದೆ ಬೇರಲ್ಲ.ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದ ಒಂದು ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ : {{center|<poem>ಬಾದರಾಯಣ ಪೇಳ ಭಾರತ|ಕಾದಿ ಕರ್ತನುದಾರಶ್ರೀಪುರ ದಾದಿ ಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಅಂಕಿತವಾದ ಚರಿತೆಯನು ಮೇದಿನಿಯೊಳಿದನಾರು ಹೃದಯದೊಳಾದರಿಸಿ ಕೇಳಪರು ಮುದದಲಿ ಯಾದಿ ಮೂರುತಿವರಪರಾಧಿಪನೊಲಿವನನವರತ||"</poem> }} ಇಲ್ಲಿ 'ಪುರದಾದಿಕೇಶವ', 'ವರಪುರದಾದಿಕೇಶವ' ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಕೇಶವರಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಎರಡನೆಯವನುಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ : <poem>ಲೋಕದೊಳಗತ್ಯಧಿಕನೆನಿಸುವ / ಕಾಗಿನೆಲೆ ಸಿರಿಯಾದಿಕೇಶವ ತಾಕೃಪೆಯೊಳಗೆ ನುಡಿಸಿದನು ಈ ಭಕ್ತಿಸಾರವನು ಜೋಕೆಯಲಿ ಬರೆದೋದಿ ಕೇಳರ | ನಾಕುಲದಿ ಮಾಧವನು ಕರುಣಿಪ| ಶ್ರೀಕಮಲವಲ್ಲಭನು ಮಿಗೆ ಬಿಡದಾದಿಕೇಶವನು||"</poem> ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನುಡಿಸಿದವನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅಥವಾ ಸಿರಿಯಾದಿ ಕೇಶವ, ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದು ಓದಿ, ಕೇಳಿದವರನ್ನು ಅನಾಕುಲದಿಂದ ಕರುಣಿಸುವವನು ಬಾಡದಾದಿ ಕೇಶವ ! ಬಾಡ ಅಥವಾ ವಾಡ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಪುರ' ಎಂದರ್ಥ, ರಂಗನಾಥಶರ್ಮ ಹೇಳುವ 'ಬೇಲೂರು' ಎಂದಲ್ಲ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವನಿಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ.<noinclude></noinclude> moh1mkm6n4a68ji0jffghl0zywt1kkx 104 106802 326263 295688 2026-10-24T07:03:39Z Basu pujar 8778 /* Problematic */ 326263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Basu pujar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತಿದೆ : ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೊಸದೊಂದು 'ಮಂಗಳ ಪದ' ಇದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕನಕದಾಸರ ರಚನೆ ಆಗಿರಲಾರದು.ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಗಿದ್ದರೆ 'ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅದರ ರಚನಾಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದಲ್ಲ. ಬೇರೆಡೆ ಹಾಡಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತವೆಂಬ ಗುಮಾನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಏಕೋ ಏನೋ ಕೆಲವರಿಗೆ 'ವರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ', 'ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಥಟ್ಟನೆ ಬೇಲೂರ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಅವರ ಕಣ್ಣೆದುರಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬೇಲೂರ ವಿಜಯನಾರಾಯಣನು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಚೋಳರಿಂದ ತಲಕಾಡನ್ನು ಗೆದ್ದುದರ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ, 'ತಲಕಾಡು ಗೊಂಡ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನಾಂತುದಲ್ಲದೆ,ತಾನು ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬೇಲೂರು, ತಲಕಾಡು, ಮೇಲುಕೋಟೆ ತೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಗದಗ-ಈ ಐದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇವಿಳಂಬಿ ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮೀ ಶನಿವಾರ (20 ಮಾಚ್ 1117) ದಂದು ವಿಜಯನಾರಾಯಣರನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಅವನೇ ಹಾಕಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಾರುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಲೂರಲ್ಲಿರುವಾತ 'ವಿಜಯ ನಾರಾಯಣ' 'ಚೆನ್ನಕೇಶವ' ಅಲ್ಲ ; ಕಾಗಿನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಗಳಲ್ಲಿರುವಾತ 'ಆದಿಕೇಶವ !. ಇಂತಿಷ್ಟು ವಿಚಾರಮಂಥನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ (ಕಾವ್ಯವಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆ ಆಗಲಿ) ಅಂಕಿತ 'ಆದಿಕೇಶವ' ಎಂದುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿತವಿದ್ದರೂ ಅದು ಕನಕದಾಸರದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟಿಕರಣ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ “ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ 'ದಾಸರ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು'ಎಂಬ ಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳೂ ಇವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇತರೈರ ಕೃತಿಗಳೂ ಇವರ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿಯ 'ತಿರುಕನೋರ್ವನೂರಮುಂದೆ' ಎಂಬುದು ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ವಾಕ್ಷಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಯೊಂದು ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ದೌಪದಿ ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣ)<noinclude></noinclude> 8zscrs4ukqmg93p5gk00to821zp4bcz 326275 326263 2026-10-24T07:12:19Z Pratibha Patil Patil 8767 326275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Basu pujar" /></noinclude>{{Right|ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರ<poem>}}{{Right| <poem>ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತಿದೆ : <poem>ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೊಸದೊಂದು 'ಮಂಗಳ ಪದ' ಇದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕನಕದಾಸರ ರಚನೆ ಆಗಿರಲಾರದು.ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಗಿದ್ದರೆ 'ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅದರ ರಚನಾಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದಲ್ಲ. ಬೇರೆಡೆ ಹಾಡಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತವೆಂಬ ಗುಮಾನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಏಕೋ ಏನೋ ಕೆಲವರಿಗೆ 'ವರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ', 'ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಥಟ್ಟನೆ ಬೇಲೂರ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಅವರ ಕಣ್ಣೆದುರಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬೇಲೂರ ವಿಜಯನಾರಾಯಣನು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಚೋಳರಿಂದ ತಲಕಾಡನ್ನು ಗೆದ್ದುದರ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ, 'ತಲಕಾಡು ಗೊಂಡ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನಾಂತುದಲ್ಲದೆ,ತಾನು ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬೇಲೂರು, ತಲಕಾಡು, ಮೇಲುಕೋಟೆ ತೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಗದಗ-ಈ ಐದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇವಿಳಂಬಿ ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮೀ ಶನಿವಾರ (20 ಮಾಚ್ 1117) ದಂದು ವಿಜಯನಾರಾಯಣರನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಅವನೇ ಹಾಕಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಾರುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಲೂರಲ್ಲಿರುವಾತ 'ವಿಜಯ ನಾರಾಯಣ' 'ಚೆನ್ನಕೇಶವ' ಅಲ್ಲ ; ಕಾಗಿನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಗಳಲ್ಲಿರುವಾತ 'ಆದಿಕೇಶವ !. ಇಂತಿಷ್ಟು ವಿಚಾರಮಂಥನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ (ಕಾವ್ಯವಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆ ಆಗಲಿ) ಅಂಕಿತ 'ಆದಿಕೇಶವ' ಎಂದುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿತವಿದ್ದರೂ ಅದು ಕನಕದಾಸರದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟಿಕರಣ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ “ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ 'ದಾಸರ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು'ಎಂಬ ಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳೂ ಇವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇತರೈರ ಕೃತಿಗಳೂ ಇವರ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿಯ 'ತಿರುಕನೋರ್ವನೂರಮುಂದೆ' ಎಂಬುದು ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ವಾಕ್ಷಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಯೊಂದು ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ದೌಪದಿ ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣ)<noinclude></noinclude> nrdayw10aipihj3fqc5v87208abw6fo 326448 326275 2026-10-24T10:04:11Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude>{{Right|ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರ<poem>}}{{Right| <poem>ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತಿದೆ : <poem>ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೊಸದೊಂದು 'ಮಂಗಳ ಪದ' ಇದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕನಕದಾಸರ ರಚನೆ ಆಗಿರಲಾರದು.ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಗಿದ್ದರೆ 'ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅದರ ರಚನಾಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದಲ್ಲ. ಬೇರೆಡೆ ಹಾಡಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತವೆಂಬ ಗುಮಾನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಏಕೋ ಏನೋ ಕೆಲವರಿಗೆ 'ವರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ', 'ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಥಟ್ಟನೆ ಬೇಲೂರ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಅವರ ಕಣ್ಣೆದುರಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬೇಲೂರ ವಿಜಯನಾರಾಯಣನು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಚೋಳರಿಂದ ತಲಕಾಡನ್ನು ಗೆದ್ದುದರ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ, 'ತಲಕಾಡು ಗೊಂಡ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನಾಂತುದಲ್ಲದೆ,ತಾನು ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬೇಲೂರು, ತಲಕಾಡು, ಮೇಲುಕೋಟೆ ತೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಗದಗ-ಈ ಐದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇವಿಳಂಬಿ ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮೀ ಶನಿವಾರ (20 ಮಾಚ್ 1117) ದಂದು ವಿಜಯನಾರಾಯಣರನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಅವನೇ ಹಾಕಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಸಾರುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಲೂರಲ್ಲಿರುವಾತ 'ವಿಜಯ ನಾರಾಯಣ' 'ಚೆನ್ನಕೇಶವ' ಅಲ್ಲ ; ಕಾಗಿನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಗಳಲ್ಲಿರುವಾತ 'ಆದಿಕೇಶವ !. ಇಂತಿಷ್ಟು ವಿಚಾರಮಂಥನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ (ಕಾವ್ಯವಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆ ಆಗಲಿ) ಅಂಕಿತ 'ಆದಿಕೇಶವ' ಎಂದುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿತವಿದ್ದರೂ ಅದು ಕನಕದಾಸರದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟಿಕರಣ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ “ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ 'ದಾಸರ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು'ಎಂಬ ಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಾಸರ ಹಾಡುಗಳೂ ಇವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇತರೈರ ಕೃತಿಗಳೂ ಇವರ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿಯ 'ತಿರುಕನೋರ್ವನೂರಮುಂದೆ' ಎಂಬುದು ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ವಾಕ್ಷಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಯೊಂದು ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ದೌಪದಿ ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣ)<noinclude></noinclude> 8clx80pktre3tnv2jbjv9qwcogerr2f 104 106804 326278 295690 2026-10-24T07:13:04Z Basu pujar 8778 326278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude> ೨೦ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧ ಸೇರಿಹೋದುದೂ ಉಂಟು. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.” ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸಮಗ್ರ ಸಂಕಲನ, ಶುದ್ಧ ಸಂಪಾದನ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲಿರುವ- ಓಲೆ ಗರಿಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ ಕೀರ್ತನೆ ತೊಳಸಂಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶುದ್ಧಪಾಠಾಂತರಗಳೊಡನೆ ಶುದ್ಧಪತಿಯನ್ನು 'ಹೊರತರುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿರೋಧವೂ ಇರಲಾರದು ! ಐದು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರಬಹುದು.ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಯಗಳು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವರ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೆ,ವೀರ ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಬಂದ ಸಂದರ್ಭ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಲಿ ಇದ್ದವನು ಕವಿ ಆಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.ಅದು ಸಹಜ.ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣಭೂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಂತನು ಸಂತನಾದದ್ದು ಸುದ್ದಿ ! ಬಹುಶಃ “ನೀನು ನನ್ನ ದಾಸನಾಗು...... ದಾಸನಾಗು' ಎಂಬ ಯಾವುದೋ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಕರೆ ಅಥವಾ 'ಚಿಕ್ಕಂದು ಮೊದಲೆ ನಾನು ರಂಗಯ್ಯ ನೀನೇ ದಿಕ್ಕೆಂದು ನಂಬಿದೆನೊ ರಂಗಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಅಂತರಂಗದ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರಣ ತನಗಾದ ರಣರಂಗದ ಸೋಲು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನಕದಾಸರೇ ಬರೆದ ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದ ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ ; ಶ್ರೀಹರಿಯೆ, ಮೂಲ ಸದ್ಗುರು ನೀನಾಗಿ ನನಗೆ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದೆ. ನಿನ್ನ ಸೇವಾ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದೊರೆತದ್ದೂ ನಿನ್ನ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ.ಮೊದಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಮೆರೆದೆ. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದು ಅವನ ಗುಣಗಾನಗೈದು, 'ಸುದತಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೋಹ ಮದವೇರಿ ನಾನಿರಲು ಪದುಮಾಕ್ಷ ನೀ ಬಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಾರಿದೆಯೊ' ಎಂದು ಅವನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಹುಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊ ಸಂತನೊ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಂತೆ ಓರ್ವ ಸಂಸಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದ ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> q1hnfgv5ddjlzxzh1k7f05i1xl1ivr2 326298 326278 2026-10-24T07:28:15Z Basu pujar 8778 /* Problematic */ 326298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Basu pujar" /></noinclude> ೨೦ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧ ಸೇರಿಹೋದುದೂ ಉಂಟು. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.” ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸಮಗ್ರ ಸಂಕಲನ, ಶುದ್ಧ ಸಂಪಾದನ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲಿರುವ- ಓಲೆ ಗರಿಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ ಕೀರ್ತನೆ ತೊಳಸಂಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶುದ್ಧಪಾಠಾಂತರಗಳೊಡನೆ ಶುದ್ಧಪತಿಯನ್ನು 'ಹೊರತರುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿರೋಧವೂ ಇರಲಾರದು ! ಐದು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರಬಹುದು.ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಯಗಳು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವರ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೆ,ವೀರ ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಬಂದ ಸಂದರ್ಭ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಲಿ ಇದ್ದವನು ಕವಿ ಆಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.ಅದು ಸಹಜ.ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣಭೂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಂತನು ಸಂತನಾದದ್ದು ಸುದ್ದಿ ! ಬಹುಶಃ “ನೀನು ನನ್ನ ದಾಸನಾಗು..... ದಾಸನಾಗು'ಎಂಬ ಯಾವುದೋ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಕರೆ ಅಥವಾ'ಚಿಕ್ಕಂದು ಮೊದಲೆ ನಾನು ರಂಗಯ್ಯ ನೀನೇ ದಿಕ್ಕೆಂದುನಂಬಿದೆನೊ ರಂಗಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಅಂತರಂಗದ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರಣ ತನಗಾದ ರಣರಂಗದ ಸೋಲು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನಕದಾಸರೇ ಬರೆದ ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದ ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ ; ಶ್ರೀಹರಿಯೆ, ಮೂಲ ಸದ್ಗುರು ನೀನಾಗಿ ನನಗೆ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದೆ. ನಿನ್ನ ಸೇವಾ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದೊರೆತದ್ದೂ ನಿನ್ನ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ.ಮೊದಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಮೆರೆದೆ. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದು ಅವನ ಗುಣಗಾನಗೈದು, 'ಸುದತಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೋಹ ಮದವೇರಿ ನಾನಿರಲು ಪದುಮಾಕ್ಷ ನೀ ಬಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಾರಿದೆಯೊ' ಎಂದು ಅವನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಹುಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊ ಸಂತನೊ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಂತೆ ಓರ್ವ ಸಂಸಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದ ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> 8mmzhgh5aqaaudran81gpo54rwcahyy 326449 326298 2026-10-24T10:05:11Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude> ೨೦ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧ ಸೇರಿಹೋದುದೂ ಉಂಟು. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.” ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸಮಗ್ರ ಸಂಕಲನ, ಶುದ್ಧ ಸಂಪಾದನ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲಿರುವ- ಓಲೆ ಗರಿಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ ಕೀರ್ತನೆ ತೊಳಸಂಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶುದ್ಧಪಾಠಾಂತರಗಳೊಡನೆ ಶುದ್ಧಪತಿಯನ್ನು 'ಹೊರತರುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿರೋಧವೂ ಇರಲಾರದು ! ಐದು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರಬಹುದು.ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಯಗಳು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವರ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೆ,ವೀರ ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಬಂದ ಸಂದರ್ಭ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಲಿ ಇದ್ದವನು ಕವಿ ಆಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.ಅದು ಸಹಜ.ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣಭೂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಂತನು ಸಂತನಾದದ್ದು ಸುದ್ದಿ ! ಬಹುಶಃ “ನೀನು ನನ್ನ ದಾಸನಾಗು..... ದಾಸನಾಗು'ಎಂಬ ಯಾವುದೋ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಕರೆ ಅಥವಾ'ಚಿಕ್ಕಂದು ಮೊದಲೆ ನಾನು ರಂಗಯ್ಯ ನೀನೇ ದಿಕ್ಕೆಂದುನಂಬಿದೆನೊ ರಂಗಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಅಂತರಂಗದ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರಣ ತನಗಾದ ರಣರಂಗದ ಸೋಲು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನಕದಾಸರೇ ಬರೆದ ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದ ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ ; ಶ್ರೀಹರಿಯೆ, ಮೂಲ ಸದ್ಗುರು ನೀನಾಗಿ ನನಗೆ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದೆ. ನಿನ್ನ ಸೇವಾ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದೊರೆತದ್ದೂ ನಿನ್ನ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ.ಮೊದಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಮೆರೆದೆ. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದು ಅವನ ಗುಣಗಾನಗೈದು, 'ಸುದತಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೋಹ ಮದವೇರಿ ನಾನಿರಲು ಪದುಮಾಕ್ಷ ನೀ ಬಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಾರಿದೆಯೊ' ಎಂದು ಅವನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಹುಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊ ಸಂತನೊ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಂತೆ ಓರ್ವ ಸಂಸಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದ ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> ay09vfb8djnk4agrxjj0oj5af5rzwnn 104 106807 326315 295693 2026-10-24T07:39:30Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರ}} {{Right|೨೧}} ಆದರೆ ಅವನ ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಇರಲಿ. ಕನಕದಾಸನು ತನ್ನ ಯೌವನದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿ, ಮದವೇರಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪದೇಪದೇ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು 'ಇದು ಸಲ್ಲ, ಇದು ಸಲ್ಲ' ಎಂದು ಉಸುರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟಂತೆ ! ಆದರೂ ಅದು ಅವನ ಕಾಮಭರಿತ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬಯಸಿದ ಕಾಮವನ್ನು ತಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ದಿನಗಳು ಕಳೆದದ್ದಾಯಿತು. ಉಂಡಷ್ಟೂ ಹಸಿವು, ಕುಡಿದಷ್ಟೂ ದಾಹ ಎಂಬಂತಹ ಕಾಮ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭಕ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಮತ್ತೆ ಮಾರ್ಗ ಹುಡುಕಿದ. ಅಂದರೆ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಪರವಾಗಿ, ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಲಯಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಬಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಕನಕದಾಸನು ಯುದ್ಧಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಘೋರ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆಸಗಿ, ಕಡೆಗೆ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಬಂದ ವೀರರಾಹುತರ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೂನ್ಯನಾಗಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದನಂತೆ ! ಹೇಳುತ್ತಾನೆ- ಎಂದು. ಆರಿಗಳು ದಂಡೆತ್ತಿ ಬರಲು ನಾನವರೊಡನೆ ಪರಿಪರೀ ಹೋರುತ್ತಿರಲು ದುರುಳರೆನ್ನನು ಜೈಸಿ ಹರಿದಟ್ಟಿ ಬಂದೆನ್ನ ಧರೆಗುರುಳಿಸಿದರೂ ಹರಿಯ ಆ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ಅವನ ಬದುಕಿಗೊಂದು ಹೊಸ ತಿರುವು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವನ ವೀರತ್ವ ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಲಿಯಿತು ; ಮಣಿಯಿತು. ಆಗ ಸಾರಿ ಹೊರಡುವ ಛತ್ರ ಭೇರಿ ತಮ್ಮಟೆಗಳು ಭೋರೆಂಬ ವಾದ್ಯಗಳು ಹರಿಯೆ ವೀರ ರಾಹುತ ಬಲದ ಭಾರವನು ತರಿದಹಂ ಕಾರವನು ಮುರಿದೆ ಹರಿಯ ! ಎಂದು ಅವನ ಒಳಗಿನೊಳಗು ನುಡಿಯಿತು ! ಆ ನುಡಿಗೆ ಮಣಿದು ಮಹಾತ್ಮನಾದ. 'ನಾನು ಇಲ್ಲ, ನೀನೆ ಎಲ್ಲ' ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿ ಸಂತನಾದ. ಅಂದಾದ ಅರಿವು ಇದು- ದೊರೆತನವ ಬಿಡಿಸಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾರ್ಗವನೆ ತೋರಿ ಪರಿಪಾಲಿಸಿದಯನ್ನ ಹರಿಯ<noinclude></noinclude> iorvvnwz7gni7i18xiz2fuergczaxik 104 106811 326246 295697 2026-10-24T06:53:48Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude> وو ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ದುರುಳತನದಲ್ಲಿ ಜನರ ಪರಿಪರೀ ಬಾಧಿಸಿ ಸೂರೆಗೊಂಬುದು ಪರಿಹಾರವಾಯಿತು ಹರಿಯೆ ರಾಜನೆಂಬವನೊಬ್ಬ ಹಗಲು ದರೋಡೆಕೋರ, ಕಳ್ಳನ ಮನೆಯನ್ನೆ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕಳ್ಳ ಅವನೆಂತು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನೂ ಅಂತೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿದ ಶತ್ರುವರ್ಗವನ್ನು ಸುಲಿದು, ಸೂರೆಗೈವ ಲೂಟಿಕಾರ, ಕಗ್ಗೋಲೆಯ ಕಟುಕ, ಇಂತಹ ಕಲುಷಿತವಾದ ದೊರೆತನದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪದಭಕ್ತನೆನಿಸುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನಂತೆ ಆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ. ಆಗ ಭಕ್ತ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ ನೀರು ಮುಕ್ತಿಯ ಸೇರಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದ ಪರಿ ಸೇರಿಸೊ ನಿನ್ನಂಪ್ರಿಯ ಹರಿಯ ಆರಿಗಂಜುವನಲ್ಲ ಅಧಿಕಪುರಿ ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎಂದು. ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿಮಳೆಯ ಒಂದುಹನಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪದಶಕ್ತಿ ಸೇರಿದ ಜೀವಾತ್ಮ ಮೌಲಿಕದ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಳಕು ಬೆಳಗಲಿ ಬೆರೆದು ವಿಶ್ವಜ್ಯೋತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರಿದ ಹನಿ ಸಾಗರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಂತೆ ಸಾಗರವೆ ತಾನಾದಂತೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ರವಿಯ ತಾಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಶಶಿಯ ಶೈತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ತಿರೋಹಿತತ್ವವಿಲ್ಲದ ತೀರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಕನಕದಾಸ ಅಂತಾದವನು, ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕುಡಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿದವನು. ಕನಕದಾಸ ಋಷಿಕವಿ, ಸಂತಕವಿ, ಮಹಾಕವಿ ; ಖ್ಯಾತಕೀರ್ತನಕಾರನೂ ಅಹುದು. ಗಂಗೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆದ ಆತನ ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡಿಕೊಂಡಿತು : ಬದುಕಿದನು ಬದುಕಿದೆನು ಭವ ಎನಗೆ ಹಿಂಗಿತು ॥ ಪ ಪದುಮನಾಭನ ಪಾದದೊಲುಮೆ ಎನಗಾಯಿತು || ಅನು. ಪ | ಹರಿತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಎನ್ನ ಜಿಹೋಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ನಾಮಾಮೃತ ಕಿವಿಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ದಾಸರು ಎನ್ನ ಬಂಧುಬಳಗಾದರು ಹರಿಯ ಶ್ರೀಮುದ್ರೆ ಆಭರಣವಾಯಿತು.<noinclude></noinclude> 0bie8hmirpqnnyyqjuxwkraivgcnzdy 326327 326246 2026-10-24T07:46:05Z Prakash singannavar 8766 326327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude> وو ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ <poem>ದುರುಳತನದಲ್ಲಿ ಜನರ ಪರಿಪರೀ ಬಾಧಿಸಿ ಸೂರೆಗೊಂಬುದು ಪರಿಹಾರವಾಯಿತು ಹರಿಯೆ</poem> {{gap}}ರಾಜನೆಂಬವನೊಬ್ಬ ಹಗಲು ದರೋಡೆಕೋರ, ಕಳ್ಳನ ಮನೆಯನ್ನೆಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕಳ್ಳ ಅವನೆಂತು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನೂ ಅಂತೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿದ ಶತ್ರುವರ್ಗವನ್ನು ಸುಲಿದು, ಸೂರೆಗೈವ ಲೂಟಿಕಾರ, ಕಗ್ಗೋಲೆಯ ಕಟುಕ, ಇಂತಹ ಕಲುಷಿತವಾದ ದೊರೆತನದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪದಭಕ್ತನೆನಿಸುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನಂತೆ ಆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ. ಆಗ ಭಕ್ತ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ <poem>ನೀರು ಮುಕ್ತಿಯ ಸೇರಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದ ಪರಿ ಸೇರಿಸೊ ನಿನ್ನಂಪ್ರಿಯ ಹರಿಯ ಆರಿಗಂಜುವನಲ್ಲ ಅಧಿಕಪುರಿ ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ </poem> ಎಂದು. {{gap}}ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿಮಳೆಯ ಒಂದುಹನಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪದಶಕ್ತಿ ಸೇರಿದ ಜೀವಾತ್ಮ ಮೌಲಿಕದ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ;ಬೆಳಕು ಬೆಳಗಲಿ ಬೆರೆದು ವಿಶ್ವಜ್ಯೋತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರಿದ ಹನಿ ಸಾಗರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಂತೆ ಸಾಗರವೆ ತಾನಾದಂತೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ರವಿಯ ತಾಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಶಶಿಯ ಶೈತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ತಿರೋಹಿತತ್ವವಿಲ್ಲದ ತೀರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಕನಕದಾಸ ಅಂತಾದವನು, ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕುಡಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿದವನು. {{gap}}ಕನಕದಾಸ ಋಷಿಕವಿ, ಸಂತಕವಿ, ಮಹಾಕವಿ ; ಖ್ಯಾತಕೀರ್ತನಕಾರನೂ ಅಹುದು. ಗಂಗೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆದ ಆತನ ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡಿಕೊಂಡಿತು : <poem>ಬದುಕಿದನು ಬದುಕಿದೆನು ಭವ ಎನಗೆ ಹಿಂಗಿತು ॥ ಪ ಪದುಮನಾಭನ ಪಾದದೊಲುಮೆ ಎನಗಾಯಿತು || ಅನು. ಪ | ಹರಿತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಎನ್ನ ಜಿಹೋಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ನಾಮಾಮೃತ ಕಿವಿಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ದಾಸರು ಎನ್ನ ಬಂಧುಬಳಗಾದರು ಹರಿಯ ಶ್ರೀಮುದ್ರೆ ಆಭರಣವಾಯಿತು.</poem><noinclude></noinclude> a30h0fula2dbdqgycyov38j5fu9l11n 326336 326327 2026-10-24T07:50:41Z Prakash singannavar 8766 326336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude> وو {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ದುರುಳತನದಲ್ಲಿ ಜನರ ಪರಿಪರೀ ಬಾಧಿಸಿ ಸೂರೆಗೊಂಬುದು ಪರಿಹಾರವಾಯಿತು ಹರಿಯೆ</poem> {{gap}}ರಾಜನೆಂಬವನೊಬ್ಬ ಹಗಲು ದರೋಡೆಕೋರ, ಕಳ್ಳನ ಮನೆಯನ್ನೆಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕಳ್ಳ ಅವನೆಂತು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನೂ ಅಂತೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿದ ಶತ್ರುವರ್ಗವನ್ನು ಸುಲಿದು, ಸೂರೆಗೈವ ಲೂಟಿಕಾರ, ಕಗ್ಗೋಲೆಯ ಕಟುಕ, ಇಂತಹ ಕಲುಷಿತವಾದ ದೊರೆತನದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪದಭಕ್ತನೆನಿಸುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನಂತೆ ಆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ. ಆಗ ಭಕ್ತ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ <poem>ನೀರು ಮುಕ್ತಿಯ ಸೇರಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದ ಪರಿ ಸೇರಿಸೊ ನಿನ್ನಂಪ್ರಿಯ ಹರಿಯ ಆರಿಗಂಜುವನಲ್ಲ ಅಧಿಕಪುರಿ ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ </poem> ಎಂದು. {{gap}}ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿಮಳೆಯ ಒಂದುಹನಿ ತೋರ ಮುತ್ತಾದಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪದಶಕ್ತಿ ಸೇರಿದ ಜೀವಾತ್ಮ ಮೌಲಿಕದ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ;ಬೆಳಕು ಬೆಳಗಲಿ ಬೆರೆದು ವಿಶ್ವಜ್ಯೋತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರಿದ ಹನಿ ಸಾಗರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಂತೆ ಸಾಗರವೆ ತಾನಾದಂತೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ರವಿಯ ತಾಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಶಶಿಯ ಶೈತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ತಿರೋಹಿತತ್ವವಿಲ್ಲದ ತೀರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಕನಕದಾಸ ಅಂತಾದವನು, ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕುಡಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿದವನು. {{gap}}ಕನಕದಾಸ ಋಷಿಕವಿ, ಸಂತಕವಿ, ಮಹಾಕವಿ ; ಖ್ಯಾತಕೀರ್ತನಕಾರನೂ ಅಹುದು. ಗಂಗೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆದ ಆತನ ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡಿಕೊಂಡಿತು : <poem>ಬದುಕಿದನು ಬದುಕಿದೆನು ಭವ ಎನಗೆ ಹಿಂಗಿತು ॥ ಪ ಪದುಮನಾಭನ ಪಾದದೊಲುಮೆ ಎನಗಾಯಿತು || ಅನು. ಪ | ಹರಿತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಎನ್ನ ಜಿಹೋಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ನಾಮಾಮೃತ ಕಿವಿಗೊದಗಿತು ಹರಿಯ ದಾಸರು ಎನ್ನ ಬಂಧುಬಳಗಾದರು ಹರಿಯ ಶ್ರೀಮುದ್ರೆ ಆಭರಣವಾಯಿತು.</poem><noinclude></noinclude> l9xy4p13rxhtv1vvj17icrdh164hmk1 104 106815 326270 295701 2026-10-24T07:11:03Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ. ೨೩ ಮುಕುತರಾದರು ಎನ್ನ ನೂರೊಂದು ಕುಲದವರು ಮುಕುತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ನಾನಾದನೂ ಅಕಳಂಕ ಶ್ರೀಹರಿ ಭಕುತಿಗೆ ಮನ ಬೆಳೆದು ರುಕುಮಿಣಿಯರಸ ಕೈವಶನಾದನೆನಗೆ ||೨|| ಇಂದೆನ್ನ ಜೀವಕ್ಕು ಸಕಲ ಸಂಪದವಾಯ್ತು ಮುಂದೆನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು. ತಂದೆ ಶ್ರೀಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವರಾಯ ಬಂದೆನ್ನ ಹೃದಯದ ನೆಲೆಯಾಗಿ ನಿಂತ. ||೩|| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ೧. ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ, ಕನಕದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು (೧೯೬೫), ಪು. ೨೦೧. ೨. ಅದೇ. ೩. ಕನಕದಾಸರ ಪದಗಳು, ಪದ ೫೧, ಕೂಸನು ಕಂಡೀರಾ, ಲಲಿತ ಪ್ರಕಾಶನ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ. ೪. ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆ, ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗ, ಪದ ೨೧೫, ಉಡುಪಿ ಪಾವಂಜೆ ಗುರುರಾವ್‌ ಅಂಡ್ ಸನ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆ. ೫. ಸಾ. ಶಿ. ಮರುಳಯ್ಯ, ಹೇಮಕೂಟ (ಕಾದಂಬರಿ), ತ.ವೆಂ. ಸ್ಮಾರಕ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆ, ಮೈಸೂರು, ೧೯೬೬. ೬. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ೮೫ನೆಯ ಶಾಸನ, ರೈಸ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ. ೭. ಕನಕದಾಸರ ಪದಗಳು, ಪದ ೫೦ ಮುತ್ತು ಬಂದಿದೆ ಕೇರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪದ ೫೧ ಕೂಸನು ಕಂಡೀರಾ. ೮. ಜಿ. ವರದರಾಜರಾವ್, ಕನಕದಾಸರ ಕಾಲ, ದೇಶ ಮತ್ತು ಜೀವನ, ಕನಕಕಿರಣ, ಪು. ೩, (ಸಂ.) ಕಾ.ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ. ೯. ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ಗರುಡನ ಸಂಧಿ (೬) ಪದ್ಯ ೪೨, (ಸಂ.) ಎಸ್‌. ಎಸ್‌. ಕೋತಿನ. ೧೦. ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚರಿತೆ, ದ್ವಿತೀಯ ಸಂಪುಟ (1919) 237-38.<noinclude></noinclude> bq2jyd2j3wuwh2xy6j0jyqks69kqv48 104 106820 326415 295706 2026-10-24T09:49:15Z Prakash singannavar 8766 /* Proofread */ 326415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Prakash singannavar" /></noinclude>{{Right|{{Right|}}}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ೧೧. ಕಟ್ಟಿಶೇಷಾಚಾರ್ಯ, ಕವಿ ಕನಕದಾಸರು (1938). ೧೨. ಅದೇ, ಪು. ೨೩೨-೩೩. ೧೩. ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೆಂಗೇರಿ ಹುಚ್ಚುರಾವ್‌, ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಪು. ೨೬೭-೬೮. ೧೪. ಡಾ. ಸಾ. ಶಿ. ಮರುಳಯ್ಯ, ನಮ್ಮ ನಾಡಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದವರು ಯಾರು? (ಲೇಖನ). ೧೫. ಕರ್ನಾಟಕ ಭಕ್ತಿವಿಜಯ (1963), ಪು. ೨೬೯-೭೦. ೧೬. ಸುಧಾ, ಸಂಪುಟ 1, ಸಂಚಿಕೆ 15. (184.1965), ಪು. 9. ೧೭. ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ, ಕುಲಕುಲವೆನ್ನುತಿಹರು, ಪು. ೨೫. (ಸಂ.) ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, ಎಲ್. ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್, ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ, ಎಚ್‌. ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ. ೧೮. ಅದೇ. ಯಾತರವನೆಂದುಸಿರಲಿ, ಪು. ೫೫. ೧೯. ಅದೇ. ಹೂವತರುವವರ ಮನೆಗೆ, ಪು. ೧೯. ೨೦. ಅದೇ. ಬದುಕಿದೆನು ಬದುಕಿದೆನು, ಪು. ೮೧. ೨೧. ಅದೇ. ಕುಲಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ, ಪು. ೨೬. ೨೨. ಬಿ. ಶಿವಮೂರ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಪು. XIII ೨೩. ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚರಿತೆ (1919), ಪು. 237-38. ೨೪. ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ದ್ವಾರಕಾಪುರ ವರ್ಣನೆ, ಪದ್ಯ ೩೬ (ಸಂ.) ಎಸ್‌. ಎಸ್‌. ಕೋತಿನ. ೨೫. ಅದೇ. IV ಕಂದರ್ಪ ಜನನ, ಪದ್ಯ ೨. ೨೬. ಅದೇ. ಪದ್ಯ ೨೨. ೨೭. ಅದೇ. ಪದ್ಯ ೨೩, ೨೮. ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ (೧೯೭೨) ಪದ್ಯ ೧, ಪು. ೩. ೨೯. ಅದೇ. ಪದ್ಯ ೧೦೪, ಪದ್ಯ ೫೨. ೩೦. ಅದೇ. ಪದ್ಯ ೧೦೮, ಪು. ೫೪. ೩೧. ಬಿ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಪು. XVI-XVII ೩೨. ಅದೇ. ಪದ ೮, ಪು. ೭೨. ೩೩. ಅದೇ. ಪದ ೯೨, ಪು. ೨೯. ೩೪. ಅದೇ. ಪದ ೯೭, ಪು. ೮೩.<noinclude></noinclude> 0mzgh1xzknigy4yzge5d3sn57hr8t8j 104 106837 326271 295723 2026-10-24T07:11:22Z Udayakumar Ukumar 8773 /* Proofread */ 326271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> {{center|{{larger|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ?}}}} {{larger| ಹ.ಕ.ರಾಜೇಗೌಡ}} ಕನಕದಾಸರು ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಕವಿ, ಕಲಿ, ಸಂತ ಎಂದು ಈವರೆಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗೆಗೆ ಕವಿ ಚರಿತ್ರಕಾರರು “ಕನಕದಾಸ ಸು. ೧೫೫೦ : ಈತನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತುತಿ ರೂಪವಾದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಪ್ರಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದರಿಂದ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಈತನ ಸ್ಥಳವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವನು ಬೇಡರವನೆಂದೂ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಡ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈತನು ಅಂಡೇ ಕುರುಬರ ಜಾತಿಯವನೆಂದೂ ವ್ಯಾಸರಾಯನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನಿ ಯಾದನೆಂದೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ಕನಕದಾಸರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಬಗೆಗೆ ಕವಿಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೆ ಒಪ್ಪಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಕುರುಬರು ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇವರು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಡದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರಲ್ಲವೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ವ ಕವಿ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. _______ ೧. ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿ ಚರಿತೆ', ಸಂ. ೨. ಪುಟ ೧೮೭<noinclude></noinclude> glbhkv7w70gscs8j9jb698xyae886d1 326273 326271 2026-10-24T07:12:03Z Udayakumar Ukumar 8773 326273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> {{center|{{larger|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ?}}}} ಹ.ಕ.ರಾಜೇಗೌಡ ಕನಕದಾಸರು ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಕವಿ, ಕಲಿ, ಸಂತ ಎಂದು ಈವರೆಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗೆಗೆ ಕವಿ ಚರಿತ್ರಕಾರರು “ಕನಕದಾಸ ಸು. ೧೫೫೦ : ಈತನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತುತಿ ರೂಪವಾದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಪ್ರಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದರಿಂದ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಈತನ ಸ್ಥಳವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವನು ಬೇಡರವನೆಂದೂ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಡ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈತನು ಅಂಡೇ ಕುರುಬರ ಜಾತಿಯವನೆಂದೂ ವ್ಯಾಸರಾಯನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನಿ ಯಾದನೆಂದೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ಕನಕದಾಸರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಬಗೆಗೆ ಕವಿಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೆ ಒಪ್ಪಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಕುರುಬರು ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇವರು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಡದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರಲ್ಲವೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ವ ಕವಿ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. _______ ೧. ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿ ಚರಿತೆ', ಸಂ. ೨. ಪುಟ ೧೮೭<noinclude></noinclude> 6pwaisp13sxc3i07p1i9br84520y8z1 326338 326273 2026-10-24T07:52:30Z Udayakumar Ukumar 8773 326338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> {{center|{{larger|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ?}}}} {{Right|ಹ.ಕ.ರಾಜೇಗೌಡ}} {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಕವಿ, ಕಲಿ, ಸಂತ ಎಂದು ಈವರೆಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗೆಗೆ ಕವಿ ಚರಿತ್ರಕಾರರು “ಕನಕದಾಸ ಸು. ೧೫೫೦ : ಈತನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ನಳಚರಿತ್ರೆ, ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತುತಿ ರೂಪವಾದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಪ್ರಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದರಿಂದ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಈತನ ಸ್ಥಳವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವನು ಬೇಡರವನೆಂದೂ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಡ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈತನು ಅಂಡೇ ಕುರುಬರ ಜಾತಿಯವನೆಂದೂ ವ್ಯಾಸರಾಯನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನಿ ಯಾದನೆಂದೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ಕನಕದಾಸರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲರೂ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಬಗೆಗೆ ಕವಿಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೆ ಒಪ್ಪಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಕುರುಬರು ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇವರು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಡದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರಲ್ಲವೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. {{gap}}ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಲಿ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ವ ಕವಿ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. _______ ೧. ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿ ಚರಿತೆ', ಸಂ. ೨. ಪುಟ ೧೮೭<noinclude></noinclude> 63q0a2omt11opu0mi1qmdalnpvpolx7 104 106839 326293 295725 2026-10-24T07:25:22Z Udayakumar Ukumar 8773 /* Proofread */ 326293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude>೨೬ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆದುದರಿಂದ “ಕನಕದಾಸರ ವಿಷಯವಾಗಿ ತಾಮ್ರಪಟಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಏನೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂಥ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವರ್ಣನೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಷೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರುವ ಪದಪುಂಜಾದಿಗಳೂ, ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿನಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಅಲೆದಾಡಿದರೆಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದು ಅವನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಂಡ ಅವನ ಪರಿಸರ, ಜನಜೀವನ, ಗಿಡ-ಮರ, ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿ, ಊಟ-ತಿಂಡಿ, ಒಡವೆ-ವಸ್ತ್ರಗಳು ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಅವನ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂತಹವನು ಸಾಹಿತಿಯೋ, ಕಲಾವಿದನೋ ಆದರೆ ಈ ಅನುಭವಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವುದು ಅಸಂಭವವೆಂದೇ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವನೆ ಕವಿ, ಸಂತ, ಕಲಾವಿದನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅಂತಹವರನ್ನು ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರು, ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಅತುಲೈಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ನೆಲವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನಿಂದ ಕುವೆಂಪುವರೆಗೆ ಈ ತಾಯಿ ನೆಲದ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆ ಪರಿಸರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಮಿತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಕದಾಸರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ______ ೨. ಕಟ್ಟಿ ಶೇಷಾಚಾರ್ಯ, “ಕವಿ ಕನಕದಾಸರು, ಪೀಠಿಕೆ, ೧೯೩೮.<noinclude></noinclude> s9y8wwicua39uq71fdjtt66526d2x4g 104 106841 326316 295727 2026-10-24T07:40:29Z Udayakumar Ukumar 8773 /* Proofread */ 326316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ೨೭ <poem>ತರಳತನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನದುರು ಭರದ ಗರ್ವದಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಮೈ ಮರೆದು ನಿಮ್ಮಡಿಗೆರಗದಾದೆನು ವಿಷಯ ಕೇಳಿಯಲಿ ನರಕ ಭಾಜನನಾಗಿ ಕಾಮಾ ತುರದಿ ಪರಧನ ಪರಸತಿಗೆ ಮನ ಹರಿದ ಪಾಪವ ಕಳೆದು ರಕ್ಷಿಸು ನಮ್ಮನನವರತ. ಸತ್ತವರಿಗಳಲೇಕೆ ತನ್ನನು ಹೊತ್ತವರು ಪೆತ್ತವರುಗಳು ತಾ ಸತ್ತು ಹೋಗುವವರಲ್ಲುಳಿದವರೆ ಮರುಗಲೇಕಿನ್ನು ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯದ ಹಾದಿಯನು ನಾನರಿಯೆ ತರ್ಕದ ವಾದದಲಿ ಗುರು ಹಿರಿಯರರಿಯದ ಮೂಢಮತಿಯೆನಗೆ</poem> ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ತಂದೆ- ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಜೀವನ ನಡೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <poem>ಕಾಸಿನ ಆಸೆಯಲಿ ಬಯಸಿ ಬಹುದಿನದಿಂದ ಘಾಸಿಪಟ್ಟೆನು ನಾನು ಕೃಷ್ಣ ಈ ಶರೀರವನಾಂತು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟೆನು ಬಿಡದ ನೀ ಸಲಹಬೇಕಯ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ ಚಂಡ ಭಟ್ಟನಾಗಿ ನಡೆದು ಕತ್ತಿಢಾಲು ಕೈಲಿ ಹಿಡಿದು ಖಂಡ ತುಂಡ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ</poem> ಮಾಳಿಗೆಯ ಮನೆ, ತುರುವು, ಧನ ಧಾನ್ಯ ಭೂಮಿ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಃ ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮಾತು ಕೇಳದೆ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು. ಆ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರು ಕೊರಗಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.<noinclude></noinclude> 1sda65ujp7sa4bu7ca38vb8xnu1zca2 326320 326316 2026-10-24T07:44:00Z Udayakumar Ukumar 8773 326320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ೨೭ <poem>ತರಳತನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನದುರು ಭರದ ಗರ್ವದಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಮೈ ಮರೆದು ನಿಮ್ಮಡಿಗೆರಗದಾದೆನು ವಿಷಯ ಕೇಳಿಯಲಿ ನರಕ ಭಾಜನನಾಗಿ ಕಾಮಾ ತುರದಿ ಪರಧನ ಪರಸತಿಗೆ ಮನ ಹರಿದ ಪಾಪವ ಕಳೆದು ರಕ್ಷಿಸು ನಮ್ಮನನವರತ. ಸತ್ತವರಿಗಳಲೇಕೆ ತನ್ನನು ಹೊತ್ತವರು ಪೆತ್ತವರುಗಳು ತಾ ಸತ್ತು ಹೋಗುವವರಲ್ಲುಳಿದವರೆ ಮರುಗಲೇಕಿನ್ನು ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯದ ಹಾದಿಯನು ನಾನರಿಯೆ ತರ್ಕದ ವಾದದಲಿ ಗುರು ಹಿರಿಯರರಿಯದ ಮೂಢಮತಿಯೆನಗೆ</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ತಂದೆ- ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಜೀವನ ನಡೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <poem>ಕಾಸಿನ ಆಸೆಯಲಿ ಬಯಸಿ ಬಹುದಿನದಿಂದ ಘಾಸಿಪಟ್ಟೆನು ನಾನು ಕೃಷ್ಣ ಈ ಶರೀರವನಾಂತು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟೆನು ಬಿಡದ ನೀ ಸಲಹಬೇಕಯ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ ಚಂಡ ಭಟ್ಟನಾಗಿ ನಡೆದು ಕತ್ತಿಢಾಲು ಕೈಲಿ ಹಿಡಿದು ಖಂಡ ತುಂಡ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ</poem> {{gap}}ಮಾಳಿಗೆಯ ಮನೆ, ತುರುವು, ಧನ ಧಾನ್ಯ ಭೂಮಿ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಃ ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮಾತು ಕೇಳದೆ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು. ಆ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರು ಕೊರಗಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.<noinclude></noinclude> oeoafn1uiv1xf7x0oad2tkvk9ww4qnc 326324 326320 2026-10-24T07:45:26Z Udayakumar Ukumar 8773 326324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude> ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ೨೭ <poem>{{center|ತರಳತನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನದುರು ಭರದ ಗರ್ವದಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಮೈ ಮರೆದು ನಿಮ್ಮಡಿಗೆರಗದಾದೆನು ವಿಷಯ ಕೇಳಿಯಲಿ ನರಕ ಭಾಜನನಾಗಿ ಕಾಮಾ ತುರದಿ ಪರಧನ ಪರಸತಿಗೆ ಮನ ಹರಿದ ಪಾಪವ ಕಳೆದು ರಕ್ಷಿಸು ನಮ್ಮನನವರತ. ಸತ್ತವರಿಗಳಲೇಕೆ ತನ್ನನು ಹೊತ್ತವರು ಪೆತ್ತವರುಗಳು ತಾ ಸತ್ತು ಹೋಗುವವರಲ್ಲುಳಿದವರೆ ಮರುಗಲೇಕಿನ್ನು ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯದ ಹಾದಿಯನು ನಾನರಿಯೆ ತರ್ಕದ ವಾದದಲಿ ಗುರು ಹಿರಿಯರರಿಯದ ಮೂಢಮತಿಯೆನಗೆ}}</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ತಂದೆ- ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಜೀವನ ನಡೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <poem>{{center|ಕಾಸಿನ ಆಸೆಯಲಿ ಬಯಸಿ ಬಹುದಿನದಿಂದ ಘಾಸಿಪಟ್ಟೆನು ನಾನು ಕೃಷ್ಣ ಈ ಶರೀರವನಾಂತು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟೆನು ಬಿಡದ ನೀ ಸಲಹಬೇಕಯ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ ಚಂಡ ಭಟ್ಟನಾಗಿ ನಡೆದು ಕತ್ತಿಢಾಲು ಕೈಲಿ ಹಿಡಿದು ಖಂಡ ತುಂಡ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಗೇಣು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ}}</poem> {{gap}}ಮಾಳಿಗೆಯ ಮನೆ, ತುರುವು, ಧನ ಧಾನ್ಯ ಭೂಮಿ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಃ ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮಾತು ಕೇಳದೆ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು. ಆ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರು ಕೊರಗಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.<noinclude></noinclude> q6ad42ulw0mjjmh7hs67h895fyef0g3 104 106843 326237 295729 2026-10-24T06:41:18Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 /* Proofread */ 326237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ -ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> hdeu7wr3mnbadsg44zxn92troxza4zr 326239 326237 2026-10-24T06:43:44Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 /* Proofread */ 326239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ -ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> 346stvqr8ha9acm15j8me87xkocr2ve 326285 326239 2026-10-24T07:19:03Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ -ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> 4vdnqmblaz9d4254vqp7546cyf5wpjd 326292 326285 2026-10-24T07:24:38Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> dz9e8wgpv7o3oewm7f1ovy9mdlewrsd 326294 326292 2026-10-24T07:25:56Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> jobhkbeuisl6pqqujw9irmbbnxhmggy 326296 326294 2026-10-24T07:27:06Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> j0f7sy43sg1yd2y1q0fjuwn5tb3hvwf 326299 326296 2026-10-24T07:28:32Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}{{Right|{{Right|{}}}}}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> 26sjlez78riqmkjug6k4bfssj721uz4 326300 326299 2026-10-24T07:29:06Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Right|}}{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> pdju25tphgvmzeayo782eq844626o0e 326301 326300 2026-10-24T07:29:51Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>{{Left|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿದುದರಿಂದ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿತಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ <poem></poem>ಬರಹವ ತಿಳಿಯ ಬೇಡೆನುತನ್ನ ನೊಸಲೊಳು <poem></poem>ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲದರಿಂದ <poem></poem>ಬರಹವರಿಯೆನಾ ಪದವಿಟ್ಟು ಕಡತದೊಳ್ <poem></poem>ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರು ಇತರ ದಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆಡುನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ! ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕವಿಗಳು, ಗಾಯಕರು ಓದು ಬರಹ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ ಮಲೆಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಾವೇನೂ ಅಂತಹ ಪಂಡಿತರಲ್ಲವೆಂದೂ ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸು ತಿಳಿಯದವರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಬುಧರು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯ ತಮಗೆ ಓದು ಬರಹ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುಬರಹ ಬರದವರು ಕೂಡ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಮುಂತಾದವರು ವಚನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಲಾಯಿತೆಂದು<noinclude></noinclude> aocvlablrf4ae159lfpp3h10n2ook6x 104 106844 326318 295730 2026-10-24T07:42:21Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ?&nb''sp; ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> 75oceahf2ezvlczcremphcof5w0yjlx 326322 326318 2026-10-24T07:44:25Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 /* Proofread */ 326322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> bc39krhobxbj2qglp9i2v5urgay9to4 326325 326322 2026-10-24T07:45:48Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> rimubs2iwfvdr1j8wliiuna58dhljj0 326329 326325 2026-10-24T07:47:05Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : </poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> exucgna4j13bqe9by9an2attz2jrhtr 326333 326329 2026-10-24T07:48:44Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : </poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> 31b5a9ofp3bq4mnlwatk02qiljnvdfg 326335 326333 2026-10-24T07:50:00Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : </poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> 2a7e7h7ywyarfg0hdblfmojfwces9af 326342 326335 2026-10-24T07:54:05Z Vijaya Bhimashi Fakirannavar 8747 326342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ </poem>{{center|}}<noinclude></noinclude> 5ni5ots7n71lb4suelmywhioljgis48 326379 326342 2026-10-24T09:29:31Z ~2026-56721-01 8800 326379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : {{center|<poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ </poem>}}<noinclude></noinclude> 49p2yk473v9ss5qqg1lpx2bgh69bs7g 326384 326379 2026-10-24T09:30:52Z ~2026-56721-01 8800 326384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : {{gap}}{{gap}}<poem>ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ {{gap}}{{gap}}ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. {{gap}}{{gap}}ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ</poem><noinclude></noinclude> 4exhhknqai9zl749smayz6sfx1m5d9j 326387 326384 2026-10-24T09:31:48Z ~2026-56721-01 8800 326387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem> {{gap}}{{gap}}ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ {{gap}}{{gap}}ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. {{gap}}{{gap}}ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ </poem><noinclude></noinclude> cr07j4a0gsv99o1othsiu8rw8spvfax 326390 326387 2026-10-24T09:32:56Z ~2026-56721-01 8800 326390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijaya Bhimashi Fakirannavar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಕಂಠಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬರಹ ರೂಪ ಪಡೆದವೆಂದು ಊಹಿಸಲವಕಾಶವಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜನಪದ ಕವಿ, ಗಾಯಕ, ಕಲಾವಿದ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ ರಾಗಿಬೀಸುವ ಪದ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <poem> ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸರಸನೃತ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಸಾರತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲಿ ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲಿ ತರ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗ ಳೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಿರುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನ ಕೀಲು ಜಡಿದ ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ ನಿನ್ನದೇನೆಲೊ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದಾಸಯ್ಯ ನೀ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆ ವಸ್ತ್ರ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಾಚಾರಿಯಗೊಂಬೆಯಂತ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯಹುದೆ ? ನಾನಾ ಜನ್ಮದಿ ಬಂದ ನಾಟಕದ ಬೊಂಬೆಯಿದು ಕಾಲು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕರಪಾಲ ಪಿಡಿದು.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರೆಂಬುದು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ದೊರೆತಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊ೦ದಿಗೆ ಕನಕ ದಾಸರ ಬಹುತೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಜನಪದಗೀತೆಗಳಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : <poem> {{gap}}ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ {{gap}}ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. {{gap}}ವರವ ಕೊಡೆ ಎನಗೆ ವಾಗ್ಗೇವಿ ನಿಮ್ಮ </poem><noinclude></noinclude> dpmc0cqiaiz0kos5aqbmcnubgm1b37s 104 106846 326367 295732 2026-10-24T09:21:44Z ~2026-56721-01 8800 326367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ <poem>ಚರಣ ಕಮಲಗಳ ದಯಮಾಡು ದೇವಿ. ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿಹನ್ಯಾರಮ್ಮ. ಎನ್ನಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ ಚನ್ನಾಗಿ ತಹರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣದೇವರು. ಅಡುಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ನಾನೀಗ ಅಡಿಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ. ದೇವಿ. ನಮ್ಮ ದ್ಯಾವರು ಬಂದರು ಬನ್ನಿರ ಡೊಂಕು ಬಾಲದ ನಾಯಕರೇ ನೀವೇನನೂಟ ಮಾಡಿದಿರಿ.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನಪದ ಗೀತರಚಕರೂ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಜನಪದ ಕವಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ರಾಜಾಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಷ್ಟರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಃ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಹುಡುಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನೆಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಆ ಕಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳಿಗೂ ಬಲಿಯಾಗಿ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರಗದ್ದುಗೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ವೈಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ ದಾಸರಾದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಎರಡರ ರಸವನ್ನೂ ಹೀರಿಬೆಳೆದರು. “ಪಂಪನಂತೆ ಕನಕನಾಯಕ ಕವಿಯೂ ಅಹುದು, ಕಲಿಯೂ ಅಹುದು. ಕಲಿತನ ಕವಿತನಗಳೆರಡೂ ಅವನ ಹುಟ್ಟುಗುಣ. ಸಂತತನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವನು ಲೌಕಿಕಾಭ್ಯುದಯದ ಶಿಖರವನ್ನೇರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿ ಗಿಡದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ, ಸ್ವಾತಿಯ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ ಉದ್ಭವಗೊಂಡು ಹಾಡುಗಬ್ಬದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆದಕೂಡಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌, ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಕಾವ್ಯಧಾರೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.” ————————— ೩. ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, 'ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ', ಪೀಠಿಕೆ, ಪುಟ vi.<noinclude></noinclude> esyntfeze55k8919c2erujqjzdrozug 326430 326367 2026-10-24T09:56:04Z ~2026-56721-01 8800 326430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ <poem>{{center|}}ಚರಣ ಕಮಲಗಳ ದಯಮಾಡು ದೇವಿ. {{center|}}ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ {{center|}}ನಿಮ್ಮೊಳಗಿಹನ್ಯಾರಮ್ಮ. {{center|}}ಎನ್ನಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ {{center|}}ಚನ್ನಾಗಿ ತಹರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣದೇವರು. {{center|}}ಅಡುಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ನಾನೀಗ {{center|}}ಅಡಿಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ. {{center|}}ದೇವಿ. ನಮ್ಮ ದ್ಯಾವರು ಬಂದರು ಬನ್ನಿರ {{center|}}ಡೊಂಕು ಬಾಲದ ನಾಯಕರೇ {{center|}}ನೀವೇನನೂಟ ಮಾಡಿದಿರಿ.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನಪದ ಗೀತರಚಕರೂ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಜನಪದ ಕವಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ರಾಜಾಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಷ್ಟರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಃ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಹುಡುಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನೆಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಆ ಕಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳಿಗೂ ಬಲಿಯಾಗಿ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರಗದ್ದುಗೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ವೈಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ ದಾಸರಾದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಎರಡರ ರಸವನ್ನೂ ಹೀರಿಬೆಳೆದರು. “ಪಂಪನಂತೆ ಕನಕನಾಯಕ ಕವಿಯೂ ಅಹುದು, ಕಲಿಯೂ ಅಹುದು. ಕಲಿತನ ಕವಿತನಗಳೆರಡೂ ಅವನ ಹುಟ್ಟುಗುಣ. ಸಂತತನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವನು ಲೌಕಿಕಾಭ್ಯುದಯದ ಶಿಖರವನ್ನೇರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿ ಗಿಡದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ, ಸ್ವಾತಿಯ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ ಉದ್ಭವಗೊಂಡು ಹಾಡುಗಬ್ಬದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆದಕೂಡಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌, ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಕಾವ್ಯಧಾರೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.” ————————— ೩. ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, 'ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ', ಪೀಠಿಕೆ, ಪುಟ vi.<noinclude></noinclude> bhk0kaivclz5o9whlkdleebz00xbssj 326446 326430 2026-10-24T10:02:43Z Rakshit Prakash kumbar 8783 /* Proofread */ 326446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rakshit Prakash kumbar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ <poem>{{center|}}ಚರಣ ಕಮಲಗಳ ದಯಮಾಡು ದೇವಿ. {{center|}}ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ {{center|}}ನಿಮ್ಮೊಳಗಿಹನ್ಯಾರಮ್ಮ. {{center|}}ಎನ್ನಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ {{center|}}ಚನ್ನಾಗಿ ತಹರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣದೇವರು. {{center|}}ಅಡುಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ನಾನೀಗ {{center|}}ಅಡಿಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ. {{center|}}ದೇವಿ. ನಮ್ಮ ದ್ಯಾವರು ಬಂದರು ಬನ್ನಿರ {{center|}}ಡೊಂಕು ಬಾಲದ ನಾಯಕರೇ {{center|}}ನೀವೇನನೂಟ ಮಾಡಿದಿರಿ.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನಪದ ಗೀತರಚಕರೂ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಜನಪದ ಕವಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ರಾಜಾಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಷ್ಟರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಃ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಹುಡುಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನೆಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಆ ಕಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳಿಗೂ ಬಲಿಯಾಗಿ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರಗದ್ದುಗೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ವೈಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ ದಾಸರಾದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಎರಡರ ರಸವನ್ನೂ ಹೀರಿಬೆಳೆದರು. “ಪಂಪನಂತೆ ಕನಕನಾಯಕ ಕವಿಯೂ ಅಹುದು, ಕಲಿಯೂ ಅಹುದು. ಕಲಿತನ ಕವಿತನಗಳೆರಡೂ ಅವನ ಹುಟ್ಟುಗುಣ. ಸಂತತನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವನು ಲೌಕಿಕಾಭ್ಯುದಯದ ಶಿಖರವನ್ನೇರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿ ಗಿಡದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ, ಸ್ವಾತಿಯ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ ಉದ್ಭವಗೊಂಡು ಹಾಡುಗಬ್ಬದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆದಕೂಡಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌, ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಕಾವ್ಯಧಾರೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.” ————————— ೩. ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, 'ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ', ಪೀಠಿಕೆ, ಪುಟ vi.<noinclude></noinclude> f5l0m3dzc1jhreikue7fw85115wwkt5 326453 326446 2026-10-24T10:06:25Z ~2026-56721-01 8800 326453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rakshit Prakash kumbar" /></noinclude>{{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ <poem>{{gap}}{{gap}}ಚರಣ ಕಮಲಗಳ ದಯಮಾಡು ದೇವಿ. {{gap}}{{gap}}ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿಹನ್ಯಾರಮ್ಮ. {{gap}}{{gap}}ಎನ್ನಕಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನುಮ {{gap}}{{gap}}ಚನ್ನಾಗಿ ತಹರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣದೇವರು. {{gap}}{{gap}}ಅಡುಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ನಾನೀಗ {{gap}}{{gap}}ಅಡಿಗೆಯ ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ. {{gap}}{{gap}}ದೇವಿ. ನಮ್ಮ ದ್ಯಾವರು ಬಂದರು ಬನ್ನಿರ {{gap}}{{gap}}ಡೊಂಕು ಬಾಲದ ನಾಯಕರೇ {{gap}}{{gap}}ನೀವೇನನೂಟ ಮಾಡಿದಿರಿ.</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನಪದ ಗೀತರಚಕರೂ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಜನಪದ ಕವಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ರಾಜಾಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಷ್ಟರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಃ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಹುಡುಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನೆಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಆ ಕಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳಿಗೂ ಬಲಿಯಾಗಿ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರಗದ್ದುಗೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ವೈಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ ದಾಸರಾದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಎರಡರ ರಸವನ್ನೂ ಹೀರಿಬೆಳೆದರು. “ಪಂಪನಂತೆ ಕನಕನಾಯಕ ಕವಿಯೂ ಅಹುದು, ಕಲಿಯೂ ಅಹುದು. ಕಲಿತನ ಕವಿತನಗಳೆರಡೂ ಅವನ ಹುಟ್ಟುಗುಣ. ಸಂತತನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವನು ಲೌಕಿಕಾಭ್ಯುದಯದ ಶಿಖರವನ್ನೇರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿ ಗಿಡದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ, ಸ್ವಾತಿಯ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ನೃಸಿಂಹಸ್ತವ ಉದ್ಭವಗೊಂಡು ಹಾಡುಗಬ್ಬದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆದಕೂಡಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌, ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಕಾವ್ಯಧಾರೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.” —————————<br /> ೩. ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, 'ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ', ಪೀಠಿಕೆ, ಪುಟ vi.<noinclude></noinclude> 0mah292voh7xpbtrp9y45gcav8rrr48 104 106848 326274 295734 2026-10-24T07:12:17Z Bhagesh b n 8776 /* Proofread */ 326274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Bhagesh b n" /></noinclude> |ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ {{Right|೩೧}} {{gap}}ಮನುಷ್ಯ ತಾಯಿನೆಲವನ್ನೂ ಮರಗಿಡಗಳುತಾಯಿಬೇರನ್ನೂ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ತಾನು ಬದುಕಿದ ಸತ್ವವನ್ನುಹೀರಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರಗಳಂತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಕೂಡ ತನ್ನ ತಾಯಿ ನೆಲದ ಸತ್ವದಿಂದ ಪರಿಪುಷ್ಟನಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವನಿಗೆ ಶಕ್ತಿಬರುತ್ತದ ಕನಕದಾಸರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಪರಿಸರವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳದ ಆದಿಕೇಶವರನ್ನು ಕುರಿತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರು ಬಾಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು ಎಂದುನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿದಂತೆಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರ ಒಟ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವ ಪರಿಸರವನ್ನುಗಮನಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಬಾಡದ ಅಥವಾ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪರಿಸರಕಿಂತಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆಗಮಾತ್ರ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದೆಂದುತೋರುತ್ತದೆ. {{gap}}ಈಗ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಬೇಲೂರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಹೊಯ್ಸಳವಂಶದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.ಬೊಪ್ಪಲೆ ಬೊಮ್ಮಲೆ, ಪದುಮಲೆ, ಶಾಂತಲೆಯರಂತಹ ಕಲಾರಾಧಕರೂಕಲಾವಿದರೂ ಆದ ರಾಣಿಯರ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿತ್ತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನದರಂಗವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಊರಿಗೆ ಸುರಪುರ,}} ವರಪುರ, ಶ್ರೀಪುರ, ವೇಲಾಪುರ,ಸೌಭಾಗ್ಯಪುರ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನಾಧಾರಗಳೂದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಹೆಸರಾಂತ ರಾಜರು, ಪ್ರಧಾನಿ ದಂಡನಾಯಕ, ಕವಿ,ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅದು ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೂ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವಾದದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಜನಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆದರಣೆಯನ್ನುಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಊರನ್ನು ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ.ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲುಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟುಆಧಾರಗಳುದೊರೆಯುತ್ತವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ನಳಚರಿತ್ರೆ, ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ<noinclude></noinclude> k033yen0v0htm9lv03ah7dvyhfoalyc 104 106850 326297 295736 2026-10-24T07:28:02Z Bhagesh b n 8776 /* Proofread */ 326297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Bhagesh b n" /></noinclude>{{Right|೩೨}} {{Left|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಕಾವ್ಯಗಳು ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವನಿಗೆ ಅಂಕಿತವಾಗಿವೆ. ನಳಚರಿತೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ ವರಪುರದ ಚನ್ನಿಗರಾಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಧಿಯ ಕೊನೆಯ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚನ್ನಿಗರಾಯನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ <poem>ರಾಯರೊಳಗ್ಗಳೆಯನಾಕೌಂ ತೇಯನಿಗೆ ರೋಮಷಮಹಾಮುನಿ ರಾಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಮನಳಭೂವರನ ಚರಿತೆಯನು ಶ್ರೀಯರಸವರಪುರದ ಚೆನ್ನಿಗ ರಾಯನಂಕಿತಮಾಗಿ ಹೇಳುವ ಪೀಯದಿಂದಾಲಿಸುವ ಸುಜನರಿಗೀ ಮಹಾಕಥೆಯ</poem> {{gap}}ನಳಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಅಂದರೆ ತುಂಗಭದ್ರಾನದಿಯಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಯಾವ ಸ್ಥಳಗಳ ಪರಿಚಯವೂಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ನಳಚರಿತ್ರೆ ಕನಕದಾಸರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾವ್ಯ ಎಂದುಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. {{gap}}ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ ಕನಕದಾಸರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ. ಇದುರಾಗಿ ಮತ್ತು ಭತ್ತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ವಾಗ್ವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ : ಇದು ವರ್ಗ ಜಾತಿಗಳ ಹೋರಾಟದ ಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ತಾನನುಭವಿಸಿದ ಮಾನಸಯಾತನೆಗಿಲ್ಲಿ ಇಂಬು ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯ ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಗೆ ಅವಹೇಳನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶೂದ್ರನೊಬ್ಬ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದುದು ಮೇಲು ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಮತ್ಸರ ಉಂಟುಮಾಡಿರಬಹುದು. ಅವರು ಈ ಕವಿಯನ್ನು ಇವನಲ್ಲೇನು ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸಿರಬಹುದು. <poem>ಲೋಕದಲಧಿಕ ಭೋಜನವಿದು ದಾಕವಾಳರು ಬುಧರು ಒರದು ನಿ</poem> {{gap}}ರಾಕರಿಸಿ ಬಿಡಲಂತು ನೀ ಶೂದ್ರಾನ್ನವಾಣಿಯಲ-ಎಂದು ಹಂಗಿಸಿದಾಗ ರಾಗಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಕೃತಿಯೂ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. {{gap}}ಶ್ರೀ ರಮಾಪತಿ ಸಿಂಧುಶಯನ ಮು<noinclude></noinclude> 37hq9yswfyq8t0f9n9g0n3tdk54oy8z 104 106852 326310 295738 2026-10-24T07:37:11Z Bhagesh b n 8776 /* Proofread */ 326310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Bhagesh b n" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ}} {{Right|೨೨}} <poem>ರಾರಿ ಮುನಿಕುಲ ಪೂಜಿತಾಂಘಿಸ ರೋರುಹಾಕ್ಷ ಸುದರ್ಶನಾಂಕಿತ ದೇವ ಭವದೂರ ಮಾರಪಿತ ಕೌಸಲಾದೇವಿಕು ಮಾರ ರಘುಕುಲ ರಾಮನೃಪವರ ಪೌರ ಚನ್ನಿಗರಾಯ ಪಾಲಿಸು ಸಕಲಸಜ್ಜನರ ಗಿರಿಜೆಯರಸನಭಜಿಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವರನ ಪಾದಾಂಬುಜಕ ವಂದಿಸಿ ಕರಿಮುಖನ ಬಲಗೊಂಡು ಗೀರ್ವಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗುರುವಿನಂತ್ರಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಸತ್ಕವಿ ವರರ ಮನದಲಿ ನೆನೆದು ವರಪುರ ದರಸನನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಪೇಳುವ ಮಹಾಕಥೆಯ</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕವಿ ಈ ಕಾವ್ಯದ ಕೊನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿಸಹ <poem>ಶರಧಿಶಯನ ಮುಕುಂದ ಸಚರಾ ಚರಭರಿತ ನಿರ್ಗುಣನಿರಾಮಯ ಸುರ ನರೋರಗವಂದ್ಯ ವರಪುರದಾದಿಕೇಶವನ ಚರಣದಂಕಿತಮಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಪರಮಧಾನ್ಯದ ಚರಿತೆ ಸಂತತ ಧರೆಯೊಳೊಪ್ಪಿಹುದು ಆಚಂದ್ರಾರ್ಕ ಪರಿಯಂತ</poem> {{gap}}ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕನಕದಾಸರ ಮೂರನೆಯ ಕಾವ್ಯ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಮನಸ್ಸು, ಹೃದಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಗಿ ಬರುವ ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಕವಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ತನ್ನೊಳಗನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಹರಿಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಹೋಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. <poem>ಶ್ರೀಯರಸ ಗಾಂಗೇಯನುತ ಕೌಂ ತೇಯವಂದಿತ ಚರಣ ಕಮಲದ ಳಾಯತಾಂಬಕರೂಪ ಚಿನ್ಮಯ ದೇವಕೀತನಯ ರಾಯರಘು ಕುಲವರ್ಯ ಭೂಸುರ</poem><noinclude></noinclude> e56k6k481684d9nosrxvk5mz6k3ruq6 326312 326310 2026-10-24T07:38:41Z Bhagesh b n 8776 326312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Bhagesh b n" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ}} {{Right|೩೩}} <poem>ರಾರಿ ಮುನಿಕುಲ ಪೂಜಿತಾಂಘಿಸ ರೋರುಹಾಕ್ಷ ಸುದರ್ಶನಾಂಕಿತ ದೇವ ಭವದೂರ ಮಾರಪಿತ ಕೌಸಲಾದೇವಿಕು ಮಾರ ರಘುಕುಲ ರಾಮನೃಪವರ ಪೌರ ಚನ್ನಿಗರಾಯ ಪಾಲಿಸು ಸಕಲಸಜ್ಜನರ ಗಿರಿಜೆಯರಸನಭಜಿಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವರನ ಪಾದಾಂಬುಜಕ ವಂದಿಸಿ ಕರಿಮುಖನ ಬಲಗೊಂಡು ಗೀರ್ವಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗುರುವಿನಂತ್ರಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಸತ್ಕವಿ ವರರ ಮನದಲಿ ನೆನೆದು ವರಪುರ ದರಸನನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಪೇಳುವ ಮಹಾಕಥೆಯ</poem> {{gap}}ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕವಿ ಈ ಕಾವ್ಯದ ಕೊನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿಸಹ <poem>ಶರಧಿಶಯನ ಮುಕುಂದ ಸಚರಾ ಚರಭರಿತ ನಿರ್ಗುಣನಿರಾಮಯ ಸುರ ನರೋರಗವಂದ್ಯ ವರಪುರದಾದಿಕೇಶವನ ಚರಣದಂಕಿತಮಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಪರಮಧಾನ್ಯದ ಚರಿತೆ ಸಂತತ ಧರೆಯೊಳೊಪ್ಪಿಹುದು ಆಚಂದ್ರಾರ್ಕ ಪರಿಯಂತ</poem> {{gap}}ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕನಕದಾಸರ ಮೂರನೆಯ ಕಾವ್ಯ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಮನಸ್ಸು, ಹೃದಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಗಿ ಬರುವ ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಕವಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ತನ್ನೊಳಗನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಹರಿಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಹೋಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. <poem>ಶ್ರೀಯರಸ ಗಾಂಗೇಯನುತ ಕೌಂ ತೇಯವಂದಿತ ಚರಣ ಕಮಲದ ಳಾಯತಾಂಬಕರೂಪ ಚಿನ್ಮಯ ದೇವಕೀತನಯ ರಾಯರಘು ಕುಲವರ್ಯ ಭೂಸುರ</poem><noinclude></noinclude> qx5bu2b704y4mxh8dinnwtrtj3ns83w 104 106854 326343 295740 2026-10-24T07:54:34Z Basappa B Baraker 8779 /* Proofread */ 326343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಪ್ರೀಯ ಸುರಪುರನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗ ರಾಯ ಚತುರೋಪಾಯ ರಕ್ಷಿಸು ನಮ್ಮನನವರತ {{gap}}ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕವಿ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ವರಪುರದ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನಿಗೆ ತೆರೆದು ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಕೃತಿ, ಸುರಪುರ, ವರಪುರ, ಬೇಲೂರು ಈ ಮೂರೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾವ್ಯದ ಕಡೆಯ ಮಂಗಳಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ {{center|ಮಂಗಳಂ ಸಿರಿಗೊಡೆಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ಕೇಶವಗೆ ಮಂಗಳಂ ಬೇಲೂರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ಕೇಶವಗೆ}} {{gap}}-ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ “ಸುರಪುರ ಅಥವಾ ವರಪುರದ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನಸ್ತುತಿ ನಳಚರಿತ್ರೆ, ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಸುರಪುರ ಅಥವಾ ವರಪುರ ಎಂದರೆ ಬೇಲೂರು ಎಂದೂ ಕನಕದಾಸನು ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದಾಗ ಈ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅವಲ್ಲಿಗೆ ಜನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತೀತಿಯಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕನಕದಾಸನವೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸನು ಸ್ತುತಿಸಿದದು ಬೇಲೂರು ಚನ್ನಕೇಶವನಾಗಿರದೆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಇಂಗಳಗುಂಡಿಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿರಬಹುದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಕನಕದಾಸನ ಉಪಾಸ್ಯದೈವತನಾಗಿದ್ದನೆಂದು ಜನವಾರ್ತೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೇಲೂರನ್ನು ವೇಲಾಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪದ್ಧತಿ ಇರುವುದೇ ಹೊರತು ವರಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂಗಳಗುಂಡಿಗೆ ವರಪುರವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ಕನಕದಾಸನು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳ ಸ್ಥಳಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರಬಹುದು" ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಕನಕದಾಸರೆ ಪರಿಹರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕನಕದಾಸರು ವರಪುರ, ಸುರಪುರ, ಸೌಭಾಗ್ಯಪುರದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ೪. 'ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ', ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಸಂ. ೭,<noinclude></noinclude> gq4lok9uly6q769eac3faf3e7qxccj8 104 106859 326307 295745 2026-10-24T07:35:52Z Basappa B Baraker 8779 /* Proofread */ 326307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ?}} {{Right|೩೫}} <poem>ಮುನ್ನ ಕೊಟ್ಟು ಪಡೆಯದನ್ನು ಬಯಸಲ್ಯಾತಕೆ ಚೆನ್ನ ಆದಿಕೇಶವನಲ್ಲದ ದೈವವ್ಯಾತಕೆ. ವರ ವೇಲಾಪುರದಾಗಿ ಕೇಶವನ ಸ್ಮರಿಸುವವನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷತಪ್ಪಿತೆ, ಅನ್ನ ತುಪ್ಪವಿರಲಿಕ್ಕೆ ಮದ್ಯಪಾನಗಳೇಕೆ ಚೆನ್ನಾದಿಕೇಶವನಿರೆ ಬಿನುಗು ದೈವಗಳೇಕೆ ಬಂಟಲ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ಕಹರಿಯೆ ಸಿರಿಪುರನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ. ದೇವ ಕನಕದಾಸನಡೆಯ ಬೇಲೂರ ಚನ್ನಿಗರಾಯ</poem> {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವರಪುರ ಅಥವಾ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಅವರ ಮೊದಮೊದಲ ರಚನೆಗಳೆಂದು ಊಹಿಸಲೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎಷ್ಟೋ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಊರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸದೆ ಕೇವಲ ಆದಿಕೇಶವನೆಂದು ಅಂಕಿತ ಮಾಡಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಯೌವ್ವನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದವರೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. {{gap}}ಬೇಲೂರು, ಕಾಗಿನೆಲೆ, ಬಾಡಗಳಲ್ಲದೆ ಕನಕದಾಸರು ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಊರುಗಳ ಆದಿಕೇಶವರಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಮಾಡಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಆಯಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಕಂಡಾಗ ರಚಿತವಾದವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. {{gap}}ಹಾಗಾದರೆ ಕನಕದಾಸರು ಈ ಊರುಗಳಿಗೆ ಯಾಕಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಹೋಗಿದ್ದರೆಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯು ತಲೆಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಅವರು ದಾಸರಾದುದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೆಂದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಕಡೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಂಗ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಯಃ ಅವರು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದಿರಬೇಕೆಂದು ತರ್ಕಿಸಲು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಇಂಬುಕೊಡುತ್ತವೆ. {{gap}}ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಕೀರ್ತನೆ<noinclude></noinclude> 9kw9e3zibypo60fg9j22tluzbe4z2a2 104 106862 326319 295748 2026-10-24T07:42:32Z Basappa B Baraker 8779 /* Proofread */ 326319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೩೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap}}ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕಾವೇರಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗಕ್ಷೇತ್ರ ಇದು ಗೌತಮ ಮುನಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳ, ಗೌತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳ. ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗಮಂಗಲದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮಂತ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಗರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಕಡೆಯ ಆಡಳಿತ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲವಾದರೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರದ ಮಾದೇಶ್ವರ ಪುರದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿತೀರದಲ್ಲಿ ಕನಕನಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಸ್ಥಳವಿದೆ ಕನಕದಾಸರು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯೂ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ, <poem>ನಾಲ್ಕು ಯುಗದಾಧಾರಿ ಕಡೆಗೆ ತುರಗವನೇರಿ ಸಾಕಾಗಿ ದಣಿದು ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದೆಯೊ ಸಾಕಾರಿಯಾಗಿ ಗೌತಮ ಮುನೀಶ್ವರನಿಗೆ ಬೇಕೆಂದು ನೀ ಕೊಟ್ಟ ವರಕೆ ನೀ ಮಲಗಿದೆಯೊ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನೆಬ್ಬಿಸುವರೊಬ್ಬರನು ಕಾಣೆ... ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥ</poem> {{gap}}-ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಮ್ಮತ್ತೂರು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೊಂದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗವಂಶದ ಗಂಗರಾಜನೆಂಬುವನು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದ ಇವನು ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವನಾದರೂ ತಾನು ಗಂಗವಂಶದವನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಜ ಎಂಬ ಹಮ್ಮು ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು. ೧೫೦೯ರಲ್ಲಿ “ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನ ಪಟ್ಟಾರೋಹಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.* ದಕ್ಷಿಣದ ಅನೇಕ ಸಾಮಂತರು ೧. ಡಾ. ಎಂ. ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ', ಪು ೩೭೯<noinclude></noinclude> hm0n4axtik5697mkfrl8z3lo8nrbk81 326321 326319 2026-10-24T07:44:08Z Basappa B Baraker 8779 326321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೩೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap}}ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕಾವೇರಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗಕ್ಷೇತ್ರ ಇದು ಗೌತಮ ಮುನಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳ, ಗೌತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳ. ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗಮಂಗಲದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮಂತ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಗರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಕಡೆಯ ಆಡಳಿತ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲವಾದರೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರದ ಮಾದೇಶ್ವರ ಪುರದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿತೀರದಲ್ಲಿ ಕನಕನಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಸ್ಥಳವಿದೆ ಕನಕದಾಸರು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯೂ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ, <poem>ನಾಲ್ಕು ಯುಗದಾಧಾರಿ ಕಡೆಗೆ ತುರಗವನೇರಿ ಸಾಕಾಗಿ ದಣಿದು ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದೆಯೊ ಸಾಕಾರಿಯಾಗಿ ಗೌತಮ ಮುನೀಶ್ವರನಿಗೆ ಬೇಕೆಂದು ನೀ ಕೊಟ್ಟ ವರಕೆ ನೀ ಮಲಗಿದೆಯೊ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನೆಬ್ಬಿಸುವರೊಬ್ಬರನು ಕಾಣೆ... ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥ</poem> {{gap}}-ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಮ್ಮತ್ತೂರು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೊಂದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗವಂಶದ ಗಂಗರಾಜನೆಂಬುವನು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದ ಇವನು ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವನಾದರೂ ತಾನು ಗಂಗವಂಶದವನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಜ ಎಂಬ ಹಮ್ಮು ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು. ೧೫೦೯ರಲ್ಲಿ “ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನ ಪಟ್ಟಾರೋಹಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.* ದಕ್ಷಿಣದ ಅನೇಕ ಸಾಮಂತರು {{gap}}೧. ಡಾ. ಎಂ. ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ', ಪು ೩೭೯<noinclude></noinclude> 13tw5zipbo0f36n323vs3u76j1pbn3h 104 106863 326250 295749 2026-10-24T06:56:09Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|22}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. <poem>ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು</poem> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> ecmc2a1qlnxcoway4j9880jzqt2q9v6 326259 326250 2026-10-24T07:00:49Z Nagaraj P Hugar 8750 326259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|22}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ>.</br> {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ</br> <poem>{{center|ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು}}</poem></br> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> sf4pe0va08ny47at2xe5lc7zii6p6xr 326266 326259 2026-10-24T07:09:03Z Nagaraj P Hugar 8750 326266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|22}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ>.</br> {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ</br> <poem>{{center|ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು}}</poem></br> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> muh2r7wuysyqmwnz8p330ete70nk9sj 326279 326266 2026-10-24T07:13:40Z Nagaraj P Hugar 8750 326279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|22}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ>.</br> {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ</br> <poem>{{center|ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು}}</poem></br> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> ccrt7iq5oce7602akwb9btvwi91nfsq 326284 326279 2026-10-24T07:19:02Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude> ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|೨೨}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ>.</br> {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ</br> <poem>{{center|ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು}}</poem></br> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> 7icog7y0p6q3stl3x1cvjtj6ppjkvhf 326288 326284 2026-10-24T07:19:59Z Nagaraj P Hugar 8750 326288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude> ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? {{Right|೩೭}} ತಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು.“ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲೆತು ನಿಂತಿದ್ದ ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ನಾಯಕ ಗಂಗರಾಯನೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯುದ್ಧನಿರತನಾದನು. ಗಂಗರಾಯನು ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಿಂದಲೇ ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಕಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಗಂಗರಾಯನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆ ಸುಮಾರು ಈ ೧೫೧೦ ರಿಂದ ೧೫೧೨ ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರಬೇಕು.ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಉಮ್ಮತ್ತೂರನ್ನು ಗಂಗರಾಯನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸೀಮೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಾಯನು ಸೋತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಜಯಿಸಿದ ಈ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೂತನ ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಸ್ಥಾನೀಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ" ಕನಕದಾಸರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನ ರಂಗನಾಥನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ 'ಕನಕಪುರದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಎಂದು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ>.</br> {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಉಮ್ಮತ್ತೂರಿನಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದುವೆಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ನಂಜರಾಜನೂ ಒಬ್ಬ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಂಗರಸನ ತಂದೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ಸತ್ತುದನ್ನು ಕುಮಾರರಾಮ ಸಾಂಗತ್ಯ ಬರೆದ ನಂಜುಂಡ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ</br> <poem>{{center|ರಾಯದಳವ ಕಾಣುವ ತನ್ನ ಪತಿನಂಜ ರಾಯನ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯ ರಾಯರಾವುತರ ಮೇಲೇರಿ ತಿವಿದು ಸುರ ರಾಯನಗರಿಗೆಯ್ದಿದನು}}</poem></br> {{gap}} -ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರಾಯದಳ, ರಾಯರಾವುತರು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು<noinclude></noinclude> av8dadqlij8dxepwrnpps61o37m8nhy 104 106866 326306 295752 2026-10-24T07:35:37Z Nagaraj P Hugar 8750 326306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Left|೩೮}} {{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರೂ ಇದ್ದು ಕೊಡಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಕಾಡಿನ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬೀಳುವುದನ್ನು, ಆನೆಗಳು ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ನಳಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಯರಾವುತ ದಳದ ಉಲ್ಲೇಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ : <poem>ಗಾಳಿ ಮುರಿಚೌಕಿದೊಡೆ ಘನಮ ಘಾಳಿ ನಿಲುವುದ ನಿಷದಪತಿಶರ ಜಾಳದಲಿ ಕಡಿವಡೆದು ಬಿದ್ದರು ರಾಯರಾವುತರು ಆಳು ಮುರಿದುದು ಕಂಡಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೇ ನಾನವರ ವಿಧಿಯನು ಸೋಲದಲಿ ಮನಗುಂದಿ ಹಾಯ್ದರು ಬಿಟ್ಟಮಂಡೆಯಲಿ.</poem> {{gap}}ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥನೆಂಬುದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತನೆಂಬುದೂ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನೆಲೆಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಮುಂದೆ ಬಹಳಕಾಲದವರೆಗೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಂತ ಬಗ್ಗೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಶಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಕನಕದಾಸ ತನ್ನ ಮೂರು ಕಾವ್ಯಗಳು ನಳಚರಿತ್ರೆ, ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರ ತನ್ನ ಅಭ್ಯುದಯದ ಹಮ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಿರುವಾಗ ಅತ್ತ ಬಹಮನಿಸುಲ್ತಾನರು ಗರಿಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧರಾಗತೊಡಗಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ತನ್ನ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಗನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದ. ಅವನನ್ನು ವಿಷ ಹಾಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ “ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವೀಕಲಹಗಳು ತಾಂಡವವಾಡ ತೊಡಗಿದವು.” ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ “ಸುಲ್ತಾನನ ಮಿತ್ರಕೂಟದ ಸೇನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಳುಗೆಡವಿದವು.* ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಂತಿಮ<noinclude></noinclude> or632htsg3tpur1j1xe1y8kv629knm6 326317 326306 2026-10-24T07:41:31Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|೩೮}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರೂ ಇದ್ದು ಕೊಡಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಕಾಡಿನ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬೀಳುವುದನ್ನು, ಆನೆಗಳು ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ನಳಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಯರಾವುತ ದಳದ ಉಲ್ಲೇಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ : <poem>ಗಾಳಿ ಮುರಿಚೌಕಿದೊಡೆ ಘನಮ ಘಾಳಿ ನಿಲುವುದ ನಿಷದಪತಿಶರ ಜಾಳದಲಿ ಕಡಿವಡೆದು ಬಿದ್ದರು ರಾಯರಾವುತರು ಆಳು ಮುರಿದುದು ಕಂಡಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೇ ನಾನವರ ವಿಧಿಯನು ಸೋಲದಲಿ ಮನಗುಂದಿ ಹಾಯ್ದರು ಬಿಟ್ಟಮಂಡೆಯಲಿ.</poem> {{gap}}ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥನೆಂಬುದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತನೆಂಬುದೂ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನೆಲೆಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯು ಮುಂದೆ ಬಹಳಕಾಲದವರೆಗೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಂತ ಬಗ್ಗೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಶಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಕನಕದಾಸ ತನ್ನ ಮೂರು ಕಾವ್ಯಗಳು ನಳಚರಿತ್ರೆ, ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರ ತನ್ನ ಅಭ್ಯುದಯದ ಹಮ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಿರುವಾಗ ಅತ್ತ ಬಹಮನಿಸುಲ್ತಾನರು ಗರಿಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧರಾಗತೊಡಗಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ತನ್ನ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಗನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದ. ಅವನನ್ನು ವಿಷ ಹಾಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ “ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವೀಕಲಹಗಳು ತಾಂಡವವಾಡ ತೊಡಗಿದವು.” ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ “ಸುಲ್ತಾನನ ಮಿತ್ರಕೂಟದ ಸೇನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಳುಗೆಡವಿದವು.* ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಂತಿಮ<noinclude></noinclude> lwr1nd6gqv03mwgny7ucnxio1m7blqc 104 106870 326330 295756 2026-10-24T07:47:31Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? }} ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಮನಿಸುಲ್ತಾನರ ಸೇನೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ರಾಯಚೂರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ವಿಜಯನಗರದ ಇತರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸೇನೆ ರಾಯಚೂರಿನತ್ತ ಧಾವಿಸಿತು. ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆಯೂ ರಾಯಚೂರಿನತ್ತ ಧಾವಿಸಿತು. ರಾಯಚೂರಿನ ಕನಕಗಿರಿ,ಕನಕನಕಟ್ಟೆಯ ಹತ್ತಿರ ನಡೆದ ಈ ಯುದ್ಧದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ನ್ಯೂನಿಜ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕನಕದಾಸರು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಇಲ್ಲಿನ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. <poem>ಜನನ ಸೊಂಡಿಗೆ ಹುರಿಯಬೇಕಣ್ಣ | ನಿಜವಾಗಿ ನಿಂತು ತನುವು ತುಪ್ಪವ ಕಾಸಬೇಕಣ್ಣ ಕನಕಗಿರಿ ನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವದಾಸ ಕನಕನಕಟ್ಟೆಯೊಳು ನಿಂತು ಸುಖದ ಪಾಠವನು ಚಂದದಿಂ ಸವಿದುಣ್ಣಲಿಕ್ಕೆ </poem> {{gap}}ಈ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಂತಿತು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಜಯವೂ ದೊರೆಯಿತು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಈ ವಿಜಯದ ತರುವಾಯ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತರು. {{gap}}ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮಗನ ಮರಣಾನಂತರ ವಿಜಯನಗರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಕಿತ್ತಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಯಾವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯ ಧೈಯದಿಂದ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಮರೆತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ ಅಧಿಕಾರಲಾಲಸೆಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ ರಾಜವಂಶದದವರು, ಸಾಮಂತರು ಅದರ ಅವನತಿಗೂ ಕಾರಣರಾದರು. ಈ ಸುಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಬಹಮನಿಸುಲ್ತಾನರು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು, ಛಿದ್ರಛಿದ್ರವಾಗಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆ ಏನೂ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಕನಕದಾಸರಂಥವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಾಡ ಹತ್ತಿರ ಎದುರಿಸಿದ ಆಧಾರಗಳು<noinclude></noinclude> 77j4wbtecekjak3767c5wo77varuamx 104 106874 326264 295760 2026-10-24T07:07:11Z ~2026-56775-70 8788 ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾ 326264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಉರುತರದ ನವಣೆಯಿದು ನವಧಾನ್ಯವೆಂದೆನಲು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಮತಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಕೆಲರು ಗೋಧಿಯ ಸಾಮಯನು ಕೆಲ ಕೆಲರು ನವಣೆಯ ಕಂಬು ಜೋಳವ ಕೆಲರು ಹಾರಕನೆಂದು ಕೆಲರು ನೆಲ್ಲನತಿಶಯವ ಕೆಲರು ನರದಲಗನನು ಪತಿಕರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಯಿತು. ಅವನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯನ್ನು “ಹಲವು ಮತವೇಕೊಂದನೇ ಪೇಳೆಂದು” ಕೇಳಿದ. ಅದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ ಗೌತಮಮುನಿ ದಾಶರಥಿ ಚಿತ್ತೈಸುನಮ್ಮಯ ದೇಶಕತಿಶಯ ನಲೆದಲಗನೇ ವಾಸಿಯುಳ್ಳವನೀತ ಮಿಕ್ಕಿನಧಾನ್ಯವೇಕೆನಲು. ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಪದ್ಯಗಳು ಕನಕದಾಸರು ರಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶದವರೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ರಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅತಿಶಯ ಆಹಾರ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ಗೌತಮಮುನಿ, ಗೌತಮಕ್ಷೇತ್ರ ಅಪ್ಪಟ ರಾಗಿಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂಬುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಗಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಈಗಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನರೆದಲಗ, ಬುಂಡಿಗ, ಕೆದರಿಗ, ಹೆಬ್ಬಳಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳ ತೆನೆಯ ಮುಂದೆ ಈಗಿನ ಇಂಡಾಫ್ ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಗಿಯ ತಳಿಗಳು ಏನೇನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಳಬರು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಗಿಯ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನರೆದಲಗ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರು, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿಯ ರಾಗಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ನರೆದಲಗನನ್ನು ಧಾನ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅವರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರೆಂದು ಹೇಳಲವಕಾಶವಿದೆ.<noinclude></noinclude> sof1xpn1y7kj1k2p701xagygmfeklt4 326272 326264 2026-10-24T07:11:40Z ~2026-56775-70 8788 ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ 326272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ ಉರುತರದ ನವಣೆಯಿದು ನವಧಾನ್ಯವೆಂದೆನಲು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಮತಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಕೆಲರು ಗೋಧಿಯ ಸಾಮಯನು ಕೆಲ ಕೆಲರು ನವಣೆಯ ಕಂಬು ಜೋಳವ ಕೆಲರು ಹಾರಕನೆಂದು ಕೆಲರು ನೆಲ್ಲನತಿಶಯವ ಕೆಲರು ನರದಲಗನನು ಪತಿಕರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಯಿತು. ಅವನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯನ್ನು “ಹಲವು ಮತವೇಕೊಂದನೇ ಪೇಳೆಂದು” ಕೇಳಿದ. ಅದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ ಗೌತಮಮುನಿ ದಾಶರಥಿ ಚಿತ್ತೈಸುನಮ್ಮಯ ದೇಶಕತಿಶಯ ನಲೆದಲಗನೇ ವಾಸಿಯುಳ್ಳವನೀತ ಮಿಕ್ಕಿನಧಾನ್ಯವೇಕೆನಲು. ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಪದ್ಯಗಳು ಕನಕದಾಸರು ರಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶದವರೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ರಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅತಿಶಯ ಆಹಾರ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ಗೌತಮಮುನಿ, ಗೌತಮಕ್ಷೇತ್ರ ಅಪ್ಪಟ ರಾಗಿಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂಬುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಗಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಈಗಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನರೆದಲಗ, ಬುಂಡಿಗ, ಕೆದರಿಗ, ಹೆಬ್ಬಳಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳ ತೆನೆಯ ಮುಂದೆ ಈಗಿನ ಇಂಡಾಫ್ ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಗಿಯ ತಳಿಗಳು ಏನೇನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಳಬರು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಗಿಯ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನರೆದಲಗ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರು, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿಯ ರಾಗಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ನರೆದಲಗನನ್ನು ಧಾನ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅವರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರೆಂದು ಹೇಳಲವಕಾಶವಿದೆ.<noinclude></noinclude> 43rg5526wn8q7lh1uoc60w2zujmw01w 104 106877 326290 295763 2026-10-24T07:20:43Z ~2026-56775-70 8788 326290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ರೀತಿನೀತಿಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಲುವು ಅವರ ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೂ ಎಡೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. <poem>ಶ್ರೀಮದ್ಗುರುರಾಯದುರಿತ ವಿಜೇಯದು ಷ್ಕಾಮವಿಚ್ಛೇದವಾಹ್ಲಾದ ತಾಮರಸಗುಣ ನಾಶ ಸಾತ್ವಿಕೋಲ್ಲಾಸಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜ ಮುನಿಕರಣು. ಅರ್ಕನೊಳಾಟವ ತಮಕ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನಕೂಡ ಕಾರ್ಕೋಟಕ ಮೇಳವಿಪುದೆ ತರ್ಕಕ ರಾಮಾನುಜರೊಳು ವಾದಿಸ ಪರ್ಕನಿದ್ದುದೆ ನಿಲ್ಲಲರಿದು.</poem>> ಕನಕದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಅವರು ರಾಮಾನುಜ ಪಂಥದ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳೆಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬೇರಾವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿರುವುದು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈಗಿನ ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಓಡಿಬಂದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ ಮೊದಲು ನೆಲೆ ನಿಂತುದು ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಡುವಲ ಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬಸವನ ಬೆಟ್ಟದ ಪಾಂಡವರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ. ಮುಂದೆ ತೊಂಡನೂರಿನಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಯ್ಸಳ ಯುವರಾಜ ಬಿಟ್ಟಿದೇವನ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು. ಒಂದನೆಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಿಟ್ಟಿದೇವ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನಾದ. ಆಗ ರಾಮಾನುಜರ ನೆಲೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೇಲೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ರಾಜ ಒಪ್ಪಿದ ಧರ್ಮ ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜನರು ಕೂಡ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು ಮತಾಂತರವಾಗದೆ. ಈಗಲೂ ಬೇಲೂರ ಚನ್ನಕೇಶವನಿಗಾಗಲಿ, ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚಲುವರಾಯನಿಗಾಗಲಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರದ<noinclude></noinclude> p937enz3a89j4ulnc023j4sz9wjovgs 104 106879 326235 295765 2026-10-24T06:37:54Z ~2026-56539-43 8789 326235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಭಕ್ತರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಶಿವ ವಿಷ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರೂ ಕೂಡ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಗಿರಿಜೆಯರಸನಭಜಿಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವರನ ಪಾದಾಂಬುಜಕ ವಂದಿಸಿ ಕರಿಮುಖನ ಬಲಗೊಂಡು ಗೀರ್ವಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗುರುವಿನಂಘ್ರಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಸತ್ಕವಿ ವರರ ಮನದಲಿ ನೆನೆದು ವರಪುರ ದರಸನನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಪೇಳುವೆನೀ ಮಹಾಕಥೆಯ. ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ ಮೂಜಗದವರೆಲ್ಲ ಶಿವ ಶಿವ ಎನ್ನಿರೋ. ವಿನಯದಿಂದ ವಿಭೂತಿಯನು ವರಕಾಲಭೈರವನು ಎಂದು ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಕಾವ್ಯದ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಗಿರಿಜೆಯರಸನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ “ಕನಕದಾಸರು ಮಾಧ್ವರೋ ರಾಮಾನುಜೀಯರೊ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ ವಿವಾದ ನಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕೆಲವು ಶಿಥಿಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಆ, ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಅವರು ಯಾವ ಮತವನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸದೆ, ಯಾವ ದೇವರನ್ನೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸದೆ ವಿಷ್ಣು ಶಿವರಲ್ಲಿ ಭೇದವೆಣಿಸದೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮಹಾನುಭಾವರು.”೧ ಪರಿಸರ, ಆ ಪರಿಸರದ ಮರಗಿಡ, ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿ ಮಳೆಬೆಳೆಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಪರಿಸರಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಈ ಕವಿಗೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಬದುಕಿನ ದಟ್ಟವಾದ ಅನುಭವವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ೧. ಡಾ. ದೇ ಜವರೇಗೌಡ, 'ನಳಚರಿತ್ರೆ' ಪೀಠಿಕೆ, ೨೯, ೧೯೮೫.<noinclude></noinclude> a754de5pldoc4r9d0z90am163smw6t3 104 106885 326354 295771 2026-10-24T09:05:02Z ~2026-56789-50 8797 326354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಈಗಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಕನಕನಾಯಕ ಎಂಬುದು ಸೇನೆಯ ಹುದ್ದೆಯ ಸೂಚಕವೇ ವಿನಹ ಜಾತಿಯ ಸೂಚಕವಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರದೇ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಡೋಳಿನ ಮೇಲ್ ಕೈ ಬರಮಪ್ಪ ಹಾಕ್ಯಾನು ತಾಳವ ಶಿವನಪ್ಪ ಹಾಕ್ಯಾನು ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆ ಪದಗಳ ಒಳ್ಳೆಹನುಮಪ್ಪ ಹಾಡ್ಯಾನು ಚೆಲುವ ಕನಕಪ್ಪಾ ಕುಣಿದಾನು. ಕಲಿಯುಗಳ ಗೌಡನವ ಸಂಗಾತಿ ಮಂತ್ರಿಸುತ ಕಲಿಯುಗಂಗಳನೆಲ್ಲ ಮರೆತನೀತ ಜಲಜಾಕ್ಷಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವನ ಮನ ವೊಲಿಸಿ ಭಜಿಸಿದವನು ಹುಚ್ಚು ಕುರುಬ. ನಾವು ಕುರುಬರು ನಮ್ಮ ದೇವರು ಬೀರಯ್ಯ ಕಾವ ನಮ್ಮಜ್ಜ ನರಕುರಿಯ ಹಿಂಡುಗಳ, ಅಷ್ಟಮದ ಮತ್ಸರಂಗಳೆಂಬ ಟಗರುಗಳು ದೃಷ್ಟಿ ಜೀವಾತ್ಮವೆಂಬೋ ಆಡು ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂತೆಂಬುವಾ ಹೋತಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಕೋಲಿನಲಿ ಇರುತಿರುವ ನಮ್ಮಜ್ಞ ಕನಕದಾಸರು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರಲಿ ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ಆಡು, ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದವನಿಗಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ತಾನು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನನ್ನು ಭಜಿಸುವ ಹುಚ್ಚು ಕುರುಬ ಎಂದು ಕವಿಯೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರ ಜಾತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶಯಗಳು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರು ಯೋಧರು, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡವರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. “ಆ ಮಹಾರವದೊಳಗೆ ಸುಭಟ ಸ್ತೋಮವಿಳಿದುದು ಪಾಳೆಯದ ಸಂ ಗ್ರಾಮದಿದಿರಲಿ ಗುಡಿಗುಡಾರಂಗಳು ವಿರಾಜಿಸಿತ. ಹೊಡೆವ ತಮ್ಮಟೆ ಭೇರಿ ಢಮರುಗ<noinclude></noinclude> 9pqfufsjipezgbhgnsqt4rli2tmbdwa 104 106887 326247 295773 2026-10-24T06:54:29Z ~2026-56731-96 8790 326247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಗಿಡಿಬಿಡಿ ಡೌಡ ಡಿಂಡಿಮ ಢಕ್ಕೆ ನುಡಿವ ಶಂಖ ಮೃದಂಗ ಘನ ನಿಸ್ಸಾಳ ಮೊದಲಾದ ನೆಗಳಿದವು ಬೊಂಬಾಳದೀವಿಗೆ ಝಗ ಝಗಿಸುವವರ ರತ್ನದೊಡುಗೆಯ ಹೊಗರೊಗುವ ಕೈದುಗಳ ಸುಭಟರು ಮುಂದೆ ಸಂದಣಿಸೆ ನೆಗಹಿಕರಳ ಪಾಠಕರು ಬಿರು ದುಗಳ ಹೊಗಳಲು ಚೀರಿದವು ಕಹ ಳೆಗಳು ರಭಸದಿ ಬಂದು ಹೊಕ್ಕರು ನೃಪತಿಯರಮನೆಯ. ಗಗನ ಮಣಿ ಗಿರುತಟವಸಾರಲು ಜನರು ನಿದ್ರಾಂಗನೆಯ ಕೇಳಿಯಲಿ ತಲ್ಲಣಿಸಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳ ಬಲವೆಲ್ಲ ನೆರೆದುದು ವಾರಣದ ಬೀದಿಗಳ ಘನ ಶೃಂಗಾರದಿಂ ಬರೆಸಿದರು ವಾಲೆಗಳ ದಶದಿಕ್ಕಿನರಸುಗಳ ಬರಹೇಳಿ ಮಣಿರಥಂಗಳ ನಡುವ ಸುಳಿವಂ ದಣದ ರಾಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುರ ವಣಿಪ ಮತ್ತಗಜಂಗಳಲಿ ಮಾವುತರ ಕಳಕಳದ ಕುಣಿವರಾವುತರ ತೇಜಿಯ ಸಂ ದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರಂಗ ಬಲವಿ ಟ್ಟಣಿಸಿ ನಡೆದುದು ಸಾಲು ಸತ್ತಿಗೆಗಳ ವಿಡಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯ ಬಾಹುಳ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯೂನಿಜ್ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ “ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆಯು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪದಾತಿಗಳಿಂದಲೂ ಐದು ಸಾವಿರ ಗಜಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿತ್ತು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ವಣ್ಯ್ರ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿಯೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ಅದರ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು ಅಪಾರವಾಗಿಯೇ ಅನುಭವಿಸಿರಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರ ಹೀಯಾಳಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ನೋವು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿಯೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.<noinclude></noinclude> edl9umt1xt4gievzs0o699q7dvxdjw5 104 106892 326232 295778 2026-10-24T06:31:17Z Sangeeta Hosamani 8751 326232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹುಟ್ಟಿದವರೆಂಬುದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟ ಇವರು ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಹಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಕನಕದಾಸರೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಆ ಊರುಗಳ ಆದಿಕೇಶವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದುದರಿಂದ ಸೇನೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ನಿಲ್ಲಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿನೆಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರೇ ಕಾರಣರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಳಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಾಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉತ್ತಮವರ್ಗದವರು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವೆ ? ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕನಕದಾರು ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ರಚಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಿಜಯನಗರದ ಶಾಂತಿಯ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದವು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಯಚೂರಿನ ಕನಕಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಿಗೂ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆಯೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಜಯ ದೊರೆಯಿತು. ರಾಯಚೂರನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿತು. _______ * ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ ಕುರಿತು ಮಾಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಮಾರ್ನುಡಿ ಬರೆದರು.<noinclude></noinclude> 3c494fj6mskwwa80c09mlu71o08mr6w 326249 326232 2026-10-24T06:55:16Z Sangeeta Hosamani 8751 326249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹುಟ್ಟಿದವರೆಂಬುದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟ ಇವರು ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಹಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಕನಕದಾಸರೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಆ ಊರುಗಳ ಆದಿಕೇಶವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದುದರಿಂದ ಸೇನೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ನಿಲ್ಲಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿನೆಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರೇ ಕಾರಣರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಳಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಾಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉತ್ತಮವರ್ಗದವರು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವೆ ? ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕನಕದಾರು ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ರಚಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಿಜಯನಗರದ ಶಾಂತಿಯ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದವು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಯಚೂರಿನ ಕನಕಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಿಗೂ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆಯೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಜಯ ದೊರೆಯಿತು. ರಾಯಚೂರನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿತು. _______ * ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ ಕುರಿತು ಮಾಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಮಾರ್ನುಡಿ ಬರೆದರು.<noinclude></noinclude> 4ov4l7bnd2ly7y6t7srcd44x98du3p5 326256 326249 2026-10-24T06:59:53Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹುಟ್ಟಿದವರೆಂಬುದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟ ಇವರು ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಹಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಕನಕದಾಸರೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಆ ಊರುಗಳ ಆದಿಕೇಶವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದುದರಿಂದ ಸೇನೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ನಿಲ್ಲಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿನೆಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರೇ ಕಾರಣರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಳಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಾಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉತ್ತಮವರ್ಗದವರು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವೆ ? ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕನಕದಾರು ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ರಚಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಿಜಯನಗರದ ಶಾಂತಿಯ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದವು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಯಚೂರಿನ ಕನಕಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಿಗೂ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆಯೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಜಯ ದೊರೆಯಿತು. ರಾಯಚೂರನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿತು. _______ * ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ ಕುರಿತು ಮಾಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಮಾರ್ನುಡಿ ಬರೆದರು.<noinclude></noinclude> 3dzs1l626hcineqn8shq3h3syd7jxjp 326389 326256 2026-10-24T09:32:46Z Sangeeta Hosamani 8751 326389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಹುಟ್ಟಿದವರೆಂಬುದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟ ಇವರು ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಹಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೇನೆ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ನಂಜರಾಜಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಕನಕದಾಸರೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಆ ಊರುಗಳ ಆದಿಕೇಶವರ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದುದರಿಂದ ಸೇನೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ನಿಲ್ಲಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿನೆಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರೇ ಕಾರಣರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಳಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಾಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉತ್ತಮವರ್ಗದವರು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವೆ ? ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕನಕದಾರು ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ರಚಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಿಜಯನಗರದ ಶಾಂತಿಯ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದವು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಯಚೂರಿನ ಕನಕಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಿಗೂ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆಯೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಜಯ ದೊರೆಯಿತು. ರಾಯಚೂರನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕನಕದಾಸರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿತು. _______ * ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ ಕುರಿತು ಮಾಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಮಾರ್ನುಡಿ ಬರೆದರು. # Numbered list item<noinclude></noinclude> mdygih4c8bf1apvbo9llwr8asa9xs0f 104 106893 326238 295779 2026-10-24T06:41:57Z Sangeeta Hosamani 8751 326238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಅನೈಕ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನಕನಾಯಕ ಎದುರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಾಪುರದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಗಳು ಈಗಿನ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅಹರ್ನಿಶಿ ಹೋರಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಈ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಕನಕದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಬಾಡ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೇನೆ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಜೀವನದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಜಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಗುಡಿಗೋಪುರಗಳೂ, ಮನೆಮಠಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದವು, ಕನಕದಾಸರು ಈ ಭಿನ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತಪಾತ ಆದ ಸಾವು ನೋವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯಾದ ಅವರ ಮನಕಲಕಿ ವಿರಾಗದ ಕಡೆ ಎಳೆದವು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡುಗಳೂ ಮುಸಲರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಕನಕದಾಸರ ಮನಸು ಇದರಿಂದ ರೋಸಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿರಾಗಿಯಾದರು. ಬಾಡದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಅದು ಈ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಂತರು. ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಆದಿಕೇಶವನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಕಂಡ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು, ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಹಾಡಿ ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> ccpn7xxte0y4m3j76jrskrro8943hgx 326252 326238 2026-10-24T06:56:36Z Sangeeta Hosamani 8751 326252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಅನೈಕ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನಕನಾಯಕ ಎದುರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಾಪುರದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಗಳು ಈಗಿನ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅಹರ್ನಿಶಿ ಹೋರಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಈ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಕನಕದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಬಾಡ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೇನೆ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಜೀವನದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಜಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಗುಡಿಗೋಪುರಗಳೂ, ಮನೆಮಠಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದವು, ಕನಕದಾಸರು ಈ ಭಿನ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತಪಾತ ಆದ ಸಾವು ನೋವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯಾದ ಅವರ ಮನಕಲಕಿ ವಿರಾಗದ ಕಡೆ ಎಳೆದವು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡುಗಳೂ ಮುಸಲರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಕನಕದಾಸರ ಮನಸು ಇದರಿಂದ ರೋಸಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿರಾಗಿಯಾದರು. ಬಾಡದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಅದು ಈ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಂತರು. ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಆದಿಕೇಶವನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಕಂಡ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು, ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಹಾಡಿ ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> 7tljgselof8n89oyzjz6du5j5ku40hp 326258 326252 2026-10-24T07:00:35Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಅನೈಕ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನಕನಾಯಕ ಎದುರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಾಪುರದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಗಳು ಈಗಿನ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅಹರ್ನಿಶಿ ಹೋರಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಈ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಕನಕದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಬಾಡ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೇನೆ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಜೀವನದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಜಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಗುಡಿಗೋಪುರಗಳೂ, ಮನೆಮಠಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದವು, ಕನಕದಾಸರು ಈ ಭಿನ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತಪಾತ ಆದ ಸಾವು ನೋವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯಾದ ಅವರ ಮನಕಲಕಿ ವಿರಾಗದ ಕಡೆ ಎಳೆದವು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡುಗಳೂ ಮುಸಲರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಕನಕದಾಸರ ಮನಸು ಇದರಿಂದ ರೋಸಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿರಾಗಿಯಾದರು. ಬಾಡದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಅದು ಈ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಂತರು. ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಆದಿಕೇಶವನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಕಂಡ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು, ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಹಾಡಿ ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> eslr9rjei2vcqpcy4j2vhww7swt9mku 326392 326258 2026-10-24T09:35:19Z Sangeeta Hosamani 8751 326392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಅನೈಕ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನಕನಾಯಕ ಎದುರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಾಪುರದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಗಳು ಈಗಿನ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅಹರ್ನಿಶಿ ಹೋರಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಈ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಕನಕದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಬಾಡ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೇನೆ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಜೀವನದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಜಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಗುಡಿಗೋಪುರಗಳೂ, ಮನೆಮಠಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದವು, ಕನಕದಾಸರು ಈ ಭಿನ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತಪಾತ ಆದ ಸಾವು ನೋವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯಾದ ಅವರ ಮನಕಲಕಿ ವಿರಾಗದ ಕಡೆ ಎಳೆದವು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡುಗಳೂ ಮುಸಲರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಕನಕದಾಸರ ಮನಸು ಇದರಿಂದ ರೋಸಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿರಾಗಿಯಾದರು. ಬಾಡದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಅದು ಈ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಂತರು. ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಆದಿಕೇಶವನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಕಂಡ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು, ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಹಾಡಿ ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> m2u42yu5tpe9w6kj5t9ws602oo9kfjw 326395 326392 2026-10-24T09:35:56Z Sangeeta Hosamani 8751 326395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>೫೦ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆಗ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಅನೈಕ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಎಚ್ಚಮನಾಯಕ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನಕನಾಯಕ ಎದುರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಜಾಪುರದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೇನೆಗಳು ಈಗಿನ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅಹರ್ನಿಶಿ ಹೋರಾಡಿದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಈ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಕನಕದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಬಾಡ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೇನೆ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಜೀವನದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಜಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಗುಡಿಗೋಪುರಗಳೂ, ಮನೆಮಠಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದವು, ಕನಕದಾಸರು ಈ ಭಿನ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತಪಾತ ಆದ ಸಾವು ನೋವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯಾದ ಅವರ ಮನಕಲಕಿ ವಿರಾಗದ ಕಡೆ ಎಳೆದವು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡುಗಳೂ ಮುಸಲರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಕನಕದಾಸರ ಮನಸು ಇದರಿಂದ ರೋಸಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿರಾಗಿಯಾದರು. ಬಾಡದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಅದು ಈ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಂತರು. ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಆದಿಕೇಶವನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಕಂಡ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು, ತಾವು ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಹಾಡಿ ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> k6322g2eabhblu9g1gvn089g1p83kqq 104 106894 326244 295780 2026-10-24T06:49:37Z Sangeeta Hosamani 8751 326244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಕುರಿತು ಹಾಡಿದರು. ಹಾಡು ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇಹವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವೇ ಇಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಕನಕದಾಸರು ಹೀಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕವಿಯಾಗಿ, ಕಲಿಯಾಗಿ, ಸಂತರಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಂಡರು. ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ೧ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ಸಂ.ದೇ.ಜವರೇಗೌಡ ೨ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ : ಸಂ. ಆರ್. ಸಿ. ಹಿರೇಮಠ ೩ ನಳಚರಿತ್ರೆ : ಸಂ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ ೪ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದರ್ಶನ : ಡಾ. ಎಂ. ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್‌ ೫ ಕನಕ ಸುಧೆ : ಸಂ. ಪರಮೇಶ ೬ ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚರಿತೆ : ಸಂ. ೧, ೨, ೩ ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೭ ಕನಕದಾಸರು : ಕಟ್ಟಿಶೇಷಾಚಾರ್ಯ ೮ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂ. ೫ : ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ೯ ಕನಕದಾಸರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೀರ್ತನೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿ.ಸೂ. : ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳು ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡವು.<noinclude></noinclude> 9so8cvfm9fhhkbotj8mwy6pq9lfr2ei 326254 326244 2026-10-24T06:58:04Z Sangeeta Hosamani 8751 326254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಕುರಿತು ಹಾಡಿದರು. ಹಾಡು ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇಹವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವೇ ಇಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಕನಕದಾಸರು ಹೀಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕವಿಯಾಗಿ, ಕಲಿಯಾಗಿ, ಸಂತರಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಂಡರು. ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ೧ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ಸಂ.ದೇ.ಜವರೇಗೌಡ ೨ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ : ಸಂ. ಆರ್. ಸಿ. ಹಿರೇಮಠ ೩ ನಳಚರಿತ್ರೆ : ಸಂ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ ೪ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದರ್ಶನ : ಡಾ. ಎಂ. ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್‌ ೫ ಕನಕ ಸುಧೆ : ಸಂ. ಪರಮೇಶ ೬ ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚರಿತೆ : ಸಂ. ೧, ೨, ೩ ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೭ ಕನಕದಾಸರು : ಕಟ್ಟಿಶೇಷಾಚಾರ್ಯ ೮ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂ. ೫ : ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ೯ ಕನಕದಾಸರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೀರ್ತನೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿ.ಸೂ. : ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳು ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡವು.<noinclude></noinclude> e69ihhuh1u6dw64t2hn2wxmi9n8uvxc 326261 326254 2026-10-24T07:01:15Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ? ಕುರಿತು ಹಾಡಿದರು. ಹಾಡು ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇಹವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವೇ ಇಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಕನಕದಾಸರು ಹೀಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಕುರುಬ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕವಿಯಾಗಿ, ಕಲಿಯಾಗಿ, ಸಂತರಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಂಡರು. ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ೧ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ಸಂ.ದೇ.ಜವರೇಗೌಡ ೨ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ : ಸಂ. ಆರ್. ಸಿ. ಹಿರೇಮಠ ೩ ನಳಚರಿತ್ರೆ : ಸಂ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ ೪ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದರ್ಶನ : ಡಾ. ಎಂ. ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್‌ ೫ ಕನಕ ಸುಧೆ : ಸಂ. ಪರಮೇಶ ೬ ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚರಿತೆ : ಸಂ. ೧, ೨, ೩ ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೭ ಕನಕದಾಸರು : ಕಟ್ಟಿಶೇಷಾಚಾರ್ಯ ೮ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂ. ೫ : ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ೯ ಕನಕದಾಸರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೀರ್ತನೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿ.ಸೂ. : ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳು ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡವು.<noinclude></noinclude> 5yvld82d8ac5h9ol14wv0oeqhpsj2sw 104 106898 326276 295784 2026-10-24T07:12:45Z Mamata Olekar 8762 /* Proofread */ ಸ್ಥೈರ್ಯ 326276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Mamata Olekar" /></noinclude> '''ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು''' ಪಂಡಿತ ಚನ್ನಪ್ಪ ಎರೇಸೀಮೆ ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರರ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರರ, ಶಂಕರಾಚಾದ್ಯರ ಹಾಗೂ ವೀರಶೈವ ದಾರ್ಶನಿಕರ ದೈತ-ವಿಶಿಷ್ಟಾತ-ಅದೈತ-ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದೈತ- ಸಿದ್ಧಾಂತ-ಪ್ರಮೇಯಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೧೪-೧೫-೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ವಿಜೃಂಭಿಸಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಷಡ್ವಧಭಕ್ತಿಪಂಥ ಶರಣಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಾಂದ್ರಾದಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏತತ್ತೂರದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜನಾಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಆರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಂಥ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೌಢತಮ ವೇದಾಗಮೋಪನಿಷತ್ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗಗಳು ಆಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜಾಗೃತಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರಣ : ಹಿಂದೂಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಒದಗಿದ್ದ ಪರಕೀಯರ ರಕ್ತವನ್ನೇ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ಕರಾಳ ಕೃತ್ಯಗಳು, ಆಗಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಮಾರ್ಗವನ್ನನುಸರಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗ ಕ್ಷತ್ರಶಕ್ತಿಗೆ ಕವಿದಿದ್ದ ಕತ್ತಲು ಕಾರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ, ಸರ್ವಜ್ಞನೂ, ಸರ್ವ ಕರ್ತೃವೂ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನೂ ಆದ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮಗೆ ದಾತಾರ-ಕರ್ತಾರ-ಭರ್ತಾರ- ಹರ್ತಾರ ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಬೇಡಿ ಪಡೆದು ಸುಖಿಸಬೇಕು-ಇತ್ಯಾದಿ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುರಾಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಧೈರ್ಯ-ನೆಮ್ಮದಿ-ಮನರಂಜನೆ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರವೂ ಆಯಿತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ “ಅನ್ಯಥಾ ಶರಣಂ ನಾಸ್ತಿ ತ್ವಮೇವ ಶರಣಂ ಮಮ” ಈ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಇಂಥ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗ ಜೀವನ<noinclude></noinclude> i50920g3v6fgckg6bfm3w25lvqg4lof 104 106901 326431 295788 2026-10-24T09:56:26Z Sangeeta Hosamani 8751 326431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು{{gap}} ರಾಷ್ಟ್ರಸಂಘಟನೆಗೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಇಂಥ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಗಾಳಿ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿತೆಂದಲ್ಲ ; ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.” {{Right|}}ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರರ ಪ್ರಮೇಯಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಸಲೆ ಮಠದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಸೋದೆಮಠದ ವಾದಿರಾಜರು, ಮುಳಬಾಗಿನಲಿನ ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು, ವಿಜಯದಾಸರು, ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟದಾಸರು, ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರು, ಕನಕದಾಸರುಗಳು ಮಾಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಈ ಪಂಥದವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವೈಷ್ಣವ ಕೇಂದ್ರಗಳೆನಿಸಿದ್ದ ಉಡುಪಿ-ಬೇಲೂರು-ತಿರುಪತಿ-ಪಶ್ಚಿಮರಂಗ-ಮಧ್ಯರಂಗ- ಪೂರ್ವರಂಗ, ಪಂಢರಪುರ, ಮುಳುಬಾಗಿಲು, ಸೋದೆ, ಸೋಸಲೆ- ಮಂತ್ರಾಲಯ-ಹಂಪೆ (ಆನೆಗುಂದಿ)-ಅಹೋಬಲ-ಬಾಡ, ಬಂಕಾಪುರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ತಾವು ಕಂಡುಂಡ ಭಕ್ತಿಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೆನಿಸಿದುವು. {{Right|}}ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ದಾರ್ಶನಿಕರ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ, ಸಾಧಕರ, ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಚಿಂತಕರ, ಶೋತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ, ಸಾಹಸದ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಾಸವರ ಕನಕದಾಸ, ಅಭ್ಯಸಮಾಜವೊಂದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ {{Right|}}೧. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು, ವಾದಿರಾಜರು, ಪುರಂದರ ಕನಕದಾಸಾದಿಗಳು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಚು ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದವು. ಇವಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಇದ್ದ ಪಂಢರಾಪುರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪಂಥಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಥಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮುಕುಂದರಾಜ, ಮಹಾನುಭಾವ ಪಂಥದ ಚಕ್ರಧರ ಮತ್ತು ಕೇಶವಾನಂದ ಹಾಗೂ ಮಹದಂಬೆಯರು, ವಾರಕರೀಪಂಥದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯ ನಾಮದೇವ- ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯಪಂಥದ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ತಮಿಳುನಾಡು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತಿಪಂಥದವರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣನ ಕಾಲದ ಶೂನ್ಯಸಿಂಹಾಸನವು ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮೂಲೆಗುಂಪಾದ ನಂತರ ಹರದನಹಳ್ಳಿ (ಈಗಿನ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು)ಯಲ್ಲಿ ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವೀರಶೈವ ಭಕ್ತಿಪಂಥವು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಅನೇಕ ಮಠ ಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದುದೂ, ಆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿವಾಹಿನಿ ಹಲವು ಹನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಇವೆಲ್ಲ ಆಗ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರಮಾಡಿದವು. # Numbered list item<noinclude></noinclude> 9dk4d08pfd9fo0xidxe85k8zjudj0zz 326434 326431 2026-10-24T09:56:49Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು{{gap}} ರಾಷ್ಟ್ರಸಂಘಟನೆಗೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಇಂಥ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಗಾಳಿ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿತೆಂದಲ್ಲ ; ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.” {{Right|}}ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರರ ಪ್ರಮೇಯಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಸಲೆ ಮಠದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಸೋದೆಮಠದ ವಾದಿರಾಜರು, ಮುಳಬಾಗಿನಲಿನ ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು, ವಿಜಯದಾಸರು, ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟದಾಸರು, ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರು, ಕನಕದಾಸರುಗಳು ಮಾಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಈ ಪಂಥದವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವೈಷ್ಣವ ಕೇಂದ್ರಗಳೆನಿಸಿದ್ದ ಉಡುಪಿ-ಬೇಲೂರು-ತಿರುಪತಿ-ಪಶ್ಚಿಮರಂಗ-ಮಧ್ಯರಂಗ- ಪೂರ್ವರಂಗ, ಪಂಢರಪುರ, ಮುಳುಬಾಗಿಲು, ಸೋದೆ, ಸೋಸಲೆ- ಮಂತ್ರಾಲಯ-ಹಂಪೆ (ಆನೆಗುಂದಿ)-ಅಹೋಬಲ-ಬಾಡ, ಬಂಕಾಪುರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ತಾವು ಕಂಡುಂಡ ಭಕ್ತಿಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೆನಿಸಿದುವು. {{Right|}}ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ದಾರ್ಶನಿಕರ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ, ಸಾಧಕರ, ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಚಿಂತಕರ, ಶೋತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ, ಸಾಹಸದ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಾಸವರ ಕನಕದಾಸ, ಅಭ್ಯಸಮಾಜವೊಂದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ {{Right|}}೧. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು, ವಾದಿರಾಜರು, ಪುರಂದರ ಕನಕದಾಸಾದಿಗಳು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಚು ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದವು. ಇವಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಇದ್ದ ಪಂಢರಾಪುರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪಂಥಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಥಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮುಕುಂದರಾಜ, ಮಹಾನುಭಾವ ಪಂಥದ ಚಕ್ರಧರ ಮತ್ತು ಕೇಶವಾನಂದ ಹಾಗೂ ಮಹದಂಬೆಯರು, ವಾರಕರೀಪಂಥದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯ ನಾಮದೇವ- ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯಪಂಥದ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ತಮಿಳುನಾಡು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತಿಪಂಥದವರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣನ ಕಾಲದ ಶೂನ್ಯಸಿಂಹಾಸನವು ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮೂಲೆಗುಂಪಾದ ನಂತರ ಹರದನಹಳ್ಳಿ (ಈಗಿನ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು)ಯಲ್ಲಿ ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವೀರಶೈವ ಭಕ್ತಿಪಂಥವು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಅನೇಕ ಮಠ ಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದುದೂ, ಆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿವಾಹಿನಿ ಹಲವು ಹನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಇವೆಲ್ಲ ಆಗ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರಮಾಡಿದವು. # Numbered list item<noinclude></noinclude> 1unplf70eci6xmw1o2w3ityp20b7rcp 104 106906 326280 295793 2026-10-24T07:13:41Z Pooja kokre 8780 /* Proofread */ 326280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pooja kokre" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ಕಾತರ, ದೈವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಹಾದಿ ಈಶ್ವರಾನುಗ್ರಹದಿಂದುಂಟಾದ ಆನಂದ, ಆ ಮಹಾನಂದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದ ತನ್ಮಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಸಾನಗೊಂಡಿವೆ. ಆಡುಮಾತುಗಳ ಸೊಗಸಿನ ದೇಶಿಯಿಂದ, ಗೇಯಗುಣದ ಗಂಭೀರತೆಯಿಂದ ಭಾವ ಪುಷ್ಟಿತುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ, ಅನಂತ ಜೀವನಾನುಭವಸಾರವೇ ಸಾಕಾರಗೊಂಡು ಜನಮನೋಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿಂತನಶೀಲರನ್ನಾಗಿಸುವ ಸತ್ವಭೂಯಿಷ್ಠವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಒಗಟು-ಮುಂಡಿಗೆ-ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಾರ್ಥ-ಬೆಡಗು ಬಿನ್ನಾಣಗಳ ಕಸರತ್ತನ್ನೂ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಮೆರೆದಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಗೌಣ. ಮಾನವಸಮುದಾಯ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕೆಲ್ಲ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಕನಕದಾಸರ ಈ ಅನುಭವದಾಳವೇ ಪುರಂದರಾದಿ ದಾಸಕೂಟದವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರಾಯಾದಿ ವ್ಯಾಸಕೂಟದವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇಷ್ಟೊಂದು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರೂ ತಾನು ನಂಬಿದ್ದ ತನ್ನ ಇಷ್ಟ ದೈವಗಳನ್ನು ತಾನೇ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ ತಾನಿದ್ದ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆದಿಕೇಶವ, ಚೆನ್ನಕೇಶವ, ತಿಮ್ಮಕೇಶವ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ, ಗುಡಿಗುಂಡಾರ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿಕೊಂಡ ಕೈಯಾರ ಮುಟ್ಟಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮನಮುಟ್ಟಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಹೋತ್ಸವಾದಿಗಳನ್ನಾಚರಿಸಿ “ಅನ್ಯಮಿಂದ್ರಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ” ಎನ್ನುವಂತಹ ಧೈಶ್ಯ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮೆರೆದು ತೃಪ್ತಭಾವದಿಂದ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ ಕನಕದಾಸ ೨. ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆಯನ್ನು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನೇಕರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು ; ವಿಜ್ಞಾನ ಯುಗ ಆ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಧ್ವಮತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಧೇಯ ಶಕ್ತಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. 'ಅನ್ಯಾಹಿತ ಶಕ್ತಿರಾಧೇಯ ಶಕ್ತಿ:” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮಧ್ವಾಚಾರರು. ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಧೇಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವತೆಯ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ತೀರ್ಮಾನ, ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ರಾಮಾನುಜ ಸಂಪ್ರಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವಾಸ ತಳೆದಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು, ಆ ಎರಡೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಶ್ರದ್ಧಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿ ತಾನು ಕಾಣಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕಂಡುಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ.<noinclude></noinclude> 0q7nfu132n1k4tpmid6gpsb35l12jdi 104 106923 326242 295810 2026-10-24T06:48:15Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* Proofread */ 326242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಧೂಳಿದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯೆಂದು ಮೊದಲೇ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ, ಈ ಕಿಂಡಿಗೆ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದುದು, ಈ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ, ಪರಮತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ, ಗುಣಗ್ರಾಹಿಗಳಾದ ವಾದಿರಾಜರ(೧೪೮೦-೧೬೦೦) ಕಾಲದಲ್ಲೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಉಡುಪಿಯ ಮಠದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ Difficult ಉಡುಪಿಯ ಮಾಧ್ವಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ನಂತರ ೧೮ನೆಯ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ 'ಸೋದ'ಮಠದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವಾದಿರಾಜರು ದ್ವಿತೀಯ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೇ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೧೪ರ ಕಾಲದ ಈ ಮಠಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ "....ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರರಾದ ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವ ಪಾದಪದ್ಮಾರಾಧಕ ಶ್ರೀ ಮದ್ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥಪಾದಂಗಳು...”೭ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ "ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರ..." ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೮೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ೧೬೦೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವೃಂದಾವನಸ್ಥರಾದ ಇವರು ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದವರು. ಇವರು ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಸೋದೆ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರ್ಯದಿಂದಲೂ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಮಠದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ದಿಗಂತ ವಿಶ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಮೊಗೇರರಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದವರನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಸಾಹಸಿಗಳು; ಸ್ವರ್ಣಕಾರರ ಸಾಮಾಜಿಕನೆಲೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ೭. ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ವೀರವೆಂಕಟಪತಿ ದೇವ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಇವರ ಅಧೀನರಾಗಿ ತುಳು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಯಕರೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿಸಿದಾಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಶಾಸನ. -ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ : ಉಡುಪಿ ಪರಾಯ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ.೧೯೬೮ ಪು. ೪೫.<noinclude></noinclude> 6jcxe4ocfeuwjprruhxoy6npefj7xy8 326341 326242 2026-10-24T07:52:55Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೬೪}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಧೂಳಿದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯೆಂದು ಮೊದಲೇ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ, ಈ ಕಿಂಡಿಗೆ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದುದು, ಈ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ, ಪರಮತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ, ಗುಣಗ್ರಾಹಿಗಳಾದ ವಾದಿರಾಜರ(೧೪೮೦-೧೬೦೦) ಕಾಲದಲ್ಲೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಉಡುಪಿಯ ಮಠದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಗೌರವಸ್ಥಾನ {{gapಉಡುಪಿಯ}} ಮಾಧ್ವಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ನಂತರ ೧೮ನೆಯ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ 'ಸೋದ'ಮಠದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವಾದಿರಾಜರು ದ್ವಿತೀಯ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೇ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೧೪ರ ಕಾಲದ ಈ ಮಠಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ "....ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರರಾದ ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವ ಪಾದಪದ್ಮಾರಾಧಕ ಶ್ರೀ ಮದ್ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥಪಾದಂಗಳು...”೭ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ "ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರ..." ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೮೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ೧೬೦೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವೃಂದಾವನಸ್ಥರಾದ ಇವರು ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದವರು. ಇವರು ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಸೋದೆ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರ್ಯದಿಂದಲೂ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಮಠದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ದಿಗಂತ ವಿಶ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಮೊಗೇರರಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದವರನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಸಾಹಸಿಗಳು; ಸ್ವರ್ಣಕಾರರ ಸಾಮಾಜಿಕನೆಲೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ೭. ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ವೀರವೆಂಕಟಪತಿ ದೇವ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಇವರ ಅಧೀನರಾಗಿ ತುಳು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಯಕರೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿಸಿದಾಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಶಾಸನ. -ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ : ಉಡುಪಿ ಪರಾಯ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ.೧೯೬೮ ಪು. ೪೫.<noinclude></noinclude> ao3mvkvmb6oiyvpiatrb8jfvi2pk5ag 326349 326341 2026-10-24T08:54:10Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೬೪}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಧೂಳಿದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯೆಂದು ಮೊದಲೇ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ, ಈ ಕಿಂಡಿಗೆ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದುದು, ಈ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ, ಪರಮತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ, ಗುಣಗ್ರಾಹಿಗಳಾದ ವಾದಿರಾಜರ(೧೪೮೦-೧೬೦೦) ಕಾಲದಲ್ಲೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಉಡುಪಿಯ ಮಠದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಗೌರವಸ್ಥಾನ ಉಡುಪಿಯ ಮಾಧ್ವಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ನಂತರ ೧೮ನೆಯ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ 'ಸೋದ'ಮಠದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವಾದಿರಾಜರು ದ್ವಿತೀಯ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೇ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೧೪ರ ಕಾಲದ ಈ ಮಠಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ "....ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರರಾದ ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವ ಪಾದಪದ್ಮಾರಾಧಕ ಶ್ರೀ ಮದ್ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥಪಾದಂಗಳು...”೭ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ "ಶ್ರೀಮದೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರ..." ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೮೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ೧೬೦೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವೃಂದಾವನಸ್ಥರಾದ ಇವರು ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದವರು. ಇವರು ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಸೋದೆ ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಔದಾರ್ಯದಿಂದಲೂ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಮಠದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ದಿಗಂತ ವಿಶ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಮೊಗೇರರಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದವರನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಸಾಹಸಿಗಳು; ಸ್ವರ್ಣಕಾರರ ಸಾಮಾಜಿಕನೆಲೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ೭. ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ವೀರವೆಂಕಟಪತಿ ದೇವ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಇವರ ಅಧೀನರಾಗಿ ತುಳು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಯಕರೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿಸಿದಾಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಶಾಸನ. -ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ : ಉಡುಪಿ ಪರಾಯ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ.೧೯೬೮ ಪು. ೪೫.<noinclude></noinclude> fi612y7fg8qvbki1lbmzav0vupqol18 104 106925 326255 295812 2026-10-24T06:58:46Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* Proofread */ 326255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು {{Right|೬೫}} ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು”....7a) ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟವರು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದ ಜೈನ-ಮಾಧ್ವ-ಶೈವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಂಥ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಗಳಿಸಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜರಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಲಿಗೆ ಇದ್ದುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವಾದಿರಾಜರು, ತಮ್ಮ ಗುರುವರ್ಯರಾದ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಂಕಲ್ಪಾನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರೆಂಬ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಕನಕದಾಸರಲ್ಲಿ. ಇವರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇವರ ಅಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಡನೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಸಂಚಾರವನ್ನು ವಾದಿರಾಜರು ಮಾಡಿದ್ದರು. {{Right|ಒಮ್ಮೆ ಬೇಲೂರಿನ}} ಚನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾಗ ಕನಕದಾಸರು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಚನ್ನಕೇಶವನ ಭಜನೆ ಮಾಡಿ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಓಲಾಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿಯು ಬಾಲಕೇಶವನಾಗಿ ಮುದ್ದು ಕೇಶವನಾಗಿ ತನ್ನೆದುರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಗೂಡಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠಭಾವಕ್ಕೇರಿ ಲೋಕವನ್ನೇ ಮರೆತು ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತರಾದರು. ಪಂಚಪ್ರಾಣಗಳು ಕಳೆಯೇರಿದವು, ಕಣ್ಗಳು ಆನಂದ ಬಾಷ್ಪ ಸುರಿಸಿದವು. ಮೈಯೆಲ್ಲ ಪುಳಕವೇರಿ ಗದ್ಗದಿತ ಕಂಠನಾಗಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ಹೃದಯಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬಾಲಕೇಶವನಾಗಿ ಕುಣಿದಾಡಿದಾಗ ಸಂತೋಷಭರಿತನಾದ ಕನಕದಾಸ ವಾದಿರಾಜರಿಗೆ -(ಏಕತಾಳದ ಪೂರ್ವಿರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ-) <poem>ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ | ಮಾಯದ | ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ ॥ಪ ಸುಗುಣ ವಾದಿರಾಜರೇ ಮೂ | ಜಗವನು ತನ್ನುದರದೊಳಿಟ್ಟ ಅ.ಪ|</poem> <poem>ಶ್ರುತಿತತಿಗೆ ಗೋಚರಿಸದ ಅಚ್ಯುತನು ಭುವನಾದಿ ಮೂರ್ತಿ | ರತಿಪತಿಷಿತನು ಶೇಷಾದ್ಯಾರಾಧ್ಯನು I ಕ್ಷಿತಿಗಧಿಕ ವೇಲಾಪುರದ ಪತಿ ವೈಕುಂಠ ಕೇಶವನು | ಯತಿಯ ನೀನೋಡಯ್ಯ ಶರಣಾಗತನ ತೊಡೆಯಿಂ ಮಾಯವಾದ ॥೫॥ -ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ I</poem> 7a. ಅದೇ. 8. ಈ ಪದ್ಯ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸಂತೇನಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೆಂಬುವರು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕನಕದಾಸರು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪದಗಳು-ಎಂಬ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಧ್ಯ<noinclude></noinclude> 3s4h3dni8a7hr9xwyf9ztmygo5c5cjj 326334 326255 2026-10-24T07:48:59Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು {{Right|೬೫}} ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು”....7a) ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟವರು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದ ಜೈನ-ಮಾಧ್ವ-ಶೈವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಂಥ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಗಳಿಸಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜರಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಲಿಗೆ ಇದ್ದುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವಾದಿರಾಜರು, ತಮ್ಮ ಗುರುವರ್ಯರಾದ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಂಕಲ್ಪಾನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರೆಂಬ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಕನಕದಾಸರಲ್ಲಿ. ಇವರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇವರ ಅಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಡನೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಸಂಚಾರವನ್ನು ವಾದಿರಾಜರು ಮಾಡಿದ್ದರು. {{gapಒಮ್ಮೆ}} ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾಗ ಕನಕದಾಸರು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಚನ್ನಕೇಶವನ ಭಜನೆ ಮಾಡಿ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಓಲಾಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿಯು ಬಾಲಕೇಶವನಾಗಿ ಮುದ್ದು ಕೇಶವನಾಗಿ ತನ್ನೆದುರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಗೂಡಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠಭಾವಕ್ಕೇರಿ ಲೋಕವನ್ನೇ ಮರೆತು ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತರಾದರು. ಪಂಚಪ್ರಾಣಗಳು ಕಳೆಯೇರಿದವು, ಕಣ್ಗಳು ಆನಂದ ಬಾಷ್ಪ ಸುರಿಸಿದವು. ಮೈಯೆಲ್ಲ ಪುಳಕವೇರಿ ಗದ್ಗದಿತ ಕಂಠನಾಗಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ಹೃದಯಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬಾಲಕೇಶವನಾಗಿ ಕುಣಿದಾಡಿದಾಗ ಸಂತೋಷಭರಿತನಾದ ಕನಕದಾಸ ವಾದಿರಾಜರಿಗೆ -(ಏಕತಾಳದ ಪೂರ್ವಿರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ-) <poem>ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ | ಮಾಯದ | ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ ॥ಪ ಸುಗುಣ ವಾದಿರಾಜರೇ ಮೂ | ಜಗವನು ತನ್ನುದರದೊಳಿಟ್ಟ ಅ.ಪ|</poem> <poem>ಶ್ರುತಿತತಿಗೆ ಗೋಚರಿಸದ ಅಚ್ಯುತನು ಭುವನಾದಿ ಮೂರ್ತಿ | ರತಿಪತಿಷಿತನು ಶೇಷಾದ್ಯಾರಾಧ್ಯನು I ಕ್ಷಿತಿಗಧಿಕ ವೇಲಾಪುರದ ಪತಿ ವೈಕುಂಠ ಕೇಶವನು | ಯತಿಯ ನೀನೋಡಯ್ಯ ಶರಣಾಗತನ ತೊಡೆಯಿಂ ಮಾಯವಾದ ॥೫॥ -ಮಗುವು ಕಾಣಿರಣ್ಣ I</poem> 7a. ಅದೇ. 8. ಈ ಪದ್ಯ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸಂತೇನಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೆಂಬುವರು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕನಕದಾಸರು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪದಗಳು-ಎಂಬ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಧ್ಯ<noinclude></noinclude> 7slvhiaq5bbgmdx5sdnuwl1dnonsphs 104 106927 326269 295814 2026-10-24T07:10:32Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* Proofread */ 326269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೬೬}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} -ಈ ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜರು ತಾವೂ ತಮ್ಮ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದರೆಂಬ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಯುಂಟು. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಪವಾಡದ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.{{xxxx-smaller|೯}} ಇದು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಹುಚ್ಚು ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ತನ್ಮಯತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಭಕ್ತನಾದವನ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿನಿಲ್ಲುವ ಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಒಂದು ಹಂತ. ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾನಸಪೂಜಾಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋದ ಉಪಾಸಕರ ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತಾನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿ ಭಕ್ತನ ಭಾವನೆಗನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಮೂರ್ತೀಭವಿಸಿ ಭಾವಕೋಶದುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ತುಂಬಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯೇ. ಇಲ್ಲಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟವಿಧಾರ್ಚನೆಯಿಲ್ಲ. ಶರೀರವೇ ದೇಗುಲ ; ಹೃದಯವೇ ಮಂಟಪ ; ಜೀವ ಚೈತನ್ಯವೇ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿ ; ಅಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತಗೊಂಡುದೇ ಪರಮಾತ್ಮನ ಬಿಂಬ ; ಭಕ್ತನಾದವನ ಅಖಂಡ ಸ್ಮೃತಿಯೇ ಧ್ಯಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಸಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನರೆನಿಸಿದ ಪುರಂದರದಾಸರು ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ ಜೀವನ ಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.೧೦ ____ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ವಾದಿರಾಜರನ್ನುಳಿದು ಯಾರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ೯. ಇದು ಅಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೂ ಅಲ್ಲ ; ಭೂಮದರ್ಶನವೂ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕೆಳಗಿನ ಮಾತಿಗೊಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವೆನ್ನಬಹುದು. ೧೦. (i) ಪುರಂದರದಾಸರ “ಬಾರಯ್ಯ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ ಬಾರಯ್ಯ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ ನೀನೆನಗೆ ಧಾರುಣಿಯೊಳು ನಿನ್ನ ಮೂರುತಿ ತೋರುತ.." ಎಂದು ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ, “ಕೂಸಿನ ಕಂಡಿರಾ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ ಕಂಡಿರಾ...” ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ, “ಹರಿಕುಣಿದಾ ನಮ್ಮ ಹರಿ ಕುಣಿದಾ...” ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ “ಕಂಡೆನಾಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದನ...” ಎಂಬುದರಲ್ಲೂ ಈ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಭಾವ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಂಡ ದೇವಸೌಂದರ್ಯದ ಅನುಭೂತಿಯೇ ಇದು. (ii) ಹರಿಹರ ಮಹಾಕವಿಯ ಕುಂಬಾರ ಗುಂಡಯ್ಯನ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ "ಆಡಿದನಾ ಗುಂಡನ ಮುಂದೀಶ್ವರ..." ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದೂ ಇದೇ. ಅಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಆಡಿದ್ದು ಗುಂಡಯ್ಯನ ಹೃದಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ; ಬಾಹ್ಯಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಭಕ್ತಕವಿಯ ಭಾವಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದರೂ ಆದೀತು; ಲೋಕದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತ ಕಾಣಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು.<noinclude></noinclude> dlz5qm28iy0q078zzvfnftay8nyt4jv 326331 326269 2026-10-24T07:47:53Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೬೬}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap-ಈ}} ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜರು ತಾವೂ ತಮ್ಮ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದರೆಂಬ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಯುಂಟು. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಪವಾಡದ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.{{xxxx-smaller|೯}} ಇದು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಹುಚ್ಚು ನೆತ್ತಿಗೇರಿ ತನ್ಮಯತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಭಕ್ತನಾದವನ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿನಿಲ್ಲುವ ಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಒಂದು ಹಂತ. ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾನಸಪೂಜಾಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋದ ಉಪಾಸಕರ ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತಾನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿ ಭಕ್ತನ ಭಾವನೆಗನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಮೂರ್ತೀಭವಿಸಿ ಭಾವಕೋಶದುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ತುಂಬಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯೇ. ಇಲ್ಲಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟವಿಧಾರ್ಚನೆಯಿಲ್ಲ. ಶರೀರವೇ ದೇಗುಲ ; ಹೃದಯವೇ ಮಂಟಪ ; ಜೀವ ಚೈತನ್ಯವೇ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿ ; ಅಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತಗೊಂಡುದೇ ಪರಮಾತ್ಮನ ಬಿಂಬ ; ಭಕ್ತನಾದವನ ಅಖಂಡ ಸ್ಮೃತಿಯೇ ಧ್ಯಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಸಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನರೆನಿಸಿದ ಪುರಂದರದಾಸರು ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ ಜೀವನ ಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.೧೦ ____ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ವಾದಿರಾಜರನ್ನುಳಿದು ಯಾರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. {{gap೯.}} ಇದು ಅಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೂ ಅಲ್ಲ ; ಭೂಮದರ್ಶನವೂ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಖಂಡ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕೆಳಗಿನ ಮಾತಿಗೊಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವೆನ್ನಬಹುದು. {{gap೧೦}}. (i) ಪುರಂದರದಾಸರ “ಬಾರಯ್ಯ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ ಬಾರಯ್ಯ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ ನೀನೆನಗೆ ಧಾರುಣಿಯೊಳು ನಿನ್ನ ಮೂರುತಿ ತೋರುತ.." ಎಂದು ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ, “ಕೂಸಿನ ಕಂಡಿರಾ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ ಕಂಡಿರಾ...” ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ, “ಹರಿಕುಣಿದಾ ನಮ್ಮ ಹರಿ ಕುಣಿದಾ...” ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ “ಕಂಡೆನಾಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದನ...” ಎಂಬುದರಲ್ಲೂ ಈ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಭಾವ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಂಡ ದೇವಸೌಂದರ್ಯದ ಅನುಭೂತಿಯೇ ಇದು. {{gap(ii) }}ಹರಿಹರ ಮಹಾಕವಿಯ ಕುಂಬಾರ ಗುಂಡಯ್ಯನ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ "ಆಡಿದನಾ ಗುಂಡನ ಮುಂದೀಶ್ವರ..." ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದೂ ಇದೇ. ಅಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಆಡಿದ್ದು ಗುಂಡಯ್ಯನ ಹೃದಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ; ಬಾಹ್ಯಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಭಕ್ತಕವಿಯ ಭಾವಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದರೂ ಆದೀತು; ಲೋಕದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತ ಕಾಣಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು.<noinclude></noinclude> 57sjmpjafmkox4v98jr49hgjsqvnadd 104 106929 326233 295816 2026-10-24T06:32:08Z KAVITAYC 8757 326233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು 22 ಮಹಾದಾರ್ಶನಿಕರಾದ ವಾದಿರಾಜರು ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಭಾವದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಸರಾಯರಲ್ಲಿ ತಾವು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಂಡವರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇವರ ಬಗೆಗೆ ಗೌರವಾದರಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡವರು. ತಾವು ಮುಂದೆ ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಸೋದೆಮಠದ ಸ್ವಾಮಿತ್ವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಉಡುಪಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೂ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿಶೇಷವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಇವರಿಗಾಗಿ ಧೂಳಿದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯ ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿ, ಅವರು ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ಆ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ತಾನು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಧೂಳಿದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯಿಂದ ನೋಡಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯೆಂದೇ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರೂ ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಸುಲಭವೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬಗೆಗೆ ಕನಕದಾಸರು ಚಳುವಳಿ ಹೂಡಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಚತುರ್ವಣ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಚಳುವಳಿ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಂತಾದರೂ ಏನು? ಶೂದ್ರನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ತನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತೃಪ್ತನಾದ ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಂಶ. ಮಧ್ವಮತ ಪ್ರಮೇಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ-ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪ-ಉಪಾಸನೆ ಸ್ವರೂಪ- ಯೋಗ್ಯತೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಜೀವಗಣವಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟಲ್ಲವೆ? ಕೃಷ್ಣ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿರುವ ಮಾಧ್ವಪರಂಪರೆಯ ಎಂಟು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಸೊತ್ತಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಪೂಜಾರಿ ಪುರೋಹಿತ - ತಂತ್ರಿ - ಪಾಠಾಳಿ ಮೊದಲಾದ ಯಾವ ಗೋಜೂ ಅದಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಈ ಯತಿಗಳಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ 'ತಳಂಗಲ್ಲಿಗೆ' ಇಳಿಯುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲ, ವಿಗ್ರಹದ 'ಧ್ರುವಬೇರನ್ನು' ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂಜಾಕಾರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗುಡಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವೂ ಪರಾಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳದೇ ಆಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದು ತನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ; ಮಡಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರೇ ಆಗಲಿ ಇನ್ನಾರೇ ಆಗಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದ ಮಾತು.<noinclude></noinclude> mjaf24nne2og4vayw8cj8tscccxs0kf 104 106943 326302 295832 2026-10-24T07:30:11Z Malesh sannalagamannavar 8775 326302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಡುವುದೇ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವ್ಯಾಸ ಕೂಟದವರ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಹೇರಿದುದರ ಮುಖ್ಯೋದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.೧೫ ಈಶ್ವರನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಸರ್ವಕರ್ತೃತ್ವಾದಿಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಜ್ಞಾನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು? ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೊಂದು ಬಟ್ಟೆ ಜೀವನಕ್ಕೊಂದು ಬಟ್ಟೆ ಎಂದರೆ ಹೇಗೆ? ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವೇ ನನಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕನಕದಾಸ ಹೇಳಿದುದೇ ಸರಿ. ಪಂಚಮಹಾಭೂತ ತಶ್ವೇಶ್ವರರು ತತ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳೂ ದೇಹದೊಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣರಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲವೆ ? “ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದು ಸರ್ವಂ ಯಂಚಜಗತ್ಯಾಂ ಜಗತ್" ಎಂಬ ವೇದಾಂತ ನುಡಿಯ ಗತಿಯೇನು?- ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸತ್ಯವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಸತ್ಯವೂ ಆಗಬೇಕು. ಆಂತರಿಕ ಸತ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳಬೇಕು- ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತ ಕನಕದಾಸರ ಅಂತರಿಕಜ್ಞಾನ ಬಾಹ್ಯದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರವಸಾನಗೊಂಡಿದೆ. ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಈಶ್ವರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜಾತಿ-ಕುಲಗೋತ್ರಗಳು ಅಡ್ಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ತ್ರಿಕಾಲಾಬಾಧಿತಸತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಸಕೂಟದವರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪವಾಡವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ೧೫. ವ್ಯಾಸಕೂಟ-ದಾಸಕೂಟ : ವ್ಯಾಸಕೂಟವೆಂಬ ಮಾತು ವೇದವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ದ ; ದಾಸಕೂಟವೆಂಬುವು ಪುರಂದರ ಕನಕ ವಿಜಯ ಜಗನ್ನಾಥ ಮೊದಲಾದ ದಾಸ ವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ದ, ವ್ಯಾಸರ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಪರಮಪ್ರಮಾಣ. ಇವರು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ-ತರ್ಕ-ವ್ಯಾಕರಣಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಶಬ್ದಶಬ್ದ ಹಿಡಿದು ಹಿಂಜಿ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು. ಮಧ್ಯಮತ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಈ ಪಂಡಿತವರ್ಗವೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಸಕೂಟವೆನಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವರೆಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ದಾಸಕೂಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಗೀತಿಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಇಲ್ಲ. ಇವರೂ ಮಾಧ್ವಮತ ಪ್ರಮೇಯದಂತೆ ಜೀವಿಸುವವರು. ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ವೇದಾಂತಾದಿ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಜ್ಞಾನವೇ ಗತಿ ಎಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಭಾವದಾಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಕ್ತಿಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಾಯುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಆತೋನ್ನತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವವರು. ಈ ದಾಸ ಪಂಥವನ್ನು ಮಧ್ಯಮತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು- ವಾದಿರಾಜರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.<noinclude></noinclude> 1aluhnom5rw8dmnvw5jsrvim8jed1db 326304 326302 2026-10-24T07:33:23Z Malesh sannalagamannavar 8775 326304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೭೩ ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಡುವುದೇ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವ್ಯಾಸ ಕೂಟದವರ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಹೇರಿದುದರ ಮುಖ್ಯೋದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.೧೫ ಈಶ್ವರನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಸರ್ವಕರ್ತೃತ್ವಾದಿಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಜ್ಞಾನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು? ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೊಂದು ಬಟ್ಟೆ ಜೀವನಕ್ಕೊಂದು ಬಟ್ಟೆ ಎಂದರೆ ಹೇಗೆ? ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವೇ ನನಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕನಕದಾಸ ಹೇಳಿದುದೇ ಸರಿ. ಪಂಚಮಹಾಭೂತ ತಶ್ವೇಶ್ವರರು ತತ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳೂ ದೇಹದೊಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣರಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲವೆ ? “ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದು ಸರ್ವಂ ಯಂಚಜಗತ್ಯಾಂ ಜಗತ್" ಎಂಬ ವೇದಾಂತ ನುಡಿಯ ಗತಿಯೇನು?- ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸತ್ಯವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಸತ್ಯವೂ ಆಗಬೇಕು. ಆಂತರಿಕ ಸತ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳಬೇಕು- ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತ ಕನಕದಾಸರ ಅಂತರಿಕಜ್ಞಾನ ಬಾಹ್ಯದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರವಸಾನಗೊಂಡಿದೆ. ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಈಶ್ವರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜಾತಿ-ಕುಲಗೋತ್ರಗಳು ಅಡ್ಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ತ್ರಿಕಾಲಾಬಾಧಿತಸತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಸಕೂಟದವರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪವಾಡವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ೧೫. ವ್ಯಾಸಕೂಟ-ದಾಸಕೂಟ : ವ್ಯಾಸಕೂಟವೆಂಬ ಮಾತು ವೇದವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ದ ; ದಾಸಕೂಟವೆಂಬುವು ಪುರಂದರ ಕನಕ ವಿಜಯ ಜಗನ್ನಾಥ ಮೊದಲಾದ ದಾಸ ವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಬ್ದ, ವ್ಯಾಸರ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಪರಮಪ್ರಮಾಣ. ಇವರು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ-ತರ್ಕ-ವ್ಯಾಕರಣಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಶಬ್ದಶಬ್ದ ಹಿಡಿದು ಹಿಂಜಿ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು. ಮಧ್ಯಮತ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಈ ಪಂಡಿತವರ್ಗವೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಸಕೂಟವೆನಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವರೆಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ದಾಸಕೂಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಗೀತಿಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಇಲ್ಲ. ಇವರೂ ಮಾಧ್ವಮತ ಪ್ರಮೇಯದಂತೆ ಜೀವಿಸುವವರು. ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ವೇದಾಂತಾದಿ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಜ್ಞಾನವೇ ಗತಿ ಎಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಭಾವದಾಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಕ್ತಿಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಾಯುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಆತೋನ್ನತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವವರು. ಈ ದಾಸ ಪಂಥವನ್ನು ಮಧ್ಯಮತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು- ವಾದಿರಾಜರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.<noinclude></noinclude> mvnxqdsrn0qjrh0a0b29l4xguwl2i0b 104 106971 326356 295860 2026-10-24T09:07:24Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ಪವಾಡ ಕಲ್ಪನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರದ ಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ದೈವೀಭಾವನೆಯ ಕಂಚುಕ ತೊಡಿಸಿ, ಭಾವುಕರು ಹೇಳುವ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದೆ, ಎನ್ನಬಹುದು. ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಈಶ್ವರನೇ ಕಾರಣನೆಂದೂ, ಅವನ ಕೃಪೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ರೌದ್ರಗಳುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಜನತೆಯ ಭಾವನೆಗಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಪದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ. ಇಂಥ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯದಿಂದ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ, ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದರೂ ಸತ್ಯವೇನೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆಯೂ ಇಂಥ ಕೆಲವು ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆತಾಳಬೇಕೆ ? ನಾವು ನಂಬಿದ್ದ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿಲ್ಲವೇ ? ಈ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೇ ನಾವು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆ ? ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ವಿಶ್ವದ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹದೊಡನೆ ನಾವೂ ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಗತಿಯೇನು ? ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ತರುಣ ಜನಾಂಗದ ತಲೆತಿನ್ನುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಅವರು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೌದ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ, ಬಿರುಗಾಳಿ, ಸಮುದ್ರದ ರೌದ್ರ, ಸಿಡಿಲು ಹೊಡೆತ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವತೆ-ಯಾವ ಯೋಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ ? ಏನೇ ಆದರೂ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಿಶುವೇ ಅಲ್ಲವೆ ! ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಾಗ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಹೇಗೋ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಟ್ಟು ಬದುಕಿದ ನಿಜ. ಈಗಲೂ ಅದೇ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕೇನು ? ತಿಳಿದವರು ನಮ್ಮ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಂದಾರು ? ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸತ್ಯ ವಿಚಾರವೇ, ಆದರೂ ಈ ಮೂಲ್ಯಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡದ್ದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಬೆಳಸಬೇಕೆಂಬುದಷ್ಟೆ ಇಂದಿನ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಿಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗ.<noinclude></noinclude> ikd7u6hftvldcz3jnu4q2ga3j9l37wb 326385 326356 2026-10-24T09:31:01Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 326385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು{{Left|}}}} ಪವಾಡ ಕಲ್ಪನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರದ ಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ದೈವೀಭಾವನೆಯ ಕಂಚುಕ ತೊಡಿಸಿ, ಭಾವುಕರು ಹೇಳುವ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದೆ, ಎನ್ನಬಹುದು. ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಈಶ್ವರನೇ ಕಾರಣನೆಂದೂ, ಅವನ ಕೃಪೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ರೌದ್ರಗಳುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಜನತೆಯ ಭಾವನೆಗಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಪದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ. ಇಂಥ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯದಿಂದ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ, ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದರೂ ಸತ್ಯವೇನೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆಯೂ ಇಂಥ ಕೆಲವು ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆತಾಳಬೇಕೆ ? ನಾವು ನಂಬಿದ್ದ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿಲ್ಲವೇ ? ಈ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೇ ನಾವು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆ ? ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ವಿಶ್ವದ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹದೊಡನೆ ನಾವೂ ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಗತಿಯೇನು ? ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ತರುಣ ಜನಾಂಗದ ತಲೆತಿನ್ನುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಅವರು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವ ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೌದ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ, ಬಿರುಗಾಳಿ, ಸಮುದ್ರದ ರೌದ್ರ, ಸಿಡಿಲು ಹೊಡೆತ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವತೆ-ಯಾವ ಯೋಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ ? ಏನೇ ಆದರೂ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಿಶುವೇ ಅಲ್ಲವೆ ! ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಾಗ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಹೇಗೋ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಟ್ಟು ಬದುಕಿದ ನಿಜ. ಈಗಲೂ ಅದೇ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕೇನು ? ತಿಳಿದವರು ನಮ್ಮ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಂದಾರು ? ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸತ್ಯ ವಿಚಾರವೇ, ಆದರೂ ಈ ಮೂಲ್ಯಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡದ್ದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಬೆಳಸಬೇಕೆಂಬುದಷ್ಟೆ ಇಂದಿನ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಿಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗ.<noinclude></noinclude> sc2vrny6r53cxg0gzhlatmx5o94cu68 104 106975 326283 295864 2026-10-24T07:18:23Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 326283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ತೇರು ಎಳೆದ ವಿಚಾರ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಂದಲೇ ತೇರು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತು ಎಂಬ ವಿಚಾರ : ಇದೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿ ವಿಚಾರವೇ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಿರುಪತಿಯ ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸರು ಒಮ್ಮೆ ಹೋದಾಗ ತೇರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಗಳು ಹೊರಜಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿ ಎಳೆದರೂ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಜನಗಳ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು “ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೇಕೆ ಕೋಪ!" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ. ಬಾರೊ ಭಾಗ್ಯದ ನಿಧಿಯೇ ದಯಾಂಬುಧೇ । ಸಾರಿದರ್ಗಿತ್ತೆ ಸುಧೆ ವಾರಿಜಾದಿಕ ಮೋದಿ ॥ ಅ | ವಾರಿಜಾಧರ ಮುದದಿ ಸಾರ ಹೃದಯದಿ ಕೇರಿ - I ಕೇರಿಯಲಿ ಶೃಂಗಾರದಿ ಮೆರೆಯುವ ಅಪಾರ ದಯಾನಿಧಿ ॥ ಅ. ಪ ॥ ವಿಜಯ ನಿಮ್ಮಯ ಪಾದಭಜಕರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ | ವಿಜಯದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂತು ವಿಜಯಳ ಸಹಿತದಿ ವಿಜಯಮಾಡುಬಾರೋ || ವಿಜಯಸಾರಥಿ ಆದಿ । ವಿಜಯರಥದಿ ಪರರವಿಜನ ನೀ ಸೋಲಿಸಿ 1 ತ್ರಿಜಗ ವಿಜಯವೇಷ ವಿಜಯಗಿತ್ತು ಮೆರೆದೆ ಮೂರುತಿಯೇ ॥ ಬಾರೊ ಭಾಗ್ಯದ ನಿಧಿಯೇ,,,,,,,|| -ಹೀಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಚರಣಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತರ ಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತ ತೇರಿನ ಹೊರಜಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದುದೇ ತಡ ತೇರು ದಡದಡ ಮುಂದೆ ಹರಿದುಬಂತು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಜನತೆಯೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ದೈವೀಮಹಾಪುರುಷನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿತು. ಅಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ದೇವರು (ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು) ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು “ನನಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸರಿಗೇ ಕೊಡಿ ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪ್ಪದೆ ನನಗೇ ಅರ್ಪಿತವಾಗುವುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟ. ಜನ ಹಾಗೇ ಮಾಡಿತು. ತನ್ನ ಮುಂದೆ ರಾಶಿರಾಶಿಯಾಗಿ ಧನ ಕನಕದ ರಾಶಿ ಬೀಳತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಕನಕದಾಸ ಕಂಡು ಅದು ತಿರುಮಲೇಶನ ಸೊತ್ತೆಂದು ಕೈಯಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟದೆ, ಮಾನಸಪೂಜಾನಿರತನಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಅದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮಾಯವಾಗಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ರಾಶಿರಾಶಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟಿತು.<noinclude></noinclude> p3rtpar5cmwqlx5ugyi74xrpl32vf9f 326357 326283 2026-10-24T09:08:21Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>ತೇರು ಎಳೆದ ವಿಚಾರ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಂದಲೇ ತೇರು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತು ಎಂಬ ವಿಚಾರ : ಇದೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿ ವಿಚಾರವೇ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಿರುಪತಿಯ ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸರು ಒಮ್ಮೆ ಹೋದಾಗ ತೇರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಗಳು ಹೊರಜಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿ ಎಳೆದರೂ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನಕದಾಸರು ಆ ಜನಗಳ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು “ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೇಕೆ ಕೋಪ!" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ. ಬಾರೊ ಭಾಗ್ಯದ ನಿಧಿಯೇ ದಯಾಂಬುಧೇ । ಸಾರಿದರ್ಗಿತ್ತೆ ಸುಧೆ ವಾರಿಜಾದಿಕ ಮೋದಿ ॥ ಅ | ವಾರಿಜಾಧರ ಮುದದಿ ಸಾರ ಹೃದಯದಿ ಕೇರಿ - I ಕೇರಿಯಲಿ ಶೃಂಗಾರದಿ ಮೆರೆಯುವ ಅಪಾರ ದಯಾನಿಧಿ ॥ ಅ. ಪ ॥ ವಿಜಯ ನಿಮ್ಮಯ ಪಾದಭಜಕರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ | ವಿಜಯದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂತು ವಿಜಯಳ ಸಹಿತದಿ ವಿಜಯಮಾಡುಬಾರೋ || ವಿಜಯಸಾರಥಿ ಆದಿ । ವಿಜಯರಥದಿ ಪರರವಿಜನ ನೀ ಸೋಲಿಸಿ 1 ತ್ರಿಜಗ ವಿಜಯವೇಷ ವಿಜಯಗಿತ್ತು ಮೆರೆದೆ ಮೂರುತಿಯೇ ॥ ಬಾರೊ ಭಾಗ್ಯದ ನಿಧಿಯೇ,,,,,,,|| -ಹೀಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಚರಣಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತರ ಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತ ತೇರಿನ ಹೊರಜಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದುದೇ ತಡ ತೇರು ದಡದಡ ಮುಂದೆ ಹರಿದುಬಂತು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಜನತೆಯೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ದೈವೀಮಹಾಪುರುಷನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿತು. ಅಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ದೇವರು (ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು) ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು “ನನಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸರಿಗೇ ಕೊಡಿ ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪ್ಪದೆ ನನಗೇ ಅರ್ಪಿತವಾಗುವುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟ. ಜನ ಹಾಗೇ ಮಾಡಿತು. ತನ್ನ ಮುಂದೆ ರಾಶಿರಾಶಿಯಾಗಿ ಧನ ಕನಕದ ರಾಶಿ ಬೀಳತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಕನಕದಾಸ ಕಂಡು ಅದು ತಿರುಮಲೇಶನ ಸೊತ್ತೆಂದು ಕೈಯಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟದೆ, ಮಾನಸಪೂಜಾನಿರತನಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಅದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮಾಯವಾಗಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ರಾಶಿರಾಶಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟಿತು.<noinclude></noinclude> m8qdrl6qac1lkt4pmommvyapadyn6e1 104 106977 326358 295866 2026-10-24T09:09:20Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರಾದ ಕೆಲವು ದಾಸಕೂಟದವರು ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಈ ಕಥೆಗೂ ಈ ರೀತಿ ಕೈಕಾಲು ಮೂಡಿಸಿರುವುದು ಭಕ್ತನ ಭಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದೆಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರು ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಆ ಪದ್ಯವನ್ನೂ ಹಾಡಿರಬಹುದು. ತೇರೆಳೆಯುವಾಗ ಜನ ಕಡಿಮೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ; ಭಾರವಾದ ತೇರು ಮುಂದೆ ಬಂದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸ ಬರುವಹೊತ್ತಿಗೆ ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಗ ಮುಂದೆ ತೇರು ಸಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕನಕದಾಸರ ಮಹಿಮಾತಿಶಯಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದು. ಕಾಣಿಕೆಯ ವಿಚಾರವೂ ಅಷ್ಟೆ-ಇಂಥ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಭಕ್ತಿಜೀವನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಪರಿಪಾಠ. ಇವೆಲ್ಲ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕಾಣತಕ್ಕವುಗಳೇ ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕಾಂಶವನ್ನು ಮಹಿಮೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕತೆಗಳು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುದೇವರು ಊಟಮಾಡುವಾಗ, ನೀಡಿದ ಪ್ರಸಾದವೆಲ್ಲ ನೋಡುನೋಡುತ್ತಲೇ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭುದೇವರ ಆರೋಗಣೆಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ತತ್ತ್ವವೇ ಬೇರೆ ; ಇಲ್ಲಿನ ಸಂದರ್ಭವೇ ಬೇರೆ. ವಸ್ತುಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅರ್ಪಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತೆಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ; ಅದೇ ಗ್ರಾಹ್ಯ. (೩) ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯೊಂದು ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಂಜನಗೂಡಿಗೆ ಹೋದ ಕತೆ ದಾಸರು ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕೈಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭ : ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾದ ಭಯಂಕರ ಆನೆಯೊಂದು ಇತ್ತು. ಅದು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಜನಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಜಿಗಿದು ಕೊಂದುಬಿಡುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನ ಆನೆಯ ಅಪಾಯದ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರೂ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆದರದೆ, ಅವರಿಗೆ ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆಯನ್ನು ಪದ್ಯಮಾಡಿ ಹೇಳಿ, “ನಾನೂ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತನೇ ಆನೆಯೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ<noinclude></noinclude> jq3fp3423diiglvrwjs2bzrlbwf8yw7 104 106979 326286 295868 2026-10-24T07:19:36Z ~2026-56929-83 8793 326286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧}}{{Left|೮೮}} ನಮ್ಮಂಥ ದಾಸರನ್ನು ಅದೇಕೆ ಕೊಂದೀತು !"೨೩ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತು. ಕೂಡಿದ ಜನವೆಲ್ಲ ಚಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಗೊಂಡು ದಾರಿಸಿಕ್ಕತ್ತ ಓಡಿಹೋದರು. ಆನೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೊಂಡಿಲನ್ನೆತ್ತಿ ಘೀಳಿಡುತ್ತ ಕನಕದಾಸರಎದುರಿಗೇ ಬಂತು. ಅವರು ಎದೆಗುಂದಲಿಲ್ಲ. ನಗುನಗುತ್ತ ಎದುರಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಂತೆ “ಗಜರಾಜ,ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಏಕಪ್ಪಾ ಪೀಡೆಕೊಡುತ್ತೀಯೆ. ಸಾಕು ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾರಿಗೂ ಪೀಡೆಕೊಡಬೇಡ. ನಡೆ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನ ಸೇವೆಮಾಡಿ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೋ” -ಎಂದು ಮೈಮೇಲೆ ಕಯ್ಯಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆನೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ತನ್ನ ಮೈಮೇಲೆ ಎಳೆದು ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತು. ಅನಂತರ ಮೇಲೆದ್ದು ನಂಜನಗೂಡ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿತು.ಕನಕದಾಸ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆನೆಯನ್ನೊಪ್ಪಿಸಿದ. ಅದು ಕೊನೆವರೆಗೆ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನ ಸೇವೆಮಾಡಿತಂತೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಹರವಿನ ತಥ್ಯಾಂಶ ಏನೇ ಇರಲಿ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಪದ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಬಗೆಗೆ ವಿಶೇಷಾಸಕ್ತಿತೋರಿಸಿದ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆನೆ ಇವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಷಪ್ರಾಣಿಯೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆನೆಮತ್ತುಕುದುರೆಗಳುರಾಜಮಹಾರಾಜರ ಶಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂಪತ್ತಾಗಿದ್ದವು.ಇವಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದ ರಥವೇ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ {{gap}}೨೩. ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆಂಬುವನು ಪಾಂಡ್ಯದೇಶದ ದೊರೆ. ಇವನು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತ.ಈತ ಅಗಸ್ತ್ಯಋಷಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ ಒಂದಾನೊಂದು ಅವಿನಯಕಾರಣದಿಂದ ಶಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನಂತೆ. ಆನೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಸರೋವರವೊಂದರಲ್ಲಿನೀರುಕುಡಿಯಲು ಹೋದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಸಳೆ ಇದರ ಕಾಲನ್ನು ಬಲವಾಗಿಹಿಡಿದುಎಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕಾರಣದಿಂದಗಂಡಾಂತರದಆಸಮಯದಲ್ಲಿವಿಷ್ಣುದೇವನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲುದ್ಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅದರತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿದನೆಂಬುದೊಂದು ಪುರಾಣಕಥೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನಾಧರಿಸಿಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಕಡೆ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. “ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು....” ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ “ಕರಿರಾಜ ಕಷ್ಟದಲಿ ಆದಿಮೂಲಾ ಎಂದುಕರೆಯಲಾಕ್ಷಣ ಬಂದು ಒದಗಿದೆಯೋ ನರಹರಿಯೇ”- ಎಂದು ಬಂದಿರುವುದನ್ನುಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದೇ ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆ. ಈ ಕಥೆಗೆ ಇವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆ ಒಲವು ತೋರಿಸಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ.<noinclude></noinclude> 4g6m5eetp63ydwdutp5fbtwm2wn7z9i 326378 326286 2026-10-24T09:28:06Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ–೧}}{{Left|೮೮}} ನಮ್ಮಂಥ ದಾಸರನ್ನು ಅದೇಕೆ ಕೊಂದೀತು !"೨೩ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತು. ಕೂಡಿದ ಜನವೆಲ್ಲ ಚಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಗೊಂಡು ದಾರಿಸಿಕ್ಕತ್ತ ಓಡಿಹೋದರು. ಆನೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೊಂಡಿಲನ್ನೆತ್ತಿ ಘೀಳಿಡುತ್ತ ಕನಕದಾಸರಎದುರಿಗೇ ಬಂತು. ಅವರು ಎದೆಗುಂದಲಿಲ್ಲ. ನಗುನಗುತ್ತ ಎದುರಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಂತೆ “ಗಜರಾಜ,ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಏಕಪ್ಪಾ ಪೀಡೆಕೊಡುತ್ತೀಯೆ. ಸಾಕು ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾರಿಗೂ ಪೀಡೆಕೊಡಬೇಡ. ನಡೆ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನ ಸೇವೆಮಾಡಿ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೋ” -ಎಂದು ಮೈಮೇಲೆ ಕಯ್ಯಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆನೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ತನ್ನ ಮೈಮೇಲೆ ಎಳೆದು ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತು. ಅನಂತರ ಮೇಲೆದ್ದು ನಂಜನಗೂಡ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿತು.ಕನಕದಾಸ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆನೆಯನ್ನೊಪ್ಪಿಸಿದ. ಅದು ಕೊನೆವರೆಗೆ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನ ಸೇವೆಮಾಡಿತಂತೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಹರವಿನ ತಥ್ಯಾಂಶ ಏನೇ ಇರಲಿ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಪದ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಬಗೆಗೆ ವಿಶೇಷಾಸಕ್ತಿತೋರಿಸಿದ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆನೆ ಇವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಷಪ್ರಾಣಿಯೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆನೆಮತ್ತುಕುದುರೆಗಳುರಾಜಮಹಾರಾಜರ ಶಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂಪತ್ತಾಗಿದ್ದವು.ಇವಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದ ರಥವೇ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ {{gap}}೨೩. ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆಂಬುವನು ಪಾಂಡ್ಯದೇಶದ ದೊರೆ. ಇವನು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತ.ಈತ ಅಗಸ್ತ್ಯಋಷಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ ಒಂದಾನೊಂದು ಅವಿನಯಕಾರಣದಿಂದ ಶಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನಂತೆ. ಆನೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಸರೋವರವೊಂದರಲ್ಲಿನೀರುಕುಡಿಯಲು ಹೋದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಸಳೆ ಇದರ ಕಾಲನ್ನು ಬಲವಾಗಿಹಿಡಿದುಎಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕಾರಣದಿಂದಗಂಡಾಂತರದಆಸಮಯದಲ್ಲಿವಿಷ್ಣುದೇವನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲುದ್ಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅದರತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿದನೆಂಬುದೊಂದು ಪುರಾಣಕಥೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನಾಧರಿಸಿಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಕಡೆ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. “ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು....” ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ “ಕರಿರಾಜ ಕಷ್ಟದಲಿ ಆದಿಮೂಲಾ ಎಂದುಕರೆಯಲಾಕ್ಷಣ ಬಂದು ಒದಗಿದೆಯೋ ನರಹರಿಯೇ”- ಎಂದು ಬಂದಿರುವುದನ್ನುಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದೇ ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆ. ಈ ಕಥೆಗೆ ಇವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆ ಒಲವು ತೋರಿಸಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ.<noinclude></noinclude> r1z45z74kzjwh3ujzwiax7zghag85ki 104 106981 326337 295870 2026-10-24T07:51:27Z Chandrashekhar bhosale 8754 326337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೮೯ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವಹೃದಯ, ಗಜಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳೊಡನೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನರಿಯದವರ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಕನಕದಾಸರು ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳ ನಾಳ್ವಭುವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಇವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವಾದ ವಿಜಯ ನಗರದ ಅರಸುಗಳ ಆನೆಗಳ ಸೈನ್ಯ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧ ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆ ಆನೆಗಳ ಹೃದಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅರಿವು ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿ, ಮಾನವಸ್ನೇಹ, ದೈವೀಶಕ್ತಿಗಳ ಮರ್ಮವನ್ನರಿತ ಇವನು ತನ್ನ ಸಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆದುರಾಗಿ ಬಂದ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನಾದೀತು. ಸಾತ್ವಿಕಪ್ರವೃತ್ತಿಯ, ಯೋಗ ಮಾರ್ಗನಿರತರಾದವರ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಎಂಥ ಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಅದು ಬಾಧೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾತಂಜಲಿ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೃಗಬಾಧಾನಿವಾರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು “ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ತತ್ಪನ್ನಿಧ್ವ(೨-೨೫) ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ವೈಷ್ಣವ ಯೋಗಿಯೇ ಆಗಿದ್ದ ಇವನ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಉದ್ದುದ್ಧಗೊಂಡು ಆನೆ ಇವನ ವಶಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಮಹಾಭಕ್ತನಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಯೇ. ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆಂದೇ ಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನ. ಕನಕದಾಸರ ಈ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀತು. ಈ ಕಥೆಯ ಬಗೆಗೆ ಪವಾಡದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆನೆಯೊಡನೆ ಅಭೇದ ರೂಪಕದಿಂದ ಹಾಡಿದ ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಾಡೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಕೃತ ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೇ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಆ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ :<noinclude></noinclude> d86qce7f6vdt2pinkb2u3rkddbh4pz6 326355 326337 2026-10-24T09:06:08Z ~2026-56929-83 8793 326355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೮೯ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವಹೃದಯ, ಗಜಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳೊಡನೆವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದಕ್ಕೆಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನರಿಯದವರ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಕನಕದಾಸರುಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳನಾಳ್ವಭುವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನುವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಇವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸುಗಳ ಆನೆಗಳ ಸೈನ್ಯ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧ ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆಆನೆಗಳ ಹೃದಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅರಿವು ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿ, ಮಾನವಸ್ನೇಹ, ದೈವೀಶಕ್ತಿಗಳ ಮರ್ಮವನ್ನರಿತಇವನು ತನ್ನ ಸಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆದುರಾಗಿಬಂದ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನಾದೀತು.ಸಾತ್ವಿಕಪ್ರವೃತ್ತಿಯ, ಯೋಗ ಮಾರ್ಗನಿರತರಾದವರ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಎಂಥಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಅದು ಬಾಧೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾತಂಜಲಿಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೃಗಬಾಧಾನಿವಾರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು “ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ತತ್ಪನ್ನಿಧ್ವ(೨-೨೫) ಎಂಬಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ವೈಷ್ಣವ ಯೋಗಿಯೇಆಗಿದ್ದ ಇವನ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಉದ್ದುದ್ಧಗೊಂಡು ಆನೆಇವನ ವಶಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಮಹಾಭಕ್ತನಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನುಗೆದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಯೇ. ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆಂದೇ ಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನ.ಕನಕದಾಸರ ಈ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆಹತ್ತಿಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀತು. ಈ ಕಥೆಯ ಬಗೆಗೆಪವಾಡದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಆನೆಯೊಡನೆ ಅಭೇದ ರೂಪಕದಿಂದ ಹಾಡಿದ ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಹಾಡೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಕೃತ ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೇಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದುನಿರ್ಣಯಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಆ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ :<noinclude></noinclude> dzjfkufck09qniftc6a0r227sor64cp 326366 326355 2026-10-24T09:21:32Z ~2026-56929-83 8793 326366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude> ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೮೯ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವಹೃದಯ, ಗಜಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳೊಡನೆವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದಕ್ಕೆಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನರಿಯದವರ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಕನಕದಾಸರುಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳನಾಳ್ವಭುವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನುವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಇವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸುಗಳ ಆನೆಗಳ ಸೈನ್ಯ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧ ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆಆನೆಗಳ ಹೃದಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅರಿವು ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿ, ಮಾನವಸ್ನೇಹ, ದೈವೀಶಕ್ತಿಗಳ ಮರ್ಮವನ್ನರಿತಇವನು ತನ್ನ ಸಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆದುರಾಗಿಬಂದ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನಾದೀತು.ಸಾತ್ವಿಕಪ್ರವೃತ್ತಿಯ, ಯೋಗ ಮಾರ್ಗನಿರತರಾದವರ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಎಂಥಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಅದು ಬಾಧೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾತಂಜಲಿಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೃಗಬಾಧಾನಿವಾರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು “ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ತತ್ಪನ್ನಿಧ್ವ ವೈರಾಗ್ಯತಃ(೨-೨೫) ಎಂಬಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ವೈಷ್ಣವ ಯೋಗಿಯೇಆಗಿದ್ದ ಇವನ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಉದ್ದುದ್ಧಗೊಂಡು ಆನೆಇವನ ವಶಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಮಹಾಭಕ್ತನಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನುಗೆದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಯೇ. ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆಂದೇ ಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನ.ಕನಕದಾಸರ ಈ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆಹತ್ತಿಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀತು. ಈ ಕಥೆಯ ಬಗೆಗೆಪವಾಡದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಆನೆಯೊಡನೆ ಅಭೇದ ರೂಪಕದಿಂದ ಹಾಡಿದ ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಹಾಡೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಕೃತ ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೇಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದುನಿರ್ಣಯಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಆ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ :<noinclude></noinclude> ll4djo0369ireh10ddr1hrb8c4bhxz8 326388 326366 2026-10-24T09:31:51Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude> ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೮೯ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಗಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಶ್ವಹೃದಯ, ಗಜಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳೊಡನೆವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದಕ್ಕೆಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನರಿಯದವರ ಮಾತನ್ನು ಇವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಕನಕದಾಸರುಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳನಾಳ್ವಭುವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನುವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಇವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸುಗಳ ಆನೆಗಳ ಸೈನ್ಯ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧ ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆಆನೆಗಳ ಹೃದಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅರಿವು ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿ, ಮಾನವಸ್ನೇಹ, ದೈವೀಶಕ್ತಿಗಳ ಮರ್ಮವನ್ನರಿತಇವನು ತನ್ನ ಸಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆದುರಾಗಿಬಂದ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನಾದೀತು.ಸಾತ್ವಿಕಪ್ರವೃತ್ತಿಯ, ಯೋಗ ಮಾರ್ಗನಿರತರಾದವರ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಎಂಥಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಅದು ಬಾಧೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾತಂಜಲಿಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೃಗಬಾಧಾನಿವಾರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು “ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ತತ್ಪನ್ನಿಧ್ವ ವೈರಾಗ್ಯತಃ(೨-೨೫) ಎಂಬಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ವೈಷ್ಣವ ಯೋಗಿಯೇಆಗಿದ್ದ ಇವನ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಉದ್ದುದ್ಧಗೊಂಡು ಆನೆಇವನ ವಶಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಮಹಾಭಕ್ತನಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನುಗೆದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಯೇ. ಇಂಥ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆಂದೇ ಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನ.ಕನಕದಾಸರ ಈ ಸಮ್ಯಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆಹತ್ತಿಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀತು. ಈ ಕಥೆಯ ಬಗೆಗೆಪವಾಡದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಆನೆಯೊಡನೆ ಅಭೇದ ರೂಪಕದಿಂದ ಹಾಡಿದ ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಹಾಡೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಕೃತ ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೇಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದುನಿರ್ಣಯಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಆ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ :<noinclude></noinclude> 8l3mzebag491ryrjvp4wvsa7pegdei4 104 106985 326344 295874 2026-10-24T07:55:35Z Chandrashekhar bhosale 8754 326344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>೯೦ ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ-ನೀವೆಲ್ಲರು ಆನಂದ ಪಡೆಯಿರಯ್ಯ....-- ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ-ನೀವೆಲ್ಲರು ಆನಂದ ಪಡೆಯಿರಯ್ಯ....-- ತಾನು ತನ್ನವರೆಂಬ ಮಾನವರ ಸಲಹಿದ | ಅ. ಪ | ಪಾಂಡು ಚಕ್ರೇಶನ ಸುತಗೆ ಒಲಿದ ಆನೆ | ಕಡುಗಲಿ ಮಾಗಧನ ಒರಸಿದಾನೆ | ಹಿಂಡುಗೋವಳರೊಳು ಹಿರಿಯನ ಕಳೆಯದಾನ | ಲಂಡರಿಗೆ ಎದೆಗೊಡುವ ಪುಂಡ ಆನ ಬಾಲಕನ ನುಡಿಗಳೆ ಖಳನ ಸೀಳಿದಾನ 1 ಪಾಲುಂಡು ವಿದುರನ ಸಲಹಿದಾನ ಲೋಲಾಕ್ಷಿಯ ಮಾನಭಂಗಕ್ಕೊದಗಿದಾನೆ ಖೂಳ ಶಿಶುಪಾಲನ ಸೀಳಿದಾನ ಅಜಮಿಳನಿಗೆ ನಿಜಪದವಿಯ ಕೊಟ್ಟಾನೆ | ಕುಜನರೆಲ್ಲರನು ವರ್ಜಿಸಿದಾನೆ I ಅಜಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವನ | ತ್ರಿಜಗವಲ್ಲಭ ತಾನು ಭಜಕರ ವಶವಾನ | ೩ | # ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ | -ಆನೆಯ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ವಿಶೇಷವನ್ನು ಕನಕದಾಸರು ಕಂಡುಂಡವರೆಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಪದ್ಯಗಳೇ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.೪ ೨೪. ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಆನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿ ಆರೋಪಿಸಿ ಹೇಳುವ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ (ಸಂತೇಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ- ೧೯೫೨). ಆನೆ ಬರುತಾದ ನೋಡಮ್ಮ | ಮುದ್ದಾನಬರುತಾದ ನೋಡಮ್ಮ | ಪ | ಆನೆ ಬರುತಾದ ಎಲ್ಲರು ನೋಡಿರಿ ಒಂದಾನೆಯಕೊಂದ ಮದ್ದಾನೆ ಏನಂತ ಹೇಳಲಿ ಎಲ್ಲದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೆ ತಾನಾಗಿ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ |ಅ.ಪ.|| ನೀರೊಳು ಮುಳುಗಿ ಖಳನಕೊಂದು ! ವೇದ ತಂದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮದ್ದಾನೆ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದೊಳಗಿದ್ದ | ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ಮದಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ ॥ ೧ ॥ ದಶದಿಕ್ಕಿನೊಳು ಘಂಟೆ ಢಣಿರೆಂದು ಬರುತಿದೆ | ಕುಸುಮಶರನ ಪತ್ರಮಾನ || ದಶಕಂಠನಕೊಂದು ಅನುಜಗೆಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿದ | ದಶರಥಸುತನೆಂಬೊ ಮದಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ ||೨| .......(-3) -ಹೀಗೆ ಐದುನುಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪದ್ಯ ಪ್ರಕೃತ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ.<noinclude></noinclude> 941xetxs5d15h23omzee2ok7z3sostg 326346 326344 2026-10-24T08:51:23Z Chandrashekhar bhosale 8754 /* Proofread */ 326346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Chandrashekhar bhosale" /></noinclude>೯೦ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ-ನೀವೆಲ್ಲರು ಆನಂದ ಪಡೆಯಿರಯ್ಯ....-- ||ಪ | ತಾನು ತನ್ನವರೆಂಬ ಮಾನವರ ಸಲಹಿದ || ಅ. ಪ || ಪಾಂಡು ಚಕ್ರೇಶನ ಸುತಗೆ ಒಲಿದ ಆನೆ | ಕಡುಗಲಿ ಮಾಗಧನ ಒರಸಿದಾನೆ || ಹಿಂಡುಗೋವಳರೊಳು ಹಿರಿಯನ ಕಳೆಯದಾನೆ || ಲಂಡರಿಗೆ ಎದೆಗೊಡುವ ಪುಂಡ ಆನ ಬಾಲಕನ ನುಡಿಗಳೆ ಖಳನ ಸೀಳಿದಾನೆ | ಪಾಲುಂಡು ವಿದುರನ ಸಲಹಿದಾನ ಲೋಲಾಕ್ಷಿಯ ಮಾನಭಂಗಕ್ಕೊದಗಿದಾನೆ ಖೂಳ ಶಿಶುಪಾಲನ ಸೀಳಿದಾನ ಅಜಮಿಳನಿಗೆ ನಿಜಪದವಿಯ ಕೊಟ್ಟಾನೆ | ಕುಜನರೆಲ್ಲರನು ವರ್ಜಿಸಿದಾನೆ I ಅಜಪಿತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವನ | ತ್ರಿಜಗವಲ್ಲಭ ತಾನು ಭಜಕರ ವಶವಾನ | ೩ | # ಆನೆಯ ನೋಡಿರಯ್ಯ | -ಆನೆಯ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ವಿಶೇಷವನ್ನು ಕನಕದಾಸರು ಕಂಡುಂಡವರೆಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಪದ್ಯಗಳೇ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ೨೪. ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಆನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿ ಆರೋಪಿಸಿ ಹೇಳುವ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ (ಸಂತೇಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ- ೧೯೫೨). ಆನೆ ಬರುತಾದ ನೋಡಮ್ಮ | ಮುದ್ದಾನಬರುತಾದ ನೋಡಮ್ಮ | ಪ | ಆನೆ ಬರುತಾದ ಎಲ್ಲರು ನೋಡಿರಿ ಒಂದಾನೆಯಕೊಂದ ಮದ್ದಾನೆ ಏನಂತ ಹೇಳಲಿ ಎಲ್ಲದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೆ ತಾನಾಗಿ ಮದ ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ |ಅ.ಪ.|| ನೀರೊಳು ಮುಳುಗಿ ಖಳನಕೊಂದು ! ವೇದ ತಂದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮದ್ದಾನೆ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದೊಳಗಿದ್ದ | ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ಮದಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ ॥ ೧ ॥ ದಶದಿಕ್ಕಿನೊಳು ಘಂಟೆ ಢಣಿರೆಂದು ಬರುತಿದೆ | ಕುಸುಮಶರನ ಪತ್ರಮಾನ || ದಶಕಂಠನಕೊಂದು ಅನುಜಗೆಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿದ | ದಶರಥಸುತನೆಂಬೊ ಮದಸೊಕ್ಕಿದಾನೆ ||೨|| ..............................................(೩-೫) -ಹೀಗೆ ಐದುನುಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪದ್ಯ ಪ್ರಕೃತ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆಂದು ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ.<noinclude></noinclude> 9oxsaguaak3tds338s5z6vit0p4615k 104 106987 326241 295876 2026-10-24T06:46:36Z Vijay Mannikeri 8782 326241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೯೧ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಆನೆ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಂತೂ ಆನೆಯ ಬಗೆಗೆ ಆನೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಈ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡೇ ದಾಸಕೂಟದವರೋ ಅಥವಾ ಪುರಾಣ ಪ್ರವಚನಕಾರರೋ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಂಜನಗೂಡಿಗೆ ಹೋದ ಆನೆಯ ಕಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೋ, ಆ ಕಥೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಧ್ವನಿತವಾಗುವಂತೆ ದಾಸರು ಹಾಡುಹಾಡಿದರೋ ಹೇಳಲಾಗದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೇನೂ ನಡೆದಿರಲಾರದ ಅಘಟಿತ ಘಟನೆಯ ಕಥೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾಣದ ವಿಷಯ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಹೃದಯದ ಬಗೆಗೆ ಗಾಂಭೀರ್ಯ-ರೌದ್ರಗಳ ರೀತಿನೀತಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. '''ಇತರ ಕೆಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳು''' (೧) ಕನಕದಾಸ ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಿ ದಾಸದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಮೇಲೆ ಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು 'ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋಗೋಣ ನಡೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತಾಯಿತಂತೆ. “ನೀನೇ ಹೋಗೋಣವೆಂದಾಗ ತಡವೇಕೆ ದೇವಾ' ಎಂದು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೆಗಲಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆದೇಬಿಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕಾರು ಜನ ಆಯಾಸದಿಂದ ಕಿತ್ತು ಹೊರಬೇಕಾದ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಕಿತ್ತು ಹೆಗಲೇರಿಸಿದ್ದು ಪರಮಾಶ್ವರ್ಯವೇ. ಬಾಡ ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಇವರು ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಊರ ಜನ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಬಂದರಂತೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ 'ಕಂದೂರು' ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸ ಬಂದಿದ್ದನಂತೆ. ಜನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಬಂದು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿ ತರುಬಿನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ತ ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಭಯಂಕರ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ೨೫. ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರ-ಸಂಗೂರು-ಹಾವೇರಿಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆ ಪಚಲಿತವಿದೆ. ಕಂದೂರು ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಊರು. ಇಲ್ಲಿ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸನ ಭಕ್ತರು. ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಈ ಊರ ಮೂಲಕವೇ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮಾ-ವರದಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನ ದಾಟಿ ನಾಗನೂರು ಮೂಲಕ ಹಾವೇರಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮೈಲು ದೂರವಿರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ ತಲುಪಬೇಕು, ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ೨೨-೨೩ ಮೈಲು ದೂರವಾಗಬಹುದು.<noinclude></noinclude> ftcpxei31l6u1xzxys2kreyick5tqb4 326352 326241 2026-10-24T09:03:12Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೯೧ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಆನೆ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಂತೂ ಆನೆಯ ಬಗೆಗೆ ಆನೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಈ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡೇ ದಾಸಕೂಟದವರೋ ಅಥವಾ ಪುರಾಣ ಪ್ರವಚನಕಾರರೋ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಂಜನಗೂಡಿಗೆ ಹೋದ ಆನೆಯ ಕಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೋ, ಆ ಕಥೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಧ್ವನಿತವಾಗುವಂತೆ ದಾಸರು ಹಾಡುಹಾಡಿದರೋ ಹೇಳಲಾಗದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೇನೂ ನಡೆದಿರಲಾರದ ಅಘಟಿತ ಘಟನೆಯ ಕಥೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾಣದ ವಿಷಯ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಹೃದಯದ ಬಗೆಗೆ ಗಾಂಭೀರ್ಯ-ರೌದ್ರಗಳ ರೀತಿನೀತಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. '''ಇತರ ಕೆಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳು''' (೧) ಕನಕದಾಸ ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಿ ದಾಸದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಮೇಲೆ ಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು 'ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋಗೋಣ ನಡೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತಾಯಿತಂತೆ. “ನೀನೇ ಹೋಗೋಣವೆಂದಾಗ ತಡವೇಕೆ ದೇವಾ' ಎಂದು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೆಗಲಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆದೇಬಿಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕಾರು ಜನ ಆಯಾಸದಿಂದ ಕಿತ್ತು ಹೊರಬೇಕಾದ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಕಿತ್ತು ಹೆಗಲೇರಿಸಿದ್ದು ಪರಮಾಶ್ವರ್ಯವೇ. ಬಾಡ ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಇವರು ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಊರ ಜನ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಬಂದರಂತೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ 'ಕಂದೂರು' ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸ ಬಂದಿದ್ದನಂತೆ. ಜನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಬಂದು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿ ತರುಬಿನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ತ ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಭಯಂಕರ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ೨೫. ಬಾಡ-ಬಂಕಾಪುರ-ಸಂಗೂರು-ಹಾವೇರಿಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆ ಪಚಲಿತವಿದೆ. ಕಂದೂರು ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಊರು. ಇಲ್ಲಿ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ಕನಕದಾಸನ ಭಕ್ತರು. ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಈ ಊರ ಮೂಲಕವೇ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮಾ-ವರದಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನ ದಾಟಿ ನಾಗನೂರು ಮೂಲಕ ಹಾವೇರಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮೈಲು ದೂರವಿರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ ತಲುಪಬೇಕು, ಬಂಕಾಪುರದಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ೨೨-೨೩ ಮೈಲು ದೂರವಾಗಬಹುದು.<noinclude></noinclude> hpa91yxmbqusqc4dp518kz7zhzqir95 104 106988 326248 295877 2026-10-24T06:54:43Z Vijay Mannikeri 8782 326248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>69 ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಬಂದ ಜನ ತಮ್ಮೂರತ್ತ ಬೆಂಕಿಬಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಊರಕಡೆ ಓಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕನಕದಾಸನಿಗೆ ಇದೊಂದೂ ಗೊತ್ತಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನು"ಬದುಕಿದೆನು ಬದುಕಿದೆನು ಭವಹಿಂಗಿತು. ಪದುಮನಾಭನ ಪಾದದೊಲುಮೆಯೆನಗಾಯಿತು” ಎನ್ನುತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಲಿದ್ದ. ಬಡ ಬಂಕಾಪುರದ ಜನ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ! ಬೆಂಕಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಹೊಗೆಯೂ ಇಲ್ಲ ! ಇದು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯೆಂದು ಅವನಲ್ಲಿಗೆ ಪುನಃ ಓಡಿಬಂದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರಂತೆ. ಕನಕದಾಸನೋರ್ವನೇ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ದೂರದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದನೆನ್ನುವುದೂ, ಪ್ರತಿಭಟಿಸ ಬಂದ ಜನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತೆನ್ನುವದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳೇ. ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಯೋಚನೆಮಾಡಿದರೂ ಸಂಭವವೆಂದು ಹೇಳಲಿಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಗವದ್ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪವಾಡ ಕಲ್ಪನೆಯ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿ, ಪ್ರಚಾರಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಹಳೆಗಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ವಿಗ್ರಹ ದೊಡ್ಡದು, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಮನುಷ್ಯ ಸುಮಾರು ೨೨-೨೩ ಮೈಲು ದೂರದವರೆಗೆ ಈ ವಿಗ್ರಹ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಸಂಭವವೇ ಎಂದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅನ್ನಿಸದಿರದು. (ದೈವೀಘಟನೆಯೆಂದು ವಾದ ವಿವಾದ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ). (೨) ಕನಕದಾಸರು ಒಮ್ಮೆ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೋದರು. ಬಹಳ ಹಸಿವಾಯಿತು. ಪ್ರಸಾದ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನ ವೇಷದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು “ಕನಕದಾಸಾ ಬಹಳ ಹಸಿವಾಗಿದೆ ನನಗೇನಾದರೂ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಕೊಡು” ಎಂದ. ತನ್ನ ಗೋಪಾಲಬುಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಟ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದನ್ನರೊಟ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ದೇವರು ತಿಂದು ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡು “ಕನಕದಾಸ, ನೀನು ಹಸಿದಿದ್ದರೂ ಮೊದಲು ನನಗೆ ಊಟಮಾಡಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ, ಇಗೋ ತೆಗೆದುಕೋ ಈ ಆಭರಣವನ್ನು ಮೊದಲು ಊಟಮಾಡಿ ಬಾ”-ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣವನ್ನೇ ದಾಸರ ಕೈಗೆ ಕೊಡಲು ಅದನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ವರ್ತಕರೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು 'ದಮ್ಮಡಿ'ಗಳಿಗೆ ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟು ಊಟಮಾಡಿ ತೃಪ್ತನಾದ. ಮುಂದೆ ಆಭರಣದ ಹಗರಣ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸನ ಮೇಲೆ<noinclude></noinclude> tlyzb0cwraklfu0uwbylaubpyrhot7n 326353 326248 2026-10-24T09:04:23Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>೬೯ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಬಂದ ಜನ ತಮ್ಮೂರತ್ತ ಬೆಂಕಿಬಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಊರಕಡೆ ಓಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕನಕದಾಸನಿಗೆ ಇದೊಂದೂ ಗೊತ್ತಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನು"ಬದುಕಿದೆನು ಬದುಕಿದೆನು ಭವಹಿಂಗಿತು. ಪದುಮನಾಭನ ಪಾದದೊಲುಮೆಯೆನಗಾಯಿತು” ಎನ್ನುತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಲಿದ್ದ. ಬಡ ಬಂಕಾಪುರದ ಜನ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ! ಬೆಂಕಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಹೊಗೆಯೂ ಇಲ್ಲ ! ಇದು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯೆಂದು ಅವನಲ್ಲಿಗೆ ಪುನಃ ಓಡಿಬಂದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರಂತೆ. ಕನಕದಾಸನೋರ್ವನೇ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ದೂರದ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದನೆನ್ನುವುದೂ, ಪ್ರತಿಭಟಿಸ ಬಂದ ಜನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತೆನ್ನುವದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳೇ. ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಯೋಚನೆಮಾಡಿದರೂ ಸಂಭವವೆಂದು ಹೇಳಲಿಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಗವದ್ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪವಾಡ ಕಲ್ಪನೆಯ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿ, ಪ್ರಚಾರಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಹಳೆಗಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ವಿಗ್ರಹ ದೊಡ್ಡದು, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಮನುಷ್ಯ ಸುಮಾರು ೨೨-೨೩ ಮೈಲು ದೂರದವರೆಗೆ ಈ ವಿಗ್ರಹ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಸಂಭವವೇ ಎಂದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅನ್ನಿಸದಿರದು. (ದೈವೀಘಟನೆಯೆಂದು ವಾದ ವಿವಾದ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ). (೨) ಕನಕದಾಸರು ಒಮ್ಮೆ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೋದರು. ಬಹಳ ಹಸಿವಾಯಿತು. ಪ್ರಸಾದ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನ ವೇಷದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು “ಕನಕದಾಸಾ ಬಹಳ ಹಸಿವಾಗಿದೆ ನನಗೇನಾದರೂ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಕೊಡು” ಎಂದ. ತನ್ನ ಗೋಪಾಲಬುಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಟ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದನ್ನರೊಟ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ದೇವರು ತಿಂದು ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡು “ಕನಕದಾಸ, ನೀನು ಹಸಿದಿದ್ದರೂ ಮೊದಲು ನನಗೆ ಊಟಮಾಡಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ, ಇಗೋ ತೆಗೆದುಕೋ ಈ ಆಭರಣವನ್ನು ಮೊದಲು ಊಟಮಾಡಿ ಬಾ”-ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣವನ್ನೇ ದಾಸರ ಕೈಗೆ ಕೊಡಲು ಅದನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ವರ್ತಕರೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು 'ದಮ್ಮಡಿ'ಗಳಿಗೆ ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟು ಊಟಮಾಡಿ ತೃಪ್ತನಾದ. ಮುಂದೆ ಆಭರಣದ ಹಗರಣ ನಡೆಯಿತು. ಕನಕದಾಸನ ಮೇಲೆ<noinclude></noinclude> 19gaa9h026b0m8hxypvz7y0061qah25 104 106989 326234 295879 2026-10-24T06:35:07Z Sk2684 8774 326234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು. ೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> ldz7u9sb8h3307eco630s8fpsza0nxn 326262 326234 2026-10-24T07:02:52Z Sk2684 8774 /* Not proofread */ 326262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು. ೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ. ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> d812uiop20ynm313xwr9lj8sef9koa7 326267 326262 2026-10-24T07:09:12Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು. ೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ. ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> 8k7xfalgopti2c4a8ioc28oud83jwas 326295 326267 2026-10-24T07:27:01Z Sk2684 8774 326295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು.{{Right|}}೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ. ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> 1nnbyzabyhod5vt51shxsf79smzi2ui 326305 326295 2026-10-24T07:34:45Z Sk2684 8774 326305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು.{{Right|}}೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. {{gap}}ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ. ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> fw5aqd0hqsqmyza05qzezq2be7v0atn 326309 326305 2026-10-24T07:36:57Z Sk2684 8774 326309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು.{{Right|}}೯೩ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಂತು. ಸೋದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಾವೇ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ವಾದಿರಾಜರೂ ಬಂದರು. ಅವರು ಕನಕದಾಸನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನರಿತವರಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಆರೋಪದಿಂದ ಕನಕದಾಸನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. {{gap}}{{Right|}}ಇದೊಂದು ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ತಲೆದೂಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ. ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಏನೇನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ ; ಎಂಥೆಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುತ್ತಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಅಡ್ಡ ಕಥೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪುರಾಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಪರಮಭಾಗವತನೂ, ಅಷ್ಟೇ ದರಿದ್ರನೂ ಆದ ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಕೃಷ್ಣ- “ನನಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಏನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದುದು ಈ ಕಥೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪೋಷಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ದೇವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಆಭರಣ ಕೊಟ್ಟೆನೆಂಬ, ದುಡ್ಡುಕಾಸು ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವಭಕ್ತನಾದ ನಂಬಿಯಣ್ಣನಿಗೆ ದೇವರು ದಿನವೂ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಣಿಯೂ ಆದ, ಚೋಳಿಯಕ್ಕನೆಂಬ ಸೂಳೆ ಶಿವನಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಪಾಯಸ ಕಳಿಸಿದಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಅವಳಿಗೆ ಕಳುವಿನ ಆರೋಪ ಬಂದು ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದಳು. ಶಿವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಳ ಕೋಟಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಯಾವುಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫನು ಹಸಿದುಬಂದು ಒಂದೂರಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ನತ್ತನ್ನೇ (ಮೂಗಿನ ಒಂದು ಆಭರಣ) ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲು ಯಕ್ಕಿಂಚಿತ್ ಸಹಾಯವಾದೀತು. ಇವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟ<noinclude></noinclude> rj1f3kyxyxgdeyd5f3diong2o8qxtmw 104 106991 326362 295881 2026-10-24T09:18:44Z ~2026-56721-31 8801 326362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಹೋಗಬಾರದೆನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಇವೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಂಥವುಗಳೆ? ಇದರಿಂದ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹೊಗಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅತಿರಂಜನೆಯ ಶುಷ್ಕವಿಚಾರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಗಳಿ ಹೊಗಳಿ ಹೊನ್ನ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವ ಅವಿವೇಕದಂಥ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಮನ್ನಣೆಯೇ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಸದಲಗಾದೀತಲ್ಲವೇ? ಕನಕದಾಸರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ “ದೇವಾ, ನನ್ನ ಈ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಬಾರಾ" ಎಂದಾರು. {{gap}}(೩) ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ತಿರುಪತಿ-ಉಡುಪಿ- ಬೇಲೂರುಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ತಾನಿದ್ದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಕೈಯಡಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುವಂತೆಯೇ ತಾನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ, ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಹೀಗೆ : {{gap}}ದಾಸರು ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆರೆಗೆ ಹೋದರು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪುಟವಾಗಿ “ದಾಸವರೇಣ್ಯ ನಾನೂ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಧ್ವನಿಕೇಳಬರತೊಡಗಿತು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಹುಡುಕಿದ. ಧ್ವನಿ ಬರಬರುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ತಳ ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಬರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಕಲ್ಲುಕಿತ್ತ. ಸೊಗಸಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ತಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದ ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಕೇಶವನೂ ಕೂಡ “ನೀನಿದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬಂದಂಥವನೇ. ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಬೇರೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಕಥೆ ಹೀಗೆ : ತಿರುಪತಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದು ಬಂತು. ಕನಕದಾಸರು, ಊರಜನರು-ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದರು. ಅದೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿ, ಅದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಮ್ಮೂರಿನ ಗುಡ್ಡವನ್ನೇರಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತಿತು. ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆಂದು ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದು. ಘನಘೋರ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ವಾಸಮಾಡಿದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದ ವೇಂಗಡದೊಡೆಯನಿಗೆ ಸಮತಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಹೋದೀತು. ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸ<noinclude></noinclude> lycldmsj0i0jjn2xwkujdwbq1sn7pzt 326370 326362 2026-10-24T09:22:22Z ~2026-56721-31 8801 326370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಹೋಗಬಾರದೆನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಇವೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಂಥವುಗಳೆ? ಇದರಿಂದ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹೊಗಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅತಿರಂಜನೆಯ ಶುಷ್ಕವಿಚಾರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಗಳಿ ಹೊಗಳಿ ಹೊನ್ನ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವ ಅವಿವೇಕದಂಥ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಮನ್ನಣೆಯೇ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಸದಲಗಾದೀತಲ್ಲವೇ? ಕನಕದಾಸರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ “ದೇವಾ, ನನ್ನ ಈ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಬಾರಾ" ಎಂದಾರು. {{gap}}(೩) ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ತಿರುಪತಿ-ಉಡುಪಿ- ಬೇಲೂರುಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ತಾನಿದ್ದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಕೈಯಡಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುವಂತೆಯೇ ತಾನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ, ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಹೀಗೆ : {{gap}}ದಾಸರು ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆರೆಗೆ ಹೋದರು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪುಟವಾಗಿ “ದಾಸವರೇಣ್ಯ ನಾನೂ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಧ್ವನಿಕೇಳಬರತೊಡಗಿತು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಹುಡುಕಿದ. ಧ್ವನಿ ಬರಬರುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ತಳ ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಬರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಕಲ್ಲುಕಿತ್ತ. ಸೊಗಸಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ತಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದ ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಕೇಶವನೂ ಕೂಡ “ನೀನಿದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬಂದಂಥವನೇ. ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಬೇರೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಕಥೆ ಹೀಗೆ : ತಿರುಪತಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದು ಬಂತು. ಕನಕದಾಸರು, ಊರಜನರು-ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದರು. ಅದೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿ, ಅದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಮ್ಮೂರಿನ ಗುಡ್ಡವನ್ನೇರಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತಿತು. ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆಂದು ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದು. ಘನಘೋರ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ವಾಸಮಾಡಿದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದ ವೇಂಗಡದೊಡೆಯನಿಗೆ ಸಮತಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಹೋದೀತು. ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸ<noinclude></noinclude> 2an5weq9xc1n44ku5djn0htr88k8mib 326394 326370 2026-10-24T09:35:27Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude> ೯೪ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಹೋಗಬಾರದೆನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಇವೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಂಥವುಗಳೆ? ಇದರಿಂದ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹೊಗಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅತಿರಂಜನೆಯ ಶುಷ್ಕವಿಚಾರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಗಳಿ ಹೊಗಳಿ ಹೊನ್ನ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವ ಅವಿವೇಕದಂಥ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಮನ್ನಣೆಯೇ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಸದಲಗಾದೀತಲ್ಲವೇ? ಕನಕದಾಸರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ “ದೇವಾ, ನನ್ನ ಈ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಬಾರಾ" ಎಂದಾರು. (೩) ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ತಿರುಪತಿ-ಉಡುಪಿ- ಬೇಲೂರುಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ತಾನಿದ್ದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಕೈಯಡಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುವಂತೆಯೇ ತಾನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ, ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಹೀಗೆ : ದಾಸರು ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆರೆಗೆ ಹೋದರು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪುಟವಾಗಿ “ದಾಸವರೇಣ್ಯ ನಾನೂ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಧ್ವನಿಕೇಳಬರತೊಡಗಿತು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಹುಡುಕಿದ. ಧ್ವನಿ ಬರಬರುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ತಳ ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಬರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಕಲ್ಲುಕಿತ್ತ. ಸೊಗಸಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ತಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದ ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಕೇಶವನೂ ಕೂಡ “ನೀನಿದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬಂದಂಥವನೇ. ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಬೇರೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಕಥೆ ಹೀಗೆ : ತಿರುಪತಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದು ಬಂತು. ಕನಕದಾಸರು, ಊರಜನರು-ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದರು. ಅದೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿ, ಅದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಮ್ಮೂರಿನ ಗುಡ್ಡವನ್ನೇರಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತಿತು. ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆಂದು ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದು. ಘನಘೋರ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ವಾಸಮಾಡಿದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದ ವೇಂಗಡದೊಡೆಯನಿಗೆ ಸಮತಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಹೋದೀತು. ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸ<noinclude></noinclude> rpeetgf7l6dq9g5q5l2jyheu4e6ddy7 326398 326394 2026-10-24T09:38:05Z ~2026-56721-31 8801 326398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude> ೯೪ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಹೋಗಬಾರದೆನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಇವೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಂಥವುಗಳೆ? ಇದರಿಂದ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹೊಗಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅತಿರಂಜನೆಯ ಶುಷ್ಕವಿಚಾರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಗಳಿ ಹೊಗಳಿ ಹೊನ್ನ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವ ಅವಿವೇಕದಂಥ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಮನ್ನಣೆಯೇ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಸದಲಗಾದೀತಲ್ಲವೇ? ಕನಕದಾಸರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ “ದೇವಾ, ನನ್ನ ಈ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಬಾರಾ" ಎಂದಾರು. (೩) ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ತಿರುಪತಿ-ಉಡುಪಿ- ಬೇಲೂರುಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ತಾನಿದ್ದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಕೈಯಡಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುವಂತೆಯೇ ತಾನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ, ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಹೀಗೆ : ದಾಸರು ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆರೆಗೆ ಹೋದರು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪುಟವಾಗಿ “ದಾಸವರೇಣ್ಯ ನಾನೂ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಧ್ವನಿಕೇಳಬರತೊಡಗಿತು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಹುಡುಕಿದ. ಧ್ವನಿ ಬರಬರುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ತಳ ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಬರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಕಲ್ಲುಕಿತ್ತ. ಸೊಗಸಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ತಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದ ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಕೇಶವನೂ ಕೂಡ “ನೀನಿದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬಂದಂಥವನೇ. ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಬೇರೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಕಥೆ ಹೀಗೆ : ತಿರುಪತಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದು ಬಂತು. ಕನಕದಾಸರು, ಊರಜನರು-ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದರು. ಅದೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿ, ಅದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಮ್ಮೂರಿನ ಗುಡ್ಡವನ್ನೇರಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತಿತು. ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆಂದು ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದು. ಘನಘೋರ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ವಾಸಮಾಡಿದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದ ವೇಂಗಡದೊಡೆಯನಿಗೆ ಸಮತಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಹೋದೀತು. ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸ<noinclude></noinclude> du5ceryfd0ll2ck3py1xlmkqqjp43bc 104 106993 326406 295883 2026-10-24T09:46:52Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೯೫ ತಿರುಮಲೆಯೊಡೆಯನನ್ನು ಆ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ತಾನು ವಾಸಿಸುವ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ, ತಿಮ್ಮಕೇಶವ, ಆದಿಕೇಶವಇತ್ಯಾದಿ ತನ್ನ ನಚ್ಚಿನ ಅರ್ಜಾಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ವೈಷ್ಣವ ಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದುಕೊಂಡ ಸಾಹಸದ ಬದುಕು. ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ, ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವಿಗೆ, ತರ್ಕ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದವುಗಳು. '''ಪುರಾಣಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಫಲ''' ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಲೌಕಿಕಕಥೆಗಳ ತಳಬುಡವಿಲ್ಲದ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಜನತೆಯ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಉತ್ತಮವಾದ ತರ್ಕಬುದ್ಧಿಯ ಅನುಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದೊಡನೆ ಸಾಮಂಜಸ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತ ಬರುವುದೇ ವಿಚಾರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸದೃಢ ಜನಾಂಗ ಕಟ್ಟುವಕ್ರಮ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸಾಧಕರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರಾದ ಅದ್ಭುತ ತೇಜೋ ವಿಶಿಷ್ಟರ ತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರ ಜೀವನವನ್ನೆಲ್ಲ ಅನೇಕ ಅತಾರ್ಕಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತ ಬಂದರೆ ಅವರ ಸಾಧನೆಗೆ, ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಗಳಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಪಕಾರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದಾನೊಂದು ಪುರಾಣ ಕಲ್ಪನೆಯ ದೇವರ ಅವತಾರವೇ ಆಗಿರುವ ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರಾದ ನಾವು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕೀಳರಿಮೆಯ ಹೇಡಿತನ ಆಲಸ್ಯಗಳು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡುವುದುಂಟು. ಸಾಹಸಜೀವನದಿಂದ ಅವರು ದೂರ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂಢಭಾವನೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದೇವರನ್ನೇ ಹೊಣೆಮಾಡುತ್ತ ಕೊನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವನೇ ಬಂದು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೈ ಕಟ್ಟಿ ಕೂತು ಹಾಳಾಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಪೌರುಷಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜ ಕಟ್ಟಲು ಈ ಮನೋಭಾವ ಆತಂಕಕಾರಿ. ಇದೇ ಪುರಾಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಫಲ. ಪುರಾಣಗಳೇ ನಮಗೆ ಚರಿತ್ರೆಗಳಾಗಬಾರದು. ಅದೊಂದು ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮ ವಿಚಾರ, ಕರ್ತವ್ಯಾ-ಕರ್ತವ್ಯ ಪಜ್ಞೆ ಮೊದಲಾದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವು ನಮಗೆ<noinclude></noinclude> hgwtlkde7gj9td4b6h88m2u2tbglg7g 104 106994 326425 295884 2026-10-24T09:53:52Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>೯೬ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಆದರ್ಶವಾಗಬೇಕು. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪುರಾಣಕಾರರು ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗೆಗೆ ಯಥಾರ್ಥ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜಗಳು ಅವೆರಡೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಸೆಣೆಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಪುರಾಣಕಾರರು ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು ಗುಣತ್ರಯ (ತಮ-ರಜ- ಸತ್ವ) ವಿಭಾಗ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದೇ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೋಯಿತೇ ? ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಜನತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ 'ಪರಬ್ರಹ್ಮ' ಅನ್ನುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೇವತೆಯನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚದೆ ಎಲ್ಲರಿಗು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದಲೇ ಹೇಳುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯ ತತ್ತ್ವದತ್ತ ಮರಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಅಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂದು ಗೋಜಲುಗೊಂಡಿವೆ. ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು? ಎಂದು ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನವರು ಜನತೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ತಪ್ಪಾಯಿತೇನೋ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು- ಹೇಳಿಕೆಗಳು-ಕೇಳಿಕೆಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣಗಳ ರಾಶಿ ನಮ್ಮನ್ನೇ ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸಿ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ ಎಂಬುದಂತೂ 'ಸತ್ಯಸ್ಯಸತ್ಯ' ಎನ್ನದೆ ಬೇರೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು 'ಹರಿದಾಸ ಕೀರ್ತನ ತರಂಗಿಣಿ' (ಭಾಗ-೩)ಸುಬೋಧ ರಾಮರಾವ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು ೧೯೨೮. 'ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು' ಸಂತೇಕಲ್ಲಳ್ಳಿ ವೇ| ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ೧೯೬೮. 'ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತಗಳೂ' (ಸಂ) ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ-ಬೆಂಗೇರಿ ಹುಚ್ಚರಾಯ ೧೯೬೫. 'ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ' (ಹಸ್ತಪತಿ) ಪಂಡಿತ ಚನ್ನಪ್ಪ ಎರೇಸೀಮೆ. 'ಕನಕ ಕಿರಣ' (ಸಂ) ಕಾ. ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ೧೯೮೨. 'ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ' ಸಂಪುಟ ೪, ಭಾಗ ೨, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿ. ವಿ. ೧೯೭೮.<noinclude></noinclude> 0yb2zqpzkz60bo1e6jd7uou62f8oq60 104 106997 326435 295887 2026-10-24T09:57:47Z Vijay Mannikeri 8782 /* Proofread */ 326435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vijay Mannikeri" /></noinclude>ಐತಿಹ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕನಕದಾಸರು ೯೭ 'ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ' ಶ್ರೀ ಆರ್. ಎಸ್ ಪಂಚಮುಖಿ 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ಸಂಗ್ರಹ' (ಸಂ) ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎಸ್. ಸಣ್ಣಯ್ಯ ೧೯೨. 'ಮಹಾತ್ಮಾ ಕನಕದಾಸ' ಶ್ರೀ ಕರಿಯಪ್ಪ ಹುಚ್ಚಣ್ಣವರ ೧೯೨. 'ಉಡುಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ' ಕೃಷ್ಣಾಮಠದ ಪ್ರಕಟನೆ, ೧೯೬೯. 'ಉಡುಪಿಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ' ಕೃಷ್ಣಮಠದ ಪ್ರಕಟನೆ, ೧೯೬೯. 'ಉಡುಪಿಕ್ಷೇತ್ರ' (ಸಚಿತ್ರ ಕೈಪಿಡಿ) ಬಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಚಾರ್ ೧೯೫೩. 'ಪುರಂದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ' (ಭಾಗ ೧-೨-೩-೪) ಪ್ರ. ಸಂಪಾದಕರು ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ೧೯೮೫. 'ಭಾಗವತ ಸಂಪ್ರದಾಯ' ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರು ೧೯೭೦. 'ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ' ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್. 'ಉಡುಪಿ ಪರಾಯ ಸೃತಿ ಸಂಪುಟ' ೧೯೬೮ ಪ್ರೊ. ಎಸ್‌. ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್‌ ಅವರ ಲೇಖನ. 'ವಿವೇಕಚಿಂತಾಮಣಿ' ನಿಜಗುಣಶಿವಯೋಗಿ (ಸಂ) ಉಮಾಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬಾಗಲಕೋಟಿ. 'ಶ್ರೀವ್ಯಾಸಯೋಗಿಚರಿತೆ' ಸೋಮನಾಥ ಪ್ರಣೀತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಚಂಪೂಗ್ರಂಥದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಬಿ. ಅನಂತಕೃಷ್ಣಾಚಾರ ೧೯೩೯. 'ಋಕ್ ಸಂಹಿತಾಚಾರ' ಜಿ. ಎನ್‌. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ೧೯೬೫. 'ಭಾರತೀಯದರ್ಶನ' ಬಲದೇವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ (ಹಿಂದಿ). ಅನುವಾದ ಎಸ್. ರಾಮಚಂದ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಮೈಸೂರು ವಿ.ವಿ., ೧೯೭೦. 'ದೈತವೇದಾಂತ' ಹೆಚ್.ಎನ್‌. ರಾಘವೇಂದ್ರಾಚಾರರು ೧೯೫೮.<noinclude></noinclude> 2yylam181abh7hlafnpdsmgjzff2sfl 104 107003 326265 295893 2026-10-24T07:08:28Z Manoj kore 8769 326265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೦}}</noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಇವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನಕದಾಸರು ಈ ತತ್ವಗಳ ತಾರತಮ್ಯತೆಗೆ ಒಗ್ಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನಿದ್ದರೂ ಇವು ಕಾಲಿಕವಾದವುಗಳೆಂದು ದೂರಿಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವತಾವಾದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗುವ ಕನಕದಾಸರು 'ಶಾಶ್ವತ' ಎಂದು ಬಗೆದ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಇದೇ ಕಡೆಜನ್ಮವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣ ಅವರು ಶೂದ್ರ ಸಂತಾನದವರಾಗಿರುವುದಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳೂ ಬರುವಂತೆ, ಕೃಷ್ಣ ಕುಡಿದ ಗಂಜಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲೂ ಶಿವನ ಹೊಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ದರ್ಶನ ಸಿಕ್ಕದೆ ಹೋದಾಗ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಗುತ್ತ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೈ ಮರೆತರು. ನೀಗದ ಹಸಿವು ಆವರಿಸಿದರೂ ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದೆ ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತಿಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ಹಸಿವು ತಡೆಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಮಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಗಂಜಿ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಅಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಕಂಡಂತೆ ಕನಕದಾಸರು ಅದನ್ನೇ ನಿವೇದಿಸುತ್ತ 'ಗೋಪೀವಲ್ಲಭಂ, ನಿನಗೆ ಈ ಗಂಜಿ ? ಮಧುಸೂದನಾ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿನ್ನುವೆ, ಕಂಸಾರೀ ಇದು ನಿನಗೆ ಪಂಚಭಕ್ಷವಾಯಿತೆ' ಎಂದು ಹಾಕುತ್ತ ಹೋದರು. ಕನಕದಾಸರು ಗಂಜಿಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಾಯಿಂದ ಗಂಜಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ೧. ಅ) ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು : ಶಿವನ ಕುರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗೆ ನೋಡಿ-ಪು. ೪ -ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಮನ್ವತೆಯ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಪು. ೭ -ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಭಕ್ತಿಯ ಹೊಗಳಿಕೆ ೪೫ ಬ) ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು : ಬೆಂಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ-ಪು. ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ೨-೩, ೨೮-೨೯ (ಶಿವ ಮಹಿಮ ಕುರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗಳು) ೯೨-೮೨, ೧೯೧-೧೬೭ (ಹರಿಹರ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸಮಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು) ೨. ಭಕ್ತಕನಕದಾಸರು : ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು : ೪೮-೫೦<noinclude></noinclude> l1t0nr0t4djydvlwykwd47cm8sejv00 326268 326265 2026-10-24T07:10:23Z Manoj kore 8769 326268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೦} }{{Right| ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧</noinclude> ಇವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನಕದಾಸರು ಈ ತತ್ವಗಳ ತಾರತಮ್ಯತೆಗೆ ಒಗ್ಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನಿದ್ದರೂ ಇವು ಕಾಲಿಕವಾದವುಗಳೆಂದು ದೂರಿಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವತಾವಾದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗುವ ಕನಕದಾಸರು 'ಶಾಶ್ವತ' ಎಂದು ಬಗೆದ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಇದೇ ಕಡೆಜನ್ಮವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣ ಅವರು ಶೂದ್ರ ಸಂತಾನದವರಾಗಿರುವುದಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳೂ ಬರುವಂತೆ, ಕೃಷ್ಣ ಕುಡಿದ ಗಂಜಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲೂ ಶಿವನ ಹೊಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ದರ್ಶನ ಸಿಕ್ಕದೆ ಹೋದಾಗ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಗುತ್ತ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೈ ಮರೆತರು. ನೀಗದ ಹಸಿವು ಆವರಿಸಿದರೂ ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದೆ ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತಿಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ಹಸಿವು ತಡೆಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಮಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಗಂಜಿ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಅಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಕಂಡಂತೆ ಕನಕದಾಸರು ಅದನ್ನೇ ನಿವೇದಿಸುತ್ತ 'ಗೋಪೀವಲ್ಲಭಂ, ನಿನಗೆ ಈ ಗಂಜಿ ? ಮಧುಸೂದನಾ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿನ್ನುವೆ, ಕಂಸಾರೀ ಇದು ನಿನಗೆ ಪಂಚಭಕ್ಷವಾಯಿತೆ' ಎಂದು ಹಾಕುತ್ತ ಹೋದರು. ಕನಕದಾಸರು ಗಂಜಿಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಾಯಿಂದ ಗಂಜಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ೧. ಅ) ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು : ಶಿವನ ಕುರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗೆ ನೋಡಿ-ಪು. ೪ -ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಮನ್ವತೆಯ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಪು. ೭ -ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಭಕ್ತಿಯ ಹೊಗಳಿಕೆ ೪೫ ಬ) ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು : ಬೆಂಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ-ಪು. ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ೨-೩, ೨೮-೨೯ (ಶಿವ ಮಹಿಮ ಕುರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗಳು) ೯೨-೮೨, ೧೯೧-೧೬೭ (ಹರಿಹರ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸಮಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು) ೨. ಭಕ್ತಕನಕದಾಸರು : ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು : ೪೮-೫೦<noinclude></noinclude> h8x1zlxwr50huvl08crrspuhht7bvj8 326281 326268 2026-10-24T07:15:18Z Manoj kore 8769 ಪುಟದ ಮಾಹಿತಿ ತಗೆದು '' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ 326281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೦} }{{Right| ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧</noinclude><noinclude></noinclude> bm44uv897gxhw882smmuubudeevyv30 104 107007 326397 295897 2026-10-24T09:35:57Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|ಕನಕಕೆಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿದಾಸರ}} non ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಂಚಭಕ್ಷ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ನಿಷ್ಟ್ರಯೋಜಕವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಪಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರು. {{gap}}ಈ ರೀತಿ ಭಕ್ತನೊಂದಿಗೆ ದೇವರು ಊಟ ಮಾಡುವಂತಹ 'ಆಶಯ'ದ ಕಥೆ ಕನಕದಾಸರ ಸುತ್ತ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ. ಇದೇ 'ಆಶಯ' ನಮಗೆ ವೀರಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯನೊಂದಿಗೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಮತ್ತು ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯ ಇಬ್ಬರೂ ಅಸ್ಪಶ್ಯರು ಎನ್ನುಯತಿಗಳು ಬಂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನಕದಾಸರೊಂದಿಗೆ 'ಕೃಷ್ಣದು ಅವನನ್ನು ಸಮೀವದು' ಗಂಜಿಯನ್ನು ಕುಡಿದರೆ, ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯನೊಂದಿಗೆ 'ಶಿವ' ಅಂಬಲಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು-ಭಕ್ತ-ಸೇವಿಸುವ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಆಶಯ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. (ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ ಮತ್ತು ಸುಧಾಮ ಆಶಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉದ್ದೇಶ ಬೇರೆ ಆಗಿದೆ.) ಆದರೆ ಈ ಆಶಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಗುರುತರವಾದದ್ದು. {{gap}}ಶೈವರು ತಮ್ಮ ವೀರಶೈವದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವದಕ್ಕಾಗಿ, ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಚನ್ನಯ್ಯನ ದಲಿತ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತನ್ನ ಮತಕ್ಕೆ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಸ್ವರೂಪವೇ ಕನಕದಾಸರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರನ್ನು ವೈಷ್ಣವ ಮತದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕನಕದಾಸರ ೩. {{gap}}ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಗೆ ಯತಿಗಳು ಕರೆತಂದರು ಎಂದಿದೆ. ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬಾಲಕನ ಪ್ರತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಸಂಗ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನಕನಿಗೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ೪. {{gap}}ಅ. ಸಂತ ತುಕಾರಾಮನೊಂದಿಗೂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೂ ರೊಟ್ಟಿ'ಯನ್ನು ಉಂಡದ್ದರ ಕುರಿತು ಕಥೆಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ : ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು-ಸಂತೇ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ ೫೬ ಬ. ಇದು ಮೊದ{{gap}}ಸುದಾಮನ ಹಿಂದೆಯೂ ಇಂತಹ ಕಥೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಇವನಲ್ಲಿಯ “ಅವಲಕ್ಕಿ' ಯನ್ನು ತಿಂದದ್ದರ ಕುರಿತು ಬರುವುದು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಥೆ ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯನದು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿರುವುದುಲನೆಯ ಕಥೆ. ೧{{gap}}. ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರದೇವರ ಶರಣ ಚರಿತ ಮಾನಸಂ : ಸಂ. ಎಚ್. ದೇವೀರಪ್ಪ: ೩೧೬-೩೩೧<noinclude></noinclude> 46s8n0m157zo0mop5td87lu7yv6ag1l 104 107009 326457 295899 2026-10-24T10:09:38Z MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI 8752 /* Proofread */ 326457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI" /></noinclude>೧೦೨ {{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಮೂಲಕ ಕನಕದಾಸರ ದಲಿತ ಜಗತ್ತನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿರುವುದು ಈ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 'ಅಂಬಲಿ' ಕುಡಿದ ಎನ್ನುವದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಗಂಜಿಯನ್ನು ಕುಡಿದ ಎನ್ನುವದಾಗಲಿ, ಆಯಾ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ದೇವರುಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಾತ್ವಿಕ ಮತದ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೇವರನ್ನು ಈ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಆರಾಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೂ ಆಯಾ ಮತದವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಎರಡೂ ಮತಗಳಲ್ಲಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ನಾಯಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಹೇರುವ ತಂತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕರುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿಚಾರ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುವಂತಹದು. 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಕಥೆ' ಈ ಕಥೆ ಅಮಿಬಾದಂತೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಅದರ ಇಂಗಿತತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಹೊರತು ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಲೌಕಿಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕನಕದಾಸರ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರಜನತೆಗೂ, ಶೂದ್ರ ಜನಾಂಗಕ್ಕೂ ತಲುಪಿಸುವ ಸಂದೇಶದ ತಂತ್ರವಿದು. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳಿನ ಕಂತೆಗಳೇ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಪಾಠಾಂತರದ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಬಿದ್ದದ್ದರ ಕುರಿತು, ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ತಿರುಗಿದ್ದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುವದಿದೆ. ಕಥೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ; ಅದೊಂದು ಬೆಳಕಿನ ಕಿಂಡಿ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಏಕೆಂದರೆ ೧.ಅ. ಭಕ್ತಕನಕದಾಸರು : ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ-೪೭ ಬ. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು-ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೦೫ ೨. ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡು ಹರಿಯೆ : ಕನಕದಾಸರ ಈ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಕಥೆಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕುವದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇಲ್ಲ. 'ಸಮಯಾ ಸಮಯವುಂಟೆ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ನಿನಗೆ' ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನೆಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<noinclude></noinclude> 50zvbch5hgh2d6g6sseo7at4dhv8brs 104 107012 326240 295902 2026-10-24T06:46:00Z Manoj kore 8769 326240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude> ೧೦೪ ಕನಕ -ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಕೆಲ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳು : * ಅರ್ಚಕರು ನಿಮಗೆ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಕೊಡಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ನೀವು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿರಿ. ಹರಿ ನಿಮಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾದರೂ ಅಪ್ಪಟ ಭಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಆ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ತಾರ್ಕಿಕದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹರಿಯೇ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಭಕ್ತರಾದ ಅರ್ಚಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಚಕರು ಅವರಾಗಿಯೇ ದೂರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಲ್ಲ. ಇಂತಹದೇ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು 'ಕನಕ-ರಾಘವೇಂದ್ರ ದರ್ಶನದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಯರು ಎಂದೂ ನಿರಾಕರಿಸಲಾರರು. ಅವರು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಿದರೂ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಲಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀವು ರಾಘವೇಂದ್ರನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿರಿ ; ಎನ್ನುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಅರುಹುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಮೊರಟೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ನೀರು ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ಕದರ ಮಂಡಲಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಕಥೆ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಗೌಪ್ಯಕರಿಸಿದ ಕಥೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವ ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆದರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ 'ಕನಕದಾಸರ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಕಥೆ'ಯನ್ನೇ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಜಾಣ್ನೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೂಸುರರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನು ೨. ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು-ಒಡೆಯರ ಡಿ. ಹೆಗಡೆ ; ಮಂಗಳೂರು ವಿ. ವಿ. ಯ ಕನಕದಾಸರ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ. ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಬಂಧ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ೩. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಮಲದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೮ 9.-ed- ೫.ಅ. ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ-೬೨ ಬ. ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು-೬೭ ಕ. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭ ಡ. ಹರಿದಾಸ ಬೋಧ-ಎ ಎಂ. ಅಣ್ಣೀಗೇರಿ-೯೨ ೧.ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭<noinclude></noinclude> atisv1hzmy4u1c7sneb5cqikrqrqvkm 326243 326240 2026-10-24T06:48:54Z Manoj kore 8769 326243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೪}}</noinclude> ಕನಕ -ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಕೆಲ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳು : * ಅರ್ಚಕರು ನಿಮಗೆ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಕೊಡಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ನೀವು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿರಿ. ಹರಿ ನಿಮಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾದರೂ ಅಪ್ಪಟ ಭಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಆ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ತಾರ್ಕಿಕದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹರಿಯೇ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಭಕ್ತರಾದ ಅರ್ಚಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಚಕರು ಅವರಾಗಿಯೇ ದೂರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಲ್ಲ. ಇಂತಹದೇ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು 'ಕನಕ-ರಾಘವೇಂದ್ರ ದರ್ಶನದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಯರು ಎಂದೂ ನಿರಾಕರಿಸಲಾರರು. ಅವರು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಿದರೂ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಲಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀವು ರಾಘವೇಂದ್ರನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿರಿ ; ಎನ್ನುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಅರುಹುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಮೊರಟೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ನೀರು ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ಕದರ ಮಂಡಲಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಕಥೆ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಗೌಪ್ಯಕರಿಸಿದ ಕಥೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವ ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆದರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ 'ಕನಕದಾಸರ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಕಥೆ'ಯನ್ನೇ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಜಾಣ್ನೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೂಸುರರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನು ೨. ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು-ಒಡೆಯರ ಡಿ. ಹೆಗಡೆ ; ಮಂಗಳೂರು ವಿ. ವಿ. ಯ ಕನಕದಾಸರ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ. ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಬಂಧ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ೩. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಮಲದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೮ 9.-ed- ೫.ಅ. ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ-೬೨ ಬ. ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು-೬೭ ಕ. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭ ಡ. ಹರಿದಾಸ ಬೋಧ-ಎ ಎಂ. ಅಣ್ಣೀಗೇರಿ-೯೨ ೧.ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭<noinclude></noinclude> j8te97mfsm1jxwpbvhg99cg8g32xxym 326253 326243 2026-10-24T06:57:42Z Manoj kore 8769 326253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೪}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧</noinclude> -ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಕೆಲ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳು : * ಅರ್ಚಕರು ನಿಮಗೆ ದೇವರ ಕೊಡಲು ರವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ನೀವು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿರಿ. ಹರಿ ನಿಮಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾದರೂ ಅಪ್ಪಟ ಭಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಆ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ತಾರ್ಕಿಕದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹರಿಯೇ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಭಕ್ತರಾದ ಅರ್ಚಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಚಕರು ಅವರಾಗಿಯೇ ದೂರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಲ್ಲ. ಇಂತಹದೇ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು 'ಕನಕ-ರಾಘವೇಂದ್ರ ದರ್ಶನದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಯರು ಎಂದೂ ನಿರಾಕರಿಸಲಾರರು. ಅವರು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಿದರೂ ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೂರಲಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀವು ರಾಘವೇಂದ್ರನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿರಿ ; ಎನ್ನುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಅರುಹುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಮೊರಟೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ನೀರು ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ಕದರ ಮಂಡಲಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಕಥೆ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಗೌಪ್ಯಕರಿಸಿದ ಕಥೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವ ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆದರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ 'ಕನಕದಾಸರ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಕಥೆ'ಯನ್ನೇ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಜಾಣ್ನೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೂಸುರರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನು ೨. ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು-ಒಡೆಯರ ಡಿ. ಹೆಗಡೆ ; ಮಂಗಳೂರು ವಿ. ವಿ. ಯ ಕನಕದಾಸರ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ. ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಬಂಧ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ೩. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಮಲದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೮ 9.-ed- ೫.ಅ. ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ-೬೨ ಬ. ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು-೬೭ ಕ. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭ ಡ. ಹರಿದಾಸ ಬೋಧ-ಎ ಎಂ. ಅಣ್ಣೀಗೇರಿ-೯೨ ೧.ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭<noinclude></noinclude> 5xprog3ihst00bgpu29a49e22qwk08q 326257 326253 2026-10-24T06:59:58Z Manoj kore 8769 ಪುಟದ ಮಾಹಿತಿ ತಗೆದು '' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ 326257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" />{{Left|೧೦೪}}{{{ |Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}}</noinclude><noinclude></noinclude> ruhelehdynt91n6b3cnvkhb2tah4mca 104 107016 326314 295906 2026-10-24T07:39:16Z Timmareddy Nayak 8785 /* Proofread */ 326314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Timmareddy Nayak" />೧೦೬ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧</noinclude>{{gap}}ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರಿಗಿದ್ದ ಉದ್ದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎಂದರೆ;ಹರಿಸರ್ವಾಂತರಯಾಮಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾರುವುದು ನಂಬಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆ,ಈಗಾಗಲೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವರೋ ಅಂಥವರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜನತೆಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯಎನ್ನುವುದು. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವದು ಕಥಾನಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬಿಸುವುದರಿಂದಸಾಮಾನ್ಯರು ಸರಳವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ನೀತಿ,ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ತಂತ್ರವೇನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. {{gap}}ಭಕ್ತಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಬರುವ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೇರುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದರೂ ಆತನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸೃಜನಶೀಲವಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನತೆ ಅದಕ್ಕೆಕೊಡುವ ಪುರಸ್ಕಾರ ನಿಕೃಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಬಂದಾಗ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನತೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇಆದ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ದೇವಗಣದವರೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಪಂಚಮರಾಗಿ ಶೂದ್ರರಾಗಿ ಜನ್ಮವೆತ್ತುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಅಸ್ಪರಶ್ಯರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೇ.ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲ. ಅದೇನೇ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಇದ್ದದ್ದಾದರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಬೇರು ಕಾರಣ ಎಂದು ವಾಸಿಸುವ ರೀತಿ ಒಡೆದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಇಂತಹ ಈ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಕನಕದಾಸರ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದೆ. {{gap}}ಕನಕನನ್ನು 'ದಾಸಕೂಟ'ಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ವ್ಯಾಸರೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ 'ದಾಸಕೂಟಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ” ಎಂದು ಕನಕನೇ ಅಂಗಲಾಚಿಕೊಂಡ ಕುರಿತು ಕಥೆಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕಥೆಗಳು ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ<noinclude>೧. ಭಕ್ತಕನಕದಾಸರು : ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ-೬೦ ೨. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೧</noinclude> gene2ywvb2sr2s4w4na2whixhxx4j5l 104 107019 326340 295909 2026-10-24T07:52:43Z Timmareddy Nayak 8785 /* Proofread */ 326340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Timmareddy Nayak" />ಕನಕದಾಸರ ಕೆಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ 002</noinclude> ಎಂಬುದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಧಾರಗಳು ಸಾಲವು. ಇಂತಹದೇ ನಿಲುವಿಗೆ ಬರುವ ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ “ಇವರು 'ಹರಿದಾಸ ಕೂಟ'ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಮ್ಮ (ಕನಕದಾಸರು) ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ತಂದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ವ್ಯಾಸಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿ ಕನಕದಾಸರಿಂದ ದಾಸಕೂಟದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಾಗಲಿ ಹಿರಿಮೆಯಾಗಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಮತ್ತು ಕನಕರ ಕುರಿತು ಬರುವ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲ ಪರಸ್ಪರ ಕನಕರೊಂದಿಗಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಮಥನದಿಂದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ. {{gap}}ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ನಾನು ಹೋದರೆ ಇದೇ ಜನ್ಮ' ಅಥವಾ 'ನಾ ಸತ್ತರೆ'ಕಥೆ^೨ ಕದಳಿಯ ಕಥೆ' ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಕಥೆ' ಇಂಥವೆಲ್ಲ ಮೇಲಿನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. 'ನಾ ಸತ್ತೆ' ಕಥೆ ವ್ಯಾಸರಾಯರ 'ಅಹಂಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ' ತತ್ವದ ತರ್ಕದ್ದು. ಈ ಬಗೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಕನಕರದು ಸಿದ್ಧಹಸ್ತವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ನೀತಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದುದು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಬರುವ ಜನ್ಮಾಂತರದ ಕಲ್ಪನೆ ಭಕ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮೂಲ ಬೇರಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವದು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕನಕನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಉಪದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಕಥಾನಕಗಳು ಅಷ್ಟೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥವುಗಳಾಗಿವೆ. ೧. ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು : ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ-೧೦ ೨. ಭಕ್ತಕನಕದಾಸರು : ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ-೫೬-೬೭. ಈ ಕೃತಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಂಟಿನ ಭಾಗ ಸೇರಿದಂತಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೃತಿಯ ಕಥೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿರಿ. ೩. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೫-೫೬ ೪. ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ : ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ ಇತರರು-೬೭ ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು : ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ-೬೨ ೫. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು : ಕಲಮದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು-೫೭ ೬. ಅಹಂಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ 'ತತ್ವದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ನೋಡಿ : (ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಾದ) ಕನಕದಾಸರು ಸಂತೇಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ-೫೯. ಕನಕದಾಸರ ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ತತ್ವಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ದ್ವಂದ್ವವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಗಮನಿಸಿ.<noinclude></noinclude> 35b7y4xnxgw40af70pausfxrnnu0yv2 104 107021 326447 295911 2026-10-24T10:03:10Z Timmareddy Nayak 8785 /* Proofread */ 326447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Timmareddy Nayak" /> {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{Left|00೮}}</noinclude> {{gapಕನಕನ}} ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರಿಗಾದಾಗ ' ಕೋಣನ ಮಂತ್ರವೇ?' ಎಂಬ ಕೊಂಕು ನುಡಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.ಇದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಕನಕ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮಧರ್ಮರಾಯರ ಕನಕನೆದುರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಆಗ ಆ ಕೋಣನ ಸಹಾಯದಿಂದ ವ್ಯಾಸ ಸಮುದ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೂಬಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದ ಬೃಹತ್‌ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಕನಕ ಈ ಘನಕಾಯಕದಿಂದ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ತೊರೆದು ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.' {{gap}}ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕನ ಕುರಿತಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವ್ಯಾಸರಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ತಮ್ಮ ತಾತ್ವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ (ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ರೀತಿ)ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವ್ಯಾಸರೂ ಕನಕನ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ಮಾರುಹೋದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರುಹುತ್ತದೆ. {{gap}}ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾರನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಕನಕ ಯಮಧರ್ಮನ . ಇದಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ.'ಋಷಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರಿಯದೆ ನೊಣಕ್ಕೆ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ. ಈತ ಸತ್ತನಂತರ ಆ ಹಿಂಸೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಮಧರ್ಮ ಇವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಅಂತಹದೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಬರಲಿ ಎಂದ. ಅಣುಮಾಂಡವ್ಯ ಋಷಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ಯಮಧರ್ಮನಿಗೆ<noinclude>೧. ಅ. ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು-ಒಡೆಯರ ಡಿ. ಹೆಗಡೆ. ಬ. ಹರಿದಾಸರ ಕಥೆಗಳು-ಕಮಲದಾನಿ ಗುರುರಾಯರು - ೬೧ ಕ. ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಚರಿತೆ-(ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಯ ಉದ್ಧರಣೆ) ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಣನ ಧ್ಯಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆಯಂತೆ ಶ್ರೀಗುರು ಕೇ (? ರೇ-ಸಂ) ವಣ್ಯರು-ಕನಕನ ಮೂಲದೇವತಾಂಶದ 'ಯಮರಾಜ' (!) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯಮರಾಜನ ವಾಹನವಾದ ಕೋಣನ ಧ್ಯಾನದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಂತೆ. (ಈ ಪ್ರಬಂಧ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಕೃತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.) ೨. ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ : ಸಂ. ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಸಂ. ಭಾಗ</noinclude> fbve2i0ii3qyct3sz6sh530mbmicj2q 104 107031 326313 295921 2026-10-24T07:39:15Z Rakshit Prakash kumbar 8783 /* Proofread */ 326313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rakshit Prakash kumbar" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಕೆಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ ೧೦. ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರದೇವರ ಶರಣ. ಸಂ.ಎಚ್.ದೇವಿರಪ ಚರಿತ ಮಾನಸಂ. ಶ್ರೀ ಗೌರಿ ಶಂಕರ ಬುಕ್ ಡಿಪೋ, ಮೈಸೂರು,೧೯೬೮<noinclude></noinclude> noi0589s62tq6qdb8ub7pabc6tz6aff 104 107047 326245 295938 2026-10-24T06:49:51Z Gayatri Mallappa gaddi 8759 326245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude><poem>ಜನಪದದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ಕಂಡು ಕಂಡುದನು ತಾ ತಿಳಿದವನೋ ಕಂಡು ಕಂಡುದನು ತಾ ತಿಳಿದನಯ್ಯಾ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ನೆನದಾನೋ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ನೆನದಾನಯ್ಯಾ ॥ ಕವನ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ರಚಿಸ್ಕಾನೋ ಕವನ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ರಚಿಸ್ಕಾನಯ್ಯಾ ಕಡಲ ದಂಡಿಗೆ ತಾ ತಿರುಗ್ಯಾನೋ ಕಡಲ ದಂಡಿಗೆ ತಾ ತಿರುಗ್ಯಾನಯ್ಯಾ ॥ ಕುರುಬನ ಮಹಿಮಾ ತಿಳಿಸ್ಟಾನೋ ಕುರುಬನ ಮಹಿಮಾ ತಿಳಿಸ್ಥಾನಯ್ಯಾ ತಾಳ ತಂಬೂರಿ ಬಾರಿಸುತ ತಿರಿಗ್ಯಾನೋ</poem> ಅಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಸಂಧಿ, ಸಂಧಿಗೇಳಬಳ ಮುಂದ್ದೇಳೋ | ಈ ಹಾಡಿನ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಜನಪದ ಕವಿಯ ಭಾವವು ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಜಲನ್ನು ಮುಂದೂಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿನಿಂತ ಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಕನಕರು ನಿಂತ ಸ್ಥಳ ಕನಕಗಿರಿಯಾಯಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಜನಪದ ಕವಿ ಐತಿಹ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳು ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಸಾಗಿ ಬಂದ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಲಿವೆ. ಗರತಿಯರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಾ. ಬಾಡ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಗರತಿಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವರು. ಆ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹರೆಯ ಹೊತ್ತಿನ ಕನಸ ಹಡದವ್ವ ನೀಕೇಳ ಹೆಗಲ ಮ್ಯಾಲವನ ಗೊಂಗಡಿ 1 ಬಾಡದ ಸಿರಿ ಕನಕದಾಸ ಬಂದಿದ್ದ ಸಪನಾಗ॥ * ಗೊಂಗಡಿ=ಕಂಬಳಿ<noinclude></noinclude> iknc2o7mkxgfud8x5evhklcfwojwogc 104 107049 326345 295940 2026-10-24T08:45:36Z ~2026-56822-14 8796 326345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ووم ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಈ ಕನಸುಕಂಡ ಗರತಿಯು ಸಿರಿಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಆರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಬಾಡಗ್ರಾಮದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನು ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಣವೂ ಇದೆ. ಬಾಡದ ಊರಾಗ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ತಾಳಿನ ದೊರೆಯು ಮನೆಯಾಗ 1 ಕನಕಪ್ಪನ ತಾಳಿಗೆ ಆರುತಿ ಬೆಳಗಿನ ॥ ಕನಕಪ್ಪ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರಾದ ಬಳಿಕ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಸಾಲ ಓಣಿಯೊಳಗ ಸಾರುತ ನಿಂತಾನ ಸಾವಿರ ಹಾಡು ನಾಲಿಗೆಗೆ 1 ಕನಕಪ್ಪ ಸಾಧುರ ಮಾತು ಸುರಿಸ್ಯಾನ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಹೊರಟು, ದೇವಧ್ಯಾನದಿಂದ ಹರಿಯ ಸಮನಾಗಿ, ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಗುಂಜಿ ತೂಕ ಮಿಗಿಲಾದ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಸಂಸಾರ ಸರಿಸ್ಯಾನ ಸುಖದಾಗ ಇಳಿದಾನ ಸಾವಿರ ಗಾವುದ ನಡೆದಾನ |ಕನಕಪ್ಪ ಉಡುಪಿಯ ಹರಿಗೆ ತಾ ಮಿಗಿಲಾದ || ಕೀರುತಿ ತುಂಬ್ಯಾನ ಕೀರುತಿ ಬರದಾನ ಕಳವಳದ ಸ್ವಾಮಿ ಕನಕಪ್ಪ |ಬಂದಾನ ಸಾವಿರ ಹರದಾರಿ ನಡೆಯೂತ | ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕು janaಮೇಲೆ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಗಂಡಸರು ಹಂತಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕನ್ನು ಹಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಂತಿಯ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು ಕೋರಿಕೆಗಳಿಂದ ಸುರುವಾಗುವ ಹಂತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವ.ತಮ್ಮ ರಾಶಿ ಕನಕದಂತೆ ಹಸನಾಗಬೇಕೆಂಬ ನಿಲುವು ಹಾಡುಕಾರರದಾಗಿದೆ.<noinclude></noinclude> 0ks0mehbot2nwsm56ripoaio6e45yhb 104 107051 326421 295942 2026-10-24T09:51:52Z ~2026-56822-14 8796 326421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಜನಪದದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ೧೨೩ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೊಡೆಯುತ ನಾವ್ಯಾರ ನೆನಬೇಕ ಕನಕದಾಸರ ಆಧಿಕೇಶವನೋ | ಗರತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದವರು :೧)ಶ್ರೀಮತಿ ಬಂಗಾರವ್ವ ಯಲ್ಲಪ್ಪ ಬಾಡದ ಹಾಗೂ ೨) ಶ್ರೀಮತಿ ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಪ್ಪ ಬಾಡದ, ಚೌಡಕಿಮೇಳ ; ಹಳೇ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ,(ಜಿ : ಧಾರವಾಡ). ಕನಕದಾಸರ ಆಧಿಕೇಶವನ ನೆನದರ ಕನಕದ ಹಾಸನಾಂಗ್ಯ್ಯೊ || ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸಿ ಬರುವ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಊರ ಬಾಡದೊಳಗ ಬಾಡದೊಳಗ ಗುಗ್ಗಳ ಹೋಗಿನ್ಯಾಕ ದರಮಕ್ಕಾಳಿದಾರ ಹರಿ ಬಕುತರ ಬರುತರೋ | ದರಾಮಕ್ಕಳಿದಾರ ಹರಿ ಬಕುತರ ಬಾಡದ ಕನಕದಾಸರ ಸರಮಾಲ್ಯೊ|| ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ವೈರಾಗ್ಯನಿಧಿಯಾಗಿ ತೋರಿದರು. ಅವರು ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಾಯಕನೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದಾಗ ನೇಗಿಲಯೋಗಿ, ಯೋಧನಾಗಿ, ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಿದ್ದನ್ನು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಒಮ್ಮೆಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸರಿಸಿ, ಸಂಸಾರದಿಂದ ಸಸಾರ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಲೋಕೋಪಜೀವಿಯಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಂತಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮೇಟಿಯ ಸರಿಸ್ಯಾನ ಕ್ವಾಟಿಕ ಬಿಟ್ಟಾನ ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾನೋ ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾನ ಕನಕಯ್ಯ ಲೋಕದ ಮಾನ ಬೆಳಗ್ಯಾನ | ಕಂಚಿನ ಕೈತಾಳ ತಂತಿಯ ಏಕತಾರಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಗುಡಿಮುಂದೋ | ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಗುಡಿಮುಂದ ಕನಕಯ್ಯ ಬಕುತಿಯ ಹಾಡ ಬರದಾನೋ ||<noinclude></noinclude> dcudqs5myw5pj6bzesqowfw0k5drw3r 104 107070 326289 295961 2026-10-24T07:20:34Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* Proofread */ 326289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೧೩೨}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{center|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|ಡಾ. ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ}} 'ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ' ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕವಿ ದರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿದ, ಅವರ ಯಾತ್ರಾದರ್ಶನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರದೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಗಮ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಹೌದು. ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರದ, ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದರ ಸಂಗಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಹೌದು. ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹರಿಯುವ ಜೀವನದಿಯಂತೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಜೇನುಗೂಡುಗಳಂತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಕಲೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸಂವಾದ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನ ಪಿಪಾಸುಗಳಿಗೂ, ಸಾಧು ಸಂತರಿಗೂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳು ತೌರುಮನೆಯಂತೆ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಪವಿತ್ರ ದೈವ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭಕ್ತರ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಇದರಿಂದ ಸಾಧು ಸಂತರಿಗೆ, ದಾಸಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡುವುದಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮಶಾಂತಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಸುಕಾದರೂ ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿದ್ದವು. ಕನಕದಾಸರು, ಕಿರಿಯರಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಪರ್ಯಟನ ಕೈಗೊಂಡರು. ದಾಸರ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂದರ್ಶನವೂ ಒಂದು. ಕನಕದಾಸ ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ದಾಸಸಮೂಹ ಊರುಮನೆ ತೊರೆದರೂ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ದೂರನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಜನರ ನಡುವೆಯೆ. 'ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು<noinclude></noinclude> 5hxi3zfwflbtpooxwdcgf3k2c56t0u2 326326 326289 2026-10-24T07:45:48Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|೧೩೨}}{{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{center|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|ಡಾ. ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ}} {{gap'ಕನಕದಾಸರ}} ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ' ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕವಿ ದರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿದ, ಅವರ ಯಾತ್ರಾದರ್ಶನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರದೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಗಮ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಹೌದು. ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರದ, ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದರ ಸಂಗಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಹೌದು. ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹರಿಯುವ ಜೀವನದಿಯಂತೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಜೇನುಗೂಡುಗಳಂತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಕಲೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸಂವಾದ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನ ಪಿಪಾಸುಗಳಿಗೂ, ಸಾಧು ಸಂತರಿಗೂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳು ತೌರುಮನೆಯಂತೆ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಪವಿತ್ರ ದೈವ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭಕ್ತರ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಇದರಿಂದ ಸಾಧು ಸಂತರಿಗೆ, ದಾಸಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡುವುದಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮಶಾಂತಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. {{gapಇಂದು}} ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಸುಕಾದರೂ ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿದ್ದವು. ಕನಕದಾಸರು, ಕಿರಿಯರಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಪರ್ಯಟನ ಕೈಗೊಂಡರು. ದಾಸರ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂದರ್ಶನವೂ ಒಂದು. ಕನಕದಾಸ ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ದಾಸಸಮೂಹ ಊರುಮನೆ ತೊರೆದರೂ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ದೂರನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಜನರ ನಡುವೆಯೆ. 'ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು<noinclude></noinclude> drgix3d7ir1yxqtejnokftz6w79euih 104 107071 326303 295963 2026-10-24T07:30:38Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 /* Proofread */ 326303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|೧೩೩}} ಊರೂರು ತಿರುಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರವರ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಲೇ ಅವರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸುವುದು ದಾಸರ ಕೆಲಸ, ಜನರ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳು ಬಂದಾಗ, ಬದುಕಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸಂಶಯವೊದಗಿದಾಗ ಭಕ್ತಿಯ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಜನರು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರಲಿ, ಬಾಳುವೆಗೊಂದು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ' ಎನ್ನುವುದೇ ದಾಸರ ಮುಖ್ಯಧೇಯ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ದಾಸರು ಊರೂರು ತಿರುಗಿದರು. ಕೇರಿಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಮನೆ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ದೇವರ ಹಿರಿಮೆ ಹಾಡಿದರು. ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ತಿದ್ದಿದರು. ದಾರಿಕಾಣದವರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದರು. ದಾರಿಕಂಡವರಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. ಇತರರಿಗೆ ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಸರಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ವಿರಕ್ತಿಯೂ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಕಲೆತಿರುವಂತೆ ಬಾಳಿದರು. ಕನಕದಾಸರೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ತುಂಬು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದ, ಬದುಕಿ ಬಾಳಿದ, ಭವಸಂಸಾರದ ಬವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಂಗಾರವಾದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕೆಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದಿಂದ ತಮಗಿದ್ದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕನಕದಾಸರು ಜನಿಸಿದ ಬಾಡಗ್ರಾಮ, ವಾಸಿಸಿದ ಕದರಮಂಡಲಗಿ, ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಬಂಕಾಪುರ ಇಂದು ಮಂಗಳಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಬಂಕಾಪುರ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳ. ಕನಕದಾಸರು ಸಂಚರಿಸಿದ ಬೇಲೂರು, ಸೋಸಲೆ, ಮಳೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮದನಪಲ್ಲಿ, ಮೇಲುಕೋಟೆ, ವಿಜಯನಗರ, ಉಡುಪಿ ಹಾಗೂ ತಿರುಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಅಥವಾ ಸವಿನೆನಪುಗಳಿದ್ದು ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಚಿರಂಜೀವರನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಯೌವನಾವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ದಣಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೂ ಆತನಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ಸಂತ ಹೃದಯ, ಒಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಕವಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಆಗಾಗ ಆತನನ್ನು ಎತ್ತಲೋ ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ವರ್ಷಗಳುರುಳಿದಂತೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಮರಣ, ಪತ್ನಿಯ ಅಕಾಲಿಕ ಮೃತ್ಯು<noinclude></noinclude> iq2w5vppz19gl7mp3bh44pne4ph0cw9 326323 326303 2026-10-24T07:44:25Z Dr. Sharanappa Adakar 8784 326323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dr. Sharanappa Adakar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|೧೩೩}} ಊರೂರು ತಿರುಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರವರ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಲೇ ಅವರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸುವುದು ದಾಸರ ಕೆಲಸ, ಜನರ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳು ಬಂದಾಗ, ಬದುಕಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸಂಶಯವೊದಗಿದಾಗ ಭಕ್ತಿಯ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಜನರು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರಲಿ, ಬಾಳುವೆಗೊಂದು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ' ಎನ್ನುವುದೇ ದಾಸರ ಮುಖ್ಯಧೇಯ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ದಾಸರು ಊರೂರು ತಿರುಗಿದರು. ಕೇರಿಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಮನೆ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ದೇವರ ಹಿರಿಮೆ ಹಾಡಿದರು. ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ತಿದ್ದಿದರು. ದಾರಿಕಾಣದವರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದರು. ದಾರಿಕಂಡವರಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. ಇತರರಿಗೆ ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಸರಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ವಿರಕ್ತಿಯೂ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಕಲೆತಿರುವಂತೆ ಬಾಳಿದರು. ಕನಕದಾಸರೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ತುಂಬು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. {{gapಕನಕದಾಸರು}} ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದ, ಬದುಕಿ ಬಾಳಿದ, ಭವಸಂಸಾರದ ಬವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಂಗಾರವಾದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕೆಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದಿಂದ ತಮಗಿದ್ದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. {{gapಕನಕದಾಸರು}} ಜನಿಸಿದ ಬಾಡಗ್ರಾಮ, ವಾಸಿಸಿದ ಕದರಮಂಡಲಗಿ, ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಬಂಕಾಪುರ ಇಂದು ಮಂಗಳಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಬಂಕಾಪುರ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳ. ಕನಕದಾಸರು ಸಂಚರಿಸಿದ ಬೇಲೂರು, ಸೋಸಲೆ, ಮಳೂರು, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮದನಪಲ್ಲಿ, ಮೇಲುಕೋಟೆ, ವಿಜಯನಗರ, ಉಡುಪಿ ಹಾಗೂ ತಿರುಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಅಥವಾ ಸವಿನೆನಪುಗಳಿದ್ದು ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಚಿರಂಜೀವರನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. {{gapಯೌವನಾವಸ್ಥೆ}} ಹೊಂದಿದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ದಣಾಯಕ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೂ ಆತನಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ಸಂತ ಹೃದಯ, ಒಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಕವಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಆಗಾಗ ಆತನನ್ನು ಎತ್ತಲೋ ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ವರ್ಷಗಳುರುಳಿದಂತೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಮರಣ, ಪತ್ನಿಯ ಅಕಾಲಿಕ ಮೃತ್ಯು<noinclude></noinclude> dc111qcggfns5e1jip57186aubzwtmk 104 107076 326350 295968 2026-10-24T09:02:03Z Sangeeta Hosamani 8751 326350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ ೧೩೭ ಕನಕದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊರನ್ನು 'ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಹ ನಗರ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ಶಾಸನಗಳೂ, ಜೀರ್ಣವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೂ ಇವೆ. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಸ್ಮೃತಿಯ ಮೇಲೆ 'ಮಿತಾಕ್ಷರಾ' ಎಂಬ ಭಾಷ್ಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಯೋಗಿಯು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ರಚಿಸಿದನು. ಊರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ ಭವ್ಯವಾದುದು, ಅದರ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಪ್ರಮೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯೆಂದು ಹೆಸರು. ದೇಗುಲದ ಹಿರಿಮೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಅಂಬೆಗಾಲು ಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹ. ಇದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪದ ಮೂರ್ತಿ, ಇದನ್ನು ಕಂಡೇ ಕನಕದಾರು ಹೀಗೆ ಹಾಡಿರಬೇಕು. ; ನನಯೊ । ಎಲೆ ನವನೀತ ಕೃಷ್ಣನ ॥ ಪ | ನೆನೆಯೋ | ಗೋಪಿತನಯ | ಕಂಸನ ಮನೆಯ ಕೊಂಡಾತನ || ಆ|| ತರಳ | ಚೆಲುವ ಮುಂಗುರಳ | ಹುಲಿಯುಗರ ಕೊರಳ|| ಉಂಗುರಗಳ ಬೆರಳ | ಕಾಳಿಗಿ ಕಟ್ಟಣಗಳ ನಿಲುಹುತಿಹ ದುರುಳ| ತನದಲಿ ತುರುಗಳ ಕಾಯ್ದವನ... ॥ ೧ ॥ ಈ ಹಾಡು ಅಪ್ರಮೇಯನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದೆ. ಕದರಮಂಡಲಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಬಾಲ್ಯದ ಬೀಡು. ಕೆಲವರು ಕನಕದಾಸರ ಸಮಾಧಿ ಕದರಮಂಡಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವರು. ಕದರಮಂಡಲಗಿಯ ಹನುಮರಾಯ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಭಾವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿದೈವ. ಹನುಮಂತನ ಅನಂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಕನಕರ ಕೀರ್ತನೆ ಹೀಗಿದೆ : ಕದರಮಂಡಲಗಿ ಕರುಣಿ ಹನುಮರಾಯ | ಸದುಗುಣವಂತನ | ಗುಣವಂತನ | ಆಂಜನೆಯ ವರಸೂನು | ಆಶ್ರಿತ ಕಾಮಧೇನು ಮಂಜುಳ, ಸುಗಾರ ಗೀತ | ಪರಮ ವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಜೀವನವ ತಂದನು | ವೀರ ಹನುಮನು ಸದುಗುಣವಂತನೆ | ಗುಣವಂತನೆ | ........................... ಶ್ರೀನಿಧೇ ಆದಿಕೇಶವ ಎನ್ನ ಜನಕ ||<noinclude></noinclude> 7u6xkuox0dvw5mxcqi67cz5zi6aemje 326351 326350 2026-10-24T09:02:26Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ ೧೩೭ ಕನಕದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊರನ್ನು 'ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಹ ನಗರ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ಶಾಸನಗಳೂ, ಜೀರ್ಣವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೂ ಇವೆ. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಸ್ಮೃತಿಯ ಮೇಲೆ 'ಮಿತಾಕ್ಷರಾ' ಎಂಬ ಭಾಷ್ಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಯೋಗಿಯು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ರಚಿಸಿದನು. ಊರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ ಭವ್ಯವಾದುದು, ಅದರ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಪ್ರಮೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯೆಂದು ಹೆಸರು. ದೇಗುಲದ ಹಿರಿಮೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಅಂಬೆಗಾಲು ಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹ. ಇದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪದ ಮೂರ್ತಿ, ಇದನ್ನು ಕಂಡೇ ಕನಕದಾರು ಹೀಗೆ ಹಾಡಿರಬೇಕು. ; ನನಯೊ । ಎಲೆ ನವನೀತ ಕೃಷ್ಣನ ॥ ಪ | ನೆನೆಯೋ | ಗೋಪಿತನಯ | ಕಂಸನ ಮನೆಯ ಕೊಂಡಾತನ || ಆ|| ತರಳ | ಚೆಲುವ ಮುಂಗುರಳ | ಹುಲಿಯುಗರ ಕೊರಳ|| ಉಂಗುರಗಳ ಬೆರಳ | ಕಾಳಿಗಿ ಕಟ್ಟಣಗಳ ನಿಲುಹುತಿಹ ದುರುಳ| ತನದಲಿ ತುರುಗಳ ಕಾಯ್ದವನ... ॥ ೧ ॥ ಈ ಹಾಡು ಅಪ್ರಮೇಯನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದೆ. ಕದರಮಂಡಲಗಿ ಕನಕದಾಸರ ಬಾಲ್ಯದ ಬೀಡು. ಕೆಲವರು ಕನಕದಾಸರ ಸಮಾಧಿ ಕದರಮಂಡಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವರು. ಕದರಮಂಡಲಗಿಯ ಹನುಮರಾಯ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಭಾವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿದೈವ. ಹನುಮಂತನ ಅನಂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಕನಕರ ಕೀರ್ತನೆ ಹೀಗಿದೆ : ಕದರಮಂಡಲಗಿ ಕರುಣಿ ಹನುಮರಾಯ | ಸದುಗುಣವಂತನ | ಗುಣವಂತನ | ಆಂಜನೆಯ ವರಸೂನು | ಆಶ್ರಿತ ಕಾಮಧೇನು ಮಂಜುಳ, ಸುಗಾರ ಗೀತ | ಪರಮ ವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಜೀವನವ ತಂದನು | ವೀರ ಹನುಮನು ಸದುಗುಣವಂತನೆ | ಗುಣವಂತನೆ | ........................... ಶ್ರೀನಿಧೇ ಆದಿಕೇಶವ ಎನ್ನ ಜನಕ ||<noinclude></noinclude> roqt1el94lx1n3aqc5x6jeakp991dzf 104 107078 326347 295970 2026-10-24T08:52:22Z Sangeeta Hosamani 8751 326347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>೧೩೮ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಂತ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಎಂತಹುದೋ ನಿನ್ನ ಭಕುತಿ ಎನಗೆ ಶ್ರೀ ಕಾಂತ ನಿನ್ನಯ ಒಲುಮೆಯಿಲ್ಲದ ಮೂಢಾತ್ಮನಿಗೆ ||ಪ|| ............................. ಇನಿತು ಪರಿಯಲಿ ನಾನು ಹಲುಬಿದಡೆ | ನೀನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದಡೆ ಬಹು ಅಪಕೀರ್ತಿಯು ॥ ನಿನ್ನ ದಾಸಗೊಲಿದು ಸಲಿಸಯ್ಯ ಮನದಿಷ್ಟ ಕನಕಾದ್ರಿಯೊಳು ನೆಲಸಿದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ || ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಹಂಪೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಗಿರಿಯೆಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಪುಷ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿತು. ಇದೇ ಈಗ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕನಕಗಿರಿ ಅಥವಾ ಕನಕಾಚಲ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಇಮ್ಮಡಿ ದೇವರಾಯನ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದ ಪರಸಪ್ಪ ಉಡಿಚನಾಯಕನು ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೩೬-೩೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು ಪರಸಪ್ಪನ ಮಗ ನವಾಬ ಉಡಿಚನಾಯಕನು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮಾಂಡಲಿಕನಾಗಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ 'ಆಮುಕ್ತಮೌಲ್ಯದ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಕಗಿರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ದೈವವಾದ ನರಸಿಂಹನಿಗೆ 'ಕನಕಗಿರಿನಾಥಸ್ವಾಮಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದುವೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಅವತಾರಪುರುಷನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ ಭವಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸೆಂದು ಆತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗನಾಥನ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಂದರ್ಶನ ವಿಶೇಷವೆನಿಸಿದೆ. ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನ ಅಪೂರ್ವಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾಕೆ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಪವಡಿಸಿದ ಹರಿಯೆ | ಜಗ ||ಪ|| ದೇಕ (ಶ)ವಿಖ್ಯಾತ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗನಾಥ ||ಆ||<noinclude></noinclude> okdlbt5439q4p26mbjs7ht9bydri34c 326348 326347 2026-10-24T08:53:28Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude> ೧೩೮ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಮುಂದೆ ಕನಕದಾಸರು ಕನಕಗಿರಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಂತ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಎಂತಹುದೋ ನಿನ್ನ ಭಕುತಿ ಎನಗೆ ಶ್ರೀ ಕಾಂತ ನಿನ್ನಯ ಒಲುಮೆಯಿಲ್ಲದ ಮೂಢಾತ್ಮನಿಗೆ ||ಪ|| ............................. ಇನಿತು ಪರಿಯಲಿ ನಾನು ಹಲುಬಿದಡೆ | ನೀನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದಡೆ ಬಹು ಅಪಕೀರ್ತಿಯು ॥ ನಿನ್ನ ದಾಸಗೊಲಿದು ಸಲಿಸಯ್ಯ ಮನದಿಷ್ಟ ಕನಕಾದ್ರಿಯೊಳು ನೆಲಸಿದಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ || ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಹಂಪೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಗಿರಿಯೆಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಪುಷ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿತು. ಇದೇ ಈಗ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕನಕಗಿರಿ ಅಥವಾ ಕನಕಾಚಲ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಇಮ್ಮಡಿ ದೇವರಾಯನ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದ ಪರಸಪ್ಪ ಉಡಿಚನಾಯಕನು ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೩೬-೩೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು ಪರಸಪ್ಪನ ಮಗ ನವಾಬ ಉಡಿಚನಾಯಕನು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮಾಂಡಲಿಕನಾಗಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ 'ಆಮುಕ್ತಮೌಲ್ಯದ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಕಗಿರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ದೈವವಾದ ನರಸಿಂಹನಿಗೆ 'ಕನಕಗಿರಿನಾಥಸ್ವಾಮಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದುವೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಅವತಾರಪುರುಷನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ ಭವಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸೆಂದು ಆತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗನಾಥನ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕನಕದಾಸರ ಸಂದರ್ಶನ ವಿಶೇಷವೆನಿಸಿದೆ. ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನ ಅಪೂರ್ವಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾಕೆ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಪವಡಿಸಿದ ಹರಿಯೆ | ಜಗ ||ಪ|| ದೇಕ (ಶ)ವಿಖ್ಯಾತ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗನಾಥ ||ಆ||<noinclude></noinclude> 7yqroclae2mffq4qrpe8l9ehdafbpbk 104 107080 326376 295972 2026-10-24T09:25:48Z ~2026-56562-60 8798 326376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ {{Right|೧೩೯}} {{center|<poem>------------------------ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನೆಬ್ಬಿಸುವರೊಬ್ಬರನು ಕಾಣೆ ॥ ಉನ್ನತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ | ಚೆನ್ನ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗಧಾಮ ॥೫॥ </poem>}} {{gap}}ಮಲಗಿದ ರಂಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜನತೆಯ ಸಂಕೇತ–ಅವರಾಗಿ ಅವರೇ ಮೇಲೇಳಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಎದ್ದಿರುವವರು ಅವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. {{center|<poem>ನಿನ್ನ ನಾನೇನೆಂದನೊ | ರಂಗಯ್ಯ ರಂಗ [[|]] ಎನ್ನ ನೀ ಕಾಯಬೇಕೊ [[|]]ಪ[[|]] ನಿನ್ನ ನಾನೇನೆಂದೆ ನಿಗಮಗೋಚರ ಸ್ವಾಮಿ | ಪನ್ನಂಗಶಯನ ಪಾಲ್ಗಡಲೊಡೆಯನೆ ರಂಗ ॥ 'ಶೇಷಶಯನ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಭಾಗವತರ ಸಹ । ವಾಸದೊಳಿರಿಸು ಕಂಡ್ಯ ಎನ್ನನು' </poem>}} {{gap}}ರಂಗನಾಥನನ್ನು ಕುರಿತು ಇಂಥ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ಇರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಸಾಹಿತ್ಯಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಆದಿರಂಗವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಂಗವು ಪೂರ್ವರಂಗವಾದರೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಪಶ್ಚಿಮರಂಗ,ಇಲ್ಲಿನ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದನಾಗಿ ಇದು ಗೌತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ರಂಗ ನಾಥನ ಆಲಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಕಟ್ಟಿಸಿದವಳು ಹಂಬಿ ಎಂಬ ದೇವದಾಸಿ, ೮೧೭ರಲ್ಲಿ,ಮುಂದೆ ೮೯೪ರಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡು ಗಂಗವಂಶದ ತಿರುಮಲಯ್ಯ (ತಿಮ್ಮರಾಯ)ಎಂಬ ಅರಸನು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಇದು ಈಗಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆದದ್ದು ೧೨೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ; ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನಾದ ಉದಯಾದಿತ್ಯನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಂಗನಾಥನ ಪಾದದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಈ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸರಾಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ<noinclude></noinclude> hmigqw0vdscc03pd26o4n66zzbhorxi 326381 326376 2026-10-24T09:30:14Z Udayakumar Ukumar 8773 /* Proofread */ 326381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude>{{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ {{Right|೧೩೯}} {{center|<poem>------------------------ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನೆಬ್ಬಿಸುವರೊಬ್ಬರನು ಕಾಣೆ ॥ ಉನ್ನತ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ | ಚೆನ್ನ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗಧಾಮ ॥೫॥ </poem>}} {{gap}}ಮಲಗಿದ ರಂಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜನತೆಯ ಸಂಕೇತ–ಅವರಾಗಿ ಅವರೇ ಮೇಲೇಳಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಎದ್ದಿರುವವರು ಅವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. {{center|<poem>ನಿನ್ನ ನಾನೇನೆಂದನೊ | ರಂಗಯ್ಯ ರಂಗ [[|]] ಎನ್ನ ನೀ ಕಾಯಬೇಕೊ [[|]]ಪ[[|]] ನಿನ್ನ ನಾನೇನೆಂದೆ ನಿಗಮಗೋಚರ ಸ್ವಾಮಿ | ಪನ್ನಂಗಶಯನ ಪಾಲ್ಗಡಲೊಡೆಯನೆ ರಂಗ ॥ 'ಶೇಷಶಯನ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಭಾಗವತರ ಸಹ । ವಾಸದೊಳಿರಿಸು ಕಂಡ್ಯ ಎನ್ನನು' </poem>}} {{gap}}ರಂಗನಾಥನನ್ನು ಕುರಿತು ಇಂಥ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ಇರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಸಾಹಿತ್ಯಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಆದಿರಂಗವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಂಗವು ಪೂರ್ವರಂಗವಾದರೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಪಶ್ಚಿಮರಂಗ,ಇಲ್ಲಿನ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದನಾಗಿ ಇದು ಗೌತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ರಂಗ ನಾಥನ ಆಲಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಕಟ್ಟಿಸಿದವಳು ಹಂಬಿ ಎಂಬ ದೇವದಾಸಿ, ೮೧೭ರಲ್ಲಿ,ಮುಂದೆ ೮೯೪ರಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡು ಗಂಗವಂಶದ ತಿರುಮಲಯ್ಯ (ತಿಮ್ಮರಾಯ)ಎಂಬ ಅರಸನು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಇದು ಈಗಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆದದ್ದು ೧೨೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ; ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನಾದ ಉದಯಾದಿತ್ಯನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಂಗನಾಥನ ಪಾದದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಈ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸರಾಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ<noinclude></noinclude> 23swsrgqpx2n7h0kdiqoxsw80jv3gj0 104 107081 326411 295973 2026-10-24T09:48:03Z Udayakumar Ukumar 8773 /* Proofread */ 326411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Udayakumar Ukumar" /></noinclude>೧೪೦ {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಕನಕದಾಸರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವೂ ಸೇರಿದೆ. {{gap}}ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವೇ ಇರುವ ಮೇಲುಕೋಟೆ, ಚೆಲುವರಾಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸೆಳೆದಿದೆ <poem>{{center|ಯಾದವಗಿರಿ ವಾಸನಹುದೊ ಶ್ರೀನಾರಸಿಂಹ | ಆದಿನಾರಾಯಣ ಅಚ್ಯುತನಹುದೋ ॥ಪ॥}}</poem> {{gap}}ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ದಶಾವತಾರದ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. 'ನಳಿನೋದ್ಭವನಯ್ಯ ಅಮರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ಕರುಳಗಳ ಬಗೆಯುತ ತುಳಿದರದಟಗಳ ಸಂಹರಿಸಿದ ಚೆಲುವರಾಯ', 'ಚಂದ್ರನೆರೆಯಪೋಲ್ವ.. ಇಂದಿರೇಶನೆಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವರಾಯ' ಇವೆಲ್ಲ ಭಗವಂತನ ಅನಂತ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಕನಕದಾಸರು ಸಂದರ್ಶನಗೊಂಡ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಈ ಊರಿಗೆ ಯಾದವಗಿರಿ, ಯದುಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಯದುಗಿರಿ ಇದೊಂದು ಬೆಟ್ಟ, ಕ್ರಿ. ಶ. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ ವೈಷ್ಣವಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಈ ಊರು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಆತ್ಮೀಯ ಭಕ್ತಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರನ್ನು ಚೆಲುವನಾರಾಯಣನೆಂದೂ, ಚೆಲುವ ಚೆನ್ನಿಗನೆಂದೂ, ಶೆಲ್ವಪಿಳ್ಳೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ದೈವ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜಮುಡಿ, ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವಗಳು ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಉತ್ಸವಗಳು. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಯತಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಠವೂ ಒಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಡೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ತೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೋತಿತಾಲಾಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಮಣೀಯ ಕೊಳವಿದೆ. ಚೆಲುವ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ, ಚಲುವರಾಯ, ನಾರಸಿಂಹ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ದೈವಗಳನ್ನು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಮುಂದೆ ಸಂತ ಕನಕದಾಸರು ಬೇಲೂರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ, ನಳಚರಿತೆ ಹಾಗೂ ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆಯನ್ನು ಇವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ<noinclude></noinclude> t7t8mr4lawahiu1yh7ytup9gnfxilxr 104 107082 326377 295974 2026-10-24T09:26:38Z ~2026-56811-74 8802 326377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ {{Right|141}} ರಚಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು “ಭೂಸುರಪ್ರಿಯ ಸುರಪುರ ನಿಲಯ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ಚತುರೋಪಾಯ ರಕ್ಷಿಸು ನಮ್ಮನನವರತ' ಎಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರದ ಮೊದಲ ಹದಿನೇಳು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಅನಂತ ಗುಣಗಳ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. 'ಮಂಗಳಾ ಬೇಲೂರು ಚೆಲುವರಾಯ ಕೇಶವಗೆ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ ಕನಕದಾಸರು. {{gap}}ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಪದ್ಯದ ಕಡೆಯ ಪಾದ 'ವರಪೌರ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ಪಾಲಿಸು ಸಕಲ ಸಜ್ಜನರ', 'ವರಪುರದರಸನನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಪೇಳುವೆನು ಮಹಾಕಥೆಯ'-ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರು ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಂಬ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮನದಣಿಯ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. 'ಬಲಗೊಂಬೆ ಚೆನ್ನರಾಯ, ಭಕಿತರ ಪ್ರಿಯ', 'ಮನ್ನಿಸಿ ಸಲಹುವ ಚೆನ್ನಾದಿಕೇಶವ | ಚಿನ್ನನ ತಂದು ತೋರೆ ರಮಣಿ' ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸನದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಯಗಚಿ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಊರೇ ಬೇಲೂರು, ಇದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವೇಲಾಪುರ, ವೇಲೂರು, ಬೆಲಹೂರು ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ (ಬಿಟ್ಟಿದೇವ) ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಗುಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವರಿಗೆ ಶಾಸನೋಕ್ತವಾದ ಹೆಸರು ವಿಜಯನಾರಾಯಣನೆಂದು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿದ ಪಂಚ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ನಾರಾಯಣ ವಿಗ್ರಹ ತುಂಬ ಲಾವಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಮೋಹಿನಿ ಅವತಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ 'ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ' 'ಚೆಲುವ ಚೆನ್ನ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದೆ. ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಅದ್ಭುತವಾದುದು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ದೇವಾಲಯವಾದರೂ ಇಂದಿಗೂ ತಪ್ಪದೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಕುಂಠದಾಸರೆಂಬ ಹರಿದಾಸರು ವ್ಯಾಸರಾಯಸ್ವಾಮಿಗಳ ಶಿಷ್ಯರೇ ; ಪುರಂದರ-ಕನಕದಾಸರ ಒಡನಾಡಿಗಳೇ. ಇವರು ಆಗಾಗ ಪುರಂದರರನ್ನೂ ಕನಕದಾಸರನ್ನೂ ಬೇಲೂರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಮಂತ್ರಿಯೂ,<noinclude></noinclude> 17plglohrld188x4lqxe9zg0pyykshg 104 107084 326423 295976 2026-10-24T09:52:29Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Left|೧೪೨}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap}}ಸಾಹಿತಿಯೂ ಆದ ಕೆರೆಯ ಪದ್ಮರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೆರೆಯೂ, ಕವಿ ರಾಘವಾಂಕನ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇದೆ. ಕರ್ಮಪೀಠವಾಗಿತ್ತು{{gap}}. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನ ಬೇಡಿದಾಗ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಒಂದು ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಒಂದು ತಾಳೆಯೋಲೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಓಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಉಡುಪಿಗೆ ಹೋನಕದಾಸರು ತಾತಾಚಾರ ವ್ಯಾಸರಾಯ ಮತ್ತು ವಾದಿರಾಜರನ್ನು ಗುರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾಕ್ಷೇತ್ರ ಉಡುಪಿ ವಾದಿರಾಜರ ಧದ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ವಿಷಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.{{gap}} ವೈಕುಂಠದ ಸೊಂಪಿನ ದಾ{{gap}}ಸರ ಮನೆಯ', 'ವನಜ ಮುಖಿಯರ ಮನದಿಷ್ಟಾರ್ಥವೀವ | ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಎನ್ನಿರೋ ||ಪ|| ತನ್ನ ಮನದೊಳು ಧ್ಯಾನಿಸುವಳ ತಂದಾಉಡುಪಿ ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿಗೆ ಒಂದು ಭದ್ರನೆಲೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. 'ಬಂಟನಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ಕಾಯ್ದ ಹರಿಯೆ |ತನ | ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಎನ್ನಿರೋ ||ಅ|| ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ರಜತಪುರ (ಉಡುಪಿ), ಕುಮಾರಾದ್ರಿ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ), ಕುಂಭಾಸಿ, ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಕ್ರೋಡ (ಶಂಕರನಾರಾಯಣ), ಕೊಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣ ಎಂಬ ಸಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೇ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ, ಮೊದಲಿಗೆ ಶಿವಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈಗಿನ ಅನಂತೇಶ್ವರನ ಗುಡಿ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಮಠಗಳು ಸೇರಿ ಭಾಗ 'ಉಡುಪು' ಆಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಈಗ ಉಡುಪಿಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮೊದಲಿಗೆ ಅನಂತೇಶ್ವರನ ಗುಡಿಯಿಂದಲೇ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅನಂತರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೊಂಡ ಕೃಷ್ಣನ ಗುಡಿಯಿಂದ ಉಡುಪಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿಯೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ದೈತವೇದಾಂತದ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ನಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಉಡುಪಿಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಗುಡಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೊಳ ಮಧ್ವಸರೋವರವೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ನಡೆಯುವ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ, ಸಂಕ್ರಮಣೋತ್ಸವಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮನಸಾರೆ ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಹಾಡಿದ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಅ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಪರ್ಯಾಯೋತ್ಸವ ಬಹು ವೈಭವದಿಂದ<noinclude></noinclude> avh611kj4n61mgl4yhs4c5m9w0q32qo 104 107086 326359 295978 2026-10-24T09:15:05Z Basappa B Baraker 8779 326359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{gap}}ಆಚರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಹರಿದಾಸರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು. ಉಡುಪಿಯು ದಾಸರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದುದು ವಾದಿರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. {{gap}}ಪಂಪನಂತೆ ಕಲಿಯೂ, ಕವಿಯೂ, ರಸಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಶೃಂಗಾರ ರಸಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದರು ; ವೀರರಸ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಸಗಳು ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ದಣಾಯಕತನದ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಆತನನ್ನು ಆಗಾಗ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜಗುರು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವದ ವರ್ಣನೆಯೆಲ್ಲಾ ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಶೃಂಗಾರ ಜೀವನ, ರಾಜ, ರಾಜಸಭೆ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನ ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಜೀವತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಅಲಂಕಾರ, ಸರಸ, ಸುಮ್ಮಾನ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿ, ಸ್ನಾನಗೃಹ, ನವರಾತ್ರಿ, ಪುರ ರಚನೆ, ಬೀದಿಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಬದುಕು, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ಉದ್ಯಾನವನ-ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹತ್ತೆಂಟು ವಿಷಯಗಳು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣನೆಗೊಂಡು ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅವಧಿಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಗಾಧತೆಯ ಅರಿವು ಇರುವವರಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಯಾವ ನಗರದ ರಾಜ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯೆಂಬುದು ತಾನಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. <poem>ಸೋಮಸೂರಿಯ ವೀಧಿಯಿಲದಲ್ಲಿ ಹೇಮ ನಿರ್ಮಿತ ಸೌಧದೋಳಿ ರಾಮಣೀಯತೆವೆತ್ತ ಕಳಸದಂಗಡಿಯಿರ್ದು ವಾ ಮಹಾದ್ವಾರಕಾಪುರದ ॥ (೨-೧೧) ಭೋಜಿಪ ಕರ್ಪೂರ ಕಸ್ತೂರಿ ಜೀರ್ಣ ಜ 1 ವಾಜಿ ಪುಣಗು ಬಹುತೈಲ ಸೋಜಿಗವಡೆದ ಸುಗಂಧದಂಗಡಿಗಳು 1 ರಾಜಿಸುತಿರ್ದುವಿಕ್ಕೆಲದಿ # (೩-೧೮) ಚಪ್ಪನ್ನದೇಶದ ನಾಣೆಯಂಗಳ ನೋಟ | ತಪ್ಪದ ಚಪಲ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು ಒಪ್ಪವಡೆದು ಕುಳಿತಿರ್ದರು ಹಣಹೊನ್ನ ! ಕುಪ್ಪೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು (೩-೨೭) </poem><noinclude></noinclude> m0cytxnani7gdbma2eidhmbpp0er0lg 326373 326359 2026-10-24T09:24:24Z Basappa B Baraker 8779 /* Proofread */ 326373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|೧೪೩}} {{gap}}ಆಚರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಹರಿದಾಸರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು. ಉಡುಪಿಯು ದಾಸರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದುದು ವಾದಿರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. {{gap}} ಪಂಪನಂತೆ ಕಲಿಯೂ, ಕವಿಯೂ, ರಸಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಶೃಂಗಾರ ರಸಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದರು ; ವೀರರಸ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಸಗಳು ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ದಣಾಯಕತನದ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಆತನನ್ನು ಆಗಾಗ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜಗುರು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವದ ವರ್ಣನೆಯೆಲ್ಲಾ ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಶೃಂಗಾರ ಜೀವನ, ರಾಜ, ರಾಜಸಭೆ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನ ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಜೀವತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಅಲಂಕಾರ, ಸರಸ, ಸುಮ್ಮಾನ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿ, ಸ್ನಾನಗೃಹ, ನವರಾತ್ರಿ, ಪುರ ರಚನೆ, ಬೀದಿಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣ, ಬದುಕು, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ಉದ್ಯಾನವನ-ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹತ್ತೆಂಟು ವಿಷಯಗಳು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣನೆಗೊಂಡು ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅವಧಿಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಗಾಧತೆಯ ಅರಿವು ಇರುವವರಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಯಾವ ನಗರದ ರಾಜ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯೆಂಬುದು ತಾನಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. <poem>ಸೋಮಸೂರಿಯ ವೀಧಿಯಿಲದಲ್ಲಿ ಹೇಮ ನಿರ್ಮಿತ ಸೌಧದೋಳಿ ರಾಮಣೀಯತೆವೆತ್ತ ಕಳಸದಂಗಡಿಯಿರ್ದು ವಾ ಮಹಾದ್ವಾರಕಾಪುರದ ॥ (೨-೧೧) ಭೋಜಿಪ ಕರ್ಪೂರ ಕಸ್ತೂರಿ ಜೀರ್ಣ ಜ 1 ವಾಜಿ ಪುಣಗು ಬಹುತೈಲ ಸೋಜಿಗವಡೆದ ಸುಗಂಧದಂಗಡಿಗಳು 1 ರಾಜಿಸುತಿರ್ದುವಿಕ್ಕೆಲದಿ # (೩-೧೮) ಚಪ್ಪನ್ನದೇಶದ ನಾಣೆಯಂಗಳ ನೋಟ | ತಪ್ಪದ ಚಪಲ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು ಒಪ್ಪವಡೆದು ಕುಳಿತಿರ್ದರು ಹಣಹೊನ್ನ ! ಕುಪ್ಪೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು (೩-೨೭) </poem><noinclude></noinclude> pyn8ox3z0ifwd4htpa17iq4qcx32iuo 104 107091 326422 295983 2026-10-24T09:52:18Z Basappa B Baraker 8779 /* Proofread */ 326422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಗೂ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> 58t5m55ngk4gnpa4l8o0wv6cey79ydl 326429 326422 2026-10-24T09:55:37Z Basappa B Baraker 8779 326429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ|| (೩–೨೮) ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಗೂ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> fvzvc78h7xiux790dg66wb88lvohcnq 326433 326429 2026-10-24T09:56:44Z Basappa B Baraker 8779 326433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ|| {{Right|(೩–೨೮)}} ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಗೂ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> 246vsa1x1wz904e1mcu2ry811oce7zq 326441 326433 2026-10-24T10:00:09Z Basappa B Baraker 8779 326441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ||{{Right|(೩–೨೮)}} ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನುದ್ವಾರಕೆಗೂ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> r6c45n38wl5myzpkwh7nk93web6wxuu 326443 326441 2026-10-24T10:01:14Z Basappa B Baraker 8779 326443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ||{{Right|(೩–೨೮)}} ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನುದ್ವಾರಕೆಗೂ,ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> skd95ky5xi1fkvdy9izpcdupdvo6kld 326452 326443 2026-10-24T10:06:17Z Basappa B Baraker 8779 326452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Basappa B Baraker" /></noinclude>{{Left|೧೪೪}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಒರೆಗಲ್ಲ ರಜವ ಮೇಣದೊಳೊತ್ತಿ ತೆಗೆದದ |ಕರಗಿ ಸುವರ್ಣಖಂಡುಗವ ನೆರೆದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಹಂಚಿ ಕೊಡುವ ಚಿನ್ನ |ವರದರೊಪ್ಪಿದರು ಕಟ್ಟೆಯಲಿ||{{Right|(೩–೨೮)}} ಓರಂತೆ ಮರಕಾಲರು ಹಡಗಿನ ವ್ಯವ| ಹಾರದಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವ| ಭಾರಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ತೂಗುವರು ಬೇಡಿದರೆ ಕು| ಬೇರಂಗೆ ಕಡವ ಕುಡುವರು||</poem> {{gap}}ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಬಳ್ಳಾರಿಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಏಳು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಊರೇ ಹಂಪೆ. ೧೩೩೬ ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು ಈ ಹಂಪೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ರಾಮಾಯಣದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತವಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲೇ ಎಂದೂ, ಈಗಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನೆ ಆಗ ಪಂಪಾನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಎಂದೂ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಾಲ್ಯವಂತ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನೆಂದೂ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಕುಲದೈವವಾದ ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಸಿಂಗನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಈ ಗುಡಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪಂಪಾಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 'ಪುರಂದರದಾಸರ' ಮಂಟಪವೆಂದು ಒಂದು ಮಂಟಪವೂ ಇದೆ. ಹಂಪೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀಯರೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ನಿಕಲೋ ಕಾಂಟಿ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೨೦ರಲ್ಲೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಸಾಕ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೨ರಲ್ಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಡೆ<noinclude></noinclude> oe0wz3j7jirj2m9zm4dtnnsq7pf7egx 104 107093 326361 295985 2026-10-24T09:17:32Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} ಬಾರ್ಬೋಸ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೦೪ ರಿಂದ ೧೫೧೪ರವರೆಗೂ, ಪೋರ್ಚಗಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಡೊಮಿಂಗೋ ಪಯಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೨೦ರಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ೯೮ ವರುಷಗಳ ತುಂಬು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ತಿರುಪತಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ, ತನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದು ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ರಾಮಾನುಜರ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರ ಪರಿಚಯ, ಪ್ರಭಾವವಾದದ್ದು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದರೆಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪುರಂದರದಾಸರ ಮರಣಾನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೦-೧೨ ವರುಷಗಳ ತನಕ ಕನಕದಾಸರು ಬದುಕಿದ್ದರೆಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಾಲೈದು ವರುಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮವಯಸ್ಕರೆಂದೂ ವದಂತಿಯಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಬಾಡ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯಷ್ಟೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ತಿರುಪತಿ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನಾಡಿಯಂತೆ; ಆತನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೊಂಡಾಡಿದರೂ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ ; <poem>ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ ತುತಿಸಲೂ ದೇವ ತಿರುಪತಿಯ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನು ನೀನು || ಬಂದೆವಯ್ಯ ಗೋವಿಂದ ಸೆಟ್ಟ | ನಿನ್ನ ಹರಿವಾಣ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಉಂಟೆನಲಾಗಿ ರ್ಪ ಶೇಷಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡು | ದೇಶದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸೆಟ್ಟಿ | ಕಾಸು ಕಾಸಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಗಳಿಸಿಕೊಂಬ ಆದಿ | ಕೇಶವನಾರಾಯಣ ತಿಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ </poem><noinclude></noinclude> 1a82blsdayjj19wfkr2oshe92yqggb4 326365 326361 2026-10-24T09:21:21Z Nagaraj P Hugar 8750 326365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} ಬಾರ್ಬೋಸ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೦೪ ರಿಂದ ೧೫೧೪ರವರೆಗೂ, ಪೋರ್ಚಗಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಡೊಮಿಂಗೋ ಪಯಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೨೦ರಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ೯೮ ವರುಷಗಳ ತುಂಬು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ತಿರುಪತಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ, ತನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದು ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ರಾಮಾನುಜರ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರ ಪರಿಚಯ, ಪ್ರಭಾವವಾದದ್ದು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದರೆಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪುರಂದರದಾಸರ ಮರಣಾನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೦-೧೨ ವರುಷಗಳ ತನಕ ಕನಕದಾಸರು ಬದುಕಿದ್ದರೆಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಾಲೈದು ವರುಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮವಯಸ್ಕರೆಂದೂ ವದಂತಿಯಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಬಾಡ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯಷ್ಟೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ತಿರುಪತಿ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನಾಡಿಯಂತೆ; ಆತನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೊಂಡಾಡಿದರೂ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ ; <poem>ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ ತುತಿಸಲೂ ದೇವ ತಿರುಪತಿಯ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನು ನೀನು || ಬಂದೆವಯ್ಯ ಗೋವಿಂದ ಸೆಟ್ಟ | ನಿನ್ನ ಹರಿವಾಣ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಉಂಟೆನಲಾಗಿ ರ್ಪ ಶೇಷಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡು | ದೇಶದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸೆಟ್ಟಿ | ಕಾಸು ಕಾಸಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಗಳಿಸಿಕೊಂಬ ಆದಿ | ಕೇಶವನಾರಾಯಣ ತಿಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ </poem><noinclude></noinclude> 2s41n61pijv5e94t1ociei6kbyc7t0w 326369 326365 2026-10-24T09:22:09Z Nagaraj P Hugar 8750 326369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|೧೪೫}} ಬಾರ್ಬೋಸ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೦೪ ರಿಂದ ೧೫೧೪ರವರೆಗೂ, ಪೋರ್ಚಗಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಡೊಮಿಂಗೋ ಪಯಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೨೦ರಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ೯೮ ವರುಷಗಳ ತುಂಬು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ತಿರುಪತಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ, ತನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದು ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ರಾಮಾನುಜರ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರ ಪರಿಚಯ, ಪ್ರಭಾವವಾದದ್ದು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದರೆಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪುರಂದರದಾಸರ ಮರಣಾನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೦-೧೨ ವರುಷಗಳ ತನಕ ಕನಕದಾಸರು ಬದುಕಿದ್ದರೆಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಾಲೈದು ವರುಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮವಯಸ್ಕರೆಂದೂ ವದಂತಿಯಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಬಾಡ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯಷ್ಟೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ತಿರುಪತಿ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನಾಡಿಯಂತೆ; ಆತನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೊಂಡಾಡಿದರೂ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ ; <poem>ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ ತುತಿಸಲೂ ದೇವ ತಿರುಪತಿಯ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನು ನೀನು || ಬಂದೆವಯ್ಯ ಗೋವಿಂದ ಸೆಟ್ಟ | ನಿನ್ನ ಹರಿವಾಣ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಉಂಟೆನಲಾಗಿ ರ್ಪ ಶೇಷಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡು | ದೇಶದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸೆಟ್ಟಿ | ಕಾಸು ಕಾಸಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಗಳಿಸಿಕೊಂಬ ಆದಿ | ಕೇಶವನಾರಾಯಣ ತಿಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ </poem><noinclude></noinclude> 6ytvvxjtgbm8qtdcka3z9jdb69xapij 326371 326369 2026-10-24T09:23:08Z Nagaraj P Hugar 8750 326371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ}} {{Right|೧೪೫}} ಬಾರ್ಬೋಸ ಅವರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೦೪ ರಿಂದ ೧೫೧೪ರವರೆಗೂ, ಪೋರ್ಚಗಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಡೊಮಿಂಗೋ ಪಯಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೨೦ರಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ೯೮ ವರುಷಗಳ ತುಂಬು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ತಿರುಪತಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ, ತನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದು ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ರಾಮಾನುಜರ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತಾಚಾರ್ಯರ ಪರಿಚಯ, ಪ್ರಭಾವವಾದದ್ದು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದರೆಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪುರಂದರದಾಸರ ಮರಣಾನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೦-೧೨ ವರುಷಗಳ ತನಕ ಕನಕದಾಸರು ಬದುಕಿದ್ದರೆಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಾಲೈದು ವರುಷ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮವಯಸ್ಕರೆಂದೂ ವದಂತಿಯಿದೆ. {{gap}}ಕನಕದಾಸರ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಬಾಡ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯಷ್ಟೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ತಿರುಪತಿ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನಾಡಿಯಂತೆ; ಆತನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೊಂಡಾಡಿದರೂ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ ; <poem>ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ ತುತಿಸಲೂ ದೇವ ತಿರುಪತಿಯ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನು ನೀನು || ಬಂದೆವಯ್ಯ ಗೋವಿಂದ ಸೆಟ್ಟ | ನಿನ್ನ ಹರಿವಾಣ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಉಂಟೆನಲಾಗಿ ರ್ಪ ಶೇಷಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡು | ದೇಶದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸೆಟ್ಟಿ | ಕಾಸು ಕಾಸಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಗಳಿಸಿಕೊಂಬ ಆದಿ | ಕೇಶವನಾರಾಯಣ ತಿಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ </poem><noinclude></noinclude> oj7546qywdduupp4qpigqkagxugxram 104 107095 326393 295987 2026-10-24T09:35:23Z Nagaraj P Hugar 8750 326393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>{{Left|೧೪೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{center|<poem>ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರ ಮಾಧವ ದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೋ, ನಂದನಕಂದ ಮುಕುಂದಾಬಿಶಯನನ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೂ ಗೋವಿಂದಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಲರಿಯದೇ | ನೋವಿನ ಭಂಗವು ಪಡುವುದುಚಿತವ ಗೋವಿಂದ 1 ಪರಮ ಪುರುಷ ಹರಿ ಗೋವಿಂದ ಪ ಕರಿವದನ ನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದ ॥ಆ॥</poem>}} {{gap}}ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಜಿಹೈಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡಿವೆ. {{gap}}ಇಂದು ತಿರುಪತಿ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಚಲವೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಲವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಆದಿಶೇಷನೆಂದೇ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಊರು ತಿರುಪತಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಸರು ವೇಂಗಡ (ವೇಂಕಟ) ಅದೇ ತಿರು-ಮಲೆ (ಶ್ರೀಪರ್ವತ). ಇದರ ಅಧಿದೈವವೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಬಾಲಾಜಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಡಿಯನ್ನು, ಕ್ರಿಸ್ತಾಬ್ದದ ಮೊದಲ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಾಶುರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಗುರುಗಳಾದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳಿದ್ದು ದೇವರ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಆದರದ ಗುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಹರಿದಾಸರಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನದ ದೈವ, ಎಲ್ಲ ಹರಿದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ<noinclude></noinclude> 6i3k14v9ri3kr0beregxer35p326yea 326402 326393 2026-10-24T09:45:46Z Nagaraj P Hugar 8750 /* Proofread */ 326402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|೧೪೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರ ಮಾಧವ। ದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೋ, ನಂದನಕಂದ ಕುಂದಾಬಿಶಯನನ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೂ ಗೋವಿಂದಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಲರಿಯದೇ। ನೋವಿನ ಭಂಗವು ಪಡುವುದುಚಿತವ ಗೋವಿಂದ। ಪರಮ ಪುರುಷ ಹರಿ ಗೋವಿಂದ ಪ ಕರಿವದನ ನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದ ॥ಆ॥</poem> {{gap}}ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಜಿಹೈಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡಿವೆ. {{gap}}ಇಂದು ತಿರುಪತಿ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಚಲವೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಲವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಆದಿಶೇಷನೆಂದೇ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಊರು ತಿರುಪತಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಸರು ವೇಂಗಡ (ವೇಂಕಟ) ಅದೇ ತಿರು-ಮಲೆ (ಶ್ರೀಪರ್ವತ). ಇದರ ಅಧಿದೈವವೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಬಾಲಾಜಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಡಿಯನ್ನು, ಕ್ರಿಸ್ತಾಬ್ದದ ಮೊದಲ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಾಶುರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಗುರುಗಳಾದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳಿದ್ದು ದೇವರ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಆದರದ ಗುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಹರಿದಾಸರಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನದ ದೈವ, ಎಲ್ಲ ಹರಿದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ<noinclude></noinclude> axezab42oupmvos3pokqjgam9pd6ywl 326404 326402 2026-10-24T09:46:30Z Nagaraj P Hugar 8750 326404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|೧೪೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>{{gap}}ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರ ಮಾಧವ। ದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೋ, ನಂದನಕಂದ ಕುಂದಾಬಿಶಯನನ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೂ ಗೋವಿಂದಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಲರಿಯದೇ। ನೋವಿನ ಭಂಗವು ಪಡುವುದುಚಿತವ ಗೋವಿಂದ। ಪರಮ ಪುರುಷ ಹರಿ ಗೋವಿಂದ ಪ ಕರಿವದನ ನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದ ॥ಆ॥</poem> {{gap}}ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಜಿಹೈಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡಿವೆ. {{gap}}ಇಂದು ತಿರುಪತಿ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಚಲವೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಲವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಆದಿಶೇಷನೆಂದೇ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಊರು ತಿರುಪತಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಸರು ವೇಂಗಡ (ವೇಂಕಟ) ಅದೇ ತಿರು-ಮಲೆ (ಶ್ರೀಪರ್ವತ). ಇದರ ಅಧಿದೈವವೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಬಾಲಾಜಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಡಿಯನ್ನು, ಕ್ರಿಸ್ತಾಬ್ದದ ಮೊದಲ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಾಶುರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಗುರುಗಳಾದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳಿದ್ದು ದೇವರ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಆದರದ ಗುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಹರಿದಾಸರಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನದ ದೈವ, ಎಲ್ಲ ಹರಿದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ<noinclude></noinclude> cyh7ks2reprn5gg2f3y1fh06x0b0mh9 326407 326404 2026-10-24T09:47:07Z Nagaraj P Hugar 8750 326407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|೧೪೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap}}<poem>ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರ ಮಾಧವ। ದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೋ, ನಂದನಕಂದ ಕುಂದಾಬಿಶಯನನ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೂ ಗೋವಿಂದಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಲರಿಯದೇ। ನೋವಿನ ಭಂಗವು ಪಡುವುದುಚಿತವ ಗೋವಿಂದ। ಪರಮ ಪುರುಷ ಹರಿ ಗೋವಿಂದ ಪ ಕರಿವದನ ನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದ ॥ಆ॥</poem> {{gap}}ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಜಿಹೈಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡಿವೆ. {{gap}}ಇಂದು ತಿರುಪತಿ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಚಲವೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಲವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಆದಿಶೇಷನೆಂದೇ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಊರು ತಿರುಪತಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಸರು ವೇಂಗಡ (ವೇಂಕಟ) ಅದೇ ತಿರು-ಮಲೆ (ಶ್ರೀಪರ್ವತ). ಇದರ ಅಧಿದೈವವೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಬಾಲಾಜಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಡಿಯನ್ನು, ಕ್ರಿಸ್ತಾಬ್ದದ ಮೊದಲ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಾಶುರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಗುರುಗಳಾದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳಿದ್ದು ದೇವರ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಆದರದ ಗುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಹರಿದಾಸರಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನದ ದೈವ, ಎಲ್ಲ ಹರಿದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ<noinclude></noinclude> jmtry7xvz1e3lhtrv520c4cnhn1q3gp 326418 326407 2026-10-24T09:50:35Z Nagaraj P Hugar 8750 326418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nagaraj P Hugar" /></noinclude>{{Left|೧೪೬}} {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} <poem>ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರ ಮಾಧವ। ದಾಸನೆಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ನೀನೊಲಿದು ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೋ, ನಂದನಕಂದ ಕುಂದಾಬಿಶಯನನ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಿರೂ ಗೋವಿಂದಾ ಗೋವಿಂದಾ ಎನ್ನಲರಿಯದೇ। ನೋವಿನ ಭಂಗವು ಪಡುವುದುಚಿತವ ಗೋವಿಂದ। ಪರಮ ಪುರುಷ ಹರಿ ಗೋವಿಂದ ಪ ಕರಿವದನ ನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದ ॥ಆ॥</poem> {{gap}}ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನಕದಾಸರ ಜಿಹೈಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡಿವೆ. {{gap}}ಇಂದು ತಿರುಪತಿ ಜಗತ್ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಜನಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಚಲವೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಲವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಆದಿಶೇಷನೆಂದೇ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಊರು ತಿರುಪತಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಸರು ವೇಂಗಡ (ವೇಂಕಟ) ಅದೇ ತಿರು-ಮಲೆ (ಶ್ರೀಪರ್ವತ). ಇದರ ಅಧಿದೈವವೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೆಂದೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಬಾಲಾಜಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಡಿಯನ್ನು, ಕ್ರಿಸ್ತಾಬ್ದದ ಮೊದಲ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಾಶುರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕನಕದಾಸ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಗುರುಗಳಾದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳಿದ್ದು ದೇವರ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. {{gap}}ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಆದರದ ಗುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಹರಿದಾಸರಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನದ ದೈವ, ಎಲ್ಲ ಹರಿದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ<noinclude></noinclude> axezab42oupmvos3pokqjgam9pd6ywl 104 107096 326374 295988 2026-10-24T09:24:37Z Sangeeta Hosamani 8751 326374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ ೧೪೭ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ, ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರ ಸೊಬಗನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸಾರೆ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿ, ಸಂತ, ದಾರ್ಶನಿಕರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳು ನಾಡಿನ ಬಹು ಜನತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದರೆ, ಕವಿಗೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ದಾರ್ಶನಿಕನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸಕಾರನಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಕಲೆಗಳ ನಾಡು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಸವಾಲಿನ ಮಾಡು, ಪ್ರಣಯಿಗಳಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬೀಡು. ಎಲ್ಲ ಎಡರು ತೊಡರು, ನೋವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕನ್ನು ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥ ಸಂತ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕವಿಗಳು, ದಾರ್ಶನಿಕರು ದರ್ಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದುವೊ, ಅವು ಅಂಥ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಕವಿ, ಸಂತರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರೆ ! ಬಹುಶಃ ಎರಡೂ ಸತ್ಯ ಇರಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಂತೂ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ನಿಜವಾಗಿವೆ. ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ೧) ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ೯) ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ : ೨) ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪ್ರೋ|| ಎಸ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ೩) ನಳಚರಿತ ೧೦)ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ :(ಸಂ) ೪) ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ಎಚ್ಚೆಸ್ಕೆ ೫) ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ೧೧)ಕನಕಕಿರಣ:(ಸಂ) ಕಾ.ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ೬) ವಿಶ್ವಕೋಶ :ಸಂಪುಟ ೨,೪, ೧೨)ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ: ೭)ಕರ್ನಾಟಕ ಯಾತ್ರೆ :ಜೀರಿಗೆ- ಡಾ|| ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ ಕಟ್ಟೆ ಬಸಪ್ಪ ೧೩)ಕವಿಚರಿತೆ:ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೮)ಪುರಂದರ ಸಾಹಿತ್ಯದರ್ಶನ :ಸಂಪುಟ ೧೪) ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ ೧, ೨, ೩, ೪, ೧೫) ಬಕುಳ : ಡಾ|| ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ<noinclude></noinclude> oziitgw0slnow19kykr3w4gmaq3gexs 326375 326374 2026-10-24T09:24:58Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ ೧೪೭ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ, ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರ ಸೊಬಗನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸಾರೆ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿ, ಸಂತ, ದಾರ್ಶನಿಕರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳು ನಾಡಿನ ಬಹು ಜನತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದರೆ, ಕವಿಗೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ದಾರ್ಶನಿಕನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸಕಾರನಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಕಲೆಗಳ ನಾಡು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಸವಾಲಿನ ಮಾಡು, ಪ್ರಣಯಿಗಳಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬೀಡು. ಎಲ್ಲ ಎಡರು ತೊಡರು, ನೋವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕನ್ನು ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥ ಸಂತ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕವಿಗಳು, ದಾರ್ಶನಿಕರು ದರ್ಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದುವೊ, ಅವು ಅಂಥ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಕವಿ, ಸಂತರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರೆ ! ಬಹುಶಃ ಎರಡೂ ಸತ್ಯ ಇರಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಂತೂ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ನಿಜವಾಗಿವೆ. ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ೧) ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ೯) ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ : ೨) ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪ್ರೋ|| ಎಸ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ೩) ನಳಚರಿತ ೧೦)ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ :(ಸಂ) ೪) ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ಎಚ್ಚೆಸ್ಕೆ ೫) ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ೧೧)ಕನಕಕಿರಣ:(ಸಂ) ಕಾ.ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ೬) ವಿಶ್ವಕೋಶ :ಸಂಪುಟ ೨,೪, ೧೨)ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ: ೭)ಕರ್ನಾಟಕ ಯಾತ್ರೆ :ಜೀರಿಗೆ- ಡಾ|| ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ ಕಟ್ಟೆ ಬಸಪ್ಪ ೧೩)ಕವಿಚರಿತೆ:ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೮)ಪುರಂದರ ಸಾಹಿತ್ಯದರ್ಶನ :ಸಂಪುಟ ೧೪) ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ ೧, ೨, ೩, ೪, ೧೫) ಬಕುಳ : ಡಾ|| ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ<noinclude></noinclude> 01ipb178831j7oa2i0r0mi1mrb74j45 326400 326375 2026-10-24T09:44:15Z Sangeeta Hosamani 8751 326400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಭೌಗೋಳಿಕ ದರ್ಶನ ೧೪೭ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ, ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರ ಸೊಬಗನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸಾರೆ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿ, ಸಂತ, ದಾರ್ಶನಿಕರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳು ನಾಡಿನ ಬಹು ಜನತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದರೆ, ಕವಿಗೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ದಾರ್ಶನಿಕನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸಕಾರನಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಕಲೆಗಳ ನಾಡು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಸವಾಲಿನ ಮಾಡು, ಪ್ರಣಯಿಗಳಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬೀಡು. ಎಲ್ಲ ಎಡರು ತೊಡರು, ನೋವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕನ್ನು ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥ ಸಂತ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕವಿಗಳು, ದಾರ್ಶನಿಕರು ದರ್ಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದುವೊ, ಅವು ಅಂಥ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಕವಿ, ಸಂತರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರೆ ! ಬಹುಶಃ ಎರಡೂ ಸತ್ಯ ಇರಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಂತೂ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ನಿಜವಾಗಿವೆ. {{center|ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು}} ೧) ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ೯) ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ : ೨) ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ ಪ್ರೋ|| ಎಸ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ೩) ನಳಚರಿತ ೧೦)ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ :(ಸಂ) ೪) ರಾಮಧಾನ್ಯಚರಿತೆ ಎಚ್ಚೆಸ್ಕೆ ೫) ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ೧೧)ಕನಕಕಿರಣ:(ಸಂ) ಕಾ.ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ೬) ವಿಶ್ವಕೋಶ :ಸಂಪುಟ ೨,೪, ೧೨)ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ: ೭)ಕರ್ನಾಟಕ ಯಾತ್ರೆ :ಜೀರಿಗೆ- ಡಾ|| ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ ಕಟ್ಟೆ ಬಸಪ್ಪ ೧೩)ಕವಿಚರಿತೆ:ರಾ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ೮)ಪುರಂದರ ಸಾಹಿತ್ಯದರ್ಶನ :ಸಂಪುಟ ೧೪) ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ ೧, ೨, ೩, ೪, ೧೫) ಬಕುಳ : ಡಾ|| ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ<noinclude></noinclude> 78811lpejjm92c8n42gjs0biv0royn3 104 107097 326382 295989 2026-10-24T09:30:26Z Sangeeta Hosamani 8751 326382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿಪಂಥ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರು ಡಾ. ಎಚ್‌. ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ಅಂತರಂಗದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಕುರಿತ ಸಾಧನೆಗೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ 'ಭಕ್ತಿ' ಎಂಬುದು ತಳಹದಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಉಗಮವೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಂದು ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಸೃಷ್ಟಿವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತನಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯೊಂದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡ ಆದಿಮಾನವ, ನಿಸ್ಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದಲೋ ಭೀತಿಯಿಂದಲೋ, ಅವಲಂಬನೆಯ ನೆರವಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೋ, ಆ ಶಕ್ತಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾಗಿ ಕೈಕೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಬೇರುಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ ಆತನ ಅನುಭವ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಅಭೀಪ್ಸೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಉಪಾಸನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ವಿಕಾಸಗೊಳುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಕೇವಲ ಬಹಿರ್‌ಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಸಕಾಮ ಆರಾಧನೆ, ಅಂತರ್ಮುಖವಾದ ನಿಷ್ಕಾಮ ಉಪಾಸನೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದುದು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅಂತರಂಗದ ಪರಿಭಾವನೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆಲ್ಲಾ ಧರ್ಮ ವಿಚಾರ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದುಬಂದುವು. ಅಂತರಂಗದ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿ, ಬಹಿರಂಗದ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವ ಸಮಾಯೋಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಈ ವಿಕಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ.ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮಗಳೂ ಈ ಯೋಗದ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಾದುವು. ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಕರ್ಮಯೋಗ-ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೇ ತಳಹದಿಯೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯ ಈ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವರೂಪ, ನಾರದ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಮೊದಲಾದವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<noinclude></noinclude> cdjhh8t4dvq3ahaheizbrkz9s0o69i0 326383 326382 2026-10-24T09:30:44Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude> ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿಪಂಥ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರು ಡಾ. ಎಚ್‌. ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ಅಂತರಂಗದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಕುರಿತ ಸಾಧನೆಗೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ 'ಭಕ್ತಿ' ಎಂಬುದು ತಳಹದಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಉಗಮವೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಂದು ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಸೃಷ್ಟಿವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತನಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯೊಂದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡ ಆದಿಮಾನವ, ನಿಸ್ಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದಲೋ ಭೀತಿಯಿಂದಲೋ, ಅವಲಂಬನೆಯ ನೆರವಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೋ, ಆ ಶಕ್ತಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾಗಿ ಕೈಕೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಬೇರುಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ ಆತನ ಅನುಭವ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಅಭೀಪ್ಸೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಉಪಾಸನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ವಿಕಾಸಗೊಳುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಕೇವಲ ಬಹಿರ್‌ಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಸಕಾಮ ಆರಾಧನೆ, ಅಂತರ್ಮುಖವಾದ ನಿಷ್ಕಾಮ ಉಪಾಸನೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದುದು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅಂತರಂಗದ ಪರಿಭಾವನೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆಲ್ಲಾ ಧರ್ಮ ವಿಚಾರ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದುಬಂದುವು. ಅಂತರಂಗದ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿ, ಬಹಿರಂಗದ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವ ಸಮಾಯೋಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಈ ವಿಕಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ.ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮಗಳೂ ಈ ಯೋಗದ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಾದುವು. ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಕರ್ಮಯೋಗ-ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೇ ತಳಹದಿಯೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯ ಈ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವರೂಪ, ನಾರದ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಮೊದಲಾದವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<noinclude></noinclude> 6e95n97o46k47al915jy1mozmvl6z9l 104 107104 326363 295996 2026-10-24T09:19:06Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿಪಂಥ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರು ಶ್ರವಣಂ ಕೀರ್ತನಂ ವಿಷ್ಟೋ ಸ್ಮರಣಂ ಪಾದಸೇವನಂ । ಅರ್ಚನಂ ವಂದನಂ ದಾಸ್ಯಂ ಸಖ್ಯಂ ಆತ್ಮನಿವೇದನಂ ॥ 0850 ಈ ಒಂಬತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಆರು ಅಂದರೆ ಶ್ರವಣ, ಕೀರ್ತನ, ಸ್ಮರಣ, ಪಾದಸೇವನ, ಅರ್ಚನ, ವಂದನ-ಇವುಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಸಾಧನ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಕ್ತಿಯ ಅನುಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಇವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಳು. ದಾಸ್ಯ ಸಖ್ಯ, ಆತ್ಮನಿವೇದನ-ಈ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಭಕ್ತಿಭಾವಗಳು. ಭಗವಂತ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಒಡೆಯನೆಂದೂ ಭಕ್ತ ಅವನಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದಾಸನೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳುವ ಅಹಂಕಾರ ನಿರಸನಸ್ಥಿತಿ ದಾಸ್ಯಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಂಜನೇಯ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದುಂಟು. ಸಖ್ಯಭಕ್ತಿ, ಭಗವಂತನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆತನೊಡನೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಭಾವಗಳೂ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮನಿವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯವಸಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂಬತ್ತು ವಿಧ ಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಕ್ರಿಯೆ ಶರಣಾಗತಿಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕಂಡವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳೆಂದು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದು ಅದನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಂದೋಳನವಾಗಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವೆಂಬುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಇದರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯೇ ಇದೆ : 'ಉತ್ಪನ್ನಾ ದ್ರಾವಿಡೇ ಸಾಹಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಕರ್ಣಾಟಕ ಗತಾ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟೇ ಗೂರ್ಜರೇ ಜೀರ್ಣತಾಂ ಗತ” (ಪದ್ಮಪುರಾಣ, ಉತ್ತರಕಾಂಡ ೧-೪೮). ದ್ರಾವಿಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು-ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಶೈವಭಕ್ತರಾದ ನಾಯನಾರರು ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತರಾದ<noinclude></noinclude> q0xs847be9zrqk3hd2l9891qgh00jgy 104 107114 326372 296006 2026-10-24T09:24:07Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿಪಂಥ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರು 03535 ಪಂಚ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ದಾಸ್ಯ ಸಖ್ಯ ಮಧುರ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಶಾಂತ- ಈ ಪಂಚವಿಧ ಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಒಂದು ರಸವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇವರ ಮೇಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಕಬೀರದಾಸ್, ಸೂರದಾಸ್, ಮೀರಾ, ತುಲಸೀದಾಸ್ ಇವರನ್ನೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಿರ್ಗುಣ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕಬೀರದಾಸರ ಸಾಧನೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಆತನ ಸ್ಥಾನ ಬಹಳ ಹಿರಿದಾದುದು. ಈತನ ಗುರು ರಾಮಾನಂದ (೧೪೦೦-೧೪೭೦) ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುಬೀಳದೆ ಉದಾತ್ತವಾದ ಆಶಯಗಳನ್ನುಳ್ಳವರಾಗಿ ಜಾತಿಮತಕುಲಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳವರನ್ನೂ ಶಿಷ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವರು. ಸೇನಾ ಎಂಬ ಕ್ಷೌರಿಕ, ರವಿದಾಸ ಎಂಬ ಚಮ್ಮಾರ, ಅಂತೆಯೇ ನೆಯ್ದೆಯ ಕಬೀರ-ಈ ಮೊದಲಾದವರು ಈತನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಕಬೀರನಂತೂ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಬ್ಬರ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಮಹೋನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವವರು. ಸೂರದಾಸರ ಸಾಧನೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾದುದಲ್ಲ. ಪುಷ್ಟಿ ಮಾರ್ಗದ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಆತನ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಜನಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡುವು, ಮಧುರ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಶಿಖರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮೀರಾಬಾಯಿಯ ಸಾಧನೆಯಂತೂ ಆ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಘಟ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾದ 'ರಾಮಚರಿತ ಮಾನಸ'ದ ಕರ್ತೃ ತುಲಸೀದಾಸರದು ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠವಾದ ರಾಮಭಕ್ತಿ. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋದ ಈ ಮಹಾಭಕ್ತರಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಭಕ್ತಿಪಂಥ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಮೆ ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಸರ ಭಕ್ತಿಸಾಧನೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ೧೨-೧೩ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋದ ಮಧ್ವಾಚಾರರ ದೈತಸಿದ್ಧಾಂತದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದು ದಾಸಭಕ್ತಿ, ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ :<noinclude></noinclude> jnjws8whcz2o0ptf2jp8759mnpcxcqs 104 107135 326368 296027 2026-10-24T09:21:54Z Pratibha Patil Patil 8767 /* Proofread */ 326368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pratibha Patil Patil" /></noinclude>{{Right|OŁO ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕಾವ್ಯ ಮೌಲ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸಲು ಹೋಗದೆ ಅವರ ಭಕ್ತಿಸಾಧನೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ನಿಂತದ್ದು ಮಧ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹರಿದಾಸ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪ್ರಪತ್ತಿಭವವೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಕಥಾನಕಗಳೂ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಣುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತರಿಕ ವಿಕಾಸದ ಅಂತರ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅವರ ಭಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿಯಾಗಿದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಯಾವುದೇ ಇದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯ ಸಹಜವಾದ ವಿಕಾಸ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಭಾವನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅನುಭವದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥಗಳ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಏಕಸೂತ್ರ ಈ ಆಂತರಿಕ ಅಭೀಷ್ಟೆಯ ಮುನ್ನಡೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಧಕವಾಗುವಂತೆ ಕೆಲವು ಪಂಥಗಳು ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು; ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂಚವಿಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಬಹುದು ; ಕೆಲವು ಪ್ರಪತ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೈಮರೆಯಬಹುದು ; ಇಲ್ಲವೆ ದೈತವನ್ನು ಅಳಿದು ಸಮರಸದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಆಶಯ ಒಂದೇ ; ಆಶಯ ಒಂದೇ.{{gap}}ಈ ಲೌಕಿಕವನ್ನು ಕುರಿತ ಅತೃಪ್ತಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು, ಈ ಲೌಕಿಕ ಭೋಗಭಾಗ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸುಖವನ್ನು ಕಾಣುವ ವಿಷಯತೃಪ್ತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇದರಾಚೆಯ ಆನಂದದ ಅಭೀಷ್ಟೆಯೇ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಲೋಕಸುಖದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಪರಿಭಾವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅತೃಪ್ತಿಯೇ ಇದರಾಚೆಯ ಸುಖದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಭಕ್ತಿಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಈ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕುರಿತ ನಶ್ವರತೆಯ ಅರಿವು, ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಹಂಬಲ. ಕನಕದಾಸರ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಂತರಿಕ ಅತೃಪ್ತಿ ತಳಮಳ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. “{{gap}}ನೆಚ್ಚದಿರು ಸಂಸಾರ ನೆಲೆಯಲ್ಲವೀ ಕಾಯ ಅಚ್ಯುತನ ನಾಮವನು ನೆನೆದು ಸುಖಿಯಾಗೊ<noinclude></noinclude> 7op876f7t0yledsz47dkglm3sq2w450 104 107151 326391 296043 2026-10-24T09:34:46Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಎಂಬವೇ ಮಾತುಗಳು ಆ ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದುವು. ಈ ಆಂತರಿಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಿಟಕಿಯನ್ನುತರುವಂತಹ ಅವರ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮ ಫಲವಾದ, ಅನುಭಾವದ ನಿಲವನ್ನು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿವೆ. ಹಿಂದಾಗಲೇ ನೋಡಿದ : “ನಾರಾಯಣ ಎಂಬ ನಾಮದ ಬೀಜವನ್ನು ನಾಲಗೆಯ ಕೂರಿಗೆಯ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿರಯ್ಯ" ಎಂಬ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆದುದನ್ನು ಅಟ್ಟುಣ್ಣುವ ಅನುಭಾವದ ಪಾಕವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅಡುಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ | ನಾನೀಗ ಜ್ಞಾನ ದಡುಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕಣ್ಣ ॥ ಪ ॥ ಅಡುಗೆಯನು ಮಾಡಬೇಕು | ಮಡಿಸಬೇಕು ಮದಗಳನ್ನು 1 ಒಡೆಯನಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆ ಸಡಗರದಿ ಈ ಮನೆಯ ಸಾರಿಸಿ | ಅ. ಪ. ಎಂಬ ಈ ಅನುಭಾವಗೀತೆ ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನಗಳ ಸಮನ್ವಯದ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಗುರುಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ತನುಭಾವವೆಂಬ ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳನ್ನು ತೂರಿ ಕೇರಿ ಹದಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತತ್ವಭಾಂಡವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಸತ್ಯಾತ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರೇಮವೆಂಬ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಥಿಸಿ, ಮಮತೆಯೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಬೇಯಿಸಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಡುಗೆ ಊಟ ಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಸಂಡಿಗೆ ತುಪ್ಪಗಳೂ ಬೇಕು : “ಜನನ ಸೊಂದಿಗೆ ಹುರಿಯ ಬೇಕಣ್ಣ 1 ನಿಜವಾಗಿ ನಿಂತು ತನುವು ತುಪ್ಪವ ಕಾಸಬೇಕಣ್ಣ | ಕನಕಗಿರಿನಲೆಯಾದಿ ಕೇಶವದಾಸ ಕನಕನ ಕಟ್ಟಳೆಯೊಳು ನಿಂತು ಸುಖದ ಪಾಠವನು ಚಂದದಿಂ ಸವಿದುಣ್ಣಲಿ" -ಹೀಗೆ ಅನುಭವ ಅಡುಗೆ ಪೂರ್ಣತೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸುಖದ ಪಾಕವನ್ನು ಸವಿದುಣ್ಣುವುದೇ ಈ ಶ್ರಮದ ಸಾರ್ಥಕತೆ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳು ಅಂತರಂಗದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<noinclude></noinclude> iss4yfnyoty7fkqspqc151sa1mdmut8 104 107159 326408 296051 2026-10-24T09:47:12Z ~2026-56721-31 8801 326408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>೧೬೮ {{Right|ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧}} {{gap}}ಹೀಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಸಾಧನೆಯ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹರಿದಾಸ ಪಂಥವನ್ನೇ ಇವರು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ಪರಿಮಿತಿಗೂ ಸಿಕ್ಕದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಸಮಗ್ರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಸಾಧನೆ ಕೇವಲ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಪರಿಪಾಲನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಪರವಸಾನವಾಗದೆ, ಪರಮ ಸತ್ಯದೊಡನೆ ಸಂಗತವಾಗಿ ಅನುಭಾವದ ತುತ್ತತುದಿಗೇರಿತು. ದಾಸರ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ದೈತವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಾಸರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತತ್ತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಅನುಭವದ ಕೈಮೇಲಾದಾಗ ಸಮರಸದ ಮಾತುಗಳು ಆಗಾಗ ಬರುವುದುಂಟು. ಕನಕದಾಸರಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲವನ್ನು ಅವರ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳೂ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಅವರ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಡೀ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕನಕದಾಸರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದಲ್ಲೇ ಅವರ ಕೆಲವು ಕೀರ್ತನೆಗಳೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.<noinclude></noinclude> rq7m1k0cgg93u1pdvv49syb389x1jem 104 107180 326399 296073 2026-10-24T09:40:20Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರು ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರ 028 ಕಾಖಂಡಕಿಯ ಮಹಿಪತಿರಾಯರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಗ ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ಸೋತವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಂಚಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ ದೈತತತ್ವವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಆದವಾನಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ, ಅನ್ಯಧರ್ಮಿಯರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ನಡುವೆ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹರಿದಾಸರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಸಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮತಪ್ರಚಾರದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅದುವರೆವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿದ್ದ ಹರಿದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ಆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ವಿಜಯದಾಸರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ತತ್ವದತ್ತ, ಶಾಸ್ತ್ರದತ್ತ ವಾಲಿತು. ವಾದಿರಾಜದಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದ ತತ್ತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಪರಂಪರೆಯ ಜಾಡು ವಿಜಯದಾಸರಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿತು. ಇದು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ತಿರುವು. ಕ್ರಿ. ಶ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೀಕಲಪರಿವೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕೂಸಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಾಸಪ್ಪ ಕಡುಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಪುರಂದರದಾಸರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನದ್ವಾರಾ ಅಂಕಿತ ಪಡೆದು ವಿಜಯದಾಸರೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ. ಹರಿನಾಮಮಹಿಮೆ, ಹರಿಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ, ಬಿಂಬರೂಪಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ, ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿ ವೈರಾಗ್ಯಗಳ, ಗುರುಕರುಣೆಯ ಸಂಪಾದನೆ-ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ತತ್ತ್ವಗಳು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಳಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. 'ಹರಿಕರುಣವೆಂಬ ಕೀಲಿಕೈ' 'ಗುರುಕರುಣವೆಂಬ ಶಕ್ತಿ'ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹರಿನಾಮದ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದ ಕದವನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯದಾಸರು. ವ್ಯಾಸರಾಯರಂತೆಯೇ ಇವರಿಗೂ ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆ ದೊಡ್ಡದು. ಮಾಧ್ವಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗುರುನಮನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು, ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಪುರಂದರದಾಸರು 'ವಿಜಯಾರ್ಯತೇ ನಮಃ' ಎಂದು ಇವರನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವಿದೆ. ವಿಜಯದಾಸರ ತತ್ತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಒಲವನ್ನು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಷ್ಯರ ಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೊಸರುಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇವರ<noinclude></noinclude> rkcpzhpcvqfe6l7cpz22vw23stz3x8j 104 107235 326403 296129 2026-10-24T09:46:27Z Kashish garwale 8764 /* Problematic */ 326403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶೋಧನೆ ΘΕΩ ತೊರೆದವರಲ್ಲ; ಅವರ ಪೋಷಣೆಯೂ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ತಲ್ಲಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು-"ತಲ್ಲಣಿಸದಿರು ಕಂಡ್ಯ ತಾಳು ಮನವೆ, ಸ್ವಾಮಿ ನಿಲ್ಲದೆಲೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂದೇಹ ಬೇಡ ; ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ ತಾ ಹೊಣೆಗಾರನಾದ ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸುವನು. ಇದಕೆ ಸಂದೇಹ ಬೇಡ” ಎಂದು ಅಶನ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಟ್ಟೆಬಟ್ಟೆಯ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕೇಶವನ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದು ಕನಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಇಂದ್ರಿಯ ಚಾಪಲ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಡುಕಷ್ಟವೆನಿಸಿರಬೇಕು. “ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಮೆರೆವ ಧೂರ್ತೆಯರ ನೋಡುವ ಚಕ್ಷುರಿಂದ್ರಿಯಕ”, “ಸಿಂಧುರಗಮನೆಯರ ಸಿರಿಮುಡಿಯೊಳಿಪ್ಪ ಪೂಗಂಧವಾಸಿಸುವ ನಾಸಿಕದಿಂದ್ರಿಯ”, “ಏಣಾಕ್ಷಿಯರ ಚೆಂದುಟಿಯ ಸುಧೆಯ ಸವಿದು ಜಾಣತನದಲಿ ನಲಿದ ಜಿಹೇಂದ್ರಿಯಕ”, “ರಮಣಿಯರ ರಂಜಕದ ನುಡಿಯನು ಕೇಳಿ ಪೂಣಮ (=ಪ್ರಣವ, ಓಂಕಾರ)ವೆಂದು ತೋಷಿಸುವ ಕರ್ಣೇಂದ್ರಿಯಕ ಬಯಲಾಸೆ ಬಿಡದು ಎಂದು ಕನಕದಾಸರು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಡು ಪಟ್ಟು, ಕಡೆಗೆ ನೀನೇ ಗತಿಯೆಂದು ಕೇಶವನ ಮರೆಹೊಗುತ್ತಾರೆ : “ತ್ವಕ್ಕು ಮೊದಲಾದ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ದೊಳು ಸಿಲುಕಿ | ಕಕ್ಕುಲಿತಗೊಂಬುದಿದ ನೀನು ಬಿಡಿ ಸೈಯ / ಸಿಕ್ಕುಮಾಡದೆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನೆ 1 ದಿಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನ ನಿನ್ನಂಪಯೊಳಿರಿಸೊ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಬಯಲಾಸೆಗೆ ದುರ್ಜನರ ಸಹವಾಸ ಎಂದೂ ಒತ್ತಾಸೆ ಕೊಡುವಂಥದು. ಆದ್ದರಿಂದ, “ಸಜ್ಜನರಸಂಗದೊಳಗಿರಿಸೆನ್ನ ರಂಗ” ಎಂದು ಕೇಶವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಣ್ಣುಹೊನ್ನಿಗೆ ಆಸೆಪಡದಿರುವ ಸಮಚಿತ್ತದ ಅಗತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ತಾಣವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲಪಲು ಭಗವತ್ ಕೃಪೆಯ ಅಗತ್ಯ ಭಗವದ್ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವೈರಾಗ್ಯ-ಈ ಸಾಧನ ಪಥವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಬೋಧಿಸ ಹೊರಟ ಕನಕದಾಸರು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆದು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೇ ನಾವು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಶಿವಶರಣರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸತಿ-ಪತಿ ಭಾವದ ಪರಮಾತ್ಮ ಸಮಾಗಮದ<noinclude></noinclude> 0w7b5oqxs10tkz46fv73uz7lsdt73dk 104 107241 326405 296135 2026-10-24T09:46:50Z Kashish garwale 8764 /* Problematic */ 326405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kashish garwale" /></noinclude>OF 9 ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಹೆಬ್ಬಯಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರಲ್ಲೂ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಂದು ನೀ ಕರೆದು ತಾರೆ-ಬಾರದೆ ಶ್ರೀಗೋವಿಂದ ತಾ ಮುನಿದು ಇರೆ-ವಿರಹದಲಿ ನಾ ನೊಂದು ಸೈರಿಸಲಾರೆ-ತಂದು ನೀ ತೋರೆ” ; "ಕರೆತಂದೆ ಕಾಮಿನಿ ಕಮಲಜಪಿತನ”-ಎಂದು ಹಲವಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಭಕ್ತಿಯ ಉತ್ಕಟತೆಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಪತಿಯನ್ನಗಲಿದ ವಿರಹಿಣಿಯಾಗಿ ಪತಿಸಮಾಗಮಕ್ಕೆ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಯ ತುತ್ತ ತುದಿಯಿದು.<noinclude></noinclude> ku0xgh9t4tbsebh3s0sdxkka2no7sfs 104 107243 326409 296137 2026-10-24T09:47:13Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು OF & [ಕನಕದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಗ್ರ ಸಂಘಟಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಪಾದಕ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿರುವುದುಂಟಷ್ಟೆ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನವಿಚಾರವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಾದ ವಿವಾದಗಳೆದ್ದಿರುವುದು ಸರ್ವವೇದ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಹ ನಿವಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸಮಿತಿ ಇಚ್ಛಿಸಿತು. ಈ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಉದಾರ ಹೃದಯರೂ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ನಿರ್ದೆಶಕರೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಐ. ಎಂ. ವಿಠಲಮೂರ್ತಿ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಕಾ. ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನವರನ್ನು ಸಮಿತಿಯೊಡನೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಸಮಿತಿ ೫-೧೨-೮೯ ರಇಂದ ೮-೧೨-೮೯ ರವರೆಗೆ ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ಅವರೊಡನೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿತು. ತರುಣರೂ ಜಾಣರೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಕಾ. ತ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನವರು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಿತಿ ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಆ ಚರ್ಚೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಹಂಸಭಾವಿಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಪೀಠದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ, ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಆದ ಪ್ರೊ. ಭೋಜರಾಜ ಪಾಟೀಲರು ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು, ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೊ. ಎಚ್. ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡರನ್ನು ನಾನು ಹೃತ್ತೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.] 0 ಐಹಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ವಿಮುಖರಾದನಂತರ ಕನಕದಾಸರು ಕಾಗಿನೆಲೆ ವಿನಾ ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳು ತಂಗಿದಂತಿಲ್ಲ. ಅನುಭಾವಿಗಳೂ, ವಿರಕ್ತರೂ, ಸಂತರೂ ಆದ ಅವರು ಪುರಂದರದಾಸರಂತೆ ಪರಿವ್ರಾಜಕರಾಗಿ, ತಾಳ ತಂಬೂರಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ದಿವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತ, ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತ, ಹತ್ತಿರ ಬಂದವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತ ಕೊನೆಗೆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕನಕದಾಸರಂಥ ವಿರಕ್ತರಿಗೆ ಜಗತ್ತೇ ಮನೆ ಎಲ್ಲ ಊರು ತಮ್ಮೂರೇ ; ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸರ್ವತ್ರ ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು<noinclude></noinclude> 3cjtizeewgu32zb23q3vfhoa46azseb 104 107247 326410 296141 2026-10-24T09:47:59Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು ಭೂಮಿಗಳು ಗತವೈಭವವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಗೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕೂಡಿದ ಎಲ್ಲೆಗಳುಳ್ಳ ತ್ರಿಕೋನಾಕೃತಿಯ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ಕುಮ್ಮೂರು ಮತ್ತು ಇಂಗಳಗೊಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕನಕದಾಸರ ಪ್ರಭಾವ ಸಾಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಚಿನ್ಮಯ ಶರೀರಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿರಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಸಭಾವಿಯಿಂದ ಹತ್ತು ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕುಮ್ಮೂರು ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತರು ಮತ್ತು ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳು. ಕುರುಬರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಊರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಊರೊಳಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಬಹುಪ್ರಿಯವಾದ ಆರಾಧ್ಯದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವ, ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ, ಆ ಮೂವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ಕುಮ್ಮೂರು ಮತ್ತು ಇಂಗಳಗೊಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಟನೆ ನಿಂತುಹೋದನಂತರ, ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯ ತನಕ ಕೈಂಕರ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತ, ಅನುಭಾವಿಗಳಾಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಿಮ್ಮಕೇಶವ ವಿಗ್ರಹವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಒಂದು ಕಲ್ಲೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸುತ್ತಲೂ ಕಣ್ಣು ಹೊರಳಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಗಿನೆಲೆಯೂ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯೂ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ದಾಸನಕೊಪ್ಪವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅನತಿ ದೂರದ ದಾಸನಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಕನಕದಾಸರು ದಾಸನತೋಟಕ್ಕೆ (ಅದು ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣಕೆರೆಯ ಹಿಂದಿದೆ. ಅದೀಗ ಯಾರಿಗೋ ಸೇರಿದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ದಾಸರೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ತೋಟವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.) ಹೋಗಿ, ಹೂವು ತಿರಿದು ತಂದು, ತಿಮ್ಮಕೇಶವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗುಡ್ಡದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕತ್ತನಾಯಕನ ಕಾಲುವೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಕನಕದಾಸರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. (ಈಚೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ಪಾಳೆಯಗಾರನ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ ಹಿರಿಯವನೆಂದು, ಕುಮ್ಮೂರಿನ ತಿಮ್ಮಕೇಶವ ಮಧ್ಯದವನೆಂದು, ಇಂಗಳಗೊಂದಿಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಕಿರಿಯವನೆಂದು ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವನ್ನು<noinclude></noinclude> 038zx0jofgq3it8m9ubqataad09htsx 104 107252 326412 296146 2026-10-24T09:48:23Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು ೧೯೭ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಬನ್ನಿಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬನ್ನಿ ಮುಡಿದುಕೊಂಡು ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಬಿಜಯಗೈಯುತ್ತಾರೆ, ಮೂವರೂ, ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸನ ಪ್ರತಿಮೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕುಮ್ಮೂರಿನಿಂದ ಇಂಗಳಗೊಂದಿ ನಾಲ್ಕು ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ವಿಗ್ರಹ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಸುಂದರಮೂರ್ತಿ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಭಾಗ ಹಳೆಯದು. ಮುಂಭಾಗ ಹೊಸದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದವರು ಸಹ ಕನಕದಾಸರೇ, ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಕೇಶವನನ್ನು ಮಲ್ಲಪ್ಪನ ಮಗ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ರುದ್ರಪ್ಪ ಪೂಜಾರಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಲಿಂಗವಂತರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಕನಕದಾಸ ಕುರುಬರು. ಈ ಊರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಂತರೇ ಅಧಿಕ ; ಕುರುಬರಾಗಲಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಜನಾಂಗವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಇಂಗಳಗೊಂದಿಗೂ ಕಾಗಿನೆಲೆಗೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಅಧಿಕ. ಅವರ ತರುವಾಯ ಲಿಂಗಾಯತರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ತಳವಾರರು ಮತ್ತು ಈಡಿಗರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಾಗಿನೆಲೆಯಿಂದ ಮೂರು ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಸಂಬಿಯಲ್ಲಿ, ಹತ್ತು ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕನಕಪುರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಲಿಂಗದಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಬರು ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು ಬಾಡದಿಂದ ತಂದು ಕನಕದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ ಊರಿನ ಗಣ್ಯರು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾವನ ಭಟ್ಟರ ಮಗ ಗುರುನಾಥ ಜೋಶಿ (ಸ್ಮಾರ್ತರು, ವಯಸ್ಸು ೫೦)ಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನರಸಿಂಹಗುಡಿ ಹಳೆಯದು ; ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಗುಡಿ. ಈ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕನಕದಾಸರು ನರಸಿಂಹ ಗುಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಬಾಡದಿಂದ ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು ತಂದು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನಕದಾಸರ ಅಪ್ಪ ತಿಮ್ಮನಾಯಕ, ಬೀರಪ್ಪ ಅಲ್ಲ ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವರು ಕುರುಬರಲ್ಲ, ನಾಯಕರು ಎಂಬುದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ವೃಂದಾವನ ಭಂಡಾರಕೇರಿಯವರದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಬಳಸಿದ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಶಂಖಗಳಿವೆ. ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಗಪ್ಪ ಎಂಬುವರ ಪ್ರಕಾರ ಆದಿಬಣಜಿಗರು ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲದವರು. ಅವರೇ ಆದಿಕೇಶವನ ಪೂಜಾರಿಗಳು, ಐವತ್ತು-<noinclude></noinclude> de47b5igpwwtzalaabu14zvhmwplnbk 104 107258 326413 296152 2026-10-24T09:48:52Z Kashish garwale 8764 /* Problematic */ 326413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು OFF ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತೊಂಡೂರಿಂದ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದವರು ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂಬುವರು. ಅವರು ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಬರು. ಈಗ ಅದರ ಮೊತ್ತೇಸರರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಆ ವಿಗ್ರಹದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಕ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು ; ಅಥವಾ ಪೂಜಾರಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಕನ ವಂಶದವರೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗದು. ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಕದರಮಂಡಲಿಗಿಯ ಹನುಮಂತನ ಸ್ತುತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಸ್ತುತಿ ಬರುತ್ತದೆ.; ಕದರಮಂಡಲಗಿ ಕರುಣಿ ಹನುಮರಾಯ ಸದುಗುಣವಂತನೆ | ಗುಣವಂತನ ಅಂಜನೆಯ ವರಸೂನು | ಆಶ್ರಿತ ಕಾಮಧೇನು. ಮಂಜುಳ ಸುಗಾನ ಗೀತ : ಪರಮವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಜೀವನವ ತಂದವನು | ವೀರ ಹನುಮನು ಸದುಗುಣವಂತನ | ಗುಣವಂತನ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಹನುಮಂತನ ದೇವಾಲಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಇದರೊಳಗೆ ಆದಿಕೇಶವನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಕನಕದಾಸರದೆಂದು ಹೇಳುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ಅದರ ತಲೆಮೇಲೆ ಆದಿಶೇಷನಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕನಕದಾಸರ ವಿಗ್ರಹವಂತು ಅಲ್ಲ. ಹನುಮಂತನ ಪೂಜಾರಿ ಲಿಂಗವಂತರು. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಲಗಡೆ ಕನಕಮಂಟಪವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಕುಳಿತು ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಯ ಓಲೆಗರಿ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರೂ, ದೇವಾಲಯದ ಮೊತ್ತೇಸರರೂ ಆದ ೮೭ ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಮಿರಾಯಾಚಾರ್ಯರು ನಿರವಿಸಿದ ಕತೆಯನ್ನಿಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಸೋತು ನರಳುವಾಗ, ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಮೊರೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಅವನ ತಾಯಿ ಬಚ್ಚಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ಗಾಯಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ. ತಿರುಪತಿ ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಿಂದ (ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಾಡವಿರಬೇಕು-ಲೇಖಕ) ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕದರಮಂಡಲಿಗಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹನುಮಂತನಿಗೆ<noinclude></noinclude> f04ojyc7t99u5iyc8x07fp5tfybo983 104 107260 326414 296154 2026-10-24T09:49:12Z Kashish garwale 8764 /* Problematic */ 326414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kashish garwale" /></noinclude>900 ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕೈಂಕರ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕದರಮಂಡಲಿಗಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ದರ್ಶನವನ್ನೇಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದೇವರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕನಕದಾಸ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕದರಮಂಡಲಿಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಹನುಮಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲ ವರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಜನ ಹನುಮಂತನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವನನ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಕುರುಬರವನೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ.' ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದವರೆಲ್ಲ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕುರುಬರು, ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತರು ಸಮಸಮವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಳೆಯ ಬಾಡವೀಗ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನಾನಂತರ, ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಾಳಿಗಂಜಿ, ಜನ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಚೆದರಿಹೋಗಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸುಭದ್ರವಾದ ಗೋವಾ ವಿಜಯನಗರಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕಣ್ಣು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬ ಬೋದಿಗೆ ಮೊದಲಾದ ಮುಟ್ಟುಗಳು ಈಗಲೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕನಕದಾಸರ ಮನೆಯಿದ್ದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಂಟಪವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ಕನನ ನಡೆಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಸಂಲಭಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಂಟು. ಭಗ್ನಾವಶೇಷವಾಗಿರುವ ಈ ಊರಿನ ಸನಿಹದ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಸದಾಶಿವಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಬಂಕಾಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಬರು ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಳು ಬಿದ್ದ ಆದಿಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ಬಸವ ಇದೆ ; ಪಾಣಿಪೀಠದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಶೈವದೇವಾಲಯವಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುದೇವಾಲಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತೋ ೧. ಅದು ರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯವೆಂದೂ, ಕನಕದಾಸರು ಅದನ್ನು ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಆದಿಕೇಶವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ- ಪ್ರೊ. ಶಿ.ಬ. ಬಾರಿಗಿಡದ, ಕನಕಜ್ಯೋತಿ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ, ಸಂತ ಕವಿ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘ, ಬಾಡ ಬಂಕಾಪುರ. ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಅಂಕಿತಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಡದಾದಿಕೇಶವ ಎಂಬುದೂ ಒಂದು ಅಂಕಿತವೆಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು.<noinclude></noinclude> 1903ydcbeees35eb6dzvw7geygeh5nv 104 107262 326416 296156 2026-10-24T09:49:30Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು 900 ಅಥವಾ ಆದಿಕೇಶವನ ನಿರ್ಗಮನಾನಂತರ ಶೈವದೇವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದೂ ಅನಂತರ ಹಾಳಾಯಿತೊ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ೯೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೊಸ ಬಾಡದ ಬಂಕಪ್ಪ ಬಾರಿಗಿಡದ ಎಂಬುವರು ಹೇಳುವ ಕತೆಯಿದು : ಕನಕದಾಸ ಕುರುಬ, ಅಪ್ಪ ಬೀರಪ್ಪ, ಅವ್ವ ಬಚ್ಚಮ್ಮ, ಬಾಡ ಹಾಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ೫೧೦ ವರ್ಷಗಳಾದುವು. ಅದು ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕನಕದಾಸ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದ. ಅವನಿಗೆ ಲಗ್ನ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸದಾಶಿವಮಠದಲಿದ್ದು ಓದುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಕಾಸುರನೆಂಬುವನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಡ ಹಾಳಾಯಿತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದಿಕೇಶವನ ವಿಗ್ರಹ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಬಾರದೆಂದು ಕನಕದಾಸ ತನ್ನ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಹೋದ.' ಬಂಕಾಪುರದ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗದ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ ೮೧ ವರ್ಷದ ಬಾಬುರಾವ್‌ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹಂಡೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ತಳವಾರ ಗೌಡನ ಮಗಳು ಕನಕದಾಸನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದಳೆಂದೂ, ಅವನಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ತಳವಾರ ಗೌಡರ ಕಡೆಯವರು ಅವನಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆಂದೂ, ಅನಂತರ ಆದಿಕೇಶವನ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಅವನು ದಾಸನಾದನೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಷ್ಟು : ೧. ಕನಕದಾಸ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬಾಡದಲ್ಲಿ, ಸತ್ತದ್ದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ. ೨ ಅವರು ಬೀರೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಬಚ್ಚಮ್ಮರ ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರ ೩. ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಆದಿಕೇಶವನಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗಬಾರದೆಂದು ಮೊದಲೇ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಗಿನೆಲೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದು, ೪. ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡದ್ದು ಮತ್ತು ವ್ರಣಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋದದ್ದು ಹಾಗೂ ಕದರಮಂಡಲಿಗಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದು. ೫. ವ್ಯಾಸರಾಯರನ್ನು ಗುರುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿ ೨. ಸದಾಶೀವಪೇಟೆಯ ವಿರಕ್ತಮಠದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸ ಕುಳಿತು ಶಿವಾನುಭವೋಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಟ್ಟೆ ಈಗಲೂ ಇದೆಯಂತೆ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಕನಕಪ್ಪನ ಕಟ್ಟೆಯೆಂದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಾಧಾರವುಂಟು, ಸದರಿ ಮಠದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೂರ್ತಿ ಈಗಲೂ ಇದೆ. ಬಾಡಗ್ರಾಮದಿಂದ ಒಂದು ಮೈಲಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಸದಾಶಿವಪೇಟೆ-ಶ್ರೀ ನಿ.ಪ್ರ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು, ವಿರಕ್ತಮಠ ; ಅದೇ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ,<noinclude></noinclude> r9ku07w85o030vgq9nrk4vkeanoya9b 104 107265 326417 296159 2026-10-24T09:50:25Z Kashish garwale 8764 /* Problematic */ 326417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kashish garwale" /></noinclude>وہو ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಪರಿವ್ರಾಜಕರಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡದ್ದು. ೬. ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ; ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯೂ ಇದೆ, ೭. ತಳವಾರರ ಹೆಣ್ಣೂಬ್ಬಳು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದು, ೮. ಮೂರು ಕೇಶವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದು, ೯. ಆ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪೂಜಾರಿಗಳೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ (ದಾಸರಿ) ಹಾಗೂ ಲಿಂಗವಂತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿ ಅವರು ಯಾರೂ ಕನಕದಾಸರ ವಂಶದವರಲ್ಲದ್ದು. ೧೦. ಕನಕದಾಸರು ಕುರುಬರೂ ನಾಯಕರೂ ಅಥವಾ ಆದಿಬಣಜಿಗರೊ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂರಾಲ್ಕು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವಂಥದು. و ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳೂ ಒಂದು ಜನಾಂಗದ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಚೈತನ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಷ್ಟೆ, ಅವು ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯನ ಮನೋವಿಕಾಸದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಒಂದು ಜನಾಂಗದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೂ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅವನ್ನು ಮರೆತದ್ದಾದರೆ ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈತನಕ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಕನಕದಾಸರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ತುಸು ಗಮನಹರಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕನಕನಾಯಕ ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನೂ ಯುದ್ಧಕೌಶಲವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಸೋತನೆಂದು, ಸತ್ತ ದಳವನ್ನು ಕಂಡು ಕಳವಳಿಸಿದನೆಂದು, ಕೊನೆಗೆ ರಕ್ತದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನೆಂದು ಡೊಳ್ಳಿನ ಹಾಡೊಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ನಡೆದ ಯುದ್ದೇನೋ ಸತ್ತ ದಳದ ಕಳವಳ ತಾನು ಕಂಡಾನೋ ಸತ್ತ ದಳದ ಕಳವಳ ಕಂಡಾನಯ್ಯ ಹೊತ್ತು ಮುಳುಗುವ ತನಕ ಹೊಡದಾನೋ, ರಕ್ತದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಕನಕನಾಯಕ ೩. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭತವಾಗಿರುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಡಾ. ನಿಂಗಣ್ಣ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿಯವರ ಲೇಖನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<noinclude></noinclude> mjvs52c6h5e0u54j3u72u9g1xqfg252 104 107268 326419 296162 2026-10-24T09:50:56Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>ಮಾನವ ಮತವಾದಿ ಕನಕದಾಸರು 900 ಸಂಕಟ ಸಂಕಟವಂದು ವೆಂಕಟನ ನೆನದಾನೋ ಸಂಕಟ ಸಂಕಟವೆಂದು ವೆಂಕಟನ ನೆನೆದಾನಯ್ಯ ಕನಕನಾಯಕನೇಳೋ ನನ್ನ ಸೇವಕನೆಂದಾನೋ ಕನಕನಾಯಕನೇಳೋ ನನ್ನ ಸೇವಕನಂದಾನಯ್ಯ ವೆಂಕಟನನ್ನು ನೆನೆದು ನಾಯಕ ಮೇಲೆದ್ದಾಗ ಆದಿಕೇಶವನ ಮೂರುತಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನೆಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬಾಡದ ಆದಿಕೇಶವ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲಸಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಯುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ರಕ್ತಪಾತದಿಂದಾಗಿ, ತನಗಾದ ಸೋಲುನೋವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನು ವೈರಾಗ್ಯಪರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಒಡನೆಯೆ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸನ್ನಿಧಿಗೈದಿ, ಅವರಿಂದ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಸರಾಯರನ ಕಂಡು ನಮಿಸ್ಯಾನೊ ವ್ಯಾಸರಾಯರನ ಕಂಡು ನಮಿಸ್ಯಾನಯ್ಯಾ ತಾಳ ತಂಬೂರಿಗಳ ನಾದ ಮಾಡ್ಯಾನೊ ತಾಳ ತಂಬೂರಿಗಳ ನಾದ ಮಾಡ್ಯಾನಯ್ಯಾ ॥ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಅವನನ್ನು ಕುರುಬನೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾವನ ಬದುಕು ತನಗರಿ ಎಂದಾನೊ ಪಾವನ ಬದುಕು ತನಗರಿ ಎಂದಾನಯ್ಯಾ ಕುರುಬನೆಂದು ತಾ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡಾನೋ ಕುರುಬನೆಂದು ತಾ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡಾನಯ್ಯಾ ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕನಕನಾಯಕ ಕನಕದಾಸರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಬರಿಯ ಕುರುಬನಲ್ಲ ; ನರಕುರಿಗಳ ಕಾಯುವ ಕುರುಬನೆಂದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಗುರುಗಳೇ ಹೇಳಿರಬೇಕು. 'ಕನಕದಾಸರನು ನೀವೇನು ಬಲ್ಲಿರಿ | ನೀವೇನು ಬಲ್ಲಿರಿ, ನೀವೇನು ಬಲ್ಲಿರಿ' ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಏಕತಾರಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಹಾಲುಮತದವರೆಂದು, ಮಾನವ ಮತದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರಿದವರೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಣೆಗೊಂಡಿದೆ.<noinclude></noinclude> ee0y79c6gdtrsjxbapi4s52fymblfuo 104 107269 326420 296163 2026-10-24T09:51:20Z Kashish garwale 8764 /* Proofread */ 326420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kashish garwale" /></noinclude>೨೦೪ ಹಾಲುಮತದ ಕನಕದಾಸನ ಸಾಲುಮತಗಳ ತಿಳಿದವನೂ ಸಾಲುಮತಗಳ ತಿಳಿದ್ದೇಳಿದನ ಸಾಕುಮಾಡಬೇಕು ಜಾತಿಗಳನೂ ಒಂದು ಮತ ಹಿಡಿದ್ದೇಳಿದನೂ ಮಾನವ ಮತವ ತಿಳಿದವನೂ ಮಾನವ ಮತ ತಿಳಿದ್ದೇಳಿದನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಜಾತಿಯನೂ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಮತಗಳ ಪರಿಚಯವಿತ್ತೆಂಬುದು, ಮತಗಳು ಹಲವಲ್ಲ ಒಂದೇ ಎಂದು ಅವರ ಮತವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮತಗಳೆಂದರೆ ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥಗಳೇ ಇರಬೇಕೆಂಬುದು, ಕೊನೆಗವರು ಮಾನವಮತವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ, ಹಲವು ಮತ ತಿಳಿದವನವನೂ 1 ಒಂದೇ ಒಂದು ಮತ ಎಂದವನೂ ಗೀಗೀ ಧಾಟಿಯ 'ಮಹಾತ್ಮಾ ಕನಕದಾಸರ ಸಖಿಪದ'ದಲ್ಲಿ ಕುರುಬ ನಂದರೂ ಕನಕದಾಸ ಮಹಾ ಬಹಾದೂರಾ ತಿಳಿಸಿದಾನ ಸರವರಿಗೆಲ್ಲ ದೇವರಿರುವ ಕಳಾ | ಸಂಸಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮೇಟಿಯನ್ನು ಮರೆತು, ಕೋಟೆಯಿಂದ (ಬಾಡದ) ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಕನಕದಾಸರ ಮತ್ತು ಅವರ ಆದಿಕೇಶವನ ಸ್ತುತಿ ಹಂತಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೇಟಿಯ ಸರಿಸ್ಕಾನ ಕ್ವಾಟಿಯ ಬಿಟ್ಟಾನ ಕಾಗಿನಲೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾನ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾನ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾನ ಕನಕಯ್ಯ ಲೋಕ'ದ ಮಾನ ಬೆಳಗ್ಯಾನ | ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಗೊಂಗಡಿ ಹೊದ್ದ ಕನಕದಾಸರು ಹರೆಯ ಹೊತ್ತಿನ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಂಗತಿ ತ್ರಿಪದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಿದೆ. ಹಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ<noinclude></noinclude> o04dtrtfg2n89brt6s2d880s47sriwc 104 107287 326401 296181 2026-10-24T09:44:52Z Manoj kore 8769 326401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /> {{center|}}ಕೃತಿ ದರ್ಶನ</noinclude><noinclude></noinclude> 8qnybddkgihtfvu1stj2gq57atleqd1 104 107292 326424 296186 2026-10-24T09:52:50Z Manoj kore 8769 326424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" />ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ {{Right|೨೩೩}}</noinclude>&nb''sp;ನೂತನ ವಧೂವರರ ಸಂಯೋಗ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕವಿ ಎಡೆಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸಂಧಿಯ ಎರಡನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿವಿಲಾಸದ ಕರುಣ ಕಥೆಯತ್ತ. ಈ ಸಂಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚಪಲ ಚಂಚಲ ಲೋಲಲೋಚನೆ “ಘನಸತಿ"ಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಪತಿಯೊಡನೆ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನಬೆಸೆದ ತನುಬೆಸೆದ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಣಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ನಳ ಮಹಾರಾಜನ ಶೋಕದ ಉಕ್ಕು, ಅದರ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನಿಯುವ ಕರುಣೆಯ ಬಿಂದುಗಳು. ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರುಣೆಯ ತೆರೆತೆರೆಗಳೇ ಎದ್ದು ವಾಚಕನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ರಸೋತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಕಲಿಪುರುಷನ ಉಪಟಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅನುರಾಗಭರಿತ ದಂಪತಿಗಳ ಅಳಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕತೆಯಷ್ಟೆ ! ಕೋಡಿವರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಹರಿದ ಪ್ರಣಯಕಥೆಗೆ, ಪುಷ್ಕರನೊಡನೆ ಜೂಜಾಟದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆಯ ತಿರುವು ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಳನೊಡನೆ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ವಯಂವರವಾದುದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರಕುಗಡ್ಡದ ಕಲಿಪುರುಷನ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. “ಎನಗೆ ಸರಿಯಾರನ್ನು ತಹನಾ ವನಿತೆಯನ್ನು ಕುಹಕದಲಿ ನಳಭೂವರನ ಕೆಡಿಸಿದ ಕಾನನಕೆ ಕಳುಹುವೆನು" ಎಂದು ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆಂದು ನಡುಗುತ್ತದೆ ವಾಚಕನಿಗೆ ಇದೇನು ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ನವವಧೂವರರಿಗೆ ಎಂದು ಜೀವ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ<noinclude></noinclude> 0cl4njfe67t3md9wosmrewekvyprn76 326427 326424 2026-10-24T09:55:24Z Manoj kore 8769 326427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" />ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ {{Right|೨೩೩}}</noinclude>ನೂತನ ವಧೂವರರ ಸಂಯೋಗ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕವಿ ಎಡೆಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸಂಧಿಯ ಎರಡನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿವಿಲಾಸದ ಕರುಣ ಕಥೆಯತ್ತ. ಈ ಸಂಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚಪಲ ಚಂಚಲ ಲೋಲಲೋಚನೆ “ಘನಸತಿ"ಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಪತಿಯೊಡನೆ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನಬೆಸೆದ ತನುಬೆಸೆದ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಣಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ನಳ ಮಹಾರಾಜನ ಶೋಕದ ಉಕ್ಕು, ಅದರ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನಿಯುವ ಕರುಣೆಯ ಬಿಂದುಗಳು. ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರುಣೆಯ ತೆರೆತೆರೆಗಳೇ ಎದ್ದು ವಾಚಕನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ರಸೋತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಕಲಿಪುರುಷನ ಉಪಟಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅನುರಾಗಭರಿತ ದಂಪತಿಗಳ ಅಳಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕತೆಯಷ್ಟೆ ! ಕೋಡಿವರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಹರಿದ ಪ್ರಣಯಕಥೆಗೆ, ಪುಷ್ಕರನೊಡನೆ ಜೂಜಾಟದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆಯ ತಿರುವು ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಳನೊಡನೆ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ವಯಂವರವಾದುದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರಕುಗಡ್ಡದ ಕಲಿಪುರುಷನ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. “ಎನಗೆ ಸರಿಯಾರನ್ನು ತಹನಾ ವನಿತೆಯನ್ನು ಕುಹಕದಲಿ ನಳಭೂವರನ ಕೆಡಿಸಿದ ಕಾನನಕೆ ಕಳುಹುವೆನು" ಎಂದು ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆಂದು ನಡುಗುತ್ತದೆ ವಾಚಕನಿಗೆ ಇದೇನು ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ನವವಧೂವರರಿಗೆ ಎಂದು ಜೀವ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ<noinclude></noinclude> bsdz7xfwhtwiu33olrkd3bqxgr6dl6d 326432 326427 2026-10-24T09:56:34Z Manoj kore 8769 326432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" />ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ {{Right|೨೩೩}} &nb''sp;ಹದನಾಯ್ತು ಸತಿಗೆ ನೃಪಾಲನಂಗವು ಗೋಚರಿಸಲೆಂತಹುದೋ ವಿರಹಾಗ್ನಿ” [೩-೧]. ಈ ವಿಪ್ರಲಂಭದ ಚಿತ್ರಣದ ಸೊಗಸನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬಹುದು: ಲಲನೆ ನಿದ್ರಾಂಗನೆಯನುಳಿದಳು....ಹೊಲಬುದಪ್ಪಿದ ಮನ ಸತಿಯರು ಸುಳಿದರೆ ನಳನೃಪ ಬಂದನೆಂದು ಕಳವಳಿಸಿ...ನಿಲುಕಿ ನೋಡುವಳೊಮ್ಮೆ, ಕಾಣದೆ ಹಲುಬುವಳೊಮ್ಮೆ............” ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂವರದ ಸಿದ್ಧತೆ, ದಮಯಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೋಹ, ಕುಟಿಲೋಪಾಯ, ಶಾರದೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದಮಯಂತಿ ನಳನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವರಿಸಿದುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಧಿಯ ೭೪ ಷಟ್ಟದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಓಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಥನ ಕವಿಯ ಕಾತರ ! ಸ್ವಯಂವರದ ವಧುವಿನ ಚಪಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ನೆರಳು ಇಣಿಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಜವೇ.</noinclude>ನೂತನ ವಧೂವರರ ಸಂಯೋಗ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕವಿ ಎಡೆಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸಂಧಿಯ ಎರಡನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿವಿಲಾಸದ ಕರುಣ ಕಥೆಯತ್ತ. ಈ ಸಂಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚಪಲ ಚಂಚಲ ಲೋಲಲೋಚನೆ “ಘನಸತಿ"ಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಪತಿಯೊಡನೆ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನಬೆಸೆದ ತನುಬೆಸೆದ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಣಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ನಳ ಮಹಾರಾಜನ ಶೋಕದ ಉಕ್ಕು, ಅದರ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನಿಯುವ ಕರುಣೆಯ ಬಿಂದುಗಳು. ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರುಣೆಯ ತೆರೆತೆರೆಗಳೇ ಎದ್ದು ವಾಚಕನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ರಸೋತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಕಲಿಪುರುಷನ ಉಪಟಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅನುರಾಗಭರಿತ ದಂಪತಿಗಳ ಅಳಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕತೆಯಷ್ಟೆ ! ಕೋಡಿವರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಹರಿದ ಪ್ರಣಯಕಥೆಗೆ, ಪುಷ್ಕರನೊಡನೆ ಜೂಜಾಟದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆಯ ತಿರುವು ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಳನೊಡನೆ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ವಯಂವರವಾದುದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರಕುಗಡ್ಡದ ಕಲಿಪುರುಷನ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. “ಎನಗೆ ಸರಿಯಾರನ್ನು ತಹನಾ ವನಿತೆಯನ್ನು ಕುಹಕದಲಿ ನಳಭೂವರನ ಕೆಡಿಸಿದ ಕಾನನಕೆ ಕಳುಹುವೆನು" ಎಂದು ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆಂದು ನಡುಗುತ್ತದೆ ವಾಚಕನಿಗೆ ಇದೇನು ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ನವವಧೂವರರಿಗೆ ಎಂದು ಜೀವ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ<noinclude></noinclude> r06k4lmykd2mxkz4d8ze58o2btl7e86 326438 326432 2026-10-24T09:58:35Z Manoj kore 8769 326438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" />ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ {{Right|೨೩೩}} &nb''sp;ಹದನಾಯ್ತು ಸತಿಗೆ ನೃಪಾಲನಂಗವು ಗೋಚರಿಸಲೆಂತಹುದೋ ವಿರಹಾಗ್ನಿ” [೩-೧]. ಈ ವಿಪ್ರಲಂಭದ ಚಿತ್ರಣದ ಸೊಗಸನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬಹುದು: ಲಲನೆ ನಿದ್ರಾಂಗನೆಯನುಳಿದಳು....ಹೊಲಬುದಪ್ಪಿದ ಮನ ಸತಿಯರು ಸುಳಿದರೆ ನಳನೃಪ ಬಂದನೆಂದು ಕಳವಳಿಸಿ...ನಿಲುಕಿ ನೋಡುವಳೊಮ್ಮೆ, ಕಾಣದೆ ಹಲುಬುವಳೊಮ್ಮೆ............” ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂವರದ ಸಿದ್ಧತೆ, ದಮಯಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೋಹ, ಕುಟಿಲೋಪಾಯ, ಶಾರದೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದಮಯಂತಿ ನಳನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವರಿಸಿದುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಧಿಯ ೭೪ ಷಟ್ಟದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಓಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಥನ ಕವಿಯ ಕಾತರ ! ಸ್ವಯಂವರದ ವಧುವಿನ ಚಪಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ನೆರಳು ಇಣಿಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಜವೇ.</noinclude><noinclude></noinclude> 3o44vtmsds2x0vsjuuh4e7hp8yjrcp6 326440 326438 2026-10-24T10:00:01Z Manoj kore 8769 326440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" />ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ {{Right|೨೩೩}} &nb''sp;ಹದನಾಯ್ತು ಸತಿಗೆ ನೃಪಾಲನಂಗವು ಗೋಚರಿಸಲೆಂತಹುದೋ ವಿರಹಾಗ್ನಿ” [೩-೧]. ಈ ವಿಪ್ರಲಂಭದ ಚಿತ್ರಣದ ಸೊಗಸನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬಹುದು: ಲಲನೆ ನಿದ್ರಾಂಗನೆಯನುಳಿದಳು....ಹೊಲಬುದಪ್ಪಿದ ಮನ ಸತಿಯರು ಸುಳಿದರೆ ನಳನೃಪ ಬಂದನೆಂದು ಕಳವಳಿಸಿ...ನಿಲುಕಿ ನೋಡುವಳೊಮ್ಮೆ, ಕಾಣದೆ ಹಲುಬುವಳೊಮ್ಮೆ............” ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂವರದ ಸಿದ್ಧತೆ, ದಮಯಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೋಹ, ಕುಟಿಲೋಪಾಯ, ಶಾರದೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದಮಯಂತಿ ನಳನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವರಿಸಿದುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಧಿಯ ೭೪ ಷಟ್ಟದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಓಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಥನ ಕವಿಯ ಕಾತರ ! ಸ್ವಯಂವರದ ವಧುವಿನ ಚಪಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ನೆರಳು ಇಣಿಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಜವೇ. ನೂತನ ವಧೂವರರ ಸಂಯೋಗ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕವಿ ಎಡೆಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸಂಧಿಯ ಎರಡನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿವಿಲಾಸದ ಕರುಣ ಕಥೆಯತ್ತ. ಈ ಸಂಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚಪಲ ಚಂಚಲ ಲೋಲಲೋಚನೆ “ಘನಸತಿ"ಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಪತಿಯೊಡನೆ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನಬೆಸೆದ ತನುಬೆಸೆದ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಣಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ನಳ ಮಹಾರಾಜನ ಶೋಕದ ಉಕ್ಕು, ಅದರ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನಿಯುವ ಕರುಣೆಯ ಬಿಂದುಗಳು. ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರುಣೆಯ ತೆರೆತೆರೆಗಳೇ ಎದ್ದು ವಾಚಕನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ರಸೋತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಕಲಿಪುರುಷನ ಉಪಟಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅನುರಾಗಭರಿತ ದಂಪತಿಗಳ ಅಳಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕತೆಯಷ್ಟೆ ! ಕೋಡಿವರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಹರಿದ ಪ್ರಣಯಕಥೆಗೆ, ಪುಷ್ಕರನೊಡನೆ ಜೂಜಾಟದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆಯ ತಿರುವು ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಳನೊಡನೆ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ವಯಂವರವಾದುದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರಕುಗಡ್ಡದ ಕಲಿಪುರುಷನ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. “ಎನಗೆ ಸರಿಯಾರನ್ನು ತಹನಾ ವನಿತೆಯನ್ನು ಕುಹಕದಲಿ ನಳಭೂವರನ ಕೆಡಿಸಿದ ಕಾನನಕೆ ಕಳುಹುವೆನು" ಎಂದು ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆಂದು ನಡುಗುತ್ತದೆ ವಾಚಕನಿಗೆ ಇದೇನು ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ನವವಧೂವರರಿಗೆ ಎಂದು ಜೀವ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ</noinclude><noinclude></noinclude> cvy2gzp25pt4lo58gbkkrz2y1nq8653 326454 326440 2026-10-24T10:07:05Z Manoj kore 8769 /* Proofread */ 326454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Manoj kore" />{{Left|ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಾನುಭವ}} {{Right|೨೩೩}}</noinclude>ಹದನಾಯ್ತು ಸತಿಗೆ ನೃಪಾಲನಂಗವು ಗೋಚರಿಸಲೆಂತಹುದೋ ವಿರಹಾಗ್ನಿ” [೩-೧]. ಈ ವಿಪ್ರಲಂಭದ ಚಿತ್ರಣದ ಸೊಗಸನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬಹುದು: ಲಲನೆ ನಿದ್ರಾಂಗನೆಯನುಳಿದಳು....ಹೊಲಬುದಪ್ಪಿದ ಮನ ಸತಿಯರು ಸುಳಿದರೆ ನಳನೃಪ ಬಂದನೆಂದು ಕಳವಳಿಸಿ...ನಿಲುಕಿ ನೋಡುವಳೊಮ್ಮೆ, ಕಾಣದೆ ಹಲುಬುವಳೊಮ್ಮೆ............” ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂವರದ ಸಿದ್ಧತೆ, ದಮಯಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೋಹ, ಕುಟಿಲೋಪಾಯ, ಶಾರದೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದಮಯಂತಿ ನಳನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವರಿಸಿದುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಧಿಯ ೭೪ ಷಟ್ಟದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಓಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ.ಕಥನ ಕವಿಯ ಕಾತರ ! ಸ್ವಯಂವರದ ವಧುವಿನ ಚಪಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ನೆರಳು ಇಣಿಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಜವೇ. {{gap}}ನೂತನ ವಧೂವರರ ಸಂಯೋಗ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಕವಿ ಎಡೆಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆ ಸಂಧಿಯ ಎರಡನೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ. ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿವಿಲಾಸದ ಕರುಣ ಕಥೆಯತ್ತ. ಈ ಸಂಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚಪಲ ಚಂಚಲ ಲೋಲಲೋಚನೆ “ಘನಸತಿ"ಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಪತಿಯೊಡನೆ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನಬೆಸೆದ ತನುಬೆಸೆದ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಣಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ನಳ ಮಹಾರಾಜನ ಶೋಕದ ಉಕ್ಕು, ಅದರ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನಿಯುವ ಕರುಣೆಯ ಬಿಂದುಗಳು. ನಳಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರುಣೆಯ ತೆರೆತೆರೆಗಳೇ ಎದ್ದು ವಾಚಕನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬಿಡುವಂತಹ ರಸೋತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಕಲಿಪುರುಷನ ಉಪಟಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅನುರಾಗಭರಿತ ದಂಪತಿಗಳ ಅಳಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕತೆಯಷ್ಟೆ ! ಕೋಡಿವರಿಯುವ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಹರಿದ ಪ್ರಣಯಕಥೆಗೆ, ಪುಷ್ಕರನೊಡನೆ ಜೂಜಾಟದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆಯ ತಿರುವು ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಳನೊಡನೆ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ವಯಂವರವಾದುದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರಕುಗಡ್ಡದ ಕಲಿಪುರುಷನ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. “ಎನಗೆ ಸರಿಯಾರನ್ನು ತಹನಾ ವನಿತೆಯನ್ನು ಕುಹಕದಲಿ ನಳಭೂವರನ ಕೆಡಿಸಿದ ಕಾನನಕೆ ಕಳುಹುವೆನು" ಎಂದು ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆಂದು ನಡುಗುತ್ತದೆ ವಾಚಕನಿಗೆ ಇದೇನು ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ನವವಧೂವರರಿಗೆ ಎಂದು ಜೀವ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ<noinclude></noinclude> 8nbp05xkaksn7yhileo9ege51klwt7i 104 107801 326428 296709 2026-10-24T09:55:29Z ~2026-56929-83 8793 326428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreesha Sharma" /></noinclude>ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು ೨೬೧ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂರುಎಂತಲೂ, ಆಧುನಿಕರು ಅವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತೆ ಹದಿನೈದು ಎಂತಲೂ'ಅಪ್ರತಿಮವೀರ ಚರಿತೆ'ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಈ ೧೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಹಲವುಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು೨೨೦ಕ್ಕೆ ಮೀರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹಳಗನ್ನಡ ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕನಕದಾಸರು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಮಾಡಿದವರಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಕೃತಕಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಅಲಂಕಾರಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುವುದು. [ಉದಾಹೃತ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಕ್ಷೇಪಾಕ್ಷರ ವಿವರ : ನ.-ನಳಚರಿತ್ರೆಮೋ-ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾ.-ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ಹ.-ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ.ಜ.-ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕಸಂಪುಟ.] ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರವಾಗಿರುವುದುದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸ,ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: ನುತ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದೊಳತಿಶಯಮೀ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸತತಂ ಪ್ರಾಸಂ (೨-೩೦) ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅತಿಶಯ (ವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣ)ವೆನಿಸುವ ಈ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಚಂಪುಷಟ್ನದಿ, ಸಾಂಗತ್ಯಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತ್ರಿಪದಿ, ಶೋಭಾನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜನಪದಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕನಕದಾಸರ ಎಲ್ಲ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರಪ್ರಾಸವಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅನುಪ್ರಾಸ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳುಜತೆಜತೆಯಾಗಿ ಬರುವ ಛೇಕಾನುಪ್ರಾಸವೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಂದಿದೆ. ಉದಾ: ಬಾಣ ಸುಮೇರುಬಾಣಾಸನಧರ ಭಕ್ತ ಬಾಣಪಂಚಕ ಸಮ ರೂಪಬಾಣ ಗೀರ್ವಾಣಸೇವಿತ ಪಾದ ಪಂಕಜಬಾಣ ಭಾಸ್ಕರತೇಜ ಜಯತು (ಮೋ. ೨೦-೪೩) ಈ ಪದ್ಯವು ಛೇಕಾನುಪ್ರಾಸಕ್ಕೂ 'ಸಮತೆ' ಎಂಬ ಶಬ್ದಗುಣಕ್ಕೂ<noinclude></noinclude> 12wmqe58t4o0wa5juwrpbj8ps2xxnz8 104 108161 326456 297076 2026-10-24T10:08:43Z Sudhindra mallikarjun lamani 8787 /* Proofread */ 326456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sudhindra mallikarjun lamani" /></noinclude>೪೨೪. ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯದರ್ಶನ೧ ಹರಸುತ್ತಾನೆ. ರುಕ್ಕಿಣಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ-ಮಗುವಿನ ಜನನ.ಪ್ರಥಮ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ತಾರಕಾಸುರನಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗ ಮಿತಿಮೀರಿದತೊಂದರೆ,ಉಪಟಳದ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿದೇವತೆಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.ಶಿವನಿಂದ ಜನಿಸುವ ಪುತ್ರನಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಾರಕಾಸುರನ ವಧೆಯೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಶಿವನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅವನು ತಪೋನಿರತ, ತಪೋಭಂಗ ಮಾಡಲು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮನ್ಮಥನ ಪಯಣ ಯತ್ನ, ಎಚ್ಚತ್ತ ಶಿವನ ಕ್ರೋಧ, ಹಣೆಗಣ್ಣ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥ ಬೂದಿ, ಪತ್ನಿ ರತಿಯ ಶೋಕಪಲಾಪ, ಶಿವನ ಕನಿಕರ.ಮನಸಿಜನಾಗಿ ನಿನ್ನೊಡಗೂಡಿ ಇರುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ರತಿಗೆ ಶಿವನಿಂದ ಸಾಂತ್ವನ ದುಃಖತಪ್ತ ರತಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ಶಂಬರಾಸುರನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವನಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.ರುಕ್ಕಿಣಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನಿಂದ ತನಗೆ ಕುತ್ತು ಎಂದರಿತ ಶಂಬರಾಸುರಹತ್ತನೆಯ ದಿನದ ಕೂಸು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಕದ್ದು ಕಡಲಲ್ಲಿ ಬೀಸಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೂಸನ್ನು ಮೀನು ನುಂಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಬೆಸ್ತರವನೊಡ್ಡಿದ ಬಲೆಗೆ ಅದೇ ಮೀನು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ವಿಚಿತ್ರ ಮೀನು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಜಾಲಗಾರ ಅದನ್ನು ಶಂಬರಾಸುರನಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಡುಗೆಮನೆ ಸೇರಿದ ಆ ಮೀನನ್ನು ಆಳಾದ ರತಿದೇವಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ ; ಅದರ ಒಡಲಿಂದ ಹೊರಬಂದುದು ಅತಿ ಸುಂದರ ಮಗು, ವಿಸ್ಮಿತ ರತಿಗೆ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ಸಂದೇಶ: 'ಕಂದನ ಕಾದುಕೊ.' ರತಿ ಶಂಬರನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಚೆಂದದಂತೆ ಬೆಳದ ಮಗು ಸಕಲರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮಗುವಿನ ಅಂದಚೆಂದ ಸೊಬಗುಗಳಿಗೆ ಮಾರುವೋದ ಶಂಬರಾಸುರ ತಾನು ಕಲಿತ ಸಕಲಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಕಲಕಲಾ ವಿದ್ಯಾಪರಿಣತನಾದ ಆ ಮಗುವೇ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅವನಿಂದ ತನಗೆ ಕೇಡು ಎಂದು ನಾರದರಿಂದ ಅರಿತ ಶಂಬರಾಸುರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಯತ್ನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಂಬರಾಸುರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನರ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ, ಶಂಬರಾಸುರನ ಕೊನೆ. ರತಿಯೊಡನೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣ-ರುಕ್ಕಿಣಿಯರಿಂದ ಸ್ವಾಗತ; ಇಬ್ಬರಿಗೂ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮದುವೆ. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರತಿಯರ ವೈಭೋಗ, ಸುಖವಿಲಾಸ, ಸರಸ ಸಲ್ಲಾಪ. ಅವರಿಗೆ ಪುತ್ರಜನನ ಅವನೇ ಅನಿರುದ್ಧ. ತ್ರಿಲೋಕಸುಂದರ.<noinclude></noinclude> 7oftlebe5rq2wqnlgw2v2kc6ltfu1z2 104 108280 326455 297195 2026-10-24T10:08:04Z Nandinikvi 8795 /* Proofread */ 326455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nandinikvi" /></noinclude>ಕನಕಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಚೆಲುವನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವನೂ ಮನಸೋತನು. ಆದರೂ ಕರುಣಾಮಯನೂ ನಿರ್ಮಲನೂ ಆದ ಭೂತೇಶನು ಮನದೊಳಗೆ ಕಾತರಿಸದೆ ತನ್ನ ಮಗಳಂತೆ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. (೨೫-೧೪) ಹೊಂದಾವರೆಯ ಮೊಗ್ಗೆಗಳಂತಿರುವ ಉಷಾದೇವಿಯ ಕುಚಗಳ ಮಾಟವನ್ನು ಕಂಡು ಕಾಮಹರನಾದ ಪರಶಿವನನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನುಳಿದು ಮಿಕ್ಕ ಸ್ವರ್ಗಮರ್ತ್ಯ ಪಾತಾಳ ಲೋಕದವರೆಲ್ಲ ವಿರಹವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಬೆಂದುಹೋದರು.(೨೫-೧೫) ಈ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕವಿ ವಿವಿಧ ಅವಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಣ್ಣಿನ ಚಿತ್ರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ಶೃಂಗಾರ, ತಾಯ್ತನ, ದುಃಖ, ನಿಯೋಗ...ಇತ್ಯಾದಿ,. ಆದರೆ ಈ ಯಾವ ಅವಸ್ಥೆಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ಚಿತ್ರವೇ ಆಗಲಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲು ಈತ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮೋಹಕ ರೂಪದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವರ್ಣನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಚೆಲುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಹಜತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಶಿವನ ಉರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿ ಹೋದ ಮನ್ಮಥನ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಳಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ ರತಿಯ ಚಿತ್ರ ಹೀಗಿದೆ : ಬೂದಿಯಿಂದ ಕೈಯಾರೆ ತಿಕ್ಕಿಬೆಳಗಿದರೆ ಹೊಳೆವ ಸುವರ್ಣದ ಪಾತ್ರೆಯಂತೆ, ಹಲುಬುವ ರತಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮಲೇಪಿತ ಕುಚಗಳು ಶೋಭಿಸಿದವು (೮-೨೨). 'ಪುಷ್ಪದ ಪರಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆದ್ದು ಬಂದ ಮರಿದುಂಬಿಯ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳಂತಿದ್ದ ಸಡಿಲಾದ ತುರುಬಿನ ಬೂದಿ ಹತ್ತಿದ ಗುಂಗುರುಕೂದಲು ಮುಖವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವು' (೮-೨೩) 'ಅಬ್ಬಾ ಬಿಚ್ಚಿ ಹರವಿದ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಬಿರುಸು ಮೊಲೆಗಳು ತೆರೆದು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಲಕ್ಷಿಸದಂಥ ಪತಿಯ ಸಾವಿನ ದುಃಖ ಎಂಥದೋ,(೮-೨೪). ಕನಕದಾಸ ತಾಯ್ತನದ ವಿವಿಧ ಭಾವಗಳನ್ನು ಬಹುಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಆತನ ಕಾವ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತನೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಂಬರಾಸುರನಿಂದ ಅಪಹೃತನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ದ್ವಾರಕಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ರುಕ್ಕಿಣಿ ಹೀಗೆ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಚಿನ್ನದ ಪ್ರತಿಮೆಯಂತಿರುವ ಈತನನ್ನು ಅದಾವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮಳು ಹಡೆದಳೊ ನನ್ನ ಮಗನು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ, (೧೩-೨೪). 'ಕಣ್ಣರಿಯದಿದ್ದರೂ ಕರುಳರಿಯಬಲ್ಲದೆಂಬಂತೆ ಆ ತಾಯಿ ಮನ್ಮಥನನ್ನು {{gap}}<noinclude></noinclude> qr067r7pms0wv6k1hvq8v6xjl269wsd 104 108617 326291 297540 2026-10-24T07:21:11Z Sangeeta Hosamani 8751 /* Proofread */ 326291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sangeeta Hosamani" /></noinclude>೧೦೩೬ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ವಸಂತ ಕುಷ್ಟಗಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್,ಏನ್.ವಿ.ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ-೫೮೫ ೧೦೩ ಡಾ. ಸಿ. ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦ ೦೦೬ ಡಾ. ಶ್ರೀಕಂಠ ಕೂಡಿಗೆ ಕನ್ನಡ ರೀಡರ್, ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬಿ. ಆರ್. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ. ಡಾ. ಜಿ. ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ನೃಪತುಂಗ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು -೫೬೦ ೦೦೨ ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಡುಪ ರೀಡರ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಭಾಗ,ಕಮಲಾನೆಹರು ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ -೫೭೭ ೨೦೧ ಜೆ. ಜೆ ಮಂಜುನಾಥನ್ ಸಂಶೋಧಕ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಮೈಸೂರು -೫೭೦೦೦೬ ಡಾ. ಬಸಲಿಂಗ ಸೊಪ್ಪಿಮಠ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಬಿ.ಆರ್.ಬಿ ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ರಾಯಚೂರು-೫೮೪ ೧೦೧<noinclude></noinclude> m9pdpaznxomcpk7mzjsmc0e4exezdf4 1 121110 326198 2026-10-23T17:33:29Z ~2026-56662-10 8745 /* ಮಮತೆಯ ಸುಳಿ ಮಂತರೆ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 326198 wikitext text/x-wiki == ಮಮತೆಯ ಸುಳಿ ಮಂತರೆ == ಅವಳ ಕೆಟ್ಟ ಗುಣ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-56662-10|~2026-56662-10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-56662-10|talk]]) ೨೩:೦೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) mmfxnis9kjjzlvrkp9u9jsvgtxl914x 3 121111 326199 2026-10-24T05:33:13Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326199 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Vijaya Bhimashi Fakirannavar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೩, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) gfv860e940mm9u47rggblc5y80549hy 3 121112 326200 2026-10-24T05:34:12Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326200 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Vijay Rayappa Mannikeri}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೪, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) af1489oh0qdn75jeeo7ce1yajkmexjd 3 121113 326201 2026-10-24T05:34:24Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326201 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Chaitra T}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೪, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) i7j54psf0z8c1frlzs39nnwnns8dpgz 3 121114 326202 2026-10-24T05:34:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326202 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Nagaraj P Hugar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೪, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) rc2n5dy65u9iw7xtpt9pn4uvos0bkb2 3 121115 326203 2026-10-24T05:36:27Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326203 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=MAHADEV YALLAPPA KALKUTRI}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) jci82h6rxs1c52hr6lydeafx4fl4m3y 3 121116 326204 2026-10-24T05:36:28Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326204 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Ashwini Kandagal}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) py6wif1rmj5f2adovkfm0e71iwz1r3f 3 121117 326205 2026-10-24T05:37:27Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326205 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Chandrashekhar bhosale}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) rlbzqgtowu5yy68zi83uc4k6us8f8ju 3 121118 326206 2026-10-24T05:37:29Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326206 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Manoj Baraker}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 6j6vfp7dy21hy44m9blcn83ywywa4lb 3 121119 326207 2026-10-24T05:37:35Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326207 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Juliet1999}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ddu37gubfo9jm6l9mrgymy80xp7qixx 3 121120 326208 2026-10-24T05:37:39Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326208 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=KAVITAYC}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) exumbx7p9j2azrax26hgbsq6xmuu52k 3 121121 326209 2026-10-24T05:37:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326209 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Shivaraj ghatantti}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) aoo7hfhi9t3tqy0e1qulxvugvf4bo5j 3 121122 326210 2026-10-24T05:39:01Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326210 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Gayatri Mallappa gaddi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lzvg42p4y5apl5045gvy21lak3t7uln 3 121123 326211 2026-10-24T05:39:25Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326211 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Revati savanur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) j7u2ui7izsxydzbnaaeobu2b406maqx 3 121124 326212 2026-10-24T05:40:07Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326212 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=AISHWARYA SM}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 2n4kn9g55h32fnozgx9n087ksai9p9g 3 121125 326213 2026-10-24T05:40:32Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326213 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Mamata Olekar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) pqafztgp6cped73ctf63456i9jpkngl 3 121126 326214 2026-10-24T05:41:14Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326214 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Netra nr}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೧, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 5ddostdprzdesi33v4el53efl4redvm 3 121127 326215 2026-10-24T05:41:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326215 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Kashish garwale}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೧, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) p7pbkqb73jyvxb2lnk46ghfzy6orwyx 3 121128 326216 2026-10-24T05:42:18Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326216 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=AAFEEN ANSARI}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೨, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) mvgmqhkp4mfbl0wdzkugywk9hma9o19 3 121129 326217 2026-10-24T05:42:38Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326217 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Prakash singannavar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೨, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) p2gub4492tpzqxsufa3mejxn1che84y 3 121130 326218 2026-10-24T05:43:21Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326218 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Pratibha Patil Patil}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೩, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 583avcj06dvv1o5mzcp0rkohpyy51pn 3 121131 326219 2026-10-24T05:43:51Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326219 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Gayatri Mallappag}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೩, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) fw1ol042ukd5vohd4pkrsmci9hvidip 3 121132 326220 2026-10-24T05:44:05Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326220 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Manoj kore}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೪, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) nb3nvwbmlwjj1by7if3ipktnpezllp8 3 121133 326221 2026-10-24T05:44:06Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326221 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Pavitra Aralikatti}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೪, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) gq9mafasa1mb05n9yxkkzmvq3d95ktp 3 121134 326222 2026-10-24T05:45:53Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326222 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Hari saware}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೫, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) rqtw4w2ke530apf66tjkgjvm3leqlcc 3 121135 326223 2026-10-24T05:46:32Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326223 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Udayakumar Ukumar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) m6zvrdb6d60k35bfa85s2y63lmjvao6 3 121136 326224 2026-10-24T05:52:41Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326224 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Akshata chayappa lamani}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೨, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ajqhebo3v3w1a4n1w4ew3np65lgq0p7 3 121137 326225 2026-10-24T05:56:09Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326225 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Pooja kokre}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) bvake3k017tgsnbu0xp5wpng6mw694p 3 121138 326226 2026-10-24T05:56:10Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326226 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Dr Rajesh N Turamari}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) o7r6pfywco29l40w9nm13pu9qo0nong 3 121139 326227 2026-10-24T05:56:55Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326227 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Vijay Mannikeri}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 5olzv2rkcxguzsfgk6emnozgnvyiwlh 3 121140 326228 2026-10-24T05:59:38Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326228 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Rakshit Prakash kumbar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 2f79shjgmhthuq8degnwcrq35rilyin 104 121141 326236 2026-10-24T06:40:26Z Amdg2001 8786 /* Without text */ 326236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Amdg2001" /></noinclude><noinclude></noinclude> abwr6rtiymn0ptkkjtqwtkpkj9ndoy1 3 121142 326396 2026-10-24T09:35:57Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 4988 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 326396 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Abhishek26AK}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೫, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 9rztcy5veb37l3cvcd71s9chzyccu2c