Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 9912 124619 118316 2026-07-03T02:20:24Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124619 wikitext text/x-wiki {{Инсан |Аты = Алийланы Джашууну джашы Умар |Оригинал аты = |фото = Алиев Умар Джашуевич.jpg |фотону юсюнден = |мансабы = [[лингвист]] |баш иши = |башха иши = |чам аты = |туугъан датасы = 1895 |туугъан джери = [[Къарт-Джурт]] эл, [[Къобан область]], [[Россия империя]] |ёлген датасы = 1937 |ёлген джери = [[Москва]], [[СССР]] |ёлгенинде джыл саны= |джашагъан джери = |гражданлыгъы = Россия империя, СССР |миллети = |дипломлары = [[Къызыл профессураны институту]] |окъууу = |бийчеси = |иеси = |сабийлери = |юйдегиси = |саугъалары = |дагъыда = }} '''Алийланы Джашууну джашы Умар''' ({{lang-ru|Умар Джашуевич Алиев}}; [[1895]]—[[1937]]) — къарачай-малкъар тарих бла культураны илмулу тинтиу ишни башлагъанладан бири болгъанды, [[къарачай-малкъар тил]]де биринчи элибле китабны эмда къарачай-малкъар тилни биринчи системалы суратлауун джаратханды. [[Къарт-Джурт]] элде [[Къобан суу]]ну онг джагъасында [[1895 джыл]]да туугъанды. [[1902]]—[[1914 джыл]]лада [[Къарачай]]ны, [[Къабарты]]ны, [[Малкъар]]ны окъуу заведениелеринде окъугъанды, муслиман баш билим алгъанды. [[Россияда 1917 джылгъы революция|1917 джылгъы революциядан]] сора муслиман устазланы профсоюзун къурагъанды, В.И. Ленин бла тюбегенди. [[Къарачай-Черкес автоном область|Къарачай-Черкес автоном област]]ны ревкомуну башчысы, ''Тарихден, экономикадан, тилден эм адабиятдан Шимал-Кавказ илму-тинтиу институт''ну директору, Тау халкъланы музейини директору болуб ишлегенди. [[1935 джыл]]да [[Къызыл профессураны институту]]н тамамлагъанды, [[Бютеусоюз заочный хакъ институт]]ну ленинизм кафедрасыны билимли секретары болгъанды. ''[[Театрал санатны россия академиясы|Луначарский атлы Театрал санатны кърал институту]]''нда къарачай-малкъар тилге окъутханды, [[Москва кърал университет]]де [[араб тил]]ге окъутханды. Алийланы Умар алим болуб белгилиди, «Джангы къарачай элиблени» ([[1923]]), «Орус-къарачай-малкъар сёзлюкню», «Къарачай-малкъар-орус сёзлюкню», «Бирликде — тирилик», «Къарачай-малкъар грамматика» деген дерс китабланы, «Къарачай», «Къара-Халкъ» деген очерклени эм башхаланы авторуду. [[1921 джыл]]да [[Къарачай-малкъар джазма|къарачай-малкъар тилге латиница тамаллы алфавит къурагъанды]]. [[1937 джыл]]да джалгъан (тил этиу бла) терслениу ючюн тутулгъанды эм урулгъунды. Ёлгенинден сора реабилитация этилгенди. Алийланы Умарны аты [[Нарсана]]да, [[Черкесск]]еде, [[Къарачай шахар]]да орамлагъа берилгенди. Къарт-Джурт элни школунда музей ачылгъанды. Алийланы Умарны аты дагъыда [[Къарачай-Черкес кърал университет]]ге берилгенди. == Китаблары == * Джангы къарачай элибле (1923) * Орус-къарачай-малкъар сёзлюк * Къарачай-малкъар-орус сёзлюк * Къарачай-малкъар грамматика == Джибериуле == * [http://www.elbrusoid.org/articles/remember/387356/?sphrase_id=8252 Биография]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20140515015702/http://www.alexanderyakovlev.org/almanah/almanah-dict-bio/70621/0 Биография]{{ref-ru}} [[Категория:Къарачай-малкъар тил]] [[Категория:Арабистле]] [[Категория:Адамла]] [[Категория:Алфавитге кёре алимле]] [[Категория:1895 джылда туугъанла]] [[Категория:1937 джылда ёлгенле]] [[Категория:Къарачай-малкъар джазыучулла]] szdggi7ikq8mh1q8fryi4hsh3m3i6ub