Википедия
krcwiki
https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Медиа
Къуллукъ
Сюзюу
Къошулуучу
Къошулуучуну сюзюу
Википедия
Википедия сюзюу
Файл
Файлны сюзюу
MediaWiki
MediaWiki-ни сюзюу
Шаблон
Шаблонну сюзюу
Болушлукъ
Болушлукъну сюзюу
Категория
Категорияны сюзюу
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси
0
1399
129751
125049
2026-10-30T18:09:09Z
Къарачайлы
96
Къарачайлы, [[Къралланы территорияларына кёре тизме]] бетни атын [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]] деб тюрлендирди: Халатлы аты
125049
wikitext
text/x-wiki
Майданлары ич суула ([[кёл]]ле, суу сакъланнган джерле, [[къобан]]ла) бла бериледи<ref>[https://web.archive.org/web/20070509144154/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/rankorder/2147rank.html CIA World Factbook], 21 April, 2005</ref>.
{| class="wikitable"
|- bgcolor="# efefef "
! № !! Кърал !! Майданы ([[км²]])
|-
| 1 || {{Байракъландырыу|Россия}} || align=right | 17 075 400
|-
| 2 || {{Байракъландырыу|Канада}} || align=right | 9 984 670
|-
| rowspan=4 | 3 || {{Байракъландырыу|Къытай}} (континент кесеги) || align=right | 9 596 960<ref name="Unnamed-20230318185758">Атлас мира, ПКО «Картография»
федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005</ref><ref name="Unnamed_2-20230318185758">[https://web.archive.org/web/20110806042839/http://www.uniintech.ru/index.php
option=com_content&task=view&id=10&Itemid=37 Атлас мира, обзорно-географический, ИПУ РАН, ООО «УНИИНТЕХ», Москва,
2004]</ref>
|-
| {{Байракъландырыу|Гонконг}} || align=right | 1092
|-
| {{Байракъландырыу|Макао}} || align=right | 33
|-
| Бютеулей|| align=right | 9 598 085
|-
| rowspan=16 | 4 || {{Байракъландырыу|АБШ}} || align=right | 9 518 900 <ref name="Unnamed-20230318185758"/><ref name="Unnamed_2-20230318185758"/> / 9 522 057 км²<ref>http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States United States.
Encyclopedia Britannica</ref>
|-
| [[Американ Самоа]] || align=right | 199
|-
| [[Бейкер айрымкан|Бейкер, айрымкан]] || align=right | 1
|-
| [[Гуам]] || align=right | 548
|-
| [[Хаулэнд айрымкан|Хауленд]] || align=right | 1
|-
| [[Джарвис]] || align=right | 4
|-
| [[Джонстон, атолл]] || align=right | 3
|-
| [[Кингмен риф]] || align=right | 1
|-
| [[Мидуэй (айрымкан)|Мидуэй]], атолл || align=right | 6
|-
| [[Навасса айрымкан|Навасса, айрымкан]] || align=right | 5
|-
| [[Шимал Мариан айрымканла]] || align=right | 477
|-
| [[Пальмира атолл]] || align=right | 12
|-
| {{Байракъландырыу|Пуэрто-Рико}} || align=right | 9104
|-
| [[Американ Виргин айрымканла]] || align=right | 352
|-
| [[Уэйк атолл|Уэйк]] || align=right | 6
|-
| Бютеулей || align=right | 9 529 619 / 9 532 776
|-
| 5 || {{Байракъландырыу|Бразилия}} || align=right | 8 511 965
|-
| rowspan=8 | 6 || {{Байракъландырыу|Австралия}} || align=right | 7 686 850
|-
| [[Ашмор бла Картье айрымканла]] || align=right | 5
|-
| [[Рождествону айрымканы (Австралия)|Рождествону айрымканы]] || align=right | 135
|-
| [[Кокос айрымканла (Килинг)]] || align=right | 14
|-
| [[Коралл тенгизни айрымканларыны территориясы|Коралл тенгизни айрымканлары]] || align=right | 3
|-
| [[Херд бла Макдоналд айрымканла]] || align=right | 412
|-
| [[Норфолк айрымкан|Норфолк, айрымкан]] || align=right | 34
|-
| Бютеулей || align=right | 7 687 453
|-
| 7 || {{Байракъландырыу|Индия}} || align=right | 3 287 590
|-
| 8 || {{Байракъландырыу|Аргентина}} || align=right | 2 766 890
|-
| 9 || {{Байракъландырыу|Къазахстан}} || align=right | 2 727 300
|-
| 10 || {{Байракъландырыу|Судан}} || align=right | 2 505 810
|-
| 11 || {{Байракъландырыу|Алжир}} || align=right | 2 381 740
|-
| 12 || {{Байракъландырыу|Конго ДР}} || align=right | 2 345 410
|-
| 13 || {{Байракъландырыу|Сауд Арабия}} || align=right | 2 218 000
|-
| rowspan=4 | 14 || {{Байракъландырыу|Дания}} || align=right | 43 094
|-
| {{Байракъландырыу|Гренландия}} || align=right | 2 166 086
|-
| {{Байракъландырыу|Фарер айрымканла}} || align=right | 1399
|-
| Бютеулей || align=right | 2 210 579
|-
| 15 || {{Байракъландырыу|Мексика}} || align=right | 1 972 550
|-
| 16 || {{Байракъландырыу|Индонезия}} || align=right | 1 904 556
|-
| 17 || {{Байракъландырыу|Ливия}} || align=right | 1 759 540
|-
| 18 || {{Байракъландырыу|Иран}} || align=right | 1 648 000
|-
| 19 || {{Байракъландырыу|Монголия}} || align=right | 1 564 116
|-
| 20 || {{Байракъландырыу|Перу}} || align=right | 1 285 220
|-
| 21 || {{Байракъландырыу|Чад}} || align=right | 1 284 000
|-
| 22 || {{Байракъландырыу|Нигер}} || align=right | 1 267 000
|-
| 23 || {{Байракъландырыу|Ангола}} || align=right | 1 246 700
|-
| 24 || {{Байракъландырыу|Мали}} || align=right | 1 240 000
|-
| 25 || {{Байракъландырыу|КъАР}} || align=right | 1 219 912
|-
| 26 || {{Байракъландырыу|Колумбия}} || align=right | 1 138 910
|-
| 27 || {{Байракъландырыу|Эфиопия}} || align=right | 1 127 127
|-
| 28 || {{Байракъландырыу|Боливия}} || align=right | 1 098 580
|-
| 29 || {{Байракъландырыу|Мавритания}} || align=right | 1 030 700
|-
| 30 || {{Байракъландырыу|Мисир}} || align=right | 1 001 450
|-
| 31 || {{Байракъландырыу|Танзания}} || align=right | 948 087
|-
| 32 || {{Байракъландырыу|Нигерия}} || align=right | 923 768
|-
| 33 || {{Байракъландырыу|Венесуэла}} || align=right | 912 050
|-
| 34 || {{Байракъландырыу|Намибия}} || align=right | 825 418
|-
| 35 || {{Байракъландырыу|Пакистан}} || align=right | 803 940
|-
| 36 || {{Байракъландырыу|Мозамбик}} || align=right | 801 590
|-
| 37 || {{Байракъландырыу|Тюрк}} || align=right | 780 580
|-
| 38 || {{Байракъландырыу|Чили}} || align=right | 756 950
|-
| 39 || {{Байракъландырыу|Замбия}} || align=right | 752 614
|-
| 40 || {{Байракъландырыу|Мьянма}} || align=right | 678 500
|-
| rowspan=20 | 41 || {{Байракъландырыу|Франция}} || align=right | 547 030
|-
| [[Бассас-да-Индия|Бассас-да-Индия айрымканла]] || align=right | 0,2
|-
| [[Клиппертон]] || align=right | 6
|-
| [[Европа (айрымкан)|Европа айрымкан]] || align=right | 28
|-
| [[Француз Къыбыла эмда Антарктика Территорияла]] || align=right | 7829
|-
| [[Француз Гвиана]] || align=right | 91 000
|-
| [[Француз Полинезия]] || align=right | 4167
|-
| [[Глорьёз айрымкан]] || align=right | 5
|-
| [[Гваделупа]] || align=right | 1780
|-
| [[Жуан-ди-Нова|Жуан-ди-Нова айрымкан]] || align=right | 4
|-
| [[Мартиника]] || align=right | 1100
|-
| [[Майотта]] || align=right | 374
|-
| [[Джангы Каледония]] || align=right | 19 060
|-
| [[Реюньон]] || align=right | 2517
|-
| [[Сен-Бартельми]] || align=right | 21
|-
| [[Сен-Мартен]] || align=right | 53,2
|-
| [[Сен-Пьер бла Микелон]] || align=right | 242
|-
| [[Тромлен айрымкан]] || align=right | 1
|-
| [[Уоллис бла Футуна айрымканла]] || align=right | 274
|-
| Бютеулей || align=right | 675 491,4
|-
| 42 || {{Байракъландырыу|Афганистан}} || align=right | 647 500
|-
| 43 || {{Байракъландырыу|Сомали}} || align=right | 637 657
|-
| 44 || {{Байракъландырыу|ААР}} || align=right | 622 984
|-
| 45 || {{Байракъландырыу|Украина}} || align=right | 603 700
|-
| 46 || {{Байракъландырыу|Ботсвана}} || align=right | 600 370
|-
| 47 || {{Байракъландырыу|Мадагаскар}} || align=right | 587 040
|-
| 48 || {{Байракъландырыу|Кения}} || align=right | 582 650
|-
| 49 || {{Байракъландырыу|Йемен}} || align=right | 527 970
|-
| 50 || {{Байракъландырыу|Таиланд}} || align=right | 514 000
|-
| rowspan=5 | 51 || {{Байракъландырыу|Испания}} ([[Балеар айрымканла]] бла бирге) || align=right | 497 304
|-
| [[Сеута]] || align=right | 19
|-
| [[Мелилья]] || align=right | 12
|-
| [[Канар айрымканла]] || align=right | 7 447
|-
| Бютеулей || align=right | 504 782
|-
| 52 || {{Байракъландырыу|Тюркменистан}} || align=right | 491 200 <ref>[https://web.archive.org/web/20100305142618/http://www.turkmenbusiness.org/index.php
go=Content&id=3&SNS=07d3b9f3d65f8b86071b3d04cc183638 turkmenbusiness.org]</ref>
|-
| 53 || {{Байракъландырыу|Камерун}} || align=right | 475 440
|-
| 54 || {{Байракъландырыу|Папуа — Джангы Гвинея}}|| align="right" | 462 840
|-
| 55 || {{Байракъландырыу|Швеция}} || align=right | 449 964
|-
| 56 || {{Байракъландырыу|Юзбекистан}} || align=right | 447 400
|-
| 57 || {{Байракъландырыу|Марокко}} || align=right | 446 550
|-
| 58 || {{Байракъландырыу|Иракъ}} || align=right | 437 072
|-
| 59 || {{Байракъландырыу|Парагвай}} || align=right | 406 750
|-
| 60 || {{Байракъландырыу|Зимбабве}} || align=right | 390 580
|-
| rowspan=5 | 61 || {{Байракъландырыу|Норвегия}} || align=right | 324 220
|-
| [[Буве]] || align=right | 58
|-
| [[Ян-Майен]] || align=right | 373
|-
| [[Шпицберген]] || align=right | 62 049
|-
| Бютеулей || align=right | 386 700
|-
| 62 || {{Байракъландырыу|Япония}} || align=right | 377 835
|-
| 63 || {{Байракъландырыу|Германия}} || align=right | 357 021
|-
| 64 || {{Байракъландырыу|Конго Республика}} || align=right | 342 000
|-
| 65 || {{Байракъландырыу|Финляндия}} || align=right | 337 030
|-
| 66 || {{Байракъландырыу|Малайзия}} || align=right | 329 750
|-
| 67 || {{Байракъландырыу|Вьетнам}} || align=right | 329 560
|-
| 68 || {{Байракъландырыу|Кот-д’Ивуар}} || align=right | 322 460
|-
| 69 || {{Байракъландырыу|Польша}} || align=right | 312 685
|-
| 70 || {{Байракъландырыу|Оман}} || align=right | 309 500
|-
| 71 || {{Байракъландырыу|Италия}} || align=right | 301 230
|-
| 72 || {{Байракъландырыу|Филиппинле}} || align=right | 300 000
|-
| 73 || {{Байракъландырыу|Эквадор}} || align=right | 283 560
|-
| 74 || {{Байракъландырыу|Буркина Фасо}} || align=right | 274 200
|-
| rowspan=5 | 75 || {{Байракъландырыу|Джангы Зеландия}} || align=right | 268 680
|-
| [[Кукну айрымканлары]] || align=right | 240
|-
| [[Ниуэ]] || align=right | 260
|-
| [[Токелау]] || align=right | 12
|-
| Бютеулей || align=right | 269 190
|-
| 76 || {{Байракъландырыу|Габон}} || align=right | 267 667
|-
| -- || {{Байракъландырыу|САДР}} || align=right | 266 000
|-
| rowspan=17 | 77 || {{Байракъландырыу|Уллу Британия}}|| align="right" | 244 820
|-
| [[Ангилья]] || align=right | 100
|-
| [[Индий океанны Британ территориясы]] || align=right | 60
|-
| [[Британ Виргин айрымканла]] || align=right | 153
|-
| [[Бермуд айрымканла]] || align=right | 53
|-
| [[Кайман айрымканла]] || align=right | 262
|-
| [[Фолкленд айрымканла]] || align=right | 12 173
|-
| [[Гибралтар]] || align=right | 6
|-
| [[Гернси]] || align=right | 78
|-
| [[Мэн айрымкан]] || align=right | 572
|-
| [[Джерси]] || align=right | 116
|-
| [[Монтсеррат]] || align=right | 102
|-
| [[Питкэрн]] || align=right | 47
|-
| [[Сыйлы Еленаны (айрымкан)|Сыйлы Еленаны айрымканы]] || align=right | 410
|-
| [[Къыбыла Георгия бла Къыбыла Сандвич айрымканла]] || align=right | 3903
|-
| [[Тёркс бла Кайкос айрымканла]] || align=right | 430
|-
| Бютеулей || align=right | 263 287
|-
| 78 || {{Байракъландырыу|Гвинея}} || align=right | 245 857
|-
| 79 || {{Байракъландырыу|Гана}} || align=right | 238 540
|-
| 80 || {{Байракъландырыу|Румыния}} || align=right | 237 500
|-
| 81 || {{Байракъландырыу|Лаос}} || align=right | 236 800
|-
| 82 || {{Байракъландырыу|Уганда}} || align=right | 236 040
|-
| 83 || {{Байракъландырыу|Гайана}} || align=right | 214 970
|-
| 84 || {{Байракъландырыу|Белоруссия}} || align=right | 207 600
|-
| 85 || {{Байракъландырыу|Къыргъызстан}} || align=right | 198 500
|-
| 86 || {{Байракъландырыу|Сенегал}} || align=right | 196 190
|-
| 87 || {{Байракъландырыу|Сурия}} || align=right | 185 180
|-
| 88 || {{Байракъландырыу|Камбоджия}} || align=right | 181 040
|-
| 89 || {{Байракъландырыу|Уругвай}} || align=right | 176 220
|-
| 90 || {{Байракъландырыу|Тунис}} || align=right | 163 610
|-
| 91 || {{Байракъландырыу|Суринам}} || align=right | 163 270
|-
| 92 || {{Байракъландырыу|Бангладеш}} || align=right | 144 000
|-
| 93 || {{Байракъландырыу|Таджикистан}} || align=right | 143 100
|-
| 94 || {{Байракъландырыу|Непал}} || align=right | 140 800
|-
| 95 || {{Байракъландырыу|Греция}} || align=right | 131 940
|-
| 96 || {{Байракъландырыу|Никарагуа}} || align=right | 129 494
|-
| 97 || {{Байракъландырыу|Эритрея}} || align=right | 121 320
|-
| 98 || {{Байракъландырыу|КХДР}} || align=right | 120 540
|-
| 99 || {{Байракъландырыу|Малави}} || align=right | 118 480
|-
| 100 || {{Байракъландырыу|Бенин}} || align=right | 112 620
|-
| 101 || {{Байракъландырыу|Гондурас}} || align=right | 112 090
|-
| 102 || {{Байракъландырыу|Либерия}} || align=right | 111 370
|-
| 103 || {{Байракъландырыу|Болгария}} || align=right | 110 910
|-
| 104 || {{Байракъландырыу|Куба}} || align=right | 110 860
|-
| 105 || {{Байракъландырыу|Гватемала}} || align=right | 108 890
|-
| 106 || {{Байракъландырыу|Исландия}} || align=right | 103 000
|-
| 107 || {{Байракъландырыу|Къыбыла Корея}} || align=right | 98 480
|-
| 108 || {{Байракъландырыу|Маджар}} || align=right | 93 030
|-
| rowspan=4 | 109 || {{Байракъландырыу|Португалия}} || align=right | 88 953
|-
| [[Мадейра]] || align=right | 794
|-
| [[Азор айрымканла]] || align=right | 2 335
|-
| Всего || align=right | 92 082
|-
| 110 || {{Байракъландырыу|Урдун}} || align=right | 89 400
|-
| 111 || {{Байракъландырыу|Сербия}} || align=right | 88 361
|-
| 112 || {{Байракъландырыу|Азербайджан}} || align=right |86 600 км²
|-
| 113 || {{Байракъландырыу|Австрия}} || align=right | 83 858
|-
| 114 || {{Байракъландырыу|Бирлешген Араб Эмиратла}} || align=right | 82 880
|-
| 115 || {{Байракъландырыу|Чехия}} || align=right | 78 866
|-
| 116 || {{Байракъландырыу|Панама}} || align=right | 78 200
|-
| 117 || {{Байракъландырыу|Сьерра-Леоне}} || align=right | 71 740
|-
| 118 || {{Байракъландырыу|Ирландия}} || align=right | 70 273
|-
| 119 || {{Байракъландырыу|Гюрджю}} || align=right | 69 700
|-
| 120 || {{Байракъландырыу|Шри-Ланка}} || align=right | 65 610
|-
| 121 || {{Байракъландырыу|Литва}} || align=right | 65 200
|-
| 122 || {{Байракъландырыу|Латвия}} || align=right | 64 589
|-
| 123 || {{Байракъландырыу|Того}} || align=right | 56 785
|-
| 124 || {{Байракъландырыу|Хорватия}} || align=right | 56 542
|-
| 125 || {{Байракъландырыу|Босния эм Герцеговина}} || align=right | 51 129
|-
| 126 || {{Байракъландырыу|Коста-Рика}} || align=right | 51 100
|-
| 127 || {{Байракъландырыу|Словакия}} || align=right | 48 845
|-
| 128 || {{Байракъландырыу|Доминикан Республика}} || align=right | 48 730
|-
| 129 || {{Байракъландырыу|Бутан}} || align=right | 47 000
|-
| 130 || {{Байракъландырыу|Эстония}} || align=right | 45 226
|-
| rowspan=4 | 131 || {{Байракъландырыу|Нидерландла}} || align=right | 41 526
|-
| [[Аруба]] || align=right | 193
|-
| [[Нидерланд Антиль айрымканла]] || align=right | 960
|-
| Бютеулей || align=right | 42 679
|-
| 132 || {{Байракъландырыу|Швейцария}} || align=right | 41 290
|-
| 133 || {{Байракъландырыу|Гвинея-Бисау}} || align=right | 36 120
|-
| 134 || {{Байракъландырыу|Къытай Республика}} ([[Тайвань]], [[Кемой]], [[Мацзу (айрымканла)|Мацзу]]) || align="right" | 35 980
|-
| 135 || {{Байракъландырыу|Молдавия}} || align=right | 35 846
|-
| 136 || {{Байракъландырыу|Бельгия}} || align=right | 32 545
|-
| 137 || {{Байракъландырыу|Лесото}} || align=right | 30 355
|-
| 138 || {{Байракъландырыу|Албания}} || align=right | 28 748
|-
| 139 || {{Байракъландырыу|Соломонну Айрымканлары}}|| align="right" | 28 450
|-
| 140 || {{Байракъландырыу|Экваториал Гвинея}} || align=right | 28 051
|-
| 141 || {{Байракъландырыу|Бурунди}} || align=right | 27 830
|-
| 142 || {{Байракъландырыу|Гаити}} || align=right | 27 750
|-
| 143 || {{Байракъландырыу|Руанда}} || align=right | 26 338
|-
| 144 || {{Байракъландырыу|Македония}} || align=right | 25 333
|-
| 145 || {{Байракъландырыу|Белиз}} || align=right | 22 966
|-
| 146 || {{Байракъландырыу|Джибути}} || align=right | 22 000
|-
| 147 || {{Байракъландырыу|Сальвадор}} || align=right | 21 040
|-
| 148 || [[Израиль]] || align=right | 14 0000-20 770
|-
| 149 || {{Байракъландырыу|Словения}} || align=right | 20 253
|-
| 150 || {{Байракъландырыу|Фиджи}} || align=right | 18 270
|-
| 151 || {{Байракъландырыу|Кувейт}} || align=right | 17 820
|-
| 152 || {{Байракъландырыу|Эсватини}} || align=right | 17 363
|-
| 153 || {{Байракъландырыу|Кюнчыгъыш Тимор}} || align=right | 14 874
|-
| 154 || {{Байракъландырыу|Черногория}} || align=right | 14 026
|-
| 155 || {{Байракъландырыу|Багам Айрымканла}} || align=right | 13 940
|-
| 156 || {{Байракъландырыу|Вануату}} || align=right | 12 200
|-
| 157 || {{Байракъландырыу|Къатар}} || align=right | 11 437
|-
| 158 || {{Байракъландырыу|Гамбия}} || align=right | 11 300
|-
| 159 || {{Байракъландырыу|Ямайка}} || align=right | 10 990
|-
| 160 || {{Байракъландырыу|Любнан}} || align=right | 10 452
|-
| 161 || {{Байракъландырыу|Кипр}} || align=right | 9 250
|-
| 162 || {{Байракъландырыу|Филистин кърал}} || align=right | 6 020
|-
| 163 || {{Байракъландырыу|Бруней}} || align=right | 5770
|-
| 164 || {{Байракъландырыу|Тринидад эм Тобаго}} || align=right | 5128
|-
| 165 || {{Байракъландырыу|Кабо-Верде}} || align=right | 4033
|-
| 166 || {{Байракъландырыу|Самоа}} || align=right | 2860
|-
| 167 || {{Байракъландырыу|Люксембург}}] || align=right | 2586
|-
| 168 || {{Байракъландырыу|Комор айрымканла}} || align=right | 2170
|-
| 169 || {{Байракъландырыу|Маврикий}} || align=right | 1860
|-
| 170 || {{Байракъландырыу|Сан-Томе эм Принсипи}} || align=right | 1001
|-
| 171 || {{Байракъландырыу|Доминика}} || align=right | [[1 E8 м²|754]]
|-
| 172 || {{Байракъландырыу|Тонга}} || align=right | 748
|-
| 173 || {{Байракъландырыу|Кирибати}} || align=right | 717
|-
| 174 || {{Байракъландырыу|Микронезия}}|| align="right" | 702
|-
| 175 || {{Байракъландырыу|Сингапур}} || align=right | 692,7
|-
| 176 || {{Байракъландырыу|Бахрейн}} || align=right | 665
|-
| 177 || {{Байракъландырыу|Сент-Люсия}} || align=right | 620
|-
| 178 || {{Байракъландырыу|Андорра}} || align=right | 468
|-
| 179 || {{Байракъландырыу|Палау}} || align=right | 458
|-
| 180 || {{Байракъландырыу|Сейшел айрымканла}} || align=right | 455
|-
| 181 || {{Байракъландырыу|Антигуа эм Барбуда}} || align=right | 442
|-
| 182 || {{Байракъландырыу|Барбадос}} || align=right | 430
|-
| 183 || {{Байракъландырыу|Сент-Винсент эм Гренадинле}} || align=right | 389
|-
| 184 || {{Байракъландырыу|Гренада}} || align=right | 340
|-
| 185 || {{Байракъландырыу|Мальта}} || align=right | 316
|-
| 186 || {{Байракъландырыу|Мальдивле}} || align=right | 300
|-
| 187 || {{Байракъландырыу|Сент-Китс эм Невис}} || align=right | 261
|-
| 188 || {{Байракъландырыу|Маршаллны айрымканлары}}|| align="right" | 181
|-
| 189 || {{Байракъландырыу|Лихтенштейн}} || align=right | 160
|-
| 190 || {{Байракъландырыу|Сан-Марино}} || align=right | 61,2
|-
| 191 || {{Байракъландырыу|Тувалу}} || align=right | 26
|-
| 192 || {{Байракъландырыу|Науру}} || align=right | 21
|-
| 193 || {{Байракъландырыу|Монако}} || align=right | 2,02
|-
| 194 || {{Байракъландырыу|Ватикан}} || align=right | 0,44
|}
== Белгиле ==
{{Белгиле}}
[[Категория:Къралла]]
cd61pto3wkhq1hjxj42aif5gk8cv2pp
129753
129751
2026-10-30T18:09:48Z
Къарачайлы
96
Къарачайлы, [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]] бетни атын [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]] деб тюрлендирди
125049
wikitext
text/x-wiki
Майданлары ич суула ([[кёл]]ле, суу сакъланнган джерле, [[къобан]]ла) бла бериледи<ref>[https://web.archive.org/web/20070509144154/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/rankorder/2147rank.html CIA World Factbook], 21 April, 2005</ref>.
{| class="wikitable"
|- bgcolor="# efefef "
! № !! Кърал !! Майданы ([[км²]])
|-
| 1 || {{Байракъландырыу|Россия}} || align=right | 17 075 400
|-
| 2 || {{Байракъландырыу|Канада}} || align=right | 9 984 670
|-
| rowspan=4 | 3 || {{Байракъландырыу|Къытай}} (континент кесеги) || align=right | 9 596 960<ref name="Unnamed-20230318185758">Атлас мира, ПКО «Картография»
федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005</ref><ref name="Unnamed_2-20230318185758">[https://web.archive.org/web/20110806042839/http://www.uniintech.ru/index.php
option=com_content&task=view&id=10&Itemid=37 Атлас мира, обзорно-географический, ИПУ РАН, ООО «УНИИНТЕХ», Москва,
2004]</ref>
|-
| {{Байракъландырыу|Гонконг}} || align=right | 1092
|-
| {{Байракъландырыу|Макао}} || align=right | 33
|-
| Бютеулей|| align=right | 9 598 085
|-
| rowspan=16 | 4 || {{Байракъландырыу|АБШ}} || align=right | 9 518 900 <ref name="Unnamed-20230318185758"/><ref name="Unnamed_2-20230318185758"/> / 9 522 057 км²<ref>http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States United States.
Encyclopedia Britannica</ref>
|-
| [[Американ Самоа]] || align=right | 199
|-
| [[Бейкер айрымкан|Бейкер, айрымкан]] || align=right | 1
|-
| [[Гуам]] || align=right | 548
|-
| [[Хаулэнд айрымкан|Хауленд]] || align=right | 1
|-
| [[Джарвис]] || align=right | 4
|-
| [[Джонстон, атолл]] || align=right | 3
|-
| [[Кингмен риф]] || align=right | 1
|-
| [[Мидуэй (айрымкан)|Мидуэй]], атолл || align=right | 6
|-
| [[Навасса айрымкан|Навасса, айрымкан]] || align=right | 5
|-
| [[Шимал Мариан айрымканла]] || align=right | 477
|-
| [[Пальмира атолл]] || align=right | 12
|-
| {{Байракъландырыу|Пуэрто-Рико}} || align=right | 9104
|-
| [[Американ Виргин айрымканла]] || align=right | 352
|-
| [[Уэйк атолл|Уэйк]] || align=right | 6
|-
| Бютеулей || align=right | 9 529 619 / 9 532 776
|-
| 5 || {{Байракъландырыу|Бразилия}} || align=right | 8 511 965
|-
| rowspan=8 | 6 || {{Байракъландырыу|Австралия}} || align=right | 7 686 850
|-
| [[Ашмор бла Картье айрымканла]] || align=right | 5
|-
| [[Рождествону айрымканы (Австралия)|Рождествону айрымканы]] || align=right | 135
|-
| [[Кокос айрымканла (Килинг)]] || align=right | 14
|-
| [[Коралл тенгизни айрымканларыны территориясы|Коралл тенгизни айрымканлары]] || align=right | 3
|-
| [[Херд бла Макдоналд айрымканла]] || align=right | 412
|-
| [[Норфолк айрымкан|Норфолк, айрымкан]] || align=right | 34
|-
| Бютеулей || align=right | 7 687 453
|-
| 7 || {{Байракъландырыу|Индия}} || align=right | 3 287 590
|-
| 8 || {{Байракъландырыу|Аргентина}} || align=right | 2 766 890
|-
| 9 || {{Байракъландырыу|Къазахстан}} || align=right | 2 727 300
|-
| 10 || {{Байракъландырыу|Судан}} || align=right | 2 505 810
|-
| 11 || {{Байракъландырыу|Алжир}} || align=right | 2 381 740
|-
| 12 || {{Байракъландырыу|Конго ДР}} || align=right | 2 345 410
|-
| 13 || {{Байракъландырыу|Сауд Арабия}} || align=right | 2 218 000
|-
| rowspan=4 | 14 || {{Байракъландырыу|Дания}} || align=right | 43 094
|-
| {{Байракъландырыу|Гренландия}} || align=right | 2 166 086
|-
| {{Байракъландырыу|Фарер айрымканла}} || align=right | 1399
|-
| Бютеулей || align=right | 2 210 579
|-
| 15 || {{Байракъландырыу|Мексика}} || align=right | 1 972 550
|-
| 16 || {{Байракъландырыу|Индонезия}} || align=right | 1 904 556
|-
| 17 || {{Байракъландырыу|Ливия}} || align=right | 1 759 540
|-
| 18 || {{Байракъландырыу|Иран}} || align=right | 1 648 000
|-
| 19 || {{Байракъландырыу|Монголия}} || align=right | 1 564 116
|-
| 20 || {{Байракъландырыу|Перу}} || align=right | 1 285 220
|-
| 21 || {{Байракъландырыу|Чад}} || align=right | 1 284 000
|-
| 22 || {{Байракъландырыу|Нигер}} || align=right | 1 267 000
|-
| 23 || {{Байракъландырыу|Ангола}} || align=right | 1 246 700
|-
| 24 || {{Байракъландырыу|Мали}} || align=right | 1 240 000
|-
| 25 || {{Байракъландырыу|КъАР}} || align=right | 1 219 912
|-
| 26 || {{Байракъландырыу|Колумбия}} || align=right | 1 138 910
|-
| 27 || {{Байракъландырыу|Эфиопия}} || align=right | 1 127 127
|-
| 28 || {{Байракъландырыу|Боливия}} || align=right | 1 098 580
|-
| 29 || {{Байракъландырыу|Мавритания}} || align=right | 1 030 700
|-
| 30 || {{Байракъландырыу|Мисир}} || align=right | 1 001 450
|-
| 31 || {{Байракъландырыу|Танзания}} || align=right | 948 087
|-
| 32 || {{Байракъландырыу|Нигерия}} || align=right | 923 768
|-
| 33 || {{Байракъландырыу|Венесуэла}} || align=right | 912 050
|-
| 34 || {{Байракъландырыу|Намибия}} || align=right | 825 418
|-
| 35 || {{Байракъландырыу|Пакистан}} || align=right | 803 940
|-
| 36 || {{Байракъландырыу|Мозамбик}} || align=right | 801 590
|-
| 37 || {{Байракъландырыу|Тюрк}} || align=right | 780 580
|-
| 38 || {{Байракъландырыу|Чили}} || align=right | 756 950
|-
| 39 || {{Байракъландырыу|Замбия}} || align=right | 752 614
|-
| 40 || {{Байракъландырыу|Мьянма}} || align=right | 678 500
|-
| rowspan=20 | 41 || {{Байракъландырыу|Франция}} || align=right | 547 030
|-
| [[Бассас-да-Индия|Бассас-да-Индия айрымканла]] || align=right | 0,2
|-
| [[Клиппертон]] || align=right | 6
|-
| [[Европа (айрымкан)|Европа айрымкан]] || align=right | 28
|-
| [[Француз Къыбыла эмда Антарктика Территорияла]] || align=right | 7829
|-
| [[Француз Гвиана]] || align=right | 91 000
|-
| [[Француз Полинезия]] || align=right | 4167
|-
| [[Глорьёз айрымкан]] || align=right | 5
|-
| [[Гваделупа]] || align=right | 1780
|-
| [[Жуан-ди-Нова|Жуан-ди-Нова айрымкан]] || align=right | 4
|-
| [[Мартиника]] || align=right | 1100
|-
| [[Майотта]] || align=right | 374
|-
| [[Джангы Каледония]] || align=right | 19 060
|-
| [[Реюньон]] || align=right | 2517
|-
| [[Сен-Бартельми]] || align=right | 21
|-
| [[Сен-Мартен]] || align=right | 53,2
|-
| [[Сен-Пьер бла Микелон]] || align=right | 242
|-
| [[Тромлен айрымкан]] || align=right | 1
|-
| [[Уоллис бла Футуна айрымканла]] || align=right | 274
|-
| Бютеулей || align=right | 675 491,4
|-
| 42 || {{Байракъландырыу|Афганистан}} || align=right | 647 500
|-
| 43 || {{Байракъландырыу|Сомали}} || align=right | 637 657
|-
| 44 || {{Байракъландырыу|ААР}} || align=right | 622 984
|-
| 45 || {{Байракъландырыу|Украина}} || align=right | 603 700
|-
| 46 || {{Байракъландырыу|Ботсвана}} || align=right | 600 370
|-
| 47 || {{Байракъландырыу|Мадагаскар}} || align=right | 587 040
|-
| 48 || {{Байракъландырыу|Кения}} || align=right | 582 650
|-
| 49 || {{Байракъландырыу|Йемен}} || align=right | 527 970
|-
| 50 || {{Байракъландырыу|Таиланд}} || align=right | 514 000
|-
| rowspan=5 | 51 || {{Байракъландырыу|Испания}} ([[Балеар айрымканла]] бла бирге) || align=right | 497 304
|-
| [[Сеута]] || align=right | 19
|-
| [[Мелилья]] || align=right | 12
|-
| [[Канар айрымканла]] || align=right | 7 447
|-
| Бютеулей || align=right | 504 782
|-
| 52 || {{Байракъландырыу|Тюркменистан}} || align=right | 491 200 <ref>[https://web.archive.org/web/20100305142618/http://www.turkmenbusiness.org/index.php
go=Content&id=3&SNS=07d3b9f3d65f8b86071b3d04cc183638 turkmenbusiness.org]</ref>
|-
| 53 || {{Байракъландырыу|Камерун}} || align=right | 475 440
|-
| 54 || {{Байракъландырыу|Папуа — Джангы Гвинея}}|| align="right" | 462 840
|-
| 55 || {{Байракъландырыу|Швеция}} || align=right | 449 964
|-
| 56 || {{Байракъландырыу|Юзбекистан}} || align=right | 447 400
|-
| 57 || {{Байракъландырыу|Марокко}} || align=right | 446 550
|-
| 58 || {{Байракъландырыу|Иракъ}} || align=right | 437 072
|-
| 59 || {{Байракъландырыу|Парагвай}} || align=right | 406 750
|-
| 60 || {{Байракъландырыу|Зимбабве}} || align=right | 390 580
|-
| rowspan=5 | 61 || {{Байракъландырыу|Норвегия}} || align=right | 324 220
|-
| [[Буве]] || align=right | 58
|-
| [[Ян-Майен]] || align=right | 373
|-
| [[Шпицберген]] || align=right | 62 049
|-
| Бютеулей || align=right | 386 700
|-
| 62 || {{Байракъландырыу|Япония}} || align=right | 377 835
|-
| 63 || {{Байракъландырыу|Германия}} || align=right | 357 021
|-
| 64 || {{Байракъландырыу|Конго Республика}} || align=right | 342 000
|-
| 65 || {{Байракъландырыу|Финляндия}} || align=right | 337 030
|-
| 66 || {{Байракъландырыу|Малайзия}} || align=right | 329 750
|-
| 67 || {{Байракъландырыу|Вьетнам}} || align=right | 329 560
|-
| 68 || {{Байракъландырыу|Кот-д’Ивуар}} || align=right | 322 460
|-
| 69 || {{Байракъландырыу|Польша}} || align=right | 312 685
|-
| 70 || {{Байракъландырыу|Оман}} || align=right | 309 500
|-
| 71 || {{Байракъландырыу|Италия}} || align=right | 301 230
|-
| 72 || {{Байракъландырыу|Филиппинле}} || align=right | 300 000
|-
| 73 || {{Байракъландырыу|Эквадор}} || align=right | 283 560
|-
| 74 || {{Байракъландырыу|Буркина Фасо}} || align=right | 274 200
|-
| rowspan=5 | 75 || {{Байракъландырыу|Джангы Зеландия}} || align=right | 268 680
|-
| [[Кукну айрымканлары]] || align=right | 240
|-
| [[Ниуэ]] || align=right | 260
|-
| [[Токелау]] || align=right | 12
|-
| Бютеулей || align=right | 269 190
|-
| 76 || {{Байракъландырыу|Габон}} || align=right | 267 667
|-
| -- || {{Байракъландырыу|САДР}} || align=right | 266 000
|-
| rowspan=17 | 77 || {{Байракъландырыу|Уллу Британия}}|| align="right" | 244 820
|-
| [[Ангилья]] || align=right | 100
|-
| [[Индий океанны Британ территориясы]] || align=right | 60
|-
| [[Британ Виргин айрымканла]] || align=right | 153
|-
| [[Бермуд айрымканла]] || align=right | 53
|-
| [[Кайман айрымканла]] || align=right | 262
|-
| [[Фолкленд айрымканла]] || align=right | 12 173
|-
| [[Гибралтар]] || align=right | 6
|-
| [[Гернси]] || align=right | 78
|-
| [[Мэн айрымкан]] || align=right | 572
|-
| [[Джерси]] || align=right | 116
|-
| [[Монтсеррат]] || align=right | 102
|-
| [[Питкэрн]] || align=right | 47
|-
| [[Сыйлы Еленаны (айрымкан)|Сыйлы Еленаны айрымканы]] || align=right | 410
|-
| [[Къыбыла Георгия бла Къыбыла Сандвич айрымканла]] || align=right | 3903
|-
| [[Тёркс бла Кайкос айрымканла]] || align=right | 430
|-
| Бютеулей || align=right | 263 287
|-
| 78 || {{Байракъландырыу|Гвинея}} || align=right | 245 857
|-
| 79 || {{Байракъландырыу|Гана}} || align=right | 238 540
|-
| 80 || {{Байракъландырыу|Румыния}} || align=right | 237 500
|-
| 81 || {{Байракъландырыу|Лаос}} || align=right | 236 800
|-
| 82 || {{Байракъландырыу|Уганда}} || align=right | 236 040
|-
| 83 || {{Байракъландырыу|Гайана}} || align=right | 214 970
|-
| 84 || {{Байракъландырыу|Белоруссия}} || align=right | 207 600
|-
| 85 || {{Байракъландырыу|Къыргъызстан}} || align=right | 198 500
|-
| 86 || {{Байракъландырыу|Сенегал}} || align=right | 196 190
|-
| 87 || {{Байракъландырыу|Сурия}} || align=right | 185 180
|-
| 88 || {{Байракъландырыу|Камбоджия}} || align=right | 181 040
|-
| 89 || {{Байракъландырыу|Уругвай}} || align=right | 176 220
|-
| 90 || {{Байракъландырыу|Тунис}} || align=right | 163 610
|-
| 91 || {{Байракъландырыу|Суринам}} || align=right | 163 270
|-
| 92 || {{Байракъландырыу|Бангладеш}} || align=right | 144 000
|-
| 93 || {{Байракъландырыу|Таджикистан}} || align=right | 143 100
|-
| 94 || {{Байракъландырыу|Непал}} || align=right | 140 800
|-
| 95 || {{Байракъландырыу|Греция}} || align=right | 131 940
|-
| 96 || {{Байракъландырыу|Никарагуа}} || align=right | 129 494
|-
| 97 || {{Байракъландырыу|Эритрея}} || align=right | 121 320
|-
| 98 || {{Байракъландырыу|КХДР}} || align=right | 120 540
|-
| 99 || {{Байракъландырыу|Малави}} || align=right | 118 480
|-
| 100 || {{Байракъландырыу|Бенин}} || align=right | 112 620
|-
| 101 || {{Байракъландырыу|Гондурас}} || align=right | 112 090
|-
| 102 || {{Байракъландырыу|Либерия}} || align=right | 111 370
|-
| 103 || {{Байракъландырыу|Болгария}} || align=right | 110 910
|-
| 104 || {{Байракъландырыу|Куба}} || align=right | 110 860
|-
| 105 || {{Байракъландырыу|Гватемала}} || align=right | 108 890
|-
| 106 || {{Байракъландырыу|Исландия}} || align=right | 103 000
|-
| 107 || {{Байракъландырыу|Къыбыла Корея}} || align=right | 98 480
|-
| 108 || {{Байракъландырыу|Маджар}} || align=right | 93 030
|-
| rowspan=4 | 109 || {{Байракъландырыу|Португалия}} || align=right | 88 953
|-
| [[Мадейра]] || align=right | 794
|-
| [[Азор айрымканла]] || align=right | 2 335
|-
| Всего || align=right | 92 082
|-
| 110 || {{Байракъландырыу|Урдун}} || align=right | 89 400
|-
| 111 || {{Байракъландырыу|Сербия}} || align=right | 88 361
|-
| 112 || {{Байракъландырыу|Азербайджан}} || align=right |86 600 км²
|-
| 113 || {{Байракъландырыу|Австрия}} || align=right | 83 858
|-
| 114 || {{Байракъландырыу|Бирлешген Араб Эмиратла}} || align=right | 82 880
|-
| 115 || {{Байракъландырыу|Чехия}} || align=right | 78 866
|-
| 116 || {{Байракъландырыу|Панама}} || align=right | 78 200
|-
| 117 || {{Байракъландырыу|Сьерра-Леоне}} || align=right | 71 740
|-
| 118 || {{Байракъландырыу|Ирландия}} || align=right | 70 273
|-
| 119 || {{Байракъландырыу|Гюрджю}} || align=right | 69 700
|-
| 120 || {{Байракъландырыу|Шри-Ланка}} || align=right | 65 610
|-
| 121 || {{Байракъландырыу|Литва}} || align=right | 65 200
|-
| 122 || {{Байракъландырыу|Латвия}} || align=right | 64 589
|-
| 123 || {{Байракъландырыу|Того}} || align=right | 56 785
|-
| 124 || {{Байракъландырыу|Хорватия}} || align=right | 56 542
|-
| 125 || {{Байракъландырыу|Босния эм Герцеговина}} || align=right | 51 129
|-
| 126 || {{Байракъландырыу|Коста-Рика}} || align=right | 51 100
|-
| 127 || {{Байракъландырыу|Словакия}} || align=right | 48 845
|-
| 128 || {{Байракъландырыу|Доминикан Республика}} || align=right | 48 730
|-
| 129 || {{Байракъландырыу|Бутан}} || align=right | 47 000
|-
| 130 || {{Байракъландырыу|Эстония}} || align=right | 45 226
|-
| rowspan=4 | 131 || {{Байракъландырыу|Нидерландла}} || align=right | 41 526
|-
| [[Аруба]] || align=right | 193
|-
| [[Нидерланд Антиль айрымканла]] || align=right | 960
|-
| Бютеулей || align=right | 42 679
|-
| 132 || {{Байракъландырыу|Швейцария}} || align=right | 41 290
|-
| 133 || {{Байракъландырыу|Гвинея-Бисау}} || align=right | 36 120
|-
| 134 || {{Байракъландырыу|Къытай Республика}} ([[Тайвань]], [[Кемой]], [[Мацзу (айрымканла)|Мацзу]]) || align="right" | 35 980
|-
| 135 || {{Байракъландырыу|Молдавия}} || align=right | 35 846
|-
| 136 || {{Байракъландырыу|Бельгия}} || align=right | 32 545
|-
| 137 || {{Байракъландырыу|Лесото}} || align=right | 30 355
|-
| 138 || {{Байракъландырыу|Албания}} || align=right | 28 748
|-
| 139 || {{Байракъландырыу|Соломонну Айрымканлары}}|| align="right" | 28 450
|-
| 140 || {{Байракъландырыу|Экваториал Гвинея}} || align=right | 28 051
|-
| 141 || {{Байракъландырыу|Бурунди}} || align=right | 27 830
|-
| 142 || {{Байракъландырыу|Гаити}} || align=right | 27 750
|-
| 143 || {{Байракъландырыу|Руанда}} || align=right | 26 338
|-
| 144 || {{Байракъландырыу|Македония}} || align=right | 25 333
|-
| 145 || {{Байракъландырыу|Белиз}} || align=right | 22 966
|-
| 146 || {{Байракъландырыу|Джибути}} || align=right | 22 000
|-
| 147 || {{Байракъландырыу|Сальвадор}} || align=right | 21 040
|-
| 148 || [[Израиль]] || align=right | 14 0000-20 770
|-
| 149 || {{Байракъландырыу|Словения}} || align=right | 20 253
|-
| 150 || {{Байракъландырыу|Фиджи}} || align=right | 18 270
|-
| 151 || {{Байракъландырыу|Кувейт}} || align=right | 17 820
|-
| 152 || {{Байракъландырыу|Эсватини}} || align=right | 17 363
|-
| 153 || {{Байракъландырыу|Кюнчыгъыш Тимор}} || align=right | 14 874
|-
| 154 || {{Байракъландырыу|Черногория}} || align=right | 14 026
|-
| 155 || {{Байракъландырыу|Багам Айрымканла}} || align=right | 13 940
|-
| 156 || {{Байракъландырыу|Вануату}} || align=right | 12 200
|-
| 157 || {{Байракъландырыу|Къатар}} || align=right | 11 437
|-
| 158 || {{Байракъландырыу|Гамбия}} || align=right | 11 300
|-
| 159 || {{Байракъландырыу|Ямайка}} || align=right | 10 990
|-
| 160 || {{Байракъландырыу|Любнан}} || align=right | 10 452
|-
| 161 || {{Байракъландырыу|Кипр}} || align=right | 9 250
|-
| 162 || {{Байракъландырыу|Филистин кърал}} || align=right | 6 020
|-
| 163 || {{Байракъландырыу|Бруней}} || align=right | 5770
|-
| 164 || {{Байракъландырыу|Тринидад эм Тобаго}} || align=right | 5128
|-
| 165 || {{Байракъландырыу|Кабо-Верде}} || align=right | 4033
|-
| 166 || {{Байракъландырыу|Самоа}} || align=right | 2860
|-
| 167 || {{Байракъландырыу|Люксембург}}] || align=right | 2586
|-
| 168 || {{Байракъландырыу|Комор айрымканла}} || align=right | 2170
|-
| 169 || {{Байракъландырыу|Маврикий}} || align=right | 1860
|-
| 170 || {{Байракъландырыу|Сан-Томе эм Принсипи}} || align=right | 1001
|-
| 171 || {{Байракъландырыу|Доминика}} || align=right | [[1 E8 м²|754]]
|-
| 172 || {{Байракъландырыу|Тонга}} || align=right | 748
|-
| 173 || {{Байракъландырыу|Кирибати}} || align=right | 717
|-
| 174 || {{Байракъландырыу|Микронезия}}|| align="right" | 702
|-
| 175 || {{Байракъландырыу|Сингапур}} || align=right | 692,7
|-
| 176 || {{Байракъландырыу|Бахрейн}} || align=right | 665
|-
| 177 || {{Байракъландырыу|Сент-Люсия}} || align=right | 620
|-
| 178 || {{Байракъландырыу|Андорра}} || align=right | 468
|-
| 179 || {{Байракъландырыу|Палау}} || align=right | 458
|-
| 180 || {{Байракъландырыу|Сейшел айрымканла}} || align=right | 455
|-
| 181 || {{Байракъландырыу|Антигуа эм Барбуда}} || align=right | 442
|-
| 182 || {{Байракъландырыу|Барбадос}} || align=right | 430
|-
| 183 || {{Байракъландырыу|Сент-Винсент эм Гренадинле}} || align=right | 389
|-
| 184 || {{Байракъландырыу|Гренада}} || align=right | 340
|-
| 185 || {{Байракъландырыу|Мальта}} || align=right | 316
|-
| 186 || {{Байракъландырыу|Мальдивле}} || align=right | 300
|-
| 187 || {{Байракъландырыу|Сент-Китс эм Невис}} || align=right | 261
|-
| 188 || {{Байракъландырыу|Маршаллны айрымканлары}}|| align="right" | 181
|-
| 189 || {{Байракъландырыу|Лихтенштейн}} || align=right | 160
|-
| 190 || {{Байракъландырыу|Сан-Марино}} || align=right | 61,2
|-
| 191 || {{Байракъландырыу|Тувалу}} || align=right | 26
|-
| 192 || {{Байракъландырыу|Науру}} || align=right | 21
|-
| 193 || {{Байракъландырыу|Монако}} || align=right | 2,02
|-
| 194 || {{Байракъландырыу|Ватикан}} || align=right | 0,44
|}
== Белгиле ==
{{Белгиле}}
[[Категория:Къралла]]
cd61pto3wkhq1hjxj42aif5gk8cv2pp
Къыбыла-Африкан Республика
0
4395
129766
124024
2026-10-31T10:08:07Z
DarqaviPalladin
4737
129766
wikitext
text/x-wiki
{{Кърал
|Аты =Къыбыла-Африкан Республика
|Оригинал аты =[[африкаанс тил|африк.]] Republiek van Suid-Afrika<br />[[ингилиз тил|ингил.]] Republic of South Africa
|Байракъ =Flag of South Africa.svg
|Герб = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg
|Герб орнуна =
|Гимн =[[Къыбыла-Африкан Республиканы гимни|КъАР-ни гимни]]
|Гимнни кёчюрмеси =
|Аудио =South Africa National Anthem.ogg
|Кърал оноуну формасы =[[президент-парламент республика]]<ref>[http://www.safrica.ru/uar/government/ Южная Африка — государственное устройство.] {{Wayback|url=http://www.safrica.ru/uar/government/ |date=20180925141957 }} 2010 © Южная Африка. Путешествия в Южную Африку.</ref>
|Кърал дини =
|Карта =South Africa (orthographic projection).svg
|Девиз =!ke e: ǀxarra ǁke
|Девизни кёчюрмеси =Кёб тюрлюлюкде бирлик
|Тил =[[Ингилиз тил|ингилиз]], [[африкаанс]], [[венда (тил)|венда]], [[зулу]], [[Коса (тил)|коса]], [[ндебеле (тил)|ндебеле]], [[свати]], [[шимал сото]], [[сесото]], [[тсвана (тил)|тсвана]] эмда [[тсонга (языктилтсонга]].
|Эркинлик =[[31 май]] [[1961]]
|Къуралгъанды =
|Кимден эркинлик =[[Уллу Британия]]дан
|Ара шахар =[[Кейптаун]] (закончыгъарыучу)<br />[[Претория]] (административ)<br />[[Блумфонтейн]] (сюдлюк)
|Эм уллу шахарла =[[Йоханнесбург]], Кейптаун, [[Соуэто]], [[Гебеха]], Претория, [[Дурбан]]
|Территориясыны орну =24-чю
|Территория =1 219 090<ref>{{Статья|ссылка=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/|заглавие=South Africa|язык=en|издание=The World Factbook|издательство=Central Intelligence Agency|archive-date=2021-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa}}</ref>
|Суу =0,38
|Халкъыны орну =23
|Халкъ ={{ёсюу}}62 027 503
|Джыл =2022
|Басыннганы =50.8
|БИП ={{ёсюу}}479,964 млрд
|БИП джылы =2026
|БИП орну =39
|Адам башына БИП ={{ёсюу}}7 503
|Валютасы =[[Къыбыла-африкан рэнд]]
|Домен =[[.za]]
|Телефон коду =[[27]]
|Заман бёлюмю =[[+2]]
|Белги = <!-- шаблонну ичинде белгиле (сноскала) салынсала, былайгъа <references/> салыныргъа керкди -->
|Байракъгъа_джибериу=Къыбыла-Африкан Республиканы байрагъы|Гербге_джибериу=Къыбыла-Африкан Республиканы герби|Башчыны постуну аты=[[Президент]]|Башчы=[[Сирил Рамафоса]]|Башчыны постуну аты2=[[Къыбыла-Африкан Республиканы вице-президенти|Вице-президент]]|Башчы2=[[Пол Машатиле]]|Адам башына БИП джылы=2026|Адам башына БИП орну=107|iso3166-1=[[ZA]]|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.741|ААИ={{ёсюу}}0.741|ААИ орну=106|ААИ категориясы=<span style="color:#090;">'''мийик'''</span>}}
'''Къыбыла-Африкан Республика''' (КъАР) ({{lang-af|Republiek van Suid-Afrika}}; {{lang-en|Republic of South Africa}}) — [[Африка]] [[континент]]ни къыбыла кесегинде орналгъан [[кърал]]ды. Шималда [[Намибия]], [[Ботсвана]] эмда [[Зимбабве]] бла чеклешеди, шимал-кюнчыгъышда — [[Мозамбик]] эмда [[Эсватини]] бла. КъАР-ни [[территория]]сыны ичинде [[Лесото]] [[анклав]] кърал — орналыбды<ref name="afmap">[https://web.archive.org/web/20130314051532/http://www.africa.org.ua/map/index.htm Африканы политика картасы]</ref>.
КъАР-ни тарихи бла политикасыны эм магъаналы кесеги — къара кёбчюлюк бла акъ азчылыкъны арасында раса конфликтди. Кесини кульминациясына ол [[1948]] джыл, 1990-чы джыллагъа дери баргъан [[апартеид]] режим киргизилген сагъатда, джетгенди. [[дискриминация|Дискриминациялыкъ]] законланы кизгизиуюню инициатору [[Миллет партия (КъАР)|Миллет партия]] болгъанды. Халкъла арасы джамагъатны басымы бла 1990-чы джыллада правительство апартеидни джасакълагъанды эмда политика система ауушханды<ref name="history">[https://web.archive.org/web/20081222023748/http://southafrican.cc/blogcategory/istoriya-yuar/ КъАР-ни тарихи], Southafrican</ref>.
«Джангы КъАР-ге» — «Джанкъылыч кърал» дейдиле — ол терминни [[Десмонд Туту]] [[архиепископ]], джангы мультикультуралы эмда мультиэтникалы джамагъатны метафорасы кибик, къурагъанды<ref>[https://web.archive.org/web/20120127221623/http://www.torizm.ru/vokrug/uar/ Джанкъылыч кърал], Turizm.ru</ref>.
КъАР — [[КъАР-ни ядро программасы|ядролу сауутну]] къураб, алай а кеси унамай къойгъан, къралды.
== Джибериуле ==
* [http://www.gov.za/ КъАР-ни правительствосуну сайты] {{ref-en}}
* [http://www.saembassy.ru/ КъАР-ни Россия Федерацияда посольствосуну сайты] {{ref-ru}}
* [http://www.vokrugsveta.ru/country/?vs=1&country_id=287 «Вокруг Света» журналны сайтында КъАР-ни юсюнден статьяла бла сюжетле] {{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20130530094903/http://www.velesova-sloboda.org/right/zhukov-aparteid.html Дмитрий Жуков. Апартеид. История режима] {{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100311051103/http://proyuar.ru/ КъАР-ни юсюнден] {{ref-ru}}
== Белгиле ==
{{белгиле}}
{{Африканы къраллары}}
{{миллетлени биригиую}}
{{Commons|South Africa}}
{{stub}}
[[Категория:Къралла]]
[[Категория:КъАР]]
[[Категория:Африка]]
g22xeyudr65favc46omhwu4vwbrh6zb
Шаблон:Бюгюннгю кюнде болгъанла:10-31
10
5862
129781
92572
2026-10-31T11:06:42Z
DarqaviPalladin
4737
129781
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Conan doyle.jpg|right|80px|Артур Конан Дойль]]
* 475 — [[Кюнбатыш Рим империя]]ны [[Флавий Ромул Август|ахыр императору]] тахха миннгенди.
* [[1517]] — [[Мартин Лютер]], [[Виттенберг]]де клисаны эшигине [[95 тезис]]ин ургъанды, аны бла [[Реформация]] башланнганды.
* [[1864]] — [[Невада]] [[АБШ]]-ны къурамына киргенди.
* [[1892]] — [[Артур Конан Дойль]] (''суратда''), «[[Шерлок Холмс|Шерлок Холмсну болуулары]]» китабын чыгъаргъанды.
* [[1922]] — [[Муссолини]]ни [[къаракёлеклиле]]ри [[Рим]]ге кириб [[Квиринал къала|патчах къаланы]] аллы бла [[Римге марш|ётгендиле]].
* [[1956]] — [[Суэц кризис]]: [[Уллу Британия]] бла [[Франция]] Суэц илипинни ачдырыр нюзюр бла [[Мисир]]ни бомбалаб башлагъандыла.
* [[1961]] — [[Иосиф Сталин]]ни ёлюгюню [[Ленинни кешенеси|Ленинни-Сталинни кешенесинден]] чыгъарылыуу.
* [[2000]] — [[Multics]] [[операцион система]] бла ишлеген ахыр [[компьютер]] тыйылгъанды.
<noinclude>[[Категория:Кюнледе болгъанла]]</noinclude>
sltqgg9ffik6f5yve8vrm588d0rz7ag
Малкъарла
0
15659
129739
127928
2026-10-30T14:59:25Z
TauluAlan
12233
129739
wikitext
text/x-wiki
{{Миллет
|аты = Малкъарлыла
|сурат = Ethnic flag of the Balkar and Karachay peoples (Karachay-Balkaria).svg
|ачыкълау =
|бют.саны = 135 000
|дж.джер =
{{Байракъ|Россия}} [[Россия Федерация|Россей]]: 125 044 (2020)<ref name="GKS_AREA">{{cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальный_состав_России|title=Россейни тергеу 2020|lang=|publisher=}}</ref>
*{{флагификация|Къабарты-Малкъар}}: 120 898
*{{Байракъ|Къарачай-Черкесия}} [[Къарачай-Черкесия|Къарачай-Черкес]]: 973
*{{флагификация|Ставрополь край}}: 634
*{{флагификация|Москва}}: 611
{{Байракъ|Къазакъстан}} [[Къазакъстан|Къазахстан]]: 2 347 (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/100842/file/ru/ Къазахстанны халкъыны санау (2021 жылда).]</ref><br />
{{флагификация|АБШ}}: 2 000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/KZ%7Ctitle=Country Борлакова Ф.А. Таулу диаспора АБШ-да]</ref><br />
{{флагификация|Къыргъызстан}}: 1 500<ref>[https://joshuaproject.net/countries/KG?page=1 Адам къауумла Къыргъызстанда]</ref><br />
{{флагификация|Тюрк}}: 1 000<ref>[https://joshuaproject.net/countries/TU Адам къауумла Тюркде]</ref>
|тил = [[къарачай-малкъар тил]]
|раса = [[европ раса]] [[(кавкасионла)]], [[туранидле]]
|дин = [[Ислам]]
|къуралгъанды =[[аланладан]], [[булгъарладан]], [[кавказ миллетледен]], [[къыпчакъладан]]
|джууукъла = [[къарачайлыла]],<br/>[[къумукълула]], <br/>[[къырым татарлыла]]
|арх.культура =[[къобан культура]]
}}
'''Малкъарла''' неда кеслерини тарих аты '''Таулула''' ''(аланла)''— [[Къабарты-Малкъар|Къабарты-Малкъарда]] таулу эм дуппурлу джерде джашагъан миллет. Битеу саны 135 минг адам чакълы бирди (дагъыда Чегем, Басхан, Черек эм Бызынгы ауузладан чыкъгъанла).
Таулула талай джамагъатха бёлюнедиле:
# '''Малкъар''' джамагъат —Черек ёзенде джашагъанла. Цокать эм зокать этген диалектде сёлешедиле. Зол / дзол, цац.
# '''Урусбий''' джамагъат ('''Бахсан''') — Бахсан ёзенде джашагъанла. Къарачай тилге чокать эм джокать этген эм джуукъ диалектде сёлешедиле. Джол, чач.
# '''Чегем''' джамагъат — Чегем ёзенде джашагъанла. Чокать эм жокать этген диалектде сёлешедиле. Жол, чач.
# '''Холам''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла. Бызынгы джамагъат бла бирге чегем бла малкъар диалектлени къатыш диалектде сёлешедиле. Цац / чач, жол / зол.
# '''Бызынгы''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла.
== Белгиле ==
[[Категория:Шимал Кавказ]]
[[Категория:Къабарты-Малкъар]]
[[Категория:Россияны миллетлери]]
[[Категория:Тюрк миллетле]]
[[Категория:Кавказны миллетлери]]
76k09t6yiw7r13owahcs240pg1e913d
129740
129739
2026-10-30T14:59:38Z
TauluAlan
12233
129740
wikitext
text/x-wiki
{{Миллет
|аты = Малкъарлыла
|сурат = Ethnic flag of the Balkar and Karachay peoples (Karachay-Balkaria).svg
|ачыкълау =
|бют.саны = 135 000
|дж.джер =
{{Байракъ|Россия}} [[Россия Федерация|Россей]]: 125 044 (2020)<ref name="GKS_AREA">{{cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальный_состав_России|title=Россейни тергеу 2020|lang=|publisher=}}</ref>
*{{флагификация|Къабарты-Малкъар}}: 120 898
*{{Байракъ|Къарачай-Черкесия}} [[Къарачай-Черкесия|Къарачай-Черкес]]: 973
*{{флагификация|Ставрополь край}}: 634
*{{флагификация|Москва}}: 611
{{Байракъ|Къазакъстан}} [[Къазакъстан|Къазахстан]]: 2 347 (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/100842/file/ru/ Къазахстанны халкъыны санау (2021 жылда).]</ref><br />
{{флагификация|АБШ}}: 2 000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/KZ%7Ctitle=Country Борлакова Ф.А. Таулу диаспора АБШ-да]</ref><br />
{{флагификация|Къыргъызстан}}: 1 500<ref>[https://joshuaproject.net/countries/KG?page=1 Адам къауумла Къыргъызстанда]</ref><br />
{{флагификация|Тюрк}}: 1 000<ref>[https://joshuaproject.net/countries/TU Адам къауумла Тюркде]</ref>
|тил = [[къарачай-малкъар тил]]
|раса = [[европ раса]] [[(кавкасионла)]], [[туранидле]]
|дин = [[Ислам]]
|къуралгъанды =[[аланладан]], [[булгъарладан]], [[кавказ миллетледен]], [[къыпчакъладан]]
|джууукъла = [[къарачайлыла]],<br/>[[къумукълула]], <br/>[[къырым татарлыла]]
|арх.культура =[[къобан культура]]
}}
'''Малкъарла''' неда кеслерини тарих аты '''Таулула''' ''(аланла)''— [[Къабарты-Малкъар|Къабарты-Малкъарда]] таулу эм дуппурлу джерде джашагъан миллет. Битеу саны 135 минг адам чакълы бирди (дагъыда Чегем, Басхан, Черек эм Бызынгы ауузладан чыкъгъанла).
Таулула талай джамагъатха бёлюнедиле:
# '''Малкъар''' джамагъат — Черек ёзенде джашагъанла. Цокать эм зокать этген диалектде сёлешедиле. Зол / дзол, цац.
# '''Урусбий''' джамагъат ('''Бахсан''') — Бахсан ёзенде джашагъанла. Къарачай тилге чокать эм джокать этген эм джуукъ диалектде сёлешедиле. Джол, чач.
# '''Чегем''' джамагъат — Чегем ёзенде джашагъанла. Чокать эм жокать этген диалектде сёлешедиле. Жол, чач.
# '''Холам''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла. Бызынгы джамагъат бла бирге чегем бла малкъар диалектлени къатыш диалектде сёлешедиле. Цац / чач, жол / зол.
# '''Бызынгы''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла.
== Белгиле ==
[[Категория:Шимал Кавказ]]
[[Категория:Къабарты-Малкъар]]
[[Категория:Россияны миллетлери]]
[[Категория:Тюрк миллетле]]
[[Категория:Кавказны миллетлери]]
ctfj0ppand6exv160yqk6ng0plt2eda
129742
129740
2026-10-30T15:00:20Z
TauluAlan
12233
129742
wikitext
text/x-wiki
{{Миллет
|аты = Малкъарлыла
|сурат = Ethnic flag of the Balkar and Karachay peoples (Karachay-Balkaria).svg
|ачыкълау =
|бют.саны = 135 000
|дж.джер =
{{Байракъ|Россия}} [[Россия Федерация|Россей]]: 125 044 (2020)<ref name="GKS_AREA">{{cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальный_состав_России|title=Россейни тергеу 2020|lang=|publisher=}}</ref>
*{{флагификация|Къабарты-Малкъар}}: 120 898
*{{Байракъ|Къарачай-Черкесия}} [[Къарачай-Черкесия|Къарачай-Черкес]]: 973
*{{флагификация|Ставрополь край}}: 634
*{{флагификация|Москва}}: 611
{{Байракъ|Къазакъстан}} [[Къазакъстан|Къазахстан]]: 2 347 (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/100842/file/ru/ Къазахстанны халкъыны санау (2021 жылда).]</ref><br />
{{флагификация|АБШ}}: 2 000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/KZ%7Ctitle=Country Борлакова Ф.А. Таулу диаспора АБШ-да]</ref><br />
{{флагификация|Къыргъызстан}}: 1 500<ref>[https://joshuaproject.net/countries/KG?page=1 Адам къауумла Къыргъызстанда]</ref><br />
{{флагификация|Тюрк}}: 1 000<ref>[https://joshuaproject.net/countries/TU Адам къауумла Тюркде]</ref>
|тил = [[къарачай-малкъар тил]]
|раса = [[европ раса]] [[(кавкасионла)]], [[туранидле]]
|дин = [[Ислам]]
|къуралгъанды =[[аланладан]], [[булгъарладан]], [[кавказ миллетледен]], [[къыпчакъладан]]
|джууукъла = [[къарачайлыла]],<br/>[[къумукълула]], <br/>[[къырым татарлыла]]
|арх.культура =[[къобан культура]]
}}
'''Малкъарла''' неда кеслерини тарих атлары '''Таулула''' ''(аланла)''— [[Къабарты-Малкъар|Къабарты-Малкъарда]] таулу эм дуппурлу джерде джашагъан миллет. Битеу саны 135 минг адам чакълы бирди (дагъыда Чегем, Басхан, Черек эм Бызынгы ауузладан чыкъгъанла).
Таулула талай джамагъатха бёлюнедиле:
# '''Малкъар''' джамагъат — Черек ёзенде джашагъанла. Цокать эм зокать этген диалектде сёлешедиле. Зол / дзол, цац.
# '''Урусбий''' джамагъат ('''Бахсан''') — Бахсан ёзенде джашагъанла. Къарачай тилге чокать эм джокать этген эм джуукъ диалектде сёлешедиле. Джол, чач.
# '''Чегем''' джамагъат — Чегем ёзенде джашагъанла. Чокать эм жокать этген диалектде сёлешедиле. Жол, чач.
# '''Холам''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла. Бызынгы джамагъат бла бирге чегем бла малкъар диалектлени къатыш диалектде сёлешедиле. Цац / чач, жол / зол.
# '''Бызынгы''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла.
== Белгиле ==
[[Категория:Шимал Кавказ]]
[[Категория:Къабарты-Малкъар]]
[[Категория:Россияны миллетлери]]
[[Категория:Тюрк миллетле]]
[[Категория:Кавказны миллетлери]]
di29w40u0ykoxin0ni86cym6v95irxq
129745
129742
2026-10-30T15:09:04Z
TauluAlan
12233
129745
wikitext
text/x-wiki
{{Миллет
|аты = Малкъарлыла
|сурат = Ethnic flag of the Balkar and Karachay peoples (Karachay-Balkaria).svg
|ачыкълау =
|бют.саны = 135 000
|дж.джер =
{{Байракъ|Россия}} [[Россия Федерация|Россей]]: 125 044 (2020)<ref name="GKS_AREA">{{cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальный_состав_России|title=Россейни тергеу 2020|lang=|publisher=}}</ref>
*{{флагификация|Къабарты-Малкъар}}: 120 898
*{{Байракъ|Къарачай-Черкесия}} [[Къарачай-Черкесия|Къарачай-Черкес]]: 973
*{{флагификация|Ставрополь край}}: 634
*{{флагификация|Москва}}: 611
{{Байракъ|Къазакъстан}} [[Къазакъстан|Къазахстан]]: 2 347 (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/100842/file/ru/ Къазахстанны халкъыны санау (2021 жылда).]</ref><br />
{{флагификация|АБШ}}: 2 000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/KZ%7Ctitle=Country Борлакова Ф.А. Таулу диаспора АБШ-да]</ref><br />
{{флагификация|Къыргъызстан}}: 1 500<ref>[https://joshuaproject.net/countries/KG?page=1 Адам къауумла Къыргъызстанда]</ref><br />
{{флагификация|Тюрк}}: 1 000<ref>[https://joshuaproject.net/countries/TU Адам къауумла Тюркде]</ref>
|тил = [[къарачай-малкъар тил]]
|раса = [[европ раса]] [[(кавкасионла)]], [[туранидле]]
|дин = [[Ислам]]
|къуралгъанды =[[аланладан]], [[булгъарладан]], [[кавказ миллетледен]], [[къыпчакъладан]]
|джууукъла = [[къарачайлыла]],<br/>[[къумукълула]], <br/>[[къырым татарлыла]]
|арх.культура =[[къобан культура]]
}}
'''Малкъарла''' неда кеслерини тарих атлары '''Таулула''' ''(аланла)''— [[Къабарты-Малкъар|Къабарты-Малкъарда]] таулу эм дуппурлу джерде джашагъан миллет. Битеу саны 135 минг адам чакълы бирди (дагъыда Чегем, Басхан, Черек эм Бызынгы ауузладан чыкъгъанла).
Таулула талай джамагъатха бёлюнедиле:
# '''Малкъар''' джамагъат — Черек ёзенде джашагъан эм уллу джамагъатды. Цокать эм зокать этген диалектде сёлешедиле. Зол / дзол, цац.
# '''Урусбий''' джамагъат ('''Бахсан''') — Бахсан ёзенде джашагъанла. Къарачай тилге чокать эм джокать этген эм джуукъ диалектде сёлешедиле. Джол, чач.
# '''Чегем''' джамагъат — Чегем ёзенде джашагъанла. Чокать эм жокать этген диалектде сёлешедиле. Жол, чач.
# '''Холам''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла. Бызынгы джамагъат бла бирге чегем бла малкъар диалектлени къатыш диалектде сёлешедиле. Цац / чач, жол / зол.
# '''Бызынгы''' джамагъат — Холам-Бызынгы ёзенде джашагъанла.
== Белгиле ==
[[Категория:Шимал Кавказ]]
[[Категория:Къабарты-Малкъар]]
[[Категория:Россияны миллетлери]]
[[Категория:Тюрк миллетле]]
[[Категория:Кавказны миллетлери]]
nyvz96cci9g7jed4z4ub5hyfxv6wl6x
Къралланы территорияларына кёре список
0
18490
129756
121791
2026-10-30T18:12:26Z
Xqbot
32
Бот: [[Къралланы территорияларына кёре тизме]] бетден [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]] бетге экили джолландырыуну тюзетиу
129756
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]]
aq8o2qv6q43r5cyco8sst4d03lntnx7
Къошулуучу:TauluAlan
2
19696
129759
129556
2026-10-30T21:17:18Z
TauluAlan
12233
129759
wikitext
text/x-wiki
== [[User:TauluAlan|TauluAlan]] {{QAR}} ==
<div style="float: right; border: 1px solid #aaa; background: #fff; width: 248px; padding: 0; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);">
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Статистика</div>
{{Викистаж|14|09|2026}}
{{Шаблон:Къоруулаучу}}
{{Userbox
| id = 1353
| id-c = #7EB6EE
| info = Бу къошулуучу [[Википедия|къарачай-малкъар Википедияда]] 1353 тюзетиу этгенди
| info-c = #C4D8EE
}}
{{Userbox
| id = 94
| id-c = #90EE90
| info = Бу къошулуучу [[:ru:Википедия|орус Википедияда]] 94 тюзетиу этгенди
| info-c = #59EE74
}}
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Тилле</div>
{{#babel:plain=1|krc}}
{{#babel:plain=1|ru-5}}
{{#babel:plain=1|eng-1}}
{{#babel:plain=1|cym-2}}
{{#babel:plain=1|otk-2}}
{{#babel:plain=1|qwm-3}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Проектле</div>
{{Userbox/Тарих проектни къошулуучусу}}
{{Userbox
|id = 📖
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''история проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
{{Userbox
|id = 📚
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''лингвистика проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Къалгъаны</div>
{{Userbox|#A2A2D0|#E0E8FF|[[Файл:Timurid Empire flag.svg|42px|Флаг империи Тимуридов]]|<center>Бу къошулуучу - [[Тюркология|'''Тюрколог''']]</center>}}
</div>
=== Къуралгъан бетле: ===
# [[Нарсана]]
# '''[[Алтын Орда]]'''{{V}}
# [[Шимал Кипрни Тюрк Республикасы]]
# [[Кюнчыгъыш-тюрк къагъанлыкъ]]
# [[Монгол империя]]
# '''[[Ниуэ]]{{V}}'''
# [[Ниуэ тил]]
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]]'''[[Рим республика]] {{V}}'''
# '''[[Юлийле]]'''
# [[Аланд айрымканла]]
# [[Халкъны къалынлыгъы]]
# [[Парламент республика]]
# '''[[Грек тил]]'''
# [[Дунияны тиллери]]
# [[Тиллени генетика классификациялары]]
# [[Саха тил]]
# [[Саха республика]]
# [[Къумукъ тил]]
# [[Косово Республика]]
# '''[[Къылыччы]]'''
# [[Кюбе]]
# [[Байрамукъланы Джатдай]]
# [[Болурланы Наны]]
# [[Къарт-Джурт]]
# [[Буруннгу грек тил]]
# [[Силенд]]
# [[Молоссия]]
# [[Виртуал кърал]]
# [[Тирания]]
# [[Туура демократия]]
# [[Либерал демократия]]
# '''[[Къызгъылдым чегет къумурсха]]'''
# [[Мэн айрымкан]]
# '''[[Грекле]]'''
# [[Ортаджер]]
# [[Темир]]
# [[Тенгизден мийиклик]]
# [[Гернси]]
# '''[[I Наполеон Бонапарт]]'''
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]][[Уллу кёллю Тарквиний|II Тарквиний]] '''{{V}}'''
# <bdi>[[Къызгъылдым чегет къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги тири къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги оракъчы-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары ийисли-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кулда къумурсха]]</bdi>
# <bdi>'''[[Къумурсхала]]'''</bdi>
# <bdi>[[Къызгъылдым мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Джыйрыкълы мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Къызгъанч мутхуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къызыл-джаякълы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чунгурлу бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Джер тюбдеги окъсуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кёкюреги кесилген джууукъ къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къылычлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Садрач этиучю къара къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къумлу кюл къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чегетдеги къонгур къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къанлы-къызыл къул-джекген къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Мутхуз чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара башлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Окъ-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Гитче нохталы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къысха понера]]</bdi>
# <bdi>[[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]]</bdi>
===== Шаблонла =====
# [[Шаблон:Викистаж]] - бу шаблонну кесигизни профилигизге къошаргъа боллукъсуз.<ref>Юсюне бассагъыз документациясын ачарыкъсыз</ref>{{V}}
# [[Шаблон:Тукъум]]
# [[Шаблон:Userbox/Тарих проектни къошулуучусу]]
# [[Шаблон:Тарих проектни статьясы]]
# [[Шаблон:Тил2]]
# [[Шаблон:Кърал2]]
# [[Шаблон:Таксон2]]
# [[Шаблон:Джалгъан джер]]
# [[Шаблон:Миллет2]]
# Шаблон:Белгили адамла
===== Википедия =====
# [[Википедия:автомат бегитилген къошулуучула]]
# [[Проект:Тарих]]
===== Бусагъатда джумуш этиледи: =====
* '''[[Грек тил]]'''
* '''[[Рим республика]]'''
==== [[:ru:Орхоно-енисейский язык|Эски тюрк джазмада]] ====
𐰚𐰀𐰘:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐱃𐰆𐰺𐰆𐰍𐰆𐰔:𐰆𐰞𐰞𐰆:𐱃𐰀𐰆𐰞𐰀:𐰉𐰆𐰖𐰀𐰞𐰀:𐰴𐰃𐰔𐰃𐰞:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐰀𐰞𐰀𐰣:𐰴𐰀𐰞𐰴𐰃𐰢:𐰋𐰃𐰼𐰓𐰀𐰼:𐱃𐰆𐰺𐰍𐰀𐰣𐰉𐰃𐰔
<nowiki>:</nowiki>𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰑𐰀:𐰉𐰆𐰞𐰍𐰀𐰣𐰀:𐰢𐰆𐰺𐰑𐰀𐰺:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐱅𐰀𐰭𐰃𐰔:𐰆𐰆𐰆:𐰇𐰔𐰀𐰤𐰠𐰀𐰏𐰀:𐰪𐰀𐱅𐰏𐰀𐰤𐰓𐰃:𐰀𐰞𐱃𐰃𐰤:𐱁𐰀𐱁𐰞𐰃:𐰚𐰇𐰚:𐰚𐰇𐰔𐰠𐰇𐰠𐰀:𐰴𐰀𐰖𐰑𐰀𐰽𐰃𐰔:
𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰤𐰃:𐰴𐰃𐰞𐰃𐰲𐰠𐰣𐰃:𐰪𐰃𐰞𐱃𐰃𐰺𐰀𐱃𐰃𐰉:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰃𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐰲𐰃𐰍𐰃𐰍𐰃𐰔
== Айыртыула ==
{{Белгиле|group="айырт."}}
== Белгиле ==
c5f1oybs93qjgvf395u8ovllr4l9sx8
129760
129759
2026-10-30T21:18:04Z
TauluAlan
12233
129760
wikitext
text/x-wiki
== [[User:TauluAlan|TauluAlan]] {{QAR}} ==
<div style="float: right; border: 1px solid #aaa; background: #fff; width: 248px; padding: 0; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);">
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Статистика</div>
{{Викистаж|14|09|2026}}
{{Шаблон:Къоруулаучу}}
{{Userbox
| id = 1353
| id-c = #7EB6EE
| info = Бу къошулуучу [[Википедия|къарачай-малкъар Википедияда]] 1353 тюзетиу этгенди
| info-c = #C4D8EE
}}
{{Userbox
| id = 94
| id-c = #90EE90
| info = Бу къошулуучу [[:ru:Википедия|орус Википедияда]] 94 тюзетиу этгенди
| info-c = #59EE74
}}
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Тилле</div>
{{#babel:plain=1|krc}}
{{#babel:plain=1|ru-5}}
{{#babel:plain=1|eng-1}}
{{#babel:plain=1|cym-2}}
{{#babel:plain=1|otk-2}}
{{#babel:plain=1|qwm-3}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Проектле</div>
{{Userbox/Тарих проектни къошулуучусу}}
{{Userbox
|id = 📖
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''история проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
{{Userbox
|id = 📚
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''лингвистика проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Къалгъаны</div>
{{Userbox|#A2A2D0|#E0E8FF|[[Файл:Timurid Empire flag.svg|42px|Флаг империи Тимуридов]]|<center>Бу къошулуучу - [[Тюркология|'''Тюрколог''']]</center>}}
</div>
=== Къуралгъан бетле: ===
# [[Нарсана]]
# '''[[Алтын Орда]]'''{{V}}
# [[Шимал Кипрни Тюрк Республикасы]]
# [[Кюнчыгъыш-тюрк къагъанлыкъ]]
# [[Монгол империя]]
# '''[[Ниуэ]]{{V}}'''
# [[Ниуэ тил]]
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]]'''[[Рим республика]] {{V}}'''
# '''[[Юлийле]]'''
# [[Аланд айрымканла]]
# [[Халкъны къалынлыгъы]]
# [[Парламент республика]]
# '''[[Грек тил]]'''
# [[Дунияны тиллери]]
# [[Тиллени генетика классификациялары]]
# [[Саха тил]]
# [[Саха республика]]
# [[Къумукъ тил]]
# [[Косово Республика]]
# '''[[Къылыччы]]'''
# [[Кюбе]]
# [[Байрамукъланы Джатдай]]
# [[Болурланы Наны]]
# [[Къарт-Джурт]]
# [[Буруннгу грек тил]]
# [[Силенд]]
# [[Молоссия]]
# [[Виртуал кърал]]
# [[Тирания]]
# [[Туура демократия]]
# [[Либерал демократия]]
# '''[[Къызгъылдым чегет къумурсха]]'''
# [[Мэн айрымкан]]
# '''[[Грекле]]'''
# [[Ортаджер]]
# [[Темир]]
# [[Тенгизден мийиклик]]
# [[Гернси]]
# '''[[I Наполеон Бонапарт]]'''
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]][[Уллу кёллю Тарквиний|II Тарквиний]] '''{{V}}'''
# <bdi>[[Тюздеги тири къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги оракъчы-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары ийисли-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кулда къумурсха]]</bdi>
# <bdi>'''[[Къумурсхала]]'''</bdi>
# <bdi>[[Къызгъылдым мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Джыйрыкълы мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Къызгъанч мутхуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къызыл-джаякълы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чунгурлу бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Джер тюбдеги окъсуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кёкюреги кесилген джууукъ къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къылычлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Садрач этиучю къара къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къумлу кюл къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чегетдеги къонгур къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къанлы-къызыл къул-джекген къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Мутхуз чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара башлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Окъ-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Гитче нохталы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къысха понера]]</bdi>
# <bdi>[[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]]</bdi>
===== Шаблонла =====
# [[Шаблон:Викистаж]] - бу шаблонну кесигизни профилигизге къошаргъа боллукъсуз.<ref>Юсюне бассагъыз документациясын ачарыкъсыз</ref>{{V}}
# [[Шаблон:Тукъум]]
# [[Шаблон:Userbox/Тарих проектни къошулуучусу]]
# [[Шаблон:Тарих проектни статьясы]]
# [[Шаблон:Тил2]]
# [[Шаблон:Кърал2]]
# [[Шаблон:Таксон2]]
# [[Шаблон:Джалгъан джер]]
# [[Шаблон:Миллет2]]
# Шаблон:Белгили адамла
===== Википедия =====
# [[Википедия:автомат бегитилген къошулуучула]]
# [[Проект:Тарих]]
===== Бусагъатда джумуш этиледи: =====
* '''[[Грек тил]]'''
* '''[[Рим республика]]'''
==== [[:ru:Орхоно-енисейский язык|Эски тюрк джазмада]] ====
𐰚𐰀𐰘:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐱃𐰆𐰺𐰆𐰍𐰆𐰔:𐰆𐰞𐰞𐰆:𐱃𐰀𐰆𐰞𐰀:𐰉𐰆𐰖𐰀𐰞𐰀:𐰴𐰃𐰔𐰃𐰞:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐰀𐰞𐰀𐰣:𐰴𐰀𐰞𐰴𐰃𐰢:𐰋𐰃𐰼𐰓𐰀𐰼:𐱃𐰆𐰺𐰍𐰀𐰣𐰉𐰃𐰔
<nowiki>:</nowiki>𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰑𐰀:𐰉𐰆𐰞𐰍𐰀𐰣𐰀:𐰢𐰆𐰺𐰑𐰀𐰺:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐱅𐰀𐰭𐰃𐰔:𐰆𐰆𐰆:𐰇𐰔𐰀𐰤𐰠𐰀𐰏𐰀:𐰪𐰀𐱅𐰏𐰀𐰤𐰓𐰃:𐰀𐰞𐱃𐰃𐰤:𐱁𐰀𐱁𐰞𐰃:𐰚𐰇𐰚:𐰚𐰇𐰔𐰠𐰇𐰠𐰀:𐰴𐰀𐰖𐰑𐰀𐰽𐰃𐰔:
𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰤𐰃:𐰴𐰃𐰞𐰃𐰲𐰠𐰣𐰃:𐰪𐰃𐰞𐱃𐰃𐰺𐰀𐱃𐰃𐰉:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰃𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐰲𐰃𐰍𐰃𐰍𐰃𐰔
== Айыртыула ==
{{Белгиле|group="айырт."}}
== Белгиле ==
to4nyfunivx14nrit0hkbviuwkiw44t
129761
129760
2026-10-30T21:18:26Z
TauluAlan
12233
129761
wikitext
text/x-wiki
== [[User:TauluAlan|TauluAlan]] {{QAR}} ==
<div style="float: right; border: 1px solid #aaa; background: #fff; width: 248px; padding: 0; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);">
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Статистика</div>
{{Викистаж|14|09|2026}}
{{Шаблон:Къоруулаучу}}
{{Userbox
| id = 1453
| id-c = #7EB6EE
| info = Бу къошулуучу [[Википедия|къарачай-малкъар Википедияда]] 1453 тюзетиу этгенди
| info-c = #C4D8EE
}}
{{Userbox
| id = 94
| id-c = #90EE90
| info = Бу къошулуучу [[:ru:Википедия|орус Википедияда]] 94 тюзетиу этгенди
| info-c = #59EE74
}}
<div style="background: #fff; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%; border-bottom: 1px solid #aaa;">Тилле</div>
{{#babel:plain=1|krc}}
{{#babel:plain=1|ru-5}}
{{#babel:plain=1|eng-1}}
{{#babel:plain=1|cym-2}}
{{#babel:plain=1|otk-2}}
{{#babel:plain=1|qwm-3}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Проектле</div>
{{Userbox/Тарих проектни къошулуучусу}}
{{Userbox
|id = 📖
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''история проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
{{Userbox
|id = 📚
|id-c = #E0FFF7
|info = Бу къошулуучу рувикиде '''лингвистика проектдеди.'''
|info-c = #F0FFF0
|border-c = #8FBC8F
}}
<div style="background: #f2f2f2; text-align: center; font-weight: bold; padding: 4px; border-top: 1px solid #aaa; border-bottom: 1px solid #aaa;">Къалгъаны</div>
{{Userbox|#A2A2D0|#E0E8FF|[[Файл:Timurid Empire flag.svg|42px|Флаг империи Тимуридов]]|<center>Бу къошулуучу - [[Тюркология|'''Тюрколог''']]</center>}}
</div>
=== Къуралгъан бетле: ===
# [[Нарсана]]
# '''[[Алтын Орда]]'''{{V}}
# [[Шимал Кипрни Тюрк Республикасы]]
# [[Кюнчыгъыш-тюрк къагъанлыкъ]]
# [[Монгол империя]]
# '''[[Ниуэ]]{{V}}'''
# [[Ниуэ тил]]
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]]'''[[Рим республика]] {{V}}'''
# '''[[Юлийле]]'''
# [[Аланд айрымканла]]
# [[Халкъны къалынлыгъы]]
# [[Парламент республика]]
# '''[[Грек тил]]'''
# [[Дунияны тиллери]]
# [[Тиллени генетика классификациялары]]
# [[Саха тил]]
# [[Саха республика]]
# [[Къумукъ тил]]
# [[Косово Республика]]
# '''[[Къылыччы]]'''
# [[Кюбе]]
# [[Байрамукъланы Джатдай]]
# [[Болурланы Наны]]
# [[Къарт-Джурт]]
# [[Буруннгу грек тил]]
# [[Силенд]]
# [[Молоссия]]
# [[Виртуал кърал]]
# [[Тирания]]
# [[Туура демократия]]
# [[Либерал демократия]]
# '''[[Къызгъылдым чегет къумурсха]]'''
# [[Мэн айрымкан]]
# '''[[Грекле]]'''
# [[Ортаджер]]
# [[Темир]]
# [[Тенгизден мийиклик]]
# [[Гернси]]
# '''[[I Наполеон Бонапарт]]'''
# [[Файл:Silverwiki 2.png| 20px]][[Уллу кёллю Тарквиний|II Тарквиний]] '''{{V}}'''
# <bdi>[[Тюздеги тири къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги оракъчы-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Сары ийисли-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кулда къумурсха]]</bdi>
# <bdi>'''[[Къумурсхала]]'''</bdi>
# <bdi>[[Къызгъылдым мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Джыйрыкълы мирмика]]</bdi>
# <bdi>[[Къызгъанч мутхуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къызыл-джаякълы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чунгурлу бачха-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Джер тюбдеги окъсуз къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Кёкюреги кесилген джууукъ къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къылычлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Садрач этиучю къара къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къумлу кюл къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Чегетдеги къонгур къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къанлы-къызыл къул-джекген къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Тюздеги чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Мутхуз чабыучу къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къара башлы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Окъ-къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Гитче нохталы къумурсха]]</bdi>
# <bdi>[[Къысха понера]]</bdi>
# <bdi>[[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]]</bdi>
===== Шаблонла =====
# [[Шаблон:Викистаж]] - бу шаблонну кесигизни профилигизге къошаргъа боллукъсуз.<ref>Юсюне бассагъыз документациясын ачарыкъсыз</ref>{{V}}
# [[Шаблон:Тукъум]]
# [[Шаблон:Userbox/Тарих проектни къошулуучусу]]
# [[Шаблон:Тарих проектни статьясы]]
# [[Шаблон:Тил2]]
# [[Шаблон:Кърал2]]
# [[Шаблон:Таксон2]]
# [[Шаблон:Джалгъан джер]]
# [[Шаблон:Миллет2]]
# Шаблон:Белгили адамла
===== Википедия =====
# [[Википедия:автомат бегитилген къошулуучула]]
# [[Проект:Тарих]]
===== Бусагъатда джумуш этиледи: =====
* '''[[Грек тил]]'''
* '''[[Рим республика]]'''
==== [[:ru:Орхоно-енисейский язык|Эски тюрк джазмада]] ====
𐰚𐰀𐰘:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐱃𐰆𐰺𐰆𐰍𐰆𐰔:𐰆𐰞𐰞𐰆:𐱃𐰀𐰆𐰞𐰀:𐰉𐰆𐰖𐰀𐰞𐰀:𐰴𐰃𐰔𐰃𐰞:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐰀𐰞𐰀𐰣:𐰴𐰀𐰞𐰴𐰃𐰢:𐰋𐰃𐰼𐰓𐰀𐰼:𐱃𐰆𐰺𐰍𐰀𐰣𐰉𐰃𐰔
<nowiki>:</nowiki>𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰑𐰀:𐰉𐰆𐰞𐰍𐰀𐰣𐰀:𐰢𐰆𐰺𐰑𐰀𐰺:𐰴𐰀𐰣𐰬𐰀:𐱅𐰀𐰭𐰃𐰔:𐰆𐰆𐰆:𐰇𐰔𐰀𐰤𐰠𐰀𐰏𐰀:𐰪𐰀𐱅𐰏𐰀𐰤𐰓𐰃:𐰀𐰞𐱃𐰃𐰤:𐱁𐰀𐱁𐰞𐰃:𐰚𐰇𐰚:𐰚𐰇𐰔𐰠𐰇𐰠𐰀:𐰴𐰀𐰖𐰑𐰀𐰽𐰃𐰔:
𐰚𐰇𐰋𐰀𐰠𐰀𐰤𐰃:𐰴𐰃𐰞𐰃𐰲𐰠𐰣𐰃:𐰪𐰃𐰞𐱃𐰃𐰺𐰀𐱃𐰃𐰉:𐰀𐰞𐰀𐰣𐰞𐰃𐰞𐰀:𐰴𐰀𐰔𐰀𐰆𐰀𐱃𐰴𐰀:𐰲𐰃𐰍𐰃𐰍𐰃𐰔
== Айыртыула ==
{{Белгиле|group="айырт."}}
== Белгиле ==
oc03zkvbsyq5y5lh289grxas2g2z49y
Шаблон:Джангыдан джибериу
10
19743
129755
127836
2026-10-30T18:12:02Z
Къарачайлы
96
129755
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{see other values|Излем|{{{1|}}}|бери джолландырылады|{{{2|}}}|{{{3|}}}}}{{#ifeq:{{{1}}}|{{PAGENAME}}|[[Категория:Статьи с ошибочным использованием шаблона Перенаправление]]}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}<!-- категории и интервики должны добавляться на страницу документации -->
</noinclude>
450ykkxkqjay7o27oamns2wlq7as0yu
Къошулуучуну сюзюу:TauluAlan
3
19807
129771
128273
2026-10-31T10:40:06Z
DarqaviPalladin
4737
129771
wikitext
text/x-wiki
== Патруль ==
Салам алейкум, къауумланы атларын ингилизча джазсанг керек эди:'''autoreviewer(autopatrolled), reviewer (pending changes reviewer)''', эм '''rollbacker''' деб . [[Къошулуучу:Къарачайлы|Къарачайлы]] ([[Къошулуучуну сюзюу:Къарачайлы|сюзюу]]) 16:27, 9 октябрь 2026 (UTC)
:Уа алейкум салам. Биз излеген юч къауумну джазгъанма: откатчик, патрулирующий, автопатрулируемый - rollbacker, autoreview, editor.[[Къошулуучу:TauluAlan|TauluAlan]] ([[Къошулуучуну сюзюу:TauluAlan|сюзюу]]) 17:56, 9 октябрь 2026 (UTC)
== Адамланы атлары ==
Салам алейкум! Айиб этме къарачай-малкъар адамны юсюнде статьялада, статьяны атында толу ат джазылмайды, [[Байрамукъланы Джатдай|Байрамукъланы Джатдай]], [[Байрамукъланы Халимат]] неда башхалагъа алай кибик джазылады. Статьяны ичинде уа толу джазаргъа керекти. Сени тюз атынг къалайды? Бир кере соргъамма джууаб бермегенсе.--[[Къошулуучу:DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[Къошулуучуну сюзюу:DarqaviPalladin|сюзюу]]) 19:06, 15 октябрь 2026 (UTC)
:алейкум салам, [[Байрамукъланы Джатдай|Джатдайны]] тюзетдинг сен, [[Болурланы Наны|Наны]] ны мен да этдим. Ол соруунга джууаб эте Гитче Къарачайданма [[Къошулуучу:TauluAlan|TauluAlan]] ([[Къошулуучуну сюзюу:TauluAlan|сюзюу]]) 20:50, 15 октябрь 2026 (UTC)
::Да районда сенден сора 42 622 адам джашайды. :)))) Атынг айтма эсенг къой да олтур. Мен кесим нарсаначима, атым да Али. [[Къошулуучу:DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[Къошулуучуну сюзюу:DarqaviPalladin|сюзюу]]) 14:58, 16 октябрь 2026 (UTC)
== Сёзлюк деген статья ==
Сен эльбрусоидну сёзлюкню юсюнден статьяны джазаргъа сюе эдинг? Неда битеу сёзлюклени юсюнден англамадым, айиб этме. --[[Къошулуучу:DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[Къошулуучуну сюзюу:DarqaviPalladin|сюзюу]]) 10:40, 31 октябрь 2026 (UTC)
rc6ck6o2323effw86o0q26izjisz48q
Таулула
0
20031
129741
129013
2026-10-30T15:00:02Z
TauluAlan
12233
Джангдына джибериу нюзюрю [[Къарачай-Малкъар миллет]] орнуна [[Малкъарла]] болуб тюрленди
129741
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Малкъарла]]
4vojkuqqqp77mda29216ofos4m4g5nx
Сёзлюк
0
20054
129762
129215
2026-10-31T08:18:20Z
CommonsDelinker
2752
Removing [[:c:File:Эльбрусоидни_Сёзлюгюнде_хайырланнган_джорукъла_эм_къайнакъла.webp|Эльбрусоидни_Сёзлюгюнде_хайырланнган_джорукъла_эм_къайнакъла.webp]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 23 October 2026.
129762
wikitext
text/x-wiki
'''Сёзлюк''' — [[:ru:Эльбрусоид|Эльбрусоидни]] приложениеси.
== Суратла ==
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюк приложениени стиллери.webp|слева|мини|393x393пкс|Сёзлюкню кёрюнюу башхалары]]
[[Файл:Эльбрусоидны Сёзлюгюнде профил статистикасы.webp|слева|мини|378x378пкс|Сёзлюкде профил статистика]]
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюгюнде сёз сезиу ойнау.webp|мини|375x375пкс|Сёзлюкде сёз-сезиу ойнау]]
jq8eqvr1xdol70yn381f5aumz43flvw
129763
129762
2026-10-31T09:42:34Z
TauluAlan
12233
129763
wikitext
text/x-wiki
'''Сёзлюк''' — [[:ru:Эльбрусоид|Эльбрусоидни]] приложениеси.
== Суратла ==
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюк приложениени стиллери.webp|слева|мини|393x393пкс|Сёзлюкню кёрюнюу башхалары]]
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюгюнде сёз сезиу ойнау.webp|мини|364x364px|Сёзлюкде сёз-сезиу ойнау]]
[[Файл:Эльбрусоидны Сёзлюгюнде профил статистикасы.webp|слева|мини|378x378пкс|Сёзлюкде профил статистика]]
kiklkrwc9il7gb9sa7ql7nb1u36u9xl
129770
129763
2026-10-31T10:31:28Z
DarqaviPalladin
4737
129770
wikitext
text/x-wiki
'''Сёзлюк''' — сёзлени (неда морфемаланы, сёз тутушланы, идиомаланы) магъаналарыны, джазыуларыны, айтыуларыны, къайдан чыкъгъанларыны ангылатыулары неда башха тилге кёчюрюлгенлери бла джыйышдырылгъан справка болгъан басма.
== Суратла ==
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюк приложениени стиллери.webp|слева|мини|393x393пкс|Сёзлюкню кёрюнюу башхалары]]
[[Файл:Эльбрусоидни Сёзлюгюнде сёз сезиу ойнау.webp|мини|364x364px|Сёзлюкде сёз-сезиу ойнау]]
[[Файл:Эльбрусоидны Сёзлюгюнде профил статистикасы.webp|слева|мини|378x378пкс|Сёзлюкде профил статистика]]
kn2tminkbr71cpzao8hwo7zlz2wc18p
Кейптаун
0
20167
129764
129724
2026-10-31T10:05:32Z
DarqaviPalladin
4737
129764
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Кейптаун|ориг. аты={{lang-en|Cape Town}}<br>{{lang-af|Kaapstad}}<br>{{lang-xh|iKapa}}<br>{{lang-st|Motse Kapa}}|фото=Cape Town Montage.png|байракъ=Flag of Cape Town, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Cape Town, South Africa.png|гербини юсюнден статья=Кейптаунну герби|байрагъыны юсюнден статья=Кейптаунну байрагъы|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=5|майдан=2444,97|сагъат бёлге=UTC+2:00|Къуралгъанды=1652 джылда|телефон=+2721|почта=8099|web=http://www.capetown.gov.za/|башчы=Джордин Хилл-Льюис|Commons категория=Cape Town|статус=Провинцияны ара шахары|халкъ=4 772 846<ref name="City of Cape Town Census 2022 Infographic">{{Cite web |title=City of Cape Town Census 2022 Infographic |url=https://www.capetown.gov.za/media/qtch1tlt/census_2022_infographic.pdf |publisher=The City of Cape Town}}</ref>|саналгъан джыл=2022|басыннганы=1952}}
'''Кейптаун''' ({{lang-en|Cape Town}}, {{lang-af|Kaapstad}}, {{lang-xh|iKapa}}, {{lang-st|Motse Kapa}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны къыбыла-кюнбатыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Иги Умутну мысы|Иги Умутну мысдан]] узакъ болмай джерде орналгъан, [[Кюнбатыш Кап провинция|Кюнбатыш Кап провинцияны]] ара шахары болгъан, къралны адам саны бла экинчи шахар.
Кейптаунда КъАР-ни парламенти бла кёб правительство учрежденияла орналадыла. Шахар кесини гаваны эмда бютеу дуниягъа белгили сейирлик джерлери бла белгилиди, сёз ючюн: Ашхана тау, Иги Умутну мысы, [[Кейп-Пойнт]] эмда башха. Кейптаун Къыбыла Африканы туристлери бек кёп джюрюген шахарыды.
== Белгиле ==
{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Кейптаун]]
t7z146xwzphnpbx2lr57kytk9c59xli
129765
129764
2026-10-31T10:05:50Z
DarqaviPalladin
4737
129765
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Кейптаун|ориг. аты={{lang-en|Cape Town}}<br>{{lang-af|Kaapstad}}<br>{{lang-xh|iKapa}}<br>{{lang-st|Motse Kapa}}|фото=Cape Town Montage.png|байракъ=Flag of Cape Town, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Cape Town, South Africa.png|гербини юсюнден статья=Кейптаунну герби|байрагъыны юсюнден статья=Кейптаунну байрагъы|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=5|майдан=2444,97|сагъат бёлге=UTC+2:00|Къуралгъанды=1652 джылда|телефон=+2721|почта=8099|web=http://www.capetown.gov.za/|башчы=Джордин Хилл-Льюис|Commons категория=Cape Town|статус=Провинцияны ара шахары|халкъ=4 772 846<ref name="City of Cape Town Census 2022 Infographic">{{Cite web |title=City of Cape Town Census 2022 Infographic |url=https://www.capetown.gov.za/media/qtch1tlt/census_2022_infographic.pdf |publisher=The City of Cape Town}}</ref>|саналгъан джыл=2022|басыннганы=1952}}
'''Кейптаун''' ({{lang-en|Cape Town}}, {{lang-af|Kaapstad}}, {{lang-xh|iKapa}}, {{lang-st|Motse Kapa}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны къыбыла-кюнбатыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Иги Умутну мысы|Иги Умутну мысдан]] узакъ болмай джерде орналгъан, [[Кюнбатыш Кап провинция|Кюнбатыш Кап провинцияны]] ара шахары болгъан, къралны адам саны бла экинчи шахар.
Кейптаунда КъАР-ни парламенти бла кёб правительство учрежденияла орналадыла. Шахар кесини гаваны эмда бютеу дуниягъа белгили сейирлик джерлери бла белгилиди, сёз ючюн: Ашхана тау, Иги Умутну мысы, [[Кейп-Пойнт]] эмда башха. Кейптаун Къыбыла Африканы туристлери бек кёп джюрюген шахарыды.
== Белгиле ==
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Кейптаун]]
<references />{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
g2r9q33u1h5dz0ve3nnve6z916u11ej
129772
129765
2026-10-31T10:46:11Z
DarqaviPalladin
4737
129772
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Кейптаун|ориг. аты={{lang-en|Cape Town}}<br>{{lang-af|Kaapstad}}<br>{{lang-xh|iKapa}}<br>{{lang-st|Motse Kapa}}|фото=Cape Town Montage.png|байракъ=Flag of Cape Town, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Cape Town, South Africa.png|гербини юсюнден статья=Кейптаунну герби|байрагъыны юсюнден статья=Кейптаунну байрагъы|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=5|майдан=2444,97|сагъат бёлге=UTC+2:00|Къуралгъанды=1652 джылда|телефон=+2721|почта=8099|web=http://www.capetown.gov.za/|башчы=Джордин Хилл-Льюис|Commons категория=Cape Town|статус=Провинцияны ара шахары|халкъ=4 772 846<ref name="City of Cape Town Census 2022 Infographic">{{Cite web |title=City of Cape Town Census 2022 Infographic |url=https://www.capetown.gov.za/media/qtch1tlt/census_2022_infographic.pdf |publisher=The City of Cape Town}}</ref>|саналгъан джыл=2022|басыннганы=1952|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Кюнбатыш Кап}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кейптаун (шахар округ)|Кейптаун округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]}}
'''Кейптаун''' ({{lang-en|Cape Town}}, {{lang-af|Kaapstad}}, {{lang-xh|iKapa}}, {{lang-st|Motse Kapa}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны къыбыла-кюнбатыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Иги Умутну мысы|Иги Умутну мысдан]] узакъ болмай джерде орналгъан, [[Кюнбатыш Кап провинция|Кюнбатыш Кап провинцияны]] ара шахары болгъан, къралны адам саны бла экинчи шахар.
Кейптаунда КъАР-ни парламенти бла кёб правительство учрежденияла орналадыла. Шахар кесини гаваны эмда бютеу дуниягъа белгили сейирлик джерлери бла белгилиди, сёз ючюн: Ашхана тау, Иги Умутну мысы, [[Кейп-Пойнт]] эмда башха. Кейптаун Къыбыла Африканы туристлери бек кёп джюрюген шахарыды.
== Белгиле ==
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Кейптаун]]
<references />{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
4w0wv1yy4nirl3y17v42dj6ec43x5xx
129774
129772
2026-10-31T10:48:28Z
DarqaviPalladin
4737
129774
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Кейптаун|ориг. аты={{lang-en|Cape Town}}<br>{{lang-af|Kaapstad}}<br>{{lang-xh|iKapa}}<br>{{lang-st|Motse Kapa}}|фото=Cape Town Montage.png|байракъ=Flag of Cape Town, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Cape Town, South Africa.png|гербини юсюнден статья=Кейптаунну герби|байрагъыны юсюнден статья=Кейптаунну байрагъы|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=5|майдан=2444,97|сагъат бёлге=[[UTC+2:00]]|Къуралгъанды=[[1652 джыл]]да|телефон=+2721|почта=8099|web=http://www.capetown.gov.za/|башчы=Джордин Хилл-Льюис|Commons категория=Cape Town|статус=Провинцияны ара шахары|халкъ=4 772 846<ref name="City of Cape Town Census 2022 Infographic">{{Cite web |title=City of Cape Town Census 2022 Infographic |url=https://www.capetown.gov.za/media/qtch1tlt/census_2022_infographic.pdf |publisher=The City of Cape Town}}</ref>|саналгъан джыл=2022|басыннганы=1952|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Кюнбатыш Кап}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кейптаун (шахар округ)|Кейптаун округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]}}
'''Кейптаун''' ({{lang-en|Cape Town}}, {{lang-af|Kaapstad}}, {{lang-xh|iKapa}}, {{lang-st|Motse Kapa}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны къыбыла-кюнбатыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Иги Умутну мысы|Иги Умутну мысдан]] узакъ болмай джерде орналгъан, [[Кюнбатыш Кап провинция|Кюнбатыш Кап провинцияны]] ара шахары болгъан, къралны адам саны бла экинчи шахар.
Кейптаунда КъАР-ни парламенти бла кёб правительство учрежденияла орналадыла. Шахар кесини гаваны эмда бютеу дуниягъа белгили сейирлик джерлери бла белгилиди, сёз ючюн: Ашхана тау, Иги Умутну мысы, [[Кейп-Пойнт]] эмда башха. Кейптаун Къыбыла Африканы туристлери бек кёп джюрюген шахарыды.
== Белгиле ==
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Кейптаун]]
<references />{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
f0xuia2ckz06qj79bxmnhcvv5u6v9ov
Претория
0
20168
129767
129708
2026-10-31T10:17:16Z
DarqaviPalladin
4737
129767
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Претория|байракъ=Flag of Pretoria, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Pretoria.svg|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=1339|гербини юсюнден статья=Преторияны герби|байрагъыны юсюнден статья=Преторияны байрагъы|фото=Montage of Pretoria.jpg|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Гаутенг}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Цване|Цване округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]|Къуралгъанды=[[1855 джыл]]да|майдан=687,54<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://census2011.adrianfrith.com/place/799035 |title=Census 2011 — Main Place “Pretoria” |access-date=2014-09-26 |archive-date=2014-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140731081139/http://census2011.adrianfrith.com/place/799035 |url-status=live }}</ref>|телефон=+27 12|почта=0002|web=https://www.tshwane.gov.za/|башчы=[[Рэндалл Уильямс]]|Commons категория=Pretoria|ориг. аты={{lang2|af|en|Pretoria}}<br>{{lang2|zu|xh|E-Pitoli}}|сагъат бёлге=[[UTC+2]]}}
'''Прето́рия''' ({{lang2|af|en|Pretoria}}, {{lang2|zu|xh|E-Pitoli}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Гаутенг провинцияда орналгъан къралны ара шахары. Преторияда КъАР-ны толтуруучу власть органла орналадыла. [[Африка|Африканы]] бек шёндюгю шахарларындан бириси.
== Белгиле ==
{{Африканы ара шахарлары}}
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Претория]]
qkkp5d87bhaupqwy9g0yi9xf6ucxoxz
129769
129767
2026-10-31T10:26:33Z
DarqaviPalladin
4737
129769
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Претория|байракъ=Flag of Pretoria, South Africa.svg|герб=Coat of arms of Pretoria.svg|кърал=КъАР|тенгизден мийиклик=1339|гербини юсюнден статья=Преторияны герби|байрагъыны юсюнден статья=Преторияны байрагъы|фото=Montage of Pretoria.jpg|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Гаутенг}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Цване|Цване округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]|Къуралгъанды=[[1855 джыл]]да|майдан=687,54<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://census2011.adrianfrith.com/place/799035 |title=Census 2011 — Main Place “Pretoria” |access-date=2014-09-26 |archive-date=2014-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140731081139/http://census2011.adrianfrith.com/place/799035 |url-status=live }}</ref>|телефон=+27 12|почта=0002|web=https://www.tshwane.gov.za/|башчы=[[Рэндалл Уильямс]]|Commons категория=Pretoria|ориг. аты={{lang2|af|en|Pretoria}}<br>{{lang2|zu|xh|E-Pitoli}}|сагъат бёлге=[[UTC+2]]|халкъ=1 104 479|саналгъан джыл=2022|агломерация=1 815 889}}
'''Прето́рия''' ({{lang2|af|en|Pretoria}}, {{lang2|zu|xh|E-Pitoli}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Гаутенг провинцияда орналгъан къралны ара шахары. Преторияда КъАР-ны толтуруучу власть органла орналадыла. [[Африка|Африканы]] бек шёндюгю шахарларындан бириси.
== Белгиле ==
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Претория]]
<references />{{Африканы ара шахарлары}}
1ib0m9oj3bcigssm30iiatbwby5w0ul
Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха
0
20181
129738
129730
2026-10-30T14:48:49Z
TauluAlan
12233
129738
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Red Harvester Ants (Pogonomyrmex barbatus) (53497440015).jpg|мини|328x328пкс|Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха]]
Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
8lqkhdaumhtne3s0m1ahpkmpqrrwg44
129743
129738
2026-10-30T15:06:29Z
TauluAlan
12233
129743
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон2
|Латин аты = {{lang-la|Pogonomyrmex barbatus}}
|name = Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
|image = Red Harvester Ants (Pogonomyrmex barbatus) (53497440015).jpg
|width = 360
|length = 360
|Домен = Эукариотла
|Патчахлыкъ = Хайыуанла
|Тип = Джикаякъла
|Класс = Къурт-къумурсха
|Отряд = Къабукъ-къанатлыла
|Юйюр = [[Къумурсхала]]
|Тюбюйюр = [[Мирмицинле|Myrmicinae (Мирмицинле)]]
|Тукъум = Pogonomyrmex (Погономирмекс; Оракъчы-къумурсхала)
|Тюбтукъум =
|Тюрлюсю = Pogonomyrmex barbatus (Погономирмекс барбатус)
|Миллет арасы аты = ''Pogonomyrmex barbatus'' (Smith, 1858)
}}
Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
dhvzpdcubh0g29fx6ezx08edi8qscjd
129744
129743
2026-10-30T15:07:00Z
TauluAlan
12233
129744
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон2
|Латин аты = {{lang-la|Pogonomyrmex barbatus}}
|name = Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
|image = Red Harvester Ants (Pogonomyrmex barbatus) (53497440015).jpg
|width = 360
|length = 360
|Домен = Эукариотла
|Патчахлыкъ = Хайыуанла
|Тип = Джикаякъла
|Класс = Къурт-къумурсха
|Отряд = Къабукъ-къанатлыла
|Юйюр = [[Къумурсхала]]
|Тюбюйюр = [[Мирмицинле|Myrmicinae (Мирмицинле)]]
|Тукъум = Pogonomyrmex (Погономирмекс; Оракъчы-къумурсхала)
|Тюбтукъум =
|Тюрлюсю = Pogonomyrmex barbatus (Погономирмекс барбатус)
|Миллет арасы аты = ''Pogonomyrmex barbatus'' (Smith, 1858)
}}
Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
== Белгиле ==
lb210uq52g9ws4z9m78gspf67fetx7v
129746
129744
2026-10-30T17:07:06Z
TauluAlan
12233
TauluAlan, [[Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха]] бетни атын [[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]] деб тюрлендирди
129744
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон2
|Латин аты = {{lang-la|Pogonomyrmex barbatus}}
|name = Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
|image = Red Harvester Ants (Pogonomyrmex barbatus) (53497440015).jpg
|width = 360
|length = 360
|Домен = Эукариотла
|Патчахлыкъ = Хайыуанла
|Тип = Джикаякъла
|Класс = Къурт-къумурсха
|Отряд = Къабукъ-къанатлыла
|Юйюр = [[Къумурсхала]]
|Тюбюйюр = [[Мирмицинле|Myrmicinae (Мирмицинле)]]
|Тукъум = Pogonomyrmex (Погономирмекс; Оракъчы-къумурсхала)
|Тюбтукъум =
|Тюрлюсю = Pogonomyrmex barbatus (Погономирмекс барбатус)
|Миллет арасы аты = ''Pogonomyrmex barbatus'' (Smith, 1858)
}}
Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
== Белгиле ==
lb210uq52g9ws4z9m78gspf67fetx7v
129748
129746
2026-10-30T17:07:23Z
TauluAlan
12233
129748
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон2
|Латин аты = {{lang-la|Pogonomyrmex barbatus}}
|name = Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха
|image = Red Harvester Ants (Pogonomyrmex barbatus) (53497440015).jpg
|width = 360
|length = 360
|Домен = Эукариотла
|Патчахлыкъ = Хайыуанла
|Тип = Джикаякъла
|Класс = Къурт-къумурсха
|Отряд = Къабукъ-къанатлыла
|Юйюр = [[Къумурсхала]]
|Тюбюйюр = [[Мирмицинле|Myrmicinae (Мирмицинле)]]
|Тукъум = Pogonomyrmex (Погономирмекс; Оракъчы-къумурсхала)
|Тюбтукъум =
|Тюрлюсю = Pogonomyrmex barbatus (Погономирмекс барбатус)
|Миллет арасы аты = ''Pogonomyrmex barbatus'' (Smith, 1858)
}}
Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха
== Белгиле ==
0bs1ju67kvjozzgc0gmhi0jiimdolps
Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха
0
20182
129747
2026-10-30T17:07:06Z
TauluAlan
12233
TauluAlan, [[Къызыл Америкадагъы оракъчы-къумурсха]] бетни атын [[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]] деб тюрлендирди
129747
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Америкадагъы къызыл оракъчы-къумурсха]]
hp6o2mhzu0jszjqch51rvp8gtoh7wn1
Шаблон:←
10
20183
129749
2026-10-30T18:00:23Z
Къарачайлы
96
[[Шаблон:Джолландырыу]] бетге джиберилди
129749
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Шаблон:Джолландырыу]]
bpmn96nkx5suxfe3flvxeajm2e6jsg7
129750
129749
2026-10-30T18:01:17Z
Къарачайлы
96
[[Шаблон:Джолландырыу]] бетге этилген джолландырыу къоратылды
129750
wikitext
text/x-wiki
[[Шаблон:Джангыдан джибериу]]
80rkq14l9cfk3ug7cam31iuefhy46u0
Къралланы территорияларына кёре тизме
0
20184
129752
2026-10-30T18:09:10Z
Къарачайлы
96
Къарачайлы, [[Къралланы территорияларына кёре тизме]] бетни атын [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]] деб тюрлендирди: Халатлы аты
129752
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]]
edq0j4xmphd17ipe5eox2jjuig8pg4q
129757
129752
2026-10-30T18:12:45Z
Xqbot
32
Бот: [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]] бетден [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]] бетге экили джолландырыуну тюзетиу
129757
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]]
aq8o2qv6q43r5cyco8sst4d03lntnx7
Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси
0
20185
129754
2026-10-30T18:09:49Z
Къарачайлы
96
Къарачайлы, [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы территорияларына кёре тизмеси]] бетни атын [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]] деб тюрлендирди
129754
wikitext
text/x-wiki
#джибериу [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси]]
aq8o2qv6q43r5cyco8sst4d03lntnx7
Федератив кърал
0
20186
129758
2026-10-30T18:28:11Z
Къарачайлы
96
Бет къуралды: '{{←|Федерация}} [[Файл:Map of unitary and federal states.svg|мини|{{legend|#00e000;|Федерацияла}} {{legend|#0000b0;|[[Унитар кърал|Унитар къралла]]}}]] '''Федерати́в''' '''кърал''', '''федера́ция''' ({{lang-lat|fœderātiō}} — бирлик, бирлешиу<ref>Словарь иностранных слов. — М.: «Русский язык (издательство)|Русск...'
129758
wikitext
text/x-wiki
{{←|Федерация}}
[[Файл:Map of unitary and federal states.svg|мини|{{legend|#00e000;|Федерацияла}}
{{legend|#0000b0;|[[Унитар кърал|Унитар къралла]]}}]]
'''Федерати́в''' '''кърал''', '''федера́ция''' ({{lang-lat|fœderātiō}} — бирлик, бирлешиу<ref>Словарь иностранных слов. — М.: «[[Русский язык (издательство)|Русский язык]]», 1989. — 624 с. ISBN 5-200-00408-8</ref>), '''бирикген''' '''кърал''', '''бирлешген''' '''къралла''' — къралны кесеклери федерацияны ичинде белгили бир [[политика]]лыкъ эркинликлери болгъан [[кърал]]лыкъ къуралышла болгъан [[кърал къурулушну формасы]]ды,.
Федерация ючюн кърал-территориялыкъ къуралышла - ''федерацияны субъектлери'' болууу баш шартды. Аланы кёбюсю [[Къралланы эм бойсуннган территорияланы майданларына кёре тизмеси|дунияны эм уллу къралларыдыла]], юлгюге, [[Россия]], [[Американы Бирлешген Штатлары]], [[Канада]], [[Бразилия]], [[Германия]], [[Индия]], [[Австралия]], [[Мексика]], [[Аргентина]], [[Пакистан]].
'''[[Федерацияны субъекти]]''' — кърал шартланы бир къаууму болгъан, алай а керти кърал [[суверенитет]]и болмагъан политика-территориялыкъ къуралышды.
== Федерализм ==
Федерацияны баш принципи — '''[[федерализм|федерали́зм]]ди'''<ref name="автоссылка1">{{ВТ-МЭСБЕ|Федерализм}}</ref> ({{lang-fr|fédéralisme}}, тамалы {{lang-lat|foedus}} «келишиу, бирлешиу»). Ол къралны федератив къуралышыны идеалгъа санау, талай айры къралны бир федерациягъа бирлешдириу неда [[унитар кърал]]ны федератив къралгъа буруу магъананы джюрютедид. «Федералистлени» тамамы чюйреси — «[[Унитар кърал|унитаристледиле]]»<ref name="автоссылка1" />. [[Европа|Европачы]] федерализм урушдан сора Европада джаратылгъанды, бу сюремде эм магъаналы инциативагъа [[Черчилль, Уинстон|Уинстон Черчиллни]] [[Цюрих]] [[1946 джыл]]дагъы сёлешиую болгъанды<ref>{{Cite web |url=http://www.churchill-society-london.org.uk/astonish.html |title=Winston Churchill’s speech in Zurich in 1946 |access-date=2020-02-02 |archive-date=2012-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422233906/http://www.churchill-society-london.org.uk/astonish.html |url-status=live }}</ref>.
== Къралны федерализациясыны факторлары ==
{{Main|Федерализация}}
Существует ряд предпосылок, которые самостоятельно или в своей совокупности становятся причинами постепенной '''федерализа́ции''' государства. Так, важнейшим фактором является территориальный. Разделение государственной территории естественными барьерами, такими как горные цепи или проливы и иные большие водные объекты может способствовать федерализации, однако она будет иметь место только в совокупности с фактором накопления индивидуальных черт внутри тех территорий, которые отделены от основной. В ином случае, если явных культурных различий нет, то федерализация далеко не является неизбежной.
Безусловно, важнейшей предпосылкой возможной федерализации в будущем является [[Многонациональное государство|многонациональность]] государства. Однако здесь, помимо культурных различий между народами, важно ещё и наличие у народов желания получить национальную независимость, реализовать своё [[право на самоопределение]] в пределах государства, не отделяясь от него.
Исторически также представляется возможной федерализация, формирование федеративного государства в результате объединения территорий в процессе перехода от [[феодализм]]а к следующей ступени развития<ref name="Баранов">{{Cite web|url=https://nicbar.ru/politology/study/kurs-politicheskaya-regionalistika/186-lektsiya-7-sovremennyj-federalizm-i-federatsii|title=Современный федерализм и федерации|author=Николай Баранов|website=|date=|publisher=|access-date=2020-01-27|archive-date=2020-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127182323/https://nicbar.ru/politology/study/kurs-politicheskaya-regionalistika/186-lektsiya-7-sovremennyj-federalizm-i-federatsii|url-status=live}}</ref>.
== Федеративная трансформация ==
Под федеративной трансформацией понимается переход государства от унитарной территориальной формы к федеративной. В современном мире такой процесс чаще всего детерминируется необходимостью решения национального вопроса, проблемы этнического сепаратизма. Федеративная трансформация в таком случае становится неизбежной, если государство хочет сохранить свою территориальную целостность. Примером федеративной трансформации можно считать опыт [[Бельгия|Бельгии]], которая изначально включала в себя три крупных региона, а кроме того, в ней существовали три яркие этнолингвистические общности<ref name="Баранов" />.
== Основные признаки федеративного государства ==
В федеративном государстве, в отличие от [[унитарное государство|унитарного]], имеются две системы высших органов власти: федеральные и субъектов федерации. Наряду с федеральной [[конституция|конституцией]] субъекты федерации издают собственные нормативные правовые акты учредительного характера (например, конституции, [[устав]]ы, основные законы). Они наделены правом издавать региональные [[Закон (право)|законы]]. У субъектов ряда федераций нередко имеется собственный институт [[гражданство|гражданства]], [[столица]], [[герб]] и иные элементы конституционно-правового статуса государства, за исключением [[суверенитет|государственного суверенитета]].
При этом субъект федерации не может быть субъектом [[Международные отношения|международных отношений]], не выйдя из состава федерации ([[сецессия]]). Субъекты федерации могут иметь различные наименования, которые, как правило, определяются историческими или правовыми факторами: [[Штат (территория)|штаты]], [[провинция|провинции]], [[Область (административная единица)|области]], [[край|края]], республики, земли (как например [[Земли Германии|Земли в Германии]] или федеральные земли в [[федеральная земля (Австрия)|Австрии]]) и иное. Федерацию следует отличать от [[конфедерация|конфедерации]], которая является международно-правовым союзом суверенных государств. Однако на практике различить правовую природу тех или иных образований бывает весьма затруднительно — многие существовавшие или ныне существующие [[конфедерация|конфедерации]] по своему устройству очень близки к федерациям или даже почти или фактически являются федерациями. Например, [[Швейцария]] (официально Швейцарская Конфедерация, {{lang-lat|Confoederatio Helvetica}}), до сих пор провозглашаемая как конфедерация, [[де-факто]] есть федерация, в которой [[кантон (Швейцария)|кантоны]] давно превратились в классические субъекты федерации. [[Советский Союз]], не определявшийся ни федерацией, ни конфедерацией, по конституции был ближе к последней, декларируясь как союз суверенных государств (с конституционным правом быть самостоятельными субъектами международных отношений и иметь собственные вооружённые силы),<ref>Только на закате существования СССР в 70 статье Конституции 1977 года появляется дополнение ''«образованное на основе принципа социалистического [[федерализм]]а»'' (термин, исторически употреблявшийся и применительно к конфедерациям); также упразднено упоминание о республиканских войсковых формированиях (статья 18-б Конституции 1936 года, введена Законом СССР от 1 февраля 1944 года).</ref> на практике же на протяжении всей своей истории выступая жёсткой федерацией. [[Европейский Союз|Евросоюз]], напротив, являет собой пример классической [[конфедерация|конфедерации]], но не определяется как государство.
Можно выделить наиболее общие черты, характерные для большинства федеративных государств:
* Территория федерации состоит из территорий её отдельных субъектов: [[Штат (административная единица)|штатов]], [[провинция|провинций]], {{d-l|кантон|кантонов}}, [[Республика (административная единица)|республик]], [[эмират]]ов и т. д.;
* В федеративном государстве верховная [[законодательная власть|законодательная]], [[исполнительная власть|исполнительная]] и [[судебная власть]] принадлежит федеральным государственным органам законодательной, исполнительной и судебной властей соответственно. Компетенция между федерацией и её субъектами разграничивается федеральной [[Конституция|конституцией]];
* В некоторых федерациях субъекты обладают правом принятия собственной конституции, имеют собственные внутренние верховные законодательные, исполнительные и судебные органы;
* Основную общегосударственную внешнеполитическую деятельность в федерациях осуществляют федеральные государственные органы. Они официально представляют федеративное государство в межгосударственных отношениях ([[США]], [[Российская Федерация]], [[Германия|ФРГ]], [[Бразилия]], [[Индия]] и др.);
* Обязательным признаком федеративности государства считается двухпалатная структура федерального [[парламент]]а. Нижняя палата является органом общегосударственного представительства, и депутаты в неё избираются со всей страны. Верхняя палата — орган представительства субъектов федерации.
== Центр и субъекты в Конституциях федераций ==
В Конституциях различных федеративных моделей мира отражаются разные способы разграничения предметов ведения федерального центра и субъектов государства. В каких-то странах полномочия распределяются в пользу субъектов по остаточному принципу, в каких-то, наоборот, таким образом определяются полномочия центра. Выделяют следующие модели конституционного распределения полномочий:
# Определение полномочий только федерального центра. В конституциях некоторых государств конституционно определены компетенции исключительно самой федерации, а субъекты получают полномочия по остаточному принципу. Однако при таком подходе возможна чрезмерная узурпация власти федеральным центром;
# Закрепление в конституции сфер ведения федерального центра и совместного ведения. Подобная модель действует и в РФ, что отражено в [[Федеративное устройство России|ст. 71-72]] [[Конституция Российской Федерации|Конституции РФ]];
# Определение сфер ведения отдельно федерального центра и субъектов. В таких моделях федеративных конституций присутствуют главы, где точно определены сферы деятельности федерации и регионов. Кроме того, например, в [[Конституция США|Конституции США]] также присутствуют положения о том, какие меры федеральному центру запрещается применять по отношению к субъектам;
# В конституциях ряда других стран присутствуют главы, посвящённые всем трём видам компетенций: федеральным, региональным и совместным. Это последний из ныне существующих способов конституционного разграничения полномочий субъектов в федеративном государстве. Своеобразная система взаимодействия федерального и регионального законодательства в связи с этим установлена в [[Германия|Германии]]: субъекты имеют право принимать необходимые законы на своей территории, однако, если центр издаёт закон, регулирующий те же отношения, то региональный нормативный акт автоматически теряет свою силу<ref name="Баранов" />.
== Парламент в федеративном государстве ==
Обязательным признаком федерации и одновременно её характерной чертой является наличие ''[[Двухпалатный парламент|двухпалатного парламента]]''. Нижняя палата, как правило, избирается на всенародном голосовании, а верхняя, в которой осуществляется представительство субъектов государства, может формироваться разными способами.
Одним из путей формирования верхней палаты является проведение выборов представителей в субъектах федерации. Таким образом представители регионов избираются, например, в [[Конгресс США|США]], [[Федеральное собрание (Швейцария)|Швейцарии]], [[Национальный конгресс Бразилии|Бразилии]] и др.
Второй способ рекрутирования представителей субъектов — пропорциональное населённости субъекта количество представителей, избираемых в легислатуре. Данная система действует в [[Парламент Австрии|Австрии]].
Ещё один путь избрания представителей — назначение их различными органами государственной власти. Так, в одних странах депутаты избираются главами субъектов, в других — [[генерал-губернатор]]ами по поручению правительства и иными методами. Различные вариации такого метода встречаются в таких странах как [[Россия]], [[Бундестаг|Германия]], [[Парламент Канады|Канада]] и др.<ref name="Баранов"/>
== Виды федераций ==
По особенностям конституционно-правового статуса субъектов федеративного государства выделяют:
* [[Симметричная федерация|симметричные]];
* [[Асимметричная федерация|асимметричные]].
В симметричных федерациях субъекты обладают одинаковым конституционно-правовым статусом (например, [[Федеративная Демократическая Республика Эфиопия]], [[Соединённые Штаты Америки]]), в асимметричных — [[Конституция|конституционно-правовой]] статус субъектов различен (например, [[Республика Индия]], [[Малайзия]]).
По особенностям формирования федерации выделяют:
* территориальные;
* национальные;
* национально-территориальные (смешанные).
При формировании территориальных федераций используется территориальный географический признак (например, [[Соединённые Штаты Америки|США]], [[Германия]]). В национальных — по национальному признаку (например, бывшие федерации [[Чехословакия]], [[Югославия]]). В смешанных федерациях формирование идёт по обоим признакам (например, [[Россия]]). Способы формирования федерации в значительной мере определяют характер, содержание, структуру государственного устройства.
Более стабильными считаются территориальные федерации. Это связывается с тем, что при таком типе формирования субъектов наиболее низок риск сепаратизма отдельных регионов. В противовес территориальным, национальные и этнонациональные образования в гораздо большей степени склонны к распаду из-за возможности возникновения у отдельного народа желания реализовать свои [[Право на самоопределение|права]]. Самыми устойчивыми можно назвать смешанные федерации, в которых гармонично сочетается ряд признаков, по которым образуются субъекты<ref name="Баранов" />.
По способу образования федерации делятся на:
* договорные;
* конституционные.
Конституционные федерации часто возникают на базе ранее существовавшего [[Унитарное государство|унитарного]] государства (нередко [[империя|империи]]). Вопреки распространённому заблуждению, в [[конституция]]х таких федераций, как правило, прописан принцип территориальной целостности страны и субъекты федерации не имеют права свободного выхода из состава государства (например, [[Германия]], [[Бразилия]], [[Россия]]).
Договорные федерации образуются путём заключения договора между независимыми государствами, существовавшими самостоятельно, но осознавшими необходимость государственного объединения для совместного отстаивания общих интересов (например, [[Швейцарский союз (1291—1798)|Швейцарский союз]], [[Тринадцать колоний]]).
По степени централизации:
* [[Централизация|централизованные]] ([[Аргентина]], [[Германия]], [[Россия]]);
* [[Децентрализация|децентрализованные]] ([[Швейцария]], [[Соединённые Штаты Америки|США]]).
== «Мягкая федерация» ==
«Мягкая федерация» — федерация, субъекты которой имеют право [[сецессия|сецессии]]. Ранее мягкой федерацией по итогам [[Всесоюзный референдум о сохранении СССР|всесоюзного референдума]] должен был стать обновлённый Союз ССР — [[Союз Суверенных Государств#ССГ-федерация (Союз Советских Суверенных Республик)|Союз Суверенных Государств]], но после [[Августовский путч|августовского путча]] проект потерпел крах. Чертами мягкой федерации формально<ref>Выход Литовской Республики из состава СССР в 1990 году не был признан Съездом народных депутатов СССР, против восстановленного независимого государства применялись меры экономического и военного воздействия; независимость стран Балтии была признана только 6 сентября 1991 года новообразованным Государственным Советом СССР.</ref> обладал [[Союз Советских Социалистических Республик|Советский Союз]], который, однако, не определялся конституционно как федерация, его субъекты, согласно союзной и республиканским конституциям, обладали, помимо права сецессии, декларированным государственным суверенитетом (ограниченным по ряду вопросов, отданных в общесоюзное ведение) и возможностью самостоятельного международного представительства, что нехарактерно для федераций.
В настоящее время единственной официальной мягкой федерацией является [[Эфиопия]]. [[Европейский союз]] обладает чертами мягкой федерации, однако не считается [[государство]]м в смысле [[Международное право|международного права]]. Также черты мягкой федерации ярко выражены у [[Швейцария|Швейцарии]], но формально она является [[Конфедерация|конфедерацией]].
== Современные федеративные государства ==
[[Файл:Map of federal states.svg|thumb|center|797x797px|Современные федеративные государства на карте мира, показаны зелёным]]
{{col-begin}}
{{col-break}}
[[Европа]]
# {{Флаг России}} [[Российская Федерация]]<ref>Также частично расположена в [[Азия|Азии]].</ref>
# {{Флаг Австрии}} [[Австрийская Республика]]
# {{Флаг Германии}} [[Федеративная Республика Германия]]
# {{Флаг Боснии и Герцеговины}} [[Босния и Герцеговина]]
# {{Флаг Бельгии}} [[Королевство Бельгия]]
# {{Флаг Швейцарии}} [[Швейцарская Конфедерация]]
{{col-break}}
[[Азия]]
# {{Флаг Пакистана}} [[Исламская Республика Пакистан]]
# {{Флаг Малайзии}} [[Малайзия]]
# {{Флаг ОАЭ}} [[Объединённые Арабские Эмираты]]
# {{Флаг Индии}} [[Республика Индия]]
# {{Флаг Ирака}} [[Республика Ирак]]
# {{Флаг Непала}} [[Федеративная Демократическая Республика Непал]]
{{col-break}}
[[Африка]]
# {{Флаг Судана}} [[Республика Судан]]
# {{Флаг Комор}} [[Союз Коморы]]
# {{Флаг Эфиопии}} [[Федеративная Демократическая Республика Эфиопия]]
# {{Флаг Нигерии}} [[Федеративная Республика Нигерия]]
# {{Флаг Южного Судана}} [[Республика Южный Судан]]
# {{Флаг Сомали}} [[Федеративная Республика Сомали]]
{{col-break}}
[[Америка]]
# {{Флаг Аргентины}} [[Аргентинская Республика]]
# {{Флаг Венесуэлы}} [[Боливарианская Республика Венесуэла]]
# {{Флаг Канады}} [[Канада]]
# {{Флаг Мексики}} [[Мексиканские Соединённые Штаты]]
# {{Флаг США}} [[Соединённые Штаты Америки]]
# {{Флаг Бразилии}} [[Федеративная Республика Бразилия]]
# {{Флаг Сент-Китс и Невис}} [[Федерация Сент-Китс и Невис]]
{{col-break}}
[[Австралия]] и [[Океания]]
# {{Флаг Австралии}} [[Австралийский Союз]]
# {{Флаг Микронезии}} [[Федеративные Штаты Микронезии]]
{{col-end}}
* ''Конституция и законы Боснии и Герцеговины, а также [[Дейтонское соглашение]] не определяют данное государство как федерацию. Вывод о федеративном государственном устройстве (а некоторыми исследователями — даже как о конфедеративном<ref>{{книга|автор=Моисеев А. А.|заглавие=Суверенитет государства в международном праве: учебное пособие|ссылка=|место=|издательство=Восток-Запад|год=2009|страницы=75|isbn=}}</ref><ref>{{книга|автор=Романенко С. А.|заглавие=Югославия|ссылка=|место=|издательство=Московский общественный научный фонд|год=2000|страницы=241|isbn=}}</ref><ref>{{книга|автор=Бухвальд Е. М.|заглавие=Российский федерализм|ссылка=|место=|издательство=Узорочье|год=2002|страницы=20|isbn=}}</ref>, но без права [[сецессия|сецессии]]) делается по ряду внешних признаков. Формально Босния и Герцеговина является децентрализованным унитарным государством с широкими полномочиями входящих в него субъектов ([[энтитет]]ов).''
== Федеративные государства, существовавшие в прошлом ==
=== [[Европа]] ===
* {{Флаг Испании (1873—1875)}} [[Первая Испанская республика|Федеративная Республика Испания]] ([[1873]]—[[1874]]).
* {{Флаг СССР}} [[Союз Советских Социалистических Республик]] ([[1922]]—[[1991]])<ref>Формально не попадает под определение федерации: республики согласно своим и союзной конституциям обладали декларированным суверенитетом и субъектностью международного права (вплоть до членства УССР и БССР в ООН)</ref>.
* {{Флаг|Югославия|НОАЮ}} [[Демократическая Федеративная Югославия]] (1945), {{Флаг|СФРЮ}} [[Социалистическая Федеративная Республика Югославия]] ([[1945]]—[[1992]]):
** {{Флаг|СРЮ}} [[Союзная Республика Югославия]] ([[1992]]—[[2003]]), {{Флаг|Сербия и Черногория}} [[Государственный Союз Сербии и Черногории]] ([[2003]]—[[2006]]) — «Малая Югославия».
* {{Флаг Чехословакии}} [[Вторая Чехословацкая республика|Чехо-Словацкая Республика]] ([[1938]]—[[1939]]), позднее — [[Чехословацкая Социалистическая Республика]] ([[1968]]—[[1990]]) и [[Чешская и Словацкая Федеративная Республика]] ([[1990]]—[[1992]]).
* {{Флаг Германии (1871—1918)}} [[Германская империя]] (1871—1918), {{Флаг|Германия}} [[Веймарская республика]] (1918—1933).
* [[Файл:Flaga Rzeczypospolitej Obojga Narodow ogolna.svg|23px]] [[Речь Посполитая]] (1569—1795).
На границе [[Европа|Европы]] и [[Азия|Азии]]:
* {{Флаг Закавказской СФСР}} [[Закавказская Социалистическая Федеративная Советская Республика]] (Закавказская Федерация, ЗСФСР) в составе СССР ([[1922]]—[[1936]]).
=== [[Азия]] ===
* [[Файл:Flag of the Federated Malay States (1895 - 1946).svg|22px]] [[Федерированные малайские государства|Федеративные Малайские Штаты]] ([[1896 год|1896]]—[[1946 год|1946]]), {{Флаг Малайи}} [[Малайский Союз]] ([[1946]]—[[1948]]), {{Флаг Малайзии}} [[Малайская Федерация]] ([[1948]]—[[1963]]).
* {{Флаг Индонезии}} [[Соединённые Штаты Индонезии]] ([[1949]]—[[1950]]).
* {{флаг|Федерация Южной Аравии}} [[Федерация Южной Аравии]] ([[1962]]—[[1967]]).
=== [[Африка]] ===
* {{Флаг Франции}} [[Французская Западная Африка]] ([[1904]]—[[1958]]).
* {{Флаг Франции}} [[Французская Экваториальная Африка]] ([[1910]]—[[1960]]).
* {{Флаг Ливии (1951—1969)}} [[Королевство Ливия|Соединённое Королевство Ливия]] ([[1951]]—[[1963]]).
* {{Флаг Федерации Родезии и Ньясаленда}} [[Федерация Родезии и Ньясаленда]] ([[1953]]—[[1963]]).
* {{Флаг ОАР}} [[Объединённая Арабская Республика]] (ОАР, [[1958]]—[[1971]]).
* {{Флаг Мали (1959—1961)}} [[Малийская Федерация]] ([[1959]]—[[1960]]).
* {{Флаг Камеруна (1961—1975)}} [[Камерун|Федеративная Республика Камерун]] ([[1961]]—[[1972]]).
* {{Флаг Уганды}} [[Уганда]] ([[1962]]—[[1967]]).
* {{Флаг ДР Конго (1966—1971)}} [[Республика Конго (Леопольдвиль)|Демократическая Республика Конго]] ([[1960]]—[[1971]]).
* {{Флаг Танзании}} [[Объединённая Республика Танзания]].
=== [[Америка]] ===
* {{Флаг Никарагуа}} [[Соединённые Провинции Центральной Америки]] ([[1823]]—[[1838]]).
* {{Флаг КША (1865)}} [[Конфедеративные Штаты Америки]] ([[1861]]—[[1865]]).
* {{Флагификация|Великая Колумбия}} (1819—1831), {{Флагификация|Республика Новая Гранада}} ([[1855]]—[[1886]]).
* {{Флаг Федерации Вест-Индии}} [[Вест-Индская Федерация]] ([[1958]]—[[1962]]).
== Вымышленные федерации ==
Вымышленные федерации довольно часто встречаются в вымышленных фантастических вселенных.
Яркие примеры вымышленных федераций:
# [[Объединённая федерация планет]] ([[Звёздный путь]]);
# [[Галактическая Республика|Старая Республика]] и Новая Республика ([[Звёздные войны]]);
# Земной Альянс и Минбарская федерация ([[Вавилон-5]]);
# Федерация (одна из трёх сверхдержав во вселенной [[Elite: Dangerous]]);
# Объединённая федерация ([[Papers, Please]]).
== Примечания ==
{{примечания|2}}
== Литература ==
* ''П. Мижуев'', «Важнейшие федерации Старого и Нового Света», {{СПб}}, 1907.
* {{ВТ-ЭСБЕ|Союзное государство}}
* {{ВТ-ЭСГ|Союзные государства}}
* {{книга |автор=[[Червонюк, Владимир Иванович|Червонюк В. И.]] |часть=Федеративное государство |ссылка часть=https://slovari.yandex.ru/~книги/Конституционное%20право%20РФ/Федеративное%20государство |заглавие=[[Иванец, Галина Ивановна|Иванец Г. И.]], Калинский И. В., Червонюк В. И. Конституционное право России: энциклопедический словарь|оригинал= |ссылка= |ответственный=Под общей ред. В. И. Червонюка |издание= |место=М. |издательство=[[Юридическая литература]]|год=2002 |страницы= |столбцы= |страниц=432 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Червонюк}}
* Бредихин А. Л. Федеративная система Российской Федерации. Учебное пособие. — Москва: Литрес: Самиздат, 2019. — 120 с.
{{ТГП}}
{{Этнополитика}}
{{ВС}}
{{нет ссылок|дата=2016-07-17}}
{{DEFAULTSORT:Федерация}}
[[Категория:Федеративные государства|*]]
[[Категория:Федерализм| ]]
[[Категория:Формы государственного устройства]]
o3thg4do5ywewe9eft4qj9vbflhkxui
Шаблон:Байракъландырыу/Гаутенг
10
20187
129768
2026-10-31T10:18:59Z
DarqaviPalladin
4737
Бет къуралды: '{{ {{{1<noinclude>|байракъландырыу/байракъ</noinclude>}}} | alias = Гаутенг | flag alias = Flag of the Gauteng Province.png }}<noinclude> </noinclude>'
129768
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|байракъландырыу/байракъ</noinclude>}}}
| alias = Гаутенг
| flag alias = Flag of the Gauteng Province.png
}}<noinclude>
</noinclude>
rs7yzgmyuw2vkua2jrmzlhvubr705uy
Шаблон:Байракъландырыу/Кюнбатыш Кап
10
20188
129773
2026-10-31T10:47:37Z
DarqaviPalladin
4737
Бет къуралды: '{{ {{{1<noinclude>|байракъландырыу/байракъ</noinclude>}}} | alias = Кюнбатыш Кап | flag alias = Flag of the Western Cape Province.png }}<noinclude> </noinclude>'
129773
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|байракъландырыу/байракъ</noinclude>}}}
| alias = Кюнбатыш Кап
| flag alias = Flag of the Western Cape Province.png
}}<noinclude>
</noinclude>
151bp6r6hfalwpucp186cm80uab86ei
Йоханнесбург
0
20189
129775
2026-10-31T10:57:43Z
DarqaviPalladin
4737
Бет къуралды: ''''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}}''Johannesburg'' {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}}''Johannesburg'' {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}''iGoli'', {{lang-xh|iRhawutini}}''iRhawutini'') — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмд...'
129775
wikitext
text/x-wiki
'''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}}''Johannesburg'' {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}}''Johannesburg'' {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}''iGoli'', {{lang-xh|iRhawutini}}''iRhawutini'') — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмда эм бай [[Гаутенг]] провинцияны административ арасы.
[[2000 джыл|2000 джылда]] Йоханнесбург шахардан эмда аны тёгерегиндеги территорияладан джангы административ бирлиги Йоханнесбург шахар округну къуралгъандыла. Йоханнесбургда КъАР-ны Конституция сюдю орналады. Шахарны тёгерекдеги таулада къазылгъан алтын бла налмазланы кенг сатыу-алыуну аралыгъыды.
== Белгиле ==
bkce31qa6oqoz7d2otdijsfymzhy97k
129776
129775
2026-10-31T11:01:45Z
DarqaviPalladin
4737
129776
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Йоханнесбург|байракъ=Flag of Johannesburg, South Africa.svg|герб=Coat of Arms of Johannesburg.svg|фото=Montage Johannesburg.jpg|кърал=КъАР|сагъат бёлге=UTC+2:00|тенгизден мийиклик=1753|Къуралгъанды=1886 джылда|майдан=1644|башчы=Дада Мореро|телефон=+2711|почта=2001 эм 2000|web=http://www.joburg.org.za/|Commons категория=Johannesburg|статус=Провинцияны ара шахары}}
'''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}} {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}} {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}, {{lang-xh|iRhawutini}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмда эм бай [[Гаутенг]] провинцияны ара шахары.
[[2000 джыл|2000 джылда]] Йоханнесбург шахардан эмда аны тёгерегиндеги территорияладан джангы административ бирлиги Йоханнесбург шахар округну къуралгъандыла. Йоханнесбургда КъАР-ны Конституция сюдю орналады. Шахарны тёгерекдеги таулада къазылгъан алтын бла налмазланы кенг сатыу-алыуну аралыгъыды.
== Белгиле ==
{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
rwpq0jzw605dtuwb0pusmo2vs990cou
129777
129776
2026-10-31T11:02:15Z
DarqaviPalladin
4737
/* Белгиле */
129777
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Йоханнесбург|байракъ=Flag of Johannesburg, South Africa.svg|герб=Coat of Arms of Johannesburg.svg|фото=Montage Johannesburg.jpg|кърал=КъАР|сагъат бёлге=UTC+2:00|тенгизден мийиклик=1753|Къуралгъанды=1886 джылда|майдан=1644|башчы=Дада Мореро|телефон=+2711|почта=2001 эм 2000|web=http://www.joburg.org.za/|Commons категория=Johannesburg|статус=Провинцияны ара шахары}}
'''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}} {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}} {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}, {{lang-xh|iRhawutini}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмда эм бай [[Гаутенг]] провинцияны ара шахары.
[[2000 джыл|2000 джылда]] Йоханнесбург шахардан эмда аны тёгерегиндеги территорияладан джангы административ бирлиги Йоханнесбург шахар округну къуралгъандыла. Йоханнесбургда КъАР-ны Конституция сюдю орналады. Шахарны тёгерекдеги таулада къазылгъан алтын бла налмазланы кенг сатыу-алыуну аралыгъыды.
== Белгиле ==
{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Йоханнесбург]]
9g67ft6m6rarpk3ejsvmlsaerbu5h7t
129779
129777
2026-10-31T11:04:56Z
DarqaviPalladin
4737
129779
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Йоханнесбург|байракъ=Flag of Johannesburg, South Africa.svg|герб=Coat of Arms of Johannesburg.svg|фото=Montage Johannesburg.jpg|кърал=КъАР|сагъат бёлге=UTC+2:00|тенгизден мийиклик=1753|Къуралгъанды=1886 джылда|майдан=1644|башчы=Дада Мореро|телефон=+2711|почта=2001 эм 2000|web=http://www.joburg.org.za/|Commons категория=Johannesburg|статус=Провинцияны ара шахары|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Гаутенг}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Йоханнесбург (шахар округ)|Йоханнесбург округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]}}
'''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}} {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}} {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}, {{lang-xh|iRhawutini}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмда эм бай [[Гаутенг]] провинцияны ара шахары.
[[2000 джыл|2000 джылда]] Йоханнесбург шахардан эмда аны тёгерегиндеги территорияладан джангы административ бирлиги Йоханнесбург шахар округну къуралгъандыла. Йоханнесбургда КъАР-ны Конституция сюдю орналады. Шахарны тёгерекдеги таулада къазылгъан алтын бла налмазланы кенг сатыу-алыуну аралыгъыды.
== Белгиле ==
{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Йоханнесбург]]
gs8u2lmrjty6a0fkj57mw2tu8axpeaf
129780
129779
2026-10-31T11:05:41Z
DarqaviPalladin
4737
129780
wikitext
text/x-wiki
{{Джерлешим|аты=Йоханнесбург|байракъ=Flag of Johannesburg, South Africa.svg|герб=Coat of Arms of Johannesburg.svg|фото=Montage Johannesburg.jpg|кърал=КъАР|сагъат бёлге=UTC+2:00|тенгизден мийиклик=1753|Къуралгъанды=1886 джылда|майдан=1644|башчы=Дада Мореро|телефон=+2711|почта=2001 эм 2000|web=http://www.joburg.org.za/|Commons категория=Johannesburg|статус=Провинцияны ара шахары|баш.къошакъ.параметр=[[КъАР-ны административ бёлюнюую|Провинция]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Гаутенг}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Йоханнесбург (шахар округ)|Йоханнесбург округу]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Шахар округ (КъАР)|Шахар округу]]|ориг. аты={{lang2|en|af|Johannesburg}}|гербини юсюнден статья=Йоханнесбургну герби|байрагъыны юсюнден статья=Йоханнесбургну байрагъы}}
'''Йоханнесбург''' ({{lang-en|Johannesburg}} {{IPA|[dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ]}}, {{lang-af|Johannesburg}} {{IPA|[joˈhɑnəsbʏrx]}}, {{lang-zu|iGoli}}, {{lang-xh|iRhawutini}}) — [[Къыбыла-Африкан Республика|КъАР]]-ны шимал-кюнчыгъышда, Хайвелд платода орналгъан къралны адам аны бла эм уллу шахар эмда эм бай [[Гаутенг]] провинцияны ара шахары.
[[2000 джыл|2000 джылда]] Йоханнесбург шахардан эмда аны тёгерегиндеги территорияладан джангы административ бирлиги Йоханнесбург шахар округну къуралгъандыла. Йоханнесбургда КъАР-ны Конституция сюдю орналады. Шахарны тёгерекдеги таулада къазылгъан алтын бла налмазланы кенг сатыу-алыуну аралыгъыды.
== Белгиле ==
{{КъАР-ны провинцияланы ара шахарлары}}
[[Категория:КъАР-ны шахарлары]]
[[Категория:Йоханнесбург]]
pyclhankzttt97vzfphmpmi8jyg3hja
Категория:Йоханнесбург
14
20190
129778
2026-10-31T11:02:35Z
DarqaviPalladin
4737
Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:КъАР-ны шахарларыны категориялары]]'
129778
wikitext
text/x-wiki
{{catmain}}
[[Категория:КъАР-ны шахарларыны категориялары]]
4vn6eb63ls4z6r2z55kz79uh3yqnmqi